विकिपीडिया sawiki https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिपीडिया विकिपीडियासम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk 0 1390 501503 480536 2026-10-20T15:42:48Z ~2026-55953-30 47536 /* */ 501503 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = New York City | official_name = City of New York | settlement_type = [[City (New York)|City]] <!-- images, nickname, motto ---> | image_skyline = NYC Montage 2014 4 - Jleon.jpg | imagesize = 295px | image_caption = Clockwise, from top: [[Midtown Manhattan]], [[Times Square]], the [[Unisphere]] in [[Queens]], the [[Brooklyn Bridge]], [[Lower Manhattan]] with [[One World Trade Center]], [[Central Park]], the [[United Nations Headquarters]], and the [[Statue of Liberty]] | image_flag = Flag of New York City.svg | image_seal = Seal of New York City.svg | nickname = {{मुख्यलेखः|Nicknames of New York City}} <!-- maps and coordinates ------> | image_map = Map of New York Highlighting New York City.svg | map_caption = Location in [[New York|New York State]] | pushpin_map = USA | pushpin_label_position = left | pushpin_label = New York | pushpin_map_caption = Location in the [[United States]] | latd = 40.7127 | latNS = N <!-- Coords in 0.6' (0.01 deg; ~1 km) increments --> | longd = 74.0059 | longEW = W | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_region = US-NY | coordinates_type = <!-- parameter list passed to Coord template, overrides coordinates_region --> | coordinates_display = inline,title | coordinates_format = dms | coordinates_footnotes = <ref name="GR1">{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazette.html|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=2011-04-23|date=2011-02-12|title=US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990}}</ref> <!-- location ------------------> | subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] | subdivision_name = {{nowrap|{{flag|United States of America|size=23px}}}} | subdivision_type2 = [[U.S. state|State]] | subdivision_name2 = {{flag|New York|size=23px}} | subdivision_type3 = [[County (United States)|Counties]] | subdivision_name3 = [[The Bronx|Bronx]], [[Brooklyn|Kings]], [[Manhattan|New York]], [[Queens]], [[Staten Island|Richmond]] ---- | subdivision_type4 = [[Colony|Historic colonies]] | subdivision_name4 = {{flagicon image|Statenvlag.svg|size=23px}} [[New Netherland]]<br />{{Flagdeco|Kingdom of Great Britain|size=23px}} [[Province of New York]] <!-- established ---------------> | established_title = Settled | established_date = 1624 | established_title1 = [[Municipal corporation|Incorporated]] | established_date1 = 1898 | established_title2 = <!-- Incorporated (city) --> <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <ref name="MayorsOffice">{{cite web |url=http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.e985cf5219821bc3f7393cd401c789a0/ |title=Biography |accessdate=January 8, 2010 |publisher=New York, City of |author=the Mayor, New York City Office of |date=January 8, 2010 |archive-date=March 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100317115700/http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.e985cf5219821bc3f7393cd401c789a0 |deadurl=yes }}</ref> | government_type = [[Mayor–council government|Mayor–Council]] | governing_body = [[New York City Council]] | leader_title = [[Mayor of New York City|Mayor]] | leader_name = [[Bill de Blasio]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) <!-- display settings ---------> | total_type = Total | unit_pref = US <!-- area ----------------------> | area_footnotes = <ref name="GR1" /> | area_total_sq_mi = 468.9 | area_land_sq_mi = 304.8 | area_water_sq_mi = 164.1 | area_metro_sq_mi = 13318 <!-- elevation -----------------> | elevation_footnotes = <ref name="GR3">{{cite web|url=http://geonames.usgs.gov|accessdate=2008-01-31|title=US Board on Geographic Names|publisher=[[United States Geological Survey]]|date=2007-10-25}}</ref> | elevation_m = 10 | elevation_ft = 33 <!-- population ----------------> | population_footnotes = <ref name="GR2">{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=2008-01-31|title=American FactFinder}}</ref> | population_rank = [[List of United States cities by population|1st, U.S.]] | population_density_sq_mi = 27778.7 | population_total = 8,405,837<ref name=census-est-nyc-ny> {{cite news | url=http://blogs.wsj.com/metropolis/2014/03/27/new-york-city-population-hits-record-high/ | title=New York City Population Hits Record High | author= Michael Howard Saul | newspaper=The Wall Street Journal| date=March 27, 2014 | accessdate=March 27, 2014}} </ref> | population_as_of = 2013 | population_blank1_title = [[List of metropolitan areas of the United States|MSA]] | population_blank1 = 19,949,502 ([[List of Metropolitan Statistical Areas|1st]]) | population_blank2_title = [[United States combined statistical area|CSA]] | population_blank2 = 23,484,225 ([[List of Combined Statistical Areas|1st]]) | population_demonym = New Yorker <!-- time zone(s) --------------> | timezone1 = [[Eastern Time Zone|Eastern (EST)]] | utc_offset1 = -5 | timezone1_DST = [[Eastern Time Zone|EDT]] | utc_offset1_DST = -4 <!-- postal codes, area code ---> | postal_code_type = [[ZIP code|ZIP code(s)]] | postal_code = 100xx–104xx, 11004–05, 111xx–114xx, 116xx | area_code = [[Area code 212|212]], [[Area code 347|347]], [[Area code 646|646]], [[Area code 718|718]], [[Area code 917|917]], [[Area code 929|929]] | un_locode = USNYC <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | blank_info = 36-51000 | blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | blank1_info = 975772 <!