विकिस्रोतः sawikisource https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिस्रोतः विकिस्रोतःसम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् लेखकः लेखकसम्भाषणम् पृष्ठम् पृष्ठसम्भाषणम् अनुक्रमणिका अनुक्रमणिकासम्भाषणम् श्रव्यम् श्रव्यसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk 2 25211 416042 416001 2026-06-08T11:02:20Z EmausBot 3495 स्थानांतरित लक्ष्य [[सदस्यः:G(x)-former]] पृष्ठ पर टूटी हुई रीडायरेक्ट को ठीक करना। 416042 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्दिष्टम् [[सदस्यः:G(x)-former]] 9vhg30k1e6nvvz0wv8aqv2lym7zg53g 104 104701 416046 267662 2026-06-08T11:08:48Z Geeta g hegde 6704 416046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="शारदा भट्ट" /></noinclude> {{gap}}यः साधयन्तमिति ॥ योऽधमों राजवल्लभोऽहमिति गर्वादुत्तमणं स्वेच्छया धनं साधयन्तं नृपे निवेदयेत्स राज्ञा ऋणचतुर्थभागं दण्डः तस्य तद्धनं दाप- नीयम् ॥ ७७६ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>कर्मणापि समं कुर्याद्धनिकायाधमर्णिकः । समोऽवकृष्टजातिस्तु दद्याच्छ्रेयांस्तु तच्छनैः॥ १७७ ।।</poem>}}}} {{gap}}कर्मणापीति ॥ समानजातिरपकृष्टजातिश्वाधमर्णो धनाभावे सति स्वजात्यनु- रूपकर्मकरणेनापि समं कुर्यात् । निवृत्तोत्तमाधमर्णव्यपदेशतया धनिकसममा- मानं कुर्यात् । समजातिरत्र ब्राह्मणेतरः कर्मणा क्षत्रविदशूद्वान्समानजातीयान् 'हीनांस्नु दापयेत्' इति कात्यायनेन विशेषितत्वात् । श्रेयान्पुनरुत्कृष्टजातिन कर्म कारयितव्यः किंतु शनैःशनैर्यथासंभवं तद्धनं दद्यात् ॥ १७७ ।। {{Block center|{{bold|<poem>अनेन विधिना राजा मिथो विवदतां नृणाम् । साक्षिप्रत्ययसिद्धानि कार्याणि समतां नयेत् ॥ १७८ ॥</poem>}}}} {{gap}}अनेनेति ॥ अनेन प्रोनाप्रकारेण परस्परं विवदमानानामर्थिप्रत्यर्थिनां साक्ष्यादि- प्रमाणेन निर्णीतार्थानि कार्याणि विप्रतिपत्तिखण्डनेन राजा समीकुर्यात् ॥१७८॥ {{Block center|{{bold|<poem>कुलजे वृत्तसंपन्ने धर्मज्ञे सत्यवादिनि । महापक्षे धनिन्याउँ निक्षेपं निक्षिपेद्बुधः ॥ १७९ ॥</poem>}}}} {{gap}}कुलज इति ॥ सत्कुलप्रसूते, सदाचारवति, धर्मवेदिनि, सत्याभिधायिनि, बहुपुत्रादिपरिजने, ऋजुप्रकृतौ मनुष्ये, व्यभिचाराभावानिक्षेपं स्थापयेत् ॥१७९॥ {{Block center|{{bold|<poem>यो यथा निक्षिपेद्धस्ते यमर्थ यस्य मानवः। स तथैव ग्रहीतव्यो यथा दायस्तथा ग्रहः ॥ १८० ॥</poem>}}}} {{gap}}यो यथेति ॥ यो मनुप्यो येन प्रकारेण मुद्रासहितं समुद्रं वा ससाक्षिकमसा- क्षिकं वा यमर्थ सुवर्णादि यस्य हस्ते निक्षिपेत्सोऽर्थस्तेन निक्षेप्ना तथैव ग्राह्यो यसायेन प्रकारेण समर्पणं तेनैव प्रकारेण ग्रहणं न्याय्यम् । समुद्रस्थापितसुवर्णा- देनिक्षेप्ता स्वयमेव मुद्रां भित्त्वा यदा वदति ममेदं तुलयित्वा समर्पयेत्यभिधानं दण्डाद्यर्थम् ॥ १८०॥ {{Block center|{{bold|<poem>यो निक्षेपं याच्यमानो निक्षेप्नुर्न प्रयच्छति । स याच्या प्रड्विाकेन तन्निक्षेमुरसंनिधौ ॥ १८१ ॥</poem>}}}} {{gap}}यो निक्षेपमिति ॥ यः पुरुषो देहि मे निक्षितं हिरण्यादि द्रव्यमित्येवं निक्षेपत्ता प्रार्थमानस्तस्य यदा न समर्पयति तदा निक्षेप्ता ज्ञापिते प्राडियाकेन तस्य निक्षेप्रसंनिधौ याचनीयः ॥ १८१ ।। {{gap}}किं कृत्वा किं याचनीय इत्याह- {{Block center|{{bold|<poem>साक्ष्यभावे प्रणिधिभिर्वयोरूपसमन्वितैः । अपदेशैश्च संन्यस्य हिरण्यं तस्य तत्त्वतः ॥ १८२ ॥</poem>}}}} ,<noinclude></noinclude> kbmsn2sekac0tcckszo3vf14i5xxlnp 104 104783 416030 267813 2026-06-07T13:24:23Z Geeta g hegde 6704 416030 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Siddharth Kamath A" />{{rh|left=अध्यायः ८]|center=मन्वथमुक्तावलासवालता ।|right=२९८}}</noinclude> {{gap}}समुद्रेति ॥ स्थलपथजलपथयाने निपुणा इयदेशपर्यन्तमियत्कालपर्यन्तमू- ह्यमाने सति एतावॉल्लाभो ग्रहीतुं युक्त इत्येवं देशलाभधनज्ञा वणिगादयो या वृद्धि तथाविषये चावस्थापयन्ति सैव तत्र व्यवस्था तत्राधिगमं धनप्राप्ति प्रति ग्रमाणम् ॥ १५७ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>यो यस्य प्रतिभूस्तिष्ठेदर्शनायेह मानवः । अदर्शयन्स तं तस्य प्रयच्छेत्स्वधनादृणम् ॥ १५८ ॥</poem>}}}} {{gap}}यो यस्येति ॥ यो मनुष्यो यस्य दर्शनाय प्रतिभूस्तिष्ठेत् धनदानकाले ममायम- धमर्णो दर्शनीय इति स तं तस्मिन्काल उत्तमर्णस्यादर्शयंस्तद्धनं दातुं यतेत ॥१५॥ {{Block center|{{bold|<poem>प्रातिभाव्यं वृथादानमाक्षिकं सौरिकं च यत् । दण्डशुल्कावशेषं च न पुत्रो दातुमर्हति ॥ १५९ ॥</poem>}}}} {{gap}}प्रातिभाव्यमिति॥प्रतिभूत्वेन यहेयं धनं तत्प्रातिभाव्यं, वृथादानं परिहासनिमित्तं पण्डादिभ्यो देयत्वेन पित्राङ्गीकृतं, चूतनिमित्तं सुरानिमित्तं च, दण्डं यद्देयं दण्डं, शुल्कं घट्टादिदेयं तदवशेषं च पितृसंबन्धिनं पितरि मृते पुत्रो दातुं नार्हति ॥ १५९॥ {{Block center|{{bold|<poem>दर्शनप्रातिभाव्ये तु विधिः स्यात्पूर्वचोदितः। दानप्रतिभुवि प्रेते दायादानपि दापयेत् ॥ १६० ॥</poem>}}}} {{gap}}दर्शनेति ॥ सुरानिमित्तं च यद्देयं दण्डं प्रातिभाव्यं न पुत्रो दातुमर्हतीति योऽयं पूर्णोपदेशः स दर्शनप्रतिभुवः पितुर्देयो ज्ञेयः । दानप्रतिभुवि तु पितरि मृते पुत्रं ऋणं दापयेत् ॥ १६० ॥ {{Block center|{{bold|<poem>अदातरि पुनर्दाता विज्ञातप्रकृतावृणम् । पश्चात्प्रतिभुवि प्रेते परीप्सेकेन हेतुना ॥ १६१ ॥</poem>}}}} {{gap}}अदातरीति ॥ अदातरि दानप्रतिभुवोऽन्यस्मिन्दर्शनप्रतिभुवि प्रत्ययप्रतिभुवि वा विज्ञातप्रातिभाव्यकारणमूलशोधनोचितवनग्रहणं यस्य तस्मिन्मृते दातोत्तमर्णः पश्चात्केन हेतुना धनं प्रातुमिच्छेत् ॥ १६ ॥ {{gap}}प्रतिभुवो मृतत्वात्तत्पुत्रस्य चादानप्रतिभूत्वेनादातृत्वादित्याशंक्याह- {{Block center|{{bold|<poem>निरादिष्टधनश्चेत्तु प्रतिभूः स्यादलंधनः । खधनादेव तद्दद्यान्निरादिष्ट इति स्थितिः॥ १६२ ।।</poem>}}}} {{gap}}निरादिष्टेति ॥ असौ दर्शनप्रतिभूः प्रत्ययप्रतिभूर्वा यदि निरादिष्टधनोऽधमणेन निसृष्टधनो यावता धनेनासौ प्रतिभूस्तच्छोधनपर्याप्तधनस्तदात्मधनादेव तद्धनं निरादिष्टोऽत्र निरादिष्टधनपुत्रो लक्षणयोच्यते । ऋणमुत्तमाय दद्यादिति शास्त्र- संप्रदायः ॥ १६२॥ {{Block center|{{bold|<poem>मत्तोन्मत्ताताध्यधीन लेन स्थविरेण वा । असंबद्धकृतश्चैव व्यवहारो न सिद्ध्यति ॥ १६३ ॥</poem>}}}}<noinclude></noinclude> ncz2dazp8pwupiyhr51qxu86b4b0j6o 104 104784 416031 267814 2026-06-07T13:30:18Z Geeta g hegde 6704 416031 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Siddharth Kamath A" />{{rh|२९८|मनुस्मृतिः।|[ अध्यायः ८}}</noinclude> {{gap}}मत्तोन्मत्तेति ॥ मद्यादिना मत्तः, उन्मत्तो, व्याध्यादिपीडितोऽपहतास्वतन्त्रबा- लवृद्धरस्वतन्त्रत्वेन पितृभ्रातृनियुक्तादिव्यतिरेकेण कृत ऋणादानव्यवहारो न सिद्ध्यति ॥ १६३ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>सत्या न भाषा भवति यद्यपि स्यात्प्रतिष्ठिता। बहिश्चेद्भाप्यते धर्मानियताव्यावहारिकात् ॥ १६४ ॥</poem>}}}} {{gap}}सत्येति ॥ इदं मयानुष्टेयमित्येवमादिका भाषा लेख्यादिना स्थिरीकृतापि यदि शास्त्रीयधर्मात्पारंपत्सिब्यवहाराच्च बहिर्भाप्यते सा सत्या न भवति तदर्थों नानुष्टेयः ॥ १६४ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>योगाधमनविक्रीतं योगदानप्रतिग्रहम् । यत्र वाप्युपधिं पश्येत्तत्सर्व विनिवर्तयेत् ॥ १६५ ॥</poem>}}}} {{gap}}योगाधमनेति ॥ योगशब्दश्छलवाची । छलेन ये बन्धकविक्रयदानप्रतिग्रहाः क्रियन्ते न तत्वतोऽन्यत्रापि निक्षेपादौ यत्र छद्म जानीयात् । वस्तुतो निक्षेपादि न कृतं तत्सर्वं निवर्तते ॥ १६५ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>ग्रहीता यदि नष्टः स्यात्कुटुम्बार्थे कृतो व्ययः। दातव्यं बान्धवैस्तत्स्यात्प्रविभक्तैरपि स्वतः ॥ १६६ ॥</poem>}}}} {{gap}}ग्रहीतेति ॥ ऋणग्रहीता यदि मृतः स्यात्तेन पूर्वविभक्ताविभक्तसर्वभ्रातृकुटुम्ब- संवर्धनार्थं तहणव्ययः कृतस्तदा तदृणं विभक्तरविभक्तैश्च स्वधनादातव्यम्॥१६६॥ {{Block center|{{bold|<poem>कुटुम्बार्थेऽध्यधीनोऽपि व्यवहारं यमाचरेत् । स्वदेशे वा विदेशे वा तं ज्यायान्न विचालयेत् ॥ १६७ ।।</poem>}}}} {{gap}}कुटुम्बार्थ इति ॥ तद्देशस्थे देशान्तरस्थे वा स्वामिनि स्वामिसंबन्धिकुटुम्ब- व्यानिमित्तं दासोऽपि यदृणादानादि कुर्यात्स्वामी तत्तथाप्यनुमन्येत ॥ १६७ ।। {{Block center|{{bold|<poem>बलाद्दत्तं बलाद्भुक्तं बलाद्यच्चापि लेखितम् । सर्वान्बलकृताननकृतान्मनुरवीत् ॥ १६८ ॥</poem>}}}} {{gap}}बलाइत्तमित्यादि । बलात्तमप्रतिग्राह्यादि, बलाद्भुक्तं भूम्यादि, बलाल्लेखित चक्रवृद्धिपत्रादि । प्रदर्शनं चैतत् । सर्वान्बलकृतान्व्यवहारान्निवर्तनीयान्मनुराह ।। {{Block center|{{bold|<poem>त्रयः परार्थे क्लिश्यन्ति साक्षिणः प्रतिभूः कुलम् । चत्वारस्तूपचीयन्ते विष आढ्यो वणिनृपः॥ १६९ ।।</poem>}}}} {{gap}}त्रयः परार्थ इति ॥ साक्षिणः प्रतिभूः कुलं च धर्मार्थव्यवहारद्रष्टारवय एते परार्थ क्लेशमनुभवन्ति तस्माद्वलेन साक्ष्यं प्रातिभाव्यं व्यवहारेक्षणं च नाङ्गी- कारयितव्याः । चत्वारः पुनः ब्राह्मणोत्तमर्णवणिग्राजानः परार्थदानफलोपादान- णद्रव्यार्पणविक्रयव्यवहारेक्षणरूपं कुर्वाणा धनोपचयं प्रामुवन्ति । तस्माद्विरो<noinclude></noinclude> 9vpinusdpqqq5iidxdfp4forwjpe7fh 104 104785 416041 267815 2026-06-08T10:58:24Z Geeta g hegde 6704 416041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Siddharth Kamath A" />{{rh|left=अध्यायः ८]|center=मन्वथमुक्तावलासवालता ।|right=२९९}}</noinclude> {{gap}}ततश्च {{gap}}दातारं, आल्योऽधमणं, वणिक् क्रेतारं, राजा व्यवहारं बलेन न प्रवर्तयेत् । पूर्वश्लोकाभिहितबलनिषेधस्यैवायं प्रपञ्चः ॥ १६९ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>अनादेयं नाददीत परिक्षीणोऽपि पार्थिवः । न चादेयं समृद्धोऽपि मूक्ष्ममप्यर्थमुत्सृजेत् ॥ १७० ॥</poem>}}}} {{gap}}अनादेयमिति ॥ क्षीणधनोऽपि राजा नाग्राह्यमर्थं गृह्णीयात् । समृद्धोऽपि स्व- ल्पमपि ग्राह्यं धनं न त्यजेत् ॥ १७० ॥ {{Block center|{{bold|<poem>आनादेयस्य चादानादादेयस्य च वर्जनात् । दौर्बल्यं ख्याप्यते राज्ञः स प्रेत्येह च नश्यति ॥ १७१ ॥</poem>}}}} {{gap}}यस्मात् अनादेयस्येति ॥ अग्राह्यग्रहणाच्छास्त्रीयग्राह्यपरित्यागाच राज्ञः पौरैरसामर्थ्य ख्याप्यते । स प्रेत्याधर्मेण नरकादिभोगादिहाकी| विनश्यति ॥ १७१ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>खादानाद्वर्णसंसर्गात्त्वबलानां च रक्षणात् । बलं संजायते राज्ञः स प्रेत्येह च वर्धते ॥ १७२ ॥</poem>}}}} {{gap}}स्वादानादिति ॥ न्यायधनग्रहणाद्वर्णानां सजातीयैः शास्त्रीयपरिणयनादिसं- बन्धात् । यद्वा वर्णसंसर्गाद्वर्णसंकरादित्यत्रापि रक्षणादिति योजनीयम् । प्रजानां दुर्बलानां बलवच्चोपि रक्षणात्सामर्थ्यमुपजायते नृपस्य । ततश्चासाविहलोकपरलो- कयोश्च वर्धते ॥ १७२ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>तस्माद्यम इव स्वामी स्वयं हित्वा प्रियाप्रिये । वर्तेत याम्यया वृत्त्या जितक्रोधो जितेन्द्रियः॥ १७३ ॥</poem>}}}} {{gap}}यत एवम् तस्माद्यम इति ॥ तस्माद्यम इव राजा वशीकृतकोधो जितेन्द्रियः स्वकीयेऽपि प्रियाप्रिये परित्यज्य यमस्य चेष्टया सर्वत्र साम्यरूपया वर्तेत॥१७३॥ {{Block center|{{bold|<poem>यस्त्वधर्मेण कार्याणि मोहात्कुन्नराधिपः । अचिरात्तं दुरात्मानं वशे कुर्वन्ति शत्रवः ॥ १७४ ॥</poem>}}}} {{gap}}यस्त्वधर्मेणेति ॥ यः पुनर्नृपतिर्लोभादिव्यवहारादधर्मेण व्यवहारदर्शनादीनि कार्याणि कुरुते तं दुष्टचित्तं प्रकृतिपौरविरागात्क्षिप्रमेव शत्रवो निगृह्णन्ति॥१७४॥ {{Block center|{{bold|<poem>कामक्रोधौ तु संयम्य योऽर्थान्धर्मेण पश्यति । प्रजास्तमनुवर्तन्ते समुद्रमिव सिन्धवः ॥ १७५ ॥</poem>}}}} {{gap}}कामक्रोधाविति ॥ यो राजा रागद्वेषौ विहाय धर्मेण कार्याणि निरूपयति तं राजानं प्रजा भजन्ते समुद्रमिव नद्यः । नद्यो यथा समुद्रान निवर्तन्ते तेनवैकतां यान्ति प्रजा अपि तस्मान्नृपादनुवर्तिन्यस्तदेकताना भवन्तीति साम्यम् ॥ १७५ ॥ {{Block center|{{bold|<poem>यः साधयन्तं छन्देन वेदयेद्धनिकं नृपे । स राइ तचतुर्भागं दाप्यस्तस्य च तद्धनम् ॥ १७६ ॥</poem>}}}}<noinclude></noinclude> ikafeb1p1pg8x1jhtzhioyurqtr7fnt 0 164259 416040 416024 2026-06-08T10:28:32Z Hrishikes 1376 416040 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''नारायणपालस्य भागलपुर ताम्रशासनम्''' | पूर्ववर्ती = [[../द्वितीय गोपालस्य सुवर्णकारिका-दण्ड ताम्रशासने/]] | परवर्ती = [[../गुरवमिश्रस्य बादाल प्रशस्तिः/]] | वर्षम् = | टीका = राज्ञः नारायणपालस्य १७ राज्याङ्के (आ॰ ८७२ खृ॰) मङ्घदासेन उत्कीर्णम्।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. मित्र, राजेन्द्रलाल, ''On the Pála and Sena Rájas of Bengal'', Journal of the Asiatic Society of Bengal, Vol. 47, Part 1 (1878), pp. 384-410. (पुनःप्रकाशम्: ''On the Pála and the Sena Dynasties of Bengal'', Indo-Aryans: contributions towards the elucidation of their ancient and mediæval history, Vol. 2, 1881, pp. 217-275)<br>{{gap|4em}}२. Hultzsch, Eugen Julius Theodor, ''The Bhagalpur Plate of Narayanapala'', The Indian Antiquary, Vol. 15 (1886), pp. 304-310.<br>{{gap|4em}}३. मैत्रेय, अक्षयकुमार, ''नारायणपालदेवेर ताम्रशासन (भागलपुर-लिपि)'', गौड़लेखमाला (१९१२), पृ॰ ५५-६९ ।<br>{{gap|4em}}४. मुखोपाध्याय, रमारञ्जन एवं माइति, शचीन्द्रकुमार, ''Bhagalpur Copper-plate Inscription of Nārāyaṇapāladeva'', Corpus of Bengal Inscriptions bearing on History and Civilization of Bengal, 1967, pp. 163-184.<br>{{gap|4em}}५. सरकार, दीनेशचन्द्र, ''Bhāgalpur Copper-plate Inscription of Nārāyaṇapāla (c. 855-910 A.D.), Regnal year 17'', Select Inscriptions bearing on Indian History and Civilization, Vol. 2, 1983, pp. 80-86.<br>{{gap|4em}}६. चट्टोपाध्याय शास्त्री, अशोक, भागलपुर ताम्रशासनोपरि निबन्धम्, पाल अभिलेख संग्रह, १९९२ । | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Bhagalpur Copper Plate of Narayanapala Obverse.png|400px]]<br>सम्मुखभागम्}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Bhagalpur Copper Plate of Narayanapala Reverse.png|400px]]<br>पश्चाद्भागम्}} {{dhr}} {{c|'''राजमुद्रा: श्री-नारायणपालदेवस्य'''}} {{block center|<poem> नि—नि सिद्धं स्वस्ति ॥ मैत्रीं कारुण्यरत्न-प्रमुदितहृदयः प्रेयसीं सन्दधानः सम्यक्-सम्बोधिविद्या-सरिदमलजल क्षालिताज्ञानपङ्कः । जित्वा यः कामकारि-प्रभवमभिभवं शाश्वतीं प्राप शान्तिं स श्रीमान् लोकनाथो जयति दशबलोऽन्यश्च गोपालदेवः ॥ (१) लक्ष्मी-जन्मनिकेतनं सम-करो वोढ़ुं क्षमः क्ष्मा-भरं पक्षच्छेदभयादुपस्थितवतामेकाश्रयो भूभृताम् । मर्यादा-परिपालनैकनिरतः शौर्यालयोऽस्मादभूद् दुग्धाम्भोधि-विलास-हासि-महिमा श्री-धर्मपालो नृपः ॥ (२) जित्वेन्ट्रराज‑प्रभृतीनरातीनुपार्जिता येन महोदय-श्रीः । दत्ता पुनः सा बलिनार्थयित्रे चक्रायुधायानति-वामनाय ॥ (३) रामस्येव गृहीत-सत्य-तपसस्तस्यानुरूपो गुणैः सौमित्रेरुदपादि तुल्य-महिमा वाक्‌पालनामानुजः । यः श्रीमान् नय-विक्रमैक-वसतिर्भ्रातुः स्थितः शासने शून्याः शत्रु-पताकिनीभिरकरोदेकातपत्रा दिशः ॥ (४) तस्मादुपेन्द्रचरितैर्जगतीं पुनानः पुत्रो बभूव विजयी जयपालनामा । धर्मद्विषां शमयिता युधि देवपाले यः पूर्वजे भुवन-राज्य-सुखान्यनैषीत् ॥ (५) यस्मिन् भ्रातुर्निदेशाद् बलवति परितः प्रस्थिते जेतुमाशाः सीदन्नाम्नैव दूरान् निजपुरमजहादुत्कलानामधीशः । आसाञ्चक्रे चिराय प्रणयि-परिवृतो बिभ्रदुच्चेन मूर्ध्ना राजा प्राग्‌ज्योतिषाणामुपशमित-समित्-संकथां यस्य चाज्ञां ॥ (६) श्रीमान् विग्रहपालस्तत्सूनुरजातशत्रुरिव जातः । शत्रुवनिता-प्रसाधन-विलोपि-विमलासि-जलधारः ॥ (७) रिपवो येन गुर्वीणां विपदामास्पदीकृताः । पुरुषायुष-दीर्घाणां सुहृदः सम्पदामपि ॥ (८) लज्जेति तस्य जलधेरिव जह्नु-कन्या पत्नी बभूव कृत-हैहय-वंशभूषा । यस्याः शुचीनि चरितानि पितुश्व वंशे पत्युश्च पावन-विधिः परमो बभूव ॥ (९) दिक्‌पालैः क्षितिपालनाय दधतं देहे विभक्ताः श्रियः श्रीनारायणपालदेवमसृजत् तस्यां स पुण्योत्तरम् । यः क्षोणीपतिभिः शिरोमणिरुचा-श्लिष्टाङ्घ्रि-पीठोपलं न्यायोपात्तमलञ्चकार चरितैः स्वैरेव धर्मासनम् ॥ (१०) चेतः पुराण‑लेख्यानि चतुर्वर्ग-निधीनि च । आरिप्सन्ते यतस्त्यानि चरितानि महीभृतः ॥ (११) स्वीकृत-सुजन-मनोभिः सत्यापित-सातिवाहनः सूक्तैः । त्यागेन यो व्यधत्त श्रद्धेयामङ्गराज-कथाम् ॥ (१२) भयादरातिभिर्यस्य रणमूर्धनि विस्फुरम् । असिरिन्दीवर-श्यामो ददृशे पीत-लोहितः ॥ (१३) यः प्रज्ञया च धनुषा च जगद्विनीय नित्यं न्यवीविशदनाकुलमात्म-धर्मे । यस्यार्थिनो सविधमेत्य भृशं कृतार्थाः नैवार्थितां प्रति पुनर्विदधुर्मनीषाम् ॥ (१४) श्रीपतिरकृष्ण-कर्मा विद्याधरनायको महाभोगी । अनल-सदृशोऽपि धाम्ना यश्वित्रन्नलसमश्चरितैः ॥ (१५) व्याप्ते यस्य त्रिजगति शरच्चन्द्र-गौरैर्यशोभिर्मन्ये शोभान् न खलु विभरामास रुद्रादृहासः । सिद्धस्त्रीणामपि शिरसिजेष्वर्पिताः केतकीनां पत्रापीड़ाः सुचिरमभवन् भृङ्ग-श्ब्दानुमेयाः ॥ (१६) तपो ममास्तु राज्यं ते द्वाभ्यामुक्तमिदं द्वयोः । यस्मिन् विग्रहपालेन सगरेण भगीरथे ॥ (१७) </poem>}} स खलु भागीरथीपथ-प्रवर्तमान-नानाविध-नौवाट-सम्पादित-सेतुबन्धनिहित-शैलशिखरश्रेणी-विभ्रमात्, निरतिशय-घन-घनाघन-घटा-श्यामायमान-वासरलक्षी-समारब्ध-सन्तत-जलदसमय-सन्देहात्, उदीचीनानेक-नरपति-प्राभृतीकृता-प्रमेय-हयवाहिनी-खरखुरोत्खात-धूलीधूसरित-दिगन्तरालात्, परमेश्खर-सेवा-समायाताशेष जम्बुद्वीप-भूपालानन्त-पादात-भर-नमदवनेः। श्रीमुद्गगिरि-समावासित-श्रीमज्जयस्कन्धावारात्, परमसौगतो महाराजाधिराज-श्रीविग्रहपालदेव-पादानुध्यातः परमेश्वरः परमभट्टारको महाराजाधिराजः श्रीमन्नारायणपालदेवः कुशली। तीरभुक्तौ। कक्ष-वैषयिक-स्वसम्बद्धाविच्छुिन्न-तलोपेत-मकुतिका-ग्रामे। समुपगताशेष-राजपुरुषान्। राज-राजनक। राजपुत्र। राजामात्य। महासान्धिविग्रहिक। महाक्षपटलिक। महासामन्त्त। महासेनापति। महाप्रतीहार। महाकार्ताकृतिक। महादौःसाधसाधनिक। महादण्डनायक। महाकुमारामात्य। राजस्थानीयोपरिक। दाशापराधिक। चौरोद्धरणिक। दाण्डिक। दाण्डपाशिक। शौल्किक। गौल्मिक। क्षेत्रप। प्रान्तपाल। कोट्टपाल। खण्डरक्ष। तदायुक्तक। विनियुक्तक। हस्त्यश्वोष्ट्र-नौबल-व्यापृतक। किशोर-बड़वा-गोमहिष्यजाविकाध्यक्ष। दूतप्रेषणिक। गमागमिक। अभित्वरमाण। विषयपति-ग्रामपति। तरिक। गौड़। मालव। खश। हूण। कुलिक। कर्णाट। लाट। चाट। भट। सेवकादीन्। अन्यांश्चाकीर्तीतान्। राजपादोपजीविनः प्रतिवासिनो ब्राह्मणोत्तरान्। महत्तमोत्तम-पुरोगमेदान्ध्र-चण्डाल-पर्यन्तान्। यथार्हं मानयति। बोधयति। समादिशति च। मतमस्तु भवतां। कलशपोते। महाराजाधिराज-श्रीनारायणपालदेवेन स्वयं-कारित-सहस्रायतनस्य। तत्र प्रतिष्ठापितस्य। भगवतः शिवभट्टारकस्य। पाशुपत-आचार्य-परिषदश्व। यथार्हं पूजा-बलि-चरु-सत्र-नव-कर्माद्यर्थं। शयनासन-ग्लान-प्रत्यय-भैषज्य-परिष्काराद्यर्थं। अन्येषामपि स्वाभिमतानां। स्वपरिकल्पित-विभागेन। अनवद्य-भोगार्थञ्च। यथोपरिलिखित-मकुतिकाग्रामः। स्वसीमा-तृणपूति-गोचर-पर्यन्तः। सतलः। सोद्देशः। साम्रमधूकः। स-जलस्थलः। स-गर्तोषरः। सोपरिकरः। स-दशापचारः। स-चौरोद्धरणः। परिहृत-सर्वपीड़ः। अ-चाटभट-प्रवेशः। अकिञ्चित्-प्रग्राह्यः। समस्त-भाग-भोग-कर-हिरण्यादि-प्रत्याय-समेतः। भूमिच्छिद्रन्यायेनाचन्द्रार्क-क्षिति समकालं यावत् माता-पित्रोरात्मनश्च पुण्ययशोऽभिवृद्धये। भगवन्तं शिव-भट्टारकमुद्दिश्य शासनीकृत्य प्रदत्तः। ततो भवद्भिः सर्वैरेवानुमन्तव्यं भाविभिरपि भूपतिभिर्भूमेर्दानफल-गौरवादपहरणे च महानरकपात-भयाद् दानमिदमनुमोद्य पालनीयं प्रतिवासिभिः क्षेत्रकरैश्चाज्ञा-श्रवण-विधेयीभूय यथाकालं समुचित-भाग-भोग-कर-हिरण्यादि-सर्वप्रत्यायोपनयः कार्य इति। संवत् १७ वैशाखदिने ५ ॥ तथा च धर्मानुशंसिनः श्लोकाः। {{block center|<poem> बहुभिर्वसुधा दत्ता राजभिः सगरादिभिः । यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्य तस्य तदा फलम् ॥ (१८) षष्टिं वर्षसहस्राणि स्वर्गे मोदति भूमिदः । आक्षेप्ता चानुमन्ता च तान्येव नरके वसेत् ॥ (१९) स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेत वसुन्धराम् । स विष्ठायां कृमिर्भूत्वा पितृभिः सह पच्यते ॥ (२०) सर्वानेतान् भाविनः पार्थिवेन्द्रान् भूयो भूयः प्रार्थयत्येष रामः । सामान्योऽयन्धर्म-सेतुर्नृपाणां काले काले पालनीयः क्रमेण ॥ (२१) इति कमलदलाम्बु-बिन्दुलोलां श्रियमनुचिन्त्य मनुष्य-जीवितञ्च । सकलमिदमुदाहृतञ्च बुद्ध्वा न हि पुरुषैः परकीर्तयो विलोप्याः ॥ (२२) वेदान्तैरप्यसुगमतमं वेदिता ब्रह्मतार्थं यः सर्वासु श्रुतिषु परमः सार्धमङ्गैरधीती । यो यज्ञानां समुदित-महादक्षिणानां प्रणेता भट्टः श्रीमान् इह स गुरवो दूतकः पुण्यकीर्तिः॥ (२३) श्रीमता मङ्घदासेन शुभदासस्य सूनुना । इदं शासनमुत्‌कीर्णंं सत्-समतट-जन्मना ॥ (१४) </poem>}} '''छन्दांसि''' {| |१, ६ || स्रग्धरा |- |२, ४, १० || शार्दूलविक्रीड़ित |- |३ || उपजाति |- |५, ९, १४ || वसन्ततिलका |- |७, १२, १५ || आर्या |- |८, ११, १३, १७-२०, २४{{gap}} || अनुष्टुभ् |- |१६, २३ || मन्दाक्रान्ता |- |२१ || शालिनी |- |२२ || पुष्पिताग्रा |} bek8k3jqn3hezoycvl698262n0dhcec 0 164260 416028 416027 2026-06-07T12:07:13Z Hrishikes 1376 416028 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''गुरवमिश्रस्य बादाल प्रशस्तिः''' | पूर्ववर्ती = [[../नारायणपालस्य भागलपुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = | वर्षम् = | टीका = राज्ञः नारायणपालस्य मन्त्रिणो गुरवमिश्रस्य आदेशेन विष्णुभद्रेण उत्कीर्णम्।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Wilkins, Charles, ''Inscription on a Pillar near Buddal, translated from the Sanscrit'', Asiatick Researches, Vol. 1 (1788), pp. 131-141. <br>{{gap|4em}}२. चक्रवर्ती, हरचन्द्र एवं घोष, प्रतापचन्द्र, ''Transcript of the Pála Inscription of the Buddal Pillar, Dinájpur'', Journal of the Asiatic Society of Bengal, Vol. 43, Part 1 (1874), pp. 356-363.<br>{{gap|4em}}३. Kielhorn, Lorenz Franz, ''Badal Pillar Inscription of the time of Narayanapala'', Epigraphia Indica, Vol. 2, 1894, pp. 160-167<br>{{gap|4em}}४. मैत्रेय, अक्षयकुमार, ''गरुड़स्तम्भ-लिपि (बादाल-प्रस्तरलिपि)'', गौड़लेखमाला (१९१२), पृ॰ ७०-८५ ।<br>{{gap|4em}}५. मुखोपाध्याय, रमारञ्जन एवं माइति, शचीन्द्रकुमार, ''Garuḍa-Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla'', Corpus of Bengal Inscriptions bearing on History and Civilization of Bengal, 1967, pp. 150-163.<br>{{gap|4em}}६. सरकार, दीनेशचन्द्र, ''Bādāl Stone Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla (c. 855-910 A.D.)'', Select Inscriptions bearing on Indian History and Civilization, Vol. 2, 1983, pp. 87-91. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar Inscription.jpg|400px]]<br>बादाल प्रस्तरलिपिः}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar.jpg|400px]]<br>बादाल स्तम्भः}} 4tum0tvdffb5qcmepnjkw0w1v3tbylj 416029 416028 2026-06-07T12:57:09Z Hrishikes 1376 416029 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''गुरवमिश्रस्य बादाल प्रशस्तिः''' | पूर्ववर्ती = [[../नारायणपालस्य भागलपुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = | वर्षम् = | टीका = राज्ञः नारायणपालस्य मन्त्रिणो गुरवमिश्रस्य आदेशेन विष्णुभद्रेण उत्कीर्णम्।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Wilkins, Charles, ''Inscription on a Pillar near Buddal, translated from the Sanscrit'', Asiatick Researches, Vol. 1 (1788), pp. 131-141. <br>{{gap|4em}}२. चक्रवर्ती, हरचन्द्र एवं घोष, प्रतापचन्द्र, ''Transcript of the Pála Inscription of the Buddal Pillar, Dinájpur'', Journal of the Asiatic Society of Bengal, Vol. 43, Part 1 (1874), pp. 356-363.<br>{{gap|4em}}३. Kielhorn, Lorenz Franz, ''Badal Pillar Inscription of the time of Narayanapala'', Epigraphia Indica, Vol. 2, 1894, pp. 160-167<br>{{gap|4em}}४. मैत्रेय, अक्षयकुमार, ''गरुड़स्तम्भ-लिपि (बादाल-प्रस्तरलिपि)'', गौड़लेखमाला (१९१२), पृ॰ ७०-८५ ।<br>{{gap|4em}}५. मुखोपाध्याय, रमारञ्जन एवं माइति, शचीन्द्रकुमार, ''Garuḍa-Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla'', Corpus of Bengal Inscriptions bearing on History and Civilization of Bengal, 1967, pp. 150-163.<br>{{gap|4em}}६. सरकार, दीनेशचन्द्र, ''Bādāl Stone Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla (c. 855-910 A.D.)'', Select Inscriptions bearing on Indian History and Civilization, Vol. 2, 1983, pp. 87-91. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar Inscription.jpg|400px]]<br>बादाल प्रस्तरलिपिः}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar.jpg|400px]]<br>बादाल स्तम्भः}} {{block center|<poem> विष्णुः शाण्डिल्यवंशेभूद्वीरदेवस्तदन्वये । पाञ्चालो नाम तद्गोत्रे गर्गस्तस्मादजायत ॥ (१) शक्रः पुरोदिशि पतिर्न दिगन्तरेषु तत्रापि दैत्यपतिभिर्जित एव सद्यः । {{larger|धर्मः}} कृतस्तदधिपस्त्वखिलासु दिक्षु स्वामी मयेति विजहास बृहस्पतिं यः ॥ (२) पत्नीच्छानाम तस्यासीदिच्छेवान्तर्विवर्तिनी । निसर्ग-निर्मल-स्निग्धा कान्तिश्चन्द्रमसो यथा ॥ (३) विद्या-चतुष्टय-मुखाम्बुरुहात्त-लक्ष्मा नैसर्गिकोत्तम-पदाधरित-त्रिलोकः । सूनुस्तयोः कमल-योनिरिव द्विजेशः श्री-दर्भपाणिरिति नाम निजन्दधानः ॥ (४) आ-रेवा-जनकान्मतङ्गज-मद-स्तिम्यच्छिला-संहतेरागौरी-पितुरीश्वरेन्दु-किरणैः पुष्यत् सितिम्नो गिरेः । मार्तण्डास्तमयोदयारुण-जलादा वारि-राशि-द्वयान्नीत्या यस्य भुवं चकार करदां {{larger|श्री-देवपालो}} नृपः ॥ (५) माद्यन्नाना-गजेन्द्र-स्रवदनवरतोद्दाम-दान-प्रवाहोन्मृष्ट-क्षोणी-विसर्पि-प्रबल-घनरजः-संवृताशावकाशम् । दिक्‌चक्रायात-भूभृत्-परिकर-विसरद्वाहिनी-दुर्विलोकस्तस्थौ {{larger|श्री-देवपालो}} नृपतिरवसरापेक्षया द्वारि यस्य॥ (६) दत्त्वाप्यनल्पमुड़ुप-च्छवि-पीठमग्रे यस्यासनं नरपति: {{larger|सुरराजकल्पः}} । नाना-नरेन्द्र-मुकुटाङ्कित-पादपांसुः सिंहासनं सचकितः स्वयमाससाद ॥ (७) तस्य श्रीशर्क्करादेव्या मत्रेः सोम इव द्विजः। अभूत् सोमेश्वरः श्रीमान् परमेश्वर-वल्लभः॥(৮) न भ्रान्तं विकटं ९धनञ्जय-तुला मारुह्य विक्रामता वित्यान्यर्थिषु वर्षता स्तुति-गिरो नोद्गर्व्व माकर्ण्णिताः। नैवोक्ता मधुरं बहु-प्रणयिनः सम्वल्गिताश्च श्रि- १०या येनैवं स्वगुणै र्ज्जगद्विसदृशै श्चक्रे सतां विस्मयः॥(৯) शिव इव करं शिवाया हरिरिव लक्ष्म्या गृहाश्रम-प्रेप्सुः। अनुरूपाया विधि- ११वत् रल्लादेव्याः स जग्राह॥(১০) आसन्नाजिह्म-राजद्बहल-शिखिशिखा-चुम्बि-दिक्चक्रवालो दुर्व्वार-स्फारशक्तिः स्वरस-परिणता-शेष-विद्या- १२प्रतिष्ठः। ताभ्यां जन्म प्रपेदे त्रिदशजन-मनो-नन्दनः स्व-क्रियाभिः श्रीमान् केदारमिश्रो गुह इव विकशज्जातरूप-प्रभाव:॥(১১) १३ सकृद्दर्शन-सम्पीतान् चतुर्व्विद्या-पयोनिधीन्। जहासागस्त्य-सम्पत्ति मुद्गिरन् बाल एव यः॥(১২) उत्कीलितोत्कलकुलं हृत-हूणगर्व्वं खर्व्वीकृ- १४त-द्रविड़-गुर्ज्जर-नाथ-दर्पं। भूपीठ-मब्धि-रशनाभरण म्बुभोज गौड़ेश्वर श्चिर मुपास्य धियं यदीयां॥(১৩) स्वयमपहृतवित्तानर्थिनो यो- १५नुमेने द्विषदि सुहृदि चासीन्निर्व्विवेको यदात्मा। भवजलधि-निपाते यस्य भीश्च त्रपा च परिमृदित-कशा(षा)यो यः परे धाम्नि रेमे॥(১৪) यस्ये- १६ज्यासु बृहस्पति-प्रतिकृतेः श्रीशूरपालो नृपः साक्षादिन्द्र इव क्षताप्रियबलो गत्वैव भूयः स्वयं। नानाम्भोनिधि-मेखलस्य जगतः १७कल्याण-सङ्गी (?)चिरं श्रद्धाम्भः-प्लुत-मानसो नत-शिरा जग्राह पूत म्पयः॥(১৫) देवग्राम-भवा तस्य पत्नी वव्वाभिधाऽभवत्। अतुल्या चलया ल- १८क्ष्म्या सत्या चाप्य[नपत्य]या॥(১৬)  सा देवकीव तस्मात् यशोदया स्वीकृतं पतिं लक्ष्म्याः। गोपाल-प्रियकारक मसूत पुरुषोत्तमं तनयं॥(১৭) १९जमदग्नि-कुलोत्पन्नः सम्पन्नक्षत्र-चिन्तकः। यः श्रीगुरवमिश्राख्यो रामो राम इवापरः॥(১৮) कुशलो गुणवान् विवेक्तुं विजिगीषु र्यन्नृप- २०श्च बहुमेने। श्रीनारायणपालः प्रशस्ति रपरास्तु का तस्य॥(১৯) वाचा म्बैभव मागमेष्वधिगमं नीतः परां निष्ठतां वेदार्थानुगमा-दसी- २१ममहसो वंशस्य सम्वन्धितां। आसक्तिं गुणकीर्त्तनेषु महतां निष्णाततां ज्योतिषो यस्यानल्पमते रमेय यशसो धर्म्मावतारोऽवदत्॥(২০) २२यस्मिन् मिथः श्रीभृति वागधीशे विहाय वैराणि निसर्ग्गजानि। उभे स्थिते सख्यमिवादि(धि)गन्त्र्या- वेकत्र लक्ष्मीश्च सरस्वती च॥(২১) शास्त्रानुशील- २३न-गभीरगुणै र्वचोभि- र्व्विद्वत्-सभासु परवादि-मदावलेपः। उद्वासितः सपदि येन युधि द्विषाञ्च निस्सीम-विक्रम-धनेन [भ]टाभिमानः॥(২২) २४ [आविर्ब्बभ्रू]व सहसैव फलं न यस्य य स्तादृशं व्यधित कर्णसुख न्न किञ्चित्। यत् प्राप्य दानपति मर्थिजनोन्य मेति तत् केलिदानमपि यस्य न जातु २५٭ ٭॥(২৩) अतिलोमहर्षणेषु कलियुग-वाल्मीकि-जन्म-पिशुनेषु। धर्म्मेतिहासपर्व्वसु पुण्यात्मा यः श्रुती र्व्व्यवृणोत्॥(২৪) असिन्धु-प्रसृता यस्य स्वर्धुनी २६٭ ٭ [धा]। वाणी प्रसन्न-गम्भीरा धिनोति च पुनाति च॥(২৫) पितृत्वं स्वय मास्थाय पुत्रत्व मगमत् स्वयं। ब्रह्मेति पुरुषान् यस्य वंशे यञ्च प्रपेदिरे॥(২৬) शोभो २७ ٭ ٭ ٭ ٭ स्वकीय-वपुषो लोकेक्षण-ग्राहिणि स्वाभिप्राय इवातुलोन्नतिमति स्वप्रेमबन्ध-स्थिरे। स्पष्टं शल्य इवार्पिते कलि-हृदि स्तम्भेत्र ते- २८[न] ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ फणिनां हरेः प्रियसख स्तार्क्ष्योय मारोपितः॥(২৭) भ्रान्त्वा दिगन्त मखिलं गत्वा पातालमूल मप्यस्मात् यश इ[ह्र] तस्योत्तस्थौ हृताहि-गरुड़च्छलादमल[म्॥](২৮) २९सूत्रधारविष्णुभद्रेण٭ प्रशस्ति क्षणितं॥ </poem>}} ngjs0zqjr4dcwsmwjceg6zfq7484vq5 416032 416029 2026-06-07T13:31:44Z Hrishikes 1376 416032 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''गुरवमिश्रस्य बादाल प्रशस्तिः''' | पूर्ववर्ती = [[../नारायणपालस्य भागलपुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = | वर्षम् = | टीका = राज्ञः नारायणपालस्य मन्त्रिणो गुरवमिश्रस्य आदेशेन विष्णुभद्रेण उत्कीर्णम्।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Wilkins, Charles, ''Inscription on a Pillar near Buddal, translated from the Sanscrit'', Asiatick Researches, Vol. 1 (1788), pp. 131-141. <br>{{gap|4em}}२. चक्रवर्ती, हरचन्द्र एवं घोष, प्रतापचन्द्र, ''Transcript of the Pála Inscription of the Buddal Pillar, Dinájpur'', Journal of the Asiatic Society of Bengal, Vol. 43, Part 1 (1874), pp. 356-363.<br>{{gap|4em}}३. Kielhorn, Lorenz Franz, ''Badal Pillar Inscription of the time of Narayanapala'', Epigraphia Indica, Vol. 2, 1894, pp. 160-167<br>{{gap|4em}}४. मैत्रेय, अक्षयकुमार, ''गरुड़स्तम्भ-लिपि (बादाल-प्रस्तरलिपि)'', गौड़लेखमाला (१९१२), पृ॰ ७०-८५ ।<br>{{gap|4em}}५. मुखोपाध्याय, रमारञ्जन एवं माइति, शचीन्द्रकुमार, ''Garuḍa-Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla'', Corpus of Bengal Inscriptions bearing on History and Civilization of Bengal, 1967, pp. 150-163.<br>{{gap|4em}}६. सरकार, दीनेशचन्द्र, ''Bādāl Stone Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla (c. 855-910 A.D.)'', Select Inscriptions bearing on Indian History and Civilization, Vol. 2, 1983, pp. 87-91. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar Inscription.jpg|400px]]<br>बादाल प्रस्तरलिपिः}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar.jpg|400px]]<br>बादाल स्तम्भः}} {{block center|<poem> विष्णुः शाण्डिल्यवंशेभूद्वीरदेवस्तदन्वये । पाञ्चालो नाम तद्गोत्रे गर्गस्तस्मादजायत ॥ (१) शक्रः पुरोदिशि पतिर्न दिगन्तरेषु तत्रापि दैत्यपतिभिर्जित एव सद्यः । {{larger|धर्मः}} कृतस्तदधिपस्त्वखिलासु दिक्षु स्वामी मयेति विजहास बृहस्पतिं यः ॥ (२) पत्नीच्छानाम तस्यासीदिच्छेवान्तर्विवर्तिनी । निसर्ग-निर्मल-स्निग्धा कान्तिश्चन्द्रमसो यथा ॥ (३) विद्या-चतुष्टय-मुखाम्बुरुहात्त-लक्ष्मा नैसर्गिकोत्तम-पदाधरित-त्रिलोकः । सूनुस्तयोः कमल-योनिरिव द्विजेशः श्री-दर्भपाणिरिति नाम निजन्दधानः ॥ (४) आ-रेवा-जनकान्मतङ्गज-मद-स्तिम्यच्छिला-संहतेरागौरी-पितुरीश्वरेन्दु-किरणैः पुष्यत् सितिम्नो गिरेः । मार्तण्डास्तमयोदयारुण-जलादा वारि-राशि-द्वयान्नीत्या यस्य भुवं चकार करदां {{larger|श्री-देवपालो}} नृपः ॥ (५) माद्यन्नाना-गजेन्द्र-स्रवदनवरतोद्दाम-दान-प्रवाहोन्मृष्ट-क्षोणी-विसर्पि-प्रबल-घनरजः-संवृताशावकाशम् । दिक्‌चक्रायात-भूभृत्-परिकर-विसरद्वाहिनी-दुर्विलोकस्तस्थौ {{larger|श्री-देवपालो}} नृपतिरवसरापेक्षया द्वारि यस्य॥ (६) दत्त्वाप्यनल्पमुड़ुप-च्छवि-पीठमग्रे यस्यासनं नरपति: {{larger|सुरराजकल्पः}} । नाना-नरेन्द्र-मुकुटाङ्कित-पादपांसुः सिंहासनं सचकितः स्वयमाससाद ॥ (७) तस्य श्री-शर्करादेव्यामत्रेः सोम इव द्विजः । अभूत् सोमेश्वरः श्रीमान् परमेश्वर-वल्लभः॥ (८) न भ्रान्तं विकटं धनञ्जयतुलामारुह्य विक्रामता वित्यान्यर्थिषु वर्षता स्तुति-गिरो नोद्गर्वमाकर्णिताः । नैवोक्ता मधुरं बहु-प्रणयिनः संवल्गिताश्च श्रिया येनैवं स्वगुणैर्जगद्-विसदृशैश्चक्रे सतां विस्मयः ॥ (९) शिव इव करं शिवाया हरिरिव लक्ष्म्या गृहाश्रम-प्रेप्सुः । अनुरूपाया विधिवद् रल्लादेव्याः स जग्राह॥ (१०) आसन्नाजिह्म-राजद्बहल-शिखिशिखा-चुम्बि-दिक्चक्रवालो दुर्व्वार-स्फारशक्तिः स्वरस-परिणता-शेष-विद्या- १२प्रतिष्ठः। ताभ्यां जन्म प्रपेदे त्रिदशजन-मनो-नन्दनः स्व-क्रियाभिः श्रीमान् केदारमिश्रो गुह इव विकशज्जातरूप-प्रभाव:॥(১১) १३ सकृद्दर्शन-सम्पीतान् चतुर्व्विद्या-पयोनिधीन्। जहासागस्त्य-सम्पत्ति मुद्गिरन् बाल एव यः॥(১২) उत्कीलितोत्कलकुलं हृत-हूणगर्व्वं खर्व्वीकृ- १४त-द्रविड़-गुर्ज्जर-नाथ-दर्पं। भूपीठ-मब्धि-रशनाभरण म्बुभोज गौड़ेश्वर श्चिर मुपास्य धियं यदीयां॥(১৩) स्वयमपहृतवित्तानर्थिनो यो- १५नुमेने द्विषदि सुहृदि चासीन्निर्व्विवेको यदात्मा। भवजलधि-निपाते यस्य भीश्च त्रपा च परिमृदित-कशा(षा)यो यः परे धाम्नि रेमे॥(১৪) यस्ये- १६ज्यासु बृहस्पति-प्रतिकृतेः श्रीशूरपालो नृपः साक्षादिन्द्र इव क्षताप्रियबलो गत्वैव भूयः स्वयं। नानाम्भोनिधि-मेखलस्य जगतः १७कल्याण-सङ्गी (?)चिरं श्रद्धाम्भः-प्लुत-मानसो नत-शिरा जग्राह पूत म्पयः॥(১৫) देवग्राम-भवा तस्य पत्नी वव्वाभिधाऽभवत्। अतुल्या चलया ल- १८क्ष्म्या सत्या चाप्य[नपत्य]या॥(১৬)  सा देवकीव तस्मात् यशोदया स्वीकृतं पतिं लक्ष्म्याः। गोपाल-प्रियकारक मसूत पुरुषोत्तमं तनयं॥(১৭) १९जमदग्नि-कुलोत्पन्नः सम्पन्नक्षत्र-चिन्तकः। यः श्रीगुरवमिश्राख्यो रामो राम इवापरः॥(১৮) कुशलो गुणवान् विवेक्तुं विजिगीषु र्यन्नृप- २०श्च बहुमेने। श्रीनारायणपालः प्रशस्ति रपरास्तु का तस्य॥(১৯) वाचा म्बैभव मागमेष्वधिगमं नीतः परां निष्ठतां वेदार्थानुगमा-दसी- २१ममहसो वंशस्य सम्वन्धितां। आसक्तिं गुणकीर्त्तनेषु महतां निष्णाततां ज्योतिषो यस्यानल्पमते रमेय यशसो धर्म्मावतारोऽवदत्॥(২০) २२यस्मिन् मिथः श्रीभृति वागधीशे विहाय वैराणि निसर्ग्गजानि। उभे स्थिते सख्यमिवादि(धि)गन्त्र्या- वेकत्र लक्ष्मीश्च सरस्वती च॥(২১) शास्त्रानुशील- २३न-गभीरगुणै र्वचोभि- र्व्विद्वत्-सभासु परवादि-मदावलेपः। उद्वासितः सपदि येन युधि द्विषाञ्च निस्सीम-विक्रम-धनेन [भ]टाभिमानः॥(২২) २४ [आविर्ब्बभ्रू]व सहसैव फलं न यस्य य स्तादृशं व्यधित कर्णसुख न्न किञ्चित्। यत् प्राप्य दानपति मर्थिजनोन्य मेति तत् केलिदानमपि यस्य न जातु २५٭ ٭॥(২৩) अतिलोमहर्षणेषु कलियुग-वाल्मीकि-जन्म-पिशुनेषु। धर्म्मेतिहासपर्व्वसु पुण्यात्मा यः श्रुती र्व्व्यवृणोत्॥(২৪) असिन्धु-प्रसृता यस्य स्वर्धुनी २६٭ ٭ [धा]। वाणी प्रसन्न-गम्भीरा धिनोति च पुनाति च॥(২৫) पितृत्वं स्वय मास्थाय पुत्रत्व मगमत् स्वयं। ब्रह्मेति पुरुषान् यस्य वंशे यञ्च प्रपेदिरे॥(২৬) शोभो २७ ٭ ٭ ٭ ٭ स्वकीय-वपुषो लोकेक्षण-ग्राहिणि स्वाभिप्राय इवातुलोन्नतिमति स्वप्रेमबन्ध-स्थिरे। स्पष्टं शल्य इवार्पिते कलि-हृदि स्तम्भेत्र ते- २८[न] ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ फणिनां हरेः प्रियसख स्तार्क्ष्योय मारोपितः॥(২৭) भ्रान्त्वा दिगन्त मखिलं गत्वा पातालमूल मप्यस्मात् यश इ[ह्र] तस्योत्तस्थौ हृताहि-गरुड़च्छलादमल[म्॥](২৮) २९सूत्रधारविष्णुभद्रेण٭ प्रशस्ति क्षणितं॥ </poem>}} 2fe8bp32hltnz6lvcb6a85hwpdmnzjm 416033 416032 2026-06-07T14:35:20Z Hrishikes 1376 416033 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''गुरवमिश्रस्य बादाल प्रशस्तिः''' | पूर्ववर्ती = [[../नारायणपालस्य भागलपुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = | वर्षम् = | टीका = राज्ञः नारायणपालस्य मन्त्रिणो गुरवमिश्रस्य आदेशेन विष्णुभद्रेण उत्कीर्णम्।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Wilkins, Charles, ''Inscription on a Pillar near Buddal, translated from the Sanscrit'', Asiatick Researches, Vol. 1 (1788), pp. 131-141. <br>{{gap|4em}}२. चक्रवर्ती, हरचन्द्र एवं घोष, प्रतापचन्द्र, ''Transcript of the Pála Inscription of the Buddal Pillar, Dinájpur'', Journal of the Asiatic Society of Bengal, Vol. 43, Part 1 (1874), pp. 356-363.<br>{{gap|4em}}३. Kielhorn, Lorenz Franz, ''Badal Pillar Inscription of the time of Narayanapala'', Epigraphia Indica, Vol. 2, 1894, pp. 160-167<br>{{gap|4em}}४. मैत्रेय, अक्षयकुमार, ''गरुड़स्तम्भ-लिपि (बादाल-प्रस्तरलिपि)'', गौड़लेखमाला (१९१२), पृ॰ ७०-८५ ।<br>{{gap|4em}}५. मुखोपाध्याय, रमारञ्जन एवं माइति, शचीन्द्रकुमार, ''Garuḍa-Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla'', Corpus of Bengal Inscriptions bearing on History and Civilization of Bengal, 1967, pp. 150-163.<br>{{gap|4em}}६. सरकार, दीनेशचन्द्र, ''Bādāl Stone Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla (c. 855-910 A.D.)'', Select Inscriptions bearing on Indian History and Civilization, Vol. 2, 1983, pp. 87-91. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar Inscription.jpg|400px]]<br>बादाल प्रस्तरलिपिः}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar.jpg|400px]]<br>बादाल स्तम्भः}} {{block center|<poem> विष्णुः शाण्डिल्यवंशेभूद्वीरदेवस्तदन्वये । पाञ्चालो नाम तद्गोत्रे गर्गस्तस्मादजायत ॥ (१) शक्रः पुरोदिशि पतिर्न दिगन्तरेषु तत्रापि दैत्यपतिभिर्जित एव सद्यः । {{larger|धर्मः}} कृतस्तदधिपस्त्वखिलासु दिक्षु स्वामी मयेति विजहास बृहस्पतिं यः ॥ (२) पत्नीच्छानाम तस्यासीदिच्छेवान्तर्विवर्तिनी । निसर्ग-निर्मल-स्निग्धा कान्तिश्चन्द्रमसो यथा ॥ (३) विद्या-चतुष्टय-मुखाम्बुरुहात्त-लक्ष्मा नैसर्गिकोत्तम-पदाधरित-त्रिलोकः । सूनुस्तयोः कमल-योनिरिव द्विजेशः श्री-दर्भपाणिरिति नाम निजन्दधानः ॥ (४) आ-रेवा-जनकान्मतङ्गज-मद-स्तिम्यच्छिला-संहतेरागौरी-पितुरीश्वरेन्दु-किरणैः पुष्यत् सितिम्नो गिरेः । मार्तण्डास्तमयोदयारुण-जलादा वारि-राशि-द्वयान्नीत्या यस्य भुवं चकार करदां {{larger|श्री-देवपालो}} नृपः ॥ (५) माद्यन्नाना-गजेन्द्र-स्रवदनवरतोद्दाम-दान-प्रवाहोन्मृष्ट-क्षोणी-विसर्पि-प्रबल-घनरजः-संवृताशावकाशम् । दिक्‌चक्रायात-भूभृत्-परिकर-विसरद्वाहिनी-दुर्विलोकस्तस्थौ {{larger|श्री-देवपालो}} नृपतिरवसरापेक्षया द्वारि यस्य॥ (६) दत्त्वाप्यनल्पमुड़ुप-च्छवि-पीठमग्रे यस्यासनं नरपति: {{larger|सुरराजकल्पः}} । नाना-नरेन्द्र-मुकुटाङ्कित-पादपांसुः सिंहासनं सचकितः स्वयमाससाद ॥ (७) तस्य श्री-शर्करादेव्यामत्रेः सोम इव द्विजः । अभूत् सोमेश्वरः श्रीमान् परमेश्वर-वल्लभः॥ (८) न भ्रान्तं विकटं धनञ्जयतुलामारुह्य विक्रामता वित्यान्यर्थिषु वर्षता स्तुति-गिरो नोद्गर्वमाकर्णिताः । नैवोक्ता मधुरं बहु-प्रणयिनः संवल्गिताश्च श्रिया येनैवं स्वगुणैर्जगद्-विसदृशैश्चक्रे सतां विस्मयः ॥ (९) शिव इव करं शिवाया हरिरिव लक्ष्म्या गृहाश्रम-प्रेप्सुः । अनुरूपाया विधिवद् रल्लादेव्याः स जग्राह॥ (१०) आसन्नाजिह्म-राजद्बहल-शिखिशिखा-चुम्बि-दिक्चक्रवालो दुर्वार-स्फारशक्तिः स्व-रस-परिणताशेष-विद्या-प्रतिष्ठः । ताभ्यां जन्म प्रपेदे त्रिदशजन-मनो-नन्दनः स्व-क्रियाभिः श्रीमान् केदारमिश्रो गुह इव विकशज्जातरूप-प्रभाव: ॥ (११) सकृद्दर्शन-सम्प्रीतांश्चतुर्विद्या-पयोनिधीन् । जहासागस्त्य-सम्पत्तिमुद्गिरन् बाल एव यः ॥ (१२) उत्कीलितोत्कल-कुलं हृत-हूण-गर्वं खर्वीकृत-द्रविड़-गूर्जर-नाथ-दर्पम् । भूपीठमब्धि-रशनाभरणम्बुभोज {{larger|गौड़ेश्वर}}श्चिरमुपास्य धियं यदीयाम् ॥ (१३) स्वयमपहृत-वित्तानर्थिनो योनुमेने द्विषदि सुहृदि चासीन्निर्विवेको यदात्मा । भव-जलधि-निपाते यस्य भीश्च त्रपा च परिमृदित-कषायो यः परे धाम्नि रेमे ॥ (१४) यस्येज्यासु बृहस्पति-प्रतिकृतेः {{larger|श्रीशूरपालो}} नृपः साक्षादिन्द्र इव क्षताप्रिय-बलो गत्वैव भूयः स्वयम् । नानाम्भोनिधि-मेखलस्य जगतः कल्याण-शंसी चिरं श्रद्धाम्भः-प्लुत-मानसो नत-शिरा जग्राह पूतम्पयः ॥ (१५) देवग्राम-भवा तस्य पत्नी चव्वाभिधाऽभवत् । अतुल्या चलया लक्ष्म्या सत्या चाप्यनपत्यया ॥ (१६) सा देवकीव तस्माद् यशोदया स्वीकृतं पतिं लक्ष्म्याः। गोपाल-प्रियकारक मसूत पुरुषोत्तमं तनयं॥(১৭) १९जमदग्नि-कुलोत्पन्नः सम्पन्नक्षत्र-चिन्तकः। यः श्रीगुरवमिश्राख्यो रामो राम इवापरः॥(১৮) कुशलो गुणवान् विवेक्तुं विजिगीषु र्यन्नृप- २०श्च बहुमेने। श्रीनारायणपालः प्रशस्ति रपरास्तु का तस्य॥(১৯) वाचा म्बैभव मागमेष्वधिगमं नीतः परां निष्ठतां वेदार्थानुगमा-दसी- २१ममहसो वंशस्य सम्वन्धितां। आसक्तिं गुणकीर्त्तनेषु महतां निष्णाततां ज्योतिषो यस्यानल्पमते रमेय यशसो धर्म्मावतारोऽवदत्॥(২০) २२यस्मिन् मिथः श्रीभृति वागधीशे विहाय वैराणि निसर्ग्गजानि। उभे स्थिते सख्यमिवादि(धि)गन्त्र्या- वेकत्र लक्ष्मीश्च सरस्वती च॥(২১) शास्त्रानुशील- २३न-गभीरगुणै र्वचोभि- र्व्विद्वत्-सभासु परवादि-मदावलेपः। उद्वासितः सपदि येन युधि द्विषाञ्च निस्सीम-विक्रम-धनेन [भ]टाभिमानः॥(২২) २४ [आविर्ब्बभ्रू]व सहसैव फलं न यस्य य स्तादृशं व्यधित कर्णसुख न्न किञ्चित्। यत् प्राप्य दानपति मर्थिजनोन्य मेति तत् केलिदानमपि यस्य न जातु २५٭ ٭॥(২৩) अतिलोमहर्षणेषु कलियुग-वाल्मीकि-जन्म-पिशुनेषु। धर्म्मेतिहासपर्व्वसु पुण्यात्मा यः श्रुती र्व्व्यवृणोत्॥(২৪) असिन्धु-प्रसृता यस्य स्वर्धुनी २६٭ ٭ [धा]। वाणी प्रसन्न-गम्भीरा धिनोति च पुनाति च॥(২৫) पितृत्वं स्वय मास्थाय पुत्रत्व मगमत् स्वयं। ब्रह्मेति पुरुषान् यस्य वंशे यञ्च प्रपेदिरे॥(২৬) शोभो २७ ٭ ٭ ٭ ٭ स्वकीय-वपुषो लोकेक्षण-ग्राहिणि स्वाभिप्राय इवातुलोन्नतिमति स्वप्रेमबन्ध-स्थिरे। स्पष्टं शल्य इवार्पिते कलि-हृदि स्तम्भेत्र ते- २८[न] ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ फणिनां हरेः प्रियसख स्तार्क्ष्योय मारोपितः॥(২৭) भ्रान्त्वा दिगन्त मखिलं गत्वा पातालमूल मप्यस्मात् यश इ[ह्र] तस्योत्तस्थौ हृताहि-गरुड़च्छलादमल[म्॥](২৮) २९सूत्रधारविष्णुभद्रेण٭ प्रशस्ति क्षणितं॥ </poem>}} pb16fkaqifhn0y83uyizpijk52lplp2 416036 416033 2026-06-08T07:43:46Z Hrishikes 1376 416036 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''गुरवमिश्रस्य बादाल प्रशस्तिः''' | पूर्ववर्ती = [[../नारायणपालस्य भागलपुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = | वर्षम् = | टीका = राज्ञः नारायणपालस्य मन्त्रिणो गुरवमिश्रस्य आदेशेन विष्णुभद्रेण उत्कीर्णम्।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Wilkins, Charles, ''Inscription on a Pillar near Buddal, translated from the Sanscrit'', Asiatick Researches, Vol. 1 (1788), pp. 131-141. <br>{{gap|4em}}२. चक्रवर्ती, हरचन्द्र एवं घोष, प्रतापचन्द्र, ''Transcript of the Pála Inscription of the Buddal Pillar, Dinájpur'', Journal of the Asiatic Society of Bengal, Vol. 43, Part 1 (1874), pp. 356-363.<br>{{gap|4em}}३. Kielhorn, Lorenz Franz, ''Badal Pillar Inscription of the time of Narayanapala'', Epigraphia Indica, Vol. 2, 1894, pp. 160-167<br>{{gap|4em}}४. मैत्रेय, अक्षयकुमार, ''गरुड़स्तम्भ-लिपि (बादाल-प्रस्तरलिपि)'', गौड़लेखमाला (१९१२), पृ॰ ७०-८५ ।<br>{{gap|4em}}५. मुखोपाध्याय, रमारञ्जन एवं माइति, शचीन्द्रकुमार, ''Garuḍa-Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla'', Corpus of Bengal Inscriptions bearing on History and Civilization of Bengal, 1967, pp. 150-163.<br>{{gap|4em}}६. सरकार, दीनेशचन्द्र, ''Bādāl Stone Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla (c. 855-910 A.D.)'', Select Inscriptions bearing on Indian History and Civilization, Vol. 2, 1983, pp. 87-91. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar Inscription.jpg|400px]]<br>बादाल प्रस्तरलिपिः}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar.jpg|400px]]<br>बादाल स्तम्भः}} {{block center|<poem> विष्णुः शाण्डिल्यवंशेभूद्वीरदेवस्तदन्वये । पाञ्चालो नाम तद्गोत्रे गर्गस्तस्मादजायत ॥ (१) शक्रः पुरोदिशि पतिर्न दिगन्तरेषु तत्रापि दैत्यपतिभिर्जित एव सद्यः । {{larger|धर्मः}} कृतस्तदधिपस्त्वखिलासु दिक्षु स्वामी मयेति विजहास बृहस्पतिं यः ॥ (२) पत्नीच्छानाम तस्यासीदिच्छेवान्तर्विवर्तिनी । निसर्ग-निर्मल-स्निग्धा कान्तिश्चन्द्रमसो यथा ॥ (३) विद्या-चतुष्टय-मुखाम्बुरुहात्त-लक्ष्मा नैसर्गिकोत्तम-पदाधरित-त्रिलोकः । सूनुस्तयोः कमल-योनिरिव द्विजेशः श्री-दर्भपाणिरिति नाम निजन्दधानः ॥ (४) आ-रेवा-जनकान्मतङ्गज-मद-स्तिम्यच्छिला-संहतेरागौरी-पितुरीश्वरेन्दु-किरणैः पुष्यत् सितिम्नो गिरेः । मार्तण्डास्तमयोदयारुण-जलादा वारि-राशि-द्वयान्नीत्या यस्य भुवं चकार करदां {{larger|श्री-देवपालो}} नृपः ॥ (५) माद्यन्नाना-गजेन्द्र-स्रवदनवरतोद्दाम-दान-प्रवाहोन्मृष्ट-क्षोणी-विसर्पि-प्रबल-घनरजः-संवृताशावकाशम् । दिक्‌चक्रायात-भूभृत्-परिकर-विसरद्वाहिनी-दुर्विलोकस्तस्थौ {{larger|श्री-देवपालो}} नृपतिरवसरापेक्षया द्वारि यस्य॥ (६) दत्त्वाप्यनल्पमुड़ुप-च्छवि-पीठमग्रे यस्यासनं नरपति: {{larger|सुरराजकल्पः}} । नाना-नरेन्द्र-मुकुटाङ्कित-पादपांसुः सिंहासनं सचकितः स्वयमाससाद ॥ (७) तस्य श्री-शर्करादेव्यामत्रेः सोम इव द्विजः । अभूत् सोमेश्वरः श्रीमान् परमेश्वर-वल्लभः॥ (८) न भ्रान्तं विकटं धनञ्जयतुलामारुह्य विक्रामता वित्यान्यर्थिषु वर्षता स्तुति-गिरो नोद्गर्वमाकर्णिताः । नैवोक्ता मधुरं बहु-प्रणयिनः संवल्गिताश्च श्रिया येनैवं स्वगुणैर्जगद्-विसदृशैश्चक्रे सतां विस्मयः ॥ (९) शिव इव करं शिवाया हरिरिव लक्ष्म्या गृहाश्रम-प्रेप्सुः । अनुरूपाया विधिवद् रल्लादेव्याः स जग्राह॥ (१०) आसन्नाजिह्म-राजद्बहल-शिखिशिखा-चुम्बि-दिक्चक्रवालो दुर्वार-स्फारशक्तिः स्व-रस-परिणताशेष-विद्या-प्रतिष्ठः । ताभ्यां जन्म प्रपेदे त्रिदशजन-मनो-नन्दनः स्व-क्रियाभिः श्रीमान् केदारमिश्रो गुह इव विकशज्जातरूप-प्रभाव: ॥ (११) सकृद्दर्शन-सम्प्रीतांश्चतुर्विद्या-पयोनिधीन् । जहासागस्त्य-सम्पत्तिमुद्गिरन् बाल एव यः ॥ (१२) उत्कीलितोत्कल-कुलं हृत-हूण-गर्वं खर्वीकृत-द्रविड़-गूर्जर-नाथ-दर्पम् । भूपीठमब्धि-रशनाभरणम्बुभोज {{larger|गौड़ेश्वर}}श्चिरमुपास्य धियं यदीयाम् ॥ (१३) स्वयमपहृत-वित्तानर्थिनो योनुमेने द्विषदि सुहृदि चासीन्निर्विवेको यदात्मा । भव-जलधि-निपाते यस्य भीश्च त्रपा च परिमृदित-कषायो यः परे धाम्नि रेमे ॥ (१४) यस्येज्यासु बृहस्पति-प्रतिकृतेः श्री-{{larger|शूरपालो}} नृपः साक्षादिन्द्र इव क्षताप्रिय-बलो गत्वैव भूयः स्वयम् । नानाम्भोनिधि-मेखलस्य जगतः कल्याण-शंसी चिरं श्रद्धाम्भः-प्लुत-मानसो नत-शिरा जग्राह पूतम्पयः ॥ (१५) देवग्राम-भवा तस्य पत्नी चव्वाभिधाऽभवत् । अतुल्या चलया लक्ष्म्या सत्या चाप्यनपत्यया ॥ (१६) सा देवकीव तस्माद् यशोदया स्वीकृतं पतिं लक्ष्म्याः । गोपाल-प्रियकारकमसूत पुरुषोत्तमं तनयम् ॥ (१७) जमदग्नि-कुलोत्पन्नः सम्पन्नक्षत्र-चिन्तकः । यः श्री-गुरवमिश्राख्यो रामो राम इवापरः ॥ (१८) कुशलो गुणवान् विवेक्तुं विजिगीषुर्यन्नृपश्च बहुमेने । श्री-{{larger|नारायणपालः}} प्रशस्तिरपरास्तु का तस्य ॥ (१९) वाचां वैभवमागमेष्वधिगमं नीतेः परां निष्ठतां वेदार्थानुगमादसीम-महसो वंशस्य सम्बन्धिताम् । आसक्तिं गुणकीर्तनेषु महतां निष्णाततां ज्योतिषो यस्यान् अल्पमतेरमेय-यशसो धर्मावतारोऽवदत् ॥ (२०) यस्मिन् मिथः श्री-भृति वागधीशे विहाय वैराणि निसर्गजानि । उभे स्थिते सख्यमिवाधिगन्त्र्यावेकत्र लक्ष्मीश्च सरस्वती च ॥ (२१) शास्त्रानुशीलन-गभीरगुणैर्वचोभिर्विद्वत्-सभासु परवादि-मदावलेपः । उद्वासितः सपदि येन युधि द्विषाञ्च निस्सीम-विक्रम-धनेन भटाभिमानः ॥ (२२) आविर्बभूव सहसैव फलं न यस्य यस्तादृशं व्यधित कर्णसुखन्न किञ्चित् । यत् प्राप्य दान-पतिमर्थि-जनोऽन्यमेति तत् केलि-दानमपि यस्य न जातु [**] ॥ (२३) अतिलोम-हर्षणेषु च कलियुग-वाल्मीकि-जन्म-पिशुनेषु । धर्मेतिहास-पर्वसु पुण्यात्मा यः श्रुतीर्व्यवृणोत् ॥ (२४) अ-सिन्धु-प्रसृता यस्य स्वर्धुनीव सहस्रधा । वाणी प्रसन्न-गम्भीरा धिनोति च पुनाति च ॥ (२५) पितृत्वं स्वय मास्थाय पुत्रत्व मगमत् स्वयं। ब्रह्मेति पुरुषान् यस्य वंशे यञ्च प्रपेदिरे॥(২৬) शोभो २७ ٭ ٭ ٭ ٭ स्वकीय-वपुषो लोकेक्षण-ग्राहिणि स्वाभिप्राय इवातुलोन्नतिमति स्वप्रेमबन्ध-स्थिरे। स्पष्टं शल्य इवार्पिते कलि-हृदि स्तम्भेत्र ते- २८[न] ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ फणिनां हरेः प्रियसख स्तार्क्ष्योय मारोपितः॥(২৭) भ्रान्त्वा दिगन्त मखिलं गत्वा पातालमूल मप्यस्मात् यश इ[ह्र] तस्योत्तस्थौ हृताहि-गरुड़च्छलादमल[म्॥](২৮) २९सूत्रधारविष्णुभद्रेण٭ प्रशस्ति क्षणितं॥ </poem>}} iohhxxzrzollijt7i5gb7neue3dg6pv 416037 416036 2026-06-08T07:55:45Z Hrishikes 1376 416037 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''गुरवमिश्रस्य बादाल प्रशस्तिः''' | पूर्ववर्ती = [[../नारायणपालस्य भागलपुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = | वर्षम् = | टीका = राज्ञः नारायणपालस्य मन्त्रिणो गुरवमिश्रस्य आदेशेन विष्णुभद्रेण उत्कीर्णम्।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Wilkins, Charles, ''Inscription on a Pillar near Buddal, translated from the Sanscrit'', Asiatick Researches, Vol. 1 (1788), pp. 131-141. <br>{{gap|4em}}२. चक्रवर्ती, हरचन्द्र एवं घोष, प्रतापचन्द्र, ''Transcript of the Pála Inscription of the Buddal Pillar, Dinájpur'', Journal of the Asiatic Society of Bengal, Vol. 43, Part 1 (1874), pp. 356-363.<br>{{gap|4em}}३. Kielhorn, Lorenz Franz, ''Badal Pillar Inscription of the time of Narayanapala'', Epigraphia Indica, Vol. 2, 1894, pp. 160-167<br>{{gap|4em}}४. मैत्रेय, अक्षयकुमार, ''गरुड़स्तम्भ-लिपि (बादाल-प्रस्तरलिपि)'', गौड़लेखमाला (१९१२), पृ॰ ७०-८५ ।<br>{{gap|4em}}५. मुखोपाध्याय, रमारञ्जन एवं माइति, शचीन्द्रकुमार, ''Garuḍa-Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla'', Corpus of Bengal Inscriptions bearing on History and Civilization of Bengal, 1967, pp. 150-163.<br>{{gap|4em}}६. सरकार, दीनेशचन्द्र, ''Bādāl Stone Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla (c. 855-910 A.D.)'', Select Inscriptions bearing on Indian History and Civilization, Vol. 2, 1983, pp. 87-91. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar Inscription.jpg|400px]]<br>बादाल प्रस्तरलिपिः}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar.jpg|400px]]<br>बादाल स्तम्भः}} {{block center|<poem> विष्णुः शाण्डिल्यवंशेभूद्वीरदेवस्तदन्वये । पाञ्चालो नाम तद्गोत्रे गर्गस्तस्मादजायत ॥ (१) शक्रः पुरोदिशि पतिर्न दिगन्तरेषु तत्रापि दैत्यपतिभिर्जित एव सद्यः । {{larger|धर्मः}} कृतस्तदधिपस्त्वखिलासु दिक्षु स्वामी मयेति विजहास बृहस्पतिं यः ॥ (२) पत्नीच्छानाम तस्यासीदिच्छेवान्तर्विवर्तिनी । निसर्ग-निर्मल-स्निग्धा कान्तिश्चन्द्रमसो यथा ॥ (३) विद्या-चतुष्टय-मुखाम्बुरुहात्त-लक्ष्मा नैसर्गिकोत्तम-पदाधरित-त्रिलोकः । सूनुस्तयोः कमल-योनिरिव द्विजेशः श्री-दर्भपाणिरिति नाम निजन्दधानः ॥ (४) आ-रेवा-जनकान्मतङ्गज-मद-स्तिम्यच्छिला-संहतेरागौरी-पितुरीश्वरेन्दु-किरणैः पुष्यत् सितिम्नो गिरेः । मार्तण्डास्तमयोदयारुण-जलादा वारि-राशि-द्वयान्नीत्या यस्य भुवं चकार करदां {{larger|श्री-देवपालो}} नृपः ॥ (५) माद्यन्नाना-गजेन्द्र-स्रवदनवरतोद्दाम-दान-प्रवाहोन्मृष्ट-क्षोणी-विसर्पि-प्रबल-घनरजः-संवृताशावकाशम् । दिक्‌चक्रायात-भूभृत्-परिकर-विसरद्वाहिनी-दुर्विलोकस्तस्थौ {{larger|श्री-देवपालो}} नृपतिरवसरापेक्षया द्वारि यस्य॥ (६) दत्त्वाप्यनल्पमुड़ुप-च्छवि-पीठमग्रे यस्यासनं नरपति: {{larger|सुरराजकल्पः}} । नाना-नरेन्द्र-मुकुटाङ्कित-पादपांसुः सिंहासनं सचकितः स्वयमाससाद ॥ (७) तस्य श्री-शर्करादेव्यामत्रेः सोम इव द्विजः । अभूत् सोमेश्वरः श्रीमान् {{larger|परमेश्वर}}-वल्लभः॥ (८) न भ्रान्तं विकटं धनञ्जयतुलामारुह्य विक्रामता वित्यान्यर्थिषु वर्षता स्तुति-गिरो नोद्गर्वमाकर्णिताः । नैवोक्ता मधुरं बहु-प्रणयिनः संवल्गिताश्च श्रिया येनैवं स्वगुणैर्जगद्-विसदृशैश्चक्रे सतां विस्मयः ॥ (९) शिव इव करं शिवाया हरिरिव लक्ष्म्या गृहाश्रम-प्रेप्सुः । अनुरूपाया विधिवद् रल्लादेव्याः स जग्राह॥ (१०) आसन्नाजिह्म-राजद्बहल-शिखिशिखा-चुम्बि-दिक्चक्रवालो दुर्वार-स्फारशक्तिः स्व-रस-परिणताशेष-विद्या-प्रतिष्ठः । ताभ्यां जन्म प्रपेदे त्रिदशजन-मनो-नन्दनः स्व-क्रियाभिः श्रीमान् केदारमिश्रो गुह इव विकशज्जातरूप-प्रभाव: ॥ (११) सकृद्दर्शन-सम्प्रीतांश्चतुर्विद्या-पयोनिधीन् । जहासागस्त्य-सम्पत्तिमुद्गिरन् बाल एव यः ॥ (१२) उत्कीलितोत्कल-कुलं हृत-हूण-गर्वं खर्वीकृत-द्रविड़-गूर्जर-नाथ-दर्पम् । भूपीठमब्धि-रशनाभरणम्बुभोज {{larger|गौड़ेश्वर}}श्चिरमुपास्य धियं यदीयाम् ॥ (१३) स्वयमपहृत-वित्तानर्थिनो योनुमेने द्विषदि सुहृदि चासीन्निर्विवेको यदात्मा । भव-जलधि-निपाते यस्य भीश्च त्रपा च परिमृदित-कषायो यः परे धाम्नि रेमे ॥ (१४) यस्येज्यासु बृहस्पति-प्रतिकृतेः श्री-{{larger|शूरपालो}} नृपः साक्षादिन्द्र इव क्षताप्रिय-बलो गत्वैव भूयः स्वयम् । नानाम्भोनिधि-मेखलस्य जगतः कल्याण-शंसी चिरं श्रद्धाम्भः-प्लुत-मानसो नत-शिरा जग्राह पूतम्पयः ॥ (१५) देवग्राम-भवा तस्य पत्नी चव्वाभिधाऽभवत् । अतुल्या चलया लक्ष्म्या सत्या चाप्यनपत्यया ॥ (१६) सा देवकीव तस्माद् यशोदया स्वीकृतं पतिं लक्ष्म्याः । {{larger|गोपाल}}-प्रियकारकमसूत पुरुषोत्तमं तनयम् ॥ (१७) जमदग्नि-कुलोत्पन्नः सम्पन्नक्षत्र-चिन्तकः । यः श्री-गुरवमिश्राख्यो रामो राम इवापरः ॥ (१८) कुशलो गुणवान् विवेक्तुं विजिगीषुर्यन्नृपश्च बहुमेने । श्री-{{larger|नारायणपालः}} प्रशस्तिरपरास्तु का तस्य ॥ (१९) वाचां वैभवमागमेष्वधिगमं नीतेः परां निष्ठतां वेदार्थानुगमादसीम-महसो वंशस्य सम्बन्धिताम् । आसक्तिं गुणकीर्तनेषु महतां निष्णाततां ज्योतिषो यस्यान् अल्पमतेरमेय-यशसो धर्मावतारोऽवदत् ॥ (२०) यस्मिन् मिथः श्री-भृति वागधीशे विहाय वैराणि निसर्गजानि । उभे स्थिते सख्यमिवाधिगन्त्र्यावेकत्र लक्ष्मीश्च सरस्वती च ॥ (२१) शास्त्रानुशीलन-गभीरगुणैर्वचोभिर्विद्वत्-सभासु परवादि-मदावलेपः । उद्वासितः सपदि येन युधि द्विषाञ्च निस्सीम-विक्रम-धनेन भटाभिमानः ॥ (२२) आविर्बभूव सहसैव फलं न यस्य यस्तादृशं व्यधित कर्णसुखन्न किञ्चित् । यत् प्राप्य दान-पतिमर्थि-जनोऽन्यमेति तत् केलि-दानमपि यस्य न जातु [**] ॥ (२३) अतिलोम-हर्षणेषु च कलियुग-वाल्मीकि-जन्म-पिशुनेषु । धर्मेतिहास-पर्वसु पुण्यात्मा यः श्रुतीर्व्यवृणोत् ॥ (२४) अ-सिन्धु-प्रसृता यस्य स्वर्धुनीव सहस्रधा । वाणी प्रसन्न-गम्भीरा धिनोति च पुनाति च ॥ (२५) पितृत्वं स्वयमास्थाय पुत्रत्वमगमत् स्वयम् । ब्रह्मेति पुरुषान् यस्य वंशे यञ्च प्रपेदिरे॥(২৬) शोभो २७ ٭ ٭ ٭ ٭ स्वकीय-वपुषो लोकेक्षण-ग्राहिणि स्वाभिप्राय इवातुलोन्नतिमति स्वप्रेमबन्ध-स्थिरे। स्पष्टं शल्य इवार्पिते कलि-हृदि स्तम्भेत्र ते- २८[न] ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ फणिनां हरेः प्रियसख स्तार्क्ष्योय मारोपितः॥(২৭) भ्रान्त्वा दिगन्त मखिलं गत्वा पातालमूल मप्यस्मात् यश इ[ह्र] तस्योत्तस्थौ हृताहि-गरुड़च्छलादमल[म्॥](২৮) २९सूत्रधारविष्णुभद्रेण٭ प्रशस्ति क्षणितं॥ </poem>}} 507aqam27zabzhxz91c9440xtkjul6o 416038 416037 2026-06-08T08:36:06Z Hrishikes 1376 416038 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''गुरवमिश्रस्य बादाल प्रशस्तिः''' | पूर्ववर्ती = [[../नारायणपालस्य भागलपुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = | वर्षम् = | टीका = राज्ञः नारायणपालस्य मन्त्रिणो गुरवमिश्रस्य आदेशेन विष्णुभद्रेण उत्कीर्णम्।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Wilkins, Charles, ''Inscription on a Pillar near Buddal, translated from the Sanscrit'', Asiatick Researches, Vol. 1 (1788), pp. 131-141. <br>{{gap|4em}}२. चक्रवर्ती, हरचन्द्र एवं घोष, प्रतापचन्द्र, ''Transcript of the Pála Inscription of the Buddal Pillar, Dinájpur'', Journal of the Asiatic Society of Bengal, Vol. 43, Part 1 (1874), pp. 356-363.<br>{{gap|4em}}३. Kielhorn, Lorenz Franz, ''Badal Pillar Inscription of the time of Narayanapala'', Epigraphia Indica, Vol. 2, 1894, pp. 160-167<br>{{gap|4em}}४. मैत्रेय, अक्षयकुमार, ''गरुड़स्तम्भ-लिपि (बादाल-प्रस्तरलिपि)'', गौड़लेखमाला (१९१२), पृ॰ ७०-८५ ।<br>{{gap|4em}}५. मुखोपाध्याय, रमारञ्जन एवं माइति, शचीन्द्रकुमार, ''Garuḍa-Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla'', Corpus of Bengal Inscriptions bearing on History and Civilization of Bengal, 1967, pp. 150-163.<br>{{gap|4em}}६. सरकार, दीनेशचन्द्र, ''Bādāl Stone Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla (c. 855-910 A.D.)'', Select Inscriptions bearing on Indian History and Civilization, Vol. 2, 1983, pp. 87-91. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar Inscription.jpg|400px]]<br>बादाल प्रस्तरलिपिः}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar.jpg|400px]]<br>बादाल स्तम्भः}} {{block center|<poem> विष्णुः शाण्डिल्यवंशेभूद्वीरदेवस्तदन्वये । पाञ्चालो नाम तद्गोत्रे गर्गस्तस्मादजायत ॥ (१) शक्रः पुरोदिशि पतिर्न दिगन्तरेषु तत्रापि दैत्यपतिभिर्जित एव सद्यः । {{larger|धर्मः}} कृतस्तदधिपस्त्वखिलासु दिक्षु स्वामी मयेति विजहास बृहस्पतिं यः ॥ (२) पत्नीच्छानाम तस्यासीदिच्छेवान्तर्विवर्तिनी । निसर्ग-निर्मल-स्निग्धा कान्तिश्चन्द्रमसो यथा ॥ (३) विद्या-चतुष्टय-मुखाम्बुरुहात्त-लक्ष्मा नैसर्गिकोत्तम-पदाधरित-त्रिलोकः । सूनुस्तयोः कमल-योनिरिव द्विजेशः श्री-दर्भपाणिरिति नाम निजन्दधानः ॥ (४) आ-रेवा-जनकान्मतङ्गज-मद-स्तिम्यच्छिला-संहतेरागौरी-पितुरीश्वरेन्दु-किरणैः पुष्यत् सितिम्नो गिरेः । मार्तण्डास्तमयोदयारुण-जलादा वारि-राशि-द्वयान्नीत्या यस्य भुवं चकार करदां {{larger|श्री-देवपालो}} नृपः ॥ (५) माद्यन्नाना-गजेन्द्र-स्रवदनवरतोद्दाम-दान-प्रवाहोन्मृष्ट-क्षोणी-विसर्पि-प्रबल-घनरजः-संवृताशावकाशम् । दिक्‌चक्रायात-भूभृत्-परिकर-विसरद्वाहिनी-दुर्विलोकस्तस्थौ {{larger|श्री-देवपालो}} नृपतिरवसरापेक्षया द्वारि यस्य॥ (६) दत्त्वाप्यनल्पमुड़ुप-च्छवि-पीठमग्रे यस्यासनं नरपति: {{larger|सुरराजकल्पः}} । नाना-नरेन्द्र-मुकुटाङ्कित-पादपांसुः सिंहासनं सचकितः स्वयमाससाद ॥ (७) तस्य श्री-शर्करादेव्यामत्रेः सोम इव द्विजः । अभूत् सोमेश्वरः श्रीमान् {{larger|परमेश्वर}}-वल्लभः॥ (८) न भ्रान्तं विकटं धनञ्जयतुलामारुह्य विक्रामता वित्यान्यर्थिषु वर्षता स्तुति-गिरो नोद्गर्वमाकर्णिताः । नैवोक्ता मधुरं बहु-प्रणयिनः संवल्गिताश्च श्रिया येनैवं स्वगुणैर्जगद्-विसदृशैश्चक्रे सतां विस्मयः ॥ (९) शिव इव करं शिवाया हरिरिव लक्ष्म्या गृहाश्रम-प्रेप्सुः । अनुरूपाया विधिवद् रल्लादेव्याः स जग्राह॥ (१०) आसन्नाजिह्म-राजद्बहल-शिखिशिखा-चुम्बि-दिक्चक्रवालो दुर्वार-स्फारशक्तिः स्व-रस-परिणताशेष-विद्या-प्रतिष्ठः । ताभ्यां जन्म प्रपेदे त्रिदशजन-मनो-नन्दनः स्व-क्रियाभिः श्रीमान् केदारमिश्रो गुह इव विकशज्जातरूप-प्रभाव: ॥ (११) सकृद्दर्शन-सम्प्रीतांश्चतुर्विद्या-पयोनिधीन् । जहासागस्त्य-सम्पत्तिमुद्गिरन् बाल एव यः ॥ (१२) उत्कीलितोत्कल-कुलं हृत-हूण-गर्वं खर्वीकृत-द्रविड़-गूर्जर-नाथ-दर्पम् । भूपीठमब्धि-रशनाभरणम्बुभोज {{larger|गौड़ेश्वर}}श्चिरमुपास्य धियं यदीयाम् ॥ (१३) स्वयमपहृत-वित्तानर्थिनो योनुमेने द्विषदि सुहृदि चासीन्निर्विवेको यदात्मा । भव-जलधि-निपाते यस्य भीश्च त्रपा च परिमृदित-कषायो यः परे धाम्नि रेमे ॥ (१४) यस्येज्यासु बृहस्पति-प्रतिकृतेः श्री-{{larger|शूरपालो}} नृपः साक्षादिन्द्र इव क्षताप्रिय-बलो गत्वैव भूयः स्वयम् । नानाम्भोनिधि-मेखलस्य जगतः कल्याण-शंसी चिरं श्रद्धाम्भः-प्लुत-मानसो नत-शिरा जग्राह पूतम्पयः ॥ (१५) देवग्राम-भवा तस्य पत्नी चव्वाभिधाऽभवत् । अतुल्या चलया लक्ष्म्या सत्या चाप्यनपत्यया ॥ (१६) सा देवकीव तस्माद् यशोदया स्वीकृतं पतिं लक्ष्म्याः । {{larger|गोपाल}}-प्रियकारकमसूत पुरुषोत्तमं तनयम् ॥ (१७) जमदग्नि-कुलोत्पन्नः सम्पन्नक्षत्र-चिन्तकः । यः श्री-गुरवमिश्राख्यो रामो राम इवापरः ॥ (१८) कुशलो गुणवान् विवेक्तुं विजिगीषुर्यन्नृपश्च बहुमेने । श्री-{{larger|नारायणपालः}} प्रशस्तिरपरास्तु का तस्य ॥ (१९) वाचां वैभवमागमेष्वधिगमं नीतेः परां निष्ठतां वेदार्थानुगमादसीम-महसो वंशस्य सम्बन्धिताम् । आसक्तिं गुणकीर्तनेषु महतां निष्णाततां ज्योतिषो यस्यान् अल्पमतेरमेय-यशसो धर्मावतारोऽवदत् ॥ (२०) यस्मिन् मिथः श्री-भृति वागधीशे विहाय वैराणि निसर्गजानि । उभे स्थिते सख्यमिवाधिगन्त्र्यावेकत्र लक्ष्मीश्च सरस्वती च ॥ (२१) शास्त्रानुशीलन-गभीरगुणैर्वचोभिर्विद्वत्-सभासु परवादि-मदावलेपः । उद्वासितः सपदि येन युधि द्विषाञ्च निस्सीम-विक्रम-धनेन भटाभिमानः ॥ (२२) आविर्बभूव सहसैव फलं न यस्य यस्तादृशं व्यधित कर्णसुखन्न किञ्चित् । यत् प्राप्य दान-पतिमर्थि-जनोऽन्यमेति तत् केलि-दानमपि यस्य न जातु किञ्चित् ॥ (२३) अतिलोम-हर्षणेषु च कलियुग-वाल्मीकि-जन्म-पिशुनेषु । धर्मेतिहास-पर्वसु पुण्यात्मा यः श्रुतीर्व्यवृणोत् ॥ (२४) अ-सिन्धु-प्रसृता यस्य स्वर्धुनीव सहस्रधा । वाणी प्रसन्न-गम्भीरा धिनोति च पुनाति च ॥ (२५) पितृत्वं स्वयमास्थाय पुत्रत्वमगमत् स्वयम् । ब्रह्मेति पुरुषान् यस्य वंशे यञ्च प्रपेदिरे॥ (२६) शोभोत्कर्ष इव स्वकीय-वपुषो लोकेक्षण-ग्राहिणि स्वाभिप्राय इवातुलोन्नतिमति स्व-प्रेम-बन्ध-स्थिरे । स्पष्टं शल्य इवार्पिते कलि-हृदि स्तम्भेत्र ते- २८[न] ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ फणिनां हरेः प्रियसख स्तार्क्ष्योय मारोपितः॥(২৭) भ्रान्त्वा दिगन्त मखिलं गत्वा पातालमूल मप्यस्मात् यश इ[ह्र] तस्योत्तस्थौ हृताहि-गरुड़च्छलादमल[म्॥](২৮) २९सूत्रधारविष्णुभद्रेण٭ प्रशस्ति क्षणितं॥ </poem>}} nhstcmen2zdy69702sz91aztb5ycebr 416039 416038 2026-06-08T09:35:50Z Hrishikes 1376 416039 wikitext text/x-wiki {{शीर्षकम् | शिरोनाम = [[../]] | ग्रन्थकर्ता = | अनुवादकः = | ग्रन्थारम्भः = | अध्यायः = '''गुरवमिश्रस्य बादाल प्रशस्तिः''' | पूर्ववर्ती = [[../नारायणपालस्य भागलपुर ताम्रशासनम्/]] | परवर्ती = | वर्षम् = | टीका = राज्ञः नारायणपालस्य मन्त्रिणो गुरवमिश्रस्य आदेशेन विष्णुभद्रेण उत्कीर्णम्।<p>पूर्वप्रकाशितानि पाठानि:<p>{{gap|4em}}१. Wilkins, Charles, ''Inscription on a Pillar near Buddal, translated from the Sanscrit'', Asiatick Researches, Vol. 1 (1788), pp. 131-141. <br>{{gap|4em}}२. चक्रवर्ती, हरचन्द्र एवं घोष, प्रतापचन्द्र, ''Transcript of the Pála Inscription of the Buddal Pillar, Dinájpur'', Journal of the Asiatic Society of Bengal, Vol. 43, Part 1 (1874), pp. 356-363.<br>{{gap|4em}}३. Kielhorn, Lorenz Franz, ''Badal Pillar Inscription of the time of Narayanapala'', Epigraphia Indica, Vol. 2, 1894, pp. 160-167<br>{{gap|4em}}४. मैत्रेय, अक्षयकुमार, ''गरुड़स्तम्भ-लिपि (बादाल-प्रस्तरलिपि)'', गौड़लेखमाला (१९१२), पृ॰ ७०-८५ ।<br>{{gap|4em}}५. मुखोपाध्याय, रमारञ्जन एवं माइति, शचीन्द्रकुमार, ''Garuḍa-Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla'', Corpus of Bengal Inscriptions bearing on History and Civilization of Bengal, 1967, pp. 150-163.<br>{{gap|4em}}६. सरकार, दीनेशचन्द्र, ''Bādāl Stone Pillar Inscription of the time of Nārāyaṇapāla (c. 855-910 A.D.)'', Select Inscriptions bearing on Indian History and Civilization, Vol. 2, 1983, pp. 87-91. | प्रवेशद्वारम् = }} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar Inscription.jpg|400px]]<br>बादाल प्रस्तरलिपिः}} {{dhr}} {{c|[[सञ्चिका:Badal Pillar.jpg|400px]]<br>बादाल स्तम्भः}} {{block center|<poem> विष्णुः शाण्डिल्यवंशेभूद्वीरदेवस्तदन्वये । पाञ्चालो नाम तद्गोत्रे गर्गस्तस्मादजायत ॥ (१) शक्रः पुरोदिशि पतिर्न दिगन्तरेषु तत्रापि दैत्यपतिभिर्जित एव सद्यः । {{larger|धर्मः}} कृतस्तदधिपस्त्वखिलासु दिक्षु स्वामी मयेति विजहास बृहस्पतिं यः ॥ (२) पत्नीच्छानाम तस्यासीदिच्छेवान्तर्विवर्तिनी । निसर्ग-निर्मल-स्निग्धा कान्तिश्चन्द्रमसो यथा ॥ (३) विद्या-चतुष्टय-मुखाम्बुरुहात्त-लक्ष्मा नैसर्गिकोत्तम-पदाधरित-त्रिलोकः । सूनुस्तयोः कमल-योनिरिव द्विजेशः श्री-दर्भपाणिरिति नाम निजन्दधानः ॥ (४) आ-रेवा-जनकान्मतङ्गज-मद-स्तिम्यच्छिला-संहतेरागौरी-पितुरीश्वरेन्दु-किरणैः पुष्यत् सितिम्नो गिरेः । मार्तण्डास्तमयोदयारुण-जलादा वारि-राशि-द्वयान्नीत्या यस्य भुवं चकार करदां {{larger|श्री-देवपालो}} नृपः ॥ (५) माद्यन्नाना-गजेन्द्र-स्रवदनवरतोद्दाम-दान-प्रवाहोन्मृष्ट-क्षोणी-विसर्पि-प्रबल-घनरजः-संवृताशावकाशम् । दिक्‌चक्रायात-भूभृत्-परिकर-विसरद्वाहिनी-दुर्विलोकस्तस्थौ {{larger|श्री-देवपालो}} नृपतिरवसरापेक्षया द्वारि यस्य॥ (६) दत्त्वाप्यनल्पमुड़ुप-च्छवि-पीठमग्रे यस्यासनं नरपति: {{larger|सुरराजकल्पः}} । नाना-नरेन्द्र-मुकुटाङ्कित-पादपांसुः सिंहासनं सचकितः स्वयमाससाद ॥ (७) तस्य श्री-शर्करादेव्यामत्रेः सोम इव द्विजः । अभूत् सोमेश्वरः श्रीमान् {{larger|परमेश्वर}}-वल्लभः॥ (८) न भ्रान्तं विकटं धनञ्जयतुलामारुह्य विक्रामता वित्यान्यर्थिषु वर्षता स्तुति-गिरो नोद्गर्वमाकर्णिताः । नैवोक्ता मधुरं बहु-प्रणयिनः संवल्गिताश्च श्रिया येनैवं स्वगुणैर्जगद्-विसदृशैश्चक्रे सतां विस्मयः ॥ (९) शिव इव करं शिवाया हरिरिव लक्ष्म्या गृहाश्रम-प्रेप्सुः । अनुरूपाया विधिवद् रल्लादेव्याः स जग्राह॥ (१०) आसन्नाजिह्म-राजद्बहल-शिखिशिखा-चुम्बि-दिक्चक्रवालो दुर्वार-स्फारशक्तिः स्व-रस-परिणताशेष-विद्या-प्रतिष्ठः । ताभ्यां जन्म प्रपेदे त्रिदशजन-मनो-नन्दनः स्व-क्रियाभिः श्रीमान् केदारमिश्रो गुह इव विकशज्जातरूप-प्रभाव: ॥ (११) सकृद्दर्शन-सम्प्रीतांश्चतुर्विद्या-पयोनिधीन् । जहासागस्त्य-सम्पत्तिमुद्गिरन् बाल एव यः ॥ (१२) उत्कीलितोत्कल-कुलं हृत-हूण-गर्वं खर्वीकृत-द्रविड़-गूर्जर-नाथ-दर्पम् । भूपीठमब्धि-रशनाभरणम्बुभोज {{larger|गौड़ेश्वर}}श्चिरमुपास्य धियं यदीयाम् ॥ (१३) स्वयमपहृत-वित्तानर्थिनो योनुमेने द्विषदि सुहृदि चासीन्निर्विवेको यदात्मा । भव-जलधि-निपाते यस्य भीश्च त्रपा च परिमृदित-कषायो यः परे धाम्नि रेमे ॥ (१४) यस्येज्यासु बृहस्पति-प्रतिकृतेः श्री-{{larger|शूरपालो}} नृपः साक्षादिन्द्र इव क्षताप्रिय-बलो गत्वैव भूयः स्वयम् । नानाम्भोनिधि-मेखलस्य जगतः कल्याण-शंसी चिरं श्रद्धाम्भः-प्लुत-मानसो नत-शिरा जग्राह पूतम्पयः ॥ (१५) देवग्राम-भवा तस्य पत्नी चव्वाभिधाऽभवत् । अतुल्या चलया लक्ष्म्या सत्या चाप्यनपत्यया ॥ (१६) सा देवकीव तस्माद् यशोदया स्वीकृतं पतिं लक्ष्म्याः । {{larger|गोपाल}}-प्रियकारकमसूत पुरुषोत्तमं तनयम् ॥ (१७) जमदग्नि-कुलोत्पन्नः सम्पन्नक्षत्र-चिन्तकः । यः श्री-गुरवमिश्राख्यो रामो राम इवापरः ॥ (१८) कुशलो गुणवान् विवेक्तुं विजिगीषुर्यन्नृपश्च बहुमेने । श्री-{{larger|नारायणपालः}} प्रशस्तिरपरास्तु का तस्य ॥ (१९) वाचां वैभवमागमेष्वधिगमं नीतेः परां निष्ठतां वेदार्थानुगमादसीम-महसो वंशस्य सम्बन्धिताम् । आसक्तिं गुणकीर्तनेषु महतां निष्णाततां ज्योतिषो यस्यान् अल्पमतेरमेय-यशसो धर्मावतारोऽवदत् ॥ (२०) यस्मिन् मिथः श्री-भृति वागधीशे विहाय वैराणि निसर्गजानि । उभे स्थिते सख्यमिवाधिगन्त्र्यावेकत्र लक्ष्मीश्च सरस्वती च ॥ (२१) शास्त्रानुशीलन-गभीरगुणैर्वचोभिर्विद्वत्-सभासु परवादि-मदावलेपः । उद्वासितः सपदि येन युधि द्विषाञ्च निस्सीम-विक्रम-धनेन भटाभिमानः ॥ (२२) आविर्बभूव सहसैव फलं न यस्य यस्तादृशं व्यधित कर्णसुखन्न किञ्चित् । यत् प्राप्य दान-पतिमर्थि-जनोऽन्यमेति तत् केलि-दानमपि यस्य न जातु किञ्चित् ॥ (२३) अतिलोम-हर्षणेषु च कलियुग-वाल्मीकि-जन्म-पिशुनेषु । धर्मेतिहास-पर्वसु पुण्यात्मा यः श्रुतीर्व्यवृणोत् ॥ (२४) अ-सिन्धु-प्रसृता यस्य स्वर्धुनीव सहस्रधा । वाणी प्रसन्न-गम्भीरा धिनोति च पुनाति च ॥ (२५) पितृत्वं स्वयमास्थाय पुत्रत्वमगमत् स्वयम् । ब्रह्मेति पुरुषान् यस्य वंशे पञ्च प्रपेदिरे॥ (२६) शोभोत्कर्ष इव स्वकीय-वपुषो लोकेक्षण-ग्राहिणि स्वाभिप्राय इवातुलोन्नतिमति स्व-प्रेम-बन्ध-स्थिरे । स्पष्टं शल्य इवार्पिते कलि-हृदि स्तम्भोऽत्र तेनोन्नते विद्वेष्टा फणिनां हरेः प्रियसखस्तार्क्ष्योऽयमारोपितः ॥ (२७) भ्रान्त्वा दिगन्तमखिलं गत्वा पाताल-मूलमप्यस्मात् । यश इह तस्योत्तस्थौ हृताहि-गरुड़च्छलादमलम् ॥ (२८) सूत्रधार-विष्णुभद्रेण प्रशस्तिः क्षणिता ॥ </poem>}} '''छन्दांसि''' {| |१, ३, ८, १२, १६, १८, २५, २६{{gap}} || अनुष्टुभ् |- |४, ७, १३, २२, २३ || वसन्ततिलका |- |५, ९, १५, २०, २७ || शार्दूलविक्रीड़ित |- |६, ११ || स्रग्धरा |- |१०, १९, २४, २८ || आर्या |- |१४ || मालिनी |- |२१ || उपजाति |} mpzaoh1cdsb4t9j0rs028oqx032n9z9 0 164261 416034 2026-06-08T06:07:57Z Shubha 190 {{header | title = षडाम्नायपूजाविधिः | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> ---- MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00556 Uniform title: ṣaḍāmnāyapūjāvidhi Manuscript : NGMCP 5/1932... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 416034 wikitext text/x-wiki {{header | title = षडाम्नायपूजाविधिः | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> ---- MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00556 Uniform title: ṣaḍāmnāyapūjāvidhi Manuscript : NGMCP 5/1932 Reel no: A 248/40 Description: Ritual manual Notes: Manuscript selected by Dr. Mark S.G. Dyczkowski . Data-entered by the staff of Muktabodha under the supervision of Dr. Anirban Dash. Revision 0: Sept. 26, 2021 Internet publisher : Muktabodha Indological Research Institute Publication year : Publication city : Publication country : United States ---- प्. १अ) ओं नमः श्रीमहागणपतये नमः || ओं श्रीगुरुभ्यो नमः || अखण्डमण्डलाकारं व्याप्तं येन चराचरं || तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः || अकथ्यमश्रुतं तत्वं वाङ्मनोतीत गोचरम् || तत्तत्त्वं येन संप्राप्तं तस्मै श्रीगुरवे नमः || अज्ञानान्धस्य लोकस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया || चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः || ज्ञानशक्तिसमायुक्तं तत्वमालाविभूषितम् || भुक्ति मुक्ति प्रदातारं गुरुं वन्दे यथाशिवम् || गुरुश्च गुरुतरश्चैव ये चान्ये गुरु भ्रातरः || अन्येपि क्रमिकश्रेष्ठा विशुद्धान्तान्नमाम्यहम् || गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः || गुरुर्देवो जगत्सर्वं तस्मै श्रीगुरवे नमः || आज्ञा प्रसादं कुरु मे (स्वामिन्) सिद्धोहं त्वत् प्रसादतः || नामसङ्ग्रहणं कृत्वा आशीर्वादं ददस्व मे || अखण्डमण्डलाकारं द्योतयन्तन्नभस्तलम् || अचलं तत्समाख्यातमचलेदं प्रतिष्ठितम् || अनादि घोरसंसार व्याधिनाशैक हेतवे || नमः श्रीनाथ वैद्याय ज्ञानौषधि विधायिने || अथ गरुडाग्रजोदय वेलायां समुत्थायोपविश्य || निज शिरसि सहस्रार कमल कर्णिकायाम् || प् .१ब्) शितं शूत्पलसंकाशं शरच्चन्द्रनिभाननम् || प्रफुल्लेन्दी वराकार नेत्रद्वयविराजितम् || मंदस्मितं शुक्लाम्बरधरं शुक्लगन्धानुलेपनम् || शुक्लमाला लङ्कृतोरस्थलं वरदाभयालङ्कृत भुजद्वय विराजितम् || वामाङ्क गतया स्वशक्त्या रक्तोत्पलधारिण्या दक्षिणेनालिङ्गित विग्रहम् || ज्ञानारविन्दमकरन्दानन्दितमानसम् || निजगुरुं ध्यात्वा अमुकानन्दनाथ अमुकशक्त्याम्बा युग्म श्री पादुकां पूजयामि || इति मानसैर्गन्धाक्षत कुसुमैरभ्यर्च्य || नमस्कृत्य || स्तुत्वा नित्यकर्म करणार्थमनुज्ञां प्रार्थ्य श्रीगुरुं विष्णु स्थाने विसृज्यावश्यकार्थं विलसति जपात् || || इति गुरुध्यान पद्धतिः प्रथमः || बहिर्गत्वा || दक्षिणाभिमुखो भूत्वा || उत्तराभिमुखो वा || दक्षिण हस्तेन मुखं रुध्य मौनी भूत्वा || मल मूत्राणी विसृज्य उत्थाय उषरं भूमेर्मृत्तिकामादाय जल समीपं गत्वा शौचमाचरेत् || एकालिङ्गे गुदे पञ्चदश वाम करे तथा || उभयोः सप्त प्. २अ) दातव्यं मृत्ति शौचं विधियते || एवं शौचं कृत्वा || हस्तौ पादौ प्रक्ष्याल्य || जलेन मुखं शोधनङ्कृत्वा || दन्तकाष्ठं कुर्यात् || अपामार्ग उदुम्बर खदिर जम्बूक कण्टकि तिक्तकषाय कटुक वृक्षाणां शाखामादाय द्वादशाङ्गुल प्रमाणं खण्डयित्वा दन्तकाष्टमाचरेत् || निषिद्धम् || आमावास्या अष्टमी चतुर्दशी षष्ठी प्रतिपदा एकादशी एषु दिनेषु दन्तकाष्ठं न कुर्यात् || पुनर्जलमादाय सप्तवार मुख गण्डूषणं कुर्यात् || हस्तौ पादौ प्रक्षाल्य || आचम्य || ओं वं वरुणाय जलाधिपतते मम वाक्काय कर्मपापानि संहर २ ओं ह्रीं फट् स्वाहा || एवं मन्त्रं पठित्वा सप्तवारं स्नानं कुर्यात् || पुनर्गङ्गा मृत्तिकामादाय || मन्त्रं पठित्वा || विष्णुक्रान्ते रथक्रान्ते अश्वक्रान्ते वसुन्धरे || मनसा चिन्तितं पापं यन्मया दुष्कृतं कृतम् || मन्त्र स्नानं कृत्वा || वस्त्रं परिधाय चन्दनाक्षत सिन्दूरेण गुरुस्मृतिं कृत्वा स्वशिरसि निक्षिप्य ललाटे तिलकं कुर्यात् || पुनः शुद्धस्थाने नदीतीरे देवालये गृहे वा प्. २ब्) मनसि रुचिस्थाने गोमयेन लेपयित्वा || कृष्णाजिन व्याघ्रचर्म रक्तकंबल पट्टिका वा यथासंभवं आसनं सङ्कल्प्य || पूर्वाभिमुखो भूत्वा || पद्मासने उपविश्य || मूल बन्धनं कृत्वा || भ्रूमध्यमवलोक्य प्राणायामं कुर्यात् || ओं यमिति वायुबीजेन षोडशवारं वामनासापुटेनसेदयित्वा || देहं शोषयेत् || ओं रमिति वह्निबीजेन चतुःषष्ठिवारं सुष्मणा कुंभयित्वा देहं टाहयेत् || ओं वमिति अमृतबीजेन वर्षणा ललाटस्थेन द्वात्रिंशद्वारं दक्षिणनासापुटेन रेचयेत् || ओं लंमिति पृथिवी बीजेन शरीरं संघट्टयित्वा देवता रूपमात्मानं ध्यात्वा इति भूतसिद्धिः || ब्रह्मा तु पूरको ज्ञेयः कुंभको विष्णुरुच्यते || रेचकस्तु तथा ज्ञेयः क्षराक्षर परं शिवः || अनेन प्रकारेण भूतशुद्धिं कृत्वा || ओं श्रीगुरुभ्यो नमः || ओं श्रीपरमगुरुभ्यो नमः || ओं परमेष्ठि गुरुभ्यो नमः || ओं श्री परापर गुरुभ्यो नमः || ऐं ह्रीं श्रीं तेजानन्दनाथ श्री पादुकां पूजयामि || ओं ह्रीं सहस्रकिरणाय सूर्याय मम प्. ३अ) आत्मानं रक्ष २ स्वाहा || आत्मरक्षा मन्त्रः || ओं ह्रां सूर्याय अऽऽन्गुष्टाभ्यां नमः || ओं ह्रीं तेजोधिपतये तर्जनीभ्यां नमः || ओं ह्रूं भास्कराय मध्यमाभ्यां नमः || ओं ह्रैं दिनकराय अनामिकाभ्यां नमः || ओं ह्रौं तपनाय कनिष्ठिकाभ्यां नमः || ओं ह्रः तमो वैरिणे करतल कर पृष्टाभ्यां नमः || ओं ह्रां चण्डरश्मये हृदयाय नमः || ओं ह्रीं वर्रेण्याय शिरसे स्वाहा || ओं ह्रूं भगवते शिखायै वौषट् || ओं ह्रैं प्रकाशाय कवचाय हूम् || ओं ह्रौं पद्महस्ताय नेत्रत्रयाय वषट् || ओं ह्रः एकचक्राय अस्त्राय फट् || पुनः चतुरस्रमण्डलं कृत्वा || मध्ये त्रिकोण षट्कोण वृत्तं कृत्वा || गन्धपुष्पाक्षत सहितं ओं यं रं लं वं शं षं सं हं लं क्षं आधारशक्ति अग्निमण्डलाय दशकलात्मने नमः || इति आधार पूजा || ततस्ताम्रपात्रमादाय || गन्धपुष्पाक्षत सहितं ओं कं खं गं घं ऽऽनं चं छं जं झं ञं टं ठं सूर्यमणडलाय द्वादशकलात्मने अर्घपात्राय नमः || ततोर्घं पूरयित्वा || गन्धपुष्पाक्षत सहितं प्. ३ब्) ओं अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं ऌं ॡं एं ऐं ओं औं अं अः मं सोममण्डलाय षोडशकलात्मने नमः || तस्योपरि त्रिकोणं विन्यस्य || ततः पद्ममुद्रा शंखमुद्रा धेनुमुद्रा आवाहनादिमुद्रां प्रदर्श्य || ततो मूलमन्त्रेण सप्तवारं गन्धपुष्पाक्षत सहितं पूजयेत् || अथ मण्डलार्चन सिन्दूरेण त्रिकोणं द्वादशदलं चतुरस्रमण्डलं कृत्वा || त्रिकोणमध्ये ओं ह्रां ह्रीं ह्रूं ह्रें ह्रों ह्रः सूर्याय सहस्र किरणाय बोधशक्ति सहिताय आगच्छ २ विश २ अर्घोपचाराणि गृह्ण २ हूं ३ फट् ३ स्वाहा || ध्यानम् || रक्तवर्णद्विभुजं च रक्तपद्मोपरि स्थितम् | पद्मद्वय धरन्देयं प्रभामण्डलरूपिणम् || ततो द्वादशदल पूजा || ओं ह्रीं श्रीं सूर्याय नमः ३ || तेजोधिपतये नमः ३ || भास्कराय नमः ३ || दिनकराय नमः ३ || तपनाय नमः ३ || तमो वैरिणे नमः ३ || चण्डरश्मये नमः ३ || वरेण्याय नमः ३ || भगवते नमः ३ || प्रकाशाय नमः ३ || पद्महस्ताय नमः ३ || थं सक्र चक्राय नमः ३ || अं अरुणाय बोधरूपाय जगद्गुरवे मण्डले प्. ४अ) सान्निध्यं कुरु २ स्वाहा || ओं २ इन्द्राय सहस्राक्षाय वज्रहस्ताय ऐरावत वाहनाय पीतवर्णाय इन्द्राणी शक्ति सहिताय आगच्छ २ अर्घोपचाराणि गृह्ण २ स्वाहा || ओं २ अग्नये हव्यवाहनाय शक्ति सहिताय सप्तजिह्वाय रक्तवर्णाय || ओं २ यमाय महिषवाहनाय कालदण्डहस्ताय उग्रशक्ति सहिताय प्राणान्तकाय धर्मराजाय || ओं २ नैर्-ऋत्याय प्रेतवाहनाय खड्गहस्ताय असुराधिपतये कालशक्ति सहिताय || ओं २ वरुणाय जलाधिपतये मकरवाहनाय पाशहस्ताय प्राणशक्ति सहिताय || ओं यां वायव्ये प्राणाधिपतये सारङ्गवाहनाय हरितवर्णाय ध्वजहस्ताय चण्डशक्ति सहिताय || ओं कूं कुबेराय सोमाधिपतये हयवाहनाय रत्नं हस्ताय चण्डशक्ति अप्सरः सहिताय || ओं २ ईशानाय वृषभवाहनाय त्रिशूलहस्ताय श्वेतवर्णाय गौरी सहिताय || मध्ये || ओं ह्रीं श्रीं ब्रह्मणे कमलासनाय चतुर्मुखाय गायत्री शक्तिसहिताय अक्षमाला पुस्तकहस्ताय अस्मिन्मण्डलमध्ये प्. ४ब्) अर्घोपचाराणि गृह्ण २ स्वाहा ३ || विष्णवे गरुडासनाय शंखचक्रहस्ताय लक्ष्मी सहिताय ३ || ईश्वराय प्रेतवाहनाय त्रिशूल शंखहस्ताय लक्ष्मी सहिताय अर्धनारी सहिताय || एवं स परिवारं स वाहनं सायुधं समुद्रं सर्वोपचारैः पूजितास्तुष्टाः सन्तु || अस्मिन्मण्डले गन्ध पुष्प धूप दीप नैवेद्य षोडसोपचाराणि नैवेद्यानि || मूलमन्त्रेण अष्टोत्तरशतं जपं कृत्वा परमेश्वर वामभागे चतुरस्र मण्डलं कृत्वा || मध्ये त्रिकोणं संस्थाप्य || क्षां क्षेत्राधिपतये नमः || इति पुष्पं दत्वा || अर्घपात्रमादाय धूपेन शुद्धिं कृत्वा || बलिं दद्यात् || ओं ह्रीं श्रां वं वटुकाय बलिं गृह्ण २ स्वाहा || ३ || क्षां क्षेत्रपालाय बलिं गृह्ण २ स्वाहा ३ यां योगिनीभ्यो बलिं गृह्ण २ स्वाहा || इति सूर्य पूजा || || अथ हेरम्ब पूजा || यदा यदा समारभेन्मन्त्रं न्यासन्तदा तदा || कुर्वीत करकायेष्टं मन्त्री मन्त्रार्थ सिद्धये || ओं गः अस्त्राय फट् || हस्ततलोपरि आसनम् || ओं गूं हेरंबासनाय नमः || ओं प्. ५अ) गूं हेरंब मूर्त्तये नमः || ओं हेरंवाय नमः || अञ्जलिः || ओं गां हृदयाय नमः || ओं गीं शिरसे स्वाहा || ओं गूं शिखायै वषट् || ओं गैं कवचाय हूम् || ओं गौं नेत्रत्रयाय वौषट् || ओं गः अस्त्राय फट् ४ || इति कराऽऽन्ग न्यासः || अथ ध्यानम् || सिंहोपरिस्थितं देवं पञ्चवक्त्रं गजाननम् || दशबाहुं त्रिनेत्रं च जांबूनद समप्रभम् || प्रसादाभय दातारं पात्रमोदक पूरितम् || दन्तं सङ्गृह्य हस्तेन विप्रदने वसु प्रभम् || करकं चाक्षसूत्रञ्च परशुमदग्रहं तथा || पाशांकुशधरं देवं लंबोदर धरं शुभम् || अथ मंत्रः ओं हां नमः || ओं हां सर्वविघ्नाधिपाल सर्वसिद्धि प्रदातृ सर्वविघ्न प्रशमनाय || एह्येहि भगवन् सर्वसार स्वाहां स्तंभ सस्तं भग ह्रीं हूं यां नमः स्वाहा || आवाहनादि मुद्रा दर्शयेत् || अथ अर्घपात्र पूजा || त्रिकोण षट्कोण वृत्त चतुरस्रम् || ततश्चतुरस्त मध्ये आधारं प्रतिष्ठाप्य || ओं ह्रीं श्रीं आधारशक्तये अग्निमण्डलाय दशकलात्मने नमः || ततः पात्रं प्रतिष्ठाप्य || ३ || सूर्य मण्डलाय प्. ५ब्) द्वादश कलात्मने पात्राय नमः || ३ || सोममण्डलाय नमः | षोडशकलात्मने नमः || ततो धेनु मुद्रा || पद्ममुद्रा || शंखमुद्रा || आवाहन मुद्रा || ततो पञ्चरत्नम् || ततो मूलमन्त्रेण सप्तवारमावर्जयेत् || ततो गणेश न्यासः || ओं हौं अं विघ्नेशाय नमः || २ आं विघ्नराजाय नमः || २ इं विनायकाय नमः || २ ईं शिवात्मने नमः || २ उं विघ्नकर्त्रे नमः || २ ऊं विघ्नहर्त्रे नमः || २ ऋं गणनायकाय नमः || २ ॠं एकदन्ताय नमः || २ ऌं विदन्ताय नमः || २ ॡ गजवक्त्राय नमः || २ एं निरंजनाय नमः || २ ऐं कपर्दिने नमः || २ ओं दीर्घजिह्वाय नमः || २ औं शंखकण्ठाय नमः || २ अं वृषध्वजाय नमः || २ अः गणनाथाय नमः || २ कं गजेन्द्राय नमः || २ खं शूर्पकर्णाय नमः || २ गं त्रिलोचनाय नमः || २ घं लंबोदराय नमः || २ ऽऽनं महानन्दाय नमः || २ चं चतुर्मूखाय नमः || २ छं सदाशिवाय नमः || २ जं आमोदाय नमः || २ झं दुर्मुखाय नमः || २ ञं सुमुखाय नमः || टं प्रमोदाय नमः || २ ठं एकपादाय नमः || २ प्. ६अ) डं विजिह्वाय नमः || २ ढं शूराय नमः || २ णं वीराय नमः || २ तं षण्मुखाय नमः || २ थं वरदाय नमः || २ दं वामदेवाय नमः || २ धं वक्रतुण्डाय नमः || २ नं द्विरण्डाय नमः || २ पं सेनान्ये नमः || २ फं ग्रामिण्ये नमः || वं मन्त्राय नमः || २ भं विमन्त्राय नमः || मं महावाहाय नमः || २ यं जटिले नमः || २ रं मुण्डिने नमः || २ लं खण्डिने नमः || २ वं वरेण्याय नमः || २ शं वृषकेतनाय नमः || षं भवप्रियाय नमः || २ सं गणेशाय नमः || २ हं मेषनादाय नमः || २ लं व्यापिने नमः || २ क्षं गणेश्वराय नमः || इति मातृका स्थानेषु न्यसेत् || तरुणारुणसंकाशं गजवक्रं त्रिलोचनम् || पाशांकुशवराभीति हस्तं शक्ति समायुतम् || एवं न्यास देवता || ऊनपञ्चाशत्कोष्ठके पूजयेत् || मध्ये || हेरंबं मूलमन्त्रेण पूजयेत् || ततो बलिम् | हेरंब मूलमन्त्रेण || ततः स्तवराजं पठेत् || अथ शिवार्चनम् || अथ मूलमन्त्रः || ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्स्रैं अघोरे ह्रां थघोरे ह्रीं घोरघोरतरे प्. ६ब्) ह्रूं ह्रैं सर्वत सर्वसर्वे ह्रौं नमस्ते रुद्ररूपे ह्रः || ५ || ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं श्क्ष्म्ल्व्र्यूं स्वच्छन्दभैरवाय भैरवी सहिताय श्री पादुकां पूजयामि || कर्णिका मध्ये || ततो न्यासः || ५ || अघोरे ह्रां हृदयाय नमः || थघोरे ह्रीं शिरसे स्वाहा || घोरघोरतरे ह्रूं शिखायै वषट् || सर्वत सवसर्वे ह्रैं कवचाय हूम् || नमस्ते रुद्ररूपेण ह्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् || ह्स्रौं ह्स्ख्फ्रें श्रीं ह्रीं ऐं ह्रः अस्ताय फट् || ४ || अथ ध्यानम् || नीलोत्पलदलश्यामं पञ्चवक्त्रं शवस्थितम् || व्याघ्रचर्म परीधानं कर्णगोन सकुण्डलम् || नागहारधरं रम्यं कौलशक्ति विराजितम् || दशबाहुं महातेजं प्रतिवक्त्रे त्रिलोचनम् || गजचर्मोपवीताढ्यं सर्पालङ्कार भूषितम् || मुण्डमाला धरं देवं नागाभरण भूषितम् || श्वेतं पीतं तथा रक्तं श्यामं कपिल पञ्चकम् || एवं ध्यायेन् महादेवि देवं देव शिखापतिम् || घण्टादर्पण शूलासि डमरुञ्चैव वामके || मालानागराजञ्च शक्तितोमर काट्यकम् || प्. ७अ) लेलिहानमि सर्वं सर्व देव नमस्कृतम् || एवं समा वाहयेत् || अन्य संप्रदाये || क्वचिद्द्रक्तं तथा नीलं गोक्षीर सदृशं क्वचित् || क्वचित् पीतं महादेवमघोरं परिभावयेत् || एवं समावाह्य तस्मिन्मण्डले समावाह्य संस्थापनादि मुद्रां प्रदर्श्य || ततश्चक्र पूजामारभेत् || त्रिकोण षट्कोण अष्टादल चतुरस्र चतुर्द्वारि || ततश्चतुष्कोण पूजा ओं ह्रीं श्रीं गां गणपतये नमः || वायव्ये || ३ क्षीं क्षेत्रपालाय नमः || आग्नये || ३ द्रष्टेश्वराय नमः || नै-ऋत्ये || ३ चण्डेश्वराय नमः || ईशाने || ३ नन्दिने नमः || उत्तरद्वारे || ३ महाकालाय नमः || दक्षिणद्वारे || ३ भृङ्गिने नमः || पश्चिमद्वारे || ३ कुष्माण्डाय नमः || पूर्वद्वारे || एवं स्वस्ववर्णं स्व आयुधम् || ततो अष्टदल पूजा || ब्रह्माणी देवी श्री पादुकां पूजयामि || ५ माहेश्वरी० || ५ कौमारी० || ५ वैष्णवी० || ५ वाराही० || ५ इन्द्राणी० || ५ चामुण्डा० || ५ महालक्ष्मी || प्. ७ब्) स्वस्ववर्णं स्वायुधम् || ततः षट्कोण पूजा || ५ रति देवी श्री पादुकां पूजयामि || ५ प्रीति देवी० || ५ मनोभवा देवी० || ५ सुभगा देवी० || ५ मनोरमा देवी० || ५ आनन्दनी देवी० || सर्वरक्त वर्णां चतुर्भुजां कपालशूलाभयवरधरां ध्यायेत् || त्रिकोणपूजा || ब्रह्मविष्णु रुद्राः || त्रिकोणमध्ये || पूर्वोक्त मन्त्रेण पूजा || पूर्वोक्तं परमेश्वर ध्यानम् | अथ परमेश्वरी ध्यानम् || ज्योति क्षीरागरक्तां कनकमय महाश्याम कालस्तु वक्त्रैः षड्भिरष्टा दशाक्षैः पृथुल भुजलता द्वादशैः पारिजातम् || षट्वा पाशं कराग्रैरभयवर फलं अक्षशूत्रं कपालं प्रोद्यच्छंखं सुतेजो विमलदल रुचिर्दर्पणं मुण्डमाला || १ || प्रेते सिंहासनस्था चरणकमलके नूपुरानन्द नागा कर्कोटावद्ध काञ्ची उपवित रुचितं तक्षहारा सुशोभा || कर्णे ताटऽऽन्कवद्धा गुलिकशशिमणी कुण्डलाशंखतेजा भ्रूदण्डे पद्मारागावलकवती मुखे पद्मरागा फणीन्द्रा || चूडे कर्णे च कृष्णभुजगवलयगे कङ्कणे चाङ्गुलीभिः प्. ८अ) केयूरे हारावलि फणि(गण)मणिभिर्नर्त्तिताकार भूषा || अग्निज्वाला प्रभाभैर्ज्वलनशिखि पिच्छ वृश्चिकैर्हारमाला मुण्डस्त्रङ्मुण्ड भागाभय दुरित हराकुब्जिकेशी नमस्ते || १ || इति त्रिकोणमध्ये ध्यायेत् परमेश्वरीम् || ५ || इति ललितस्वछन्दपूजा पद्धतिः || अथ गुरुमण्डलपूजा || तत इन्द्रादि दशदिक्पूजा || ५ प्रयाग महाक्षेत्राय अं अशिताङ्गभैरवाय || आं ब्रह्माणी सहिताय श्री पादुकां पूजयामि || ५ वाराणसी महाक्षेत्राय ईं रुरुभैरवाय ईं महेश्वरी सहिताय || ५ कोलापुर महाक्षेत्राय उं चण्डभैरवाय ऊं कौमारी सहिताय || ५ अट्टहास महाक्षेत्राय ऋं क्रोधभैरवाय ॠं वैष्णवी सहिताय || ५ जयन्ती महाक्षेत्राय ऌं उन्मत्तभैरवाय ॡं वाराही सहिताय || ५ चरित्र महाक्षेत्राय एं कपालभैरवाय ऐं ईन्द्राणी सहिताय || ५ एकाम्र महाक्षेत्राय ओं भीषण भैरवाय औं चामुण्डा प्. ८ब्) सहिताय || ५ देवी कोट महाक्षेत्राय अं संहार भैरवाय अः महालक्ष्मी सहिताय नमः || भैरव ध्यानम् || सर्वदेव्या लिङ्गित कुच चिबुक हस्त स्त्रिशूल ध्वज कपालकर्तृहस्तः कृष्णस्त्रिनेत्रो वर्वरोर्ध्व केशश्चतुर्भुजो भैरवो ध्यातव्यः || अष्टदलस्य पत्रस्य मध्ये पूर्वादीशानान्तेन पूजयेत् || इति मण्डपाष्टदिक्पूजा || स्वासन उपविस्य || व्याघ्र चर्मासनमानीय || ३ आधारशक्ति कमलासनाय नमः || ततो गुरु ध्यानम् || एं ५ अखण्डमण्डलादि ध्यानम् || एं ५ पद्मासन पादुकां पूजयामि एं ५ कूर्मासन पादुकां पूजयामि || स्वासनम् एं ५ किणि २ विच्चे कोऽऽन्कणाय ह्रः अस्त्राय फट् पादुकां पूजयामि || पस्यपातन मन्त्र || १ || एं ५ एं हूं फट् वज्रपञ्जर स्वाहा || एं ५ चलमकुले ह्रीं हूं फट् स्वाहा || ५ || ५ किणि २ विच्चे कोऽऽन्कणाय ह्रः अस्त्राय फट् पादुकाम् || एं ५ नमो भगवत्यै प्. ९अ) हृत्कमलायै ह्रीं श्रीं हृदयाय नमः || एं हें श्री कुब्जिकायै ह्रीं श्रीं शिरसे स्वाहा || एं ह्रां ह्रीं ह्रूं वज्रशिखे हूं श्रीं शिखायै वषट् पादुकाम् || ५ घोरे अघोरामुखि ह्स्ख्फ्रें वहरुद्रः श्री कवचाय हूं पादुकाम् || ५ च्छां छ्रीं महंतारिकायै ह्रीं श्रीं नेत्राय वौषट् पादुकां || एं ५ किनि २ विच्चे कोऽऽन्कणाय ह्रः अस्त्राय २ फट् कालदिये श्री पूर्ववक्त्र पादुकां पूजयामि || एं ५ ह्रां ह्रीं ह्रुं वज्रशिखे श्री दक्षिणवक्त्र पादुकां० || ५ घोरे अघोरे अघोरामुखि श्री उत्तरवक्त्र पादुकां० || ऐं ५ छां छीं महन्तारिकायै श्री पश्चिमवक्त्र पादुकां० || ५ किणि २ विच्चे कोऽऽन्कणायै श्री परापर वक्त्र पादुकां० || ऐं ५ नमो भगवत्यै हृत्कमलायै ह्रीं श्री हृदयाय पादुकां० || एं ५ ह्स्ख्फ्रें श्री कुब्जिकायै कुलदीपाय ह्रां श्रीं रं शिरसे स्वाहा पादुकां० || ऐ ५ ह्रां हीं ह्रं वज्रशिखे शिखायै वषट् पादुकां० || घोरे अघोरे घोरामुखि वहुरुपायै ह्रें श्री कवचाय हूं पादुकां० || ५ छां छीं महन्तारिकायै प्. ९ब्) ह्रौं नेत्राय वौषट् श्री पादुकां० || ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्स्रौंः ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं मः मः मः आनन्दशक्ति भैरवानन्द विराधपतये श्क्ष्म्ल्व्र्यीं श्री पादुकां० || मण्डलमध्ये || आवाहनादि || पद्ममुद्रा || ५ कुब्जिकायै विद्महे कुलदीपाय धीमहि तन्नो कुब्जि प्रचोदयात् || संशोधनं || ततः कुम्भपूजा विधिः || त्रिकोणाष्टदल वृत्तचतुरस्र मण्डलं कृत्वा || ततोष्टदल पूजा || ५ ब्रह्माणी श्री पादुकां पूजयामि || ५ माहेश्वरी || ५ कौमारी || ५ वैष्णवी || ५ वाराही || ५ इन्द्राणी || ५ चामुण्डा || ५ महालक्ष्मी || ५ पूर्वादीशानान्तेन पूजयेत् || ततस्त्रिकोण मध्ये || ह्स्रौंः ब्रह्मणे नमः || ह्स्रौंः विष्णवे नमः || ह्स्रौंः रुद्रा० || ह्स्रौंः ईश्वरा० || ह्स्रौंः सदाशिवाय नमः || तदुपरि कुम्भं संस्थापयेत् || कांश्य कुम्भ मंत्रः || आराधनम् || मृण्मय पुष्टिवर्द्धनं स्थापयेत् || बीज सहितेन पूजनं ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यू-एं आनन्द प्. १०अ) भैरवाय वौषट् || श्क्ष्म्ल्व्र्यूं सुरादेवी वौषट् || नमो नमो देवेभ्यो योगिनीभ्यो नमो नमः मातृभ्यश्च नमोस्तुते शाकिनीभ्यो नमो नमः || इति द्रव्यकुम्भ संस्कारः || ततोर्घ पात्र पूजा || त्रिकोण षट्कोण वृत्त चतुरस्रमण्डलं कृत्वा || तन्मध्ये || ओं हूं आत्मतत्त्वाय आधारशक्तये नमः || ततो ध्यानम् || त्रिपादं सप्तहस्तञ्च द्विशीर्षमग्नि सन्निभम् || रक्त पद्म सुखासीन अग्निज्वाला सुशोभनम् || इत्याधारं प्रतिष्टाप्य || तस्योपरि || ओं हूं विद्यातत्वाय पात्राय नमः || ततो