विकिपीडिया sawiki https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिपीडिया विकिपीडियासम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk 2 9685 499913 454519 2026-07-29T20:58:31Z NoychoH 332 499913 wikitext text/x-wiki This is my first page in Sanskrit Wikipedia. atra saMskRtabhASyAM prathamaM maya pattraM. अत्र संस्कृतभाष्यां प्रथमं मय पत्त्रं । माचेय् स्तंॱ जेंबा a.k.a. मैत्रेयः शंभूः -------------------------------------------------------------------- Tolle! lege! - धर । पठ ॥ -------------------------------------------------------------------- देवनागरी श्राद्धोऽसि चेदुपनिषदः पृच्छ । मध्यस्थोऽसि चॆदनुभवं पृच्छ । नैयायिकोऽसि चेन्न वैषयिकसुखज्ञानस्वभावात्मेति निश्चिनुयाः ॥ श्राद्धोऽसि चेद् उपनिषदः पृच्छ । मध्यस्थोऽसि चॆद् अनुभवम् पृच्छ । नैयायिकोऽसि चेन् -- न वैषयिक-सुख-ज्ञान-स्वभाव [आत्म] -- इति निश्चिनुयाः ॥ उदयनाचार्यकृत आत्मतत्त्वविवेकः | -------------------------------------------------------------------- पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि जलमन्नमं सुभाषितम् | मूडै: पाषाणखण्डेषु रत्नसंज्ञा विधीयते || सुभाषितम् --------------------------------------------------------------------- अन्यो धनं प्रेतगतस्य भुङ्क्ते वयांसि चाग्निश्च शरीरधातून् । द्वाभ्यामयं सह गच्छत्यमुत्र पुण्येन पापेन च वेष्ट्यमानः ॥ सुभाषितम् --------------------------------------------------------------------- अन्धो मणिमविध्यत्तमनङ्गुलिरावयत् । अग्रीस्तम्प्रत्यमुञ्चत्तमजिह्वोऽभ्यपूजयत् ॥ व्यासकृता योगभाष्या --------------------------------------------------------------------- पालिभाषा / पाळि / PĀLI : भागवद्गीता --------------------------------------------------------------------- अप्पमादो अमतपदं पमादो मच्चुनो पदं अप्पमत्ता न मीयन्ति ये पमत्ता यथा मता धम्मपदं २१ ॥ ( २ । १ ॥ ) अनेकजातिसंसारं सन्धाविस्सं अनिब्बिसं गहकारकं गवेसन्तो दुक्खा जाति पुनप्पुनं ॥ ८ ॥ गहकारको दिट्ठोसि पुन गेहं न काहसि । सब्बो ते फासुका भग्गा गहकूटं विसङ्खितं ॥ विसङ्खारगतं चित्तं तण्हानं खयमज्झगा ॥ ९ ॥ धम्मपदं १५३ - १५४ ॥ ( ११ । ८ - ९ ॥ ) --------------------------------------------------------------------- अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते । ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायाँ रताः ॥ ९ ॥ ईशोपनिषत् ९ ॥ --------------------------------------------------------------------- उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः । न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः ॥ २७ ॥ --------------------------------------------------------------------- अनेकसंशयोच्छेदि, परोक्षार्थस्य दर्शकम् । सर्वस्य लोचनं शास्त्रं, यस्य नास्त्यन्ध एव सः ॥ -------------------------------------------------------------------- भगवद्गीता यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत । अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम् ॥४।७॥ यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः । भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥९।२५॥ -------------------------------------------------------------------- विष्णुपुराणम् तन्निबो यथा सर्गे भगवान्संप्रवर्तते । नारायणाख्यो भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहाः ॥१।३।३॥ tan_nibodha yathā sarge bhagavān_saṃpravartate | nārāyaṇa_ākhyo bhagavān_brahmā loka-pitāmahaḥ || ViP_1,3.3 || [GRETIL] -------------------------------------------------------------------- vidura uvaca: विदुर उवच । द्यूतं मूलं कलहस्यानुपाति मिथो भेदाय महते वा रणाय । यदास्थितोऽयं धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनः सृजते वैरमुग्रम् ॥ २ । ५६ । १ ॥ dyūtaṃ mūlaṃ kalahasyānupāti mitho bhedāya mahate vā raṇāya | yad āsthito'yaṃ dhṛtarāṣṭrasya putro duryodhanaḥ sṛjate vairam ugram || 2 | 56 | 1 || दुर्योधनो ग्लहते पाण्डवेन प्रियायसे त्वं जयतीति तच्च । अतिनर्माज्जायते संप्रहारो यतो विनाशः समुपैति पुंसाम् ॥ २ । ५६ । ५ ॥ duryodhano glahate pāṇḍavena priyāyase tvaṃ jayatīti tac ca | atinarmāj jāyate saṃprahāro yato vināśaḥ samupaiti puṃsām || 2 | 56 | 5 || mahābhārate sabhāparvasya dyūtaparva महाभारते सभापर्वस्य द्यूतपर्व -------------------------------------------------- dharmataḥ pāṇḍuputrā vai vanaṃ gacchanti nirjitāḥ | te ca dvādaśa varṣāṇi vane vatsyanti kauravāḥ || 2 | 71 | 36 || caritabrahma caryāś ca krodhāmarṣavaśānugāḥ | vairaṃ pratyānayiṣyanti mama duḥkhāya pāṇḍavāḥ || 2 | 71 | 37 || anudyūtaparva mahābhārataṃ sabhāparva -------------------------------------------------------------------- किमद्य अपि दर्शनम् आवश्यकम्स्ति? अद्यतनकाले बहुषु प्रकाशनेषु दर्शनस्य संकटम्, अपि च तस्य अस्तङ्गमनम् इति उच्यते। अतः जनाः तस्य वर्तमानमूल्यम् विषये सन्देहं कुर्वन्ति। किन्तु एतादृशः निर्णयः प्रायः केवलम् पाश्चात्य अकादमिक परम्परा प्रति सीमितः भवति, भारतीय, चीनीय, आफ्रिकी दार्शनिकपरम्पराः च उपेक्षते। अयं ग्रन्थः अन्यम् दृष्टिकोणम् प्रस्तुतयति। अयं दर्शयति यत् दर्शनम् न केवलम् दुर्बोधसिद्धान्तानाम् व्यवस्था, न च केवलम् अमूर्तप्रश्नानाम् संग्रहः, किन्तु युक्त्या वास्तविकता प्रति उपसर्पणस्य तस्यै अर्थदानस्य च मार्गः। प्रत्येकम् दर्शनम् स्वस्य मूलानुभवात् उद्भवति। ततः तत् युक्तियुक्तेन तर्केण विकसितम् भवति, जीवने च आध्यात्मिक अभ्यासेन आचर्यते। दार्शनिकपरम्पराणाम् विविधता तासाम् दुर्बलता न, किन्तु महत्तमा शक्तिः, यतः ताः विभिन्न मूलानुभवेभ्यः उद्भवन्ति। ----------------------------------------------------------------------- [[pl:Wikipedysta:noychoH]] [[en:User:noychoH]] [[eo:Uzanto:NoychoH]] [[fr:Utilisateur:noychoH]] [[ru:Участник:noychoH]] [[hi:सदस्य:noychoH]] 