-- website, footnotes --------> | blank_name_sec2 = [[geoTLD]] | blank_info_sec2 = [[.nyc]] | website = [http://www.nyc.gov/ New York City] }} '''न्‍यू यार्क''' [[संयुक्त राज्‍य अमेरिका]] देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति. राजधानी - [[आल्‍बनी]] == इतिहासः == === पूर्वइतिहासः === शतशः वर्षाणि यावत् युरोपीय-उपनिवेशात् प्राक्, आल्गोंक्वियन्- (Algonquian) तथा लेनापे- (Lenape) वंशाः अमेरिकीय-आदिमनिवासिनः तस्मिन् क्षेत्रे न्यवसन् यत्र अद्य न्यूयार्कनगरम् अस्ति। तेषां मातृभूमिः, या लेनापेहोकिङ्ग् (Lenapehoking) इति उच्यते स्म, स्टेटेन्-द्वीपः, मैनहट्टन्, ब्रॉङ्क्स्, लोंग-आइलैण्ड्-क्षेत्रस्य पश्चिमभागः (यस्मिन् ब्रुकलिन-क्वीन्स्-मण्डले अपि आस्ताम्), तथा अधर-हड्जन्-त्यक्तात्यक्तानि अन्तर्भवति स्म। लेनापे-जनानाम् ऐतिहासिकः क्रमः आसीत् यत् मातृप्रधानपरिवारव्यवस्था आसीत्, अर्थात् नूतनः परिवारः कन्यायाः मातुः गृहे एव निवसति स्म। अतः प्रायः त्रयः वंशाः एकत्रैव न्यवसन्। बादे नगरात् पूर्वदिशि एते आदिमनिवासिनः बलेन स्थानान्तरिताः कृताः। === युरोपीय-आक्रमणम् === तस्मिन् क्षेत्रे प्रथमं युरोपीय-उपनिवेशीकरणम् १६१४ तमे वर्षे आरब्धम्, १६२६ तमे च वर्षे डच्-जनाः मैनहट्टन्-क्षेत्रस्य दक्षिणभागे न्यू-एम्स्टर्डम् (Amsterdam Newydd) इत्यस्य स्थापनाम् अकुर्वन्। बहवः ह्युगेनॉट्-धर्मावलम्बिनः अपि धार्मिकस्वातन्त्र्यस्य अन्वेषणे तत्रागच्छन्। १६६४ तमे वर्षे आङ्ग्लैः इदं नगरम् आक्रान्तम्, यस्य च नाम "न्यूयार्क" (Efrog Newydd) इति जार्ज-द्वितीयस्य पुत्रस्य यॉर्क-ड्यूक् इत्यस्य नाम्ना कृतम्। ब्रिटिश-शासने सति न्यूयार्कनगरस्य वाणिज्यिक-bन्दरगाहत्वेन महत्त्वम् अवर्धत। १७३५ तमे वर्षे नगरे जोन-पीटर-जेङ्गर इत्यस्य ऐतिहासिकः न्यायविचारः अभवत्, येन उत्तरअमेरिकायां प्रेस-स्वातन्त्र्यस्य स्थापना अभवत्। १७५४ तमे वर्षे ब्रिटन्-देशस्य जार्ज-द्वितीयस्य आज्ञया अधर-मैनहट्टन्-क्षेत्रे कोलम्बिया-विश्वविद्यालयस्य स्थापना "किङ्ग्स-कॉलेज्" रूपेण कृता। १७६५ तमे वर्षे ऑक्टोबर-मासे न्यूयार्क्-नगरे स्टैम्प-ऐक्ट्-सङ्घस्य अधिवेशनम् अभवत्। === अमेरिकीय-स्वातन्त्र्ययुद्धस्य केन्द्रम् === इतिहासस्य अस्मिन् समये इदं नगरम् अनेकयुद्धलानाम् केन्द्रम् अभवत्, यत् "न्यूयार्क-अभियानम्" इति ख्यातम् अस्ति। १७७६ तमे वर्षे जुलै-मासस्य नवमे दिनाङ्के, जार्ज-वाशिङ्गटनस्य साहाय्यकः अमेरिकीय-स्वातन्त्र्यघोषणापत्रम् सैनिकानां नागरिकाणां च समक्षे वाचयित्वा श्रावितवान्। ततः परं जनाः बावलिङ्ग-ग्रीन् गतवन्तः, यत्र राजा जार्ज-तृतीयस्य प्रतिमूर्तिः आसीत्। ते तां प्रतिमूर्तिम् अधः पातयित्वा कनेक्टिकट्-राज्यस्य लिट्च्फील्ड-नगरम् अनयन्, यत्र तस्य सीसकस्य उपयोगः महाद्वीपीयसेनाकृते ४२,००० कन्दुकानां निर्माणे कृतः। १७७६ तमे वर्षे उच्च-मैनहट्टन्-क्षेत्रस्य फोर्ट्-वाशिङ्गटन-युद्धानन्तरम्, इदं नगरम् १७८३ पर्यन्तम् उत्तरअमेरिकायां ब्रिटिश-राजनीतिक-सैन्य-केन्द्रम् अभवत्। ततः शीघ्रमेव, कन्फेडरेशन-सङ्घेन न्यूयार्कनगरम् राष्ट्रिय-राजधानी घोषितम्। अमेरिकीय-संविधानस्य अनुसमर्थनम् अभवत्, १७८९ तमे वर्षे जार्ज-वाशिङ्गटन महोदयस्य प्रथम-राष्ट्रपतिरूपेण शपथग्रहणम् अपि अत्रैव अभवत्। १७९० तमे समये न्यूयार्कनगरम् फिलाडेल्फिया-नगरम् अतिशय्य अमेरिकायाः बृहत्तम् नगरम् अभवत। === उन्विंशतिः शतम् === उन्विंशतिशतके आप्रवासन-विकासयोः कारणेन नगरस्य रूपान्तरणम् अभवत्। १८११ तमे वर्षे कमिश्नर्-योजनया मार्गजालस्य विस्तारः कृतः। एरी-नहरस्य उद्घाटनावसरे मौर-आयरलैण्ड्-बन्दरगाहस्य सम्बन्धनम् उत्तरअमेरिकायाः विशालैः कृषिबाजारैः सह अभवत्। आयरलैण्ड्-देशात् आगतानाम् आप्रवासिनाम् प्रभावेन स्थानीयराजनीतिः टॅमनी-हॉल इत्यस्य प्रभावाधीना अभवत्। १८५७ तमे वर्षे अमेरिकीयनगरस्य प्रथमस्य भूदृश्य-उद्यानस्य "सेन्ट्रल-पार्क" इत्यस्य निर्माणम् अभवत्। १८२७ तमे वर्षे यावत् न्यूयार्के दासप्रथा आसीत्, परं १८३० तमे दशके इदं उत्तरप्रदेशेषु दासप्रथा-उन्मूलन-आन्दोलनस्य केन्द्रम् अभवत्। === विंशतिः शतम् === अधिरोपित-सैन्यशासनस्य विरुद्धे क्रोधानलस्य कारणात् १८६३ तमे वर्षे दङ्गाः अभवन्। १८९८ तमे वर्षे ब्रुकलिन-न्यूयार्क-कौन्टी-रिचमण्ड्-क्षेत्रैः सह सहयोगात् आधुनिक-न्यूयार्कनगरस्य निर्माणम् अभवत्। १९०४ तमे वर्षे भूगर्भ-रेलवेमार्गस्य (Subway) उद्घाटनेन नगरम् एकसूत्रे बद्धम्। १९२६ तमे वर्षे महा-आप्रवासनस्य समये कृष्वाङ्ग-अमेरिकीयजनानाम् कृते इदं मुख्यं केन्द्रम् आसीत्। निषेधकालस्य (Prohibition) समये हार्लेम्-पुनर्जागरणम् (Harlem Renaissance) विकसितम्। १९२० तमे दशके न्यूयार्कनगरं विश्वस्य सर्वाधिकजनसङ्ख्यायुक्तं नगरम् अभवत्। १९३० तमे दशके महामन्देः कठिनानाम् परिस्थितीनाम् अनन्तरं फिओरेलो ला गार्डिया नगरस्य महापौरः निर्वाचितः। द्वितीया विश्वयुद्धानन्तरं युरोपतः सैनिकानाम् आप्रवासिनाञ्च पुनरागमनम् अभवत्, येन आर्थिकविकासः पुनः प्रवृत्तः। संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य मुख्यालयस्य निर्माणेन (१९५०) नगरस्य राजनीतिकं महत्त्वम् वर्धितम्। === एकाधिकसहस्रतमे वर्षे === २००१ तमे वर्षस्य सेप्टेम्बर्-मासस्य एकादशे दिनाङ्के (9/11) द्वे विमानद्वयेन विश्वव्यापारकेन्द्रस्य (World Trade Center) उपरि आतङ्कवादी आक्रमणम् कृतम्, यस्मिन् ३००० जनाः मृताः। तस्मिन् एव स्थले नूतनस्य विश्वव्यापारकेन्द्रस्य, स्मारकसङ्कीर्णस्य च निर्माणं कृतम् अस्ति। == सम्‍बद्ध विषया: == * [[न्‍यू यार्क नगर]] * [[नायग्रा फाल्‍स]] * [[बफलो]] ==बाह्यसम्पर्कतन्तुः== * {{Official website|http://www.nyc.gov|name = NYC.gov (official website)}} * [http://www.nycgo.com/ nycgo.com] - official tourism website of New York City * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/New_York/Localities/N/New_York_City|New York City}} * [http://collections.mcny.org/ Museum of the City of New York] - online collection of 145,000 photographs of New York City [[वर्गः:अमेरिकादेशः]] [[वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] 2oujpzdtg9v0rawa01c433ks4fkkbg2 501504 501503 2026-10-20T15:43:50Z ~2026-55953-30 47536 501504 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = New York City | official_name = City of New York | settlement_type = [[City (New York)|City]] <!-- images, nickname, motto ---> | image_skyline = NYC Montage 2014 4 - Jleon.jpg | imagesize = 295px | image_caption = Clockwise, from top: [[Midtown Manhattan]], [[Times Square]], the [[Unisphere]] in [[Queens]], the [[Brooklyn Bridge]], [[Lower Manhattan]] with [[One World Trade Center]], [[Central Park]], the [[United Nations Headquarters]], and the [[Statue of Liberty]] | image_flag = Flag of New York City.svg | image_seal = Seal of New York City.svg | nickname = {{मुख्यलेखः|Nicknames of New York City}} <!-- maps and coordinates ------> | image_map = Map of New York Highlighting New York City.svg | map_caption = Location in [[New York|New York State]] | pushpin_map = USA | pushpin_label_position = left | pushpin_label = New York | pushpin_map_caption = Location in the [[United States]] | latd = 40.7127 | latNS = N <!-- Coords in 0.6' (0.01 deg; ~1 km) increments --> | longd = 74.0059 | longEW = W | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_region = US-NY | coordinates_type = <!-- parameter list passed to Coord template, overrides coordinates_region --> | coordinates_display = inline,title | coordinates_format = dms | coordinates_footnotes = <ref name="GR1">{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazette.html|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=2011-04-23|date=2011-02-12|title=US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990}}</ref> <!