विकिपीडिया sawiki https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिपीडिया विकिपीडियासम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk 0 21780 500380 480971 2026-09-05T01:34:21Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 500380 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = विश्वपरिसरदिनम् <br /> World Environment Day (WED). |type = वैश्विकम् |image = |official_name =UN World Environment Day |nickname = Eco Day / Environment Day/ WED |established = १९७३ |duration = १ दिनम् |frequency = वार्षिकम् |date = ५ जून् |mission = पर्यावणसंरक्षणम् |website =[http://www.unep.org UNEP]}} अस्माकं भारतदेशे एव न किन्तु समग्रे भूमण्डले एव '''विश्वपरिसरदिनम्''' प्रतिवर्षं जूनमासस्य पञ्चमदिने आचरन्ति । साधारणतः अस्मान् परितः प्राणिपक्षिणः कृमिकीटाः, वृक्षाः नद्यः पर्वताः सरोवराः ये भवन्तेते सर्वे सर्वोणि परिसरशब्देन स्वीकृताः भवन्ति । अथापि भौतिकपरिसर, भौगोलिकपरिसरः, आर्थिकपरिसरः, सांस्कृतिकपरिसरः, सामाजिकपरिसरः, धार्मिकपरिसर इत्यादिनाम्नापि परिसरसम्बन्धिविषयाः चर्चिताः भवन्ति । सर्वेषां परिसराणामपि परिणामः मानवजीवनेषु द्र्ष्टुं साध्यः अस्ति । वयं यत्र वसामः तत्र यानि सन्ति गृहाणि, मार्गः, भूप्रदेशः, जलाशयः, वायुमण्डले स्थितः अनिलं सर्वं भौतिकपरिसरेषु मिलितं भवति । अस्माकं गृहमपि शुद्धं वायुप्रकाशदिना सुव्यवस्थितं भवति चेत् गृहपरिसरः उत्तमः भवति । अनन्तरं गृहे उत्तमकार्याणां करणेन व्यवहारेण धार्मिकसंस्कृतिक सामाजिक परिसरविषयाः ज्ञातुं शक्यन्ते । प्रकृतिमध्ये स्थिताः नद्यः, पर्वताः, वनानि, उद्यानानि, भौगोळिकपरिसर इति कथिताः भवन्ति । एतेषां सर्वेषां प्र्त्येकतः सम्बन्धः न भवति । (एकग्रामः अथवा नगरं) साक्षातैः सम्बन्धं स्थापयति । यथा मैसूरुनगरे श्रेष्ठः चामुण्डीबेट्टप्रदेशः । जीवननिर्वहणाय जनाः विविधकार्याणि कुर्वन्ति । विविधा उद्योगाः, करणीयानि कार्याणि, जीवनावश्यक सौलभ्यानि आर्थिकपरिसरस्य अंशाः भवन्ति । ग्रामे नगरे अथवा गृहे यानि आचरणानि कृतानि भवन्ति, पर्वाणि आचरितानि भवन्ति तानि धार्मिकपरिसरेणा सांस्कृतिक परिसरेण सम्बध्दानि भवन्ति । कला, सङ्गीतादिकं च अत्रैव मिलितं भवति । प्राचीनकाले जनसङ्ख्या अधिका नासीत् । तदा यथेष्टं कृषिभूमिः जलवायुव्यवस्था सुलभा आसीत् । किन्तु जनसङ्ख्यायाः वर्धनेन विशालं जगत् अल्पमिव जातम् अस्ति । विशेषतः भारत चीना इत्यादि देशेषु जनसङ्ख्या शतवर्षेषु अत्यधिका सञ्जाता अस्ति । भारतदेशे स्वातन्त्र्यपूर्वं ३० कोटि मिताः जनाः आसन् । १०१० तमे वर्षे भारते १२० कोटिमिताः जनाः सन्ति । विश्वे अनेकदेशेषु जनसङ्ख्यायाः वृध्दिः लक्षिता अस्ति । जनसङ्ख्यास्फोटः एव अनेक समस्यानां कारणञ्च भवति । यथा यथा जनवृद्धिः भवति तदा सर्वेषां वासाय स्थलम, आवश्यकं, गृहमावश्यकं, वसतिनिर्माणाय काष्ठानि आवश्यकानि । देशे नवनवीनोद्यमानां स्थापनं जलबन्धानां निर्माणम् इत्यादिनापि वननाशः कृतः अस्ति जनोपयोगिवस्तूनां उत्पादनम् अधिकम् अपेक्षितं भवति । तदर्थं नैसर्गिकवस्तूनां उपयोगः अधिकः अपेक्षितः अस्ति । व्यापारव्यवहारार्थं वन्यमृगं केचन नाशयन्ति यथा कथञ्चित जनाः जीवितुं पयत्नं कुर्वन्तः भवन्ति । एवम् इदानीन्तनकाले सर्वत्र