9814u4sloynnazfn4rhj9ns6n1s8jyr 2 35655 499918 499488 2026-07-30T07:44:06Z Janak Bhatta 11759 /* मया निर्मिताः लेखाः */ लेख योजिताम् 499918 wikitext text/x-wiki * सर्वेभ्यः नमो नमः। मम नाम जनकराजभट्टः। मम जन्मस्थानं [[नेपालदेशः]] [[दार्चुलामण्डलम्|दार्च]]<nowiki/>[[दार्चुलामण्डलम्|ुलामण्डलम्]] अस्ती। अधुना, अ<nowiki/>हं [[ललितपुरमण्डलम्]] निवसति। अहं [[विकिपीडिया]] सम्पादयमी। {{समय}} == मया निर्मिताः लेखाः == # [[बाडिमालिका मन्दिरम्]] # [[उकु दरवारमण्डलम्]] # [[अजयमेरुकोटम्]] #[[बुढानीलकण्ठ मन्दिरम्]] #[[उग्रतारामन्दिरम्]] #[[अपी पर्वतः]] #[[बंगलामुखीमन्दिरम्]] #[[मोतीराम भट्ट]] #[[नरनाथ आचार्य]] #[[बङ्गलादेशे बौद्ध धर्म]] #[[सन्देशमिष्टान्न]] #[[सग्धि]] [[वर्गः:विकिपीडियन्]] l7xpyrfqcekn79e6epztqz2iuao5ecf 499924 499918 2026-07-30T11:07:35Z Janak Bhatta 11759 /* मया निर्मिताः लेखाः */ लेख योजिताम् 499924 wikitext text/x-wiki * सर्वेभ्यः नमो नमः। मम नाम जनकराजभट्टः। मम जन्मस्थानं [[नेपालदेशः]] [[दार्चुलामण्डलम्|दार्च]]<nowiki/>[[दार्चुलामण्डलम्|ुलामण्डलम्]] अस्ती। अधुना, अ<nowiki/>हं [[ललितपुरमण्डलम्]] निवसति। अहं [[विकिपीडिया]] सम्पादयमी। {{समय}} == मया निर्मिताः लेखाः == # [[बाडिमालिका मन्दिरम्]] # [[उकु दरवारमण्डलम्]] # [[अजयमेरुकोटम्]] #[[बुढानीलकण्ठ मन्दिरम्]] #[[उग्रतारामन्दिरम्]] #[[अपी पर्वतः]] #[[बंगलामुखीमन्दिरम्]] #[[मोतीराम भट्ट]] #[[नरनाथ आचार्य]] #[[बङ्गलादेशे बौद्ध धर्म]] #[[सन्देशमिष्टान्न]] #[[सग्धि]] #[[मट्टा तण्डुलः]] [[वर्गः:विकिपीडियन्]] t2qr8y3qleu5awr0c7gp8qvuhmleuup 0 92375 499914 499912 2026-07-30T06:59:05Z Janak Bhatta 11759 सामग्री योजितम् 499914 wikitext text/x-wiki [[सञ्चिका:Sadya_2019.jpg|लघुचित्रम्|'''केरलस्य पारम्परिका''' '''सग्धि''']] '''सग्धि''' (मलयालम्: '''സദ്യ'''; आङ्ग्लम्: '''Sadya'''), या '''साध्या''' इत्यपि कथ्यते, [[भारतस्य]] [[केरलम्|केरलराज्यस्य]] उत्पत्तिस्थानभूतं पारम्परिकं शाकाहारभोजनम् अस्ति। एतत् [[मलयालि|मलयालि-समुदायस्य]] सांस्कृतिकपाकपरम्परायाः महत्त्वपूर्णोऽङ्गः मन्यते। सद्यायां नानाविधानि पारम्परिकाणि शाकाहारव्यञ्जनानि कदलीपत्रे नियतक्रमेण परोस्यन्ते। एषा प्रायः मध्याह्नभोजनरूपेण भुज्यते।<ref>Kerala's Slow Food; The Indian banana leaf banquet that tastes like home by Shahnaz Habib AFAR March/ April 2014 page 49</ref> सद्या मुख्यतया हिन्दूनां [[ओणम्]] तथा [[विषु|विषु-पर्वणोः]] अवसरे पारम्परिकभोजरूपेण आयोज्यते। एतदतिरिक्तं विवाहेषु, जन्मदिवसेषु, गृहप्रवेशसमारोहेषु तथा अन्येषु शुभावसरेष्वपि सद्यायाः परोसनपरम्परा वर्तते।<ref name="Iyer 2018">{{cite web|last=Iyer|first=Meenakshi|title=Onam 2018, here's why Sadya is the most balanced meal, full of nutritional value – more lifestyle|website=[[Hindustan Times]]|date=25 August 2018|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|access-date=20 September 2018|archive-date=20 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920234525/https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|url-status=dead}}</ref> परम्परानुसारं सर्वाणि व्यञ्जनानि कदलीपत्रे हस्तेन भुज्यन्ते। == व्युत्पत्तिः == मलयालमभाषायाः '''"सद्या" (സദ്യ)''' इति शब्दः संस्कृतस्य '''"सग्धि" (सग्धिः)''' इति शब्दात् निष्पन्नः, यस्य अर्थः '''सामूहिकभोजनम्''' अथवा '''सहभोजनम्''' इति भवति।<ref>{{Cite news|date=2016-09-09|title=How Onasadya traditions differ across Kerala|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/Onam-on-a-leaf/article14630774.ece|access-date=2024-12-07|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == व्यञ्जनानि == परम्परागतसद्यायां विंशतितः त्रिंशत्पर्यन्तं अथवा तस्मादधिकानि व्यञ्जनानि सन्ति। प्रमुखव्यञ्जनेषु ओदनः (पक्ततण्डुलाः), परिप्पु (मुद्गदालः), साम्बारः, रसम्, अवियल्, थोरन्, ओलन्, कालन्, एरिस्सेरी, पचडी, किचडी, इञ्जि पुलि, आम्ललवणम् (अचारः), पापडम्, कदलीचिप्स् तथा अन्ते पायसम् (क्षीरपाकः) अन्तर्भवन्ति। == सन्दर्भाः == [[वर्गः:केरलराज्यम् भोजनम्]] i7qoapdmi7zecwh3jbyi7ek5070gsdf 499915 499914 2026-07-30T07:07:05Z Janak Bhatta 11759 सामग्री योजितम् 499915 wikitext text/x-wiki [[सञ्चिका:Sadya_2019.jpg|लघुचित्रम्|'''केरलस्य पारम्परिका''' '''सग्धि''']] '''सग्धि''' (मलयालम्: '''സദ്യ'''; आङ्ग्लम्: '''Sadya'''), या '''साध्या''' इत्यपि कथ्यते, [[भारतस्य]] [[केरलम्|केरलराज्यस्य]] उत्पत्तिस्थानभूतं पारम्परिकं शाकाहारभोजनम् अस्ति। एतत् [[मलयालि|मलयालि-समुदायस्य]] सांस्कृतिकपाकपरम्परायाः महत्त्वपूर्णोऽङ्गः मन्यते। सद्यायां नानाविधानि पारम्परिकाणि शाकाहारव्यञ्जनानि कदलीपत्रे नियतक्रमेण परोस्यन्ते। एषा प्रायः मध्याह्नभोजनरूपेण भुज्यते।<ref>Kerala's Slow Food; The Indian banana leaf banquet that tastes like home by Shahnaz Habib AFAR March/ April 2014 page 49</ref> सद्या मुख्यतया हिन्दूनां [[ओणम्]] तथा [[विषु|विषु-पर्वणोः]] अवसरे पारम्परिकभोजरूपेण आयोज्यते। एतदतिरिक्तं विवाहेषु, जन्मदिवसेषु, गृहप्रवेशसमारोहेषु तथा अन्येषु शुभावसरेष्वपि सद्यायाः परोसनपरम्परा वर्तते।<ref name="Iyer 2018">{{cite web|last=Iyer|first=Meenakshi|title=Onam 2018, here's why Sadya is the most balanced meal, full of nutritional value – more lifestyle|website=[[Hindustan Times]]|date=25 August 2018|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|access-date=20 September 2018|archive-date=20 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920234525/https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|url-status=dead}}</ref> परम्परानुसारं सर्वाणि व्यञ्जनानि कदलीपत्रे हस्तेन भुज्यन्ते। == व्युत्पत्तिः == मलयालमभाषायाः '''"सद्या" (സദ്യ)''' इति शब्दः संस्कृतस्य '''"सग्धि" (सग्धिः)''' इति शब्दात् निष्पन्नः, यस्य अर्थः '''सामूहिकभोजनम्''' अथवा '''सहभोजनम्''' इति भवति।