-- location ------------------> | subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] | subdivision_name = {{nowrap|{{flag|United States of America|size=23px}}}} | subdivision_type2 = [[U.S. state|State]] | subdivision_name2 = {{flag|New York|size=23px}} | subdivision_type3 = [[County (United States)|Counties]] | subdivision_name3 = [[The Bronx|Bronx]], [[Brooklyn|Kings]], [[Manhattan|New York]], [[Queens]], [[Staten Island|Richmond]] ---- | subdivision_type4 = [[Colony|Historic colonies]] | subdivision_name4 = {{flagicon image|Statenvlag.svg|size=23px}} [[New Netherland]]<br />{{Flagdeco|Kingdom of Great Britain|size=23px}} [[Province of New York]] <!-- established ---------------> | established_title = Settled | established_date = 1624 | established_title1 = [[Municipal corporation|Incorporated]] | established_date1 = 1898 | established_title2 = <!-- Incorporated (city) --> <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <ref name="MayorsOffice">{{cite web |url=http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.e985cf5219821bc3f7393cd401c789a0/ |title=Biography |accessdate=January 8, 2010 |publisher=New York, City of |author=the Mayor, New York City Office of |date=January 8, 2010 |archive-date=March 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100317115700/http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.e985cf5219821bc3f7393cd401c789a0 |deadurl=yes }}</ref> | government_type = [[Mayor–council government|Mayor–Council]] | governing_body = [[New York City Council]] | leader_title = [[Mayor of New York City|Mayor]] | leader_name = [[Bill de Blasio]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) <!-- display settings ---------> | total_type = Total | unit_pref = US <!-- area ----------------------> | area_footnotes = <ref name="GR1" /> | area_total_sq_mi = 468.9 | area_land_sq_mi = 304.8 | area_water_sq_mi = 164.1 | area_metro_sq_mi = 13318 <!-- elevation -----------------> | elevation_footnotes = <ref name="GR3">{{cite web|url=http://geonames.usgs.gov|accessdate=2008-01-31|title=US Board on Geographic Names|publisher=[[United States Geological Survey]]|date=2007-10-25}}</ref> | elevation_m = 10 | elevation_ft = 33 <!-- population ----------------> | population_footnotes = <ref name="GR2">{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=2008-01-31|title=American FactFinder}}</ref> | population_rank = [[List of United States cities by population|1st, U.S.]] | population_density_sq_mi = 27778.7 | population_total = 8,405,837<ref name=census-est-nyc-ny> {{cite news | url=http://blogs.wsj.com/metropolis/2014/03/27/new-york-city-population-hits-record-high/ | title=New York City Population Hits Record High | author= Michael Howard Saul | newspaper=The Wall Street Journal| date=March 27, 2014 | accessdate=March 27, 2014}} </ref> | population_as_of = 2013 | population_blank1_title = [[List of metropolitan areas of the United States|MSA]] | population_blank1 = 19,949,502 ([[List of Metropolitan Statistical Areas|1st]]) | population_blank2_title = [[United States combined statistical area|CSA]] | population_blank2 = 23,484,225 ([[List of Combined Statistical Areas|1st]]) | population_demonym = New Yorker <!-- time zone(s) --------------> | timezone1 = [[Eastern Time Zone|Eastern (EST)]] | utc_offset1 = -5 | timezone1_DST = [[Eastern Time Zone|EDT]] | utc_offset1_DST = -4 <!-- postal codes, area code ---> | postal_code_type = [[ZIP code|ZIP code(s)]] | postal_code = 100xx–104xx, 11004–05, 111xx–114xx, 116xx | area_code = [[Area code 212|212]], [[Area code 347|347]], [[Area code 646|646]], [[Area code 718|718]], [[Area code 917|917]], [[Area code 929|929]] | un_locode = USNYC <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | blank_info = 36-51000 | blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | blank1_info = 975772 <!-- website, footnotes --------> | blank_name_sec2 = [[geoTLD]] | blank_info_sec2 = [[.nyc]] | website = [http://www.nyc.gov/ New York City] }} '''न्‍यू यार्क''' [[संयुक्त राज्‍य अमेरिका]] देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति. राजधानी - [[आल्‍बनी]] == इतिहासः == === पूर्वइतिहासः === शतशः वर्षाणि यावत् युरोपीय-उपनिवेशात् प्राक्, आल्गोंक्वियन्- (Algonquian) तथा लेनापे- (Lenape) वंशाः अमेरिकीय-आदिमनिवासिनः तस्मिन् क्षेत्रे न्यवसन् यत्र अद्य न्यूयार्कनगरम् अस्ति। तेषां मातृभूमिः, या लेनापेहोकिङ्ग् (Lenapehoking) इति उच्यते स्म, स्टेटेन्-द्वीपः, मैनहट्टन्, ब्रॉङ्क्स्, लोंग-आइलैण्ड्-क्षेत्रस्य पश्चिमभागः (यस्मिन् ब्रुकलिन-क्वीन्स्-मण्डले अपि आस्ताम्), तथा अधर-हड्जन्-त्यक्तात्यक्तानि अन्तर्भवति स्म। लेनापे-जनानाम् ऐतिहासिकः क्रमः आसीत् यत् मातृप्रधानपरिवारव्यवस्था आसीत्, अर्थात् नूतनः परिवारः कन्यायाः मातुः गृहे एव निवसति स्म। अतः प्रायः त्रयः वंशाः एकत्रैव न्यवसन्। बादे नगरात् पूर्वदिशि एते आदिमनिवासिनः बलेन स्थानान्तरिताः कृताः। === युरोपीय-आक्रमणम् === तस्मिन् क्षेत्रे प्रथमं युरोपीय-उपनिवेशीकरणम् १६१४ तमे वर्षे आरब्धम्, १६२६ तमे च वर्षे डच्-जनाः मैनहट्टन्-क्षेत्रस्य दक्षिणभागे न्यू-एम्स्टर्डम् (Nieuw-Amsterdam) इत्यस्य स्थापनाम् अकुर्वन्। बहवः ह्युगेनॉट्-धर्मावलम्बिनः अपि धार्मिकस्वातन्त्र्यस्य अन्वेषणे तत्रागच्छन्। १६६४ तमे वर्षे आङ्ग्लैः इदं नगरम् आक्रान्तम्, यस्य च नाम "न्यूयार्क" (Efrog Newydd) इति जार्ज-द्वितीयस्य पुत्रस्य यॉर्क-ड्यूक् इत्यस्य नाम्ना कृतम्। ब्रिटिश-शासने सति न्यूयार्कनगरस्य वाणिज्यिक-bन्दरगाहत्वेन महत्त्वम् अवर्धत। १७३५ तमे वर्षे नगरे जोन-पीटर-जेङ्गर इत्यस्य ऐतिहासिकः न्यायविचारः अभवत्, येन उत्तरअमेरिकायां प्रेस-स्वातन्त्र्यस्य स्थापना अभवत्। १७५४ तमे वर्षे ब्रिटन्-देशस्य जार्ज-द्वितीयस्य आज्ञया अधर-मैनहट्टन्-क्षेत्रे कोलम्बिया-विश्वविद्यालयस्य स्थापना "किङ्ग्स-कॉलेज्" रूपेण कृता। १७६५ तमे वर्षे ऑक्टोबर-मासे न्यूयार्क्-नगरे स्टैम्प-ऐक्ट्-सङ्घस्य अधिवेशनम् अभवत्। === अमेरिकीय-स्वातन्त्र्ययुद्धस्य केन्द्रम् === इतिहासस्य अस्मिन् समये इदं नगरम् अनेकयुद्धलानाम् केन्द्रम् अभवत्, यत् "न्यूयार्क-अभियानम्" इति ख्यातम् अस्ति। १७७६ तमे वर्षे जुलै-मासस्य नवमे दिनाङ्के, जार्ज-वाशिङ्गटनस्य साहाय्यकः अमेरिकीय-स्वातन्त्र्यघोषणापत्रम् सैनिकानां नागरिकाणां च समक्षे वाचयित्वा श्रावितवान्। ततः परं जनाः बावलिङ्ग-ग्रीन् गतवन्तः, यत्र राजा जार्ज-तृतीयस्य प्रतिमूर्तिः आसीत्। ते तां प्रतिमूर्तिम् अधः पातयित्वा कनेक्टिकट्-राज्यस्य लिट्च्फील्ड-नगरम् अनयन्, यत्र तस्य सीसकस्य उपयोगः महाद्वीपीयसेनाकृते ४२,००० कन्दुकानां निर्माणे कृतः। १७७६ तमे वर्षे उच्च-मैनहट्टन्-क्षेत्रस्य फोर्ट्-वाशिङ्गटन-युद्धानन्तरम्, इदं नगरम् १७८३ पर्यन्तम् उत्तरअमेरिकायां ब्रिटिश-राजनीतिक-सैन्य-केन्द्रम् अभवत्। ततः शीघ्रमेव, कन्फेडरेशन-सङ्घेन न्यूयार्कनगरम् राष्ट्रिय-राजधानी घोषितम्। अमेरिकीय-संविधानस्य अनुसमर्थनम् अभवत्, १७८९ तमे वर्षे जार्ज-वाशिङ्गटन महोदयस्य प्रथम-राष्ट्रपतिरूपेण शपथग्रहणम् अपि अत्रैव अभवत्। १७९० तमे समये