ध्यानम् || जपा कुसुमसंकाशमभयावर शोभितम् || सूर्यमण्डलसंस्थानं ज्वालामाला स्वरूपिणम् | इति || पात्रं प्रतिष्ठाप्य || ततो बीज सहितं पात्रं पूरयित्वा || तस्योपरि || ओं हूं हूं हूं शिवतत्वाय प्रेताशनाय वौषट् || ततो ध्यानम् || श्वेतवर्णं द्विभुजञ्च अभयावर शोभितम् || पत्र षोडश संस्थितञ्च चन्द्रज्वाला सुशोभितम् || प्. १०ब्) पात्र मध्ये पञ्चरत्नं || ऐं ग्लुं ऐं श्लुं ऐं व्लुं ऐं म्लुं ऐं न्लुं || ततः सह बिन्दु तर्पणं कुर्यात् || ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं आनन्दभैरवाय वौषट् || श्क्ष्म्ल्व्र्यूं सुरादेवी वषट् || पूर्णपात्र मध्ये || ऐं ५ ह्रां ह्रीं ह्रुं ह्रः प्रसर २ घोर २ तरतनू प्रचट २ कह २ वम २ दम २ धम २ घातया विघनि २ हूं २ फट् २ क्रों श्रीकौमारिका विद्या? पादुकां० || ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्स्रौंः श्क्ष्म्ल्व्र्यीं सः सः सः आनन्दशक्ति भैरवानन्द श्री महाविध्या राजेश्वर ह्स्क्ष्म्ल्व्रूं पादुकां० || आवाहनादि || इति त्रिकोण मध्ये || ततः चक्राधारम् || एकारं योन्याकारञ्च कर्णिकामध्ये संस्थिते || तदवाह्य मधु? पत्रञ्च त्रिवृत्तिञ्च सुशोभितम् || तदवाह्यंञ्चतुरस्रञ्च चतुर्द्वारोपशोभितम् || रावञ्चक्रं समालिख्य मण्डलं गुरु मुत्तमम् || अथ पञ्च रजम् || समज्ञो विसेषणैव विनारजोन पूजयेत् || पञ्चरजं पञ्चदेवं पञ्चवर्णस्य देवता || ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च ईश्वरश्च सदाशिवः || प्. ११अ) एते पञ्च महादेवं मुद्धरेच्चक्रमुत्तमम् || ततो मुद्रा योनि भूमि शुद्धिः ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्स्रौं ह्स्रौं ह्स्ख्प्रें श्री पादुकां० || ५ || मालनि चकारयेत् || श्री संवर्त्ता ध्यानम् || अलूं अनन्तमण्डलाय श्री पादुकां० || ऐं ५ ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं मः मः सः आनन्दशक्ति भैरवानन्द विराधपतये श्क्ष्म्ल्व्र्यूं पादुकां पूजयामि || ५ || नरासन पादुकां पूजयामि || ५ || पुष्करद्वीप दन्तुरादेवी श्रीसूत्रधार क्षेत्रपालाय पादुकां० || ऐं श्रीं ह्रीं कुंभपत्र वटुकनाथाय पादुकां० || ५ || मयुरासन पादुकां० || ५ || मूषासन पादुकां || ५ || ऐं ५ गां गीं गः कुलगणेश्वराय पादुकां० || अनेन मन्त्रेण बलि पूजा || ५ || स्वगुरु श्री कुब्जिशानन्ददेव श्री पादुकां० || ५ || परम गुरु श्री वीर्यानन्ददेव पादुकां || ५ || परमेष्टि गुरु श्री त्रिशानन्ददेव पादुकां० || एवं नाथ सर्व || पीत || पूर्व || कृष्ण || दक्षिण || रक्त || उत्तर || श्वेत || पश्चिम || कपालशूला प्. ११ब्) भयवरदं ध्यायेत् || हकारादि मूलमन्त्र पूजा || अं अस्त्राय फट् || ऐं ह्स हृदयाय नमः || ऐं क्ष्मः शिरशे स्वाहा || ऐं ल्वः शिखायै वषट् || ऐं यः कवचाय हूं || ऐं ऊं नेत्रत्रयाय वौषट् || कराऽऽन्गन्यासः || ऐं हः शिखास्थाने पादुकां पूजयामि || ऐं सः शिरः स्थाने पादुकां० || ऐं क्षः ललाटे || ऐं मः वक्त्रे || ऐं लः हृदये || ऐं वः नाभौ || ऐं रः गुह्ये || ऐं यः जानौ || ऐं ऊं पादद्वये || सर्वाङ्गन्यासः || आत्ममूलमन्त्रेण गुरुमण्डल पूजा || ऐं ५ ल्लुं डौं महापूजा गुरु मण्डल श्री कुब्जिकाय पादुकां पूजयामि || मध्ये || ऐं ५ म्लुं ऐं महापूजा गुरुमण्डल श्री शक्ती पादुकां० || पूर्वे || ५ प्लुं उं परमेष्टि गूमण्डल श्रीदेवी पादुकां० || दक्षिणे || ५ स्लुं ईं परमगुरुमण्डल श्री ग्यानी पादुकां० || पश्चिमे || ५ ग्लुं अं गुरुमण्डलश्री अग्न्या देवी पादुकां० || उत्तरे || सर्वे || २ श्यामपीत || कृष्ण || श्वेत || रक्त || अभय वरदं ध्यायेत् || अथ त्रिकोण पूजा || ५ शिवतत्व गुरुमण्डल श्री परापादुकां० || प्. १२अ) अग्रकोणे || ५ विध्यातत्व गुरुमण्डल श्री परापर पादुकां० || दक्षिणकोणे || ५ आत्मतत्व गुरुमण्डल श्री अपरा पादुकां० || वामकोणे || श्वेतपीत आरक्त कपालाभय धारां || मध्ये परमेश्वर परमेश्वरीं || अथ वृत्ताकार मण्डले पूजयेत् || ५ आं कुसुमा पादुकां० || ५ श्री जया पादुकां० || ५ विजया पादुकां० || ५ आं अजिता पादुकां० || श्रीं अपराजिता पादुकां || ५ || श्री हंसा पादुकां० || ५ श्री यं सौता पादुकां० || ५ रं विध्या पादूकां० || ५ लं रि विद्या पादुकां० || ५ वं प्रतिष्ठा पादुकां० || एवं सर्वे पञ्चवर्ण चतुर्भुज पुस्तकाक्ष अभय वरदं ध्यायेत् || दक्षिणावर्त्तेन पूजयेत् || पुनर्द्वितीय रेखा वृत्त पूजा || ५ श्री कुलभैरव पादुकां || ५ श्री कुलनाथ भैरव पादुकां० || ५ श्री कुतुङ्गल भैरवनाथ पादुकां० || ५ श्री कुलकेट भैरव पादुकां० || ५ श्री कुलाज्ञानन्दभैरव पादुकां० || ५ श्री कुलाज्ञा देवी पादुकां० || श्वेत पीत तथा रक्त श्याम प्. १२ब्) कृष्णधूम्र चतुर्वर्ण कपालशूल डमरु खट्वाङ्ग धरां ध्यायेत् || वामावर्त क्रमपूजा || पुनः तृतीय वृत्तपूजा || ५ उग्र चण्डादेवी पादुकां० || ५ प्रचण्डा देवी पादुकां० || ५ चण्डिकादेवी पा० || ५ चण्डनादिनी देवी पा० || ५ चण्डवती देवी पा० || ५ चण्डरूपादेवी पा० || ५ अति चण्डिका देवी पा० || ५ श्रीं हीं चण्डचोशादेवी पा० || ५ ह्स्फौं श्रीसिद्धिचामुण्डेश्वरी देवी श्री पादुकां पूजयामि || दक्षिणावर्तेन पूजनं || सर्वे रक्तवर्णचतुर्बाहुकपालशूल खड्गखेटकधरां ध्यायेत् ||| ततोष्टदल पूजा || ५ ब्रह्माणी || ५ माहेश्वरी || ५ कौमारी || ५ वैष्णवी || ५ वाराही || ५ इन्द्राणी || ५ चामुण्डा || ५ महालक्ष्मी || स्वस्व वर्ण स्वायुधा || नैर्-ऋत्ये || ५ क्षां क्षीं क्षूं क्षः नमः क्षेत्रपालाय पादुकां० || कृष्णवर्ण चतुर्भुज डमरुखट्वाङ्ग कपालशूल शववाहन मुण्डमाला || ध्यानम् || वायव्ये || ५ गां गीं गूं गः ग्लूं ग्लः गणेश्वराय पादुकां० || श्वेतवर्ण खड्ग प्. १३अ) भुज परशु त्रिशूल कपाल पद्मा भय वरदं ध्यायेत् || ईशाने || ५ श्रीं ह्रीं कुलपुत्र वटुकनाथ पादुकां० || नीलवर्ण द्विभुज डण्डकपाल नग्न नागयज्ञोपवितं || आग्नेये || ५ श्रीं ह्रीं महाकौमारी पादुकां० || अतिरक्त वर्ण द्विभुज मुक्तकेश हाराभरण त्रिनेत्र मयूरा शक्ति कपालधारा ध्यायेत् || ऐं काण मध्ये || ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्स्कांः अघोरे ह्रां थघोरे ह्रीं घोर घोरतरे ह्रूं ह्रें सर्वतः सर्व सर्वसर्वे ह्रौं उं ज्ञं सः नमस्ते रुद्ररूपेण ह्रः ह्स्कौंः ह्स्ख्फ्रें श्रीं ह्रीं ऐं || ५ ऐं अः ऐं वज्र कुब्जिकाना ह्स्फ्रें त्रिलोक्ष्यजक्षणि ह्रीं कामाक्षगुल द्रावणी कनेस्त्री महाखोभकारणी ऐं सौं पादुकां० || ह्स्कौंः || मध्ये || आवाहनादि || ५ अभ्यडण पादुकां० || ५ उतवतन पादुकां० || ५ नरास पादुकां० || ५ अरिम्नान पादुकां० || ५ विलेपन पादुकां० || ५ अक्षत पादुकां० || ५ वीरभस्म पादुकां० || ५ मोहनी पादुकां० || ५ नीलवर्णं नववक्त्र प्रतिवक्त्रं त्रिलोचनम् || अष्टादश भुजोपेतं कबन्धाहार शोभितम् || प्. १३ब्) खड्गखेटक धरन्देवं त्रिशूलमंकुश धारिणम् || कमण्डलु धरं देव श्रेष्ठं डमरु धारिणम् || खट्वाङ्गञ्च धरन्देवं वाण धनुः सुशोभितम् || डवशू घण्ट धरन्देवमभयावरहस्तकम् || गदा चक्र धरं देवं काद्या विद्यु तथैव च || एवं रूपं नवात्मानं मण्डलं गुरु मण्डलम् || खवर्णं पूर्ववक्त्रं तु दक्षिणे कृष्ण शोभितम् || उत्तरे पीत वर्णन्तु सोत्तरे रक्तमेव च || रक्तस्य दक्षिणे सिंहः श्वेतमुत्तरमेव च || उर्द्धे पीत वर्णन्तु पीतश्याम कृष्णदक्षिणे || रक्तमुत्तरमित्याहुः सुदुर्द्ध श्वेतमुत्तम् || ५ छत्रोलंकार पादुकां पूजयामि || ५ समस्त मंत्र पठि सिध्यासन पीठ पीठोपपीठ क्षेत्रोपक्षेत्र सन्दोहोपसंदोह दिव्यसिद्धि समय चक्र पादुकां० || उक्तानुक्तं यत्किचित् तत्सर्व हृदयाय पादुकां० || ५ नमः श्री नाथ पादुकां० || ५ नमः सिद्धिनाथ पादुकां० || ५ श्री कुजेशनाथ प्. १४अ) पादुकां || ऐं ५ हं श्री अनन्तनाथ पादुकां पूजयामि || ऐं ५ सं श्री कुलनाथ पादुकां० || ऐं ५ क्षं श्री कदंबनाथ पादुकां० || ऐं ५ मं श्री विमलनाथ पादुकां० || ऐं ५ लं श्री अद्वैतनाथ० || ऐं ५ वं श्री तुष्णीषनाथ पा० || ऐं ५ रं श्री समयनाथ पा० || ऐं ५ यं श्री शिलाशेखरनाथ पा० || ऐं ५ ऊं श्री शांभवाज्ञादिनाथ पादुकां पूजयामि || नील श्वेत कृष्ण श्याम पीत धूम्र रक्त स्फटिक ज्योति द्विभुजकपाल दण्डधरां ध्यायेत् || एवं गुरु पंक्ति कर्णिकामण्डलं पूजयेत् || ऐन्द्राणी बीजमादाय कुण्डलाकारमुद्धरेत् || एवमेषा महाबीजं गुरुमण्डलं समुद्धरेत् || कर्णीकायां स्थितं देवी रुद्रशक्ति श्वरूपिणी || एवंमेषा महाविद्या वाग्भवं परमेश्वरी || अरुणारुणसंकाशं कपालबीजधारिणी || रक्तवस्त्र परीधानं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् || व्योमाक्षरं समाहृत्य रुद्राक्षरेण संयुतम् || प्. १४ब्) माहेश्वरी स्वरसंयुक्तं ब्रह्म खण्डेन्द्वलंकृतम् || दाडिमी पुष्पसंकाशं पञ्चबाण धनुर्द्धण || अभयावर हस्तञ्च माया लक्ष्मी नमोस्तुते || तालु शक्ति समादाय अग्नि बीजेन संयुतम् || चतुर्थस्वरसंयुक्तं बिन्दुखण्डेन्द्वलंकृतम् || चन्द्रकोटि प्रतिकाशं पुस्तकाक्षं च धारिणी || श्वेतपद्म स्थितं देवी श्री देवीं तां नमाम्यहम् || जीवासन स्थितं प्राण चण्डिकाक्षरसंयुतम् || अधस्ता रुद्रसंयुक्तमैन्द्राणी स्वरभूषितम् || नादबिन्दुसमायुक्तमुद्धरेत्मन्त्र मुत्तमम् || कुब्जिका इति विख्याता कुण्डलाकारसंस्थिता || रक्तवर्ण महातेजा खड्गखेटकधारिणी || कपालबीज वस्तञ्च मुण्डाभरण भूषितम् || नृमांसं रसरूपञ्च लशुन स्नायु मुज्जया || एकत्र मिलितन्देवि भैरवं कुलनायकम् || कृष्णाजिन प्रतीकाशं कपालं शूलधारिणम् || प्रेतासन महारौद्रं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् || मुण्डमाला भरणं च नागाभरण शोभितम् || प्. १५अ) एवमेषा महाविद्या प्रणवं पञ्चमुत्तमम् || सर्वमंत्र शिरो देवि सर्वदेव शिरस्तथा || ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च ईश्वरश्च शदाशिवः || एवमेषा महाबीजमुद्धरेत् साधकोत्तमः || सर्वसिद्धि फलं मन्त्रं सर्वकाम फलप्रदम् || प्राणं जीव समारुढं नै-ऋत्य कालमेव च || अधस्तादिन्द्र वारुण्या अग्निवायव्य संयुतम् || कौमारी स्वरसंयुक्तं बिन्दुखण्डेन्दु भूषितम् || एवमष्टाक्षर मन्त्रमुद्धरेत् कूटमुत्तमम् || जीव प्राण समारूढमुद्धरेत् प्रथमाक्षरम् || चतुर्थस्वरसंयुक्तं बिन्दुखण्डेद्बलंकृत म् || नमः स्वरान्तसंयुक्तं स्वाहा कारान्त वापि वा || शिरः पाद समायुक्तं मन्त्र मेतत्सुदुर्लभम् || अष्टाक्षरमष्ट भेदमष्टपीठ समातृकम् || अष्टा अष्टभेदैश्चैव चतुषष्टिश्च योगिनी || नव नवति भेदैञ्चै काशीति भेदरूपिणी || एतत् ते कथितन्देवि नवात्मा परमेश्वरी || ५ नरासन पादुकां० || ५ ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं सः सः सः आनन्दशक्तये वीरपतये श्क्ष्म्ल्व्र्यूं श्री प्. १५ब्) कण्वनाथ सहित सहिताय पादुकां पूजयामि || इति त्रिकोण मध्ये पूजयेत् || ततो बलि पूजनं || ५ अघोरे अमोघवरे देवि मले श्री ब्रह्मणि विच्चे पादुकां पूजयामि || माहेश्वरी || कौमारी || वैष्णवी || वाराही || इन्द्राणी || चामुण्डा || महालक्ष्मी || स्वस्वमन्त्रेण पूजा || ५ हूं महाकालाय बलिं गृह्ण २ स्वाहा || ५ क्षां क्षीं क्ष नमः क्षेत्रपालाय बलिं गृह्ण २ स्वाहा || ५ पद्मासन पादुकां० || ५ पात्राय पादुकां० || ५ ईश्वरी पादुकां० || ५ कर्णिका पादुकां० || शुंभ पादुकां० || ५ महिष पादुकां० || ५ गरुडासन पादुकां० || ५ उग्र चण्डि देवी पादुकां० || ५ प्रचण्डदेवी पादुकां० || ५ चण्डिका देवी पादुकां० || ५ चण्डनायिका देवी पादुकां० || चण्डवति देवी पादुकां० || ५ चण्डरूपादेवी पादुकां० || ५ अतिचण्डिका देवी पादुकां० || ५ श्रीं ह्रीं चण्डचोग्रादेवी पादुकायै नमः || ५ ह्स्फ्रौं श्रीसिद्धि महाचामुण्डेश्वरि बलिं गृह्ण २ स्वाहा || ततो महामाया स्तुतिं कृत्वा || प्. १६अ) इति गुरु मण्डल पूजा पद्धतिः || ततः क्रममणडल पूजामारभेत् || सोम सूर्ययाग्नि कोणञ्च पञ्चतत्वञ्च तव बहिः || तत्र बाह्ये षट्शृङ्गञ्च वसुपत्रञ्च तद्बहिः || तद्बाह्ये षोडशारञ्च त्रिवृतञ्च सुशोभितम् || चतुरस्रञ्चतुर्द्वारं प्राकार परिवेष्टितम् || एवमेषा महाचक्र मुद्धरेत् साधकोत्तमः || या कोणे मारुताक्षे चतुकर सहिता पञ्चकं || स्था कुबेरे ईशे षट्कान्त संस्थातरधपथ गता चाग्नि शृङ्गे चतुस्कं || याम्ये पञ्च समेता रजनिचर मुखे या चतुष्का वृताङ्गी साष्टाभिः सादि भेदैः सहित स्वरनुता पातु द्वात्रिंश वर्णं || पूर्वद्वारे || ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं व्लुं गणपतये वर २ द सर्वजनं मे? वशमानय स्वाहा || श्वेतवर्ण चतुर्भुज पाशांकुश कपाल धराम् || पुनर्डामरुखि || ओं ह्रीं उत्तिष्ट पुरुषि किं स्वपिषि भयं मे समुपस्थितम् || यदि शक्यमशक्यं वा तन्नो भगवति शमय स्वाहा || प्. १६ब्) रक्त वर्ण शंख शूल चक्र वामे पात्र खेटक खड्ग पाशांकुश धरां ध्यायेत् || पुनर्वनदुर्गापूजा || ऐं ५ ह्रीं दुर्गायै नमः || रक्तवर्णं चतुर्भुजं शङ्खचक्रं अभयवरदं ध्यायेत् || इति पूर्वद्वारे || ततो दक्षिणद्वारे || ५ कामदेवाय नमः || ५ वमन्ताय नमः || रक्तवर्णं द्विभुजं पञ्चबाणधनुर्धरां || ततः पश्चिमद्वारे || ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौं ऐं मातङ्गेश्वरी सर्वजन मोहिनिः सर्वमुखरंजनि सर्वराजवशंकरि त्रिभुवन वशङ्करि सर्वलोक वशङ्करि सर्वजनं अमुके वशमानय स्वाहा || सौं व्लुं ऐं ऐं मातङ्गी पादुकां पूजयामि || श्याम वर्ण चतुर्भुज मत्स्यमांस चरुकवीणा वाद्य धरा || पुनराजलक्ष्मीः || क्लीं व्लीं आं ईं राज्यं देहि राजलक्ष्मि सौं इं अं व्लीं क्लीं रों ह्रीं श्रीं राजलक्ष्मी श्री पादुकां० || रक्तवर्ण चतुर्भुज अक्षमाला पद्म बीज पूरक धरा || इति पश्चिमद्वारपूजा || ओं म्व्लुं ओं ५ शङ्खनिधि पुष्पनिधि पादुकां० || श्वेतवर्ण द्विभुज वरदाभय हस्ता || पुनः प्. १७अ) कुबेरं || ५ कुं कुबेराय यक्षाधिपतये अप्सरोगण सहिताय अश्वारुढाय नमः || रक्तवर्ण गदा रत्न कलश धरा || ततस्त्रिकोण मध्ये मूल देव देवं || ५ रत्न सिंहासनाय नमः || परमेश्वरी परमेश्वरमावाह्य || संपुटविद्यामावाहयेत् || ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्क्रौं नमो भग * ति ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं श्क्ष्म्ल्व्र्यूं कुब्जिके ह्स्क्ल्हां ह्स्क्ल्ह्रीं ह्स्क्ल्ह्रूं ऽऽन ञ ण न म अघोरे घोरामुखि च्छ्रां च्छ्रीं किणि २ विच्चे ह्स्क्रौं ह्स्ख्फ्रें श्री ह्रीं ऐं श्री कुब्जेश्वर श्रीकुब्जेश्वरी श्री पादुकां पूजयामि || नीलवर्णाग्नि प्रेतासन दशभुज पञ्चवक्रां वामे ब्रह्म कपाल त्रिशूलचक्रञ्च जवरद दक्षिण भागे ब्रह्मकपालमयमुक्तपारिजातकाक्ष माला पुस्तका भय मुण्डमालाभरणं ध्यायेत् || त्र्यंजलिः || इति त्रिकोणमध्ये || त्रिकोणवामभागे || कामेश्वरीं || ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं व्लूं आं ईं अं यं रं लं वं शं कामेश्वरी प्. १७ब्) इच्छा काम फल प्रदायिनी सर्वशत्रु वशंकरी जगत्क्षोभणकरी हूं हूं हूं ऐं द्रां द्रीं क्लीं व्लूं सः सौंः क्लीं ऐं श्रीं ह्रीं कामेश्वरी पादुकां० || रक्तवर्ण चतुर्भुज सिंहासना दक्षिणे कपाला भया वामे पाशांकुश धरा दक्षिण कोणे वज्रेश्वरी || ५ ऐं सर्वकार्यार्थ साधनी वज्रेश्वरी वज्रपञ्जर मध्यगते ऐं क्लिन्ने ओं क्रौं ह्रीं वज्र नित्यायै नमः श्यामवर्ण षड्भुज खड्गखट्वापाशांकुश धनुः शरधरां ध्यायेत् || त्रिकोणाग्रे || भगमालिनी || ऐं भगभवे भगिनि भगो दध्य भगमालनि भगार्महभगयोगिनि भगनिष्पादनि भगश्वरूपिणि भगकारणकरिन द्रवकरि वदयद्रवे द्रावय अमुके वरदेवी अपांशु क्षोभय २ सर्वसत्वाय भगेश्वरी ऐं ब्लुं लं व्लूं सौं रैं व्लूं सौं व्लूं मे क्लिन्ने नृकरकाल ह्रीं भगमालिनी नमः || श्वेतवर्ण पद्मासन चतुर्भुज दक्षिणे अंकुश अक्षमाला वामे पुस्तकपाशधराम् || ततः पञ्चमकोण पूजा || ५ उड्यानपीठे ओडीश्वरानन्दनाथ प्. १८अ) ओडीश्वरी पराम्बा पादुकां० || ५ मित्रेशानन्दनाथ मित्रेशा पराम्बा पा० || ५ जालंधर महापीठे जालंधरानन्दनाथ जालंधरी पराम्बा पा० || ५ ओडानन्दनाथ पाताल पराम्बा पा० || ५ पोण्डगिरि महापीठे पोण्डेश्वरानन्दनाथ पोण्डेश्वरी पराम्बा पा० || ५ षष्ठिशानन्दनाथ काली पराम्बा पा० || ५ कामरुपीठे कामेश्वरानन्दनाथ कामेश्वरी पराम्बा पा० || ५ चर्यानन्दनाथ महूरणसा पराम्बा पा० || ५ कोकण महापीठे कोकणानन्दनाथ महालक्ष्मी पराम्बा पा० || ५ दुर्वाशानन्दनाथ कुब्जिका पराम्बा पा० || रक्तवर्ण द्विभुज कपालमुद्रा धरां ध्यायेत् || पुनः षट्कोण पूजा || पश्चिमकोणे || ५ ड्म्र्यूं डाकिनि योगिनि मा रक्ष २ देवि आगच्छ २ इमां पूजा गृह्ण २ ऐं घोरे ह्रीं सः परमघोरे हूं घोररूपे ऐं चामुण्डे ड्र्ण्व्स्व्यू-ईं ड्म्र्यूं ह्स्क्रौं ह्स्ख्प्रू-ऐं श्रीं ह्रीं ऐं डाकिनी योगिनी श्री पादुकां० || वायव्ये || ५ ड्म्र्यूं राकिनि योगिनि मा रक्ष २ प्. १८ब्) अदिमन्त्रे ड्र्ण्व्श्व्यूं ड्म्र्यूं ५ राकिनी योगिनी पादुकां० || ईशाने || ५ ल्म्यूं लाकिनि योगिनि मा रक्ष २ आदि मन्त्रे श्र्ण्व्स्र्यूं श्म्र्यं ५ लाकिनी पादुकां० || पूर्वकोणे || ५ क्ष्म्र्यूं काकिनि योगिनि मा रक्ष २ आदि क्ष्ण्क्फ्ह्व्यु क्ष्म्र्यूं ५ काकिनी देवी पादु० || आग्नेय कोणे || ५ स्म्र्यूं शाकिनि योगिनि मा रक्ष २ आदि क्ष्र्ण्क्फ्ह्व्यूं स्म्र्यूं ५ शाकिनि देवी पादुकां० || नैर्-ऋत्ये || ५ ह्स्र्यूं हाकिनि योगिनि मा रक्ष २ देवे आगच्छ २ इमां पूजां गृह्ण २ ऐं घोरे ह्रीं सः परमघोरे हूं घोररूपे ऐं चामुण्डे ह्र्ण्क्फ्ह्व्यू ह्स्र्यूं ह्स्क्क्रौं ह्स्ख्फ्रें श्रीं ह्रीं ऐं हाकिनी देवी श्री पादुकां पूजयामि || सर्वकाल वर्ण ऋतु भुज डमरु खट्वाङ्गशूल पाशपान पात्रमुद्रा धरां ध्यायेत् || ततोष्टकोण पूजा || ५ प्रयाग महाक्षेत्राय शऽऽन्करानन्दनाथ ब्रह्माणी पराम्बा पादुकां० || ५ वाराणसी महाक्षेत्राय रं रेवानन्दनाथ माहेश्वरी पराम्बा पा० || प्. १९अ) ५ कोलापुर महाक्षेत्राय योगानन्दनाथ कौमारी० || ५ जयन्ति महाक्षेत्राय सहरिसानन्दनाथ वैष्णवी० || ५ विजयन्ति महाक्षेत्राय भटानन्दनाथ वाराही० || ५ चरित्र महाक्षेत्राय किलकिलानन्दनाथ इन्द्राणी० || ५ विरंचि महाक्षेत्राय कालरात्रिनन्दनाथ चामुण्डा || ५ अट्टहास महाक्षेत्राय भीषणानन्दनाथ महालक्ष्मी श्री पादुकां पूजयामी || सर्व धूम्रवर्णा चतुर्भुजां कपालशूल देव्या हस्तेन पानपात्रं खादन्तीं पिबन्तीं ध्यायेत् || पूर्वादीशानान्तं पूजा || पुनरष्टदल पूजा || ५ हेतुक भैरवाय श्री पादुकां० || ५ त्रिपुरान्तक भैरवाय पा० || ५ अग्निवेताल भैरवाय पा० || अग्निजिह्वा भैरवाय पा० || ५ वारुणी भैरवाय पा० || ५ काराल भैरवाय || एकपाद भैरवाय० || ५ भीमरुस भैरवाय पा० || सर्वरक्तवर्ण द्विभुज कपालमुद्रां ध्यायेत् || पूर्वादि ईशानान्तं पूजा || ततः षोडशदल पूजा || ऐं ग्लूं नमो भगवति वार्त्तालि २ वाराहि २ प्. १९ब्) वराहिमुखि २ अन्धये अन्धनि नमः रुन्धये रुन्धनि नमः ज्रेम्भये ज्रेम्भणि नमः मोहये मोहनि नमः सर्वदुष्ट प्रदूषणि सर्व वाक् चिन्त चक्षुर्जिह्वा स्तंभनं कुरु २ शीघ्रं वशं कुरु २ क्ल्यूं हूं ठ ठ ठ ठ हूं फट् || रक्ताम्ब प्रेतासन कृष्णवर्ण त्रिमुख वाराह त्रिनेत्र फल कपाल वामे मुशल यष्टिं धरां ध्यायेत् || ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौंः ऐं मातङ्गेश्वरी सर्वजन मोहनी सर्वमुखरञ्जनी सर्वरा अवशंकरी त्रिभुवन वशंकरी सर्वदुष्ट मृगवशंकरी सर्वलोकवशंकरी सर्वजन अमुक वशमानय स्वाहा || ऐं सौं यलूं ऐं ऐं मातङ्गेश्वरी पादुकां० || श्यामवर्ण चतुर्भुज मत्स्यमांस चरुकवीणावाद्यां ध्यायेत् || ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौंः राजं देहि राजलक्ष्मी सौंः राजलक्ष्मी श्रीपादुकां० || रक्तवर्ण चतुर्भुज अक्षमाला नीलोत्पल दाडिमी पुष्पपद्मच्छत्र सहस्रदल पद्मां ध्यायेत् || ५ ओं ह्रां राजपतत उग्र चण्डाय मर्दनी क्रौं रक्ष २ धूं ज्ञं सः अमृतहरे नमः ५ हूं फट् || प्. २०अ) श्यामवर्ण प्रेतासन कर्तरि मुण्डधरां ध्यायेत् || ततो नेत्र भट्टारक || ५ ड्ण्यूं क्लीं इं हूं च्ण्यूं फट् नेत्र भट्टारकाय श्री पादुकां० || श्वेतवर्ण चतुर्भुज पद्मद्वय अभयवर धरं ध्यायेत् || ५ सकचण्डाधिकाय पादुकां० || रक्तवर्ण चतुर्भुज पद्मद्वय अङ्कुश द्वय धरां ध्यायेत् || ५ ओं ह्रीं ह्रें ह्रें ह्रि हू हू हू स स सः स्वाहा ह्र खेश्वर पादुकां० || श्यामवर्ण द्विभुज मांसमदिरा पूरित कपाल ध्यायेत् || ५ भुये भूतेशं क्षोभ मोहये सर्वसत्व वशं मे कुरु स्वाहा || कृष्णवर्ण पाशाङ्कुश चन्द्र विदारितं ध्यायेत् || ५ ओं ह्रीं मोहनाय स्वाहा || श्वेतवर्ण पञ्चवाण धनुर्धरां ध्यायेत् || ५ नमो भगवति माहेश्वरी स्वाहा || श्यामवर्ण चतुर्भुजपायस हविः शूर्प्प द्रव्यधरां ध्यायेत् || ५ ओं ह्रीं भुवनेश्वरी श्री पादुकां० || रक्तवर्ण चतुर्भुज पाशाङ्कुशवराभयं ध्यायेत् || ५ ह्स्क्रैं ह्स्क्ल्ह्रीं ह्स्क्रौंः त्रिपुरशेखरा श्री पादुकां० || जवा कुसुमवर्ण पाशाङ्कुशवराभीति अक्षमाला पुस्तक धरां प्. २०ब्) ध्यायेत् || ५ ओं ह्रीं ज्वालामालिनी ज्वालामुखी हूं स्वाहा || रक्त वर्ण ऋतु भुज पाशाङ्कुश कपालशूल व्याघ्र सिंह धरां ध्यायेत् || ५ ओं ह्रीं कुल भैरवाय अघोरे ह्रीं स्वाहा || रक्तवर्ण दशबाहु कपाल खड्ग त्रिशुल डमरुक नरमांसपान पात्रमत्स्य पानचरु मात्र पोण्डुर शङ्खधरां ध्यायेत् || एवं सर्वे || पूर्वादि पूर्वान्त पूजनम् || ततश्चतुष्कोण पूजा || वायु कोणे || ओडीश्वरानन्दनाथ ओडीश्वरी पराम्बा पादुकां पूजयामि || ५ जालेश्वरानन्दनाथ जालेश्वरी परा० || ५ पोण्डीनन्दनाथ पोण्डेश्वरी परा० || ५ कामेश्वरानन्दनाथ कामेश्वरी परा० || ततोऽर्ध्व चन्द्र कुबेरे ५ श्री कण्ठानन्दनाथ गगना पराम्बा पादुकां० || ५ अनन्तानन्दनाथ सुष्मना पराम्बा० || ५ शंकरानन्दनाथ मुख्या पराम्बा० || ५ गगनानन्दनाथ पाताल पराम्बा० || ततः षट्कोण पूजा || ईशाने || ५ डामरानन्दनाथ डाकि पराम्बा० || प्. २१अ) ५ रामरानन्दनाथ राकिनी पराम्बा० || ५ लामरानन्दनाथ लाकिनी पराम्बा० || ५ कामरानन्दनाथ काकिनी पराम्बा० || ५ सामरानन्दनाथ शकिनी पराम्बा० || ५ हामरानन्दनाथ हाकिनी पराम्बा० || ततश्चुतुष्कोण पूजा || आग्नेये || ५ औडीशानन्दनाथ रक्ता पराम्बा० || ५ चक्रानन्दनाथ चण्डा पराम्बा० || ५ कुरङ्गीशानन्दनाथ कराला पराम्बा० || ५ अदृशानन्दनाथ महासूक्ष्मा पराम्बा० || ततो मण्डल पञ्चकोणे || याम्ये || ५ ज्ञानशृगानन्दनाथ दीपा पराम्बा० || ५ ऋषि शृंगानन्दनाथ कुलदीपा पराम्बा० || ५ रत्नशृङ्गानन्दनाथ वर्वरा पराम्बा० || ५ पोण्डु शृङ्गानन्दनाथ बहुरूपा पराम्बा० || ५ सिद्धिशृङ्गानन्दनाथ महंतारिका पराम्बा० || पुनः चतुरस्र पूजा || ५ परसंभावानन्दनाथ विचा पराम्बा || ५ नविसानन्दनाथ मदंशका पराम्बा || ५ शशितानन्दनाथ काली पराम्बा० || प्. २१ब्) ५ मित्रेशानन्दनाथ कुब्जिका पराम्बा० || एतानि पीत श्याम रक्त धूम्र श्वेत अतिरक्त कपालशूल देव्या लिङ्गित चिबुक हस्तां ध्यायेत् || पुनः क्षेत्रपाल पूजा || ५ ह्रां ह्रीं ह्रूं श्मशान क्षेत्रपाल काली पराम्बा पादुकां० || पूर्वे || ५ ओं हूं कनवीर क्षेत्रपाल कराली पराम्बा० || आग्नेये || ५ हूं तवि हूं मागङ्गक्षेत्रपाल विकराली पराम्बा० || दक्षिणे || ५ श्री उन्मत्त क्षेत्रपाल ज्वलने त्रिदेवी || नैर्-ऋत्ये || ५ ह्स्फ्रैं वारुणक्षेत्रपाल सुरा देवी पराम्बा० || पश्चिमे || ५ भीमरूप क्षेत्रपाल भयंकरी देवी पराम्बा० || वायव्ये || ५ क्लीं हाटक क्षेत्रपाल मैथुन स्पृहादेवी || उत्तरे || ५ फ्रैं ईशल क्षेत्रपाल ईश्वरी देवी पादुकां० || ईशाने || सर्वकालवर्ण चतुर्भुज अश्वारूढ शूल कपाल तर्जनी अभयधरां ध्यायेत् || मण्डलस्य उत्तर भागे त्रिखण्डा || ५ ह्रां ह्रीं ह्रूं अघोरे ह्रीं सः परमघोरे ह्रू-एं घोरामुखी भीमभीषण र र र रे रे रे ह क ज्ञं सः पादुकां० || ५ ऐं कुब्जि डाकिनि ह्स्फ्रैं त्रैलोक्य कर्षणि हूं कामांङ्गतरावणि प्. २२अ) ह्स्फ्रा-ऐं पादुकां० || ५ ह्रां ह्रीं ह्रूं ह्रैं ह्रौं ह्रः कालि महाकालि ह्रूं हूं हूं मांसशोणित भक्षणि ह्रीं सः स्वाहा || रक्तवर्ण चतुर्भुज पानपात्रं मातुलुङ्ग पाशाङ्कुश ब्रह्मविष्णु महेश्वर विदरिणीं ध्यायेत् || इति त्रिखण्ड पूजा || ततः औषधी पूजा || ५ औषधी पादुकां पूजयामि || ५ चित्रलता || ५ वनस्पती || ५ विन्ध्यवासिनी || ५ वृक्षवासिनी || ५ मेरुवासिनी || ५ मलयवासिनी || ५ महिवासिनी || ५ पर्वतवासिनी || ५ गिरिवासिनी || सरिद्वासिनी || ५ योगिनी पादुकां० || एतानि नीलवर्ण ऋतुभुज धनुःशरपाषाण कपाल सूर्पादि धरां ध्यायेत् || पुनः षट्कोण पूजा || ५ ड्म्र्यूं डाकिनी देव्या ड्म्र्यूं ह्स्क्रौं ह्स्फ्रैं श्रीं ह्रीं ऐं श्री पादुकां० || रक्तवर्ण चतुभुज कपालशूल मत्स्यमांसधरां ध्यायेत् || ५ ड्म्र्यूं राकिनी देव्या ड्म्र्यूं ५ श्री पादुकां० || श्यामवर्ण चतुर्भुज शूलपद्म डमरु कपाल धराम् || ५ ल्म्र्यूं लाकिनी प्. २२ब्) देव्या ल्म्र्यूं ५ श्री पादुकां० || रक्तवर्ण ऋतुभुजशक्ति डण्डवज्र कपाल अऽऽन्कुशमुद्राधरां ध्यायेत् || ५ क्म्र्यूं काकि देव्या क्म्र्यूं ५ श्री पादुकां० || श्वेतवर्ण चतुर्भुज कपाल मत्स्यमांस चरुधरां ध्यायेत् || ५ श्म्र्यूं शाकिनी देव्या श्म्र्यूं ५ श्री पादुकां० || पीतवर्ण चतुर्भुज अक्षमाला पुस्तकाभय वरदधरां ध्यायेत् || ५ ह्स्फ्रें हाकिनी देव्या ह्स्फ्रें ५ पद्रिकां० || श्वेतवर्ण ऋतुवाहु कपालाक्ष पुस्तक अभय वरद मुद्रा शूल धरां ध्यायेत् || ततो महाबलिं दद्याद्देव्या अग्रे || ततो जाप्य || ततः स्त्रोत्र पाठः || इति पश्चिम्नाय पूजा पद्धतिः || ततः पञ्चमी पूजामारभे || ऐं ग्लूं नमो भगवति वार्तालि २ वाराहि २ वाराहिमुखि २ ऐं ग्लूं अन्धये अन्धनि नमः रुन्धये रुन्धनि नमः जृम्भये जृम्भणि नमः जृम्भणे जृम्भणि नमः स्तम्भये स्तम्भनि नमः ऐं ग्लूं मोहये मोहनि नमः || सर्वदुष्ट प्रदुष्टनि सर्वखा सर्ववाक्चित्त चक्षुर्जिह्वा स्तम्भनं कुरु २ शीघ्रं वसं कुरु २ ऐं ग्लूं ठ ठ प्. २३अ) ठ ठ हूं फट् || मूलमन्त्रः || ततो न्यासः || ऐं ग्लूं हृदयाय नमः || ऐं नमो भगवति शिरसे स्वाहा || ऐं वार्तालि २ शिखायै वषट् || ऐं वाराहि २ कवचाय हूं || ऐं वाराहि मुखि २ नेत्रत्रयाय वौषट् || ऐं अन्धये अन्धनि नमः रुन्धये रुन्धनि नमः जृम्भये जृम्भणि नमः स्तम्भये स्तम्भनि नमः मोहये मोहनि नमः अस्त्राय २ फट् ४ || इति अष्टादि कराङ्गन्यासः || ततो गायत्री ऐं ग्लूं वार्तालि विद्महे वार्ताल्यै धीमहि तन्न स्तम्भनि प्रचोदयात् || ततो ध्यानं || रक्ताम्बुज प्रेत वरासनस्थां सद्यो कामां स्फटिकासनस्थाम् || दंष्ट्रा करालीं त्रिमुखारविन्दां कोटीरसंभिन्न हिमांशु रेखाम् || कृष्णाम्बरां कृष्णवरोत्तरीयां प्रवाल कर्णा भरणां त्रिनेत्राम् || फलं कपालं दधती कराभ्यां वामे कराभ्यां मुशलं यष्टिम् || श्यामां प्रवालां भरणां शृढ्यां वाराहि सैन्यां प्रणमामि नित्यम् || ततश्चक्र पूजामारभे || त्रिलिङ्गं बाणकोणं च ऋतुकोणञ्च तद्बहिः || प्. २३ब्) वसु पत्रं समालिख्य त्रिवृतिश्च सुशोभितम् || चतुरस्रं चतुर्द्वारं प्राकार परिवेष्टितम् || एवमेषा महाचक्र सर्वकाम फलप्रदम् || त्रिकोणवामे || ३ अन्धये अन्धनि नमः || दक्षिण कोणे || ३ जृम्भये जृम्भणि नमः || अग्रकोणे || ३ मोहये मोहनि नमः || रक्तवर्ण फल मुशल धरां ध्यायेत् || ततः पञ्चकोण वामावर्त्तेन पूजा || ३ अन्धये अन्धनि नमः || ३ रुन्धये रुन्धनि नमः || ३ जृम्भये जृम्भणि नमः || स्तम्भये स्तम्भनि नमः || ३ मोहये मोहनि नमः || श्यामवर्ण कपाल यष्टि धरां वाराहि वदनां ध्यायेत् || ततः षट्कोण पूजा || दक्षिणावर्तेन पूजयेत् || ३ यम्र्यूं यां यीं यूं यैं यौं यः यक्षिणि जृम्भय मम सक्रूस्मं? देवदत्तानां शुक्रधातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा || ३ ड्म्र्यूं डां डीं डें डैं डौं डः डाकिनि जृम्भय मम शत्रूणां देवदत्तानां अस्थिधातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा || ३ ड्म्र्यूं रां रीं रूं रैं रौं प्. २४अ) रः राकिनि जृम्भय मम शत्रूणां देवदत्तानां मज्जा धातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा || ३ ल्म्र्यूं लां लीं लूं लैं लौं लः लाकिनि जृम्भय मम शत्रूणां देवदत्तानां मेदधातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा || ३ क्म्र्यूं कां कीं कूं कैं कौं कः काकिनि जृम्भय मम शत्रूणां देवदत्तानां मांसधातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा || ३ श्म्र्यूं शां शीं शूं शैं शौं शः शाकिनि जृम्भय मम शत्रूणां देवदत्तानाम सृग्धातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा || ३ सर्व नीलाञ्जन वर्णं हलमुशल कपाल यष्टि धरा ध्यायेत् || अग्रे || ३ चण्डाय नमः || षट्कोण दक्षिणे || ३ क्रोधिने नमः || वामे || स्तंभिने नमः || ततोऽष्टदल पूजा || ३ हेतुक भैरव ब्रह्माणी पादुकां० || ३ त्रिपुरान्तक भैरव माहेश्वरी पा० || ३ वेताल भैरव प्. २४ब्) कौमारी पा० || ३ अग्नि जिह्व भैरव वैष्णवी || ३ वारुण भैरवाय वाराही पा० || ३ कराल भैरव इन्द्राणी पा० || ३ एकपाद भैरवाय चामुण्डा पा० || ३ भीमरूप भैरव महालक्ष्मी सहिताय श्री पादुकां पूजयामि || यथादेवी तथा भैरव वर्ण कपाल शूल चण्ड बीजमुद्रा धरां ध्यायेत् || देवी स्वस्व वर्ण स्वायुध *? || मण्डलस्याग्रे || ३ शत वदन सिंहवाहनाय नमः || पूर्वे || द्वादशादित्येभ्यो नमः || दक्षिणे || अष्टवसुभ्यो नमः || उत्तरे || ३ एकादश रुद्रेभ्यो नमः || चक्रवामे || ३ एकविंशति मुक्तिभ्यो नमः || ३ अश्विनि देवाभ्यां नमः || अग्रे || ३ महिष वाहन देवी श्री पादुकां० || ३ सहस्रदले सर्वेभ्यो देवेभ्यो नमः || मण्डल वामभागे || चतुरस्र मण्डलं कृत्वा बलिं स्थापयेत् || सें हीं श्रीं श्लूं चण्डचण्डाय वलिं गृह्ण २ स्वाहा || यथाशक्ति जाप्य || ऐं श्लूं || मूलमन्त्र || इति पञ्चमी विद्या पद्धतिः || प्. २५अ) अथ पूर्वाम्नाय पूजा पद्धतिर्लिख्यते || ओं नमो वागीश्वराय || अथ मूलमन्त्रः || ऐं ह्रीं चण्डिके ताण्डव प्रिये हुं मेश्व?