जलमालिन्यं, वायुमालिन्यं, शब्दमालिन्यं परिसरम् अस्वच्छं कुर्वन्ति । जनानां शुद्धं पेय जलं न पूरितं भवति । श्युद्यमादिनामपि जलमावश्यकमस्ति । तत्रापि सुलभतया जलस्य प्राप्तिः न भवति । प्रमुखतः वननाशात् वृष्टॆः प्रमाणे न्यूनता भवति । जलस्य मूलानि शुष्काणि भवन्ति । एवं जलाभावः सर्वत्र कुपरिणामं करोति । जलस्य व्यापारः अधिक लाभदायकः विक्रेतृणां किन्तु दीनानां दरिद्रणाम् अतीव कष्टदायकः अस्ति । नदीजलम् अशुद्धजलैः दुष्टवस्तुभिर्युक्तम् अतीव दृष्टं सञ्जातम अस्ति । मलमूत्रादिकं, मृतशरीराणि सर्वाणि जले युक्तानि, विनाशक विषयुक्तानि जलमूलानि अनुपयुक्तानि जातानि सन्ति । नदीजलेषु उद्यमानां विषकारिजलानि अपि युक्तानि भवन्ति । वृष्टेरभावात् सरोवराः शुष्काः भवन्ति । अनेकविधरोगकारकाः भवन्ति । शुद्धजलपूरणं ग्रामे तथा नगरे अतीव कष्टदायकं तथा आर्थिकव्ययदायकं सम्वृत्तम् अस्ति । जलमूलाः रोगाः इति वचनानुसारेण बहुजनाः रोगिणः जाताः सर्वत्र दर्शनगोचराः भवन्ति । वायुमण्डले विशेषतः प्राणवायुः जीविनाम् अनिवार्यः अस्ति । अङ्गराम्लवायुः तथा च अन्ये अंशाः यदि अधिकाः भवन्ति तदा वायुमण्डलं कलुषितं भवति । बृहत् यन्त्रागारैः धूमः विषमिश्रितः सततं निस्सरति । भोपालप्रदेशे विषानिलेन सहस्रशः जनाः मृता अभवन् । सुन्दरस्मारकाणि ताजमहल्, श्रवणबेळगोळे स्थितः गोमटेश्वरविग्रहः इत्यादीनि प्रभावितानि अभवन् । भूप्रदेशे तथा वायुमण्डले इदानीं शब्दमालिन्यम् अपि दुस्सहनीयं सञ्जातम् अस्ति । भूप्रदेशे अनेक तैलचालितवाहनानि धूमेन साकं शब्देन सर्वान् सन्तापयन्ति सर्वत्र कर्णयोः वेदनाम् अनुभवामः । विद्यालयः, मन्दिराणि, चिकित्सालयाः, उद्यानानि शान्तियुक्तानि एव अयुक्तानि स्थानानि भवन्ति । किन्तु शब्दमालिन्यं सर्वत्र स्वप्रभावं दर्शयति । जनाः सुलभतया विश्रान्तिं निद्रां वा अनुभवितुम् असमर्थाः सञ्जाताः सन्ति । शब्द मालिन्य निवारणाय सर्वकारेण नियमाः कृताः सन्ति सूचनाफलकानि स्थापितानि । शब्दमालिन्यनियन्त्रणे सर्वैरपि मिलित्वा प्रयत्नः करणीयः अस्ति । इदानीं सम्पर्क साधनैः जगत् अल्पमिव सञ्ज्पतमस्ति । अतः अन्यदेशीय आहारविहारक्र्मः, वस्रधारणं, पर्वाचरणं, मनोरञ्जनं, क्रीडाः सर्वत्र प्रसिद्धाः सन्ति । यत्र कुत्रापि उपविश्य भूमण्डले स्थितं यत्किमपि गृहे एव द्रष्टुं मानवः समर्थः अस्ति । तथा अनुकूलता काल्पिताऽस्ति । अनेन धार्मिकपरिसरे, सामाजिकपरिसरे तथा सांस्कृतिकपरिसरे भीकरः परिणामः सञ्जातः अस्ति । स्वकीयान् उत्तमांशान् यथापूर्वं संरक्षितुं कष्टमनुभवामः सर्वत्र परिवर्तनं पश्यामः । मानवस्य आर्थिक स्थितिः सर्वदेशेषु सर्वजनानां समाना न भवति । अतः अल्पधनानां जीवनम् अतिदुस्तरं सञ्जातमस्ति । परिसर संरक्षणं सर्वेषां आद्यं कर्तव्यमस्ति । बालानां एतत् प्रथमतः बोधनीयम् अस्ति । नदीजलवायुशब्द मलिनता विषये, परिणामविषये च बाला प्रौढाः जागरिताः भवन्ति चेत् प्रथमं कार्यं भवति । यत्र यत्र स्थलं प्राप्यते तत्र वृक्षारोपणं वननिर्माणं कर्तव्यम् । वनमहोत्सवः सर्वत्र अद्य कर्तव्यरुपेण आचारणीयः सर्वकारेणापि नियमाः कर्तव्याः सन्ति । वननाशः न कर्तव्यः । परिसरनाशकानां योजनानां त्यागः कर्तव्यः । तादृशयोजनानां कृते जनैः विरोधः कर्तव्यः अस्ति । जनवसति प्रदेशात् दूरे उद्यमाः स्थापनीयाः । सर्वेषां पशुपक्षिसङ्कुलानां