विकिपीडिया
sawiki
https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D
MediaWiki 1.48.0-wmf.5
first-letter
माध्यमम्
विशेषः
सम्भाषणम्
सदस्यः
सदस्यसम्भाषणम्
विकिपीडिया
विकिपीडियासम्भाषणम्
सञ्चिका
सञ्चिकासम्भाषणम्
मीडियाविकि
मीडियाविकिसम्भाषणम्
फलकम्
फलकसम्भाषणम्
साहाय्यम्
साहाय्यसम्भाषणम्
वर्गः
वर्गसम्भाषणम्
प्रवेशद्वारम्
प्रवेशद्वारसम्भाषणम्
TimedText
TimedText talk
पटलम्
पटलसम्भाषणम्
Event
Event talk
कार्ल् लाण्ड्स्टैनर्
0
16940
502342
500724
2026-11-21T11:09:18Z
Rohith G Reddy
46829
कार्ल् लाण्ड्स्टैनरस्य जीवनवृत्तेः, रक्तसमूहानां आविष्कारस्य तथा वैज्ञानिकयोगदानस्य विषये अतिरिक्तसूचनानां संयोजनम्।
502342
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox scientist
|name = कार्ल् लाण्ड्स्टैनर्
|image =LandsteinerWS.jpg
|image_size = 180px
|alt =
|caption =
|birth_date = {{Birth date|df=yes|1868|6|14|}}
|birth_place = [[Baden bei Wien]], near Vienna (Austria)
|death_date = {{death date and age|df=yes|1943|6|26|1868|6|14}}
|death_place = [[New York City]]
|residence = United States
|nationality = United States
|fields = Medicine, virology
|workplaces = [[University of Vienna]]
[[Rockefeller University|Rockefeller Institute for Medical Research]], [[New York]]
|alma_mater = [[University of Vienna]]
|doctoral_advisor =
|doctoral_students =
|known_for = Development of blood group system, discovery of [[Rh factor]], discovery of [[poliovirus]]
|awards = [[Nobel Prize in Physiology or Medicine]] (1930)
|footnotes =
}}
(कालः – १४. ०६. १८६८ तः २६. ०६. १९४३)
अयं '''कार्ल् लाण्ड्स्टैनर्''' (Karl Landsteiner) रक्तसमूहानां शोधकः । अयं कार्ल् लाण्ड्स्टैनर् १८६८ तमे वर्षे जून्-मासस्य १४ दिनाङ्के [[आस्ट्रिया]]देशस्य वियन्नानगरे जन्म प्राप्नोत् । कार्ल् लाण्ड्स्टैनरस्य बाल्ये एव पिता दिवं गतः आसीत् । तस्य माता एव तं पालितवती । सः १८९१ तमे वर्षे वैद्यपदवीं प्राप्नोत् । एमिल्फिशर् सदृशानां प्रतिभावतां समूहे कार्यं कृतवान् आसीत् एषः कार्ल् लाण्ड्स्टैनर् । [[यूरोप्]]-देशस्य प्रसिद्धेषु बहुषु प्रयोगालयेषु कार्ल् लाण्ड्स्टैनर् कार्यं कुर्वन् अनुभवं सम्पादितवान् । तदनन्तरं वियन्नानगरस्य आरोग्य-संशोधन–संस्थायां कार्यम् आरब्धवान् । तदा समाजे [[रक्तम्|रक्तेषु]] भेदाः भवन्ति इति, ते च भेदाः आनुवंशिकरूपेण आगच्छन्ति इति सामान्यं ज्ञानम् आसीत् । किन्तु तद्विषये वैज्ञनिकं विवरणं न जानन्ति स्म । तदा क्रियमाणं रक्तपूरणम् अपि अवैज्ञानिकम् आसीत् । रक्तपूरणस्य अनन्तरम् अपि बहुविधाः समस्याः जायन्ते स्म ।