<ref>{{Cite news|date=2016-09-09|title=How Onasadya traditions differ across Kerala|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/Onam-on-a-leaf/article14630774.ece|access-date=2024-12-07|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == व्यञ्जनानि == परम्परागतसद्यायां विंशतितः त्रिंशत्पर्यन्तं अथवा तस्मादधिकानि व्यञ्जनानि सन्ति। प्रमुखव्यञ्जनेषु ओदनः (पक्ततण्डुलाः), परिप्पु (मुद्गदालः), साम्बारः, रसम्, अवियल्, थोरन्, ओलन्, कालन्, एरिस्सेरी, पचडी, किचडी, इञ्जि पुलि, आम्ललवणम् (अचारः), पापडम्, कदलीचिप्स् तथा अन्ते पायसम् (क्षीरपाकः) अन्तर्भवन्ति। == अवलोकनम् == परम्परागतायां सद्यायां प्रायः २४–२८ व्यञ्जनानि एकस्मिन् भोजनक्रमे परोस्यन्ते।<ref>{{cite web|title=Happy Onam 2020: 26 dishes in the Onam Sadhya feast, what they’re called|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/happy-onam-2020-26-dishes-in-the-onam-sadhya-feast-what-they-re-called/story-Ox35zUre2YkHzMjzOcSHTN.html|publisher=Hindustan Times|access-date=26 June 2024}}</ref> केषुचित् विशेषावसरेषु सद्या अत्यन्तं विस्तृता भवति, यत्र ६४-ाधिकानि व्यञ्जनान्यपि सन्ति। तादृशस्य उदाहरणं अरन्मुला वल्लम्कलि-सम्बद्धा '''वल्लसद्या''' अस्ति।<ref name="NDTV Food 2017" /> परम्परागतसद्याभोजने जनाः भूमौ विस्तीर्णेषु आसनेषु पद्मासनसदृशेन उपविशन्ति। भोजनं दक्षिणहस्तेन एव भुज्यते, न तु कर्तरी-कण्टकादिभिः (कट्लरी-उपकरणैः)। अन्नग्रहणार्थं दक्षिणहस्तस्य अङ्गुलयः लघुपात्रवत् संहताः क्रियन्ते।<ref name="Vasu Kumar 2017">{{cite book |last1=Vasu |first1=S.S.L. |url=https://books.google.com/books?id=8aJEDwAAQBAJ&pg=PT21 |title=Morning Glory Blossoms |last2=Kumar |first2=R. |publisher=Partridge Publishing Singapore |year=2017 |isbn=978-1-5437-4244-2 |page=21 |access-date=20 September 2018}}</ref> == सन्दर्भाः == [[वर्गः:केरलराज्यम् भोजनम्]] hmikla9unzxomtorib9v6pp3g8mhzuy 499916 499915 2026-07-30T07:10:14Z Janak Bhatta 11759 /* अवलोकनम् */ सामग्री योजितम् 499916 wikitext text/x-wiki [[सञ्चिका:Sadya_2019.jpg|लघुचित्रम्|'''केरलस्य पारम्परिका''' '''सग्धि''']] '''सग्धि''' (मलयालम्: '''സദ്യ'''; आङ्ग्लम्: '''Sadya'''), या '''साध्या''' इत्यपि कथ्यते, [[भारतस्य]] [[केरलम्|केरलराज्यस्य]] उत्पत्तिस्थानभूतं पारम्परिकं शाकाहारभोजनम् अस्ति। एतत् [[मलयालि|मलयालि-समुदायस्य]] सांस्कृतिकपाकपरम्परायाः महत्त्वपूर्णोऽङ्गः मन्यते। सद्यायां नानाविधानि पारम्परिकाणि शाकाहारव्यञ्जनानि कदलीपत्रे नियतक्रमेण परोस्यन्ते। एषा प्रायः मध्याह्नभोजनरूपेण भुज्यते।<ref>Kerala's Slow Food; The Indian banana leaf banquet that tastes like home by Shahnaz Habib AFAR March/ April 2014 page 49</ref> सद्या मुख्यतया हिन्दूनां [[ओणम्]] तथा [[विषु|विषु-पर्वणोः]] अवसरे पारम्परिकभोजरूपेण आयोज्यते। एतदतिरिक्तं विवाहेषु, जन्मदिवसेषु, गृहप्रवेशसमारोहेषु तथा अन्येषु शुभावसरेष्वपि सद्यायाः परोसनपरम्परा वर्तते।<ref name="Iyer 2018">{{cite web|last=Iyer|first=Meenakshi|title=Onam 2018, here's why Sadya is the most balanced meal, full of nutritional value – more lifestyle|website=[[Hindustan Times]]|date=25 August 2018|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|access-date=20 September 2018|archive-date=20 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920234525/https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|url-status=dead}}</ref> परम्परानुसारं सर्वाणि व्यञ्जनानि कदलीपत्रे हस्तेन भुज्यन्ते। == व्युत्पत्तिः == मलयालमभाषायाः '''"सद्या" (സദ്യ)''' इति शब्दः संस्कृतस्य '''"सग्धि" (सग्धिः)''' इति शब्दात् निष्पन्नः, यस्य अर्थः '''सामूहिकभोजनम्''' अथवा '''सहभोजनम्''' इति भवति।<ref>{{Cite news|date=2016-09-09|title=How Onasadya traditions differ across Kerala|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/Onam-on-a-leaf/article14630774.ece|access-date=2024-12-07|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == व्यञ्जनानि == परम्परागतसद्यायां विंशतितः त्रिंशत्पर्यन्तं अथवा तस्मादधिकानि व्यञ्जनानि सन्ति। प्रमुखव्यञ्जनेषु ओदनः (पक्ततण्डुलाः), परिप्पु (मुद्गदालः), साम्बारः, रसम्, अवियल्, थोरन्, ओलन्, कालन्, एरिस्सेरी, पचडी, किचडी, इञ्जि पुलि, आम्ललवणम् (अचारः), पापडम्, कदलीचिप्स् तथा अन्ते पायसम् (क्षीरपाकः) अन्तर्भवन्ति। == अवलोकनम् == परम्परागतायां सद्यायां प्रायः २४–२८ व्यञ्जनानि एकस्मिन् भोजनक्रमे परोस्यन्ते।<ref>{{cite web|title=Happy Onam 2020: 26 dishes in the Onam Sadhya feast, what they’re called|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/happy-onam-2020-26-dishes-in-the-onam-sadhya-feast-what-they-re-called/story-Ox35zUre2YkHzMjzOcSHTN.html|publisher=Hindustan Times|access-date=26 June 2024}}</ref> केषुचित् विशेषावसरेषु सद्या अत्यन्तं विस्तृता भवति, यत्र ६४-ाधिकानि व्यञ्जनान्यपि सन्ति। तादृशस्य उदाहरणं अरन्मुला वल्लम्कलि-सम्बद्धा '''वल्लसद्या''' अस्ति।<ref name="NDTV Food 2017" /> परम्परागतसद्याभोजने जनाः भूमौ विस्तीर्णेषु आसनेषु पद्मासनसदृशेन उपविशन्ति। भोजनं दक्षिणहस्तेन एव भुज्यते, न तु कर्तरी-कण्टकादिभिः (कट्लरी-उपकरणैः)। अन्नग्रहणार्थं दक्षिणहस्तस्य अङ्गुलयः लघुपात्रवत् संहताः क्रियन्ते।