संरक्षणं, अनिवार्यमस्ति । समूहमाध्यमैः वनस्य, जलस्य, वायुमण्डलस्य महत्वविषये, मालिन्यनिवारणविषये च चर्चा कर्तव्या । जनानां मार्गदर्शनं कर्तव्यमस्ति । सर्वसमस्यामूलस्य जनसङ्ख्यास्फोटस्य नियन्त्रणम् अनिवार्यम् अस्ति । मानवाः प्राणिनः प्रकृते आपारं जलं वायुं च प्राप्नुवन्ति । अग्रिममानवसन्ततेः अपि तानि उपयुक्तानि भवन्तु । तथा संरक्षणकार्याणि कर्तव्यानि सन्ति । एतदर्थम् एव परिसरदिनम् विश्वे आचरितं भवति । अनेन परिसरप्रज्ञा भवति । परिसरसंरक्षणं च भवति । == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == * [http://www.oikos-paint.com/DesktopModules/news2/DettNews.aspx?ID=583&lang=enWorld Environment Day 2010 initiative of OIKOS]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.unep.org/wed UNEP, World Environment Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160411175941/http://unep.org/wed/ |date=2016-04-11 }} * [http://www.unep.org United Nations Environment Programme (UNEP)] * [http://www.facebook.com/pages/World-Environment-Day-WED/183559845166 World Environment Day (WED) Grassroots Facebook Campaign] * UNEP, World Environment Day – [http://www.unep.org/wed/2005/english/ 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303011724/http://www.unep.org/wed/2005/english/ |date=2011-03-03 }}, [http://www.unep.org/wed/2006/english/ 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303010017/http://www.unep.org/wed/2006/english/ |date=2011-03-03 }}, [http://www.unep.org/wed/2007/english/ 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403035132/http://www.unep.org/wed/2007/english/ |date=2013-04-03 }}, [http://www.unep.org/wed/2008/english/ 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080606041920/http://www.unep.org/wed/2008/english/ |date=2008-06-06 }}, [http://www.unep.org/wed/2009/english/ 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090510161031/http://www.unep.org/wed/2009/english/ |date=2009-05-10 }} * [http://www.wed2005.org/0.0.php World Environment Day 2005 host city site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070812192351/http://www.wed2005.org/0.0.php |date=2007-08-12 }} * [http://www.chicagobotanic.org/wed Chicago Botanic Garden, 2008 North American host city site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150528225432/http://www.chicagobotanic.org/wed |date=2015-05-28 }} * [http://www.unep.org/wed/2007/english/Previous_Themes/index.asp Previous themes of World Environment Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113530/http://www.unep.org/wed/2007/english/Previous_Themes/index.asp |date=2016-03-04 }} * [http://www.mendoftheworld.org WED, UK World Environment Day 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170422102551/http://mendoftheworld.org/ |date=2017-04-22 }} * [http://www.unep.org/themes/climatechange/ UNEP, Climate