नादिनि स्वाहा || इति मूल मन्त्रः || ओं ह्रीं जातवेदशि ह्रीं हृदयाय नमः || ओं ह्रीं चण्डिके शिरसे स्वाहा || ओं हीं ताण्डव प्रिये शिखायै वषट् || ओं ह्रीं ज्वलन्ति कवचाय हूं || ओं ह्रीं व वूं त वूं नेत्र त्रयाय वौषट् || ओं ह्रीं महाकालाय अस्त्राय फट् ४ || अङ्गुष्ठादि कराङ्गन्यासः || ततो गायत्री || कात्यायिनी विद्महे शूलधारिणी धीमहे तन्नो रस्मि प्रचोदयात् || ततो ध्यानम् || नीलवर्णं दशबाहूं प्रेतवाहन गामिनीं || अभयावर हस्ताञ्च कपाल त्रिशूल धारिणीं || अक्षमाला धरां देवीं शक्ति डमरु धारिणी || इक्षु चापधरां देवीं खड्गहस्ताञ्च शोभनीं || ततः चक्रोद्धारः || शृऽऽन्गाटशिववक्तञ्च वसुपत्रं समाचरेत् || त्रिमूत्रम्परिवेष्टञ्च चतुरस्रञ्च शोभितम् || तोरणञ्च महादेवि चतुर्द्वारोपशोभितम् || एवमेषां महाचक्रमुद्धरेत् साधकोत्तमः || मध्ये कात्यायनी || त्रिकोणस्य दक्षिणभागे || ऐं ह्रीं श्रीं कामेश्वरी कामरुपीठे क्रौं कामदायनी श्री पादुकां पूजयामि || वामकोणे ३ वज्रेश्वरी वज्रपीठे ह्रीं वज्रडाकिनी श्री पादुकां० || अग्रकोणे || ३ भगेश्वरी योनिपीठे भगमालिनी पादुकां० || एवं अतिरक्तदाडिमी पुष्पवर्णश्वेतवर्ण कामेश्वरी पाशांकुश वज्रेश्वरी पञ्चबाणधनुर्द्धर भगमालिनी पुस्तकधराम् || ततो पञ्चकोण पूजा || ३ जयायै नमः || ३ विजयायै नमः || ३ अजितायै नमः || ३ पराजितायै नमः || ३ दुर्गायै नमः || एवं पञ्चवर्ण द्विभुजदक्षिण चामर वामे नीलोत्पलधरां ध्यायेत् || वामावर्तेन पूजा || ततोऽष्टदल पूजा || ३ ब्राह्म्यादि अष्टमातृका पूजा स्वस्ववर्ण स्वायुधां ध्यायेत् || इत्युष्टदल पूजा || पूर्वद्वारे || ऐं ह्रीं श्रीं ग्लौं श्री महागणपतये नमः || प्. २६अ) दक्षिणद्वारे || ३ वं षट्काय नमः || पश्चिमद्वारे || ३ क्षं क्षेत्रपालाय नमः || उत्तरद्वारे || ३ ख्फ्रें चण्डियोगिनी नमः || श्वेतवर्ण चतुर्बाहु परशु अक्षधारिणम् || स्वदन्तं लड्डुहस्तञ्च गजवक्त्रं गणेश्वरम् || ततो वटुक ध्यानम् || नीलवर्ण महातेजो दण्डहस्तं कपालकम् || नागयज्ञोपवीतञ्च वटुकाय नमोस्तुते || ततः क्षेत्रपाल ध्यानम् || नीलाञ्जन प्रतीकाशं डमरुखट्वाऽऽन्गधारिणम् || त्रिशूल कपालहस्तमवस्थं मुण्डमालिनम् || ततो योगिनी ध्यानम् || रक्तवर्णां महादेवीं खड्गखेटकधारिणीम् || कपालं बिन्दु हस्तञ्च प्रेतस्थां मुण्डमालिनीं || ततश्चतुरस्र पूजा || इन्द्रादि अष्टदिक्पूजा || इति पूर्वाम्नाय पूजा पद्धतिः || ततो उत्तराम्नाय पद्धतिर्लिख्यते || ओं सिद्धिः || अथ मूलमन्त्रः || ह्स्ख्फ्रैं नित्योदितानन्दितायै सकलकुलचक्रनायिकायै भगवति चण्डिकापालिन्यै फट् प्. २६ब्) २ ह्स्ख्फ्रौं || एवं मन्त्रेण कराऽऽन्गन्यासः || गायत्री || ओं ह्रीं सिद्धेश्वरी विद्महे महाभैरवी धीमहि तन्नो शक्ति प्रओदयात् || इति गायत्री || रक्तवर्ण चतुर्बाहु पाशाऽऽन्कुशञ्च धारिणी || नीलोत्पल पद्महस्तं पद्मोपरिसंस्थितम् || ततश्चक्रोद्धारः || एकारं ग्रहकोणञ्च कुमार वक्त्रं तद्बहिः || वसुपत्रं ततो बाह्ये चतुरस्रश्च शोभितम् || त्रिवृत्तिं च समावेष्ट्य चतुर्द्वारोपशोभितम् || एवमेषा महाचक्रं पूजयेत् साधकोत्तमः || ततस्त्रिकोण पूजा || ऐं ह्रीं श्रीं ओद्यानपीठे असिताऽऽन्गभैरवाय ब्रह्माणी देवी पा० || इत्यग्रकोणे || ततो दक्षिणकोणे || ३ पूर्णगिरि पीठे ह्रीं रुरुभैरवाय माहेश्वरी देवी || ततो वामकोणे || ३ जालंधरपीठे ह्रीं चण्डभैरवाय कौमारी देवी पादुकां० || ततो नवकोणपूजा वामवर्तेन || ३ क्षोभणी पादुकां० || ३ मोहनी पा० || स्तम्भनी पा० || ३ त्रासिनी पा० || ३ आकर्षणी पा० || ३ द्रावणी पा० || प्. २७अ) ३ फलादनी पा० || ३ क्रियायै नमः || ३ क्लेदनी नमः || सर्वश्याम वर्ण चतुर्भुज कपाल त्रिशूल वराभय धरां ध्यायेत् || ततः षट्कोण पूजा दक्षिणावर्तेन पूजयेत् || ३ माधवीदेवी श्री पादुकां० || ३ मालती पा० || हरितायताक्षी देवी पा० || ३ मद्दकटाय || ३ विभतमाय० || मदालसाय० || सर्वरक्तवर्ण द्विभुजपानपात्र मातुलुङ्गुं धरां ध्यायेत् || ततोऽष्टदल पूजा || पूर्वादि ईशानान्तं पूजा || ३ हेतुक भैरवाय श्री पादुकां० || ३ त्रिपुरान्तक भैरवाय पा० || ३ अग्निवेताल भैरवाय पा० || ३ अग्निजिह्वा भैरवाय पा० || ३ वारुणी भैरवाय पा० || ३ कराल भैरवाय पा० || ३ एकपाद भैरवाय० || ३ भीमरूप भैरवाय पा० || सर्वनील वर्ण चतुर्भुज कपालशूल भय वरदं ध्यायेत् || चतुर्द्वारा गणवटुक क्षेत्र चण्डिका || ३ तदुत्तराम्नाय पूजा पद्धतिः || अथ दक्षिणाम्नाय पूजा पद्धतिः लिख्यते || ओं नमः श्री गणपतये || ३ क्लीं अङ्गुष्ठाय नमः || ३ क्लीं तर्जन्यै प्. २७ब्) नमः || ३ क्लूं मध्यमाय नमः || क्लैं अनामिकायै नमः || ३ क्लौं कनिष्ठिकायै नमः || ३ क्लः करतल करपृष्ठाय नमः || ह्रां हृदयाय नमः || ह्रीं शिरसे स्वाहा || हूं शिखायै वषट् || ह्रैं कवचाय हूं || ह्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् || ह्रः अस्त्राय फट् || ४ || ततोर्घपात्र पूजा || अग्निमण्डलं || सूर्यमण्डलं || सोममण्डलं || रत्नपञ्चक पात्र मध्ये || ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं स्त्रीं ह्स्व्लें व्लूं ग्लं गगनगर्भरत्ननानन्दनाथ पादुकां० || श्लूं स्वर्गलोक गर्भरत्ननानन्दनाथ पादुकां० || १ प्लूं पवनलोक गर्भरत्ननानन्दनाथ पादुकां० || १ म्लूं मर्त्यलोक गर्भरत्ननानन्दनाथ पादुकां० || १ प्लूं पाताललोक गर्भरत्ननानन्दनाथ पादुकां० || मूलमन्त्रेण सप्तवारमावर्त्य || इति द्रव्य शुद्धिः || शिरः त्रिवार गुरु पूजा || मूलमन्त्रेण विचारं तर्प्य || पुनः चक्रोद्धारविधिः || त्रिकोण पञ्चकोण पञ्चबिन्दु षट्कोण द्वादशदल त्रिवृत्त चतुरस्र चतुर्द्वारम् || मण्डलस्य पूर्वद्वारे || ३ भैरवाय नमः || ३ दिगवराय नमः || प्. २८अ) नीलवर्ण चतुर्भुज वरदाभय तर्जनी शूलधरां ध्यायेत् || पुनर्दक्षिण द्वारे || ३ कामदेवाय नमः || ३ वसन्ताय नमः || रक्तवर्णां षड्भुजां पञ्चधनुर्धराम् | पुनः पश्चिमद्वारे || ३ दुर्गा पादुकाम्० || ३ सरस्वती पादुकाम्० || श्वेतवर्णां चतुर्भुजां पुस्तकाक्षमालाभयवरधरां ध्यायेत् || पुनरुत्तर द्वारे | ३ ग्लौं गणपतये नमः || ३ क्षां क्षेत्रपालाय नमः | अति रक्तवर्णां चतुर्भुजां वरदाभय कपालशूलधरां ध्यायेत् | त्रिकोण पूजा || अग्रे | ऐं ह्रीं श्रीं भगाय नमः | दक्षिणकोणे || ३ भगद्राविण्यै नमः || ३ भग सर्पिण्यै नमः | सर्वरक्त वर्णां चतुभुजां वरदाभय पद्मद्वय धरां ध्यायेत् || पुनः पञ्चकोणपूजा || ३ कन्दर्प कामाय नमः || ३ मकरध्वज कामाय नमः || ३ कामाय नमः || ३ मन्मथ कामाय नमः || ३ कामेश्वरी कामाय नमः || सर्व रक्तवर्ण चतुर्भुजां दक्षिणे पाशंशरे वामेऽङ्कुश धनुर्धराम् || पुनः पञ्च बिन्दु पूजा || शोषण वाणाय नमः || ३ मोहन वाणाय नमः || ३ संदीप वाणाय नमः || ३ उद्दीप वाणाय नमः || वशीकरणवाणाय नमः || सर्वपीत वर्णद्विभुज वरदाभय धराम् || पुनः षट्कोण पूजा || ३ अग्नयै नमः || रक्तवर्ण षड्भुजां कपालशूल डमरु मांसमत्स्याभयधरां ध्यायेत् || ३ श्रियै नमः || श्वेतवर्ण द्विभुजा पद्मद्वयं धरां ध्यायेत् || ३ लक्ष्मै नमः || अतिरक्तवर्ण चतुर्भुजां पद्मद्वय धरां || ३ स्तम्भिनै? नमः || श्यामवर्ण द्विभुजां पाशाङ्कुशधरां ध्यायेत् || ३ क्षोभिण्यै नमः || धूम्रवर्णाऽष्टभुजा पाङ्कुशाधनुर्वाण प्. २८ब्) चक्रशङ्ख वरदाभयधरां || ३ आकर्षिण्यै नमः || रक्तवर्ण द्विभुजाङ्कुश द्वयधरां || पुनर्द्वादशदल पूजा || ३ अनङ्गकुसुमा || ३ अनङ्गमेखला || ३ अनङ्गमदना || ३ अनङ्गमदनातुरा || ३ अनङ्गवेगा || ३ अनङ्गमालिनी || ३ रत्यै नमः || ३ प्रीत्यै नमः || ३ धृत्यै नमः || ३ अनङ्गरेखा || ३ अनङ्गाकुला || ३ अनङ्गवदनादेवी शापादुकां पूजयामि || सर्व श्यामवर्ण चतुर्भुजा दक्षिण कपाल मांसवामे मुद्रा मत्स्य धरां || पुनश्चतुष्कोण पूजा || आग्नेये ३ || ब्रह्मणे नमः || नैर्-ऋत्ये || ३ विष्णवे नमः || वायव्ये || ३ रुद्राय नमः || ईशाने || इन्द्राय नमः || पुनर्मण्डलदक्षिणभागे || ३ क्लीं कामदेवाय नमः || रक्तवर्ण चतुर्भुजा पाशाङ्कुश पञ्चबाण धनुर्धरां || ३ श्रद्धा पादुकां० || ३ प्रीति पादुकां० || ३ धृति पादुकां० || ३ ममोरथ पादुकां० || ३ मनोरथ पादुकां० || ३ मनोहरा पा० || ३ कान्ति पादुकां० || ३ मनः पादुकां० || ३ उन्मादन पादुकां || प्. २९अ) दीपनी पादुकां० || ३ रेचनी पादुकां० || ३ मोहनी पादुकां० || ३ फलादनी पादुकां० || ३ तर्पणी पादुकां० || ३ भषा पादुकां० || निद्रा पादुकां० || शान्ति पादुकां० || सर्वनील वर्ण द्विभुजा भया वरदधारां || मण्डलस्य वामभागे || ३ सो सोम पादुकां० || श्वेतवर्ण चतुर्भुजा वराभय नीलोत्पल द्वय धरां || ३ यो सा पादुकां० १ || ३ जसा पादुकां० २ || ३ सुमना पादुकां० || ३ धृति पादुकां० || वृद्धि पादुकां० || सोम्य पादुकां० || ३ मरिच पादुकां० || ३ रश्मि पादुकां० || ३ अम्बुस मालनी पादुकां० || ३ अऽऽन्गिरा पादुकां० || ३ शशिनी पादुकां० || ३ च्छाया पादुकां० || ३ मण्डल पादुकां० || ३ तुष्टि पादुकां० || ३ पुष्टि पादु० || ३ अमृत पादुकां० || सर्वश्वेत वर्णद्विभुज मत्स्यमांसधरां || मण्डलस्य पश्चिमभागे || कुलगणपति वलभा शक्ति पादुकां० || ३ कुलवटुक वलभा शक्ति पादुकां० || ३ जया पादुकां० || विजया पादुकां० || ३ अनन्ऽऽन्ग पादुकां० || ३ भुजऽऽन्ग पादु० || प्. २९ब्) ३ चित्र पादुकां० || ३ विचित्र पादुकां० || ३ कणक पादुकां० || ३ कर्ण काम्बुज पादुकां० || ३ अजिता पादुकां० || अपराजिता पादुकां० || ३ श्री पादुकां० || सर्वश्वेत वर्ण द्विभुजाक्षमाला धरां || मण्डलस्य पूर्वभागे || उड्यान पीठाय नमः || तन्मध्ये || ३ मित्रेशानन्दनाथाय नमः || रक्तवर्णद्विभुजां कपालमुद्रा धरां || ३ || मण्डलस्य दक्षिणभागे || ३ जालंधर पीठाय नमः || तन्मध्ये || ओड्यानानन्दनाथाय नमः || श्वेतवर्ण द्विभुजाक्षमाला मुद्रा धराम् || मण्डलस्य पश्चिमभागे || पोण्ड्रगिरि पीठाय नमः || तन्मध्ये || षष्टीशानन्दनाथाय नमः || पीतवर्ण द्विभुजा मत्स्यमांस धरां || मण्डलस्योत्तर भागे || ३ कामरुपीठाय नमः || तन्मध्ये || ३ चर्यानन्द नाथाय नमः || अतिरक्त वर्ण द्विभुजां कपालमुद्रा धरां ध्यायेत् || पुनस्त्रिकोण मध्ये || ३ ब्रह्मणे नमः || ३ विष्णवे नमः || ३ रुद्राय नमः || ३ ईश्वराय नमः || ३ सदाशिवाय नमः || ३ सूर्य मण्डलाय नमः || ३ चन्द्रमण्डलाय नमः || प्. ३०अ) ३ वह्नि मण्डलाय नमः || तदुपरि परमेश्वरमावाहयेत् || सहस्रादीत्य संकाशायौवनोज्ज्वला || षड्भुजा पाशांकुश कपाल मुद्रा भय वराथिवन्ति सिद्धि मधुनामक्षिभि परिवारिता || एवं ध्यायेत् || अथ मन्त्रः मूल देवी || ऐं ह्रीं श्रीं शां ह्ल्व्लैं चैतन्य भैरवी विद्महे कामिनारी धीमहे तन्नो ज्योति प्रचोदयात् || इति दक्षिणाम्नाय पूजा पद्धतिः || अथ श्री त्रिपुरा श्री चक्र पूजा लिख्यते || ऐं श्री त्रिपुर सुन्दर्यै नमः || अथ द्वार पूजा || यथा || वालाया अभ्यक्षुतस्य वाम दक्षिण शाखायां रूपं गन्धश्च || ऐं ह्रीं श्रीं गणपतये नमः || ३ क्षां क्षेत्रपालाय नमः || ३ द्वार श्रियै नमः || ३ दं हेल्यै नमः || इत्याराध्य दक्षिणपाद मन्त्रः || प्रविश्य प्राकाराग्नेयादि कोणेषु || ३ गङ्गणपतये नमः || ३ दुं दुर्गायै नमः || || ३ वं वटुकाय नमः || ३ क्षां क्षेत्रपालाय नमः || इति संपूज्य || रत्न मण्डप पश्चिमद्वारमागत्यमण्डपस्य प्. ३०ब्) पद्मोपरि रत्नमण्डपाय नमः || इत्यर्चयित्वा || तत्र द्वारि यथा || पूर्ववाम दक्षिण शाखयो रौदुम्बरयोश्च || ३ क्लीं कामदेवाय नमः || ३ वां वसन्ताय प्रीत्यै नमः || ३ गं गणपतये नमः || ३ सौं सरस्वत्यै नमः || ३ श्रीं श्रियै नमः || ३ दं देहल्यै नमः || ततो द्वार पूर्वतो मण्डपाभिमुख्या वराभय चिह्नित हस्ताः सरस्वत्याद्याः पूज्याः || तदुक्तं सोम भुजवल्याम् || सरस्वती श्रियं माया दुर्गाञ्च तदनन्तरं || भद्रकाली ततः स्वस्ति स्वाहाञ्चैव शुभंकरी || गौरीञ्च लोकधात्रिञ्च तथा वागीश्वरीभ्यो नमः || इति || ततोस्त्रमुच्चरन्वाम पार्ष्णिघात त्रयेण भौमान् ताल त्रयेणान्तरिक्षगान् श्री वालान्यस्तदिग्दष्ट्या लोकनेन दिव्यान्विघ्नान् सिद्धाक्षत कुसुमान्यादाय नारा च मुद्रया || ऐं ह्रीं श्रीं अपसर्पन्तु ये भूता ये भूता भुवि संस्थिताः | ये भूता विघ्नकर्तारस्ते नश्यन्तु शिवाज्ञया || ह्रः अस्त्राय फडित्यन्तः प्रक्षिप्य || निर्गच्छतां प्. ३१अ) विघ्नानां वामाङ्ग संकोचन मार्गे प्रदापवामपादपुरःसरमन्तः प्रविश्य || ३ ब्रह्मवास्त्वयि पतये नमः || इति मध्ये || तत इन्द्रादि दशदिसः पूजा || ततो ३ शिताङ्गादि ब्राह्म्यादि अष्टदिक्पूजा || तस्मिन्नेव कोमलमरुणासनं प्रकल्पयेत् || आसन नियमश्च माप्रान्तरे || मेष व्याघ्र गजो ऋक्षतुरङ्गा हुडिमस्तु षट्क्रमेशः प्रत्येकम्बिधासनानि कृमिजो भाराक्षशूङ्गस्तथा || मोक्षम्भोगनरासनञ्च कुरुते ऊर्णन्तथा || विरिजं वेत्रजञ्चैव मृगाजिन शुभकरं सर्वम्पणीतम्वुषैः || एतेषां मध्ये || हड्यतमासनम्परिकल्पयेत् || निषिद्धमपि || भूमौ नृपभयं कुल क्षयकरं वंशासनं रोगजं काष्ठञ्चैव तथासनञ्च कुरुते शिलाजं महादुःखदम् || फलत्यलंब मृत्तिकासन युतन्तृणञ्च विद्वेषन्मेषं ब्रामिडामासनादि सकलमाक्षादि सिद्धिं प्रदा || ततो || ३ आधारशक्ति कमलासनाय नमः || इति संपूज्य || ततो ललाटे तिलकं कुर्यात् || गुरुं स्मृतिः || प्. ३१ब्) ३ गं गणपतये नमः || ३ डं दुर्गायै नमः || ३ क्षां क्षेत्रपालाय नमः || इति नमेति || ३ श्री गुरुभ्यो नमः || ३ परमगुरुभ्यो नमः || ३ परमेष्ठि गुरुभ्यो नमः || ३ परमाचार्य गुरुभ्यो नमः || ३ पूर्व सिद्धि गुरुभ्यो नमः || ३ आदिसिद्धि गुरुभ्यो नमः || इत्येतान स्वशिरसि नत्वा करः शुद्धिः || ऐं क्लीं सौं करशुद्धिः || ततः पूर्वं भुतशुद्धिं कृत्वा || तत आत्मरक्षा || ऐं क्लीं ह्स्कौं श्री त्रिपुरसुन्दरी हं स २ मम आत्मान् रक्ष २ स्वाहा || तत आत्मासन षड्कं न्यसेत् || तद्यथा || ऐं क्लीं सौं त्रिपुरेश्वरि अमृतासनाय नमः || पादद्वयोः || ऐं क्लीं ह्स्कौंः त्रिपुरसुन्दरि पादाम्बुजाम्नाय नमः || जानुद्वयोः || ह्रीं क्लीं सौंः त्रिपुरवासिनि देव्यासनाय नमः || ऊरु द्वये || हैं ह्स्क्लीं ह्स्कौं त्रिपुरा श्रीचक्रासनाय नमः || कटि द्वये || ह्स्क्रैं ह्स्क्ल्ह्रीं ह्स्क्रौंः त्रिपुरमालिनी सर्वमन्त्रासनाय नमः || गुह्ये || ह्रीं क्लीं व्लौं त्रिपुरासिद्धेश्वरि साध्यसिद्धासनाय नमः || गुल्फ द्वये || इति षडासनानि विन्यस्य || प्. ३२अ) ऐं क्लीं ह्स्कौंः त्रिपुरसुन्दरि आत्मानं रक्ष २ इति हृदये || ऐं क्लीं सौंः ह्रः अस्त्राय फट् तालत्रय दिग्बन्धनान्यग्नि प्राकारं विदध्यात् || ततो भूतशुद्धिः || ततो मातृका न्यासः || ऐं ह्रीं श्रीं अं ब्रह्मरन्ध्रे || ३ आं मुखमण्डले || ३ इं दक्षिण नेत्रे || ३ ईं वामनेत्रे || ३ उं दक्षिण कर्णे || ३ ऊं वामकर्णे || ३ ऋं दक्षिणनासापुटे || ३ ॠ वामनासापुटे || ३ ऌं दक्षिणगण्डे || ३ ॡं वामगण्डे || ३ एं ओष्ठे || ३ ऐं अधरे || ३ ओं ऊर्द्धदन्ते || ३ औं अधोदन्ते || ३ अं जिह्वाग्रे || ३ अः तालुमण्डले || ३ कं दक्षिणभुजमूले || ३ खं कूर्परे || ३ गं मणिबन्धे || ३ घं करमध्ये || ३ ङं कराङ्कुलौ || ३ चं वामभुजमूले || ३ छं कूर्परे || ३ जं मणिबन्धे || ३ झं करमध्ये || ३ ञं कराङ्गुलौ || ३ टं दक्षिणजानु मूले || ठं जानुमध्ये || ३ डं गुल्फे || ३ ढं पादमध्य || ३ णं पादाङ्गुलौ || ३ तं वामजानु मूले || ३ थं जानुमध्ये || ३ दं गुल्फे || ३ धं पादमध्ये || ३ नं पादाङ्गुलौ || ३ पं दक्षिण पार्श्वे || ३ फं वामपार्श्वे || ३ बं पृष्ठे || ३ प्. ३२ब्) भं नाभौ || ३ मं हृदये || ३ यं आधारगुह्ये || ३ रं लिङ्गे || ३ लं नाभौ || ३ वं हृदये || ३ शं कर्णे || षं तालौ || ३ सं भ्रूमध्ये || ३ हं ललाटे || ३ क्षं शिरसि || इति मातृकान्यासः || ततः श्रीकण्ठन्यासः || ततो गणेशन्यासः || अथ ग्रहन्यासः || अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं ऌं ॡ एं ऐं ओं औं अं अः सूर्याय नमः || हृदि || ३ यं रं लं वं सोमाय नमः || ३ शिरसि || ३ कं खं गं घं ङं अंगाराय नमः || नेत्रयोः || टं ठं डं ढं णं बुधाय नमः || हृदये || ३ तं थं दं धं नं बृहस्पतये नमः || कण्ठे || ३ चं छं जं झं ञं शुक्राय नमः || वक्रे || ३ पं फं बं भं मं शनिश्चराय नमः || नाभौ || शं षं सं हं राहवे नमः || गुह्ये || ३ लं क्षं केतवे नमः || पादयोः || || अथ नक्षत्रं न्यासः || ३ अं आं अश्विन्यै नमः || ललाटे || ३ इं भरण्यै नमः || दक्ष नेत्रे || ३ इं ईं उं ऊं कृत्तिकायै नमः || वामनेत्रे || ३ ऋं ॠं ऌं ॡं रोहिण्यै नमः || दक्षकर्णे || ३ ऐं मृगशिरसे नमः || वामकर्णे || ३ ऐं आर्द्रायै नमः || प्. ३३अ) दक्षनासायाम् || ओं औं पुनर्वसवे नमः || वाम नासायाम् || ३ कं पुष्पाय नमः || कण्ठे || ३ खं गं अग्नेयायै नमः || दक्षिण स्कन्धे || ३ घं ऽऽनं मघायै नमः || वामस्कन्धे || ३ चं छं पूर्वफाल्गुन्यै नमः || दक्षकुर्परे || ३ जं उत्तरफाल्गुन्यै नमः || वामकुर्परे || ३ झं ञं हस्ताय नमः || दक्षिण मणिबन्धे || ३ टं ठं चित्रायै नमः || वामणि बन्धे || ३ डं ढं स्वात्यै नमः || दक्षस्तने || ३ णं विशाखायै नमः || वमस्तने || ३ तं थं अनुराधायै नमः || नाभौ || ३ दं धं मेघायै नमः || दक्षोरु मूले || ३ नं पं फं मूलाय नमः || वामोरु मूले || ३ बं पूर्वाषाढायै नमः || दक्षिणेरौ || ३ उत्तराषाढायै नमः || वामोरौ || ३ मं श्रवणाय नमः || दक्षिण जानुनि || ३ यं रं धनिष्ठायै नमः || वामजानुनि || ३ लं शतभिषजे नमः || दक्षजंघयोः || ३ वं शं पूर्वाभाद्राय नमः || वामजंघयोः || ३ षं सं हं उत्तराभाद्राय नमः || दक्षपादे || ३ अं अः रेवत्यै नमः || वाम पादे || अथ योगिनी न्यासः || ३ डां डीं डूं ड्म्र्यूं प्. ३३ब्) डाकिनी नमः || आज्ञा || ३ रां रीं रूं ड्म्र्यूं राकिनी नमः || विशुद्धिः || ३ लां लीं लूं ल्म्र्यूं लाकिनी नमः || हृदये || कां कीं कूं क्म्र्यूं काकिनी नमः || ३ शां शीं शूं श्म्र्यूं शाकिनी नमः || स्वाधिष्ठाने || हां हीं हूं ह्म्र्यूं हाकिनी नमः || मूलाधारे || अथ रासिन्यासः || ३ अं आं इं ईं मेषाय नमः || दक्षिणपादे || ३ उं ऊं ऋं ॠं वृषाय नमः || मूलाधार || ३ ऌं ॡं मिथुनाय नमः || स्वाधिष्ठाने || ३ एं ऐं कर्कटाय नमः || उदरे || ३ ओं औं सिंहाय नमः || दक्षिण भुजे || ३ अं अः शं षं हं लं क्षं कन्यायै नमः || दक्षशिरः पार्श्वे || ३ कं खं गं घं ऽऽनं तुलायै नमः || वामशिरः पार्श्वे || ३ चं छं जं झं ञं वृश्चिकाय नमः || वामभुजे || ३ टं ठं डं ढं णं धनुषे नमः || कण्ठे || ३ तं थं दं धं नं मकराय नमः || नाभौ || ३ पं फं बं भं मं कुम्भाय नमः || मूलाधारे || ३ यं रं लं वं मीनाय नमः || वामपादे || अथ पीठ न्यासः || ३ अं कामरु पीठाय नमः || ओं वाराणसी प्. ३४अ) पीठाय नमः || ३ इं नेपालपीठाय नमः || ३ ईं पर्णवर्द्धन पीठायनमः || ३ उं परम्विरपीठाय नमः || ३ ऊं कन्यकुब्जिपीठाय नमः || ३ ऋं पूर्णगिरिपीठाय नमः || ३ ॠं अंबुदपीठाय नमः || ३ ऌं आम्रातकेश्वरेश्वरपीठाय नमः || ३ ॡं एकाम्रपीठाय नमः || ३ एं त्रिस्रोतपीठाय नमः || ३ ऐं कामकोष्ठपीठाय नमः || ३ ओं कैलाशपीठाय नमः || ३ औं भृगुपूरपीठाय नमः || ३ अं केदारपीठाय नमः || ३ अः चन्द्रपूरपीठाय नमः || ३ कं श्रीपीठाय नमः || ३ खं एकारपीठाय नमः || ३ गं जालंधरपीठाय नमः || ३ घं मालवपीठाय नमः || ३ ङं कुलुन्तपीठाय नमः || ३ चं देवीकोटपीठाय नमः || ३ छं गोकर्णपीठाय नमः || ३ जं मरुतेश्वरपीठाय नमः || ३ झं अट्टहासपीठाय नमः || ३ ञं गिरिजापीठाय नमः || ३ टं राजगृहपीठाय नमः || ३ ठं महामठपीठाय नमः || ३ डं कोण्डगिरिपीठाय नमः || ३ ढं तुलापुरपीठाय नमः || ३ णं ओं प्. २४ब्) कारपीठाय नमः || ३ तं जयन्तिपीठाय नमः || ३ थं उड्डयनीपीठाय नमः || ३ दं चरित्रापुरपीठाय नमः || ३ धं क्षीरपुरपीठाय नमः || ३ नं हस्तिनापुरपीठाय नमः || ३ पं दीगपीठाय नमः || ३ फं प्रयोगपीठाय नमः || ३ वं षष्ठपुरपीठाय नमः || ३ भ मायापुरपीठाय नमः || ३ मं जालेश्वरपीठाय नमः || ३ यं मलयगिरिपीठाय नमः || ३ रं श्री शैलपीठाय नमः || लं मेरुगिरिपीठाय नमः || ३ वं शिरिवरपीठाय नमः || ३ शं मोहेन्दुपीठाय नमः || ३ षं वामनपीठाय नमः || ३ सं हिरण्यपुरपीठाय नमः || ३ हं महालक्ष्मीपुरपीठाय नमः || ३ लं उड्डियानपीठाय नमः || ३ क्षं छायाछत्रपीठाय नमः || एवं मातृका स्थानेषु न्यस्येत् || अथ वशिन्यादि न्यासः || ३ अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं ऌं ॡं एं ऐं ओं औं अं अः र्व्लूं वशिनी वाग्देवतायै नमः || शिरसि || ३ कं खं गं घं ऽऽनं क्ल्ह्रीं कामेश्वरी वाग्देवतायै नमः || ललाटे || ३ चं छं जं झं ञं न्व्लीं मोदनी प्. ३५अ) वाग्देवतायै नमः || भ्रूमध्ये || ३ टं ठं डं ढं णं प्लूं विमला वाग्देवतायै नमः || कण्ठे || ३ तं थं दं धं नं ज्म्रीं अरुणावाग्देवतायै नमः || हृदये || ३ पं फं बं भं मं ह्स्क्ल्व्यूं जयनी वाग्देवतायै नमः || नाभौ || ३ यं रं लं वं शं ग्म्र्यौं सर्वेश्वरी वाग्देवतायै नमः || स्वधिष्ठाने || ३ शं षं सं हं लं क्षं क्ष्म्रीं कौलिनी वाग्देवतायै नमः || मूलाधारे || अथ मूलविद्याधारे || प्राणा देवी सखा द्विदशशतनयनसस्तुरग्नि त्रिमूर्ति शून्यश्चन्द्रार्द्ध नादो हिम रुचि रुचे | वाग्भवासावकील || अस्य ध्यानाज्जपाद्वा मुख कुहरलसद्गद्यपद्य प्रबन्ध छन्धो लङ्कार तर्कगम विशदमतिर्यग्?पतिर्जायते च || त्रिस्थाने जनन स्थिति क्षयता पायन्द्वेवबीज त्रयं सृष्टेः पृष्ठमध्येपि शक्ति मदनावेन्द्रन्तु बीज स्थिते || संहारस्य तथा नलं तदनुखं चन्द्रस्त्रिमूर्ति ध्वनी रक्तं ध्याये कामराजकमिदं यस्तस्य वक्ष्यञ्जगत् || सोमः कामश्च शक्रः पशुपतिरनलो वैष्णवी शून्य चन्द्रो प्. ३५ब्) नादः शक्त्याक्ष बीजंन्तदिदन्ततिलसत्क्षीर कुन्देन्दु गौर म् || ये ध्यायन्ते तदन्तर्भवति हि निखिला खेचरी दिव्यसिद्धिः || देव्यानोकैक मात्राद्धमयति च विषययाति कैवल्यतां सः || माया युक्तं मनसिज महावाग्भवं शक्तिं मोलौ विन्यस्यैनं जगति सकले दुर्लभं तुर्यबीजम् || एषा श्री मनु *? भि मतफलप्रार्थना पारिजातः कोषी भूतः प्रभवति सदासुन्दरी देशीकानाम् || अथ मूलमन्त्रन्यासः || ह्रीं श्रीं ह्स्क्क्ल्ह्रीं श्री अग्नि चक्र श्री कामगिर्यालय श्री मैत्रिशानन्दनाथात्मके श्री कामेश्वरी रुद्राशक्ति श्री पादुकां पूजयामि || आधारे || २ घ्म्क्ख्ह्रीं श्री सूर्यचक्रे श्री षष्टीशानन्दनाथात्मके श्री कुजेश्वरी श्री विद्या आत्मशक्ति श्री पादुकां पूजयामि || हृदये || २ ह्स्क्ल्ह्रीं श्री सोमचक्रे पोण्डगिर्यालये श्री उड्डीशनाथात्मके श्री भगमालिनी श्री ब्रह्मशक्ति श्री पादुकां पूजयामि || भ्रूमध्ये || प्. ३६अ) ह्स्क्ल्ह्ख्स्क्यीं श्री ब्रह्मचक्रे श्री ओडियानपीठे चर्यानन्दनाथात्मके श्री त्रिपुरसुन्दरी देवी परब्रह्मात्मशक्ति पादुकां पूजयामि || ततः तत्व न्यासः || २ ह्स्क्ल्ह्रीं आत्मतत्व व्यापिकायै नमः || आधारे २ ह्स्क्ल्ह्रीं विद्यातत्व व्यापिकायै नमः || हृदये || २ स्क्ल्ह्रीं शिवतत्व व्यपिकायै नमः || भ्रूमध्ये || २ ह्स्क्ल्ह्स्क्ल्क्यीं सर्वतत्व व्यापिकायै नमः || श्री त्रिपुरसुन्दर्यै नमः || ब्रह्मरन्ध्रे || ततश्चक्राधारे || शक्त्या शक्ति विनिर्भिद्यानलपुरघटितेन च कृत्वा ततोधः || शक्ति कृत्वाग्निमूर्द्धयूपरिवहलयेच्छक्तिमाग्नन्तथा यः || कृत्वा चान्ध दशापुरम्पूनरपि च तथेवान्तरा कृत्यशक्तिं द्वौ स्कन्धौ वद्धनीयो निजपरिविभवेनोद्दशक्त्यान्त वह्ने || वहिरष्टदलं कुर्यात्तव हि षोडशछदम् || वृतत्रयं ततो बाह्ये भूपुरतोदिष्पते || इति मण्डलं निर्मयेत् || कथञ्चक्रस्य मण्डलसंज्ञा || प्. ३६ब्) आवाहने अस्मिन्मण्डलं साग्निव्यं भवति || अक्षिष्ट्य? | अखण्डमण्डलाकारं विश्व व्याप्य व्यवस्थितम् || त्रैलोक्यमणि *? यस्मात्स्मात्मण्डलमुच्यते || पुनरप्युदयाकर पद्धत्त्यां || मकारे मातरः सर्वा डकारे डाकिनी गणा || लकारे लाकिनी यस्मात्तस्मात्मण्डलमुच्यते || संकेतक पद्धत्यां || तन्मध्ये यस्य मष्टार द्विदशारञ्चतुर्दशम् || तद्बाह्ये चाष्टपत्रे षोडशारं रथाङ्ग युक् || ऐं ह्रीं श्रीं समस्त गुप्तप्रकट योगिनीचक्र पादकेभ्यो नमः || चक्रमध्ये गन्धपुष्पाक्षतं दत्वा || तत आवाहयेत् || ३ ह्स्क्रौं ह्स्क्ल्ह्रीं ह्स्क्रौं महापद्मवनान्तस्थे कारणानन्दविग्रहे सर्वभूत हिते मातरे ह्येहि परमेश्वरी अस्मिन्मण्डले सान्निध्यं कुरु २ स्वाहा || आवाहनादि || ततो ध्यानम् || दाडिमी पुष्पसंकाशं पञ्चवाणध * * * || * * * * * * स्तञ्च शक्त्या लिङ्गन संस्थितम् || अभिशेकं स्वशिरश्चैव कलशवरहस्तकम् || प्. ३७अ) पाशाङ्कुश धरन्देवी * * * * * * * * | वामजंघा स्थितं देवी रक्ताभरणभूषितम् || रक्तपुष्परतान्देवी त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् || आवाहनम ..................... भार्घ पूजा || ततोर्घ पात्रपूजा || पात्र संख्या नियमः || कुलसार सङ्ग्रहे || अर्घस्य त्रीणि पात्राणि || .................ॠ^इघं प्रकल्पयेत् || एकं पात्रं न कर्त्तव्यं यदि साक्षात् कुलेश्वरः || मन्त्राणां प्राऽऽन्मुखायान्ति आपदं च पदे पदे || जन्मपर्यन्त दारिद्र्यं मृते च पशुतां व्रजेत् | इति || ततोघ पात्रमण्डलं || त्रिकोण षट्कोण वृत्त चतुरस्र मण्डलं कृत्वा ................ त्रिपुरसुन्दरी पात्रासनं प्रतिष्ठापयामीत्याचारं प्रतिष्ठाप्य || ३ यं धूम्रर्च्चिषे नमः || रं ऊष्मायै ................ ज्वालिन्यै० || शं विस्फुलिङ्गेन्यै नमः || षं सुश्रियै नमः || सं सुरूपायै नमः || हं कपिलायै नमः || लं हव्यवाहिन्यै नमः || क्षं प्. ३७ब्) कव्यवाहिन्यै नमः || .................. ष्ठापयेत् || पात्र निर्णयमुदयाकर पद्धत्यां || पात्रं काञ्चन शुद्धकाच जनितं मुक्ता कपालोद्भवं विश्वामित्रमयं च कामदमिदं हेमश्रियं स्फाटिकम् || तारं प्रीतिस्र?ष्टसिद्धि जनकं श्री नालिकेलोद्भवं || कापालं स्फुट मन्त्रसिद्धि जनकं मुक्ति प्रदं मौक्तिकम् || अथ श्रीसन्दानालिकेलो विलिख्यते || उक्तं हि || महाहाहारावे तंत्रे || शृणु देवि प्रवक्षामि नालिकेल विधिं शुभम् || पुरा वै निर्मितं पात्रं विश्वामित्रेण धीमता || विश्वामित्र कपालन्तु सर्वपात्रोत्तमोत्तमं || तस्मिन्पात्रे पूजयेच्च सिद्धिदेवीश्च सर्वशः || तस्य दर्शनमात्रेण एकविंशति संकुलं || उद्धरिष्यन्ति सन्देहो गृहस्थ भवति प्रिये || ब्रह्महत्यादिभिर्पापाः तथा विश्रम्भ घातकः || दृष्ट्वा पात्रं नालिकेलं सर्वपापं प्रणश्यति || कन्या कोटि प्रदानानि तथा हेम शतानि च || ददाति यो महेशानि राहुग्रस्ते दिवाकरे || प्. ३८अ) तत्फलं कोटिगुणितं नालिकेलार्घ पात्रतः || अलाभे तस्य पात्रस्यान् पपात्रेषु च पूजयेत् || कृत्वार्घ पात्रं देवेशि ब्रह्माद्या देवता सदा || नृत्यन्ति सर्वयोगिन्यः प्रीता सिद्धिं ददन्ति च || पुनरपि पात्र विशेषः || नरपात्रं महाभागे विज्ञेयं चोत्तमोत्तमं || नालिकेलाभिदं देवि ज्ञेयं चोत्तममध्यमम् || रत्न पात्रन्तु सुश्रोणि ज्ञेयं चोत्तम कन्यसम् || मध्यमोत्तमकं बिल्वं ब्रह्म वृक्षजमेव च || कन्यसं मध्यमं प्रोक्तं मृण्मयं कन्यसाधमं || वश्याकर्षण कर्मणी हेमपात्रं शुशोभने || शान्तिके पौष्टिके चैव राजतं कारयेत् प्रिये || लोहपात्रं विजानीयात्मारणोच्चाटने तथा || स्तंभा कर्ये? *? युपाषाणां विद्वेषो लोह मृण्मयम् || सर्वकार्येषु कर्त्तव्यम्विश्वामित्रञ्च सुव्रते || कुलाच्छादन कार्येषु काचपात्रं प्रशस्यते || कांश्यपात्रं विजानीयान् मन्त्राराधन कर्मणि || नर पात्रञ्च गृह्णीयात् भुक्ति मुक्ति प्रसाधनम् || ततो प्. ३८ब्) तिलिखितेच्छाया सुधूपितं श्री महात्रिपुरसुन्दरी पात्रं प्रतिष्ठापयामीति प्रतिष्ठां कृत्वा || ३ सूर्य मण्डलाय द्वादश कलात्मने नमः || इति संपूज्य || तदुपरि वृत्ताकारेण द्वादशकलामर्चयेत् || ३ कं भं तपन्यै नमः || ३ खं वं तापन्यै नमः || गं फं धूम्रायै नमः || घं पं मरीच्यै नमः || ऽऽनं नं ज्वालिन्यै नमः || चं धं रुच्यै नमः || छं दं सुषुम्नायै नमः || जं थं भोगदायै नमः || झं तं विश्वायै नमः || ञं णं बोधिन्यै नमः || टं तं पारिण्यै नमः || ठं डं क्षमायै नमः || ततो भाण्डामृतान्तमर्घपात्रं समा पून्यञ्च || ३ सोममण्डलाय षोडशकलात्मने नमः || इत्यभ्यर्च्य वृत्ताकारेण कला षोडशकमर्चयेत् || तद्यथा || ३ अं अमृतायै नमः || आं आनन्दायै नमः || इं पूषायै नमः || ईं तुष्ट्यै नमः || उं पुष्ट्यै नमः || ऊं रत्यै नमः || ऋं प्रत्यै नमः || ॠं शशिन्यै नमः || ऌं चन्द्रिकायै नमः || ॡं कान्त्यै नमः || ज्योत्स्नायै नमः || ऐं श्रियै नमः || ओं प्रत्यै नमः || औं प्. ३९अ) अनङ्गदायै नमः || अं पूषायै नमः || अः पूर्णामृतायै नमः || ततो पञ्चरत्नं || स्लूं श्लूं प्लूं म्लूं ण्लूं || इकाराङ्कित त्रिकोणं परिकल्प्य पूर्ववत् षडङ्गमर्चयित्वा || ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं आनन्दभैरवाय वौषट् || श्क्ष्म्ल्व्र्यूं सुरादेव्यै वौषट् || सह बिन्दु तर्प्य कुर्यात् || ततो मूलविद्यां सप्तवारमावर्त्य || ५६४ श्री त्रिपुरसुन्दरि देवि अस्मिन्मण्डले सपरिवारा सवाहना सायुधा समुद्रा आगच्छ २ विश २ अर्घोपचाराणि गृह्ण २ स्वाहा || आवाहनादि || स्वशिरसि श्री गुरु पऽऽन्क्ति पूजा || असंस्कृतं पशोः पानं संस्कृताद्भैरवं स्वयम् || चक्रार्चन विधौ शस्तं मन्त्रसिद्धिकरं शुभम् || असंस्कृतं पशोः पानं कलहो द्वेगकार कृत् || संस्कृतं सिद्धिजनकं प्रायश्चित्तादि शोधनम् || संस्कारं संस्कृतान्मद्यादेते तुष्यन्ति देवताः || मन्त्राणां स्फुरणं तेन महापातक नाशनम् || आयुः श्री कान्ति सौभाग्यं ज्ञानं संस्कृत पानतः || प्. ३९ब्) अष्टैश्वर्यं खेचरत्वं पतनविधि वर्जनात् || ७ || ततश्चक्र पूजामारभेत् || ऐं ह्रीं श्रीं अणिमा सिद्धि पादुकां० || ३ लघिमा सिद्धि पादुकां० || ३ महिमा पादुकां० || ३ ईशित्व० | ३ वशित्व० | ३ प्राकाम्य० | ३ भुक्ति० | ३ इच्छा० | ३ प्राप्ति० | ३ सर्वकामसिद्धि पादुकां० || चिन्तारत्ना भयकरा चन्द्रोत्तं सात्रिलोचना || अणिमादिर्महासिद्धिररुणा सिद्धये ये || प्रथम चतुरस्रे स्थानं नियमस्तु || चतुष्कमादितः पूज्या द्वारदक्षिण भागतः || तथा क्रमं पश्चिमादि चतुष्कञ्च तथा पुनः || वामदक्षिणतः पूज्या द्वयमस्त्रे तथोर्द्धतः || अथ द्वितीय चतुरस्रे || ३ आं ब्रह्माणी पादुकां० || ३ ईं माहेश्वरी० || ३ ऊं कौमारी ३ ऋं वैष्णवी || ३ ॡं वाराही० || ३ ऐं इन्द्राणी० || ३ औं चामुण्डा० || ३ अः महालक्ष्मी वंशिदलश्यामलाङ्गी कपालोत्पलधारिणी || ब्रह्माण्यादि प्. ४०अ) भजे मातृर्वधूकरुश्चिरांवराः || स्थान नियमः || ब्रह्मादि सव्य भागादिषु चाष्टसु पूजयेत् || तृतीय चतुरस्रे || ३ सर्वसंक्षोभणी मुद्रा || ३ सर्वविद्रावणी || ३ सर्ववश्यकरी || ३ सर्वोन्मादनकरी || ३ सर्वमहांकुशा || ३ सर्वखेचरी || ३ सर्वबीज || ३ सर्वत्रिखण्ड || ३ सर्वयोनिमुद्रा || ३ अं आं सौंः त्रिपुरा नित्या श्री पादुकां० || इति चक्र व्यापिनीं चक्रेश्वरीं संपूज्य || एताः प्रकटयोगिन्यस्त्रैलोक्य मोहन चक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः सम्पूजिताः सन्तु || रक्ताः पाशाङ्कुशधराः स्व स्वमुद्रा अनुगृह्णन्तु मे नित्यं मुद्रा दशक सिद्धये || ३ द्रां सर्वसंक्षोभिणी मुद्रां प्रदर्शयेत् || तदुक्तं हि || चक्रेश्वरीं यजेत्तत्तत्तत्रचक्रार्चनादथ || पूजायां प्रतिचक्रे च मुद्रा सन्दर्शये क्रमात् || आग्नेयादि संस्थानेषु | अथ षोडशदले || ३ अं कामाकर्षणी प्. ४०ब्) नित्या काली देवी श्री पादुकां० || ३ आं बुध्याकर्षणी० || ३ इं अहङ्कार कर्षणी० || ३ इं शब्दाकर्षणी० || ३ उं स्पर्शाकर्षणी० || ३ ऊं रूपाकर्षणी० || ३ ऋं रसाकर्षणी० || ३ ॠं गन्धाकर्षणी० || ३ ऌ चिन्ता कर्षणी० || ३ ॡं धैर्याकर्षणी० || ३ एं स्मृत्याकर्षणी० || ३ ऐं मानाकर्षणी० || ३ ओं बीजाकर्षणी० || ३ औं आत्माकर्षणी० || ३ अं अमृताकर्षणी० || ३ अंः शरीराकर्षणी० || नित्या कलादेवी श्री पादुकां० || ऐं क्लीं सौंः त्रिपुरा नित्या श्री पादुकां० || ३ ऐं लं