<ref name="Vasu Kumar 2017">{{cite book |last1=Vasu |first1=S.S.L. |url=https://books.google.com/books?id=8aJEDwAAQBAJ&pg=PT21 |title=Morning Glory Blossoms |last2=Kumar |first2=R. |publisher=Partridge Publishing Singapore |year=2017 |isbn=978-1-5437-4244-2 |page=21 |access-date=20 September 2018}}</ref> सग्धिः मुख्यभोजनं साधारणतया सिद्धः शाल्योदनः (पक्ततण्डुलाः) भवति। तेन सह विविधाः व्यञ्जनप्रकाराः अथवा '''कूट्टान्''' (मलयालम्: കൂട്ടാന്‍) परोस्यन्ते। तेषु प्रमुखानि व्यञ्जनानि सन्ति-परिप्पु (दालः), साम्बारः, रसम्, पुलिश्शेरी, कालन्, अवियल्, थोरन्, ओलन्, पचडी, किचडी, कूट्टुकारी, एरिस्सेरी, आम्रस्य आचारः, इञ्जिपुलि, मेऴुक्कुपुरट्टि, नारङ्ग-अचारः (निम्बूकस्य आचारः), पापडम्, कदलीचिप्स्, शर्करायुक्ताः कदलीखण्डाः (शर्करा उप्पेरी), कदलीफलम्, दधि तथा तक्रम्।<ref name="NDTV Food 20172">{{cite web|title=Happy Vishu 2017: Vishu Sadhya, Kerala's Grand New Year Feast|publisher=[[NDTV]] Food|date=13 April 2017|url=https://food.ndtv.com/food-drinks/happy-vishu-2017-vishu-sadhya-keralas-grand-new-year-feast-1680747|access-date=20 September 2018}}</ref><ref name="Rai">{{cite book |last=Rai |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=5zDWhOU-I04C&pg=PT4 |title=Curry Cookbook – Keralan Cuisine – Jay Rai's Indian Kitchen: करी व्यंजनों |publisher=Springwood media |isbn=978-1-4761-2308-0 |page=pt4-5 |access-date=20 September 2018}}</ref><ref>{{cite book |last=Brien |first=C.O. |url=https://books.google.com/books?id=BGhBAgAAQBAJ&pg=PT422 |title=The Penguin Food Guide to India |publisher=Penguin Books Limited |year=2013 |isbn=978-93-5118-575-8 |page=pt422 |access-date=20 September 2018}}</ref><ref name="Punit 2015">{{cite web|last=Punit|first=27 lip-smacking, vegetarian dishes to try during Kerala’s grandest feast|date=28 August 2015|title=Quartz India|url=https://qz.com/india/489554/27-lip-smacking-vegetarian-dishes-to-try-during-keralas-grandest-feast/|access-date=20 September 2018|website=Quartz India}}</ref> == सन्दर्भाः == [[वर्गः:केरलराज्यम् भोजनम्]] runrbn1fca427tf2s9c28vqiktnl5q8 499917 499916 2026-07-30T07:12:18Z Janak Bhatta 11759 बाह्यसम्बद्धाः ‌+ 499917 wikitext text/x-wiki [[सञ्चिका:Sadya_2019.jpg|लघुचित्रम्|'''केरलस्य पारम्परिका''' '''सग्धि''']] '''सग्धि''' (मलयालम्: '''സദ്യ'''; आङ्ग्लम्: '''Sadya'''), या '''साध्या''' इत्यपि कथ्यते, [[भारतस्य]] [[केरलम्|केरलराज्यस्य]] उत्पत्तिस्थानभूतं पारम्परिकं शाकाहारभोजनम् अस्ति। एतत् [[मलयालि|मलयालि-समुदायस्य]] सांस्कृतिकपाकपरम्परायाः महत्त्वपूर्णोऽङ्गः मन्यते। सद्यायां नानाविधानि पारम्परिकाणि शाकाहारव्यञ्जनानि कदलीपत्रे नियतक्रमेण परोस्यन्ते। एषा प्रायः मध्याह्नभोजनरूपेण भुज्यते।<ref>Kerala's Slow Food; The Indian banana leaf banquet that tastes like home by Shahnaz Habib AFAR March/ April 2014 page 49</ref> सद्या मुख्यतया हिन्दूनां [[ओणम्]] तथा [[विषु|विषु-पर्वणोः]] अवसरे पारम्परिकभोजरूपेण आयोज्यते। एतदतिरिक्तं विवाहेषु, जन्मदिवसेषु, गृहप्रवेशसमारोहेषु तथा अन्येषु शुभावसरेष्वपि सद्यायाः परोसनपरम्परा वर्तते।<ref name="Iyer 2018">{{cite web|last=Iyer|first=Meenakshi|title=Onam 2018, here's why Sadya is the most balanced meal, full of nutritional value – more lifestyle|website=[[Hindustan Times]]|date=25 August 2018|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|access-date=20 September 2018|archive-date=20 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920234525/https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|url-status=dead}}</ref> परम्परानुसारं सर्वाणि व्यञ्जनानि कदलीपत्रे हस्तेन भुज्यन्ते। == व्युत्पत्तिः == मलयालमभाषायाः '''"सद्या" (സദ്യ)''' इति शब्दः संस्कृतस्य '''"सग्धि" (सग्धिः)''' इति शब्दात् निष्पन्नः, यस्य अर्थः '''सामूहिकभोजनम्''' अथवा '''सहभोजनम्''' इति भवति।<ref>{{Cite news|date=2016-09-09|title=How Onasadya traditions differ across Kerala|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/Onam-on-a-leaf/article14630774.ece|access-date=2024-12-07|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == व्यञ्जनानि == परम्परागतसद्यायां विंशतितः त्रिंशत्पर्यन्तं अथवा तस्मादधिकानि व्यञ्जनानि सन्ति। प्रमुखव्यञ्जनेषु ओदनः (पक्ततण्डुलाः), परिप्पु (मुद्गदालः), साम्बारः, रसम्, अवियल्, थोरन्, ओलन्, कालन्, एरिस्सेरी, पचडी, किचडी, इञ्जि पुलि, आम्ललवणम् (अचारः), पापडम्, कदलीचिप्स् तथा अन्ते पायसम् (क्षीरपाकः) अन्तर्भवन्ति। == अवलोकनम् == परम्परागतायां सद्यायां प्रायः २४–२८ व्यञ्जनानि एकस्मिन् भोजनक्रमे परोस्यन्ते।<ref>{{cite web|title=Happy Onam 2020: 26 dishes in the Onam Sadhya feast, what they’re called|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/happy-onam-2020-26-dishes-in-the-onam-sadhya-feast-what-they-re-called/story-Ox35zUre2YkHzMjzOcSHTN.html|publisher=Hindustan Times|access-date=26 June 2024}}</ref> केषुचित् विशेषावसरेषु सद्या अत्यन्तं विस्तृता भवति, यत्र ६४-ाधिकानि व्यञ्जनान्यपि सन्ति। तादृशस्य उदाहरणं अरन्मुला वल्लम्कलि-सम्बद्धा '''वल्लसद्या''' अस्ति।<ref name="NDTV Food 2017" /> परम्परागतसद्याभोजने जनाः भूमौ विस्तीर्णेषु आसनेषु पद्मासनसदृशेन उपविशन्ति। भोजनं दक्षिणहस्तेन एव भुज्यते, न तु कर्तरी-कण्टकादिभिः (कट्लरी-उपकरणैः)। अन्नग्रहणार्थं दक्षिणहस्तस्य अङ्गुलयः लघुपात्रवत् संहताः क्रियन्ते।<ref name="Vasu Kumar 2017">{{cite book |last1=Vasu |first1=S.S.L. |url=https://books.google.com/books?id=8aJEDwAAQBAJ&pg=PT21 |title=Morning Glory Blossoms |last2=Kumar |first2=R. |publisher=Partridge Publishing Singapore |year=2017 |isbn=978-1-5437-4244-2 |page=21 |access-date=20 September 2018}}</ref> सग्धिः मुख्यभोजनं साधारणतया सिद्धः शाल्योदनः (पक्ततण्डुलाः) भवति। तेन सह विविधाः व्यञ्जनप्रकाराः अथवा '''कूट्टान्''' (मलयालम्: കൂട്ടാന്‍) परोस्यन्ते। तेषु प्रमुखानि व्यञ्जनानि सन्ति-परिप्पु (दालः), साम्बारः, रसम्, पुलिश्शेरी, कालन्, अवियल्, थोरन्, ओलन्, पचडी, किचडी, कूट्टुकारी, एरिस्सेरी, आम्रस्य आचारः, इञ्जिपुलि, मेऴुक्कुपुरट्टि, नारङ्ग-अचारः (निम्बूकस्य आचारः), पापडम्, कदलीचिप्स्, शर्करायुक्ताः कदलीखण्डाः (शर्करा उप्पेरी), कदलीफलम्, दधि तथा तक्रम्।