अयं कार्ल् लाण्ड्स्टैनर् १९०० तमे वर्षे बहूनां जनानां रक्तं पृथक् पृथक् सङ्गृह्य संशोधनम् आरब्धवान् । प्रथमं रक्ते विद्यमानं द्रवयुक्तं भागं, घनवस्तुयुक्तं भागं च पृथक् अकरोत् । अनन्तरम् एकस्मिन् रक्ते अपरं रक्तं योजयित्वा सूक्ष्मदर्शकेण अपश्यत् । तदवसरे कदाचित् रक्तद्वयं यदा योजयति तदा रक्तकणाः रक्तरसे प्रसृताः सन्तः चलन्ति स्म । कदाचित् च रक्तद्वयम् अपि सम्मिल्य पिण्डवत् भवति स्म । एवं द्वयोः रक्तयोः सम्मेलनं सः कार्ल् लाण्ड्स्टैनर् "अग्लुटिनेषन्” इति अवदत् । केषाञ्चन जनानां रक्तस्य रक्तकणानाम् उपरि किञ्चन रोधजनकवस्तु भवति (Antigen) । तथैव केषाञ्चन जनानां रक्तस्य रक्तरसे किञ्चन रोधवस्तु (Antibody) भवति । तयोः रोधजनकवस्तु–रोधवस्त्वोः मध्ये सम्यक् समञ्जनं भवति चेत् रक्तकणाः रक्तरसे प्रसृताः सन्तः चलन्ति । अन्यथा परस्परं पिण्डवत् सम्मेलनं भवति । अस्य प्रयोगस्य आधारेण अयं कार्ल् लाण्ड्स्टैनर् रक्ते त्रिविधं समूहं संशोधितवान् । अग्रे [[डिकास्टेल्लो]] तथा [[स्फूर्टि]] इत्याख्यौ चतुर्थं समूहम् अपि संशोधितवन्तौ । ते च चत्वारः रक्तसमूहाः 'ए', 'बि’, 'एबि’, तथा च 'ओ' ।
अस्य कार्ल् लाण्ड्स्टैनरस्य संशोधनेन रक्तपूरणं सुलभम् अभवत् । तेन मरणोन्मुखाः अपि जीवितवन्तः । 'एम्’, 'एन्’, तथा 'एम् एन्’ नामकानां रक्तस्य समूहानां संशोधनगणे अपि एषः कार्ल् लाण्ड्स्टैनर् आसीत् । एषः कार्ल् लाण्ड्स्टैनर् १९४३ तमे वर्षे जून्-मासस्य २६ तमे दिनाङ्के प्रयोगालये कार्यकरणावसरे एव हृदयाघातेन मरणं प्राप्नोत् ।
==बाह्यसम्पर्कतन्तुः==
* [http://www.biography.com/people/karl-landsteiner-9372736 Karl Landsteiner] at Biography.com
* [http://www.nobel.se/medicine/laureates/1930/landsteiner-bio.html Biography at the Nobel e-Museum]
* [http://www.laskerfoundation.org/awards/library/1946clinical.shtml 1946 Lasker award for clinical medicine]
* [http://osulibrary.oregonstate.edu/specialcollections/coll/pauling/blood/people/landsteiner.html Key Participants: Karl Landsteiner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015100625/http://osulibrary.oregonstate.edu/specialcollections/coll/pauling/blood/people/landsteiner.html |date=2009-10-15 }} — ''It's in the Blood! A Documentary History of Linus Pauling, Hemoglobin, and Sickle Cell Anemia''