न्यूयार्कनगरम् फिलाडेल्फिया-नगरम् अतिशय्य अमेरिकायाः बृहत्तम् नगरम् अभवत। === उन्विंशतिः शतम् === उन्विंशतिशतके आप्रवासन-विकासयोः कारणेन नगरस्य रूपान्तरणम् अभवत्। १८११ तमे वर्षे कमिश्नर्-योजनया मार्गजालस्य विस्तारः कृतः। एरी-नहरस्य उद्घाटनावसरे मौर-आयरलैण्ड्-बन्दरगाहस्य सम्बन्धनम् उत्तरअमेरिकायाः विशालैः कृषिबाजारैः सह अभवत्। आयरलैण्ड्-देशात् आगतानाम् आप्रवासिनाम् प्रभावेन स्थानीयराजनीतिः टॅमनी-हॉल इत्यस्य प्रभावाधीना अभवत्। १८५७ तमे वर्षे अमेरिकीयनगरस्य प्रथमस्य भूदृश्य-उद्यानस्य "सेन्ट्रल-पार्क" इत्यस्य निर्माणम् अभवत्। १८२७ तमे वर्षे यावत् न्यूयार्के दासप्रथा आसीत्, परं १८३० तमे दशके इदं उत्तरप्रदेशेषु दासप्रथा-उन्मूलन-आन्दोलनस्य केन्द्रम् अभवत्। === विंशतिः शतम् === अधिरोपित-सैन्यशासनस्य विरुद्धे क्रोधानलस्य कारणात् १८६३ तमे वर्षे दङ्गाः अभवन्। १८९८ तमे वर्षे ब्रुकलिन-न्यूयार्क-कौन्टी-रिचमण्ड्-क्षेत्रैः सह सहयोगात् आधुनिक-न्यूयार्कनगरस्य निर्माणम् अभवत्। १९०४ तमे वर्षे भूगर्भ-रेलवेमार्गस्य (Subway) उद्घाटनेन नगरम् एकसूत्रे बद्धम्। १९२६ तमे वर्षे महा-आप्रवासनस्य समये कृष्वाङ्ग-अमेरिकीयजनानाम् कृते इदं मुख्यं केन्द्रम् आसीत्। निषेधकालस्य (Prohibition) समये हार्लेम्-पुनर्जागरणम् (Harlem Renaissance) विकसितम्। १९२० तमे दशके न्यूयार्कनगरं विश्वस्य सर्वाधिकजनसङ्ख्यायुक्तं नगरम् अभवत्। १९३० तमे दशके महामन्देः कठिनानाम् परिस्थितीनाम् अनन्तरं फिओरेलो ला गार्डिया नगरस्य महापौरः निर्वाचितः। द्वितीया विश्वयुद्धानन्तरं युरोपतः सैनिकानाम् आप्रवासिनाञ्च पुनरागमनम् अभवत्, येन आर्थिकविकासः पुनः प्रवृत्तः। संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य मुख्यालयस्य निर्माणेन (१९५०) नगरस्य राजनीतिकं महत्त्वम् वर्धितम्। === एकाधिकसहस्रतमे वर्षे === २००१ तमे वर्षस्य सेप्टेम्बर्-मासस्य एकादशे दिनाङ्के (9/11) द्वे विमानद्वयेन विश्वव्यापारकेन्द्रस्य (World Trade Center) उपरि आतङ्कवादी आक्रमणम् कृतम्, यस्मिन् ३००० जनाः मृताः। तस्मिन् एव स्थले नूतनस्य विश्वव्यापारकेन्द्रस्य, स्मारकसङ्कीर्णस्य च निर्माणं कृतम् अस्ति। == सम्‍बद्ध विषया: == * [[न्‍यू यार्क नगर]] * [[नायग्रा फाल्‍स]] * [[बफलो]] ==बाह्यसम्पर्कतन्तुः== * {{Official website|http://www.nyc.gov|name = NYC.gov (official website)}} * [http://www.nycgo.com/ nycgo.com] - official tourism website of New York City * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/New_York/Localities/N/New_York_City|New York City}} * [http://collections.mcny.org/ Museum of the City of New York] - online collection of 145,000 photographs of New York City [[वर्गः:अमेरिकादेशः]] [[वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] nbar25ywc8e8wv2jl22v7x49cljbqyt 3 83039 501510 478660 2026-10-21T09:21:10Z Squasher 47544 पुनर्निर्देशनम् अत्यक्त्वा Squasher इत्यनेन [[सदस्यसम्भाषणम्:King Muli 12]] तः [[सदस्यसम्भाषणम्:Renamed user a5e0f266d6b82db09f3e70084efc2780]] पृष्ठं स्थानान्तरितं: "[[Special:CentralAuth/King Muli 12|King Muli 12]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/Renamed user a5e0f266d6b82db09f3e70084efc2780|Renamed user a5e0f266d6b82db09f3e70084efc2780]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ 478660 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=King Muli 12}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> १२:५३, ३१ जुलै २०२३ (UTC) fat0884sn1e7gk1b692bemk6rjwuehg 0 90433 501505 501486 2026-10-21T01:31:39Z Ganesh Paudel 6561 /* */ 501505 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday|holiday_name=दशहरा|image=Durga as Slayer of the Buffalo Demon Mahishasura MET DT5236.jpg|caption=दशैं दुर्गेन महिषासुरस्य वधस्य स्मरणं करोति ।.<ref name="Fuller2004p108">{{cite book|author=Christopher John Fuller|title=The Camphor Flame: Popular Nepali and hilly Society in India|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC&pg=PA108|year=2004|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-12048-X|pages=108–109|access-date=8 November 2018|archive-date=30 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230730024258/https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC&pg=PA108|url-status=live}}</ref>|nickname=बिजयादशमी, [[नवरात्रि]]|observedby=नेपाली जनाः [[भारतीयजनाः]] हिन्दू, बौद्धश्च|date=आश्विन कार्तिक|observances=दुर्गानवरूपार्चनं, [[शक्तिपीठ]]-[[पण्डल]]-दर्शनं, नाटकस्य आयोजनं, बन्धुदर्शनं, भोजं, समुदायसमागमं, शास्त्रपाठं, दुर्गामूर्तिविसर्जनं वा [[रावण]] दाहनं च|celebrations=दुर्गा पूजा मान्यजनेनद्वारा आशिर्वाद|type=हिन्दू शिख जैन|longtype=धार्मिक सांस्कृतिक|significance=अशुभस्य उपरि शुभस्य विजय स्मरणार्थं उत्सवः|official_name=बडादसैँ|relatedto=[[विजयादशमी]]}} '''दशहरा, दशैं''' अथवा '''बडादशैं''', [[संस्कृतम्|संस्कृतभाषायां]] '''[[विजयादशमी|विजयदशमी]]''' इति अपि ज्ञायते, [[नेपालदेशः|नेपाल]], [[सिक्किमराज्यम्|सिक्किम]], [[पश्चिमवङ्गराज्यम्|पश्चिमबङ्ग]], [[असम]], [[दक्षिणभारतम्|दक्षिणभारत]], [[श्रीलङ्का|श्रीलङ्कादेशेषु]] हिन्दुधार्मिकः उत्सवः अस्ति | <ref>{{Cite web|title=Happy Dashain 2075|publisher=Lumbini Media|date=18 September 2017|url=http://www.lumbinimedia.com/2017/09/happy-dashain-2074-wallpaper.html|accessdate=18 September 2017|archivedate=29 September 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929094813/https://www.lumbinimedia.com/2017/09/happy-dashain-2074-wallpaper.html}}</ref> नेपाले अन्यत्र च अन्यैः धर्मैः <ref name="NHP">{{Cite web|url=http://www.nepalhomepage.com/society/festivals/dashain.html|title=Festivals of Nepal: Dashain|publisher=Nepal Home Page: Travel Guide|accessdate=28 June 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080511230731/http://www.nepalhomepage.com/society/festivals/dashain.html|archivedate=11 May 2008}}</ref> [[भोटान्तदेशः|भूटानस्य]] ल्होत्शम्पा <ref>{{Cite web|url=http://www.bbs.bt/news/?p=53990|title=King of Bhutan Celebrated Dashain with Bhutanese people in Loggchina|date=23 October 2015|accessdate=12 October 2016|archivedate=20 June 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180620180805/http://www.bbs.bt/news/?p=53990}}</ref> [[ब्रह्मदेशः|म्यान्मारदेशस्य]] बर्मागुर्खाः च सन्ति । अयं उत्सवः '''नौरथः''' इति अपि ज्ञायते, यत् उत्सवस्य [[संस्कृतम्|संस्कृतशब्दात्]] उत्पन्नः अस्ति : [[नवरात्रोत्सवः|नवरात्रिः]] (नवरात्रयः) । {{Sfn|James G. Lochtefeld|2002}} [[विक्रमसंवत्|बिक्रमसम्बतस्य]] वार्षिकपञ्चाङ्गस्य दीर्घतमः उत्सवः, एतत् नेपालीहिन्दुभिः तेषां प्रवासीभिः च आचर्यते । नेपाले १५ दिवसीयः उत्सवः देशस्य दीर्घतमः उत्सवः अस्ति । विश्वस्य सर्वेभ्यः क्षेत्रेभ्यः देशस्य विभिन्नेभ्यः क्षेत्रेभ्यः च जनाः एकत्र उत्सवं कर्तुं प्रत्यागच्छन्ति । <ref name="NHP"/> [[आश्विनमासः|अश्विनमासस्य]] [[पक्षौ|शुक्लपक्षे]] (उज्ज्वलचन्द्ररात्रौ) आरभ्य [[चन्द्रः|पूर्णिमायां]] [[पूर्णिमा|पूर्णिमायां]] समाप्तः