<ref name="NDTV Food 20172">{{cite web|title=Happy Vishu 2017: Vishu Sadhya, Kerala's Grand New Year Feast|publisher=[[NDTV]] Food|date=13 April 2017|url=https://food.ndtv.com/food-drinks/happy-vishu-2017-vishu-sadhya-keralas-grand-new-year-feast-1680747|access-date=20 September 2018}}</ref><ref name="Rai">{{cite book |last=Rai |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=5zDWhOU-I04C&pg=PT4 |title=Curry Cookbook – Keralan Cuisine – Jay Rai's Indian Kitchen: करी व्यंजनों |publisher=Springwood media |isbn=978-1-4761-2308-0 |page=pt4-5 |access-date=20 September 2018}}</ref><ref>{{cite book |last=Brien |first=C.O. |url=https://books.google.com/books?id=BGhBAgAAQBAJ&pg=PT422 |title=The Penguin Food Guide to India |publisher=Penguin Books Limited |year=2013 |isbn=978-93-5118-575-8 |page=pt422 |access-date=20 September 2018}}</ref><ref name="Punit 2015">{{cite web|last=Punit|first=27 lip-smacking, vegetarian dishes to try during Kerala’s grandest feast|date=28 August 2015|title=Quartz India|url=https://qz.com/india/489554/27-lip-smacking-vegetarian-dishes-to-try-during-keralas-grandest-feast/|access-date=20 September 2018|website=Quartz India}}</ref> == सन्दर्भाः == [[वर्गः:केरलराज्यम् भोजनम्]] <references /> == बाह्यसम्बद्धाः == '''*''' <nowiki>{{commons category-inline|Sadya}}</nowiki> q21hoitqz2t2pbvemvr5vyds319jkdp 499919 499917 2026-07-30T07:46:42Z Janak Bhatta 11759 /* बाह्यसम्बद्धाः */ लिंक ‌+ 499919 wikitext text/x-wiki [[सञ्चिका:Sadya_2019.jpg|लघुचित्रम्|'''केरलस्य पारम्परिका''' '''सग्धि''']] '''सग्धि''' (मलयालम्: '''സദ്യ'''; आङ्ग्लम्: '''Sadya'''), या '''साध्या''' इत्यपि कथ्यते, [[भारतस्य]] [[केरलम्|केरलराज्यस्य]] उत्पत्तिस्थानभूतं पारम्परिकं शाकाहारभोजनम् अस्ति। एतत् [[मलयालि|मलयालि-समुदायस्य]] सांस्कृतिकपाकपरम्परायाः महत्त्वपूर्णोऽङ्गः मन्यते। सद्यायां नानाविधानि पारम्परिकाणि शाकाहारव्यञ्जनानि कदलीपत्रे नियतक्रमेण परोस्यन्ते। एषा प्रायः मध्याह्नभोजनरूपेण भुज्यते।<ref>Kerala's Slow Food; The Indian banana leaf banquet that tastes like home by Shahnaz Habib AFAR March/ April 2014 page 49</ref> सद्या मुख्यतया हिन्दूनां [[ओणम्]] तथा [[विषु|विषु-पर्वणोः]] अवसरे पारम्परिकभोजरूपेण आयोज्यते। एतदतिरिक्तं विवाहेषु, जन्मदिवसेषु, गृहप्रवेशसमारोहेषु तथा अन्येषु शुभावसरेष्वपि सद्यायाः परोसनपरम्परा वर्तते।<ref name="Iyer 2018">{{cite web|last=Iyer|first=Meenakshi|title=Onam 2018, here's why Sadya is the most balanced meal, full of nutritional value – more lifestyle|website=[[Hindustan Times]]|date=25 August 2018|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|access-date=20 September 2018|archive-date=20 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920234525/https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|url-status=dead}}</ref> परम्परानुसारं सर्वाणि व्यञ्जनानि कदलीपत्रे हस्तेन भुज्यन्ते। == व्युत्पत्तिः == मलयालमभाषायाः '''"सद्या" (സദ്യ)''' इति शब्दः संस्कृतस्य '''"सग्धि" (सग्धिः)''' इति शब्दात् निष्पन्नः, यस्य अर्थः '''सामूहिकभोजनम्''' अथवा '''सहभोजनम्''' इति भवति।<ref>{{Cite news|date=2016-09-09|title=How Onasadya traditions differ across Kerala|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/Onam-on-a-leaf/article14630774.ece|access-date=2024-12-07|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == व्यञ्जनानि == परम्परागतसद्यायां विंशतितः त्रिंशत्पर्यन्तं अथवा तस्मादधिकानि व्यञ्जनानि सन्ति। प्रमुखव्यञ्जनेषु ओदनः (पक्ततण्डुलाः), परिप्पु (मुद्गदालः), साम्बारः, रसम्, अवियल्, थोरन्, ओलन्, कालन्, एरिस्सेरी, पचडी, किचडी, इञ्जि पुलि, आम्ललवणम् (अचारः), पापडम्, कदलीचिप्स् तथा अन्ते पायसम् (क्षीरपाकः) अन्तर्भवन्ति। == अवलोकनम् == परम्परागतायां सद्यायां प्रायः २४–२८ व्यञ्जनानि एकस्मिन् भोजनक्रमे परोस्यन्ते।<ref>{{cite web|title=Happy Onam 2020: 26 dishes in the Onam Sadhya feast, what they’re called|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/happy-onam-2020-26-dishes-in-the-onam-sadhya-feast-what-they-re-called/story-Ox35zUre2YkHzMjzOcSHTN.html|publisher=Hindustan Times|access-date=26 June 2024}}</ref> केषुचित् विशेषावसरेषु सद्या अत्यन्तं विस्तृता भवति, यत्र ६४-ाधिकानि व्यञ्जनान्यपि सन्ति। तादृशस्य उदाहरणं अरन्मुला वल्लम्कलि-सम्बद्धा '''वल्लसद्या''' अस्ति।<ref name="NDTV Food 2017" /> परम्परागतसद्याभोजने जनाः भूमौ विस्तीर्णेषु आसनेषु पद्मासनसदृशेन उपविशन्ति। भोजनं दक्षिणहस्तेन एव भुज्यते, न तु कर्तरी-कण्टकादिभिः (कट्लरी-उपकरणैः)। अन्नग्रहणार्थं दक्षिणहस्तस्य अङ्गुलयः लघुपात्रवत् संहताः क्रियन्ते।<ref name="Vasu Kumar 2017">{{cite book |last1=Vasu |first1=S.S.L. |url=https://books.google.com/books?id=8aJEDwAAQBAJ&pg=PT21 |title=Morning Glory Blossoms |last2=Kumar |first2=R. |publisher=Partridge Publishing Singapore |year=2017 |isbn=978-1-5437-4244-2 |page=21 |access-date=20 September 2018}}</ref> सग्धिः मुख्यभोजनं साधारणतया सिद्धः शाल्योदनः (पक्ततण्डुलाः) भवति। तेन सह विविधाः व्यञ्जनप्रकाराः अथवा '''कूट्टान्''' (मलयालम्: കൂട്ടാന്‍) परोस्यन्ते। तेषु प्रमुखानि व्यञ्जनानि सन्ति-परिप्पु (दालः), साम्बारः, रसम्, पुलिश्शेरी, कालन्, अवियल्, थोरन्, ओलन्, पचडी, किचडी, कूट्टुकारी, एरिस्सेरी, आम्रस्य आचारः, इञ्जिपुलि, मेऴुक्कुपुरट्टि, नारङ्ग-अचारः (निम्बूकस्य आचारः), पापडम्, कदलीचिप्स्, शर्करायुक्ताः कदलीखण्डाः (शर्करा उप्पेरी), कदलीफलम्, दधि तथा तक्रम्।