*[http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/landis-eugene.pdf National Academy of Sciences Biographical Memoir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912105456/http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/landis-eugene.pdf |date=2015-09-12 }}
[[वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः]]
[[वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्]]
[[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]]
f66gixj8cefmogg689cr671vh7r9pge
सदस्यसम्भाषणम्:User3761
3
67759
502337
445704
2026-11-20T13:20:02Z
S.Marchenko
47326
S.Marchenko इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[सदस्यसम्भाषणम्:Nikolay Omonov]] पृष्ठं [[सदस्यसम्भाषणम्:User3761]] प्रति स्थानान्तरितम्: "[[Special:CentralAuth/Nikolay Omonov|Nikolay Omonov]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/User3761|User3761]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ
445704
wikitext
text/x-wiki
{{Template:Welcome|realName=|name=Nikolay Omonov}}
-- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> १२:४७, २२ अगस्त २०१९ (UTC)
hifzvbtvkkc1p9gx52uxxmt7tfynoj3
सदस्यसम्भाषणम्:Renamed user d5a905834143f4ca6bcb2773ceb368de
3
82390
502339
477367
2026-11-20T13:55:04Z
S.Marchenko
47326
पुनर्निर्देशनम् अत्यक्त्वा S.Marchenko इत्यनेन [[सदस्यसम्भाषणम्:Stelisww]] तः [[सदस्यसम्भाषणम्:Renamed user d5a905834143f4ca6bcb2773ceb368de]] पृष्ठं स्थानान्तरितं: "[[Special:CentralAuth/Stelisww|Stelisww]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/Renamed user d5a905834143f4ca6bcb2773ceb368de|Renamed user d5a905834143f4ca6bcb2773ceb368de]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ
477367
wikitext
text/x-wiki
{{Template:Welcome|realName=|name=Stelisww}}
-- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ११:३४, १३ मे २०२३ (UTC)
ki1rfm2c13696ltwsjvf5xf5iif02uj
श्रीत्यागराजः
0
92761
502341
502198
2026-11-21T01:09:12Z
Ganesh Paudel
6561
विद्यमानलेखेनसह विलीनाय अङ्कीतम्
502341
wikitext
text/x-wiki
{{विलीनम्|त्यागराजः}}
= श्रीत्यागराजः =
=== परिचयः ===