अयं उत्सवः सेप्टेम्बरमासे अथवा अक्टोबर्मासे पतति । पञ्चदशदिनेषु प्रथमसप्तमः अष्टमः नवमः दशमः एकादशः पञ्चदशः च । == व्युत्पत्ति विज्ञान == {{Lang|ne|वडादशैँ}} इति [[सन्धिः|नेपालीसन्धिः]] . {{Lang|ne|बडा}} इत्यस्य अर्थः "महत्त्वपूर्णम्"; {{Lang|ne|दशैं}} इत्यस्य अर्थः "दशमदिवसः" इति, [[दुर्गापूजा|दुर्गापूजापर्वस्य]] महत्त्वपूर्णः अन्तिमदिवसः, नवरात्रयः अनन्तरं प्रदोषं आचरति इति अभिप्रायः ''दशैं'' शब्दः संस्कृतशब्दात् [[दशमी]], अस्मिन् सन्दर्भे कौलस्य १२ दिनाङ्कस्य वाचकात् निष्पन्नः । == महत्त्वम् == शक्तिवादस्य अनुयायिनां कृते दशैं [[दुर्गा|दुर्गायाः]] (यस्य बहु आभाः अस्ति) महिषासुरस्य (यः देवानाम् आतङ्कं कृत्वा तेषां निवासस्थानं स्वर्गं हृतवान् आसीत्) इत्यस्य उपरि विजयस्य प्रतिनिधित्वं करोति <ref name="mm">{{Cite web|title=Mahishasur Mardini|url=http://shaktisadhana.50megs.com/Newhomepage/shakti/mahishasuramardini.html|publisher=Shaktisadhana.50megs.com|accessdate=11 November 2015|archivedate=25 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925125146/http://shaktisadhana.50megs.com/Newhomepage/shakti/mahishasuramardini.html}}</ref> <ref name="mahishasur">{{Cite web|title=The Slayer Of Mahishasura|url=http://www.balagokulam.org/kids/stories/durga.php|publisher=Balagokulam.org|accessdate=11 November 2015|archivedate=31 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151031124044/http://www.balagokulam.org/kids/stories/durga.php}}</ref> <ref name="mn">{{Cite web|title=Major festivals of nepal|url=http://www.asukagroup.com/travel/festival.html|publisher=Asukagroup.com|accessdate=11 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150331023512/http://www.asukagroup.com/travel/festival.html|archivedate=31 March 2015}}</ref> उत्सवस्य प्रथमानि नवदिनानि दुर्गा-महिषासुरयोः भिन्न-भिन्न-प्रकटीकरणयोः युद्धस्य प्रतीकाः सन्ति; दशमे दिने दुर्गा विजयी भवति। == प्रथम दिवस: घटस्थान == [[सञ्चिका:Nepal's_biggest_festival_Dashain.jpg|चित्रपाठ्यम्=Yellow grass on a plate|लघुचित्रम्|घटस्थापने ''जमरा'' वीज वप्यते। तृणं नवदिनानि यावत् अन्धकारकक्षे वर्धते, दशमे दिने प्रसादरूपेण प्राप्यते।]] {{Lang|ne|घटस्थापना}} इति मधेशप्रान्ते सम्पूर्णमिथिले झिझिया लोकनृत्येन दशैंयस्य आरम्भः इति आचर्यते । <ref name="begins">{{Cite web|title=Dashain begins with Ghatasthapana Wednesday|date=28 September 2011|last=nmn|url=http://www.nepalmountainnews.com/cms/2011/09/28/dashain-begins-with-ghatasthapana-today/|publisher=Nepal Mountain News|accessdate=11 November 2015|archivedate=27 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150927031915/http://www.nepalmountainnews.com/cms/2011/09/28/dashain-begins-with-ghatasthapana-today/}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Dashain 2072: When is Dashain in 2015 (2072) : Dashain 2072|publisher=Sanjan Media|date=25 September 2015|url=http://www.sanjan.com.np/2015/09/dashain-2072-when-is-dashain-in-2015.html|accessdate=11 November 2015|archivedate=31 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151031110029/http://www.sanjan.com.np/2015/09/dashain-2072-when-is-dashain-in-2015.html}}</ref> [[कलशः]] (घटः) दुर्गा प्रतीकः पवित्रजलेन पूरितं भवति, आयताकारवालुकाखण्डस्य केन्द्रे च स्थापितं भवति । शेषं वालुकायाः शयनं च धान्यैः बीजितम् यस्मिन् यवधान्यबीजानि रोप्यन्ते । एकः पुरोहितः दुर्गां तस्याः उपस्थित्या पात्रस्य आशीर्वादं दातुं याच्य ''पूजां'' आरभते। ज्योतिषनिर्धारितसमये <ref name="gn">{{Cite web|title=Ghatasthapana|url=http://www.riiti.com/341/ghatasthapana_-_kalashsthapana|publisher=Riiti.com|accessdate=11 November 2015|archivedate=12 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140112161748/http://www.riiti.com/341/ghatasthapana_-_kalashsthapana}}</ref>, नवरात्रे दुर्गा पात्रे निवसति इति मन्यते । <ref>{{Cite news|url=http://www.myrepublica.com/news/27942/|title=Ghatasthapana for luck and prosperity: Dashain days are here again|accessdate=24 September 2017|archivedate=24 September 2017}}</ref> ''पूजाकक्षः'' ''दशैंगृहः'' इति नाम्ना प्रसिद्धः अस्ति, यः परम्परागतरूपेण बहिः जनानां कृते पिहित भवति । कलशः प्रातः सायं च पूज्यते, प्रत्यक्षसूर्यप्रकाशात् दूरं भवति । <ref>{{Cite web|url=http://www.nepalhomepage.com/society/festivals/dashain.html|title=Festivals of Nepal: Dashain|accessdate=17 November 2011|publisher=Nepalhomepage.com|last=Karki, Avigya|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080511230731/http://www.nepalhomepage.com/society/festivals/dashain.html|archivedate=11 May 2008}}</ref> दशमदिनपर्यन्तं बीजं पञ्चषड्-इञ्च-दीर्घं पीतं तृणं ''जमरा'' इति नाम्ना अङ्कुरितं भविष्यति । सप्तमीदिनपर्यन्तं संस्काराः भवन्ति । == सप्तमः दिवसः फुलपाती == {{Lang|ne|फूलपाती}} इति दशैं सप्तम्यां दिने आचर्यते । ''फुल्पातिः'' ''फुल्'' (पुष्पम्) ''पाती'' (पत्रम्) इति शब्दद्वयेन निर्मितम् । अस्मिन् दिने [[गोरखामण्डलम्|गोर्खातः]] मगरजनैः फुलपाती (कलशः, कदलीफलः, ''जमरा'', इक्षुः च रक्तवस्त्रेण बद्धः) आनयन्ति – त्रिदिवसीयपदयात्रा, काष्ठमण्डप उपत्यकायाः प्रायः {{Convert|169|km|miles}} दूरे । औपचारिकवेषधारिणः शतशः सर्वकारीयाधिकारिणः टुँडिखेल- भूमौ अस्य आयोजनस्य कृते एकत्रिताः भवन्ति । परा नेपालनरेश टुँडिखेले समारोहं अवलोकतिस्म। अधुना राष्ट्रपति तस्य अवलोकनं कुर्वन्ति तदनन्तरं तत् फुलपातीपरेडः हनुमानढोका प्रासाद सङ्कुलं प्रति गच्छति । नेपालीसेना १० तः १५ निमेषपर्यन्तं फीउ डी जोय, २१ बन्दुकस्य अभिवादनं व्यह्वरन्ति, तदनन्तरं सैन्यपरेडः भवति । फुलपाती हनुमान् ढोकाप्रासादम् प्रति आनीयते | <ref name="fulpati">{{Cite web|title=Fulpati|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2011/10/03/top-story/fulpati-observed-as-dashain-proper-begins/226961.html|publisher=Kathmandu Post|accessdate=11 November 2015|archivedate=5 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150205162200/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2011/10/03/top-story/fulpati-observed-as-dashain-proper-begins/226961.html}}</ref> २००८ तमे वर्षात्,यदा राजतन्त्र पतनात् गणतन्त्र अभवत्, तदा द्विशताब्दपुराणपरम्परा परिवर्तिता, फुलपतिः राष्ट्रपतिनिवासस्थानं गच्छति। राष्ट्रपतिः सेनायाः प्रधानसेनापतित्वस्य अतिरिक्तं राजतन्त्रस्य समाप्तेः अनन्तरं राज्ञः सामाजिकधार्मिकभूमिकाः अपि स्वीकृतवान् । टुँडिखेले फुलपातिपरेडः अद्यापि नेपालीपरम्परासंस्कृतेः प्रति सेनानिष्ठायाः अभिव्यक्तिरूपेण भवति । <ref name="pt">{{Cite web|title=President offers tika|url=http://www.nepalnews.com/home/index.php/news/2/13701-president-yadav-offers-dashain-tika-to-general-public.html|publisher=Nepalnews.com}}</ref> सम्पूर्ण नेपाले भारते च अन्येषु नगरेषु नगरेषु च फुलपाति शोभायात्रा भवन्ति । पुष्पफलं पवित्रं च प्रतीकं रक्तवस्त्रे बद्धं भवति, यत् रक्तशालेन