<ref name="NDTV Food 20172">{{cite web|title=Happy Vishu 2017: Vishu Sadhya, Kerala's Grand New Year Feast|publisher=[[NDTV]] Food|date=13 April 2017|url=https://food.ndtv.com/food-drinks/happy-vishu-2017-vishu-sadhya-keralas-grand-new-year-feast-1680747|access-date=20 September 2018}}</ref><ref name="Rai">{{cite book |last=Rai |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=5zDWhOU-I04C&pg=PT4 |title=Curry Cookbook – Keralan Cuisine – Jay Rai's Indian Kitchen: करी व्यंजनों |publisher=Springwood media |isbn=978-1-4761-2308-0 |page=pt4-5 |access-date=20 September 2018}}</ref><ref>{{cite book |last=Brien |first=C.O. |url=https://books.google.com/books?id=BGhBAgAAQBAJ&pg=PT422 |title=The Penguin Food Guide to India |publisher=Penguin Books Limited |year=2013 |isbn=978-93-5118-575-8 |page=pt422 |access-date=20 September 2018}}</ref><ref name="Punit 2015">{{cite web|last=Punit|first=27 lip-smacking, vegetarian dishes to try during Kerala’s grandest feast|date=28 August 2015|title=Quartz India|url=https://qz.com/india/489554/27-lip-smacking-vegetarian-dishes-to-try-during-keralas-grandest-feast/|access-date=20 September 2018|website=Quartz India}}</ref> == सन्दर्भाः == [[वर्गः:केरलराज्यम् भोजनम्]] <references /> == बाह्यसम्बद्धाः == [[c:Category:Sadya|wikimedia.org/wiki/Category:Sadya]] '''सग्धि:''' sjlc94ctrzoyqjn9dd90pexjszhgy6m 499920 499919 2026-07-30T07:49:28Z Janak Bhatta 11759 सामग्री योजितम् 499920 wikitext text/x-wiki [[सञ्चिका:Sadya_2019.jpg|लघुचित्रम्|'''केरलस्य पारम्परिका''' '''सग्धि''']] '''सग्धि''' (मलयालम्: '''സദ്യ'''; आङ्ग्लम्: '''Sadya'''), या '''साध्या''' इत्यपि कथ्यते, [[भारतस्य]] [[केरलम्|केरलराज्यस्य]] उत्पत्तिस्थानभूतं पारम्परिकं शाकाहारभोजनम् अस्ति। एतत् [[मलयालि|मलयालि-समुदायस्य]] सांस्कृतिकपाकपरम्परायाः महत्त्वपूर्णोऽङ्गः मन्यते। सद्यायां नानाविधानि पारम्परिकाणि शाकाहारव्यञ्जनानि कदलीपत्रे नियतक्रमेण परोस्यन्ते। एषा प्रायः मध्याह्नभोजनरूपेण भुज्यते।<ref>Kerala's Slow Food; The Indian banana leaf banquet that tastes like home by Shahnaz Habib AFAR March/ April 2014 page 49</ref> सद्या मुख्यतया हिन्दूनां [[ओणम्]] तथा [[विषु|विषु-पर्वणोः]] अवसरे पारम्परिकभोजरूपेण आयोज्यते। एतदतिरिक्तं विवाहेषु, जन्मदिवसेषु, गृहप्रवेशसमारोहेषु तथा अन्येषु शुभावसरेष्वपि सद्यायाः परोसनपरम्परा वर्तते।<ref name="Iyer 2018">{{cite web|last=Iyer|first=Meenakshi|title=Onam 2018, here's why Sadya is the most balanced meal, full of nutritional value – more lifestyle|website=[[Hindustan Times]]|date=25 August 2018|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|access-date=20 September 2018|archive-date=20 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920234525/https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/onam-2018-here-s-why-sadya-is-the-most-balanced-meal-full-of-nutritional-value/story-2gwLfWrIj9L3VSnBVFxUfK.html|url-status=dead}}</ref> परम्परानुसारं सर्वाणि व्यञ्जनानि कदलीपत्रे हस्तेन भुज्यन्ते। == व्युत्पत्तिः == मलयालमभाषायाः '''"सद्या" (സദ്യ)''' इति शब्दः संस्कृतस्य '''"सग्धि" (सग्धिः)''' इति शब्दात् निष्पन्नः, यस्य अर्थः '''सामूहिकभोजनम्''' अथवा '''सहभोजनम्''' इति भवति।<ref>{{Cite news|date=2016-09-09|title=How Onasadya traditions differ across Kerala|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/Onam-on-a-leaf/article14630774.ece|access-date=2024-12-07|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == व्यञ्जनानि == परम्परागतसद्यायां विंशतितः त्रिंशत्पर्यन्तं अथवा तस्मादधिकानि व्यञ्जनानि सन्ति। प्रमुखव्यञ्जनेषु ओदनः (पक्ततण्डुलाः), परिप्पु (मुद्गदालः), साम्बारः, रसम्, अवियल्, थोरन्, ओलन्, कालन्, एरिस्सेरी, पचडी, किचडी, इञ्जि पुलि, आम्ललवणम् (अचारः), पापडम्, कदलीचिप्स् तथा अन्ते पायसम् (क्षीरपाकः) अन्तर्भवन्ति। == अवलोकनम् == परम्परागतायां सद्यायां प्रायः २४–२८ व्यञ्जनानि एकस्मिन् भोजनक्रमे परोस्यन्ते।<ref>{{cite web|title=Happy Onam 2020: 26 dishes in the Onam Sadhya feast, what they’re called|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/happy-onam-2020-26-dishes-in-the-onam-sadhya-feast-what-they-re-called/story-Ox35zUre2YkHzMjzOcSHTN.html|publisher=Hindustan Times|access-date=26 June 2024}}</ref> केषुचित् विशेषावसरेषु सद्या अत्यन्तं विस्तृता भवति, यत्र ६४-ाधिकानि व्यञ्जनान्यपि सन्ति। तादृशस्य उदाहरणं अरन्मुला वल्लम्कलि-सम्बद्धा '''वल्लसद्या''' अस्ति।<ref name="NDTV Food 2017" /> परम्परागतसद्याभोजने जनाः भूमौ विस्तीर्णेषु आसनेषु पद्मासनसदृशेन उपविशन्ति। भोजनं दक्षिणहस्तेन एव भुज्यते, न तु कर्तरी-कण्टकादिभिः (कट्लरी-उपकरणैः)। अन्नग्रहणार्थं दक्षिणहस्तस्य अङ्गुलयः लघुपात्रवत् संहताः क्रियन्ते।<ref name="Vasu Kumar 2017">{{cite book |last1=Vasu |first1=S.S.L. |url=https://books.google.com/books?id=8aJEDwAAQBAJ&pg=PT21 |title=Morning Glory Blossoms |last2=Kumar |first2=R. |publisher=Partridge Publishing Singapore |year=2017 |isbn=978-1-5437-4244-2 |page=21 |access-date=20 September 2018}}</ref> सग्धिः मुख्यभोजनं साधारणतया सिद्धः शाल्योदनः (पक्ततण्डुलाः) भवति। तेन सह विविधाः व्यञ्जनप्रकाराः अथवा '''कूट्टान्''' (मलयालम्: കൂട്ടാന്‍) परोस्यन्ते। तेषु प्रमुखानि व्यञ्जनानि सन्ति-परिप्पु (दालः), साम्बारः, रसम्, पुलिश्शेरी, कालन्, अवियल्, थोरन्, ओलन्, पचडी, किचडी, कूट्टुकारी, एरिस्सेरी, आम्रस्य आचारः, इञ्जिपुलि, मेऴुक्कुपुरट्टि, नारङ्ग-अचारः (निम्बूकस्य आचारः), पापडम्, कदलीचिप्स्, शर्करायुक्ताः कदलीखण्डाः (शर्करा उप्पेरी), कदलीफलम्, दधि तथा तक्रम्।