श्रीत्यागराजः भारतस्य महान् कर्णाटकसङ्गीतकारः, गायकः, कविः, भक्तः च आसीत्। सः दक्षिणभारतीयशास्त्रीयसङ्गीतस्य इतिहासे अत्यन्तं महत्त्वपूर्णं स्थानम् अलङ्करोति। तस्य जन्म १७६७ तमे वर्षे मे मासस्य चतुर्थे दिने तमिलनाडुराज्यस्य [[तिरुवारूरुमण्डलम्|तिरुवारूर्]] नामके स्थाने अभवत्। तस्य निधनं १८४७ तमे वर्षे जनवरीमासस्य षष्ठे दिने अभवत्। सः कर्णाटकसङ्गीतस्य त्रिमूर्तिषु अन्यतमः इति प्रसिद्धः अस्ति। श्यामशास्त्री, मुथुस्वामिदीक्षितरः, त्यागराजः च कर्णाटकसङ्गीतस्य त्रिमूर्तयः इति कथ्यन्ते।
त्यागराजः स्वस्य सम्पूर्णं जीवनं सङ्गीतस्य, भक्तेः, आध्यात्मिकचिन्तनस्य च कृते समर्पितवान्। तस्य अधिकांशाः रचनाः श्रीरामचन्द्रं प्रति समर्पिताः सन्ति। तस्य सङ्गीतरचनाः केवलं मनोरञ्जनस्य साधनानि न आसन्, अपितु ईश्वरभक्तेः अभिव्यक्तेः महत्त्वपूर्णं माध्यमम् आसन्। अद्यापि तस्य कृतयः सङ्गीतज्ञैः श्रद्धया गीयन्ते।
=== जन्म तथा बाल्यम् ===
त्यागराजस्य पिता रामब्रह्मम्, माता सीतम्मा च आस्ताम्। तस्य परिवारः धार्मिकपरम्परायाः अनुसरणं करोति स्म। तस्य पितामहः गिरिराजकविः अपि कविः तथा सङ्गीतज्ञः आसीत्। अतः त्यागराजः बाल्यकालात् एव सङ्गीतस्य तथा साहित्यस्य वातावरणे वर्धितः।
तस्य पिता रामायणस्य धार्मिककथाः तस्मै श्रावयति स्म। एतेन तस्य मनसि श्रीरामचन्द्रस्य प्रति गाढा भक्तिः उत्पन्ना। बाल्यकालादेव सः सङ्गीतं प्रति विशेषम् अनुरागं प्रदर्शितवान्।
अनन्तरं तस्य परिवारः तिरुवारूर्-नगरात् तिरुवैय्यारु-नामकं स्थानं प्रति अगच्छत्। एतत् स्थानं कावेरीनद्याः तीरे स्थितम् अस्ति। तत्र एव त्यागराजः स्वस्य अधिकांशं जीवनं यापितवान्।
=== सङ्गीतशिक्षा ===
त्यागराजः सोण्टि वेङ्कटरमणय्यः नाम्नः प्रसिद्धस्य सङ्गीतगुरोः समीपे सङ्गीतशिक्षां प्राप्तवान्। गुरोः मार्गदर्शनेन सः कर्णाटकसङ्गीतस्य विविधाः विशेषताः अधीतवान्।
सः तेलुगुभाषायां संस्कृतभाषायां च उत्तमं ज्ञानम् अलभत। धार्मिकग्रन्थानां, रामायणस्य तथा अन्येषां पौराणिककथानां अध्ययनम् अपि अकरोत्। एतेषां अध्ययनानां प्रभावः तस्य सङ्गीतरचनासु स्पष्टतया दृश्यते।
त्यागराजः स्वराणां, रागाणां, तालानां च गहनम् अध्ययनम् अकरोत्। सः सङ्गीतस्य तत्त्वानि केवलं ज्ञातवान् न, अपितु स्वस्य मौलिकप्रतिभया तेषां विकासम् अपि अकरोत्।
=== सङ्गीतक्षेत्रे योगदानम् ===
त्यागराजः [[कर्णाटकसङ्गीतम्|कर्णाटकसङ्गीत]]<nowiki/>स्य विकासे महान् योगदानम् अकरोत्। सः सहस्राधिकाः सङ्गीतरचनाः कृतवान् इति प्रसिद्धम् अस्ति। परम्परानुसारं सः चतुर्विंशतिसहस्राणि गीतानि रचितवान् इति कथ्यते, किन्तु तेषु सर्वाणि अद्य उपलब्धानि न सन्ति। तस्य उपलब्धासु रचनासु बहूनि तेलुगुभाषायां तथा कानिचित् संस्कृतभाषायां लिखितानि सन्ति।
