विकिस्रोतः sawikisource https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिस्रोतः विकिस्रोतःसम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् लेखकः लेखकसम्भाषणम् पृष्ठम् पृष्ठसम्भाषणम् अनुक्रमणिका अनुक्रमणिकासम्भाषणम् श्रव्यम् श्रव्यसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk 104 104700 415945 267661 2026-05-30T12:52:11Z Geeta g hegde 6704 415945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="शारदा भट्ट" />{{rh|२९०|मनुस्मृतिः।|[ अध्यायः ८}}</noinclude> {{gap}}लोभादिनि ॥ लोभन, विपरीतज्ञानेन, भयेन, नेहेन, कामेन, क्रोधेन, अज्ञा- नेन, अनवधानेन साक्ष्यमसत्यमुच्यते ॥ ११८ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>एषामन्यतमे स्थाने यः साक्ष्यमनृतं वदेत् । तस्य दण्डविशेषांस्तु प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः॥ ११९ ॥</poem>}}}} {{gap}}एषामिति ॥ एषां लोभादीनां मध्यादन्यतमस्मिन्निमित्ते सति यो मिथ्या साक्ष्यं कथयेत्तस्य दण्डविशेषाणि क्रमशो वदिष्यामि ॥ ११९ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>लोभात्सहस्रं दण्ड्यस्तु मोहात्पूर्वं तु साहसम् । भयावौ मध्यमौ दण्डौ मैत्रात्पूर्व चतुर्गुणम् ।। १२० ॥</poem>}}}} {{gap}}लोभादिति ॥ लोभेन मिथ्याभिधाने सति वक्ष्यमाणपणानां सहस्रं दण्ड्यः, मोहेन प्रथमं साहसं वक्ष्यमाणम्, भयेन च वक्ष्यमाणौ मध्यमसाहसौ, मैत्रात्प्रथ- मसाहसं चतुर्गुणम् ॥ १२० ॥ {{Block center|{{bold|<poem>कामाद्दशगुणं पूर्व क्रोधात्तु त्रिगुणं परम् । अज्ञानावे शते पूर्णे बालिश्याच्छतमेव तु ॥ १२१ ॥</poem>}}}} {{gap}}कामादिति ॥ स्त्रीसंभोगरूपकामानुरोधेन मिथ्या वदन्प्रथमसाहसं दशगुणं दण्ड्यः । क्रोधेन नु परं मध्यमसाहसं त्रिगुणं वक्ष्यमाणं, अज्ञानत्वाऐ गते, बालिश्यादनवधानात्पणशतमेव दण्ड्य इति सर्वत्रानुषङ्गः ॥ १२ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>एतानाहुः कौटसाक्ष्ये प्रोक्तान्दण्डान्मनीषिभिः। धर्मस्याव्यभिचारार्थमधर्मनियमाय च ॥ १२२ ॥</poem>}}}} {{gap}}एतानिति ॥ सत्यरूपधर्मस्यापरिलोपार्थमसत्यरूपाधर्मस्य च वारणार्थमे- तान्कौटसाक्ष्यविषये पूर्वैर्मुनिभिरुक्तान्दण्डान्मन्वादय आहुः। एतच्च सकृत्कौ- टसाक्ष्ये ॥ १२२ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>कौटसाक्ष्यं तु कुर्वाणांस्त्रीन्वर्णान्धार्मिको नृपः । प्रवासयेद्दण्डयित्वा ब्राह्मणं तु विवासयेत् ॥ १२३ ॥</poem>}}}} {{gap}}भूयोभूयः कौटसाक्ष्यकरणेषु तु कौटसाध्यमिति ॥ क्षत्रियादींस्त्रीन्वर्णान्को- टसाक्ष्यात्पूर्वोक्तेन दण्डयित्वा धार्मिको राजा स्वराष्ट्राद्विवासयेत् । ब्राह्मणं तु धनदण्डव्यतिरेकेण स्वराष्ट्रान्निःसारयेत् । 'न जातु ब्राह्मणं हन्यात्सर्वपापेप्वव- स्थितम् । राष्ट्रादेनं बहिः कुर्यात्समग्रधनमक्षतम् ॥' इति धनसहितनिर्वासनस्था- भिधास्यमानत्वात् । गोविन्दराजस्तु ब्राह्मणं पुनः पूर्वदण्डेन दण्डयित्वा नग्नं कुर्यादिति व्याचष्टे । मेधातिथिस्तु ब्राह्मणस्य विवासस्त्वं वासोऽपहरणं गृहभङ्गो वेत्याचष्टे ॥ १२३ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>दश स्थानानि दण्डस मनुः खायंभुवोऽब्रवीत् । त्रिषु वर्णेषु यानि स्युरक्षतो ब्राह्मणो व्रजेत् ॥ १२४ ॥</poem>}}}}<noinclude></noinclude> py5ojq35sitoma8b7eh5lijkihptjsc 0 164249 415946 415944 2026-05-30T18:18:44Z Hrishikes 1376 415946 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''द्वितीय गोपालस्य महीपुर ताम्रशासनम्''' | पूर्ववर्ती = [[../प्रथम शूरपालस्य मिर्ज़ापुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = [[../द्वितीय गोपालस्य सुवर्णकारिका-दण्ड ताम्रशासने/]] | वर्षम् = | टीका = राज्ञः द्वितीय गोपालस्य ३ राज्याङ्के दक्कदासेन उत्कीर्णम् ।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Furui, Ryosuke, ''A New Copper Plate Inscription of Gopala II'', South Asian Studies, Vol. 24, Issue 1, 2008, p. 67. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Mohipur Copper Plate of Gopāla II Obverse.jpg|400px]]<br>सम्मुखभागम्}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Mohipur Copper Plate of Gopāla II Reverse.jpg|400px]]<br>पश्चाद्भागम्}} {{c|'''राजमुद्रा: श्री-गोपालदेवः'''}} {{block center|<poem> सिद्धं स्वस्ति ॥ मैत्रीं कारुण्यरत्न-प्रमुदितहृदयः प्रेयसीं सन्दधानः सम्यक्-सम्बोधि-विद्या-सरिदमलजल-क्षालिताज्ञानपङ्कः । जित्वा यः कामकारि-प्रभवमभिभवं शाश्वतीं प्राप शान्तिं स श्रीमान् लोकनाथो जयति दशबलोऽन्यश्च गोपालदेवः ॥ (१) लक्ष्मी-जन्म-निकेतनं स-मकरो वोढुं क्षमः क्ष्माभरं पक्षच्छेद-भयाद्-उपस्थितवताम्-एक-आश्रयो भूभृताम् । मर्यादा-परिपालनैक-निरतः शौर्यालयो योऽभूत् दुग्धाम्भोधि-विलास-हासि-महिमा श्री-धर्मपालो नृपः ॥ (२)्ज् अम्भोधीनाम् प्रकृति-धवला फेनराजिश्चतुर्णां शत्रु-स्त्रीणां वदनकमल-प्लोषनी-हार-वृष्टिः । पातालान्तर-द्विगुणित-फणि-ग्रामणी-कायकान्तिः कीर्तिर्यस्य प्रसरति जगत्-पञ्जरे राजहंसी ॥ (३) ये स्वि-कुर्वन्ति शौरेः श्वसित-परिमलं योगनिद्रा-शयालोः यैश्चक्रे चण्ड-वेला-वलन-कलकलः कन्दरे मन्दराद्रेः । ये-भूवन् स्फार-लक्ष्मी-नयन-कुवलय-स्रविनस्ते तरङ्गाः क्षीराव्धेर्यत् चमूनां श्रम-जलमपिवन् स्वानिलैः शीकरार्द्रैः ॥ (४) यैर्ग्रामैः स-कुशस्थल-प्रभृतिभिः सन्धिं ययाचे हरिः गान्धार्यस्तनयो जहौ सुतम्-भ्रातॄन्-नतान्-नामकान् । निर्जित्याहव-शालिना प्रणयिनो नप्तुर्यशोवर्मणस्ते ग्रामा रिपु-घस्मरेण हसता येन प्रसादीकृताः ॥ (५) प्रेयः सत्यमनन्त-भोग-निलयं गोपाल-धर्म-क्रम-प्राप्ताङ्गाम् परिपालयन्तम् अजितं स प्राप लक्ष्मीपतिः । श्रीमत्-पाद-नखेन्दु-दीधिति-भरोदन्वन्-निमग्नाखिल-क्षोणीभृन्-मुकुटान्त-पत्र-मकरं श्री-देवपालं सुतम् ॥ (६) श्वासास्ताण्डवित-श्लथालक-शिखाः शेते कपोल-स्थली-तल्पे पाणिमये स्तनौ स्तवकयन्त्यक्ष्णोरपाम्-बिन्दवः । चेतः प्राण-विसृष्टये स्पृहयतीत्युत्सादित-स्वामिनो यद्-वैरि-प्रमदा-जनस्य न कदाप्येषा दृशा प्रोषिता ॥ (७) निर्भर-भरित-विहायसि यद्-यशसि क्षणमदीधरत्-तुरगान् । क्षीरोद-तरण-शङ्का-समाकुलः सारथिस्तरणेः ॥ (८) आविन्ध्याच्छवरी-रतोत्सव-सुहृद्-वंशी-वन-श्यामलाद्-आप्रालेय-गिरेरुमा-स्मित-सुधा-स्रोतः प्लुताधित्यकात् । आसूर्योदय-साक्षिणो जलनिधेः सारस्वतीनामपाम्पूर्णादा च यद्-अङ्घ्रि-पङ्कज-युगे भृङ्गत्वमापुर्नृपाः ॥ (९) पुत्रस्तस्माद्-वृषाङ्कादिव जगति गतः स्वामि-भावात् प्रतिष्ठाम्-उर्वीभृद्-गर्व-खर्वीकरण-पटुतरां शक्तिम्-उग्रान्-दधानः । देवानाम्-भीतिभाजाम्-अभय-वितरणैकाध्वर-प्राप्त-दीक्षो देवः श्री-शूरपालः किम्-अपरम्-अपरोऽभून्-महासेन एव ॥ (१०) प्रस्थाने यस्य सेना-भर-विधुर-धराभार-निर्भुग्ण-भोग-श्राम्यच्छेषाहि-मुक्ता विष-शिखि-परुष-श्वास-धूमच्छटेव । उद्गच्छन्ती समन्ताद्-वहल-विलपथैर्व्यापदिक्-चक्रवालं तत्कालोन्मीलिताश्मा जरठ-तरखरी धूसरा धूलिरेखा ॥ (११) यस्य निस्त्रिंश-पानीये नीलोत्पल-वनोज्ज्वले । निमज्ज्य राजहंसानां नोन्ममज्ज पुनः कुलम् ॥ (१२) प्रालेयांशोः प्रशमित-मृग-श्यामिकैरानयद्भिर्लक्ष्मीं क्षीरोदधि-हिमवतोः शेष-सिन्धु-क्षितिध्रान् । नागी-मूर्ध-प्रतत-पलित-भ्रान्तिभिः यद्-यशोभिः प्राग्-भूपानाम्-वत मलिनिताः कीर्तयः कुन्दभासः ॥ (१३) </poem>}} 7qg2bsu0fvis7r8i9fo42f0s2nup6l2 415947 415946 2026-05-30T18:46:38Z Hrishikes 1376 415947 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''द्वितीय गोपालस्य महीपुर ताम्रशासनम्''' | पूर्ववर्ती = [[../प्रथम शूरपालस्य मिर्ज़ापुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = [[../द्वितीय गोपालस्य सुवर्णकारिका-दण्ड ताम्रशासने/]] | वर्षम् = | टीका = राज्ञः द्वितीय गोपालस्य ३ राज्याङ्के दक्कदासेन उत्कीर्णम् ।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Furui, Ryosuke, ''A New Copper Plate Inscription of Gopala II'', South Asian Studies, Vol. 24, Issue 1, 2008, p. 67. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Mohipur Copper Plate of Gopāla II Obverse.jpg|400px]]<br>सम्मुखभागम्}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Mohipur Copper Plate of Gopāla II Reverse.jpg|400px]]<br>पश्चाद्भागम्}} {{c|'''राजमुद्रा: श्री-गोपालदेवः'''}} {{block center|<poem> सिद्धं स्वस्ति ॥ मैत्रीं कारुण्यरत्न-प्रमुदितहृदयः प्रेयसीं सन्दधानः सम्यक्-सम्बोधि-विद्या-सरिदमलजल-क्षालिताज्ञानपङ्कः । जित्वा यः कामकारि-प्रभवमभिभवं शाश्वतीं प्राप शान्तिं स श्रीमान् लोकनाथो जयति दशबलोऽन्यश्च गोपालदेवः ॥ (१) लक्ष्मी-जन्म-निकेतनं स-मकरो वोढुं क्षमः क्ष्माभरं पक्षच्छेद-भयाद्-उपस्थितवताम्-एक-आश्रयो भूभृताम् । मर्यादा-परिपालनैक-निरतः शौर्यालयो योऽभूत् दुग्धाम्भोधि-विलास-हासि-महिमा श्री-धर्मपालो नृपः ॥ (२)्ज् अम्भोधीनाम् प्रकृति-धवला फेनराजिश्चतुर्णां शत्रु-स्त्रीणां वदनकमल-प्लोषनी-हार-वृष्टिः । पातालान्तर-द्विगुणित-फणि-ग्रामणी-कायकान्तिः कीर्तिर्यस्य प्रसरति जगत्-पञ्जरे राजहंसी ॥ (३) ये स्वि-कुर्वन्ति शौरेः श्वसित-परिमलं योगनिद्रा-शयालोः यैश्चक्रे चण्ड-वेला-वलन-कलकलः कन्दरे मन्दराद्रेः । ये-भूवन् स्फार-लक्ष्मी-नयन-कुवलय-स्रविनस्ते तरङ्गाः क्षीराव्धेर्यत् चमूनां श्रम-जलमपिवन् स्वानिलैः शीकरार्द्रैः ॥ (४) यैर्ग्रामैः स-कुशस्थल-प्रभृतिभिः सन्धिं ययाचे हरिः गान्धार्यस्तनयो जहौ सुतम्-भ्रातॄन्-नतान्-नामकान् । निर्जित्याहव-शालिना प्रणयिनो नप्तुर्यशोवर्मणस्ते ग्रामा रिपु-घस्मरेण हसता येन प्रसादीकृताः ॥ (५) प्रेयः सत्यमनन्त-भोग-निलयं गोपाल-धर्म-क्रम-प्राप्ताङ्गाम् परिपालयन्तम् अजितं स प्राप लक्ष्मीपतिः । श्रीमत्-पाद-नखेन्दु-दीधिति-भरोदन्वन्-निमग्नाखिल-क्षोणीभृन्-मुकुटान्त-पत्र-मकरं श्री-देवपालं सुतम् ॥ (६) श्वासास्ताण्डवित-श्लथालक-शिखाः शेते कपोल-स्थली-तल्पे पाणिमये स्तनौ स्तवकयन्त्यक्ष्णोरपाम्-बिन्दवः । चेतः प्राण-विसृष्टये स्पृहयतीत्युत्सादित-स्वामिनो यद्-वैरि-प्रमदा-जनस्य न कदाप्येषा दृशा प्रोषिता ॥ (७) निर्भर-भरित-विहायसि यद्-यशसि क्षणमदीधरत्-तुरगान् । क्षीरोद-तरण-शङ्का-समाकुलः सारथिस्तरणेः ॥ (८) आविन्ध्याच्छवरी-रतोत्सव-सुहृद्-वंशी-वन-श्यामलाद्-आप्रालेय-गिरेरुमा-स्मित-सुधा-स्रोतः प्लुताधित्यकात् । आसूर्योदय-साक्षिणो जलनिधेः सारस्वतीनामपाम्पूर्णादा च यद्-अङ्घ्रि-पङ्कज-युगे भृङ्गत्वमापुर्नृपाः ॥ (९) पुत्रस्तस्माद्-वृषाङ्कादिव जगति गतः स्वामि-भावात् प्रतिष्ठाम्-उर्वीभृद्-गर्व-खर्वीकरण-पटुतरां शक्तिम्-उग्रान्-दधानः । देवानाम्-भीतिभाजाम्-अभय-वितरणैकाध्वर-प्राप्त-दीक्षो देवः श्री-शूरपालः किम्-अपरम्-अपरोऽभून्-महासेन एव ॥ (१०) प्रस्थाने यस्य सेना-भर-विधुर-धराभार-निर्भुग्न-भोग-श्राम्यच्छेषाहि-मुक्ता विष-शिखि-परुष-श्वास-धूमच्छटेव । उद्गच्छन्ती समन्ताद्-वहल-विलपथैर्व्याप दिक्-चक्रवालं तत्कालोन्मीलिताश्मा जरठ-तरखरी धूसरा धूलिरेखा ॥ (११) यस्य निस्त्रिंश-पानीये नीलोत्पल-वनोज्ज्वले । निमज्ज्य राजहंसानां नोन्ममज्ज पुनः कुलम् ॥ (१२) प्रालेयांशोः प्रशमित-मृग-श्यामिकैरानयद्भिर्लक्ष्मीं क्षीरोदधि-हिमवतोः शेष-सिन्धु-क्षितिध्रान् । नागी-मूर्ध-प्रतत-पलित-भ्रान्तिभिः यद्-यशोभिः प्राग्-भूपानाम्-वत मलिनिताः कीर्तयः कुन्दभासः ॥ (१३) </poem>}} 9xx5g0kbxmfh0vcuhdpvx324i8llot6 415948 415947 2026-05-30T18:52:45Z Hrishikes 1376 415948 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''द्वितीय गोपालस्य महीपुर ताम्रशासनम्''' | पूर्ववर्ती = [[../प्रथम शूरपालस्य मिर्ज़ापुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = [[../द्वितीय गोपालस्य सुवर्णकारिका-दण्ड ताम्रशासने/]] | वर्षम् = | टीका = राज्ञः द्वितीय गोपालस्य ३ राज्याङ्के दक्कदासेन उत्कीर्णम् ।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Furui, Ryosuke, ''A New Copper Plate Inscription of Gopala II'', South Asian Studies, Vol. 24, Issue 1, 2008, p. 67. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Mohipur Copper Plate of Gopāla II Obverse.jpg|400px]]<br>सम्मुखभागम्}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Mohipur Copper Plate of Gopāla II Reverse.jpg|400px]]<br>पश्चाद्भागम्}} {{c|'''राजमुद्रा: श्री-गोपालदेवः'''}} {{block center|<poem> सिद्धं स्वस्ति ॥ मैत्रीं कारुण्यरत्न-प्रमुदितहृदयः प्रेयसीं सन्दधानः सम्यक्-सम्बोधि-विद्या-सरिदमलजल-क्षालिताज्ञानपङ्कः । जित्वा यः कामकारि-प्रभवमभिभवं शाश्वतीं प्राप शान्तिं स श्रीमान् लोकनाथो जयति दशबलोऽन्यश्च गोपालदेवः ॥ (१) लक्ष्मी-जन्म-निकेतनं स-मकरो वोढुं क्षमः क्ष्माभरं पक्षच्छेद-भयाद्-उपस्थितवताम्-एक-आश्रयो भूभृताम् । मर्यादा-परिपालनैक-निरतः शौर्यालयो योऽभूत् दुग्धाम्भोधि-विलास-हासि-महिमा श्री-धर्मपालो नृपः ॥ (२) अम्भोधीनाम् प्रकृति-धवला फेनराजिश्चतुर्णां शत्रु-स्त्रीणां वदनकमल-प्लोषनी-हार-वृष्टिः । पातालान्तर-द्विगुणित-फणि-ग्रामणी-कायकान्तिः कीर्तिर्यस्य प्रसरति जगत्-पञ्जरे राजहंसी ॥ (३) ये स्वि-कुर्वन्ति शौरेः श्वसित-परिमलं योगनिद्रा-शयालोः यैश्चक्रे चण्ड-वेला-वलन-कलकलः कन्दरे मन्दराद्रेः । ये-भूवन् स्फार-लक्ष्मी-नयन-कुवलय-स्रविनस्ते तरङ्गाः क्षीराव्धेर्यत् चमूनां श्रम-जलमपिवन् स्वानिलैः शीकरार्द्रैः ॥ (४) यैर्ग्रामैः स-कुशस्थल-प्रभृतिभिः सन्धिं ययाचे हरिः गान्धार्यस्तनयो जहौ सुतम्-भ्रातॄन्-नतान्-नामकान् । निर्जित्याहव-शालिना प्रणयिनो नप्तुर्यशोवर्मणस्ते ग्रामा रिपु-घस्मरेण हसता येन प्रसादीकृताः ॥ (५) प्रेयः सत्यमनन्त-भोग-निलयं गोपाल-धर्म-क्रम-प्राप्ताङ्गाम् परिपालयन्तम् अजितं स प्राप लक्ष्मीपतिः । श्रीमत्-पाद-नखेन्दु-दीधिति-भरोदन्वन्-निमग्नाखिल-क्षोणीभृन्-मुकुटान्त-पत्र-मकरं श्री-देवपालं सुतम् ॥ (६) श्वासास्ताण्डवित-श्लथालक-शिखाः शेते कपोल-स्थली-तल्पे पाणिमये स्तनौ स्तवकयन्त्यक्ष्णोरपाम्-बिन्दवः । चेतः प्राण-विसृष्टये स्पृहयतीत्युत्सादित-स्वामिनो यद्-वैरि-प्रमदा-जनस्य न कदाप्येषा दृशा प्रोषिता ॥ (७) निर्भर-भरित-विहायसि यद्-यशसि क्षणमदीधरत्-तुरगान् । क्षीरोद-तरण-शङ्का-समाकुलः सारथिस्तरणेः ॥ (८) आविन्ध्याच्छवरी-रतोत्सव-सुहृद्-वंशी-वन-श्यामलाद्-आप्रालेय-गिरेरुमा-स्मित-सुधा-स्रोतः प्लुताधित्यकात् । आसूर्योदय-साक्षिणो जलनिधेः सारस्वतीनामपाम्पूर्णादा च यद्-अङ्घ्रि-पङ्कज-युगे भृङ्गत्वमापुर्नृपाः ॥ (९) पुत्रस्तस्माद्-वृषाङ्कादिव जगति गतः स्वामि-भावात् प्रतिष्ठाम्-उर्वीभृद्-गर्व-खर्वीकरण-पटुतरां शक्तिम्-उग्रान्-दधानः । देवानाम्-भीतिभाजाम्-अभय-वितरणैकाध्वर-प्राप्त-दीक्षो देवः श्री-शूरपालः किम्-अपरम्-अपरोऽभून्-महासेन एव ॥ (१०) प्रस्थाने यस्य सेना-भर-विधुर-धराभार-निर्भुग्न-भोग-श्राम्यच्छेषाहि-मुक्ता विष-शिखि-परुष-श्वास-धूमच्छटेव । उद्गच्छन्ती समन्ताद्-वहल-विलपथैर्व्याप दिक्-चक्रवालं तत्कालोन्मीलिताश्मा जरठ-तरखरी धूसरा धूलिरेखा ॥ (११) यस्य निस्त्रिंश-पानीये नीलोत्पल-वनोज्ज्वले । निमज्ज्य राजहंसानां नोन्ममज्ज पुनः कुलम् ॥ (१२) प्रालेयांशोः प्रशमित-मृग-श्यामिकैरानयद्भिर्लक्ष्मीं क्षीरोदधि-हिमवतोः शेष-सिन्धु-क्षितिध्रान् । नागी-मूर्ध-प्रतत-पलित-भ्रान्तिभिः यद्-यशोभिः प्राग्-भूपानाम्-वत मलिनिताः कीर्तयः कुन्दभासः ॥ (१३) </poem>}} jyf3ock5vbz47qwq2kkxpowtwmiqlq3 415949 415948 2026-05-31T09:39:14Z Hrishikes 1376 415949 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''द्वितीय गोपालस्य महीपुर ताम्रशासनम्''' | पूर्ववर्ती = [[../प्रथम शूरपालस्य मिर्ज़ापुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = [[../द्वितीय गोपालस्य सुवर्णकारिका-दण्ड ताम्रशासने/]] | वर्षम् = | टीका = राज्ञः द्वितीय गोपालस्य ३ राज्याङ्के दक्कदासेन उत्कीर्णम् ।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Furui, Ryosuke, ''A New Copper Plate Inscription of Gopala II'', South Asian Studies, Vol. 24, Issue 1, 2008, p. 67. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Mohipur Copper Plate of Gopāla II Obverse.jpg|400px]]<br>सम्मुखभागम्}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Mohipur Copper Plate of Gopāla II Reverse.jpg|400px]]<br>पश्चाद्भागम्}} {{c|'''राजमुद्रा: श्री-गोपालदेवः'''}} {{block center|<poem> सिद्धं स्वस्ति ॥ मैत्रीं कारुण्यरत्न-प्रमुदितहृदयः प्रेयसीं सन्दधानः सम्यक्-सम्बोधि-विद्या-सरिदमलजल-क्षालिताज्ञानपङ्कः । जित्वा यः कामकारि-प्रभवमभिभवं शाश्वतीं प्राप शान्तिं स श्रीमान् लोकनाथो जयति दशबलोऽन्यश्च गोपालदेवः ॥ (१) लक्ष्मी-जन्म-निकेतनं सम-करो वोढुं क्षमः क्ष्माभरं पक्षच्छेद-भयाद् उपस्थितवताम् एकाश्रयो भूभृताम् । मर्यादा-परिपालनैक-निरतः शौर्यालयो योऽभवद् दुग्धाम्भोधि-विलास-हासि-महिमा श्री-धर्मपालो नृपः ॥ (२) अम्भोधीनाम् प्रकृति-धवला फेनराजिश्चतुर्णां शत्रु-स्त्रीणां वदनकमल-प्लोषनी-हार-वृष्टिः । पातालान्तर-द्विगुणित-फणि-ग्रामणी-कायकान्तिः कीर्तिर्यस्य प्रसरति जगत्-पञ्जरे राजहंसी ॥ (३) ये स्वी-कुर्वन्ति शौरेः श्वसित-परिमलं योगनिद्रा-शयालोः यैश्चक्रे चण्ड-वेला-वलन-कलकलः कन्दरे मन्दराद्रेः । येऽभूवन् स्फार-लक्ष्मी-नयन-कुवलय-स्रग्विणस्ते तरङ्गाः क्षीराब्धेर्यत् चमूनां श्रम-जलमपिवन् स्वानिलैः शीकरार्द्रैः ॥ (४) यैर्ग्रामैः स-कुशस्थल-प्रभृतिभिः सन्धिं ययाचे हरिः गान्धार्यस्तनयो जहौ सुतमसून् भ्रातॄन् नतान् नामकान् । निर्जित्याहव-शालिना प्रणयिनो नप्तुर्यशोवर्मणस्ते ग्रामा रिपु-घस्मरेण हसता येन प्रसादीकृताः ॥ (५) प्रेयः सत्यमनन्त-भोग-निलयं गोपाल-धर्म-क्रम-प्राप्ताङ्गाम् परिपालयन्तम् अजितं स प्राप लक्ष्मीपतिम् । श्रीमत्-पाद-नखेन्दु-दीधिति-भरोदन्वन्-निमग्नाखिल-क्षोणीभृन्-मुकुटान्त-पत्र-मकरं श्री-देवपालं सुतम् ॥ (६) श्वासास्ताण्डवित-श्लथालक-शिखाः शेते कपोल-स्थली तल्पे पाणिमये स्तनौ स्तवकयन्त्यक्ष्णोरपाम् बिन्दवः । चेतः प्राण-विसृष्टये स्पृहयतीत्युत्सादित-स्वामिनो यद्-वैरि-प्रमदा-जनस्य न कदाप्येषा दृशा प्रोषिता ॥ (७) निर्भर-भरित-विहायसि यद्-यशसि क्षणमदीधरत् तुरगान् । क्षीरोद-तरण-शङ्का-समाकुलः सारथिस्तरणेः ॥ (८) आविन्ध्यात् शबरी-रतोत्सव-सुहृद् वंशी-वन-श्यामलाद् आप्रालेय-गिरेः उमा-स्मित-सुधा-स्रोतः प्लुताधित्यकात् । आसूर्योदय-साक्षिणो जलनिधेः सारस्वतीनामपाम्पूर्णादा च यद्-अङ्घ्रि-पङ्कज-युगे भृङ्गत्वमापुर्नृपाः ॥ (९) पुत्रस्तस्माद् वृषाङ्कादिव जगति गतः स्वामि-भावात् प्रतिष्ठाम् उर्वीभृद्-गर्व-खर्वीकरण-पटुतरां शक्तिम् उग्रान् दधानः । देवानाम् भीतिभाजाम् अभय-वितरणैकाध्वर-प्राप्त-दीक्षो देवः श्री-शूरपालः किम् अपरम् अपरोऽभून् महासेन एव ॥ (१०) प्रस्थाने यस्य सेना-भर-विधुर-धराभार-निर्भुग्न-भोग-श्राम्यच्छेषाहि-मुक्ता विष-शिखि-परुष-श्वास-धूमच्छटेव । उद्गच्छन्ती समन्ताद् वहल-विलपथैर्व्याप दिक्-चक्रवालं तत्कालोन्मीलिताश्मा जरठ-तरखरी धूसरा धूलिरेखा ॥ (११) यस्य निस्त्रिंश-पानीये नीलोत्पल-वनोज्ज्वले । निमज्ज्य राजहंसानां नोन्ममज्ज पुनः कुलम् ॥ (१२) प्रालेयांशोः प्रशमित-मृग-श्यामिकैः आनयद्भिः लक्ष्मीं क्षीरोदधि-हिमवतोः शेष-सिन्धु-क्षितिध्रान् । नागी-मूर्ध-प्रतत-पलित-भ्रान्तिभिः यद्-यशोभिः प्राग्-भूपानाम् वत मलिनिताः कीर्तयः कुन्दभासः ॥ (१३) या कान्त्या शयिता कला सुरधुनी या पावनत्वेन च क्ष्यान्त्या या च वसुन्धरा सुरगुरोः सत्येन वाणी तथा । तापस्येन च या शिवा गुरुतया मूर्तिः कुल-क्ष्माभृतो द्यौः दुर्लङ्घतयेति दैवतमयी या निर्मिमे वेधसा ॥ (१४) दौहित्री त्रमणाधिपस्य नृपतेः आवन्तिकस्य आत्मजा तस्यासीद् गुणवत्सलस्य महिषी माणिक्यदेवीति या । अस्यान् तस्य बभूव भूतल-गुरोः गोपालदेवः सुतो नाचारेण विना-कृतं कुलमिति प्रत्यक्षयन्नात्मनि ॥ (१५) विद्ये पुत्र-शुचं विमुञ्च कुरुताम् उत्साहम् उच्चैः-कुलं शील-प्रस्तुतमस्तु ते सुखम् अमी नन्दन्तु सर्वे गुणाः । आधारश्च विशेष-विच्च भवतामेकः फलैर्योजकः सृष्टोऽस्माभिरसाविति क्षितिपतौ यस्मिन्नवादीद् विधिः ॥ (१६) </poem>}} e09i67ldcmd01z4eioregbx26htuu2o 415950 415949 2026-05-31T09:41:51Z Hrishikes 1376 415950 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''द्वितीय गोपालस्य महीपुर ताम्रशासनम्''' | पूर्ववर्ती = [[../प्रथम शूरपालस्य मिर्ज़ापुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = [[../द्वितीय गोपालस्य सुवर्णकारिका-दण्ड ताम्रशासने/]] | वर्षम् = | टीका = राज्ञः द्वितीय गोपालस्य ३ राज्याङ्के दक्कदासेन उत्कीर्णम् ।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Furui, Ryosuke, ''A New Copper Plate Inscription of Gopala II'', South Asian Studies, Vol. 24, Issue 1, 2008, p. 67. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Mohipur Copper Plate of Gopāla II Obverse.jpg|400px]]<br>सम्मुखभागम्}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Mohipur Copper Plate of Gopāla II Reverse.jpg|400px]]<br>पश्चाद्भागम्}} {{c|'''राजमुद्रा: श्री-गोपालदेवः'''}} {{block center|<poem> सिद्धं स्वस्ति ॥ मैत्रीं कारुण्यरत्न-प्रमुदितहृदयः प्रेयसीं सन्दधानः सम्यक्-सम्बोधि-विद्या-सरिदमलजल-क्षालिताज्ञानपङ्कः । जित्वा यः कामकारि-प्रभवमभिभवं शाश्वतीं प्राप शान्तिं स श्रीमान् लोकनाथो जयति दशबलोऽन्यश्च गोपालदेवः ॥ (१) लक्ष्मी-जन्म-निकेतनं सम-करो वोढुं क्षमः क्ष्माभरं पक्षच्छेद-भयाद् उपस्थितवताम् एकाश्रयो भूभृताम् । मर्यादा-परिपालनैक-निरतः शौर्यालयो योऽभवद् दुग्धाम्भोधि-विलास-हासि-महिमा श्री-धर्मपालो नृपः ॥ (२) अम्भोधीनाम् प्रकृति-धवला फेनराजिश्चतुर्णां शत्रु-स्त्रीणां वदनकमल-प्लोषनी-हार-वृष्टिः । पातालान्तर-द्विगुणित-फणि-ग्रामणी-कायकान्तिः कीर्तिर्यस्य प्रसरति जगत्-पञ्जरे राजहंसी ॥ (३) ये स्वी-कुर्वन्ति शौरेः श्वसित-परिमलं योगनिद्रा-शयालोः यैश्चक्रे चण्ड-वेला-वलन-कलकलः कन्दरे मन्दराद्रेः । येऽभूवन् स्फार-लक्ष्मी-नयन-कुवलय-स्रग्विणस्ते तरङ्गाः क्षीराब्धेर्यत् चमूनां श्रम-जलमपिवन् स्वानिलैः शीकरार्द्रैः ॥ (४) यैर्ग्रामैः स-कुशस्थल-प्रभृतिभिः सन्धिं ययाचे हरिः गान्धार्यस्तनयो जहौ सुतमसून् भ्रातॄन् नतान् नामकान् । निर्जित्याहव-शालिना प्रणयिनो नप्तुर्यशोवर्मणस्ते ग्रामा रिपु-घस्मरेण हसता येन प्रसादीकृताः ॥ (५) प्रेयः सत्यमनन्त-भोग-निलयं गोपाल-धर्म-क्रम-प्राप्ताङ्गाम् परिपालयन्तम् अजितं स प्राप लक्ष्मीपतिम् । श्रीमत्-पाद-नखेन्दु-दीधिति-भरोदन्वन्-निमग्नाखिल-क्षोणीभृन्-मुकुटान्त-पत्र-मकरं श्री-देवपालं सुतम् ॥ (६) श्वासास्ताण्डवित-श्लथालक-शिखाः शेते कपोल-स्थली तल्पे पाणिमये स्तनौ स्तवकयन्त्यक्ष्णोरपाम् बिन्दवः । चेतः प्राण-विसृष्टये स्पृहयतीत्युत्सादित-स्वामिनो यद्-वैरि-प्रमदा-जनस्य न कदाप्येषा दृशा प्रोषिता ॥ (७) निर्भर-भरित-विहायसि यद्-यशसि क्षणमदीधरत् तुरगान् । क्षीरोद-तरण-शङ्का-समाकुलः सारथिस्तरणेः ॥ (८) आविन्ध्यात् शबरी-रतोत्सव-सुहृद् वंशी-वन-श्यामलाद् आप्रालेय-गिरेः उमा-स्मित-सुधा-स्रोतः प्लुताधित्यकात् । आसूर्योदय-साक्षिणो जलनिधेः सारस्वतीनामपाम्पूर्णादा च यद्-अङ्घ्रि-पङ्कज-युगे भृङ्गत्वमापुर्नृपाः ॥ (९) पुत्रस्तस्माद् वृषाङ्कादिव जगति गतः स्वामि-भावात् प्रतिष्ठाम् उर्वीभृद्-गर्व-खर्वीकरण-पटुतरां शक्तिम् उग्रान् दधानः । देवानाम् भीतिभाजाम् अभय-वितरणैकाध्वर-प्राप्त-दीक्षो देवः श्री-शूरपालः किम् अपरम् अपरोऽभून् महासेन एव ॥ (१०) प्रस्थाने यस्य सेना-भर-विधुर-धराभार-निर्भुग्न-भोग-श्राम्यच्छेषाहि-मुक्ता विष-शिखि-परुष-श्वास-धूमच्छटेव । उद्गच्छन्ती समन्ताद् वहल-विलपथैर्व्याप दिक्-चक्रवालं तत्कालोन्मीलिताश्मा जरठ-तरखरी धूसरा धूलिरेखा ॥ (११) यस्य निस्त्रिंश-पानीये नीलोत्पल-वनोज्ज्वले । निमज्ज्य राजहंसानां नोन्ममज्ज पुनः कुलम् ॥ (१२) प्रालेयांशोः प्रशमित-मृग-श्यामिकैः आनयद्भिः लक्ष्मीं क्षीरोदधि-हिमवतोः शेष-सिन्धु-क्षितिध्रान् । नागी-मूर्ध-प्रतत-पलित-भ्रान्तिभिः यद्-यशोभिः प्राग्-भूपानाम् वत मलिनिताः कीर्तयः कुन्दभासः ॥ (१३) या कान्त्या शयिता कला सुरधुनी या पावनत्वेन च क्षान्त्या या च वसुन्धरा सुरगुरोः सत्येन वाणी तथा । तापस्येन च या शिवा गुरुतया मूर्तिः कुल-क्ष्माभृतो द्यौः दुर्लङ्घतयेति दैवतमयी या निर्मिमे वेधसा ॥ (१४) दौहित्री त्रमणाधिपस्य नृपतेः आवन्तिकस्य आत्मजा तस्यासीद् गुणवत्सलस्य महिषी माणिक्यदेवीति या । अस्यान् तस्य बभूव भूतल-गुरोः गोपालदेवः सुतो नाचारेण विना-कृतं कुलमिति प्रत्यक्षयन्नात्मनि ॥ (१५) विद्ये पुत्र-शुचं विमुञ्च कुरुताम् उत्साहम् उच्चैः-कुलं शील-प्रस्तुतमस्तु ते सुखम् अमी नन्दन्तु सर्वे गुणाः । आधारश्च विशेष-विच्च भवतामेकः फलैर्योजकः सृष्टोऽस्माभिरसाविति क्षितिपतौ यस्मिन्नवादीद् विधिः ॥ (१६) </poem>}} coiwy5zkie8h0ddeotfa0x65iwv8z0i