<ref name="NDTV Food 20172">{{cite web|title=Happy Vishu 2017: Vishu Sadhya, Kerala's Grand New Year Feast|publisher=[[NDTV]] Food|date=13 April 2017|url=https://food.ndtv.com/food-drinks/happy-vishu-2017-vishu-sadhya-keralas-grand-new-year-feast-1680747|access-date=20 September 2018}}</ref><ref name="Rai">{{cite book |last=Rai |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=5zDWhOU-I04C&pg=PT4 |title=Curry Cookbook – Keralan Cuisine – Jay Rai's Indian Kitchen: करी व्यंजनों |publisher=Springwood media |isbn=978-1-4761-2308-0 |page=pt4-5 |access-date=20 September 2018}}</ref><ref>{{cite book |last=Brien |first=C.O. |url=https://books.google.com/books?id=BGhBAgAAQBAJ&pg=PT422 |title=The Penguin Food Guide to India |publisher=Penguin Books Limited |year=2013 |isbn=978-93-5118-575-8 |page=pt422 |access-date=20 September 2018}}</ref><ref name="Punit 2015">{{cite web|last=Punit|first=27 lip-smacking, vegetarian dishes to try during Kerala’s grandest feast|date=28 August 2015|title=Quartz India|url=https://qz.com/india/489554/27-lip-smacking-vegetarian-dishes-to-try-during-keralas-grandest-feast/|access-date=20 September 2018|website=Quartz India}}</ref> == पाकविधिः == सग्धि: सामान्यतया मध्याह्नभोजने परोस्यते, यद्यपि तस्याः लघुरूपं रात्रिभोजनेऽपि परोस्यते।<ref>{{cite book |last=Basu |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=WDNWDwAAQBAJ&pg=PT268 |title=Masala: Indian Cooking for Modern Living |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2018 |isbn=978-1-4088-8687-8 |page=pt268 |access-date=20 September 2018}}</ref> सद्यायाः निर्माणस्य पूर्वतयारी पूर्वरात्रौ एव आरभ्यते, तथा च उत्सवदिने प्रातःकाले दशवादनात् पूर्वमेव अधिकांशव्यञ्जनानां निर्माणं सम्पन्नं भवति। अद्यत्वे बहवः जनाः भूमौ उपवेशनं सुविधाजनकं न मन्यन्ते, अतः सद्या प्रायेण उपवेशनपीठेषु (मेजेषु) परोस्यते। सद्यायै आवश्यकद्रव्याणां तथा सामग्रीणां चयनं गुणवत्तां सुनिश्चितीकर्तुं सावधानतया क्रियते। सद्यायाः पाकार्थम् अग्नेः प्रज्वलनं प्रारम्भात् पूर्वम् अग्निदेवस्य प्रार्थना क्रियते। ततः प्रथमं भोजनं प्रज्वलितस्य '''नीलविलक्कु''' (परम्परादीपस्य) पुरतः कदलीपत्रे स्थाप्य <nowiki>[[गणपतिः|गणपतये]]</nowiki> नैवेद्यरूपेण समर्प्यते। == सन्दर्भाः == [[वर्गः:केरलराज्यम् भोजनम्]] <references /> == बाह्यसम्बद्धाः == [[c:Category:Sadya|wikimedia.org/wiki/Category:Sadya]] '''सग्धि:''' 0o5o1wveab0vbwmso7aikuvxf0w3qcd 0 92376 499921 2026-07-30T10:17:02Z Janak Bhatta 11759 नविन पृष्ठम् 499921 wikitext text/x-wiki '''मट्टा-तण्डुलः''' (आङ्ग्लम्: ''Matta rice''), यः '''पालक्काड्-तण्डुलः''', '''केरल-तण्डुलः''', '''रोज् मट्टा-तण्डुलः''' इत्यादिनामभिरपि प्रसिद्धः, भारतस्य [[कर्णाटकम्|कर्णाटक-राज्यस्य]] [[उडुपि]] तथा [[दक्षिणकन्नड|दक्षिणकन्नड-जनपदयोः]], [[केरलम्|केरलराज्यस्य]] [[पालक्काड्|पालक्काड्-जनपदे]], तथा [[श्रीलङ्का|श्रीलङ्कादेशस्य]] उत्तरप्रान्तस्थिते [[जाफ्ना|जाफ्ना-जनपदे]] च उत्पाद्यमानः स्वदेशीयः तण्डुलप्रकारः अस्ति। अयं तण्डुलः स्वस्य स्थूलकणरचनया (स्थूलत्वेन) तथा स्वास्थ्योपयोगितया प्रसिद्धः अस्ति। केरलराज्ये, भारतस्य तटीयकर्णाटके तथा श्रीलङ्कायां च अयं नित्याहारे व्यापकतया उपयुज्यते। विशेषतः '''इडली''', '''अप्पम्''' तथा साधारण-ओदनस्य (सिद्धतण्डुलस्य) निर्माणे अस्य व्यापकः उपयोगः भवति। == उत्पत्तिः == पालक्काड्-मट्टा-तण्डुलः भारतस्य <nowiki>[[चोल]]</nowiki> तथा <nowiki>[[चेर]]</nowiki>-राजवंशयोः राजपरिवारैः प्राधान्येन उपयुज्यमानः तण्डुलप्रकारः आसीत्। केरल-मट्टा-तण्डुलः स्वस्य समृद्धेन विशिष्टेन च स्वादेन ऐतिहासिककालात् एव प्रसिद्धः अस्ति। अस्य उपयोगः '''कोण्डाट्टम्''', '''मुरुक्कु''' इत्यादीनां तण्डुल-निर्मित-लघुभोजनानां (उपाहाराणाम्) निर्माणे क्रियते।<ref>{{cite web|url=http://sify.com/news/kerala-exporters-appeal-against-rice-export-ban-news-national-jegnDEgjehe.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716071224/http://www.sify.com/news/kerala-exporters-appeal-against-rice-export-ban-news-national-jegnDEgjehe.html|url-status=dead|archive-date=2011-07-16|title=Kerala exporters appeal against rice export ban|work=Sify}}</ref> '''श्री पी. सी. साहदेवन्'''-विरचिते तथा केरल-शासनेन १९६६ तमे वर्षे प्रकाशिते ''Rice in Kerala'' इति ग्रन्थे '''चुन्निला मट्टा''' इति तण्डुलप्रकारस्य उल्लेखः दृश्यते। अयं तण्डुलः <nowiki>[[तिरुक्कुरल]]</nowiki> इत्यादिषु प्राचीनतमिळग्रन्थेष्वपि उल्लिखितः अस्ति। चेर-चोल-राज्ययोः काले तण्डुलः राजभोज्यरूपेण प्रतिष्ठितः आसीत्। == सन्दर्भाः == qh9qz3jvlk7kvl13pbs28wlbh9bd8ls 499922 499921 2026-07-30T10:24:29Z Janak Bhatta 11759 चित्रम् योजिताम् 499922 wikitext text/x-wiki '''मट्टा-तण्डुलः''' (आङ्ग्लम्: ''Matta rice''), यः '''पालक्काड्-तण्डुलः''', '''केरल-तण्डुलः''', '''रोज् मट्टा-तण्डुलः''' इत्यादिनामभिरपि प्रसिद्धः, भारतस्य [[कर्णाटकम्|कर्णाटक-राज्यस्य]] [[उडुपि]] तथा [[दक्षिणकन्नड|दक्षिणकन्नड-जनपदयोः]], [[केरलम्|केरलराज्यस्य]] [[पालक्काड्|पालक्काड्-जनपदे]], तथा [[श्रीलङ्का|श्रीलङ्कादेशस्य]] उत्तरप्रान्तस्थिते [[जाफ्ना|जाफ्ना-जनपदे]] च उत्पाद्यमानः स्वदेशीयः तण्डुलप्रकारः अस्ति। अयं तण्डुलः स्वस्य स्थूलकणरचनया (स्थूलत्वेन) तथा स्वास्थ्योपयोगितया प्रसिद्धः अस्ति। केरलराज्ये, भारतस्य तटीयकर्णाटके तथा श्रीलङ्कायां च अयं नित्याहारे व्यापकतया उपयुज्यते। विशेषतः '''इडली''', '''अप्पम्''' तथा साधारण-ओदनस्य (सिद्धतण्डुलस्य) निर्माणे अस्य व्यापकः उपयोगः भवति। == उत्पत्तिः == पालक्काड्-मट्टा-तण्डुलः भारतस्य <nowiki>[[चोल]]</nowiki> तथा <nowiki>[[चेर]]</nowiki>-राजवंशयोः राजपरिवारैः प्राधान्येन उपयुज्यमानः तण्डुलप्रकारः आसीत्। केरल-मट्टा-तण्डुलः स्वस्य समृद्धेन विशिष्टेन च स्वादेन ऐतिहासिककालात् एव प्रसिद्धः अस्ति। अस्य उपयोगः '''कोण्डाट्टम्''', '''मुरुक्कु''' इत्यादीनां तण्डुल-निर्मित-लघुभोजनानां (उपाहाराणाम्) निर्माणे क्रियते।