Change] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090604151642/http://www.unep.org/themes/climatechange/ |date=2009-06-04 }} * [http://polar.grida.no/ UNEP/GRID Arendal Polar Programme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070319213627/http://polar.grida.no/ |date=2007-03-19 }} * [http://www.unep.org/geo/geo%5Fice/polar.grida.no/ UNEP Global Outlook for Ice and Snow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615124159/http://www.unep.org/geo/geo%5Fice/polar.grida.no/ |date=2011-06-15 }} * [http://www.unac.org/en/news_events/un_days/international_years.asp News & Events – UN Days, Weeks and Years] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617165222/http://www.unac.org/en/news_events/un_days/international_years.asp |date=2010-06-17 }} [[वर्गः:अन्ताराष्ट्रियविशेषदिनम्]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्]] == सम्बद्धाः लेखाः == * [[भारतम्]] * [[संस्कृतम्]] * [[भारतस्य इतिहासः]] * [[विज्ञानम्]] kppompf92dmsbzh6hooycdmrvez2950 3 40118 500381 302513 2026-09-05T09:09:46Z 기나ㅏㄴ 38841 पुनर्निर्देशनम् अत्यक्त्वा 기나ㅏㄴ इत्यनेन [[सदस्यसम्भाषणम्:MAyo]] तः [[सदस्यसम्भाषणम्:Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9]] पृष्ठं स्थानान्तरितं: "[[Special:CentralAuth/MAyo|MAyo]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9|Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ 302513 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=MAyo}} -- [[User:नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः|नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः]] ([[User talk:नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः|चर्चा]]) ०२:०९, २७ जुलाई २०१५ (UTC) rqa07j4pvwtheyc0map0ez02wlb7lsz 3 69495 500378 449295 2026-09-04T13:05:13Z QueerEcofeminist 14698 QueerEcofeminist इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[सदस्यसम्भाषणम्:Albetudu]] पृष्ठं [[सदस्यसम्भाषणम्:AlbetusTudu]] प्रति स्थानान्तरितम्: "[[Special:CentralAuth/Albetudu|Albetudu]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/AlbetusTudu|AlbetusTudu]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ 449295 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Albetudu}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> १६:००, ६ जनवरी २०२० (UTC) dduw47hku3s6bft3nesm3v3koitw4h3 3 92453 500379 2026-09-04T13:05:13Z QueerEcofeminist 14698 QueerEcofeminist इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[सदस्यसम्भाषणम्:Albetudu]] पृष्ठं [[सदस्यसम्भाषणम्:AlbetusTudu]] प्रति स्थानान्तरितम्: "[[Special:CentralAuth/Albetudu|Albetudu]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/AlbetusTudu|AlbetusTudu]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ 500379 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्दिष्टम् [[सदस्यसम्भाषणम्:AlbetusTudu]] 4jwjnb1yyd0w3ofyc1pxu3h8mbmuzwp