आवृतं, अलङ्कृते काष्ठे वहति च । शोभायात्रा स्वगृहं गच्छन् <ref>{{Cite web|title=Darjeeling kicks off festival with flower march|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/darjeeling-kicks-off-festival-with-flower-march/cid/1671997|accessdate=2022-10-08|website=www.telegraphindia.com|archivedate=8 October 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221008061640/https://www.telegraphindia.com/west-bengal/darjeeling-kicks-off-festival-with-flower-march/cid/1671997}}</ref> <ref>{{Cite web|title=दार्जीलिङको पहाडी भेकमा जातीय सांस्कृतिक उत्सवको रुपमा फूलपाती मनाइयो|url=https://www.dainiknepal.com/2022/10/585863.html|accessdate=2022-10-08|website=Dainik Nepal|language=en-US|archivedate=8 October 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221008061613/https://www.dainiknepal.com/2022/10/585863.html}}</ref> पारम्परिकनौमतीवाद्यैः सह पुष्पाणि फलानि च अर्पयन्ति । <ref>{{Cite web|last=Samaya|first=Nepal|title=आज फूलपाती भित्र्याइँदै, देशभरका शक्तिपीठमा पूजाआजा गरिँदै|url=https://nepalsamaya.com/samaj/2022-10-02-054000|accessdate=2022-10-08|website=nepalsamaya.com|language=en-gb|archivedate=8 October 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221008061613/https://nepalsamaya.com/samaj/2022-10-02-054000}}</ref> == नवम दिवस : महा नवमी == [[सञ्चिका:Dashain_(1856).png|चित्रपाठ्यम्=A watercolour painting|लघुचित्रम्|१८५६ तमे वर्षे महानवमी-उत्सवः]] [[सञ्चिका:Taleju_Temple_(17231063613)_(cropped)_(cropped).jpg|चित्रपाठ्यम्=A large temple|लघुचित्रम्|तलेजुमन्दिरं केवलं महानवमीदिने एव सर्वेषां कृते उद्घाटितम् भवति]] दशैंस्य नवम दिवसः महानवमी इति । नवरात्र्यः अन्तिम दिने अनुष्ठानाः, संस्काराः च शिखरं प्राप्नुवन्ति । अस्मिन् दिने नेपालसशस्त्रसेनायाः आधिकारिकसंस्कारबलिदानं हनुमानढोकाराजप्रासादेषु एकस्मिन्, कोटप्राङ्गणस्य प्राङ्गणे, राष्ट्रपतिभवनस्य प्राङ्गणे च भवति महानवमीयां दुर्गा-उत्सवः भवति । शिल्पिनः, व्यापारिणः, चालकाः, यान्त्रिकाः च स्वसाधनानाम्, उपकरणानां, वाहनानांकृते बलि (पशुपक्षिरक्तं) अर्पयन्ति, पूजयन्ति च । वर्षस्य अस्मिन् एकैव दिने एव तलेजुमन्दिरस्य द्वारं सामान्यजनस्य कृते उद्घाटितं भवति, सहस्राणि भक्ताः च देवीं श्रद्धांजलिम् अर्पयन्ति । <ref name="Days of Dashain">{{Cite web|title=Days of Dashain|url=http://www.nepalvista.com/travel/dashain.html|publisher=Nepalvista.com|accessdate=11 November 2015|archivedate=27 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140927162013/http://www.nepalvista.com/travel/dashain.html}}</ref> == दशम दिवस : विजया दशमी == [[सञ्चिका:Tika_and_jamara.jpg|चित्रपाठ्यम्=Colourful foods on a plate|वामतः|लघुचित्रम्|दशैं-काले प्रयुक्तः टीका (रक्तवर्णे) ''जमरः'' च]] उत्सवस्य दशम दिने [[विजयादशमी]] भवति | अस्मिन् दिने [[तण्डुलाः|तण्डुलस्य]], [[दधि|दधिस्य]], सिन्दूरस्य च मिश्रणं निर्मीयते यत् "टीका" इति नाम्ना प्रसिद्धम् अस्ति । दशैं टीका काल <ref>{{Cite web|url=https://saranepal.org/dashain-tika-time-2074-2017-tika-sahit/|title=dashain tika time|accessdate=25 September 2017|archivedate=25 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170925132318/https://saranepal.org/dashain-tika-time-2074-2017-tika-sahit/}}</ref> संवत्सरेण भिद्यते । ज्येष्ठाः कनिष्ठबान्धवानां ललाटे एतत् ''टीकाजमरं'' च स्थापयन्ति येन भविष्ये तेषां प्रचुरतायां आशीर्वादः भवति ''।'' रक्तवर्णः तस्य रक्तस्य प्रतीकं भवति यत् परिवारं समुदायं च एकत्र बध्नाति । == एकादश दिवस: पापकुंश एकादशी == [[एकादशी]] हिन्दुपञ्चाङ्गे चन्द्रपक्षस्य एकादशदिनम् अस्ति, जनाः प्रायः उपवासं कुर्वन्ति, अन्ये तु पूर्वदिनात् बन्धुजनानाम् दर्शनं कृत्वा टीकाग्रहणं कुर्वन्ति बिजया दशमी पर दिन ''पापकुंश एकाशी'' ( {{Lang|ne|पापकुंश एकादशी}} ). अस्मिन् दिने पापकुंषा एकादशीकथाः श्रवणं धार्मिकस्थलानां दर्शनं च प्रचलति । <ref>{{Cite web|last=|date=2020-10-27|title=दशैँ टिकाको भोली पल्ट आज पापांकुशा एकादशी: सुन, तिल, जौ, अन्न, भूमी, छाता र जुत्ता दान गर्नाले मृत्युपछि स्वर्गलोक प्राप्त हुने विश्वास|url=https://purbelinews.com/431878|accessdate=2022-10-08|website=Purbeli News|language=ne|archivedate=8 October 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221008061615/https://purbelinews.com/431878}}</ref> अस्मिन् दिने सुवर्ण-तिल-यव-धान्य-मृत्तिका-छत्र-जूता-आदि-वस्तूनि दानं कृत्वा मृत्योः अनन्तरं स्वर्गं गच्छति इति विश्वासः अस्ति । <ref>{{Cite web|date=2019-10-09|title=आज पापांकुशा एकादशी|url=https://rastriyasamachar.com/2019/10/09/26030/|accessdate=2022-10-08|website=Rastriya Samachar|language=ne|archivedate=8 October 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221008061641/https://rastriyasamachar.com/2019/10/09/26030/}}</ref> == पञ्चदश दिवस: कोजाग्रत पूर्णिमा == [[सञ्चिका:Dashain_Ritual.jpg|चित्रपाठ्यम्=Food and a lit candle|लघुचित्रम्|एकः दशै संस्कारः]] दशहरा उत्सवस्य अन्तिमदिवसः पूर्णिमादिने कोजाग्रत् पूर्णिमा ( {{Lang|ne|कोजाग्रत पूर्णिमा}} ) अथवा शरद पूर्णिमा । कोजाग्रतस्य शाब्दिकः अर्थः "को जागरितः अस्ति" इति । [[लक्ष्मीः|लक्ष्मी]], धनदेवी पूज्यते यतो हि सा पृथिव्यां अवतरति, यस्मै सर्वाम् रात्रौ जागरितं तस्य श्रियं वर्षयति इति विश्वासः। तस्याः रात्रौ क्रियाकलापाः ताशक्रीडा अपि अन्तर्भवन्ति । <ref>{{Cite web|title=आज कोजाग्रत पूर्णिमा, दशैंको समापन गरिँदै|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/10/629849|accessdate=2022-10-08|website=Online Khabar|language=en-US|archivedate=8 October 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221008055947/https://www.onlinekhabar.com/2017/10/629849}}</ref> पशुबलिः सामान्यः अस्ति, यतः अयं उत्सवः दिव्य-आसुरी-शक्तयोः रक्तरंजित-युद्धानां स्मरणं करोति । समर्थकाः तस्य व्याख्यां पशुगुणानां प्रतीकात्मकं बलिदानं कुर्वन्ति, पशुबलिविरोधिनः मांसस्य भूखस्य तृप्त्यर्थं बहानानि इति वदन्ति । <ref>{{Cite web|url=http://www.explorehimalaya.com/blog/september-festivals/|title=September Festivals|date=27 September 2009|publisher=Explore Himalaya|accessdate=18 September 2009|archivedate=23 September 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090923032014/http://www.explorehimalaya.com/blog/september-festivals/}}</ref> == सम्बन्धित परम्परा == === संगीत === मालश्री धूनः राग मालश्री मुख्यधारायां नेपालीसङ्गीतस्य मध्ये दशैंअस्य सङ्गीतरूपेण समावेशितः अस्ति, येन उत्सवस्य आरम्भः अभवत् इति घोषणा करोति । एतत् राग १७ शताब्द्यां उत्पन्नस्य [[नेपालभाषा|नेवा]] -भाषायाः भक्तिसङ्गीतस्य केचन प्राचीनतमाः जीविताः सन्ति । <ref>{{Cite web|url=http://ecs.com.np/features/melodious-instruments-of-lyrical-nepal|title=Melodious Instruments of Lyrical Nepal|accessdate=11 October 2018|archivedate=28 September 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220928152605/http://ecs.com.np/features/melodious-instruments-of-lyrical-nepal}}</ref> === मन्त्राः === कनिष्ठपरिवारस्य सदस्येषु टीकास्थापनं कुर्वन्तः ज्येष्ठजनाः प्रायः आशीर्वादरूपेण [[संस्कृतम्|संस्कृतमन्त्रान्]] पाठयन्ति [[मन्त्रः|।]] विजयदशमीयां टीकाप्रयोगे मुख्यमन्त्रद्वयं पठ्यते- एकः पुरुषाणां कृते, एकः महिलानां कृते च। '''आयुर्द्रोणसुते श्रियं दशरथे शत्रुक्षयं राघवे''' '''ऐश्वर्यं नहुषे गतिश्च पवने मानञ्च दुर्योधने ।''' '''शौर्यं शान्तनवे बलं हलधरे सत्यं च कुन्तीसुते''' '''विज्ञानं विदुरे भवन्तु भवतां कीर्तिश्च नारायणे ॥''' इति । पुरुषमन्त्रे पौराणिकहिन्दुनायकानां ( [[युधिष्ठिरः]] बलरामः इत्यादयः ) प्रतिनायकानां ( [[अश्वत्थामा]] दुर्योधनश्च ) गुणाः प्रशंसिताः सन्ति । <ref>{{Cite web|title=दसैंको आर्शिवाद कति अर्थपूर्ण र उपयोगी छ|url=https://www.onlinekhabar.com/2019/10/801865|accessdate=2022-10-09|website=Online Khabar|language=en-US|archivedate=9 October 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221009114916/https://www.onlinekhabar.com/2019/10/801865}}</ref> === क्रीडाः उत्सव === [[सञ्चिका:Linge_Ping,_traditional_festive_swing_in_Nepal.jpg|चित्रपाठ्यम्=A tree swing, with the setting sun in the background|लघुचित्रम्|२०१९ तमे वर्षे नेपालस्य पालपानगरे पारम्परिकदशैं प्लेङ्खे (लिंगे पीङ) बालकाः]] [[सञ्चिका:पिर्केे_पिङ.jpg|चित्रपाठ्यम्=A four-seat wooden Ferris wheel|लघुचित्रम्|काष्ठनिर्मितस्य फेरि चक्रम्]] यथा यथा दशैं समीपं आगच्छति तथा तथा पतङ्ग-उड्डयनं अधिकं प्रचलति । पतङ्गाः ईश्वरं वर्षाप्रेषणं त्यक्तुं स्मारयितुं एकः उपायः इति मन्यते । <ref name="Ecs Dasain">{{Cite web|title=ECS Dasain|url=http://ecs.com.np/feature_detail.php?f_id=314|publisher=ECS.com.np|accessdate=11 November 2015|archivedate=20 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111020074119/http://ecs.com.np/feature_detail.php?f_id=314}}</ref> उत्सवे सर्वेषां वय जनाः स्वछतात् पतङ्गं उड्डीयन्ते । रङ्गिणः पतङ्गाः, " ''चंगा चेट''" इति उद्घोषयन्तः स्वराः (यदा अन्यस्य पतङ्गसूत्रं छिनत्ति) दिवसान् पूरयन्ति । ताशक्रीडा दशैं-उत्सवस्य अन्यः उपायः अस्ति । <ref name="Ecs Dasain"/> [[सञ्चिका:Thrill-of-flying-kites_640.jpg|चित्रपाठ्यम्=A man flying a kite, seen from behind|वामतः|लघुचित्रम्|दशैं-काले वाताटाः उड्डीयन्ते ।]] देशस्य अनेकेषु भागेषु वेणु- प्लेङ्खाः (दोलाः) निर्मिताः सन्ति, दशैं-डोलाः (प्लेङ्ख) नेपालीभाषायां ''पिङ'' इति नाम्ना प्रसिद्धाः सन्ति । <ref name="swing">{{Cite web|title=To Swing On A Ping|url=http://www.ecs.com.np/living_category.php?category=8&id=104|publisher=ECS.com.np|accessdate=11 November 2015|archivedate=25 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111025021935/http://ecs.com.np/living_category.php?category=8&id=104}}</ref> पारम्परिकपद्धत्या निर्मिताः प्लेङ्खाः सामान्यतया घटकस्थानात् एकसप्ताहपूर्वं निर्मिताः भवन्ति  नवरात्रस्य प्रथमदिनम्  तथा तिहारपर्वस्य अनन्तरं (यत् दशैं अनुवर्तते) विघटितम्। केषाञ्चन प्लेङ्खानां ऊर्ध्वता विंशतिपादाधिकं भवति, ते च बालकानां विशेषतया लोकप्रियाः सन्ति । महोत्सवे मेलाः, उत्सवाः च आयोज्यन्ते । लघुग्राममेलासु बालकानां कृते फेरिस् चक्राणि, प्रौढानां कृते अन्ये मनोरञ्जनानि च भवन्ति । नगरे प्रायः वाणिज्यिकमेला, उत्सवाः च भवन्ति । === विपणि एवं क्रयणं === नूतनवस्त्रक्रयणं धारणं च दशैयस्य महत्त्वपूर्णः पक्ष अस्ति । ग्रामेषु बहवः जनाः दरिद्राः सन्ति, तेषां कृते नववस्त्राणि दशैयस्य पर्यायाः सन्ति । <ref name="Ecs Dasain"/> प्रायः सर्वेषु आपणेषु उत्सवस्य कृते वस्तुस्य मूल्य निश्चित प्रतिशत अवकाशः भवति, उत्सवस्य समये वस्त्रस्य सर्वाधिकं विक्रयः भवति । <ref name="Days of Dashain"/> === भोजाः === दशैं-काले प्रतिवर्षं महिषाः, बकाः, मेषाः च इत्यादयः सहस्राणि पशवः वध्यन्ते । यज्ञैः देवीः प्रसादिताः भवन्ति इति विश्वासः । प्रायः सर्वेषु मन्दिरेषु विशेषतः दुर्गा- [[काली]] -मन्दिरेषु सहस्राणि यज्ञाः प्राप्यन्ते । अष्टमी नवमी च यज्ञस्य शिखरं भवति । देवीनां प्रसादार्थं पशवः सहस्राणि यज्यन्ते, जनाः मांस भोजार्थं पशून् अपि हन्ति । यतः उत्सवस्य पञ्चदशदिनेषु बहवः भोजाः, समागमाः च आयोज्यन्ते, तस्मात् मांसस्य माङ्गल्यं बहु वर्धते । <ref>{{Cite news|url=http://www.myrepublica.com/news/28118/|title=Enjoy Healthy Food This Dashain|accessdate=24 September 2017|archivedate=24 September 2017}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/goats-for-dashain-2/|title=Goat for Dashain - The Himalayan Times|date=21 September 2017|accessdate=24 September 2017|archivedate=25 September 2017}}</ref> == अन्याषु देशेषु दशैै == === भूटान === १९८० तमे वर्षे दशैं [[भोटान्तदेशः|भूटानदेशे]] राष्ट्रिय अवकाशः इति घोषितः <ref>{{Cite journal|date=1996|title=Bhutan|url=https://doi.org/10.1163/9789004208162_005|pages=75–115}}</ref> देशस्य हिन्दुसमुदायेन, ल्होत्शाम्पायाः च प्रमुखः उत्सवः रूपेण अयं उत्सवः आचर्यते । भूटानस्य राजा प्रतिवर्षं थिम्फुनगरस्य देवीपञ्चायनमन्दिरस्य हिन्दुसमुदायस्य प्रतिनिधिभ्यः दशैटीकाम् प्रदायन्ति, देशे सर्वत्र अन्येभ्यः ''ज़ोङ्गखागेभ्यः'' टीका, राज आशीर्वादः च प्रेष्यते राजा हिन्दुमन्दिरे दुर्गां प्रार्थनां अपि करोति । <ref>{{Cite web|last=Newspaper|first=Bhutan's Daily|title=His Majesty The King grants Dashain Tika|website=Kuensel Online|accessdate=2023-07-17|url=https://kuenselonline.com/his-majesty-the-king-grants-dashain-tika/|archivedate=17 July 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230717091753/https://kuenselonline.com/his-majesty-the-king-grants-dashain-tika/}}</ref> तत्रत्य जनाः श्वेत टीका प्रयुज्यते । <ref>{{Cite news|title=चार दशकअघि नेपाल आएका शरणार्थीले अझै बिर्सिन सकेका छैनन् भुटानको दशैँ|url=https://www.bbc.com/nepali/news-54632136|archivedate=17 July 2023}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Newspaper|first=Bhutan's Daily|title=Her Majesty and HRH Gyalsey Ugyen Wangchuck attend Tika ceremony|website=Kuensel Online|accessdate=2023-10-27|url=https://kuenselonline.com/her-majesty-and-hrh-gyalsey-ugyen-wangchuck-attend-tika-ceremony/|archive-date=2023-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20231027050856/https://kuenselonline.com/her-majesty-and-hrh-gyalsey-ugyen-wangchuck-attend-tika-ceremony/|deadurl=yes}}</ref> === भारत === दशैं [[दार्जिलिङ्ग|दार्जिलिंग्]], [[सिक्किमराज्यम्|सिक्किम]], [[असम|असम -]] देशेषु [[नेपाली भाषा|नेपालीभाषिभिः]] समुदायैः प्रमुखरूपेण आचर्यते। रक्तवर्ण टीका प्रयुज्यते । <ref>{{Cite news|title=भारतका नेपाली भाषी: दशैँ भन्दा ठूलो कुनै चाड छैन|url=https://www.bbc.com/nepali/news-58841377|archivedate=17 July 2023}}</ref> भारते कार्यरताः नेपालीजनाः उत्सवे ''सामूहिकरूपेण'' प्रत्यागच्छन्ति, येन सीमाक्षेत्रेषु जनानां सङ्कुलिकृतं भवन्ति । <ref>{{Cite web|last=श्रेष्ठ|first=कुमार|title=कामकाे सिलसिलामा भारत पुगेका नेपाली दशैँ मान्न घर फर्किन