सः कर्णाटकसङ्गीतस्य प्रसिद्धस्य कृतिरूपस्य विकासे महत्त्वपूर्णं योगदानम् अकरोत्। सामान्यतः कृतिः त्रिभिः मुख्यभागैः निर्मिता भवति।
१. पल्लवी — कृत्याः प्रथमः भागः अस्ति। अत्र मुख्यः सङ्गीतविषयः प्रस्तुतः भवति।
२. अनुपल्लवी — अयं द्वितीयः भागः अस्ति। अत्र पल्लव्याः विषयः अधिकतया विकसितः भवति।
३. चरणम् — अयं अन्तिमः भागः अस्ति। अत्र सङ्गीतस्य तथा गीतार्थस्य विस्तृतं वर्णनं भवति।
त्यागराजः स्वस्य रचनासु रागाणां सौन्दर्यं विशेषतया प्रकटितवान्। तस्य कृतिषु भावः, लयः, स्वरः, साहित्यं च सुन्दररीत्या संयोजितानि सन्ति।
तस्य प्रमुखेषु सङ्गीतवैशिष्ट्येषु सङ्गतयः अपि अन्तर्भवन्ति। सङ्गतयः नाम कृतौ एकस्याः सङ्गीतपङ्क्तेः विविधाः स्वरविस्ताराः अथवा मेलोडीभेदाः भवन्ति। एतेन रागस्य सौन्दर्यं तथा भावाभिव्यक्तिः वर्धते।
=== श्रीरामभक्तिः ===
त्यागराजस्य जीवनस्य केन्द्रबिन्दुः श्रीरामचन्द्रस्य भक्तिः आसीत्। सः श्रीरामं स्वस्य आराध्यदैवतं मन्यते स्म। तस्य मते सङ्गीतं भगवतः आराधनायाः श्रेष्ठं साधनम् आसीत्।
तस्य गीतानि भक्तेः, प्रेम्णः, समर्पणस्य, विनयस्य तथा आध्यात्मिकज्ञानस्य भावान् प्रकाशयन्ति। सः स्वस्य रचनाभिः मानवजीवने नैतिकमूल्यानां महत्त्वम् अपि बोधितवान्।
त्यागराजस्य विषये एका प्रसिद्धा परम्परागतकथा अस्ति। तञ्जावूरस्य राजा सरभोजी तस्मै राजसभायां स्थानं धनं च दातुम् इच्छति स्म। किन्तु त्यागराजः राजाश्रयं तथा भौतिकसम्पत्तिं स्वीकर्तुं न इच्छितवान्। सः भगवद्भक्तेः एव महत्त्वं मन्यते स्म।
तस्य प्रसिद्धा कृतिः ‘निधि चाला सुखमाऽ कल्याणी-रागे निबद्धा अस्ति। अस्यां रचनायां सः प्रश्नं करोति यत् धनं सुखदायकं भवति उत भगवतः सान्निध्यम् अधिकं सुखदायकं भवति इति।
=== पञ्चरत्नकृतयः ===
त्यागराजस्य सर्वाधिकप्रसिद्धासु रचनासु पञ्चरत्नकृतयः विशेषस्थानं धारयन्ति। पञ्चरत्नम् इत्यस्य अर्थः पञ्च रत्नानि इति। एताः पञ्च कृतयः कर्णाटकसङ्गीतस्य अमूल्यनिधयः इति मन्यन्ते।
पञ्चरत्नकृतयः पञ्चसु प्रसिद्धेषु घनरागेषु रचिताः सन्ति। तेषां नामानि अधोलिखितानि सन्ति।
१. जगदानन्दकारकः — नाटरागः।
२. दुदुकुगला — गौळरागः।
३. साधिञ्चने — आरभिरागः।
४. कनकन रुचिरा — वराळिरागः।
५. एन्दरो महानुभावुलु — श्रीरागः।
एतासु रचनासु त्यागराजस्य सङ्गीतप्रतिभा, काव्यकौशलं तथा आध्यात्मिकभावना स्पष्टतया दृश्यन्ते। एताः कृतयः विशेषतः त्यागराजाराधनायां सामूहिकरूपेण गीयन्ते।
=== अन्याः प्रसिद्धाः रचनाः ===
पञ्चरत्नकृतिभ्यः अतिरिक्तम् अपि त्यागराजः अनेकाः प्रसिद्धाः रचनाः रचितवान्। तासु प्रमुखाः निम्नलिखिताः सन्ति।
नागुमोमु गनलेनि — आभेरीरागः।