<ref>{{cite web|url=http://sify.com/news/kerala-exporters-appeal-against-rice-export-ban-news-national-jegnDEgjehe.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716071224/http://www.sify.com/news/kerala-exporters-appeal-against-rice-export-ban-news-national-jegnDEgjehe.html|url-status=dead|archive-date=2011-07-16|title=Kerala exporters appeal against rice export ban|work=Sify}}</ref> '''श्री पी. सी. साहदेवन्'''-विरचिते तथा केरल-शासनेन १९६६ तमे वर्षे प्रकाशिते ''Rice in Kerala'' इति ग्रन्थे '''चुन्निला मट्टा''' इति तण्डुलप्रकारस्य उल्लेखः दृश्यते। अयं तण्डुलः <nowiki>[[तिरुक्कुरल]]</nowiki> इत्यादिषु प्राचीनतमिळग्रन्थेष्वपि उल्लिखितः अस्ति। चेर-चोल-राज्ययोः काले तण्डुलः राजभोज्यरूपेण प्रतिष्ठितः आसीत्। == कृषिः व्यापारः च == केरल-मट्टा-तण्डुलः भारतस्य दक्षिणभागस्थितयोः [[केरलम्]] तथा [[कर्णाटकम्|कर्णाटकम्-राज्ययोः]], तथा [[श्रीलङ्का|श्रीलङ्कादेशस्य]] उत्तरभागे च कृष्यते। अस्य तण्डुलस्य उत्पादनात् केरलस्य कृषकाः ५०० किलोग्राम-परिमितायाः धान्यस्य कृते प्रीमियम्-रूपेण प्रायः ३०० भारतीयरूप्यकाणि अतिरिक्तमूल्यं प्राप्नुवन्ति। मट्टा-तण्डुलस्य निर्याते त्रिवर्षीयः निषेधः प्रवर्तितः आसीत्। सः निषेधः २०११ तमस्य वर्षस्य फेब्रुवरी-मासे अंशतः निरस्तः, येन तस्मिन् वर्षे २५,००० टन-परिमितस्य मट्टा-तण्डुलस्य निर्यातः अनुमतः अभवत्।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/agri-biz/article1383905.ece#|title=Govt lifts export ban on certain rice, onion varieties|date=11 February 2011|work=The Hindu Business Line|access-date=19 June 2011}}</ref> == विशेषतानाम् == == चित्रम् == <gallery> सञ्चिका:Matta Rice.jpg|मट्टा तण्डुलः सञ्चिका:Kerala matta rice.jpg|केरलः मट्टा तण्डुलः सञ्चिका:Boiled Matta Rice.jpg|क्वाथितम् मट्टा तण्डुलः सञ्चिका:അരി.jpg|मट्टा तण्डुलः </gallery> == सन्दर्भाः == hdq7piixjqazbwo89li5jdvpknkc2gz 499923 499922 2026-07-30T11:03:58Z Janak Bhatta 11759 added [[Category:तण्डुलः]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 499923 wikitext text/x-wiki '''मट्टा-तण्डुलः''' (आङ्ग्लम्: ''Matta rice''), यः '''पालक्काड्-तण्डुलः''', '''केरल-तण्डुलः''', '''रोज् मट्टा-तण्डुलः''' इत्यादिनामभिरपि प्रसिद्धः, भारतस्य [[कर्णाटकम्|कर्णाटक-राज्यस्य]] [[उडुपि]] तथा [[दक्षिणकन्नड|दक्षिणकन्नड-जनपदयोः]], [[केरलम्|केरलराज्यस्य]] [[पालक्काड्|पालक्काड्-जनपदे]], तथा [[श्रीलङ्का|श्रीलङ्कादेशस्य]] उत्तरप्रान्तस्थिते [[जाफ्ना|जाफ्ना-जनपदे]] च उत्पाद्यमानः स्वदेशीयः तण्डुलप्रकारः अस्ति। अयं तण्डुलः स्वस्य स्थूलकणरचनया (स्थूलत्वेन) तथा स्वास्थ्योपयोगितया प्रसिद्धः अस्ति। केरलराज्ये, भारतस्य तटीयकर्णाटके तथा श्रीलङ्कायां च अयं नित्याहारे व्यापकतया उपयुज्यते। विशेषतः '''इडली''', '''अप्पम्''' तथा साधारण-ओदनस्य (सिद्धतण्डुलस्य) निर्माणे अस्य व्यापकः उपयोगः भवति। == उत्पत्तिः == पालक्काड्-मट्टा-तण्डुलः भारतस्य <nowiki>[[चोल]]</nowiki> तथा <nowiki>[[चेर]]</nowiki>-राजवंशयोः राजपरिवारैः प्राधान्येन उपयुज्यमानः तण्डुलप्रकारः आसीत्। केरल-मट्टा-तण्डुलः स्वस्य समृद्धेन विशिष्टेन च स्वादेन ऐतिहासिककालात् एव प्रसिद्धः अस्ति। अस्य उपयोगः '''कोण्डाट्टम्''', '''मुरुक्कु''' इत्यादीनां तण्डुल-निर्मित-लघुभोजनानां (उपाहाराणाम्) निर्माणे क्रियते।<ref>{{cite web|url=http://sify.com/news/kerala-exporters-appeal-against-rice-export-ban-news-national-jegnDEgjehe.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716071224/http://www.sify.com/news/kerala-exporters-appeal-against-rice-export-ban-news-national-jegnDEgjehe.html|url-status=dead|archive-date=2011-07-16|title=Kerala exporters appeal against rice export ban|work=Sify}}</ref> '''श्री पी. सी. साहदेवन्'''-विरचिते तथा केरल-शासनेन १९६६ तमे वर्षे प्रकाशिते ''Rice in Kerala'' इति ग्रन्थे '''चुन्निला मट्टा''' इति तण्डुलप्रकारस्य उल्लेखः दृश्यते। अयं तण्डुलः <nowiki>[[तिरुक्कुरल]]</nowiki> इत्यादिषु प्राचीनतमिळग्रन्थेष्वपि उल्लिखितः अस्ति। चेर-चोल-राज्ययोः काले तण्डुलः राजभोज्यरूपेण प्रतिष्ठितः आसीत्। == कृषिः व्यापारः च == केरल-मट्टा-तण्डुलः भारतस्य दक्षिणभागस्थितयोः [[केरलम्]] तथा [[कर्णाटकम्|कर्णाटकम्-राज्ययोः]], तथा [[श्रीलङ्का|श्रीलङ्कादेशस्य]] उत्तरभागे च कृष्यते। अस्य तण्डुलस्य उत्पादनात् केरलस्य कृषकाः ५०० किलोग्राम-परिमितायाः धान्यस्य कृते प्रीमियम्-रूपेण प्रायः ३०० भारतीयरूप्यकाणि अतिरिक्तमूल्यं प्राप्नुवन्ति। मट्टा-तण्डुलस्य निर्याते त्रिवर्षीयः निषेधः प्रवर्तितः आसीत्। सः निषेधः २०११ तमस्य वर्षस्य फेब्रुवरी-मासे अंशतः निरस्तः, येन तस्मिन् वर्षे २५,००० टन-परिमितस्य मट्टा-तण्डुलस्य निर्यातः अनुमतः अभवत्।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/agri-biz/article1383905.ece#|title=Govt lifts export ban on certain rice, onion varieties|date=11 February 2011|work=The Hindu Business Line|access-date=19 June 2011}}</ref> == विशेषतानाम् == == चित्रम् == <gallery> सञ्चिका:Matta Rice.jpg|मट्टा तण्डुलः सञ्चिका:Kerala matta rice.jpg|केरलः मट्टा तण्डुलः सञ्चिका:Boiled Matta Rice.jpg|क्वाथितम् मट्टा तण्डुलः सञ्चिका:അരി.jpg|मट्टा तण्डुलः </gallery> == सन्दर्भाः == [[वर्गः:तण्डुलः]] mfr0zyqyl8in65y15ds2sc9nlwf6fd2