थाले|website=देशसञ्चार|accessdate=2023-07-17|date=2019-09-11|url=https://deshsanchar.com/2019/09/11/248076/|archivedate=17 July 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230717114729/https://deshsanchar.com/2019/09/11/248076/}}</ref> === म्यानमार === [[ब्रह्मदेशः|म्यान्मारदेशे]] नेपालीभाषिणां जनसंख्या उल्लेख्याः सन्ति । दशैं-काले पशुबलिः न्यूनः भवति, परम्परागतरूपेण कोन्बाउङ्ग-वंशस्य वंशजानां कृते टीका अर्पितः भवति । पतङ्ग-उड्डयनं असामान्यम् अस्ति । <ref>{{Cite news|title=परदेशिएको दशकौँ पछि म्यानमारका नेपालीले दशैँ मान्ने चलन कसरी कायम राखेका छन्|url=https://www.bbc.com/nepali/news-54626799|archivedate=17 July 2023}}</ref> == आलोचना == दशैयस्य पशुबलिदानस्य अधिकं आलोचना भवति, <ref>{{Cite web|last=Criveller|first=Gianni|url=http://www.asianews.it/news-en/Buddhists-and-animal-rights-activists-against-animal-slaughter-for-Durga-32254.html|title=NEPAL Buddhists and animal rights activists against animal slaughter for Durga - Asia News|publisher=Asianews.it|accessdate=11 November 2015|archivedate=16 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160116020839/http://www.asianews.it/news-en/Buddhists-and-animal-rights-activists-against-animal-slaughter-for-Durga-32254.html}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Bibek Bhandari|url=http://www.scmp.com/news/asia/article/1625292/animal-rights-activists-want-nepals-sacrifice-festival-stopped|title=Animal rights activists want Nepal's sacrifice festival stopped &#124; South China Morning Post|date=27 October 2014|publisher=Scmp.com|accessdate=11 November 2015|archivedate=16 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160116020838/http://www.scmp.com/news/asia/article/1625292/animal-rights-activists-want-nepals-sacrifice-festival-stopped}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.myrepublica.com/news/27990/|title=NFC starts selling goats for Dashain|accessdate=24 September 2017|archivedate=23 September 2017}}</ref> तथा च परिवर्तन संगठन (Change.org) इत्यत्र तस्य विरुद्धं सर्वकारीयकार्याणि कर्तुं आह्वयन् अनलाइन याचिकाः पञ्जीकृताः सन्ति । अनेकाः पशवः पक्षिणः च विधिपूर्वकं वध्यन्ते, विशेषतः उत्सवस्य अष्टम-नवमे दिने । <ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7052543.stm|title=Revulsion over Nepal animal slaughter|date=19 October 2007|accessdate=9 October 2016|archivedate=7 March 2016}}</ref> परम्परागतरूपेण बलिदानं क्रियमाणाः पक्षिणः पशवः च बकः, महिषः, मेषः, कुक्कुटः, बकः च सन्ति । <ref>{{Cite web|url=http://www.occupyforanimals.net/dashain-festival-nepal.html|title=Dashain festival, Nepal - Occupy for Animals!|publisher=Occupyforanimals.net|accessdate=11 November 2015|archivedate=17 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117015154/http://www.occupyforanimals.net/dashain-festival-nepal.html}}</ref> मांसस्य बलिदानार्थं पशूनां सहस्रशः व्यापारः भवति । <ref>{{Cite web|date=2018-10-12|title=Dashain And Climate Change - It's Better to Stop Eating Meat|url=https://wapnepal.com.np/dashain-climate-change/|accessdate=2023-10-08|website=Wap Nepal|language=en-US}}</ref> पशुकल्याणकारिणः पक्षिणां पशूनां स्थाने कदलीफलस्य, नारिकेले च प्रयोगस्य आह्वानं कृतवन्तः । <ref name="globalvoices1">{{Cite web|url=https://globalvoices.org/2010/10/21/debating-animal-cruelty-during-nepals-dashain-festival/|title=Debating Animal Cruelty During Nepal's Dashain Festival · Global Voices|publisher=Globalvoices.org|date=21 October 2010|accessdate=11 November 2015|archivedate=16 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160116020838/https://globalvoices.org/2010/10/21/debating-animal-cruelty-during-nepals-dashain-festival/}}</ref> राष्ट्रीयव्यक्तिभिः पशुअधिकारकारिभिः च दशैं-काले पशुक्रूरतायाः विषये चिन्ता प्रकटिता अस्ति । २०१६ तमस्य वर्षस्य अक्टोबर्-मासस्य ३ दिनाङ्के नेपाली-हास्यकलाकारः हरिबंश-आचार्यः ''सप्ताहिकस्य'' कृते " ''एउटा खसिको आत्मकथा'' " ("बकस्य आत्मकथः") इति शीर्षकेण महोत्सवे पशूनां शोषणस्य आलोके व्यङ्ग्यं लिखितवान् । <ref name="auto">{{Cite web|title=एउटा खसीको आत्मकथा|trans_title=Autobiography of a Goat|url=http://nepal.ekantipur.com/news/2016-10-03/20161003140201.html|website=Nepal Saptahik|language=ne|publisher=[[Kantipur Publications]]|accessdate=9 October 2016|date=3 October 2016|archivedate=6 October 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161006090033/http://nepal.ekantipur.com/news/2016-10-03/20161003140201.html}}</ref> == सन्दर्भसूची == === Books === * {{Cite book | title = The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z | url = https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC }} == External links ==   [[वर्गः:हिन्दु-उत्सवाः]] [[वर्गः:नेपालदेशीय उत्सवाः]] [[वर्गः:अपरीशीलितानुवादयुतानि पृष्ठानि]] 9wwumrqifii357dyouvl80pe2wzwj8f 3 92653 501506 2026-10-21T06:26:24Z नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः 13821 नूतनयोजकस्य पृष्ठे [[Template:Welcome|स्वागतसन्देशः]] इत्यस्य योजनम् 501506 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=कदंब}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०६:२६, २१ अक्टोबर् २०२६ (UTC) dminvl5grgu83g9ri52zgmc374h2ln4 3 92654 501507 2026-10-21T06:29:56Z नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः 13821 नूतनयोजकस्य पृष्ठे [[Template:Welcome|स्वागतसन्देशः]] इत्यस्य योजनम् 501507 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=कादम्भी}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०६:२९, २१ अक्टोबर् २०२६ (UTC) ipywwvb8rjie1akfvongou0pgxmk0ko 3 92655 501508 2026-10-21T06:39:26Z नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः 13821 नूतनयोजकस्य पृष्ठे [[Template:Welcome|स्वागतसन्देशः]] इत्यस्य योजनम् 501508 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=कैजू}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०६:३९, २१ अक्टोबर् २०२६ (UTC) sgal6zza6zbgtaxiwm3uiytowds11v9 3 92656 501509 2026-10-21T06:45:53Z नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः 13821 नूतनयोजकस्य पृष्ठे [[Template:Welcome|स्वागतसन्देशः]] इत्यस्य योजनम् 501509 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=कैज्जू}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०६:४५, २१ अक्टोबर् २०२६ (UTC) 0k8oo4bh23yyzc109tadswa6z4k56y7 3 92657 501511 2026-10-21T09:21:11Z नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः 13821 नूतनयोजकस्य पृष्ठे [[Template:Welcome|स्वागतसन्देशः]] इत्यस्य योजनम् 501511 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Squasher}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०९:२१, २१ अक्टोबर् २०२६ (UTC) ow6o7gr7dhx9bzctw49r3b6ru4i35xt