सीतम्मा मायम्मा — वसन्तरागः।
राम नन्नु ब्रोवर — हरिकाम्भोजीरागः।
ब्रोचेवारेवरुरा — खमासरागः।
निधि चाला सुखमा — कल्याणीरागः।
बन्तुरिति कोलु — हंसनादरागः।
त्यागराजः सङ्गीतनाटकानि अपि रचितवान्। प्रह्लादभक्तिविजयम् तथा नौकाचरितम् तस्य प्रसिद्धे सङ्गीतनाटके स्तः। एतेषु नाटकेषु भक्तिः, सङ्गीतं, साहित्यं तथा नाट्यकला सुन्दररीत्या समन्वितानि सन्ति।
=== शिष्याः तथा सङ्गीतपरम्परा ===
त्यागराजस्य अनेकाः शिष्याः आसन्। ते तस्य सङ्गीतरचनाः, गायनशैलीं तथा सङ्गीतज्ञानं च अधीतवन्तः। तस्य शिष्याः गुरोः रचनाः मौखिकपरम्परया अग्रिमेभ्यः पिढीभ्यः प्रसारितवन्तः।
वालाजापेट् वेङ्कटरमणभागवतः, उमयालपुरम् कृष्णभागवतः इत्यादयः तस्य सङ्गीतपरम्परायाः संरक्षणे महत्त्वपूर्णं योगदानम् अकुर्वन्।
शिष्यपरम्परायाः माध्यमेन त्यागराजस्य कृतयः भारतस्य विभिन्नेषु प्रदेशेषु प्रसारिताः। अद्यापि कर्णाटकसङ्गीतस्य विद्यार्थिनः तस्य रचनाः अध्ययनस्य तथा अभ्यासस्य महत्त्वपूर्णभागरूपेण शिक्षन्ते।
=== निधनम् तथा त्यागराजाराधना ===
त्यागराजः १८४७ तमे वर्षे जनवरीमासस्य षष्ठे दिने तमिलनाडुराज्यस्य तिरुवैय्यारु-स्थाने देहत्यागम् अकरोत्। तस्य समाधिः कावेरीनद्याः समीपे तिरुवैय्यारु-नगरे स्थितः अस्ति।
तस्य स्मरणार्थं प्रतिवर्षं त्यागराजाराधना-महोत्सवः आयोज्यते। अयं महोत्सवः सामान्यतः जनवरीमासे अथवा फेब्रुवरीमासे पुष्यबहुलपञ्चम्यां भवति।
अस्मिन् उत्सवे भारतस्य विभिन्नप्रदेशेभ्यः तथा विदेशेभ्यः अपि सङ्गीतज्ञाः आगच्छन्ति। ते त्यागराजस्य पञ्चरत्नकृतयः सामूहिकरूपेण गायन्ति। अयं कार्यक्रमः कर्णाटकसङ्गीतस्य प्रमुखेषु सांस्कृतिककार्यक्रमेषु अन्यतमः अस्ति।
=== उपसंहारः ===
श्रीत्यागराजः केवलं महान् सङ्गीतकारः न, अपितु महान् भक्तः, कविः तथा आध्यात्मिकचिन्तकः अपि आसीत्। तस्य जीवनं भक्तेः, सरलतायाः, समर्पणस्य तथा कलाप्रेम्णः उत्कृष्टम् उदाहरणम् अस्ति।
तस्य सङ्गीतरचनाः भारतीयसंस्कृतेः अमूल्यः निधिः सन्ति। तेन कर्णाटकसङ्गीतस्य विकासाय कृतं योगदानम् अविस्मरणीयम् अस्ति। तस्य कृतयः अद्यापि सङ्गीतज्ञैः, विद्यार्थिभिः तथा सङ्गीतप्रेमिभिः आदरेण गीयन्ते।
त्यागराजस्य जीवनसन्देशः अस्ति यत् कला केवलं यशसः अथवा धनस्य प्राप्तये न, अपितु आत्मनः शुद्धये तथा ईश्वरस्य आराधनायै अपि भवितुम् अर्हति। अतः सः भारतीयसङ्गीतस्य इतिहासे सदैव स्मरणीयः भविष्यति।
=== सन्दर्भग्रन्थाः ===
* [https://musicacademymadras.in/catalogue/files/jindex/74-76_2003-2005-82-84.pdf? https://musicacademymadras.in/catalogue/files/jindex/74-76_2003-2005-82-84.pdf?]
* https://musicacademymadras.in/catalogue/files/journals/Vol.61_1990.pdf
* https://musicacademymadras.in/catalogue/files/journals/Music%20Academy%20Journal%202017.pdf
* https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9789354116964_A47353445/preview-9789354116964_A47353445.pdf
* https://musicacademymadras.in/catalogue/files/journals/Vol.39_1968.pdf
mkutj2kpples64q40rfa61yxiq6jq3u
तुङ्गनाथ्
0
92767
502340
502336
2026-11-21T00:32:57Z
Ganesh Paudel
6561
ज्ञानपेटीका योजितम्
502340
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Hindu temple
| name = तुङ्गनाथ मन्दिर
| image = Tungnath temple.jpg
| alt =
| caption = तुङ्गनाथ मन्दिरम्
| pushpin_map = India Uttarakhand
| pushpin_caption = उत्तराखण्ड
| coordinates = {{coord|30|29|22|N|79|12|55|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes =
| country = [[भारत]]
| state = [[उत्तराखण्ड]]
| district = [[रुद्रप्रयाग जिल्ला|रुद्रप्रयाग]]
| elevation_m = 3680
| deity = [[शिव]]
| festival = [[महाशिवरात्री]]
| architecture = उत्तर भारतीय हिमाली वास्तुकला
| temple_quantity =
| monument_quantity =
| inscriptions =
| completed = अज्ञात
| creator = पाण्डव (प्राचीन जनश्रुति अनुसारं)
| website = https://uttarakhandtourism.gov.in/destination/chopta
}}
तुङ्गनाथः भारतस्य प्राचीनः हिन्दुमन्दिरः शिवस्य समर्पितः अस्ति, यत्र केवलं भगवतः शिवस्य बाहूः एव पूज्यन्ते । उत्तराखण्डस्य पञ्चकेदारमन्दिरस्य अभिन्नभागः अस्ति, यस्मिन् अस्य तृतीयस्थानं वर्तते, प्रायः तृतीयकेदार इति नाम्ना प्रसिद्धम् ।<ref>[https://www.manchalamushafir.com/panch-kedar/ उत्तराखण्ड में पञ्च केदार मन्दिर]</ref>
तुङ्गनाथमन्दिरं चन्द्रनाथपर्वते समुद्रतलात् १२,०७३ फीट् ऊर्ध्वतायां स्थितं विश्वस्य सर्वोच्चशिवमन्दिरत्वेन अपि लोकप्रियम् अस्ति । अत्र आगच्छन्तानाम् भक्तानां मध्ये अस्य मन्दिरस्य महत् महत्त्वं महत्त्वं च वर्तते ।
इदं स्थलं प्रसिद्धं पदयात्रास्थलम् अपि अस्ति, चोपतः आरभ्य, प्रायः उत्तराखण्डस्य मिनी स्विट्ज़र्ल्याण्ड् इति उच्यते<ref>[https://www.manchalamushafir.com/chopta-uttarakhand/ चोपता उपत्यका : उत्तराकस्य लघु स्विट्ज़र्ल्याण्ड्]</ref>, मन्दिरं प्राप्तुं ३.५ कि.मी. अनेकाः पदयात्रिकाः प्रायः मन्दिरात् प्रायः १.५ कि.मी दूरे चन्द्रशिल्लाशिखरपर्यन्तं पदयात्रायाः विस्तारं कुर्वन्ति, येन पदयात्रिकाः तीर्थयात्रिकाः च आकर्षयन्ति ।
== स्थानीय ==
तुङ्गनाथः गढवालक्षेत्रस्य अन्तः उत्तराखण्डस्य रुद्रप्रयागमण्डले स्थितः अस्ति । अयं स्थलः १२,०७३ पादपरिमितः, मनोहरहिमालयैः परितः स्थितः अस्ति ।<ref>[https://www.manchalamushafir.com/tungnath-temple-twelve-fascinating-facts/ तुंगनाथ महादेव मंदिर, उत्तराखंड के बारे में]</ref>
l5qomq9bofdaphh3cesi95q90glvzkh
सदस्यसम्भाषणम्:Nikolay Omonov
3
92768
502338
2026-11-20T13:20:02Z
S.Marchenko
47326
S.Marchenko इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[सदस्यसम्भाषणम्:Nikolay Omonov]] पृष्ठं [[सदस्यसम्भाषणम्:User3761]] प्रति स्थानान्तरितम्: "[[Special:CentralAuth/Nikolay Omonov|Nikolay Omonov]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/User3761|User3761]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ
502338
wikitext
text/x-wiki
#पुनर्निर्दिष्टम् [[सदस्यसम्भाषणम्:User3761]]
j6s4496kutlejukwpxhsdle8rnrbjr2