गुप्तयोगिन्यः सर्वासा पूरके चक्रे समुद्रा इत्यादि || ३ द्रांमिति सर्वविद्रावणी मुद्रां प्रदर्शयेत् || स्थान नियमः || भूयो यन्त्र सरोजे तु पश्चिमाशादितः पुनः || विलोमेन यजेदेताः क्रमान्नित्या कलाः पुनः || रक्ताः पाशाङ्कुशकराः कला नित्या कलानिधेः || आकर्षन्तु ममाभीष्टं षोडशा कृति शक्तयः || अथाष्टदले || ३ कं खं गं घं ङं अनङ्गकुशमा प्. ४१अ) देवी श्री पादुकां० || ३ चं छं जं झं ञं अनङ्गमेखला देवी० || ३ टं ठं डं ढं णं अनङ्ग मदना देवी० || ३ तं थं दं धं नं अनङ्गमदनातुरा देवी० || ३ पं फं बं भं अनङ्गरेखा देवी० || ३ यं रं लं वं अनङ्गवेगिनी देवी० || ३ शं षं सं हं अङ्गाकुशा देवी० || ३ लं क्षं अनङ्गमालिनी देवी श्री पादुकां० || ऐं क्लीं ह्स्कौं त्रिपुरसुन्दरी नित्या पादुकां० || इति चक्रेश्वरी || ३ एता गुप्ततरयोगिन्यः सर्वसंक्षोभकार चक्रे समुद्रामित्यादि || क्लींमिति सर्वाकर्षणी मुद्रां प्रदर्शयेत् || अरुणाः करुणाः वृत्तं देव्या चर्या इवोदिताः || अनङ्गशक्तिरष्ठौ ताः पूजयामि सुदुर्जयाः || स्थान नियमः || चतुष्कं प्रथमं गुह्यं पौलस्त्यादि दिशां क्रमात् || द्वितीयाग्नि कोणादि नागयंत्राम्बुजमर्चयेत् || अथ चतुर्दशारे || ३ सर्वसंक्षोभिणी देवी श्री पादुकां || ३ सर्वविद्रावणी || ३ सर्वाकर्षणी० || ३ सर्वाह्लादनी० || सर्वमोहनी० || ३ सर्वस्तम्भनी० || ३ सर्ववशंकरी० || प्. ४१ब्) सर्वरंजनी || ३ सर्वोन्मादनी० || ३ सर्वार्थ साधकी० || सर्वसंपत्ति पूरणी० || ३ सर्वमन्त्रमयी० || ३ सर्वद्वन्दक्षयङ्करी शक्ति पादुकां० || ह्रीं श्रीं सौंः त्रिपुरवासिनी नित्या श्री पादु० || इति चक्रेश्वरी० || एताः संप्रदाय योगिन्यः सर्वसौ * ग्यकारके चक्रे समुद्रामित्यादि || व्लूं सर्ववशयमुद्रां प्रदर्शयेत् || सर्वसंक्षोभणी पूर्वा शोणा वाण धनुर्द्धराम् || चतुर्दश भुजा शक्तिश्चतुर्दश जगन्मता || स्थान नियमः || मनु प्रेषु स्थिता एताः शक्तयः सर्वसिद्धि प्रदाः || पश्चिमादि क्रमेणैव विलोमेन प्रपूजयेत् || अथः बाह्य दशारे || ३ सर्वसिद्धि प्रदा || ३ सर्वसंपत्प्रदा || ३ सर्वप्रियङ्करी || ३ सर्वमङ्गलऽऽन्करी || ३ सर्वकाम प्रदा || ३ सर्वदुःख विमोचनी || ३ सर्वमृत्यु प्रशमनी || ३ सर्वविघ्न विनाशनी || ३ सर्वाङ्गसुन्दरी सर्वसौभाग्यदायिनी देवी श्री पादुकां० || ३ हैं ह्क्लीं ह्स्कौंः त्रिपुरा श्री नित्या श्री पादुकां० || इति चक्रेश्वरी || ३ एता प्. ४२अ) कुलकौलयोगिन्यः सर्वार्थ साधके चक्रे समुद्रा इत्यादि || सः इति सर्वोन्मादिनी मुद्रां प्रदर्शयेत् || शुभ्रावराभयं भृता वन्दे विश्वकुलेश्वरीः || सर्वसिद्धि प्रदाद्यास्ता वहिर्दशक देवताः || स्थान नियमः दिगस्त्रेषु यजे(दे)ता देवताः सर्वकाम प्रदा || पश्चिमाशामवष्ठभ्य पूर्ववत् साधकोत्तमः || अथान्तरदले || ३ सर्वज्ञा देवी श्री पादुकां० || ३ सर्वशक्तिमयी० || ३ सर्वैश्वर्य(प्रदा)यिनी० || ३ सर्वज्ञानमयी० || ३ सर्वव्याधिविनाशिनी० || ३ सर्वाधार सुरूपिणी० || ३ सर्व पापहरा० || ३ सवानन्दकरी० || ३ सर्वरक्षासुरूपिणी० || ३ सर्वेप्सित फल प्रदा देवी श्री पादुकां० || ह्स्कैं ह्स्क्लीं ह्स्कौंः त्रिपुरमालिनी नित्या श्री पादुकां० || इति चक्रेश्वरी || एता निगर्भयोगिन्यः सर्वरक्षाकरे चक्रे समुद्राः इत्यादि || क्रौंमिति महांकुश मुद्रां प्रदर्शयेत् || अक्षस्रक् पुस्तक धराः कर्पूर रुचिरा कृतीः || अन्तर्दशक देवीस्ता सर्वज्ञाघासमाश्रये || प्. ४२ब्) स्थान नियमः || महाफलप्रदा देवीः दशान्तर्दिशि आश्रयाः || पश्चिमाशामवष्टभ्य पूर्ववत् पूजयेदिमाः || अथाष्टकोणे न्यासोक्त वाग्देवता अष्टौ यजेत् || ह्रीं क्लीं व्लूं त्रिपुरासिदानित्या श्री पादुकां० || इति चक्रेश्वरी || ३ एता रहस्य योगिन्यः सर्वरोगहरे चक्रे समुद्रा इत्यादि || ह्स्ख्फ्रें इति खेचरी मुद्रां प्रदर्शयेत् || चापेषु पुस्तकाक्ष स्रक्चारुपाणि चतुष्टयाः || रक्त वागिश्वरी वन्दे वशिन्याद्यष्ट देवताः || स्थान नियमः || अष्टचक्रे विलोमेन वशिन्याद्यष्टकं यजेत् || पादुकां पूजयामीति न्यासादेवं विशेषतः || अथ वाणाद्यायुधपूजा || यथा || ३ ऐं यां रां लां वां शां द्रीं क्लीं व्लूं सः स्तम्भनेभ्यः कामेश्वर वाणेभ्यो नमः || ३ ऐं द्रां द्रीं क्लीं व्लूं सः ऐं यां रां लां वां शां जां जम्भनेभ्यः कामेश्वरी वाणेभ्यो नमः || ३ द्रादियादि संमोहनाय कामेश्वर चापाय प्. ४३अ) नमः || ३ द्रादियादि संमोहनाय कामेश्वरी चापाय नमः || ३ यांदिद्रादि आं वशीकरणाय कामेश्वर पाशाय नमः || ३ द्रादियादि ह्रीं वशीकरणाय कामेश्वरि पाशाय नमः || ३ यांदि रादि क्रों स्तम्भनाय कामेश्वर अंकुशाय नमः || ३ द्रादियादि क्रौं स्तम्भनाय कामेश्वर्यै अंकुशाय नमः || वराभय भृतो रक्ता स्वरूपां किमसुका || चतुश्री मेदिशश्वज्ञादष्टाद्यायुधदेवताः || महाध्यं महादेवी षडद्वावरणा वहि || पश्चिमादि चतुर्दिक्षः यजेद्वाणाद्य मायुधः || २ अथ त्रिकोणे || अग्रकोणे || ह्रीं श्रीं ह्स्क्ल्ह्रीं श्री अग्रचक्रे श्रीकामगियांले श्री मैत्रिशानन्दनाथात्मके श्री कामेश्वरी रुद्रात्मशक्ति श्री पादुकां पूजयामि || पाशांकुशामृत कपाल वराभयाकै हस्तैश्चतुर्भिरभिराम भृशारुणाङ्गी || कोणाग्रगा त्रिनायना तरुणेन्दु चूडा कामेश्वरी मम ददातु ममस्तु कामान् || दक्षिणे || प्. ४४) ह्स्क्ल्ह्रीं श्री सूर्यचक्रे श्री षष्टीशानन्दनाथात्मके श्री वज्रेश्वरी श्री विष्ण्वात्म शक्ति श्री पादु० || वाल प्रवाल रुचिराकर षट्कशृङ्गी चापेषु पाशभृन्निपानक मातुलुंगा || वज्रेश्वरी प्रथित दक्षिणवास वज्रो ज्वालानि दिशतां मम वाञ्छितानि || २ स्क्ल्ह्रीं श्री सोमचक्रे पौण्डगिर्यालये श्री उड्डिशनाथात्मके श्री भगमालिनी देवी श्री ब्रह्मात्मशक्ति श्री पादुकां० || त्र्यक्षाशशाङ्करुचिरा शश्रित वामकोणा पाशाङ्कुशाकु गुण पुस्तक स्वस्त हस्ता || उद्भावयत्यनिशमद्भूरि शक्ति भाग्यं श्रियं भगवती भगमालनी मे || ततो त्रिकोण मध्ये || ह्स्क्ल्ह्स्ख्स्क्ल्ह्रीं ब्रह्मचक्र उड्डियानपीठे चर्यानन्दनाथात्मके श्रीत्रिपुरसुन्दरी देवी परं ब्रह्मात्म शक्ति श्री पादुकां पूजयामि || सर्वचक्रेश्वरी सर्वमन्त्रेश्वरि सर्वविद्येश्वरि सर्ववीरेश्वरी सर्वपीठेश्वरी सर्ववागेश्वरी सर्वसिद्धेश्वरी एतदुत्पत्ति मातृकाचक्रासन देवताः समुद्रास प्. ४४अ) सिद्धयः सायुधाः सवाहनाः सपरिवाराः श्री महात्रिपुरसुन्दरी देवी परया परया परा परया च सपर्यया सर्वोपचारैः संपूजिताः सन्तुः || सूर्येन्दु वह्नि मय भास्वर पीठ देहा स्वेच्छा गृहीत शृणिवाण शरेषु चापान् || वालेन्दु मौलिमणिकाग्रललामनेत्रां नित्यां नमामि महतीं महनीय मूर्तिम् || इति पूर्व पश्चिम उत्तर दक्षिण त्रिपुर पूजयस्वेति || इति षडाम्नायपूजाविधिः || पुरातन ताडपत्र पुस्तकादिदं पुस्तकं १९७९ संवत्सरे शारदाविलास शर्मद्वारा श्री मद्राजगुरु हेमराज पण्डितेन लिखितम् || </poem> == स्रोतः == *[https://muktalib7.com/DL_CATALOG_ROOT/digital_library.htm मुक्तबोधपुस्तकालयः] [[वर्गः:तन्त्रग्रन्थाः]] bgpuz0vk8fd7uo33wzmw1am8dzpljex 416035 416034 2026-06-08T06:18:08Z Shubha 190 416035 wikitext text/x-wiki {{header | title = षडाम्नायपूजाविधिः | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> ---- MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00556 Uniform title: ṣaḍāmnāyapūjāvidhi Manuscript : NGMCP 5/1932 Reel no: A 248/40 Description: Ritual manual Notes: Manuscript selected by Dr. Mark S.G. Dyczkowski . Data-entered by the staff of Muktabodha under the supervision of Dr. Anirban Dash. Revision 0: Sept. 26, 2021 Internet publisher : Muktabodha Indological Research Institute Publication year : Publication city : Publication country : United States ---- प्. १अ) ओं नमः श्रीमहागणपतये नमः ।। ओं श्रीगुरुभ्यो नमः ।। अखण्डमण्डलाकारं व्याप्तं येन चराचरं ।। तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ।। अकथ्यमश्रुतं तत्वं वाङ्मनोतीत गोचरम् ।। तत्तत्त्वं येन संप्राप्तं तस्मै श्रीगुरवे नमः ।। अज्ञानान्धस्य लोकस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया ।। चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ।। ज्ञानशक्तिसमायुक्तं तत्वमालाविभूषितम् ।। भुक्ति मुक्ति प्रदातारं गुरुं वन्दे यथाशिवम् ।। गुरुश्च गुरुतरश्चैव ये चान्ये गुरु भ्रातरः ।। अन्येपि क्रमिकश्रेष्ठा विशुद्धान्तान्नमाम्यहम् ।। गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः ।। गुरुर्देवो जगत्सर्वं तस्मै श्रीगुरवे नमः ।। आज्ञा प्रसादं कुरु मे (स्वामिन्) सिद्धोहं त्वत् प्रसादतः ।। नामसङ्ग्रहणं कृत्वा आशीर्वादं ददस्व मे ।। अखण्डमण्डलाकारं द्योतयन्तन्नभस्तलम् ।। अचलं तत्समाख्यातमचलेदं प्रतिष्ठितम् ।। अनादि घोरसंसार व्याधिनाशैक हेतवे ।। नमः श्रीनाथ वैद्याय ज्ञानौषधि विधायिने ।। अथ गरुडाग्रजोदय वेलायां समुत्थायोपविश्य ।। निज शिरसि सहस्रार कमल कर्णिकायाम् ।। प् .१ब्) शितं शूत्पलसंकाशं शरच्चन्द्रनिभाननम् ।। प्रफुल्लेन्दी वराकार नेत्रद्वयविराजितम् ।। मंदस्मितं शुक्लाम्बरधरं शुक्लगन्धानुलेपनम् ।। शुक्लमाला लङ्कृतोरस्थलं वरदाभयालङ्कृत भुजद्वय विराजितम् ।। वामाङ्क गतया स्वशक्त्या रक्तोत्पलधारिण्या दक्षिणेनालिङ्गित विग्रहम् ।। ज्ञानारविन्दमकरन्दानन्दितमानसम् ।। निजगुरुं ध्यात्वा अमुकानन्दनाथ अमुकशक्त्याम्बा युग्म श्री पादुकां पूजयामि ।। इति मानसैर्गन्धाक्षत कुसुमैरभ्यर्च्य ।। नमस्कृत्य ।। स्तुत्वा नित्यकर्म करणार्थमनुज्ञां प्रार्थ्य श्रीगुरुं विष्णु स्थाने विसृज्यावश्यकार्थं विलसति जपात् ।। ।। इति गुरुध्यान पद्धतिः प्रथमः ।। बहिर्गत्वा ।। दक्षिणाभिमुखो भूत्वा ।। उत्तराभिमुखो वा ।। दक्षिण हस्तेन मुखं रुध्य मौनी भूत्वा ।। मल मूत्राणी विसृज्य उत्थाय उषरं भूमेर्मृत्तिकामादाय जल समीपं गत्वा शौचमाचरेत् ।। एकालिङ्गे गुदे पञ्चदश वाम करे तथा ।। उभयोः सप्त प्. २अ) दातव्यं मृत्ति शौचं विधियते ।। एवं शौचं कृत्वा ।। हस्तौ पादौ प्रक्ष्याल्य ।। जलेन मुखं शोधनङ्कृत्वा ।। दन्तकाष्ठं कुर्यात् ।। अपामार्ग उदुम्बर खदिर जम्बूक कण्टकि तिक्तकषाय कटुक वृक्षाणां शाखामादाय द्वादशाङ्गुल प्रमाणं खण्डयित्वा दन्तकाष्टमाचरेत् ।। निषिद्धम् ।। आमावास्या अष्टमी चतुर्दशी षष्ठी प्रतिपदा एकादशी एषु दिनेषु दन्तकाष्ठं न कुर्यात् ।। पुनर्जलमादाय सप्तवार मुख गण्डूषणं कुर्यात् ।। हस्तौ पादौ प्रक्षाल्य ।। आचम्य ।। ओं वं वरुणाय जलाधिपतते मम वाक्काय कर्मपापानि संहर २ ओं ह्रीं फट् स्वाहा ।। एवं मन्त्रं पठित्वा सप्तवारं स्नानं कुर्यात् ।। पुनर्गङ्गा मृत्तिकामादाय ।। मन्त्रं पठित्वा ।। विष्णुक्रान्ते रथक्रान्ते अश्वक्रान्ते वसुन्धरे ।। मनसा चिन्तितं पापं यन्मया दुष्कृतं कृतम् ।। मन्त्र स्नानं कृत्वा ।। वस्त्रं परिधाय चन्दनाक्षत सिन्दूरेण गुरुस्मृतिं कृत्वा स्वशिरसि निक्षिप्य ललाटे तिलकं कुर्यात् ।। पुनः शुद्धस्थाने नदीतीरे देवालये गृहे वा प्. २ब्) मनसि रुचिस्थाने गोमयेन लेपयित्वा ।। कृष्णाजिन व्याघ्रचर्म रक्तकंबल पट्टिका वा यथासंभवं आसनं सङ्कल्प्य ।। पूर्वाभिमुखो भूत्वा ।। पद्मासने उपविश्य ।। मूल बन्धनं कृत्वा ।। भ्रूमध्यमवलोक्य प्राणायामं कुर्यात् ।। ओं यमिति वायुबीजेन षोडशवारं वामनासापुटेनसेदयित्वा ।। देहं शोषयेत् ।। ओं रमिति वह्निबीजेन चतुःषष्ठिवारं सुष्मणा कुंभयित्वा देहं टाहयेत् ।। ओं वमिति अमृतबीजेन वर्षणा ललाटस्थेन द्वात्रिंशद्वारं दक्षिणनासापुटेन रेचयेत् ।। ओं लंमिति पृथिवी बीजेन शरीरं संघट्टयित्वा देवता रूपमात्मानं ध्यात्वा इति भूतसिद्धिः ।। ब्रह्मा तु पूरको ज्ञेयः कुंभको विष्णुरुच्यते ।। रेचकस्तु तथा ज्ञेयः क्षराक्षर परं शिवः ।। अनेन प्रकारेण भूतशुद्धिं कृत्वा ।। ओं श्रीगुरुभ्यो नमः ।। ओं श्रीपरमगुरुभ्यो नमः ।। ओं परमेष्ठि गुरुभ्यो नमः ।। ओं श्री परापर गुरुभ्यो नमः ।। ऐं ह्रीं श्रीं तेजानन्दनाथ श्री पादुकां पूजयामि ।। ओं ह्रीं सहस्रकिरणाय सूर्याय मम प्. ३अ) आत्मानं रक्ष २ स्वाहा ।। आत्मरक्षा मन्त्रः ।। ओं ह्रां सूर्याय अऽऽन्गुष्टाभ्यां नमः ।। ओं ह्रीं तेजोधिपतये तर्जनीभ्यां नमः ।। ओं ह्रूं भास्कराय मध्यमाभ्यां नमः ।। ओं ह्रैं दिनकराय अनामिकाभ्यां नमः ।। ओं ह्रौं तपनाय कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।। ओं ह्रः तमो वैरिणे करतल कर पृष्टाभ्यां नमः ।। ओं ह्रां चण्डरश्मये हृदयाय नमः ।। ओं ह्रीं वर्रेण्याय शिरसे स्वाहा ।। ओं ह्रूं भगवते शिखायै वौषट् ।। ओं ह्रैं प्रकाशाय कवचाय हूम् ।। ओं ह्रौं पद्महस्ताय नेत्रत्रयाय वषट् ।। ओं ह्रः एकचक्राय अस्त्राय फट् ।। पुनः चतुरस्रमण्डलं कृत्वा ।। मध्ये त्रिकोण षट्कोण वृत्तं कृत्वा ।। गन्धपुष्पाक्षत सहितं ओं यं रं लं वं शं षं सं हं लं क्षं आधारशक्ति अग्निमण्डलाय दशकलात्मने नमः ।। इति आधार पूजा ।। ततस्ताम्रपात्रमादाय ।। गन्धपुष्पाक्षत सहितं ओं कं खं गं घं ऽऽनं चं छं जं झं ञं टं ठं सूर्यमणडलाय द्वादशकलात्मने अर्घपात्राय नमः ।। ततोर्घं पूरयित्वा ।। गन्धपुष्पाक्षत सहितं प्. ३ब्) ओं अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं ऌं ॡं एं ऐं ओं औं अं अः मं सोममण्डलाय षोडशकलात्मने नमः ।। तस्योपरि त्रिकोणं विन्यस्य ।। ततः पद्ममुद्रा शंखमुद्रा धेनुमुद्रा आवाहनादिमुद्रां प्रदर्श्य ।। ततो मूलमन्त्रेण सप्तवारं गन्धपुष्पाक्षत सहितं पूजयेत् ।। अथ मण्डलार्चन सिन्दूरेण त्रिकोणं द्वादशदलं चतुरस्रमण्डलं कृत्वा ।। त्रिकोणमध्ये ओं ह्रां ह्रीं ह्रूं ह्रें ह्रों ह्रः सूर्याय सहस्र किरणाय बोधशक्ति सहिताय आगच्छ २ विश २ अर्घोपचाराणि गृह्ण २ हूं ३ फट् ३ स्वाहा ।। ध्यानम् ।। रक्तवर्णद्विभुजं च रक्तपद्मोपरि स्थितम् । पद्मद्वय धरन्देयं प्रभामण्डलरूपिणम् ।। ततो द्वादशदल पूजा ।। ओं ह्रीं श्रीं सूर्याय नमः ३ ।। तेजोधिपतये नमः ३ ।। भास्कराय नमः ३ ।। दिनकराय नमः ३ ।। तपनाय नमः ३ ।। तमो वैरिणे नमः ३ ।। चण्डरश्मये नमः ३ ।। वरेण्याय नमः ३ ।। भगवते नमः ३ ।। प्रकाशाय नमः ३ ।। पद्महस्ताय नमः ३ ।। थं सक्र चक्राय नमः ३ ।। अं अरुणाय बोधरूपाय जगद्गुरवे मण्डले प्. ४अ) सान्निध्यं कुरु २ स्वाहा ।। ओं २ इन्द्राय सहस्राक्षाय वज्रहस्ताय ऐरावत वाहनाय पीतवर्णाय इन्द्राणी शक्ति सहिताय आगच्छ २ अर्घोपचाराणि गृह्ण २ स्वाहा ।। ओं २ अग्नये हव्यवाहनाय शक्ति सहिताय सप्तजिह्वाय रक्तवर्णाय ।। ओं २ यमाय महिषवाहनाय कालदण्डहस्ताय उग्रशक्ति सहिताय प्राणान्तकाय धर्मराजाय ।। ओं २ नैर्-ऋत्याय प्रेतवाहनाय खड्गहस्ताय असुराधिपतये कालशक्ति सहिताय ।। ओं २ वरुणाय जलाधिपतये मकरवाहनाय पाशहस्ताय प्राणशक्ति सहिताय ।। ओं यां वायव्ये प्राणाधिपतये सारङ्गवाहनाय हरितवर्णाय ध्वजहस्ताय चण्डशक्ति सहिताय ।। ओं कूं कुबेराय सोमाधिपतये हयवाहनाय रत्नं हस्ताय चण्डशक्ति अप्सरः सहिताय ।। ओं २ ईशानाय वृषभवाहनाय त्रिशूलहस्ताय श्वेतवर्णाय गौरी सहिताय ।। मध्ये ।। ओं ह्रीं श्रीं ब्रह्मणे कमलासनाय चतुर्मुखाय गायत्री शक्तिसहिताय अक्षमाला पुस्तकहस्ताय अस्मिन्मण्डलमध्ये प्. ४ब्) अर्घोपचाराणि गृह्ण २ स्वाहा ३ ।। विष्णवे गरुडासनाय शंखचक्रहस्ताय लक्ष्मी सहिताय ३ ।। ईश्वराय प्रेतवाहनाय त्रिशूल शंखहस्ताय लक्ष्मी सहिताय अर्धनारी सहिताय ।। एवं स परिवारं स वाहनं सायुधं समुद्रं सर्वोपचारैः पूजितास्तुष्टाः सन्तु ।। अस्मिन्मण्डले गन्ध पुष्प धूप दीप नैवेद्य षोडसोपचाराणि नैवेद्यानि ।। मूलमन्त्रेण अष्टोत्तरशतं जपं कृत्वा परमेश्वर वामभागे चतुरस्र मण्डलं कृत्वा ।। मध्ये त्रिकोणं संस्थाप्य ।। क्षां क्षेत्राधिपतये नमः ।। इति पुष्पं दत्वा ।। अर्घपात्रमादाय धूपेन शुद्धिं कृत्वा ।। बलिं दद्यात् ।। ओं ह्रीं श्रां वं वटुकाय बलिं गृह्ण २ स्वाहा ।। ३ ।। क्षां क्षेत्रपालाय बलिं गृह्ण २ स्वाहा ३ यां योगिनीभ्यो बलिं गृह्ण २ स्वाहा ।। इति सूर्य पूजा ।। ।। अथ हेरम्ब पूजा ।। यदा यदा समारभेन्मन्त्रं न्यासन्तदा तदा ।। कुर्वीत करकायेष्टं मन्त्री मन्त्रार्थ सिद्धये ।। ओं गः अस्त्राय फट् ।। हस्ततलोपरि आसनम् ।। ओं गूं हेरंबासनाय नमः ।। ओं प्. ५अ) गूं हेरंब मूर्त्तये नमः ।। ओं हेरंवाय नमः ।। अञ्जलिः ।। ओं गां हृदयाय नमः ।। ओं गीं शिरसे स्वाहा ।। ओं गूं शिखायै वषट् ।। ओं गैं कवचाय हूम् ।। ओं गौं नेत्रत्रयाय वौषट् ।। ओं गः अस्त्राय फट् ४ ।। इति कराऽऽन्ग न्यासः ।। अथ ध्यानम् ।। सिंहोपरिस्थितं देवं पञ्चवक्त्रं गजाननम् ।। दशबाहुं त्रिनेत्रं च जांबूनद समप्रभम् ।। प्रसादाभय दातारं पात्रमोदक पूरितम् ।। दन्तं सङ्गृह्य हस्तेन विप्रदने वसु प्रभम् ।। करकं चाक्षसूत्रञ्च परशुमदग्रहं तथा ।। पाशांकुशधरं देवं लंबोदर धरं शुभम् ।। अथ मंत्रः ओं हां नमः ।। ओं हां सर्वविघ्नाधिपाल सर्वसिद्धि प्रदातृ सर्वविघ्न प्रशमनाय ।। एह्येहि भगवन् सर्वसार स्वाहां स्तंभ सस्तं भग ह्रीं हूं यां नमः स्वाहा ।। आवाहनादि मुद्रा दर्शयेत् ।। अथ अर्घपात्र पूजा ।। त्रिकोण षट्कोण वृत्त चतुरस्रम् ।। ततश्चतुरस्त मध्ये आधारं प्रतिष्ठाप्य ।। ओं ह्रीं श्रीं आधारशक्तये अग्निमण्डलाय दशकलात्मने नमः ।। ततः पात्रं प्रतिष्ठाप्य ।। ३ ।। सूर्य मण्डलाय प्. ५ब्) द्वादश कलात्मने पात्राय नमः ।। ३ ।। सोममण्डलाय नमः । षोडशकलात्मने नमः ।। ततो धेनु मुद्रा ।। पद्ममुद्रा ।। शंखमुद्रा ।। आवाहन मुद्रा ।। ततो पञ्चरत्नम् ।। ततो मूलमन्त्रेण सप्तवारमावर्जयेत् ।। ततो गणेश न्यासः ।। ओं हौं अं विघ्नेशाय नमः ।। २ आं विघ्नराजाय नमः ।। २ इं विनायकाय नमः ।। २ ईं शिवात्मने नमः ।। २ उं विघ्नकर्त्रे नमः ।। २ ऊं विघ्नहर्त्रे नमः ।। २ ऋं गणनायकाय नमः ।। २ ॠं एकदन्ताय नमः ।। २ ऌं विदन्ताय नमः ।। २ ॡ गजवक्त्राय नमः ।। २ एं निरंजनाय नमः ।। २ ऐं कपर्दिने नमः ।। २ ओं दीर्घजिह्वाय नमः ।। २ औं शंखकण्ठाय नमः ।। २ अं वृषध्वजाय नमः ।। २ अः गणनाथाय नमः ।। २ कं गजेन्द्राय नमः ।। २ खं शूर्पकर्णाय नमः ।। २ गं त्रिलोचनाय नमः ।। २ घं लंबोदराय नमः ।। २ ऽऽनं महानन्दाय नमः ।। २ चं चतुर्मूखाय नमः ।। २ छं सदाशिवाय नमः ।। २ जं आमोदाय नमः ।। २ झं दुर्मुखाय नमः ।। २ ञं सुमुखाय नमः ।। टं प्रमोदाय नमः ।। २ ठं एकपादाय नमः ।। २ प्. ६अ) डं विजिह्वाय नमः ।। २ ढं शूराय नमः ।। २ णं वीराय नमः ।। २ तं षण्मुखाय नमः ।। २ थं वरदाय नमः ।। २ दं वामदेवाय नमः ।। २ धं वक्रतुण्डाय नमः ।। २ नं द्विरण्डाय नमः ।। २ पं सेनान्ये नमः ।। २ फं ग्रामिण्ये नमः ।। वं मन्त्राय नमः ।। २ भं विमन्त्राय नमः ।। मं महावाहाय नमः ।। २ यं जटिले नमः ।। २ रं मुण्डिने नमः ।। २ लं खण्डिने नमः ।। २ वं वरेण्याय नमः ।। २ शं वृषकेतनाय नमः ।। षं भवप्रियाय नमः ।। २ सं गणेशाय नमः ।। २ हं मेषनादाय नमः ।। २ लं व्यापिने नमः ।। २ क्षं गणेश्वराय नमः ।। इति मातृका स्थानेषु न्यसेत् ।। तरुणारुणसंकाशं गजवक्रं त्रिलोचनम् ।। पाशांकुशवराभीति हस्तं शक्ति समायुतम् ।। एवं न्यास देवता ।। ऊनपञ्चाशत्कोष्ठके पूजयेत् ।। मध्ये ।। हेरंबं मूलमन्त्रेण पूजयेत् ।। ततो बलिम् । हेरंब मूलमन्त्रेण ।। ततः स्तवराजं पठेत् ।। अथ शिवार्चनम् ।। अथ मूलमन्त्रः ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्स्रैं अघोरे ह्रां थघोरे ह्रीं घोरघोरतरे प्. ६ब्) ह्रूं ह्रैं सर्वत सर्वसर्वे ह्रौं नमस्ते रुद्ररूपे ह्रः ।। ५ ।। ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं श्क्ष्म्ल्व्र्यूं स्वच्छन्दभैरवाय भैरवी सहिताय श्री पादुकां पूजयामि ।। कर्णिका मध्ये ।। ततो न्यासः ।। ५ ।। अघोरे ह्रां हृदयाय नमः ।। थघोरे ह्रीं शिरसे स्वाहा ।। घोरघोरतरे ह्रूं शिखायै वषट् ।। सर्वत सवसर्वे ह्रैं कवचाय हूम् ।। नमस्ते रुद्ररूपेण ह्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् ।। ह्स्रौं ह्स्ख्फ्रें श्रीं ह्रीं ऐं ह्रः अस्ताय फट् ।। ४ ।। अथ ध्यानम् ।। नीलोत्पलदलश्यामं पञ्चवक्त्रं शवस्थितम् ।। व्याघ्रचर्म परीधानं कर्णगोन सकुण्डलम् ।। नागहारधरं रम्यं कौलशक्ति विराजितम् ।। दशबाहुं महातेजं प्रतिवक्त्रे त्रिलोचनम् ।। गजचर्मोपवीताढ्यं सर्पालङ्कार भूषितम् ।। मुण्डमाला धरं देवं नागाभरण भूषितम् ।। श्वेतं पीतं तथा रक्तं श्यामं कपिल पञ्चकम् ।। एवं ध्यायेन् महादेवि देवं देव शिखापतिम् ।। घण्टादर्पण शूलासि डमरुञ्चैव वामके ।। मालानागराजञ्च शक्तितोमर काट्यकम् ।। प्. ७अ) लेलिहानमि सर्वं सर्व देव नमस्कृतम् ।। एवं समा वाहयेत् ।। अन्य संप्रदाये ।। क्वचिद्द्रक्तं तथा नीलं गोक्षीर सदृशं क्वचित् ।। क्वचित् पीतं महादेवमघोरं परिभावयेत् ।। एवं समावाह्य तस्मिन्मण्डले समावाह्य संस्थापनादि मुद्रां प्रदर्श्य ।। ततश्चक्र पूजामारभेत् ।। त्रिकोण षट्कोण अष्टादल चतुरस्र चतुर्द्वारि ।। ततश्चतुष्कोण पूजा ओं ह्रीं श्रीं गां गणपतये नमः ।। वायव्ये ।। ३ क्षीं क्षेत्रपालाय नमः ।। आग्नये ।। ३ द्रष्टेश्वराय नमः ।। नै-ऋत्ये ।। ३ चण्डेश्वराय नमः ।। ईशाने ।। ३ नन्दिने नमः ।। उत्तरद्वारे ।। ३ महाकालाय नमः ।। दक्षिणद्वारे ।। ३ भृङ्गिने नमः ।। पश्चिमद्वारे ।। ३ कुष्माण्डाय नमः ।। पूर्वद्वारे ।। एवं स्वस्ववर्णं स्व आयुधम् ।। ततो अष्टदल पूजा ।। ब्रह्माणी देवी श्री पादुकां पूजयामि ।। ५ माहेश्वरी० ।। ५ कौमारी० ।। ५ वैष्णवी० ।। ५ वाराही० ।। ५ इन्द्राणी० ।। ५ चामुण्डा० ।। ५ महालक्ष्मी ।। प्. ७ब्) स्वस्ववर्णं स्वायुधम् ।। ततः षट्कोण पूजा ।। ५ रति देवी श्री पादुकां पूजयामि ।। ५ प्रीति देवी० ।। ५ मनोभवा देवी० ।। ५ सुभगा देवी० ।। ५ मनोरमा देवी० ।। ५ आनन्दनी देवी० ।। सर्वरक्त वर्णां चतुर्भुजां कपालशूलाभयवरधरां ध्यायेत् ।। त्रिकोणपूजा ।। ब्रह्मविष्णु रुद्राः ।। त्रिकोणमध्ये ।। पूर्वोक्त मन्त्रेण पूजा ।। पूर्वोक्तं परमेश्वर ध्यानम् । अथ परमेश्वरी ध्यानम् ।। ज्योति क्षीरागरक्तां कनकमय महाश्याम कालस्तु वक्त्रैः षड्भिरष्टा दशाक्षैः पृथुल भुजलता द्वादशैः पारिजातम् ।। षट्वा पाशं कराग्रैरभयवर फलं अक्षशूत्रं कपालं प्रोद्यच्छंखं सुतेजो विमलदल रुचिर्दर्पणं मुण्डमाला ।। १ ।। प्रेते सिंहासनस्था चरणकमलके नूपुरानन्द नागा कर्कोटावद्ध काञ्ची उपवित रुचितं तक्षहारा सुशोभा ।। कर्णे ताटऽऽन्कवद्धा गुलिकशशिमणी कुण्डलाशंखतेजा भ्रूदण्डे पद्मारागावलकवती मुखे पद्मरागा फणीन्द्रा ।। चूडे कर्णे च कृष्णभुजगवलयगे कङ्कणे चाङ्गुलीभिः प्. ८अ) केयूरे हारावलि फणि(गण)मणिभिर्नर्त्तिताकार भूषा ।। अग्निज्वाला प्रभाभैर्ज्वलनशिखि पिच्छ वृश्चिकैर्हारमाला मुण्डस्त्रङ्मुण्ड भागाभय दुरित हराकुब्जिकेशी नमस्ते ।। १ ।। इति त्रिकोणमध्ये ध्यायेत् परमेश्वरीम् ।। ५ ।। इति ललितस्वछन्दपूजा पद्धतिः ।। अथ गुरुमण्डलपूजा ।। तत इन्द्रादि दशदिक्पूजा ।। ५ प्रयाग महाक्षेत्राय अं अशिताङ्गभैरवाय ।। आं ब्रह्माणी सहिताय श्री पादुकां पूजयामि ।। ५ वाराणसी महाक्षेत्राय ईं रुरुभैरवाय ईं महेश्वरी सहिताय ।। ५ कोलापुर महाक्षेत्राय उं चण्डभैरवाय ऊं कौमारी सहिताय ।। ५ अट्टहास महाक्षेत्राय ऋं क्रोधभैरवाय ॠं वैष्णवी सहिताय ।। ५ जयन्ती महाक्षेत्राय ऌं उन्मत्तभैरवाय ॡं वाराही सहिताय ।। ५ चरित्र महाक्षेत्राय एं कपालभैरवाय ऐं ईन्द्राणी सहिताय ।। ५ एकाम्र महाक्षेत्राय ओं भीषण भैरवाय औं चामुण्डा प्. ८ब्) सहिताय ।। ५ देवी कोट महाक्षेत्राय अं संहार भैरवाय अः महालक्ष्मी सहिताय नमः ।। भैरव ध्यानम् ।। सर्वदेव्या लिङ्गित कुच चिबुक हस्त स्त्रिशूल ध्वज कपालकर्तृहस्तः कृष्णस्त्रिनेत्रो वर्वरोर्ध्व केशश्चतुर्भुजो भैरवो ध्यातव्यः ।। अष्टदलस्य पत्रस्य मध्ये पूर्वादीशानान्तेन पूजयेत् ।। इति मण्डपाष्टदिक्पूजा ।। स्वासन उपविस्य ।। व्याघ्र चर्मासनमानीय ।। ३ आधारशक्ति कमलासनाय नमः ।। ततो गुरु ध्यानम् ।। एं ५ अखण्डमण्डलादि ध्यानम् ।। एं ५ पद्मासन पादुकां पूजयामि एं ५ कूर्मासन पादुकां पूजयामि ।। स्वासनम् एं ५ किणि २ विच्चे कोऽऽन्कणाय ह्रः अस्त्राय फट् पादुकां पूजयामि ।। पस्यपातन मन्त्र ।। १ ।। एं ५ एं हूं फट् वज्रपञ्जर स्वाहा ।। एं ५ चलमकुले ह्रीं हूं फट् स्वाहा ।। ५ ।। ५ किणि २ विच्चे कोऽऽन्कणाय ह्रः अस्त्राय फट् पादुकाम् ।। एं ५ नमो भगवत्यै प्. ९अ) हृत्कमलायै ह्रीं श्रीं हृदयाय नमः ।। एं हें श्री कुब्जिकायै ह्रीं श्रीं शिरसे स्वाहा ।। एं ह्रां ह्रीं ह्रूं वज्रशिखे हूं श्रीं शिखायै वषट् पादुकाम् ।। ५ घोरे अघोरामुखि ह्स्ख्फ्रें वहरुद्रः श्री कवचाय हूं पादुकाम् ।। ५ च्छां छ्रीं महंतारिकायै ह्रीं श्रीं नेत्राय वौषट् पादुकां ।। एं ५ किनि २ विच्चे कोऽऽन्कणाय ह्रः अस्त्राय २ फट् कालदिये श्री पूर्ववक्त्र पादुकां पूजयामि ।। एं ५ ह्रां ह्रीं ह्रुं वज्रशिखे श्री दक्षिणवक्त्र पादुकां० ।। ५ घोरे अघोरे अघोरामुखि श्री उत्तरवक्त्र पादुकां० ।। ऐं ५ छां छीं महन्तारिकायै श्री पश्चिमवक्त्र पादुकां० ।। ५ किणि २ विच्चे कोऽऽन्कणायै श्री परापर वक्त्र पादुकां० ।। ऐं ५ नमो भगवत्यै हृत्कमलायै ह्रीं श्री हृदयाय पादुकां० ।। एं ५ ह्स्ख्फ्रें श्री कुब्जिकायै कुलदीपाय ह्रां श्रीं रं शिरसे स्वाहा पादुकां० ।। ऐ ५ ह्रां हीं ह्रं वज्रशिखे शिखायै वषट् पादुकां० ।। घोरे अघोरे घोरामुखि वहुरुपायै ह्रें श्री कवचाय हूं पादुकां० ।। ५ छां छीं महन्तारिकायै प्. ९ब्) ह्रौं नेत्राय वौषट् श्री पादुकां० ।। ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्स्रौंः ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं मः मः मः आनन्दशक्ति भैरवानन्द विराधपतये श्क्ष्म्ल्व्र्यीं श्री पादुकां० ।। मण्डलमध्ये ।। आवाहनादि ।। पद्ममुद्रा ।। ५ कुब्जिकायै विद्महे कुलदीपाय धीमहि तन्नो कुब्जि प्रचोदयात् ।। संशोधनं ।। ततः कुम्भपूजा विधिः ।। त्रिकोणाष्टदल वृत्तचतुरस्र मण्डलं कृत्वा ।। ततोष्टदल पूजा ।। ५ ब्रह्माणी श्री पादुकां पूजयामि ।। ५ माहेश्वरी ।। ५ कौमारी ।। ५ वैष्णवी ।। ५ वाराही ।। ५ इन्द्राणी ।। ५ चामुण्डा ।। ५ महालक्ष्मी ।। ५ पूर्वादीशानान्तेन पूजयेत् ।। ततस्त्रिकोण मध्ये ।। ह्स्रौंः ब्रह्मणे नमः ।। ह्स्रौंः विष्णवे नमः ।। ह्स्रौंः रुद्रा० ।। ह्स्रौंः ईश्वरा० ।। ह्स्रौंः सदाशिवाय नमः ।। तदुपरि कुम्भं संस्थापयेत् ।। कांश्य कुम्भ मंत्रः ।। आराधनम् ।। मृण्मय पुष्टिवर्द्धनं स्थापयेत् ।। बीज सहितेन पूजनं ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यू-एं आनन्द प्. १०अ) भैरवाय वौषट् ।। श्क्ष्म्ल्व्र्यूं सुरादेवी वौषट् ।। नमो नमो देवेभ्यो योगिनीभ्यो नमो नमः मातृभ्यश्च नमोस्तुते शाकिनीभ्यो नमो नमः ।। इति द्रव्यकुम्भ संस्कारः ।। ततोर्घ पात्र पूजा ।। त्रिकोण षट्कोण वृत्त चतुरस्रमण्डलं कृत्वा ।। तन्मध्ये ।। ओं हूं आत्मतत्त्वाय आधारशक्तये नमः ।। ततो ध्यानम् ।। त्रिपादं सप्तहस्तञ्च द्विशीर्षमग्नि सन्निभम् ।। रक्त पद्म सुखासीन अग्निज्वाला सुशोभनम् ।। इत्याधारं प्रतिष्टाप्य ।। तस्योपरि ।। ओं हूं विद्यातत्वाय पात्राय नमः ।। ततो ध्यानम् ।। जपा कुसुमसंकाशमभयावर शोभितम् ।। सूर्यमण्डलसंस्थानं ज्वालामाला स्वरूपिणम् । इति ।। पात्रं प्रतिष्ठाप्य ।। ततो बीज सहितं पात्रं पूरयित्वा ।। तस्योपरि ।। ओं हूं हूं हूं शिवतत्वाय प्रेताशनाय वौषट् ।। ततो ध्यानम् ।। श्वेतवर्णं द्विभुजञ्च अभयावर शोभितम् ।। पत्र षोडश संस्थितञ्च चन्द्रज्वाला सुशोभितम् ।। प्. १०ब्) पात्र मध्ये पञ्चरत्नं ।। ऐं ग्लुं ऐं श्लुं ऐं व्लुं ऐं म्लुं ऐं न्लुं ।। ततः सह बिन्दु तर्पणं कुर्यात् ।। ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं आनन्दभैरवाय वौषट् ।। श्क्ष्म्ल्व्र्यूं सुरादेवी वषट् ।। पूर्णपात्र मध्ये ।। ऐं ५ ह्रां ह्रीं ह्रुं ह्रः प्रसर २ घोर २ तरतनू प्रचट २ कह २ वम २ दम २ धम २ घातया विघनि २ हूं २ फट् २ क्रों श्रीकौमारिका विद्या? पादुकां० ।। ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्स्रौंः श्क्ष्म्ल्व्र्यीं सः सः सः आनन्दशक्ति भैरवानन्द श्री महाविध्या राजेश्वर ह्स्क्ष्म्ल्व्रूं पादुकां० ।। आवाहनादि ।। इति त्रिकोण मध्ये ।। ततः चक्राधारम् ।। एकारं योन्याकारञ्च कर्णिकामध्ये संस्थिते ।। तदवाह्य मधु? पत्रञ्च त्रिवृत्तिञ्च सुशोभितम् ।। तदवाह्यंञ्चतुरस्रञ्च चतुर्द्वारोपशोभितम् ।। रावञ्चक्रं समालिख्य मण्डलं गुरु मुत्तमम् ।। अथ पञ्च रजम् ।। समज्ञो विसेषणैव विनारजोन पूजयेत् ।। पञ्चरजं पञ्चदेवं पञ्चवर्णस्य देवता ।। ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च ईश्वरश्च सदाशिवः ।। प्. ११अ) एते पञ्च महादेवं मुद्धरेच्चक्रमुत्तमम् ।। ततो मुद्रा योनि भूमि शुद्धिः ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्स्रौं ह्स्रौं ह्स्ख्प्रें श्री पादुकां० ।। ५ ।। मालनि चकारयेत् ।। श्री संवर्त्ता ध्यानम् ।। अलूं अनन्तमण्डलाय श्री पादुकां० ।। ऐं ५ ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं मः मः सः आनन्दशक्ति भैरवानन्द विराधपतये श्क्ष्म्ल्व्र्यूं पादुकां पूजयामि ।। ५ ।। नरासन पादुकां पूजयामि ।। ५ ।। पुष्करद्वीप दन्तुरादेवी श्रीसूत्रधार क्षेत्रपालाय पादुकां० ।। ऐं श्रीं ह्रीं कुंभपत्र वटुकनाथाय पादुकां० ।। ५ ।। मयुरासन पादुकां० ।। ५ ।। मूषासन पादुकां ।। ५ ।। ऐं ५ गां गीं गः कुलगणेश्वराय पादुकां० ।। अनेन मन्त्रेण बलि पूजा ।। ५ ।। स्वगुरु श्री कुब्जिशानन्ददेव श्री पादुकां० ।। ५ ।। परम गुरु श्री वीर्यानन्ददेव पादुकां ।। ५ ।। परमेष्टि गुरु श्री त्रिशानन्ददेव पादुकां० ।। एवं नाथ सर्व ।। पीत ।। पूर्व ।। कृष्ण ।। दक्षिण ।। रक्त ।। उत्तर ।। श्वेत ।। पश्चिम ।। कपालशूला प्. ११ब्) भयवरदं ध्यायेत् ।। हकारादि मूलमन्त्र पूजा ।। अं अस्त्राय फट् ।। ऐं ह्स हृदयाय नमः ।। ऐं क्ष्मः शिरशे स्वाहा ।। ऐं ल्वः शिखायै वषट् ।। ऐं यः कवचाय हूं ।। ऐं ऊं नेत्रत्रयाय वौषट् ।। कराऽऽन्गन्यासः ।। ऐं हः शिखास्थाने पादुकां पूजयामि ।। ऐं सः शिरः स्थाने पादुकां० ।। ऐं क्षः ललाटे ।। ऐं मः वक्त्रे ।। ऐं लः हृदये ।। ऐं वः नाभौ ।। ऐं रः गुह्ये ।। ऐं यः जानौ ।। ऐं ऊं पादद्वये ।। सर्वाङ्गन्यासः ।। आत्ममूलमन्त्रेण गुरुमण्डल पूजा ।। ऐं ५ ल्लुं डौं महापूजा गुरु मण्डल श्री कुब्जिकाय पादुकां पूजयामि ।। मध्ये ।। ऐं ५ म्लुं ऐं महापूजा गुरुमण्डल श्री शक्ती पादुकां० ।। पूर्वे ।। ५ प्लुं उं परमेष्टि गूमण्डल श्रीदेवी पादुकां० ।। दक्षिणे ।। ५ स्लुं ईं परमगुरुमण्डल श्री ग्यानी पादुकां० ।। पश्चिमे ।। ५ ग्लुं अं गुरुमण्डलश्री अग्न्या देवी पादुकां० ।। उत्तरे ।। सर्वे ।। २ श्यामपीत ।। कृष्ण ।। श्वेत ।। रक्त ।। अभय वरदं ध्यायेत् ।। अथ त्रिकोण पूजा ।। ५ शिवतत्व गुरुमण्डल श्री परापादुकां० ।। प्. १२अ) अग्रकोणे ।। ५ विध्यातत्व गुरुमण्डल श्री परापर पादुकां० ।। दक्षिणकोणे ।। ५ आत्मतत्व गुरुमण्डल श्री अपरा पादुकां० ।। वामकोणे ।। श्वेतपीत आरक्त कपालाभय धारां ।। मध्ये परमेश्वर परमेश्वरीं ।। अथ वृत्ताकार मण्डले पूजयेत् ।। ५ आं कुसुमा पादुकां० ।। ५ श्री जया पादुकां० ।। ५ विजया पादुकां० ।। ५ आं अजिता पादुकां० ।। श्रीं अपराजिता पादुकां ।। ५ ।। श्री हंसा पादुकां० ।। ५ श्री यं सौता पादुकां० ।। ५ रं विध्या पादूकां० ।। ५ लं रि विद्या पादुकां० ।। ५ वं प्रतिष्ठा पादुकां० ।। एवं सर्वे पञ्चवर्ण चतुर्भुज पुस्तकाक्ष अभय वरदं ध्यायेत् ।। दक्षिणावर्त्तेन पूजयेत् ।। पुनर्द्वितीय रेखा वृत्त पूजा ।। ५ श्री कुलभैरव पादुकां ।। ५ श्री कुलनाथ भैरव पादुकां० ।। ५ श्री कुतुङ्गल भैरवनाथ पादुकां० ।। ५ श्री कुलकेट भैरव पादुकां० ।। ५ श्री कुलाज्ञानन्दभैरव पादुकां० ।। ५ श्री कुलाज्ञा देवी पादुकां० ।। श्वेत पीत तथा रक्त श्याम प्. १२ब्) कृष्णधूम्र चतुर्वर्ण कपालशूल डमरु खट्वाङ्ग धरां ध्यायेत् ।। वामावर्त क्रमपूजा ।। पुनः तृतीय वृत्तपूजा ।। ५ उग्र चण्डादेवी पादुकां० ।। ५ प्रचण्डा देवी पादुकां० ।। ५ चण्डिकादेवी पा० ।। ५ चण्डनादिनी देवी पा० ।। ५ चण्डवती देवी पा० ।। ५ चण्डरूपादेवी पा० ।। ५ अति चण्डिका देवी पा० ।। ५ श्रीं हीं चण्डचोशादेवी पा० ।। ५ ह्स्फौं श्रीसिद्धिचामुण्डेश्वरी देवी श्री पादुकां पूजयामि ।। दक्षिणावर्तेन पूजनं ।। सर्वे रक्तवर्णचतुर्बाहुकपालशूल खड्गखेटकधरां ध्यायेत् ।।। ततोष्टदल पूजा ।। ५ ब्रह्माणी ।। ५ माहेश्वरी ।। ५ कौमारी ।। ५ वैष्णवी ।। ५ वाराही ।। ५ इन्द्राणी ।। ५ चामुण्डा ।। ५ महालक्ष्मी ।। स्वस्व वर्ण स्वायुधा ।। नैर्-ऋत्ये ।। ५ क्षां क्षीं क्षूं क्षः नमः क्षेत्रपालाय पादुकां० ।। कृष्णवर्ण चतुर्भुज डमरुखट्वाङ्ग कपालशूल शववाहन मुण्डमाला ।। ध्यानम् ।। वायव्ये ।। ५ गां गीं गूं गः ग्लूं ग्लः गणेश्वराय पादुकां० ।। श्वेतवर्ण खड्ग प्. १३अ) भुज परशु त्रिशूल कपाल पद्मा भय वरदं ध्यायेत् ।। ईशाने ।। ५ श्रीं ह्रीं कुलपुत्र वटुकनाथ पादुकां० ।। नीलवर्ण द्विभुज डण्डकपाल नग्न नागयज्ञोपवितं ।। आग्नेये ।। ५ श्रीं ह्रीं महाकौमारी पादुकां० ।। अतिरक्त वर्ण द्विभुज मुक्तकेश हाराभरण त्रिनेत्र मयूरा शक्ति कपालधारा ध्यायेत् ।। ऐं काण मध्ये ।। ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्स्कांः अघोरे ह्रां थघोरे ह्रीं घोर घोरतरे ह्रूं ह्रें सर्वतः सर्व सर्वसर्वे ह्रौं उं ज्ञं सः नमस्ते रुद्ररूपेण ह्रः ह्स्कौंः ह्स्ख्फ्रें श्रीं ह्रीं ऐं ।। ५ ऐं अः ऐं वज्र कुब्जिकाना ह्स्फ्रें त्रिलोक्ष्यजक्षणि ह्रीं कामाक्षगुल द्रावणी कनेस्त्री महाखोभकारणी ऐं सौं पादुकां० ।। ह्स्कौंः ।। मध्ये ।। आवाहनादि ।। ५ अभ्यडण पादुकां० ।। ५ उतवतन पादुकां० ।। ५ नरास पादुकां० ।। ५ अरिम्नान पादुकां० ।। ५ विलेपन पादुकां० ।। ५ अक्षत पादुकां० ।। ५ वीरभस्म पादुकां० ।। ५ मोहनी पादुकां० ।। ५ नीलवर्णं नववक्त्र प्रतिवक्त्रं त्रिलोचनम् ।। अष्टादश भुजोपेतं कबन्धाहार शोभितम् ।। प्. १३ब्) खड्गखेटक धरन्देवं त्रिशूलमंकुश धारिणम् ।। कमण्डलु धरं देव श्रेष्ठं डमरु धारिणम् ।। खट्वाङ्गञ्च धरन्देवं वाण धनुः सुशोभितम् ।। डवशू घण्ट धरन्देवमभयावरहस्तकम् ।। गदा चक्र धरं देवं काद्या विद्यु तथैव च ।। एवं रूपं नवात्मानं मण्डलं गुरु मण्डलम् ।। खवर्णं पूर्ववक्त्रं तु दक्षिणे कृष्ण शोभितम् ।। उत्तरे पीत वर्णन्तु सोत्तरे रक्तमेव च ।। रक्तस्य दक्षिणे सिंहः श्वेतमुत्तरमेव च ।। उर्द्धे पीत वर्णन्तु पीतश्याम कृष्णदक्षिणे ।। रक्तमुत्तरमित्याहुः सुदुर्द्ध श्वेतमुत्तम् ।। ५ छत्रोलंकार पादुकां पूजयामि ।। ५ समस्त मंत्र पठि सिध्यासन पीठ पीठोपपीठ क्षेत्रोपक्षेत्र सन्दोहोपसंदोह दिव्यसिद्धि समय चक्र पादुकां० ।। उक्तानुक्तं यत्किचित् तत्सर्व हृदयाय पादुकां० ।। ५ नमः श्री नाथ पादुकां० ।। ५ नमः सिद्धिनाथ पादुकां० ।। ५ श्री कुजेशनाथ प्. १४अ) पादुकां ।। ऐं ५ हं श्री अनन्तनाथ पादुकां पूजयामि ।। ऐं ५ सं श्री कुलनाथ पादुकां० ।। ऐं ५ क्षं श्री कदंबनाथ पादुकां० ।। ऐं ५ मं श्री विमलनाथ पादुकां० ।। ऐं ५ लं श्री अद्वैतनाथ० ।। ऐं ५ वं श्री तुष्णीषनाथ पा० ।। ऐं ५ रं श्री समयनाथ पा० ।। ऐं ५ यं श्री शिलाशेखरनाथ पा० ।। ऐं ५ ऊं श्री शांभवाज्ञादिनाथ पादुकां पूजयामि ।। नील श्वेत कृष्ण श्याम पीत धूम्र रक्त स्फटिक ज्योति द्विभुजकपाल दण्डधरां ध्यायेत् ।। एवं गुरु पंक्ति कर्णिकामण्डलं पूजयेत् ।। ऐन्द्राणी बीजमादाय कुण्डलाकारमुद्धरेत् ।। एवमेषा महाबीजं गुरुमण्डलं समुद्धरेत् ।। कर्णीकायां स्थितं देवी रुद्रशक्ति श्वरूपिणी ।। एवंमेषा महाविद्या वाग्भवं परमेश्वरी ।। अरुणारुणसंकाशं कपालबीजधारिणी ।। रक्तवस्त्र परीधानं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् ।। व्योमाक्षरं समाहृत्य रुद्राक्षरेण संयुतम् ।। प्. १४ब्) माहेश्वरी स्वरसंयुक्तं ब्रह्म खण्डेन्द्वलंकृतम् ।। दाडिमी पुष्पसंकाशं पञ्चबाण धनुर्द्धण ।। अभयावर हस्तञ्च माया लक्ष्मी नमोस्तुते ।। तालु शक्ति समादाय अग्नि बीजेन संयुतम् ।। चतुर्थस्वरसंयुक्तं बिन्दुखण्डेन्द्वलंकृतम् ।। चन्द्रकोटि प्रतिकाशं पुस्तकाक्षं च धारिणी ।। श्वेतपद्म स्थितं देवी श्री देवीं तां नमाम्यहम् ।। जीवासन स्थितं प्राण चण्डिकाक्षरसंयुतम् ।। अधस्ता रुद्रसंयुक्तमैन्द्राणी स्वरभूषितम् ।। नादबिन्दुसमायुक्तमुद्धरेत्मन्त्र मुत्तमम् ।। कुब्जिका इति विख्याता कुण्डलाकारसंस्थिता ।। रक्तवर्ण महातेजा खड्गखेटकधारिणी ।। कपालबीज वस्तञ्च मुण्डाभरण भूषितम् ।। नृमांसं रसरूपञ्च लशुन स्नायु मुज्जया ।। एकत्र मिलितन्देवि भैरवं कुलनायकम् ।। कृष्णाजिन प्रतीकाशं कपालं शूलधारिणम् ।। प्रेतासन महारौद्रं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् ।। मुण्डमाला भरणं च नागाभरण शोभितम् ।। प्. १५अ) एवमेषा महाविद्या प्रणवं पञ्चमुत्तमम् ।। सर्वमंत्र शिरो देवि सर्वदेव शिरस्तथा ।। ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च ईश्वरश्च शदाशिवः ।। एवमेषा महाबीजमुद्धरेत् साधकोत्तमः ।। सर्वसिद्धि फलं मन्त्रं सर्वकाम फलप्रदम् ।। प्राणं जीव समारुढं नै-ऋत्य कालमेव च ।। अधस्तादिन्द्र वारुण्या अग्निवायव्य संयुतम् ।। कौमारी स्वरसंयुक्तं बिन्दुखण्डेन्दु भूषितम् ।। एवमष्टाक्षर मन्त्रमुद्धरेत् कूटमुत्तमम् ।। जीव प्राण समारूढमुद्धरेत् प्रथमाक्षरम् ।। चतुर्थस्वरसंयुक्तं बिन्दुखण्डेद्बलंकृत म् ।। नमः स्वरान्तसंयुक्तं स्वाहा कारान्त वापि वा ।। शिरः पाद समायुक्तं मन्त्र मेतत्सुदुर्लभम् ।। अष्टाक्षरमष्ट भेदमष्टपीठ समातृकम् ।। अष्टा अष्टभेदैश्चैव चतुषष्टिश्च योगिनी ।। नव नवति भेदैञ्चै काशीति भेदरूपिणी ।। एतत् ते कथितन्देवि नवात्मा परमेश्वरी ।। ५ नरासन पादुकां० ।। ५ ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं सः सः सः आनन्दशक्तये वीरपतये श्क्ष्म्ल्व्र्यूं श्री प्. १५ब्) कण्वनाथ सहित सहिताय पादुकां पूजयामि ।। इति त्रिकोण मध्ये पूजयेत् ।। ततो बलि पूजनं ।। ५ अघोरे अमोघवरे देवि मले श्री ब्रह्मणि विच्चे पादुकां पूजयामि ।। माहेश्वरी ।। कौमारी ।। वैष्णवी ।। वाराही ।। इन्द्राणी ।। चामुण्डा ।। महालक्ष्मी ।। स्वस्वमन्त्रेण पूजा ।। ५ हूं महाकालाय बलिं गृह्ण २ स्वाहा ।। ५ क्षां क्षीं क्ष नमः क्षेत्रपालाय बलिं गृह्ण २ स्वाहा ।। ५ पद्मासन पादुकां० ।। ५ पात्राय पादुकां० ।। ५ ईश्वरी पादुकां० ।। ५ कर्णिका पादुकां० ।। शुंभ पादुकां० ।। ५ महिष पादुकां० ।। ५ गरुडासन पादुकां० ।। ५ उग्र चण्डि देवी पादुकां० ।। ५ प्रचण्डदेवी पादुकां० ।। ५ चण्डिका देवी पादुकां० ।। ५ चण्डनायिका देवी पादुकां० ।। चण्डवति देवी पादुकां० ।। ५ चण्डरूपादेवी पादुकां० ।। ५ अतिचण्डिका देवी पादुकां० ।। ५ श्रीं ह्रीं चण्डचोग्रादेवी पादुकायै नमः ।। ५ ह्स्फ्रौं श्रीसिद्धि महाचामुण्डेश्वरि बलिं गृह्ण २ स्वाहा ।। ततो महामाया स्तुतिं कृत्वा ।। प्. १६अ) इति गुरु मण्डल पूजा पद्धतिः ।। ततः क्रममणडल पूजामारभेत् ।। सोम सूर्ययाग्नि कोणञ्च पञ्चतत्वञ्च तव बहिः ।। तत्र बाह्ये षट्शृङ्गञ्च वसुपत्रञ्च तद्बहिः ।। तद्बाह्ये षोडशारञ्च त्रिवृतञ्च सुशोभितम् ।। चतुरस्रञ्चतुर्द्वारं प्राकार परिवेष्टितम् ।। एवमेषा महाचक्र मुद्धरेत् साधकोत्तमः ।। या कोणे मारुताक्षे चतुकर सहिता पञ्चकं ।। स्था कुबेरे ईशे षट्कान्त संस्थातरधपथ गता चाग्नि शृङ्गे चतुस्कं ।। याम्ये पञ्च समेता रजनिचर मुखे या चतुष्का वृताङ्गी साष्टाभिः सादि भेदैः सहित स्वरनुता पातु द्वात्रिंश वर्णं ।। पूर्वद्वारे ।। ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं व्लुं गणपतये वर २ द सर्वजनं मे? वशमानय स्वाहा ।। श्वेतवर्ण चतुर्भुज पाशांकुश कपाल धराम् ।। पुनर्डामरुखि ।। ओं ह्रीं उत्तिष्ट पुरुषि किं स्वपिषि भयं मे समुपस्थितम् ।। यदि शक्यमशक्यं वा तन्नो भगवति शमय स्वाहा ।। प्. १६ब्) रक्त वर्ण शंख शूल चक्र वामे पात्र खेटक खड्ग पाशांकुश धरां ध्यायेत् ।। पुनर्वनदुर्गापूजा ।। ऐं ५ ह्रीं दुर्गायै नमः ।। रक्तवर्णं चतुर्भुजं शङ्खचक्रं अभयवरदं ध्यायेत् ।। इति पूर्वद्वारे ।। ततो दक्षिणद्वारे ।। ५ कामदेवाय नमः ।। ५ वमन्ताय नमः ।। रक्तवर्णं द्विभुजं पञ्चबाणधनुर्धरां ।। ततः पश्चिमद्वारे ।। ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौं ऐं मातङ्गेश्वरी सर्वजन मोहिनिः सर्वमुखरंजनि सर्वराजवशंकरि त्रिभुवन वशङ्करि सर्वलोक वशङ्करि सर्वजनं अमुके वशमानय स्वाहा ।। सौं व्लुं ऐं ऐं मातङ्गी पादुकां पूजयामि ।। श्याम वर्ण चतुर्भुज मत्स्यमांस चरुकवीणा वाद्य धरा ।। पुनराजलक्ष्मीः ।। क्लीं व्लीं आं ईं राज्यं देहि राजलक्ष्मि सौं इं अं व्लीं क्लीं रों ह्रीं श्रीं राजलक्ष्मी श्री पादुकां० ।। रक्तवर्ण चतुर्भुज अक्षमाला पद्म बीज पूरक धरा ।। इति पश्चिमद्वारपूजा ।। ओं म्व्लुं ओं ५ शङ्खनिधि पुष्पनिधि पादुकां० ।। श्वेतवर्ण द्विभुज वरदाभय हस्ता ।। पुनः प्. १७अ) कुबेरं ।। ५ कुं कुबेराय यक्षाधिपतये अप्सरोगण सहिताय अश्वारुढाय नमः ।। रक्तवर्ण गदा रत्न कलश धरा ।। ततस्त्रिकोण मध्ये मूल देव देवं ।। ५ रत्न सिंहासनाय नमः ।। परमेश्वरी परमेश्वरमावाह्य ।। संपुटविद्यामावाहयेत् ।। ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्ख्फ्रें ह्क्रौं नमो भग * ति ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं श्क्ष्म्ल्व्र्यूं कुब्जिके ह्स्क्ल्हां ह्स्क्ल्ह्रीं ह्स्क्ल्ह्रूं ऽऽन ञ ण न म अघोरे घोरामुखि च्छ्रां च्छ्रीं किणि २ विच्चे ह्स्क्रौं ह्स्ख्फ्रें श्री ह्रीं ऐं श्री कुब्जेश्वर श्रीकुब्जेश्वरी श्री पादुकां पूजयामि ।। नीलवर्णाग्नि प्रेतासन दशभुज पञ्चवक्रां वामे ब्रह्म कपाल त्रिशूलचक्रञ्च जवरद दक्षिण भागे ब्रह्मकपालमयमुक्तपारिजातकाक्ष माला पुस्तका भय मुण्डमालाभरणं ध्यायेत् ।। त्र्यंजलिः ।। इति त्रिकोणमध्ये ।। त्रिकोणवामभागे ।। कामेश्वरीं ।। ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं व्लूं आं ईं अं यं रं लं वं शं कामेश्वरी प्. १७ब्) इच्छा काम फल प्रदायिनी सर्वशत्रु वशंकरी जगत्क्षोभणकरी हूं हूं हूं ऐं द्रां द्रीं क्लीं व्लूं सः सौंः क्लीं ऐं श्रीं ह्रीं कामेश्वरी पादुकां० ।। रक्तवर्ण चतुर्भुज सिंहासना दक्षिणे कपाला भया वामे पाशांकुश धरा दक्षिण कोणे वज्रेश्वरी ।। ५ ऐं सर्वकार्यार्थ साधनी वज्रेश्वरी वज्रपञ्जर मध्यगते ऐं क्लिन्ने ओं क्रौं ह्रीं वज्र नित्यायै नमः श्यामवर्ण षड्भुज खड्गखट्वापाशांकुश धनुः शरधरां ध्यायेत् ।। त्रिकोणाग्रे ।। भगमालिनी ।। ऐं भगभवे भगिनि भगो दध्य भगमालनि भगार्महभगयोगिनि भगनिष्पादनि भगश्वरूपिणि भगकारणकरिन द्रवकरि वदयद्रवे द्रावय अमुके वरदेवी अपांशु क्षोभय २ सर्वसत्वाय भगेश्वरी ऐं ब्लुं लं व्लूं सौं रैं व्लूं सौं व्लूं मे क्लिन्ने नृकरकाल ह्रीं भगमालिनी नमः ।। श्वेतवर्ण पद्मासन चतुर्भुज दक्षिणे अंकुश अक्षमाला वामे पुस्तकपाशधराम् ।। ततः पञ्चमकोण पूजा ।। ५ उड्यानपीठे ओडीश्वरानन्दनाथ प्. १८अ) ओडीश्वरी पराम्बा पादुकां० ।। ५ मित्रेशानन्दनाथ मित्रेशा पराम्बा पा० ।। ५ जालंधर महापीठे जालंधरानन्दनाथ जालंधरी पराम्बा पा० ।। ५ ओडानन्दनाथ पाताल पराम्बा पा० ।। ५ पोण्डगिरि महापीठे पोण्डेश्वरानन्दनाथ पोण्डेश्वरी पराम्बा पा० ।। ५ षष्ठिशानन्दनाथ काली पराम्बा पा० ।। ५ कामरुपीठे कामेश्वरानन्दनाथ कामेश्वरी पराम्बा पा० ।। ५ चर्यानन्दनाथ महूरणसा पराम्बा पा० ।। ५ कोकण महापीठे कोकणानन्दनाथ महालक्ष्मी पराम्बा पा० ।। ५ दुर्वाशानन्दनाथ कुब्जिका पराम्बा पा० ।। रक्तवर्ण द्विभुज कपालमुद्रा धरां ध्यायेत् ।। पुनः षट्कोण पूजा ।। पश्चिमकोणे ।। ५ ड्म्र्यूं डाकिनि योगिनि मा रक्ष २ देवि आगच्छ २ इमां पूजा गृह्ण २ ऐं घोरे ह्रीं सः परमघोरे हूं घोररूपे ऐं चामुण्डे ड्र्ण्व्स्व्यू-ईं ड्म्र्यूं ह्स्क्रौं ह्स्ख्प्रू-ऐं श्रीं ह्रीं ऐं डाकिनी योगिनी श्री पादुकां० ।। वायव्ये ।। ५ ड्म्र्यूं राकिनि योगिनि मा रक्ष २ प्. १८ब्) अदिमन्त्रे ड्र्ण्व्श्व्यूं ड्म्र्यूं ५ राकिनी योगिनी पादुकां० ।। ईशाने ।। ५ ल्म्यूं लाकिनि योगिनि मा रक्ष २ आदि मन्त्रे श्र्ण्व्स्र्यूं श्म्र्यं ५ लाकिनी पादुकां० ।। पूर्वकोणे ।। ५ क्ष्म्र्यूं काकिनि योगिनि मा रक्ष २ आदि क्ष्ण्क्फ्ह्व्यु क्ष्म्र्यूं ५ काकिनी देवी पादु० ।। आग्नेय कोणे ।। ५ स्म्र्यूं शाकिनि योगिनि मा रक्ष २ आदि क्ष्र्ण्क्फ्ह्व्यूं स्म्र्यूं ५ शाकिनि देवी पादुकां० ।। नैर्-ऋत्ये ।। ५ ह्स्र्यूं हाकिनि योगिनि मा रक्ष २ देवे आगच्छ २ इमां पूजां गृह्ण २ ऐं घोरे ह्रीं सः परमघोरे हूं घोररूपे ऐं चामुण्डे ह्र्ण्क्फ्ह्व्यू ह्स्र्यूं ह्स्क्क्रौं ह्स्ख्फ्रें श्रीं ह्रीं ऐं हाकिनी देवी श्री पादुकां पूजयामि ।। सर्वकाल वर्ण ऋतु भुज डमरु खट्वाङ्गशूल पाशपान पात्रमुद्रा धरां ध्यायेत् ।। ततोष्टकोण पूजा ।। ५ प्रयाग महाक्षेत्राय शऽऽन्करानन्दनाथ ब्रह्माणी पराम्बा पादुकां० ।। ५ वाराणसी महाक्षेत्राय रं रेवानन्दनाथ माहेश्वरी पराम्बा पा० ।। प्. १९अ) ५ कोलापुर महाक्षेत्राय योगानन्दनाथ कौमारी० ।। ५ जयन्ति महाक्षेत्राय सहरिसानन्दनाथ वैष्णवी० ।। ५ विजयन्ति महाक्षेत्राय भटानन्दनाथ वाराही० ।। ५ चरित्र महाक्षेत्राय किलकिलानन्दनाथ इन्द्राणी० ।। ५ विरंचि महाक्षेत्राय कालरात्रिनन्दनाथ चामुण्डा ।। ५ अट्टहास महाक्षेत्राय भीषणानन्दनाथ महालक्ष्मी श्री पादुकां पूजयामी ।। सर्व धूम्रवर्णा चतुर्भुजां कपालशूल देव्या हस्तेन पानपात्रं खादन्तीं पिबन्तीं ध्यायेत् ।। पूर्वादीशानान्तं पूजा ।। पुनरष्टदल पूजा ।। ५ हेतुक भैरवाय श्री पादुकां० ।। ५ त्रिपुरान्तक भैरवाय पा० ।। ५ अग्निवेताल भैरवाय पा० ।। अग्निजिह्वा भैरवाय पा० ।। ५ वारुणी भैरवाय पा० ।। ५ काराल भैरवाय ।। एकपाद भैरवाय० ।। ५ भीमरुस भैरवाय पा० ।। सर्वरक्तवर्ण द्विभुज कपालमुद्रां ध्यायेत् ।। पूर्वादि ईशानान्तं पूजा ।। ततः षोडशदल पूजा ।। ऐं ग्लूं नमो भगवति वार्त्तालि २ वाराहि २ प्. १९ब्) वराहिमुखि २ अन्धये अन्धनि नमः रुन्धये रुन्धनि नमः ज्रेम्भये ज्रेम्भणि नमः मोहये मोहनि नमः सर्वदुष्ट प्रदूषणि सर्व वाक् चिन्त चक्षुर्जिह्वा स्तंभनं कुरु २ शीघ्रं वशं कुरु २ क्ल्यूं हूं ठ ठ ठ ठ हूं फट् ।। रक्ताम्ब प्रेतासन कृष्णवर्ण त्रिमुख वाराह त्रिनेत्र फल कपाल वामे मुशल यष्टिं धरां ध्यायेत् ।। ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौंः ऐं मातङ्गेश्वरी सर्वजन मोहनी सर्वमुखरञ्जनी सर्वरा अवशंकरी त्रिभुवन वशंकरी सर्वदुष्ट मृगवशंकरी सर्वलोकवशंकरी सर्वजन अमुक वशमानय स्वाहा ।। ऐं सौं यलूं ऐं ऐं मातङ्गेश्वरी पादुकां० ।। श्यामवर्ण चतुर्भुज मत्स्यमांस चरुकवीणावाद्यां ध्यायेत् ।। ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौंः राजं देहि राजलक्ष्मी सौंः राजलक्ष्मी श्रीपादुकां० ।। रक्तवर्ण चतुर्भुज अक्षमाला नीलोत्पल दाडिमी पुष्पपद्मच्छत्र सहस्रदल पद्मां ध्यायेत् ।। ५ ओं ह्रां राजपतत उग्र चण्डाय मर्दनी क्रौं रक्ष २ धूं ज्ञं सः अमृतहरे नमः ५ हूं फट् ।। प्. २०अ) श्यामवर्ण प्रेतासन कर्तरि मुण्डधरां ध्यायेत् ।। ततो नेत्र भट्टारक ।। ५ ड्ण्यूं क्लीं इं हूं च्ण्यूं फट् नेत्र भट्टारकाय श्री पादुकां० ।। श्वेतवर्ण चतुर्भुज पद्मद्वय अभयवर धरं ध्यायेत् ।। ५ सकचण्डाधिकाय पादुकां० ।। रक्तवर्ण चतुर्भुज पद्मद्वय अङ्कुश द्वय धरां ध्यायेत् ।। ५ ओं ह्रीं ह्रें ह्रें ह्रि हू हू हू स स सः स्वाहा ह्र खेश्वर पादुकां० ।। श्यामवर्ण द्विभुज मांसमदिरा पूरित कपाल ध्यायेत् ।। ५ भुये भूतेशं क्षोभ मोहये सर्वसत्व वशं मे कुरु स्वाहा ।। कृष्णवर्ण पाशाङ्कुश चन्द्र विदारितं ध्यायेत् ।। ५ ओं ह्रीं मोहनाय स्वाहा ।। श्वेतवर्ण पञ्चवाण धनुर्धरां ध्यायेत् ।। ५ नमो भगवति माहेश्वरी स्वाहा ।। श्यामवर्ण चतुर्भुजपायस हविः शूर्प्प द्रव्यधरां ध्यायेत् ।। ५ ओं ह्रीं भुवनेश्वरी श्री पादुकां० ।। रक्तवर्ण चतुर्भुज पाशाङ्कुशवराभयं ध्यायेत् ।। ५ ह्स्क्रैं ह्स्क्ल्ह्रीं ह्स्क्रौंः त्रिपुरशेखरा श्री पादुकां० ।। जवा कुसुमवर्ण पाशाङ्कुशवराभीति अक्षमाला पुस्तक धरां प्. २०ब्) ध्यायेत् ।। ५ ओं ह्रीं ज्वालामालिनी ज्वालामुखी हूं स्वाहा ।। रक्त वर्ण ऋतु भुज पाशाङ्कुश कपालशूल व्याघ्र सिंह धरां ध्यायेत् ।। ५ ओं ह्रीं कुल भैरवाय अघोरे ह्रीं स्वाहा ।। रक्तवर्ण दशबाहु कपाल खड्ग त्रिशुल डमरुक नरमांसपान पात्रमत्स्य पानचरु मात्र पोण्डुर शङ्खधरां ध्यायेत् ।। एवं सर्वे ।। पूर्वादि पूर्वान्त पूजनम् ।। ततश्चतुष्कोण पूजा ।। वायु कोणे ।। ओडीश्वरानन्दनाथ ओडीश्वरी पराम्बा पादुकां पूजयामि ।। ५ जालेश्वरानन्दनाथ जालेश्वरी परा० ।। ५ पोण्डीनन्दनाथ पोण्डेश्वरी परा० ।। ५ कामेश्वरानन्दनाथ कामेश्वरी परा० ।। ततोऽर्ध्व चन्द्र कुबेरे ५ श्री कण्ठानन्दनाथ गगना पराम्बा पादुकां० ।। ५ अनन्तानन्दनाथ सुष्मना पराम्बा० ।। ५ शंकरानन्दनाथ मुख्या पराम्बा० ।। ५ गगनानन्दनाथ पाताल पराम्बा० ।। ततः षट्कोण पूजा ।। ईशाने ।। ५ डामरानन्दनाथ डाकि पराम्बा० ।। प्. २१अ) ५ रामरानन्दनाथ राकिनी पराम्बा० ।। ५ लामरानन्दनाथ लाकिनी पराम्बा० ।। ५ कामरानन्दनाथ काकिनी पराम्बा० ।। ५ सामरानन्दनाथ शकिनी पराम्बा० ।। ५ हामरानन्दनाथ हाकिनी पराम्बा० ।। ततश्चुतुष्कोण पूजा ।। आग्नेये ।। ५ औडीशानन्दनाथ रक्ता पराम्बा० ।। ५ चक्रानन्दनाथ चण्डा पराम्बा० ।। ५ कुरङ्गीशानन्दनाथ कराला पराम्बा० ।। ५ अदृशानन्दनाथ महासूक्ष्मा पराम्बा० ।। ततो मण्डल पञ्चकोणे ।। याम्ये ।। ५ ज्ञानशृगानन्दनाथ दीपा पराम्बा० ।। ५ ऋषि शृंगानन्दनाथ कुलदीपा पराम्बा० ।। ५ रत्नशृङ्गानन्दनाथ वर्वरा पराम्बा० ।। ५ पोण्डु शृङ्गानन्दनाथ बहुरूपा पराम्बा० ।। ५ सिद्धिशृङ्गानन्दनाथ महंतारिका पराम्बा० ।। पुनः चतुरस्र पूजा ।। ५ परसंभावानन्दनाथ विचा पराम्बा ।। ५ नविसानन्दनाथ मदंशका पराम्बा ।। ५ शशितानन्दनाथ काली पराम्बा० ।। प्. २१ब्) ५ मित्रेशानन्दनाथ कुब्जिका पराम्बा० ।। एतानि पीत श्याम रक्त धूम्र श्वेत अतिरक्त कपालशूल देव्या लिङ्गित चिबुक हस्तां ध्यायेत् ।। पुनः क्षेत्रपाल पूजा ।। ५ ह्रां ह्रीं ह्रूं श्मशान क्षेत्रपाल काली पराम्बा पादुकां० ।। पूर्वे ।। ५ ओं हूं कनवीर क्षेत्रपाल कराली पराम्बा० ।। आग्नेये ।। ५ हूं तवि हूं मागङ्गक्षेत्रपाल विकराली पराम्बा० ।। दक्षिणे ।। ५ श्री उन्मत्त क्षेत्रपाल ज्वलने त्रिदेवी ।। नैर्-ऋत्ये ।। ५ ह्स्फ्रैं वारुणक्षेत्रपाल सुरा देवी पराम्बा० ।। पश्चिमे ।। ५ भीमरूप क्षेत्रपाल भयंकरी देवी पराम्बा० ।। वायव्ये ।। ५ क्लीं हाटक क्षेत्रपाल मैथुन स्पृहादेवी ।। उत्तरे ।। ५ फ्रैं ईशल क्षेत्रपाल ईश्वरी देवी पादुकां० ।। ईशाने ।। सर्वकालवर्ण चतुर्भुज अश्वारूढ शूल कपाल तर्जनी अभयधरां ध्यायेत् ।। मण्डलस्य उत्तर भागे त्रिखण्डा ।। ५ ह्रां ह्रीं ह्रूं अघोरे ह्रीं सः परमघोरे ह्रू-एं घोरामुखी भीमभीषण र र र रे रे रे ह क ज्ञं सः पादुकां० ।। ५ ऐं कुब्जि डाकिनि ह्स्फ्रैं त्रैलोक्य कर्षणि हूं कामांङ्गतरावणि प्. २२अ) ह्स्फ्रा-ऐं पादुकां० ।। ५ ह्रां ह्रीं ह्रूं ह्रैं ह्रौं ह्रः कालि महाकालि ह्रूं हूं हूं मांसशोणित भक्षणि ह्रीं सः स्वाहा ।। रक्तवर्ण चतुर्भुज पानपात्रं मातुलुङ्ग पाशाङ्कुश ब्रह्मविष्णु महेश्वर विदरिणीं ध्यायेत् ।। इति त्रिखण्ड पूजा ।। ततः औषधी पूजा ।। ५ औषधी पादुकां पूजयामि ।। ५ चित्रलता ।। ५ वनस्पती ।। ५ विन्ध्यवासिनी ।। ५ वृक्षवासिनी ।। ५ मेरुवासिनी ।। ५ मलयवासिनी ।। ५ महिवासिनी ।। ५ पर्वतवासिनी ।। ५ गिरिवासिनी ।। सरिद्वासिनी ।। ५ योगिनी पादुकां० ।। एतानि नीलवर्ण ऋतुभुज धनुःशरपाषाण कपाल सूर्पादि धरां ध्यायेत् ।। पुनः षट्कोण पूजा ।। ५ ड्म्र्यूं डाकिनी देव्या ड्म्र्यूं ह्स्क्रौं ह्स्फ्रैं श्रीं ह्रीं ऐं श्री पादुकां० ।। रक्तवर्ण चतुभुज कपालशूल मत्स्यमांसधरां ध्यायेत् ।। ५ ड्म्र्यूं राकिनी देव्या ड्म्र्यूं ५ श्री पादुकां० ।। श्यामवर्ण चतुर्भुज शूलपद्म डमरु कपाल धराम् ।। ५ ल्म्र्यूं लाकिनी प्. २२ब्) देव्या ल्म्र्यूं ५ श्री पादुकां० ।। रक्तवर्ण ऋतुभुजशक्ति डण्डवज्र कपाल अऽऽन्कुशमुद्राधरां ध्यायेत् ।। ५ क्म्र्यूं काकि देव्या क्म्र्यूं ५ श्री पादुकां० ।। श्वेतवर्ण चतुर्भुज कपाल मत्स्यमांस चरुधरां ध्यायेत् ।। ५ श्म्र्यूं शाकिनी देव्या श्म्र्यूं ५ श्री पादुकां० ।। पीतवर्ण चतुर्भुज अक्षमाला पुस्तकाभय वरदधरां ध्यायेत् ।। ५ ह्स्फ्रें हाकिनी देव्या ह्स्फ्रें ५ पद्रिकां० ।। श्वेतवर्ण ऋतुवाहु कपालाक्ष पुस्तक अभय वरद मुद्रा शूल धरां ध्यायेत् ।। ततो महाबलिं दद्याद्देव्या अग्रे ।। ततो जाप्य ।। ततः स्त्रोत्र पाठः ।। इति पश्चिम्नाय पूजा पद्धतिः ।। ततः पञ्चमी पूजामारभे ।। ऐं ग्लूं नमो भगवति वार्तालि २ वाराहि २ वाराहिमुखि २ ऐं ग्लूं अन्धये अन्धनि नमः रुन्धये रुन्धनि नमः जृम्भये जृम्भणि नमः जृम्भणे जृम्भणि नमः स्तम्भये स्तम्भनि नमः ऐं ग्लूं मोहये मोहनि नमः ।। सर्वदुष्ट प्रदुष्टनि सर्वखा सर्ववाक्चित्त चक्षुर्जिह्वा स्तम्भनं कुरु २ शीघ्रं वसं कुरु २ ऐं ग्लूं ठ ठ प्. २३अ) ठ ठ हूं फट् ।। मूलमन्त्रः ।। ततो न्यासः ।। ऐं ग्लूं हृदयाय नमः ।। ऐं नमो भगवति शिरसे स्वाहा ।। ऐं वार्तालि २ शिखायै वषट् ।। ऐं वाराहि २ कवचाय हूं ।। ऐं वाराहि मुखि २ नेत्रत्रयाय वौषट् ।। ऐं अन्धये अन्धनि नमः रुन्धये रुन्धनि नमः जृम्भये जृम्भणि नमः स्तम्भये स्तम्भनि नमः मोहये मोहनि नमः अस्त्राय २ फट् ४ ।। इति अष्टादि कराङ्गन्यासः ।। ततो गायत्री ऐं ग्लूं वार्तालि विद्महे वार्ताल्यै धीमहि तन्न स्तम्भनि प्रचोदयात् ।। ततो ध्यानं ।। रक्ताम्बुज प्रेत वरासनस्थां सद्यो कामां स्फटिकासनस्थाम् ।। दंष्ट्रा करालीं त्रिमुखारविन्दां कोटीरसंभिन्न हिमांशु रेखाम् ।। कृष्णाम्बरां कृष्णवरोत्तरीयां प्रवाल कर्णा भरणां त्रिनेत्राम् ।। फलं कपालं दधती कराभ्यां वामे कराभ्यां मुशलं यष्टिम् ।। श्यामां प्रवालां भरणां शृढ्यां वाराहि सैन्यां प्रणमामि नित्यम् ।। ततश्चक्र पूजामारभे ।। त्रिलिङ्गं बाणकोणं च ऋतुकोणञ्च तद्बहिः ।। प्. २३ब्) वसु पत्रं समालिख्य त्रिवृतिश्च सुशोभितम् ।। चतुरस्रं चतुर्द्वारं प्राकार परिवेष्टितम् ।। एवमेषा महाचक्र सर्वकाम फलप्रदम् ।। त्रिकोणवामे ।। ३ अन्धये अन्धनि नमः ।। दक्षिण कोणे ।। ३ जृम्भये जृम्भणि नमः ।। अग्रकोणे ।। ३ मोहये मोहनि नमः ।। रक्तवर्ण फल मुशल धरां ध्यायेत् ।। ततः पञ्चकोण वामावर्त्तेन पूजा ।। ३ अन्धये अन्धनि नमः ।। ३ रुन्धये रुन्धनि नमः ।। ३ जृम्भये जृम्भणि नमः ।। स्तम्भये स्तम्भनि नमः ।। ३ मोहये मोहनि नमः ।। श्यामवर्ण कपाल यष्टि धरां वाराहि वदनां ध्यायेत् ।। ततः षट्कोण पूजा ।। दक्षिणावर्तेन पूजयेत् ।। ३ यम्र्यूं यां यीं यूं यैं यौं यः यक्षिणि जृम्भय मम सक्रूस्मं? देवदत्तानां शुक्रधातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा ।। ३ ड्म्र्यूं डां डीं डें डैं डौं डः डाकिनि जृम्भय मम शत्रूणां देवदत्तानां अस्थिधातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा ।। ३ ड्म्र्यूं रां रीं रूं रैं रौं प्. २४अ) रः राकिनि जृम्भय मम शत्रूणां देवदत्तानां मज्जा धातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा ।। ३ ल्म्र्यूं लां लीं लूं लैं लौं लः लाकिनि जृम्भय मम शत्रूणां देवदत्तानां मेदधातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा ।। ३ क्म्र्यूं कां कीं कूं कैं कौं कः काकिनि जृम्भय मम शत्रूणां देवदत्तानां मांसधातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा ।। ३ श्म्र्यूं शां शीं शूं शैं शौं शः शाकिनि जृम्भय मम शत्रूणां देवदत्तानाम सृग्धातुं गृह्ण २ अणिमादि वशं कुरु २ स्वाहा ।। ३ सर्व नीलाञ्जन वर्णं हलमुशल कपाल यष्टि धरा ध्यायेत् ।। अग्रे ।। ३ चण्डाय नमः ।। षट्कोण दक्षिणे ।। ३ क्रोधिने नमः ।। वामे ।। स्तंभिने नमः ।। ततोऽष्टदल पूजा ।। ३ हेतुक भैरव ब्रह्माणी पादुकां० ।। ३ त्रिपुरान्तक भैरव माहेश्वरी पा० ।। ३ वेताल भैरव प्. २४ब्) कौमारी पा० ।। ३ अग्नि जिह्व भैरव वैष्णवी ।। ३ वारुण भैरवाय वाराही पा० ।। ३ कराल भैरव इन्द्राणी पा० ।। ३ एकपाद भैरवाय चामुण्डा पा० ।। ३ भीमरूप भैरव महालक्ष्मी सहिताय श्री पादुकां पूजयामि ।। यथादेवी तथा भैरव वर्ण कपाल शूल चण्ड बीजमुद्रा धरां ध्यायेत् ।। देवी स्वस्व वर्ण स्वायुध *? ।। मण्डलस्याग्रे ।। ३ शत वदन सिंहवाहनाय नमः ।। पूर्वे ।। द्वादशादित्येभ्यो नमः ।। दक्षिणे ।। अष्टवसुभ्यो नमः ।। उत्तरे ।। ३ एकादश रुद्रेभ्यो नमः ।। चक्रवामे ।। ३ एकविंशति मुक्तिभ्यो नमः ।। ३ अश्विनि देवाभ्यां नमः ।। अग्रे ।। ३ महिष वाहन देवी श्री पादुकां० ।। ३ सहस्रदले सर्वेभ्यो देवेभ्यो नमः ।। मण्डल वामभागे ।। चतुरस्र मण्डलं कृत्वा बलिं स्थापयेत् ।। सें हीं श्रीं श्लूं चण्डचण्डाय वलिं गृह्ण २ स्वाहा ।। यथाशक्ति जाप्य ।। ऐं श्लूं ।। मूलमन्त्र ।। इति पञ्चमी विद्या पद्धतिः ।। प्. २५अ) अथ पूर्वाम्नाय पूजा पद्धतिर्लिख्यते ।। ओं नमो वागीश्वराय ।। अथ मूलमन्त्रः ।। ऐं ह्रीं चण्डिके ताण्डव प्रिये हुं मेश्व?नादिनि स्वाहा ।। इति मूल मन्त्रः ।। ओं ह्रीं जातवेदशि ह्रीं हृदयाय नमः ।। ओं ह्रीं चण्डिके शिरसे स्वाहा ।। ओं हीं ताण्डव प्रिये शिखायै वषट् ।। ओं ह्रीं ज्वलन्ति कवचाय हूं ।। ओं ह्रीं व वूं त वूं नेत्र त्रयाय वौषट् ।। ओं ह्रीं महाकालाय अस्त्राय फट् ४ ।। अङ्गुष्ठादि कराङ्गन्यासः ।। ततो गायत्री ।। कात्यायिनी विद्महे शूलधारिणी धीमहे तन्नो रस्मि प्रचोदयात् ।। ततो ध्यानम् ।। नीलवर्णं दशबाहूं प्रेतवाहन गामिनीं ।। अभयावर हस्ताञ्च कपाल त्रिशूल धारिणीं ।। अक्षमाला धरां देवीं शक्ति डमरु धारिणी ।। इक्षु चापधरां देवीं खड्गहस्ताञ्च शोभनीं ।। ततः चक्रोद्धारः ।। शृऽऽन्गाटशिववक्तञ्च वसुपत्रं समाचरेत् ।। त्रिमूत्रम्परिवेष्टञ्च चतुरस्रञ्च शोभितम् ।। तोरणञ्च महादेवि चतुर्द्वारोपशोभितम् ।। एवमेषां महाचक्रमुद्धरेत् साधकोत्तमः ।। मध्ये कात्यायनी ।। त्रिकोणस्य दक्षिणभागे ।। ऐं ह्रीं श्रीं कामेश्वरी कामरुपीठे क्रौं कामदायनी श्री पादुकां पूजयामि ।। वामकोणे ३ वज्रेश्वरी वज्रपीठे ह्रीं वज्रडाकिनी श्री पादुकां० ।। अग्रकोणे ।। ३ भगेश्वरी योनिपीठे भगमालिनी पादुकां० ।। एवं अतिरक्तदाडिमी पुष्पवर्णश्वेतवर्ण कामेश्वरी पाशांकुश वज्रेश्वरी पञ्चबाणधनुर्द्धर भगमालिनी पुस्तकधराम् ।। ततो पञ्चकोण पूजा ।। ३ जयायै नमः ।। ३ विजयायै नमः ।। ३ अजितायै नमः ।। ३ पराजितायै नमः ।। ३ दुर्गायै नमः ।। एवं पञ्चवर्ण द्विभुजदक्षिण चामर वामे नीलोत्पलधरां ध्यायेत् ।। वामावर्तेन पूजा ।। ततोऽष्टदल पूजा ।। ३ ब्राह्म्यादि अष्टमातृका पूजा स्वस्ववर्ण स्वायुधां ध्यायेत् ।। इत्युष्टदल पूजा ।। पूर्वद्वारे ।। ऐं ह्रीं श्रीं ग्लौं श्री महागणपतये नमः ।। प्. २६अ) दक्षिणद्वारे ।। ३ वं षट्काय नमः ।। पश्चिमद्वारे ।। ३ क्षं क्षेत्रपालाय नमः ।। उत्तरद्वारे ।। ३ ख्फ्रें चण्डियोगिनी नमः ।। श्वेतवर्ण चतुर्बाहु परशु अक्षधारिणम् ।। स्वदन्तं लड्डुहस्तञ्च गजवक्त्रं गणेश्वरम् ।। ततो वटुक ध्यानम् ।। नीलवर्ण महातेजो दण्डहस्तं कपालकम् ।। नागयज्ञोपवीतञ्च वटुकाय नमोस्तुते ।। ततः क्षेत्रपाल ध्यानम् ।। नीलाञ्जन प्रतीकाशं डमरुखट्वाऽऽन्गधारिणम् ।। त्रिशूल कपालहस्तमवस्थं मुण्डमालिनम् ।। ततो योगिनी ध्यानम् ।। रक्तवर्णां महादेवीं खड्गखेटकधारिणीम् ।। कपालं बिन्दु हस्तञ्च प्रेतस्थां मुण्डमालिनीं ।। ततश्चतुरस्र पूजा ।। इन्द्रादि अष्टदिक्पूजा ।। इति पूर्वाम्नाय पूजा पद्धतिः ।। ततो उत्तराम्नाय पद्धतिर्लिख्यते ।। ओं सिद्धिः ।। अथ मूलमन्त्रः ।। ह्स्ख्फ्रैं नित्योदितानन्दितायै सकलकुलचक्रनायिकायै भगवति चण्डिकापालिन्यै फट् प्. २६ब्) २ ह्स्ख्फ्रौं ।। एवं मन्त्रेण कराऽऽन्गन्यासः ।। गायत्री ।। ओं ह्रीं सिद्धेश्वरी विद्महे महाभैरवी धीमहि तन्नो शक्ति प्रओदयात् ।। इति गायत्री ।। रक्तवर्ण चतुर्बाहु पाशाऽऽन्कुशञ्च धारिणी ।। नीलोत्पल पद्महस्तं पद्मोपरिसंस्थितम् ।। ततश्चक्रोद्धारः ।। एकारं ग्रहकोणञ्च कुमार वक्त्रं तद्बहिः ।। वसुपत्रं ततो बाह्ये चतुरस्रश्च शोभितम् ।। त्रिवृत्तिं च समावेष्ट्य चतुर्द्वारोपशोभितम् ।। एवमेषा महाचक्रं पूजयेत् साधकोत्तमः ।। ततस्त्रिकोण पूजा ।। ऐं ह्रीं श्रीं ओद्यानपीठे असिताऽऽन्गभैरवाय ब्रह्माणी देवी पा० ।। इत्यग्रकोणे ।। ततो दक्षिणकोणे ।। ३ पूर्णगिरि पीठे ह्रीं रुरुभैरवाय माहेश्वरी देवी ।। ततो वामकोणे ।। ३ जालंधरपीठे ह्रीं चण्डभैरवाय कौमारी देवी पादुकां० ।। ततो नवकोणपूजा वामवर्तेन ।। ३ क्षोभणी पादुकां० ।। ३ मोहनी पा० ।। स्तम्भनी पा० ।। ३ त्रासिनी पा० ।। ३ आकर्षणी पा० ।। ३ द्रावणी पा० ।। प्. २७अ) ३ फलादनी पा० ।। ३ क्रियायै नमः ।। ३ क्लेदनी नमः ।। सर्वश्याम वर्ण चतुर्भुज कपाल त्रिशूल वराभय धरां ध्यायेत् ।। ततः षट्कोण पूजा दक्षिणावर्तेन पूजयेत् ।। ३ माधवीदेवी श्री पादुकां० ।। ३ मालती पा० ।। हरितायताक्षी देवी पा० ।। ३ मद्दकटाय ।। ३ विभतमाय० ।। मदालसाय० ।। सर्वरक्तवर्ण द्विभुजपानपात्र मातुलुङ्गुं धरां ध्यायेत् ।। ततोऽष्टदल पूजा ।। पूर्वादि ईशानान्तं पूजा ।। ३ हेतुक भैरवाय श्री पादुकां० ।। ३ त्रिपुरान्तक भैरवाय पा० ।। ३ अग्निवेताल भैरवाय पा० ।। ३ अग्निजिह्वा भैरवाय पा० ।। ३ वारुणी भैरवाय पा० ।। ३ कराल भैरवाय पा० ।। ३ एकपाद भैरवाय० ।। ३ भीमरूप भैरवाय पा० ।। सर्वनील वर्ण चतुर्भुज कपालशूल भय वरदं ध्यायेत् ।। चतुर्द्वारा गणवटुक क्षेत्र चण्डिका ।। ३ तदुत्तराम्नाय पूजा पद्धतिः ।। अथ दक्षिणाम्नाय पूजा पद्धतिः लिख्यते ।। ओं नमः श्री गणपतये ।। ३ क्लीं अङ्गुष्ठाय नमः ।। ३ क्लीं तर्जन्यै प्. २७ब्) नमः ।। ३ क्लूं मध्यमाय नमः ।। क्लैं अनामिकायै नमः ।। ३ क्लौं कनिष्ठिकायै नमः ।। ३ क्लः करतल करपृष्ठाय नमः ।। ह्रां हृदयाय नमः ।। ह्रीं शिरसे स्वाहा ।। हूं शिखायै वषट् ।। ह्रैं कवचाय हूं ।। ह्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् ।। ह्रः अस्त्राय फट् ।। ४ ।। ततोर्घपात्र पूजा ।। अग्निमण्डलं ।। सूर्यमण्डलं ।। सोममण्डलं ।। रत्नपञ्चक पात्र मध्ये ।। ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं स्त्रीं ह्स्व्लें व्लूं ग्लं गगनगर्भरत्ननानन्दनाथ पादुकां० ।। श्लूं स्वर्गलोक गर्भरत्ननानन्दनाथ पादुकां० ।। १ प्लूं पवनलोक गर्भरत्ननानन्दनाथ पादुकां० ।। १ म्लूं मर्त्यलोक गर्भरत्ननानन्दनाथ पादुकां० ।। १ प्लूं पाताललोक गर्भरत्ननानन्दनाथ पादुकां० ।। मूलमन्त्रेण सप्तवारमावर्त्य ।। इति द्रव्य शुद्धिः ।। शिरः त्रिवार गुरु पूजा ।। मूलमन्त्रेण विचारं तर्प्य ।। पुनः चक्रोद्धारविधिः ।। त्रिकोण पञ्चकोण पञ्चबिन्दु षट्कोण द्वादशदल त्रिवृत्त चतुरस्र चतुर्द्वारम् ।। मण्डलस्य पूर्वद्वारे ।। ३ भैरवाय नमः ।। ३ दिगवराय नमः ।। प्. २८अ) नीलवर्ण चतुर्भुज वरदाभय तर्जनी शूलधरां ध्यायेत् ।। पुनर्दक्षिण द्वारे ।। ३ कामदेवाय नमः ।। ३ वसन्ताय नमः ।। रक्तवर्णां षड्भुजां पञ्चधनुर्धराम् । पुनः पश्चिमद्वारे ।। ३ दुर्गा पादुकाम्० ।। ३ सरस्वती पादुकाम्० ।। श्वेतवर्णां चतुर्भुजां पुस्तकाक्षमालाभयवरधरां ध्यायेत् ।। पुनरुत्तर द्वारे । ३ ग्लौं गणपतये नमः ।। ३ क्षां क्षेत्रपालाय नमः । अति रक्तवर्णां चतुर्भुजां वरदाभय कपालशूलधरां ध्यायेत् । त्रिकोण पूजा ।। अग्रे । ऐं ह्रीं श्रीं भगाय नमः । दक्षिणकोणे ।। ३ भगद्राविण्यै नमः ।। ३ भग सर्पिण्यै नमः । सर्वरक्त वर्णां चतुभुजां वरदाभय पद्मद्वय धरां ध्यायेत् ।। पुनः पञ्चकोणपूजा ।। ३ कन्दर्प कामाय नमः ।। ३ मकरध्वज कामाय नमः ।। ३ कामाय नमः ।। ३ मन्मथ कामाय नमः ।। ३ कामेश्वरी कामाय नमः ।। सर्व रक्तवर्ण चतुर्भुजां दक्षिणे पाशंशरे वामेऽङ्कुश धनुर्धराम् ।। पुनः पञ्च बिन्दु पूजा ।। शोषण वाणाय नमः ।। ३ मोहन वाणाय नमः ।। ३ संदीप वाणाय नमः ।। ३ उद्दीप वाणाय नमः ।। वशीकरणवाणाय नमः ।। सर्वपीत वर्णद्विभुज वरदाभय धराम् ।। पुनः षट्कोण पूजा ।। ३ अग्नयै नमः ।। रक्तवर्ण षड्भुजां कपालशूल डमरु मांसमत्स्याभयधरां ध्यायेत् ।। ३ श्रियै नमः ।। श्वेतवर्ण द्विभुजा पद्मद्वयं धरां ध्यायेत् ।। ३ लक्ष्मै नमः ।। अतिरक्तवर्ण चतुर्भुजां पद्मद्वय धरां ।। ३ स्तम्भिनै? नमः ।। श्यामवर्ण द्विभुजां पाशाङ्कुशधरां ध्यायेत् ।। ३ क्षोभिण्यै नमः ।। धूम्रवर्णाऽष्टभुजा पाङ्कुशाधनुर्वाण प्. २८ब्) चक्रशङ्ख वरदाभयधरां ।। ३ आकर्षिण्यै नमः ।। रक्तवर्ण द्विभुजाङ्कुश द्वयधरां ।। पुनर्द्वादशदल पूजा ।। ३ अनङ्गकुसुमा ।। ३ अनङ्गमेखला ।। ३ अनङ्गमदना ।। ३ अनङ्गमदनातुरा ।। ३ अनङ्गवेगा ।। ३ अनङ्गमालिनी ।। ३ रत्यै नमः ।। ३ प्रीत्यै नमः ।। ३ धृत्यै नमः ।। ३ अनङ्गरेखा ।। ३ अनङ्गाकुला ।। ३ अनङ्गवदनादेवी शापादुकां पूजयामि ।। सर्व श्यामवर्ण चतुर्भुजा दक्षिण कपाल मांसवामे मुद्रा मत्स्य धरां ।। पुनश्चतुष्कोण पूजा ।। आग्नेये ३ ।। ब्रह्मणे नमः ।। नैर्-ऋत्ये ।। ३ विष्णवे नमः ।। वायव्ये ।। ३ रुद्राय नमः ।। ईशाने ।। इन्द्राय नमः ।। पुनर्मण्डलदक्षिणभागे ।। ३ क्लीं कामदेवाय नमः ।। रक्तवर्ण चतुर्भुजा पाशाङ्कुश पञ्चबाण धनुर्धरां ।। ३ श्रद्धा पादुकां० ।। ३ प्रीति पादुकां० ।। ३ धृति पादुकां० ।। ३ ममोरथ पादुकां० ।। ३ मनोरथ पादुकां० ।। ३ मनोहरा पा० ।। ३ कान्ति पादुकां० ।। ३ मनः पादुकां० ।। ३ उन्मादन पादुकां ।। प्. २९अ) दीपनी पादुकां० ।। ३ रेचनी पादुकां० ।। ३ मोहनी पादुकां० ।। ३ फलादनी पादुकां० ।। ३ तर्पणी पादुकां० ।। ३ भषा पादुकां० ।। निद्रा पादुकां० ।। शान्ति पादुकां० ।। सर्वनील वर्ण द्विभुजा भया वरदधारां ।। मण्डलस्य वामभागे ।। ३ सो सोम पादुकां० ।। श्वेतवर्ण चतुर्भुजा वराभय नीलोत्पल द्वय धरां ।। ३ यो सा पादुकां० १ ।। ३ जसा पादुकां० २ ।। ३ सुमना पादुकां० ।। ३ धृति पादुकां० ।। वृद्धि पादुकां० ।। सोम्य पादुकां० ।। ३ मरिच पादुकां० ।। ३ रश्मि पादुकां० ।। ३ अम्बुस मालनी पादुकां० ।। ३ अऽऽन्गिरा पादुकां० ।। ३ शशिनी पादुकां० ।। ३ च्छाया पादुकां० ।। ३ मण्डल पादुकां० ।। ३ तुष्टि पादुकां० ।। ३ पुष्टि पादु० ।। ३ अमृत पादुकां० ।। सर्वश्वेत वर्णद्विभुज मत्स्यमांसधरां ।। मण्डलस्य पश्चिमभागे ।। कुलगणपति वलभा शक्ति पादुकां० ।। ३ कुलवटुक वलभा शक्ति पादुकां० ।। ३ जया पादुकां० ।। विजया पादुकां० ।। ३ अनन्ऽऽन्ग पादुकां० ।। ३ भुजऽऽन्ग पादु० ।। प्. २९ब्) ३ चित्र पादुकां० ।। ३ विचित्र पादुकां० ।। ३ कणक पादुकां० ।। ३ कर्ण काम्बुज पादुकां० ।। ३ अजिता पादुकां० ।। अपराजिता पादुकां० ।। ३ श्री पादुकां० ।। सर्वश्वेत वर्ण द्विभुजाक्षमाला धरां ।। मण्डलस्य पूर्वभागे ।। उड्यान पीठाय नमः ।। तन्मध्ये ।। ३ मित्रेशानन्दनाथाय नमः ।। रक्तवर्णद्विभुजां कपालमुद्रा धरां ।। ३ ।। मण्डलस्य दक्षिणभागे ।। ३ जालंधर पीठाय नमः ।। तन्मध्ये ।। ओड्यानानन्दनाथाय नमः ।। श्वेतवर्ण द्विभुजाक्षमाला मुद्रा धराम् ।। मण्डलस्य पश्चिमभागे ।। पोण्ड्रगिरि पीठाय नमः ।। तन्मध्ये ।। षष्टीशानन्दनाथाय नमः ।। पीतवर्ण द्विभुजा मत्स्यमांस धरां ।। मण्डलस्योत्तर भागे ।। ३ कामरुपीठाय नमः ।। तन्मध्ये ।। ३ चर्यानन्द नाथाय नमः ।। अतिरक्त वर्ण द्विभुजां कपालमुद्रा धरां ध्यायेत् ।। पुनस्त्रिकोण मध्ये ।। ३ ब्रह्मणे नमः ।। ३ विष्णवे नमः ।। ३ रुद्राय नमः ।। ३ ईश्वराय नमः ।। ३ सदाशिवाय नमः ।। ३ सूर्य मण्डलाय नमः ।। ३ चन्द्रमण्डलाय नमः ।। प्. ३०अ) ३ वह्नि मण्डलाय नमः ।। तदुपरि परमेश्वरमावाहयेत् ।। सहस्रादीत्य संकाशायौवनोज्ज्वला ।। षड्भुजा पाशांकुश कपाल मुद्रा भय वराथिवन्ति सिद्धि मधुनामक्षिभि परिवारिता ।। एवं ध्यायेत् ।। अथ मन्त्रः मूल देवी ।। ऐं ह्रीं श्रीं शां ह्ल्व्लैं चैतन्य भैरवी विद्महे कामिनारी धीमहे तन्नो ज्योति प्रचोदयात् ।। इति दक्षिणाम्नाय पूजा पद्धतिः ।। अथ श्री त्रिपुरा श्री चक्र पूजा लिख्यते ।। ऐं श्री त्रिपुर सुन्दर्यै नमः ।। अथ द्वार पूजा ।। यथा ।। वालाया अभ्यक्षुतस्य वाम दक्षिण शाखायां रूपं गन्धश्च ।। ऐं ह्रीं श्रीं गणपतये नमः ।। ३ क्षां क्षेत्रपालाय नमः ।। ३ द्वार श्रियै नमः ।। ३ दं हेल्यै नमः ।। इत्याराध्य दक्षिणपाद मन्त्रः ।। प्रविश्य प्राकाराग्नेयादि कोणेषु ।। ३ गङ्गणपतये नमः ।। ३ दुं दुर्गायै नमः ।। ।। ३ वं वटुकाय नमः ।। ३ क्षां क्षेत्रपालाय नमः ।। इति संपूज्य ।। रत्न मण्डप पश्चिमद्वारमागत्यमण्डपस्य प्. ३०ब्) पद्मोपरि रत्नमण्डपाय नमः ।। इत्यर्चयित्वा ।। तत्र द्वारि यथा ।। पूर्ववाम दक्षिण शाखयो रौदुम्बरयोश्च ।। ३ क्लीं कामदेवाय नमः ।। ३ वां वसन्ताय प्रीत्यै नमः ।। ३ गं गणपतये नमः ।। ३ सौं सरस्वत्यै नमः ।। ३ श्रीं श्रियै नमः ।। ३ दं देहल्यै नमः ।। ततो द्वार पूर्वतो मण्डपाभिमुख्या वराभय चिह्नित हस्ताः सरस्वत्याद्याः पूज्याः ।। तदुक्तं सोम भुजवल्याम् ।। सरस्वती श्रियं माया दुर्गाञ्च तदनन्तरं ।। भद्रकाली ततः स्वस्ति स्वाहाञ्चैव शुभंकरी ।। गौरीञ्च लोकधात्रिञ्च तथा वागीश्वरीभ्यो नमः ।। इति ।। ततोस्त्रमुच्चरन्वाम पार्ष्णिघात त्रयेण भौमान् ताल त्रयेणान्तरिक्षगान् श्री वालान्यस्तदिग्दष्ट्या लोकनेन दिव्यान्विघ्नान् सिद्धाक्षत कुसुमान्यादाय नारा च मुद्रया ।। ऐं ह्रीं श्रीं अपसर्पन्तु ये भूता ये भूता भुवि संस्थिताः । ये भूता विघ्नकर्तारस्ते नश्यन्तु शिवाज्ञया ।। ह्रः अस्त्राय फडित्यन्तः प्रक्षिप्य ।। निर्गच्छतां प्. ३१अ) विघ्नानां वामाङ्ग संकोचन मार्गे प्रदापवामपादपुरःसरमन्तः प्रविश्य ।। ३ ब्रह्मवास्त्वयि पतये नमः ।। इति मध्ये ।। तत इन्द्रादि दशदिसः पूजा ।। ततो ३ शिताङ्गादि ब्राह्म्यादि अष्टदिक्पूजा ।। तस्मिन्नेव कोमलमरुणासनं प्रकल्पयेत् ।। आसन नियमश्च माप्रान्तरे ।। मेष व्याघ्र गजो ऋक्षतुरङ्गा हुडिमस्तु षट्क्रमेशः प्रत्येकम्बिधासनानि कृमिजो भाराक्षशूङ्गस्तथा ।। मोक्षम्भोगनरासनञ्च कुरुते ऊर्णन्तथा ।। विरिजं वेत्रजञ्चैव मृगाजिन शुभकरं सर्वम्पणीतम्वुषैः ।। एतेषां मध्ये ।। हड्यतमासनम्परिकल्पयेत् ।। निषिद्धमपि ।। भूमौ नृपभयं कुल क्षयकरं वंशासनं रोगजं काष्ठञ्चैव तथासनञ्च कुरुते शिलाजं महादुःखदम् ।। फलत्यलंब मृत्तिकासन युतन्तृणञ्च विद्वेषन्मेषं ब्रामिडामासनादि सकलमाक्षादि सिद्धिं प्रदा ।। ततो ।। ३ आधारशक्ति कमलासनाय नमः ।। इति संपूज्य ।। ततो ललाटे तिलकं कुर्यात् ।। गुरुं स्मृतिः ।। प्. ३१ब्) ३ गं गणपतये नमः ।। ३ डं दुर्गायै नमः ।। ३ क्षां क्षेत्रपालाय नमः ।। इति नमेति ।। ३ श्री गुरुभ्यो नमः ।। ३ परमगुरुभ्यो नमः ।। ३ परमेष्ठि गुरुभ्यो नमः ।। ३ परमाचार्य गुरुभ्यो नमः ।। ३ पूर्व सिद्धि गुरुभ्यो नमः ।। ३ आदिसिद्धि गुरुभ्यो नमः ।। इत्येतान स्वशिरसि नत्वा करः शुद्धिः ।। ऐं क्लीं सौं करशुद्धिः ।। ततः पूर्वं भुतशुद्धिं कृत्वा ।। तत आत्मरक्षा ।। ऐं क्लीं ह्स्कौं श्री त्रिपुरसुन्दरी हं स २ मम आत्मान् रक्ष २ स्वाहा ।। तत आत्मासन षड्कं न्यसेत् ।। तद्यथा ।। ऐं क्लीं सौं त्रिपुरेश्वरि अमृतासनाय नमः ।। पादद्वयोः ।। ऐं क्लीं ह्स्कौंः त्रिपुरसुन्दरि पादाम्बुजाम्नाय नमः ।। जानुद्वयोः ।। ह्रीं क्लीं सौंः त्रिपुरवासिनि देव्यासनाय नमः ।। ऊरु द्वये ।। हैं ह्स्क्लीं ह्स्कौं त्रिपुरा श्रीचक्रासनाय नमः ।। कटि द्वये ।। ह्स्क्रैं ह्स्क्ल्ह्रीं ह्स्क्रौंः त्रिपुरमालिनी सर्वमन्त्रासनाय नमः ।। गुह्ये ।। ह्रीं क्लीं व्लौं त्रिपुरासिद्धेश्वरि साध्यसिद्धासनाय नमः ।। गुल्फ द्वये ।। इति षडासनानि विन्यस्य ।। प्. ३२अ) ऐं क्लीं ह्स्कौंः त्रिपुरसुन्दरि आत्मानं रक्ष २ इति हृदये ।। ऐं क्लीं सौंः ह्रः अस्त्राय फट् तालत्रय दिग्बन्धनान्यग्नि प्राकारं विदध्यात् ।। ततो भूतशुद्धिः ।। ततो मातृका न्यासः ।। ऐं ह्रीं श्रीं अं ब्रह्मरन्ध्रे ।। ३ आं मुखमण्डले ।। ३ इं दक्षिण नेत्रे ।। ३ ईं वामनेत्रे ।। ३ उं दक्षिण कर्णे ।। ३ ऊं वामकर्णे ।। ३ ऋं दक्षिणनासापुटे ।। ३ ॠ वामनासापुटे ।। ३ ऌं दक्षिणगण्डे ।। ३ ॡं वामगण्डे ।। ३ एं ओष्ठे ।। ३ ऐं अधरे ।। ३ ओं ऊर्द्धदन्ते ।। ३ औं अधोदन्ते ।। ३ अं जिह्वाग्रे ।। ३ अः तालुमण्डले ।। ३ कं दक्षिणभुजमूले ।। ३ खं कूर्परे ।। ३ गं मणिबन्धे ।। ३ घं करमध्ये ।। ३ ङं कराङ्कुलौ ।। ३ चं वामभुजमूले ।। ३ छं कूर्परे ।। ३ जं मणिबन्धे ।। ३ झं करमध्ये ।। ३ ञं कराङ्गुलौ ।। ३ टं दक्षिणजानु मूले ।। ठं जानुमध्ये ।। ३ डं गुल्फे ।। ३ ढं पादमध्य ।। ३ णं पादाङ्गुलौ ।। ३ तं वामजानु मूले ।। ३ थं जानुमध्ये ।। ३ दं गुल्फे ।। ३ धं पादमध्ये ।। ३ नं पादाङ्गुलौ ।। ३ पं दक्षिण पार्श्वे ।। ३ फं वामपार्श्वे ।। ३ बं पृष्ठे ।। ३ प्. ३२ब्) भं नाभौ ।। ३ मं हृदये ।। ३ यं आधारगुह्ये ।। ३ रं लिङ्गे ।। ३ लं नाभौ ।। ३ वं हृदये ।। ३ शं कर्णे ।। षं तालौ ।। ३ सं भ्रूमध्ये ।। ३ हं ललाटे ।। ३ क्षं शिरसि ।। इति मातृकान्यासः ।। ततः श्रीकण्ठन्यासः ।। ततो गणेशन्यासः ।। अथ ग्रहन्यासः ।। अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं ऌं ॡ एं ऐं ओं औं अं अः सूर्याय नमः ।। हृदि ।। ३ यं रं लं वं सोमाय नमः ।। ३ शिरसि ।। ३ कं खं गं घं ङं अंगाराय नमः ।। नेत्रयोः ।। टं ठं डं ढं णं बुधाय नमः ।। हृदये ।। ३ तं थं दं धं नं बृहस्पतये नमः ।। कण्ठे ।। ३ चं छं जं झं ञं शुक्राय नमः ।। वक्रे ।। ३ पं फं बं भं मं शनिश्चराय नमः ।। नाभौ ।। शं षं सं हं राहवे नमः ।। गुह्ये ।। ३ लं क्षं केतवे नमः ।। पादयोः ।। ।। अथ नक्षत्रं न्यासः ।। ३ अं आं अश्विन्यै नमः ।। ललाटे ।। ३ इं भरण्यै नमः ।। दक्ष नेत्रे ।। ३ इं ईं उं ऊं कृत्तिकायै नमः ।। वामनेत्रे ।। ३ ऋं ॠं ऌं ॡं रोहिण्यै नमः ।। दक्षकर्णे ।। ३ ऐं मृगशिरसे नमः ।। वामकर्णे ।। ३ ऐं आर्द्रायै नमः ।। प्. ३३अ) दक्षनासायाम् ।। ओं औं पुनर्वसवे नमः ।। वाम नासायाम् ।। ३ कं पुष्पाय नमः ।। कण्ठे ।। ३ खं गं अग्नेयायै नमः ।। दक्षिण स्कन्धे ।। ३ घं ऽऽनं मघायै नमः ।। वामस्कन्धे ।। ३ चं छं पूर्वफाल्गुन्यै नमः ।। दक्षकुर्परे ।। ३ जं उत्तरफाल्गुन्यै नमः ।। वामकुर्परे ।। ३ झं ञं हस्ताय नमः ।। दक्षिण मणिबन्धे ।। ३ टं ठं चित्रायै नमः ।। वामणि बन्धे ।। ३ डं ढं स्वात्यै नमः ।। दक्षस्तने ।। ३ णं विशाखायै नमः ।। वमस्तने ।। ३ तं थं अनुराधायै नमः ।। नाभौ ।। ३ दं धं मेघायै नमः ।। दक्षोरु मूले ।। ३ नं पं फं मूलाय नमः ।। वामोरु मूले ।। ३ बं पूर्वाषाढायै नमः ।। दक्षिणेरौ ।। ३ उत्तराषाढायै नमः ।। वामोरौ ।। ३ मं श्रवणाय नमः ।। दक्षिण जानुनि ।। ३ यं रं धनिष्ठायै नमः ।। वामजानुनि ।। ३ लं शतभिषजे नमः ।। दक्षजंघयोः ।। ३ वं शं पूर्वाभाद्राय नमः ।। वामजंघयोः ।। ३ षं सं हं उत्तराभाद्राय नमः ।। दक्षपादे ।। ३ अं अः रेवत्यै नमः ।। वाम पादे ।। अथ योगिनी न्यासः ।। ३ डां डीं डूं ड्म्र्यूं प्. ३३ब्) डाकिनी नमः ।। आज्ञा ।। ३ रां रीं रूं ड्म्र्यूं राकिनी नमः ।। विशुद्धिः ।। ३ लां लीं लूं ल्म्र्यूं लाकिनी नमः ।। हृदये ।। कां कीं कूं क्म्र्यूं काकिनी नमः ।। ३ शां शीं शूं श्म्र्यूं शाकिनी नमः ।। स्वाधिष्ठाने ।। हां हीं हूं ह्म्र्यूं हाकिनी नमः ।। मूलाधारे ।। अथ रासिन्यासः ।। ३ अं आं इं ईं मेषाय नमः ।। दक्षिणपादे ।। ३ उं ऊं ऋं ॠं वृषाय नमः ।। मूलाधार ।। ३ ऌं ॡं मिथुनाय नमः ।। स्वाधिष्ठाने ।। ३ एं ऐं कर्कटाय नमः ।। उदरे ।। ३ ओं औं सिंहाय नमः ।। दक्षिण भुजे ।। ३ अं अः शं षं हं लं क्षं कन्यायै नमः ।। दक्षशिरः पार्श्वे ।। ३ कं खं गं घं ऽऽनं तुलायै नमः ।। वामशिरः पार्श्वे ।। ३ चं छं जं झं ञं वृश्चिकाय नमः ।। वामभुजे ।। ३ टं ठं डं ढं णं धनुषे नमः ।। कण्ठे ।। ३ तं थं दं धं नं मकराय नमः ।। नाभौ ।। ३ पं फं बं भं मं कुम्भाय नमः ।। मूलाधारे ।। ३ यं रं लं वं मीनाय नमः ।। वामपादे ।। अथ पीठ न्यासः ।। ३ अं कामरु पीठाय नमः ।। ओं वाराणसी प्. ३४अ) पीठाय नमः ।। ३ इं नेपालपीठाय नमः ।। ३ ईं पर्णवर्द्धन पीठायनमः ।। ३ उं परम्विरपीठाय नमः ।। ३ ऊं कन्यकुब्जिपीठाय नमः ।। ३ ऋं पूर्णगिरिपीठाय नमः ।। ३ ॠं अंबुदपीठाय नमः ।। ३ ऌं आम्रातकेश्वरेश्वरपीठाय नमः ।। ३ ॡं एकाम्रपीठाय नमः ।। ३ एं त्रिस्रोतपीठाय नमः ।। ३ ऐं कामकोष्ठपीठाय नमः ।। ३ ओं कैलाशपीठाय नमः ।। ३ औं भृगुपूरपीठाय नमः ।। ३ अं केदारपीठाय नमः ।। ३ अः चन्द्रपूरपीठाय नमः ।। ३ कं श्रीपीठाय नमः ।। ३ खं एकारपीठाय नमः ।। ३ गं जालंधरपीठाय नमः ।। ३ घं मालवपीठाय नमः ।। ३ ङं कुलुन्तपीठाय नमः ।। ३ चं देवीकोटपीठाय नमः ।। ३ छं गोकर्णपीठाय नमः ।। ३ जं मरुतेश्वरपीठाय नमः ।। ३ झं अट्टहासपीठाय नमः ।। ३ ञं गिरिजापीठाय नमः ।। ३ टं राजगृहपीठाय नमः ।। ३ ठं महामठपीठाय नमः ।। ३ डं कोण्डगिरिपीठाय नमः ।। ३ ढं तुलापुरपीठाय नमः ।। ३ णं ओं प्. २४ब्) कारपीठाय नमः ।। ३ तं जयन्तिपीठाय नमः ।। ३ थं उड्डयनीपीठाय नमः ।। ३ दं चरित्रापुरपीठाय नमः ।। ३ धं क्षीरपुरपीठाय नमः ।। ३ नं हस्तिनापुरपीठाय नमः ।। ३ पं दीगपीठाय नमः ।। ३ फं प्रयोगपीठाय नमः ।। ३ वं षष्ठपुरपीठाय नमः ।। ३ भ मायापुरपीठाय नमः ।। ३ मं जालेश्वरपीठाय नमः ।। ३ यं मलयगिरिपीठाय नमः ।। ३ रं श्री शैलपीठाय नमः ।। लं मेरुगिरिपीठाय नमः ।। ३ वं शिरिवरपीठाय नमः ।। ३ शं मोहेन्दुपीठाय नमः ।। ३ षं वामनपीठाय नमः ।। ३ सं हिरण्यपुरपीठाय नमः ।। ३ हं महालक्ष्मीपुरपीठाय नमः ।। ३ लं उड्डियानपीठाय नमः ।। ३ क्षं छायाछत्रपीठाय नमः ।। एवं मातृका स्थानेषु न्यस्येत् ।। अथ वशिन्यादि न्यासः ।। ३ अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं ऌं ॡं एं ऐं ओं औं अं अः र्व्लूं वशिनी वाग्देवतायै नमः ।। शिरसि ।। ३ कं खं गं घं ऽऽनं क्ल्ह्रीं कामेश्वरी वाग्देवतायै नमः ।। ललाटे ।। ३ चं छं जं झं ञं न्व्लीं मोदनी प्. ३५अ) वाग्देवतायै नमः ।। भ्रूमध्ये ।। ३ टं ठं डं ढं णं प्लूं विमला वाग्देवतायै नमः ।। कण्ठे ।। ३ तं थं दं धं नं ज्म्रीं अरुणावाग्देवतायै नमः ।। हृदये ।। ३ पं फं बं भं मं ह्स्क्ल्व्यूं जयनी वाग्देवतायै नमः ।। नाभौ ।। ३ यं रं लं वं शं ग्म्र्यौं सर्वेश्वरी वाग्देवतायै नमः ।। स्वधिष्ठाने ।। ३ शं षं सं हं लं क्षं क्ष्म्रीं कौलिनी वाग्देवतायै नमः ।। मूलाधारे ।। अथ मूलविद्याधारे ।। प्राणा देवी सखा द्विदशशतनयनसस्तुरग्नि त्रिमूर्ति शून्यश्चन्द्रार्द्ध नादो हिम रुचि रुचे । वाग्भवासावकील ।। अस्य ध्यानाज्जपाद्वा मुख कुहरलसद्गद्यपद्य प्रबन्ध छन्धो लङ्कार तर्कगम विशदमतिर्यग्?पतिर्जायते च ।। त्रिस्थाने जनन स्थिति क्षयता पायन्द्वेवबीज त्रयं सृष्टेः पृष्ठमध्येपि शक्ति मदनावेन्द्रन्तु बीज स्थिते ।। संहारस्य तथा नलं तदनुखं चन्द्रस्त्रिमूर्ति ध्वनी रक्तं ध्याये कामराजकमिदं यस्तस्य वक्ष्यञ्जगत् ।। सोमः कामश्च शक्रः पशुपतिरनलो वैष्णवी शून्य चन्द्रो प्. ३५ब्) नादः शक्त्याक्ष बीजंन्तदिदन्ततिलसत्क्षीर कुन्देन्दु गौर म् ।। ये ध्यायन्ते तदन्तर्भवति हि निखिला खेचरी दिव्यसिद्धिः ।। देव्यानोकैक मात्राद्धमयति च विषययाति कैवल्यतां सः ।। माया युक्तं मनसिज महावाग्भवं शक्तिं मोलौ विन्यस्यैनं जगति सकले दुर्लभं तुर्यबीजम् ।। एषा श्री मनु *? भि मतफलप्रार्थना पारिजातः कोषी भूतः प्रभवति सदासुन्दरी देशीकानाम् ।। अथ मूलमन्त्रन्यासः ।। ह्रीं श्रीं ह्स्क्क्ल्ह्रीं श्री अग्नि चक्र श्री कामगिर्यालय श्री मैत्रिशानन्दनाथात्मके श्री कामेश्वरी रुद्राशक्ति श्री पादुकां पूजयामि ।। आधारे ।। २ घ्म्क्ख्ह्रीं श्री सूर्यचक्रे श्री षष्टीशानन्दनाथात्मके श्री कुजेश्वरी श्री विद्या आत्मशक्ति श्री पादुकां पूजयामि ।। हृदये ।। २ ह्स्क्ल्ह्रीं श्री सोमचक्रे पोण्डगिर्यालये श्री उड्डीशनाथात्मके श्री भगमालिनी श्री ब्रह्मशक्ति श्री पादुकां पूजयामि ।। भ्रूमध्ये ।। प्. ३६अ) ह्स्क्ल्ह्ख्स्क्यीं श्री ब्रह्मचक्रे श्री ओडियानपीठे चर्यानन्दनाथात्मके श्री त्रिपुरसुन्दरी देवी परब्रह्मात्मशक्ति पादुकां पूजयामि ।। ततः तत्व न्यासः ।। २ ह्स्क्ल्ह्रीं आत्मतत्व व्यापिकायै नमः ।। आधारे २ ह्स्क्ल्ह्रीं विद्यातत्व व्यापिकायै नमः ।। हृदये ।। २ स्क्ल्ह्रीं शिवतत्व व्यपिकायै नमः ।। भ्रूमध्ये ।। २ ह्स्क्ल्ह्स्क्ल्क्यीं सर्वतत्व व्यापिकायै नमः ।। श्री त्रिपुरसुन्दर्यै नमः ।। ब्रह्मरन्ध्रे ।। ततश्चक्राधारे ।। शक्त्या शक्ति विनिर्भिद्यानलपुरघटितेन च कृत्वा ततोधः ।। शक्ति कृत्वाग्निमूर्द्धयूपरिवहलयेच्छक्तिमाग्नन्तथा यः ।। कृत्वा चान्ध दशापुरम्पूनरपि च तथेवान्तरा कृत्यशक्तिं द्वौ स्कन्धौ वद्धनीयो निजपरिविभवेनोद्दशक्त्यान्त वह्ने ।। वहिरष्टदलं कुर्यात्तव हि षोडशछदम् ।। वृतत्रयं ततो बाह्ये भूपुरतोदिष्पते ।। इति मण्डलं निर्मयेत् ।। कथञ्चक्रस्य मण्डलसंज्ञा ।। प्. ३६ब्) आवाहने अस्मिन्मण्डलं साग्निव्यं भवति ।। अक्षिष्ट्य? । अखण्डमण्डलाकारं विश्व व्याप्य व्यवस्थितम् ।। त्रैलोक्यमणि *? यस्मात्स्मात्मण्डलमुच्यते ।। पुनरप्युदयाकर पद्धत्त्यां ।। मकारे मातरः सर्वा डकारे डाकिनी गणा ।। लकारे लाकिनी यस्मात्तस्मात्मण्डलमुच्यते ।। संकेतक पद्धत्यां ।। तन्मध्ये यस्य मष्टार द्विदशारञ्चतुर्दशम् ।। तद्बाह्ये चाष्टपत्रे षोडशारं रथाङ्ग युक् ।। ऐं ह्रीं श्रीं समस्त गुप्तप्रकट योगिनीचक्र पादकेभ्यो नमः ।। चक्रमध्ये गन्धपुष्पाक्षतं दत्वा ।। तत आवाहयेत् ।। ३ ह्स्क्रौं ह्स्क्ल्ह्रीं ह्स्क्रौं महापद्मवनान्तस्थे कारणानन्दविग्रहे सर्वभूत हिते मातरे ह्येहि परमेश्वरी अस्मिन्मण्डले सान्निध्यं कुरु २ स्वाहा ।। आवाहनादि ।। ततो ध्यानम् ।। दाडिमी पुष्पसंकाशं पञ्चवाणध * * * ।। * * * * * * स्तञ्च शक्त्या लिङ्गन संस्थितम् ।। अभिशेकं स्वशिरश्चैव कलशवरहस्तकम् ।। प्. ३७अ) पाशाङ्कुश धरन्देवी * * * * * * * * । वामजंघा स्थितं देवी रक्ताभरणभूषितम् ।। रक्तपुष्परतान्देवी त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् ।। आवाहनम ..................... भार्घ पूजा ।। ततोर्घ पात्रपूजा ।। पात्र संख्या नियमः ।। कुलसार सङ्ग्रहे ।। अर्घस्य त्रीणि पात्राणि ।। .................ॠ^इघं प्रकल्पयेत् ।। एकं पात्रं न कर्त्तव्यं यदि साक्षात् कुलेश्वरः ।। मन्त्राणां प्राऽऽन्मुखायान्ति आपदं च पदे पदे ।। जन्मपर्यन्त दारिद्र्यं मृते च पशुतां व्रजेत् । इति ।। ततोघ पात्रमण्डलं ।। त्रिकोण षट्कोण वृत्त चतुरस्र मण्डलं कृत्वा ................ त्रिपुरसुन्दरी पात्रासनं प्रतिष्ठापयामीत्याचारं प्रतिष्ठाप्य ।। ३ यं धूम्रर्च्चिषे नमः ।। रं ऊष्मायै ................ ज्वालिन्यै० ।। शं विस्फुलिङ्गेन्यै नमः ।। षं सुश्रियै नमः ।। सं सुरूपायै नमः ।। हं कपिलायै नमः ।। लं हव्यवाहिन्यै नमः ।। क्षं प्. ३७ब्) कव्यवाहिन्यै नमः ।। .................. ष्ठापयेत् ।। पात्र निर्णयमुदयाकर पद्धत्यां ।। पात्रं काञ्चन शुद्धकाच जनितं मुक्ता कपालोद्भवं विश्वामित्रमयं च कामदमिदं हेमश्रियं स्फाटिकम् ।। तारं प्रीतिस्र?ष्टसिद्धि जनकं श्री नालिकेलोद्भवं ।। कापालं स्फुट मन्त्रसिद्धि जनकं मुक्ति प्रदं मौक्तिकम् ।। अथ श्रीसन्दानालिकेलो विलिख्यते ।। उक्तं हि ।। महाहाहारावे तंत्रे ।। शृणु देवि प्रवक्षामि नालिकेल विधिं शुभम् ।। पुरा वै निर्मितं पात्रं विश्वामित्रेण धीमता ।। विश्वामित्र कपालन्तु सर्वपात्रोत्तमोत्तमं ।। तस्मिन्पात्रे पूजयेच्च सिद्धिदेवीश्च सर्वशः ।। तस्य दर्शनमात्रेण एकविंशति संकुलं ।। उद्धरिष्यन्ति सन्देहो गृहस्थ भवति प्रिये ।। ब्रह्महत्यादिभिर्पापाः तथा विश्रम्भ घातकः ।। दृष्ट्वा पात्रं नालिकेलं सर्वपापं प्रणश्यति ।। कन्या कोटि प्रदानानि तथा हेम शतानि च ।। ददाति यो महेशानि राहुग्रस्ते दिवाकरे ।। प्. ३८अ) तत्फलं कोटिगुणितं नालिकेलार्घ पात्रतः ।। अलाभे तस्य पात्रस्यान् पपात्रेषु च पूजयेत् ।। कृत्वार्घ पात्रं देवेशि ब्रह्माद्या देवता सदा ।। नृत्यन्ति सर्वयोगिन्यः प्रीता सिद्धिं ददन्ति च ।। पुनरपि पात्र विशेषः ।। नरपात्रं महाभागे विज्ञेयं चोत्तमोत्तमं ।। नालिकेलाभिदं देवि ज्ञेयं चोत्तममध्यमम् ।। रत्न पात्रन्तु सुश्रोणि ज्ञेयं चोत्तम कन्यसम् ।। मध्यमोत्तमकं बिल्वं ब्रह्म वृक्षजमेव च ।। कन्यसं मध्यमं प्रोक्तं मृण्मयं कन्यसाधमं ।। वश्याकर्षण कर्मणी हेमपात्रं शुशोभने ।। शान्तिके पौष्टिके चैव राजतं कारयेत् प्रिये ।। लोहपात्रं विजानीयात्मारणोच्चाटने तथा ।। स्तंभा कर्ये? *? युपाषाणां विद्वेषो लोह मृण्मयम् ।। सर्वकार्येषु कर्त्तव्यम्विश्वामित्रञ्च सुव्रते ।। कुलाच्छादन कार्येषु काचपात्रं प्रशस्यते ।। कांश्यपात्रं विजानीयान् मन्त्राराधन कर्मणि ।। नर पात्रञ्च गृह्णीयात् भुक्ति मुक्ति प्रसाधनम् ।। ततो प्. ३८ब्) तिलिखितेच्छाया सुधूपितं श्री महात्रिपुरसुन्दरी पात्रं प्रतिष्ठापयामीति प्रतिष्ठां कृत्वा ।। ३ सूर्य मण्डलाय द्वादश कलात्मने नमः ।। इति संपूज्य ।। तदुपरि वृत्ताकारेण द्वादशकलामर्चयेत् ।। ३ कं भं तपन्यै नमः ।। ३ खं वं तापन्यै नमः ।। गं फं धूम्रायै नमः ।। घं पं मरीच्यै नमः ।। ऽऽनं नं ज्वालिन्यै नमः ।। चं धं रुच्यै नमः ।। छं दं सुषुम्नायै नमः ।। जं थं भोगदायै नमः ।। झं तं विश्वायै नमः ।। ञं णं बोधिन्यै नमः ।। टं तं पारिण्यै नमः ।। ठं डं क्षमायै नमः ।। ततो भाण्डामृतान्तमर्घपात्रं समा पून्यञ्च ।। ३ सोममण्डलाय षोडशकलात्मने नमः ।। इत्यभ्यर्च्य वृत्ताकारेण कला षोडशकमर्चयेत् ।। तद्यथा ।। ३ अं अमृतायै नमः ।। आं आनन्दायै नमः ।। इं पूषायै नमः ।। ईं तुष्ट्यै नमः ।। उं पुष्ट्यै नमः ।। ऊं रत्यै नमः ।। ऋं प्रत्यै नमः ।। ॠं शशिन्यै नमः ।। ऌं चन्द्रिकायै नमः ।। ॡं कान्त्यै नमः ।। ज्योत्स्नायै नमः ।। ऐं श्रियै नमः ।। ओं प्रत्यै नमः ।। औं प्. ३९अ) अनङ्गदायै नमः ।। अं पूषायै नमः ।। अः पूर्णामृतायै नमः ।। ततो पञ्चरत्नं ।। स्लूं श्लूं प्लूं म्लूं ण्लूं ।। इकाराङ्कित त्रिकोणं परिकल्प्य पूर्ववत् षडङ्गमर्चयित्वा ।। ह्स्क्ष्म्ल्व्र्यूं आनन्दभैरवाय वौषट् ।। श्क्ष्म्ल्व्र्यूं सुरादेव्यै वौषट् ।। सह बिन्दु तर्प्य कुर्यात् ।। ततो मूलविद्यां सप्तवारमावर्त्य ।। ५६४ श्री त्रिपुरसुन्दरि देवि अस्मिन्मण्डले सपरिवारा सवाहना सायुधा समुद्रा आगच्छ २ विश २ अर्घोपचाराणि गृह्ण २ स्वाहा ।। आवाहनादि ।। स्वशिरसि श्री गुरु पऽऽन्क्ति पूजा ।। असंस्कृतं पशोः पानं संस्कृताद्भैरवं स्वयम् ।। चक्रार्चन विधौ शस्तं मन्त्रसिद्धिकरं शुभम् ।। असंस्कृतं पशोः पानं कलहो द्वेगकार कृत् ।। संस्कृतं सिद्धिजनकं प्रायश्चित्तादि शोधनम् ।। संस्कारं संस्कृतान्मद्यादेते तुष्यन्ति देवताः ।। मन्त्राणां स्फुरणं तेन महापातक नाशनम् ।। आयुः श्री कान्ति सौभाग्यं ज्ञानं संस्कृत पानतः ।। प्. ३९ब्) अष्टैश्वर्यं खेचरत्वं पतनविधि वर्जनात् ।। ७ ।। ततश्चक्र पूजामारभेत् ।। ऐं ह्रीं श्रीं अणिमा सिद्धि पादुकां० ।। ३ लघिमा सिद्धि पादुकां० ।। ३ महिमा पादुकां० ।। ३ ईशित्व० । ३ वशित्व० । ३ प्राकाम्य० । ३ भुक्ति० । ३ इच्छा० । ३ प्राप्ति० । ३ सर्वकामसिद्धि पादुकां० ।। चिन्तारत्ना भयकरा चन्द्रोत्तं सात्रिलोचना ।। अणिमादिर्महासिद्धिररुणा सिद्धये ये ।। प्रथम चतुरस्रे स्थानं नियमस्तु ।। चतुष्कमादितः पूज्या द्वारदक्षिण भागतः ।। तथा क्रमं पश्चिमादि चतुष्कञ्च तथा पुनः ।। वामदक्षिणतः पूज्या द्वयमस्त्रे तथोर्द्धतः ।। अथ द्वितीय चतुरस्रे ।। ३ आं ब्रह्माणी पादुकां० ।। ३ ईं माहेश्वरी० ।। ३ ऊं कौमारी ३ ऋं वैष्णवी ।। ३ ॡं वाराही० ।। ३ ऐं इन्द्राणी० ।। ३ औं चामुण्डा० ।। ३ अः महालक्ष्मी वंशिदलश्यामलाङ्गी कपालोत्पलधारिणी ।। ब्रह्माण्यादि प्. ४०अ) भजे मातृर्वधूकरुश्चिरांवराः ।। स्थान नियमः ।। ब्रह्मादि सव्य भागादिषु चाष्टसु पूजयेत् ।। तृतीय चतुरस्रे ।। ३ सर्वसंक्षोभणी मुद्रा ।। ३ सर्वविद्रावणी ।। ३ सर्ववश्यकरी ।। ३ सर्वोन्मादनकरी ।। ३ सर्वमहांकुशा ।। ३ सर्वखेचरी ।। ३ सर्वबीज ।। ३ सर्वत्रिखण्ड ।। ३ सर्वयोनिमुद्रा ।। ३ अं आं सौंः त्रिपुरा नित्या श्री पादुकां० ।। इति चक्र व्यापिनीं चक्रेश्वरीं संपूज्य ।। एताः प्रकटयोगिन्यस्त्रैलोक्य मोहन चक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः सम्पूजिताः सन्तु ।। रक्ताः पाशाङ्कुशधराः स्व स्वमुद्रा अनुगृह्णन्तु मे नित्यं मुद्रा दशक सिद्धये ।। ३ द्रां सर्वसंक्षोभिणी मुद्रां प्रदर्शयेत् ।। तदुक्तं हि ।। चक्रेश्वरीं यजेत्तत्तत्तत्रचक्रार्चनादथ ।। पूजायां प्रतिचक्रे च मुद्रा सन्दर्शये क्रमात् ।। आग्नेयादि संस्थानेषु । अथ षोडशदले ।। ३ अं कामाकर्षणी प्. ४०ब्) नित्या काली देवी श्री पादुकां० ।। ३ आं बुध्याकर्षणी० ।। ३ इं अहङ्कार कर्षणी० ।। ३ इं शब्दाकर्षणी० ।। ३ उं स्पर्शाकर्षणी० ।। ३ ऊं रूपाकर्षणी० ।। ३ ऋं रसाकर्षणी० ।। ३ ॠं गन्धाकर्षणी० ।। ३ ऌ चिन्ता कर्षणी० ।। ३ ॡं धैर्याकर्षणी० ।। ३ एं स्मृत्याकर्षणी० ।। ३ ऐं मानाकर्षणी० ।। ३ ओं बीजाकर्षणी० ।। ३ औं आत्माकर्षणी० ।। ३ अं अमृताकर्षणी० ।। ३ अंः शरीराकर्षणी० ।। नित्या कलादेवी श्री पादुकां० ।। ऐं क्लीं सौंः त्रिपुरा नित्या श्री पादुकां० ।। ३ ऐं लं गुप्तयोगिन्यः सर्वासा पूरके चक्रे समुद्रा इत्यादि ।। ३ द्रांमिति सर्वविद्रावणी मुद्रां प्रदर्शयेत् ।। स्थान नियमः ।। भूयो यन्त्र सरोजे तु पश्चिमाशादितः पुनः ।। विलोमेन यजेदेताः क्रमान्नित्या कलाः पुनः ।। रक्ताः पाशाङ्कुशकराः कला नित्या कलानिधेः ।। आकर्षन्तु ममाभीष्टं षोडशा कृति शक्तयः ।। अथाष्टदले ।। ३ कं खं गं घं ङं अनङ्गकुशमा प्. ४१अ) देवी श्री पादुकां० ।। ३ चं छं जं झं ञं अनङ्गमेखला देवी० ।। ३ टं ठं डं ढं णं अनङ्ग मदना देवी० ।। ३ तं थं दं धं नं अनङ्गमदनातुरा देवी० ।। ३ पं फं बं भं अनङ्गरेखा देवी० ।। ३ यं रं लं वं अनङ्गवेगिनी देवी० ।। ३ शं षं सं हं अङ्गाकुशा देवी० ।। ३ लं क्षं अनङ्गमालिनी देवी श्री पादुकां० ।। ऐं क्लीं ह्स्कौं त्रिपुरसुन्दरी नित्या पादुकां० ।। इति चक्रेश्वरी ।। ३ एता गुप्ततरयोगिन्यः सर्वसंक्षोभकार चक्रे समुद्रामित्यादि ।। क्लींमिति सर्वाकर्षणी मुद्रां प्रदर्शयेत् ।। अरुणाः करुणाः वृत्तं देव्या चर्या इवोदिताः ।। अनङ्गशक्तिरष्ठौ ताः पूजयामि सुदुर्जयाः ।। स्थान नियमः ।। चतुष्कं प्रथमं गुह्यं पौलस्त्यादि दिशां क्रमात् ।। द्वितीयाग्नि कोणादि नागयंत्राम्बुजमर्चयेत् ।। अथ चतुर्दशारे ।। ३ सर्वसंक्षोभिणी देवी श्री पादुकां ।। ३ सर्वविद्रावणी ।। ३ सर्वाकर्षणी० ।। ३ सर्वाह्लादनी० ।। सर्वमोहनी० ।। ३ सर्वस्तम्भनी० ।। ३ सर्ववशंकरी० ।। प्. ४१ब्) सर्वरंजनी ।। ३ सर्वोन्मादनी० ।। ३ सर्वार्थ साधकी० ।। सर्वसंपत्ति पूरणी० ।। ३ सर्वमन्त्रमयी० ।। ३ सर्वद्वन्दक्षयङ्करी शक्ति पादुकां० ।। ह्रीं श्रीं सौंः त्रिपुरवासिनी नित्या श्री पादु० ।। इति चक्रेश्वरी० ।। एताः संप्रदाय योगिन्यः सर्वसौ * ग्यकारके चक्रे समुद्रामित्यादि ।। व्लूं सर्ववशयमुद्रां प्रदर्शयेत् ।। सर्वसंक्षोभणी पूर्वा शोणा वाण धनुर्द्धराम् ।। चतुर्दश भुजा शक्तिश्चतुर्दश जगन्मता ।। स्थान नियमः ।। मनु प्रेषु स्थिता एताः शक्तयः सर्वसिद्धि प्रदाः ।। पश्चिमादि क्रमेणैव विलोमेन प्रपूजयेत् ।। अथः बाह्य दशारे ।। ३ सर्वसिद्धि प्रदा ।। ३ सर्वसंपत्प्रदा ।। ३ सर्वप्रियङ्करी ।। ३ सर्वमङ्गलऽऽन्करी ।। ३ सर्वकाम प्रदा ।। ३ सर्वदुःख विमोचनी ।। ३ सर्वमृत्यु प्रशमनी ।। ३ सर्वविघ्न विनाशनी ।। ३ सर्वाङ्गसुन्दरी सर्वसौभाग्यदायिनी देवी श्री पादुकां० ।। ३ हैं ह्क्लीं ह्स्कौंः त्रिपुरा श्री नित्या श्री पादुकां० ।। इति चक्रेश्वरी ।। ३ एता प्. ४२अ) कुलकौलयोगिन्यः सर्वार्थ साधके चक्रे समुद्रा इत्यादि ।। सः इति सर्वोन्मादिनी मुद्रां प्रदर्शयेत् ।। शुभ्रावराभयं भृता वन्दे विश्वकुलेश्वरीः ।। सर्वसिद्धि प्रदाद्यास्ता वहिर्दशक देवताः ।। स्थान नियमः दिगस्त्रेषु यजे(दे)ता देवताः सर्वकाम प्रदा ।। पश्चिमाशामवष्ठभ्य पूर्ववत् साधकोत्तमः ।। अथान्तरदले ।। ३ सर्वज्ञा देवी श्री पादुकां० ।। ३ सर्वशक्तिमयी० ।। ३ सर्वैश्वर्य(प्रदा)यिनी० ।। ३ सर्वज्ञानमयी० ।। ३ सर्वव्याधिविनाशिनी० ।। ३ सर्वाधार सुरूपिणी० ।। ३ सर्व पापहरा० ।। ३ सवानन्दकरी० ।। ३ सर्वरक्षासुरूपिणी० ।। ३ सर्वेप्सित फल प्रदा देवी श्री पादुकां० ।। ह्स्कैं ह्स्क्लीं ह्स्कौंः त्रिपुरमालिनी नित्या श्री पादुकां० ।। इति चक्रेश्वरी ।। एता निगर्भयोगिन्यः सर्वरक्षाकरे चक्रे समुद्राः इत्यादि ।। क्रौंमिति महांकुश मुद्रां प्रदर्शयेत् ।। अक्षस्रक् पुस्तक धराः कर्पूर रुचिरा कृतीः ।। अन्तर्दशक देवीस्ता सर्वज्ञाघासमाश्रये ।। प्. ४२ब्) स्थान नियमः ।। महाफलप्रदा देवीः दशान्तर्दिशि आश्रयाः ।। पश्चिमाशामवष्टभ्य पूर्ववत् पूजयेदिमाः ।। अथाष्टकोणे न्यासोक्त वाग्देवता अष्टौ यजेत् ।। ह्रीं क्लीं व्लूं त्रिपुरासिदानित्या श्री पादुकां० ।। इति चक्रेश्वरी ।। ३ एता रहस्य योगिन्यः सर्वरोगहरे चक्रे समुद्रा इत्यादि ।। ह्स्ख्फ्रें इति खेचरी मुद्रां प्रदर्शयेत् ।। चापेषु पुस्तकाक्ष स्रक्चारुपाणि चतुष्टयाः ।। रक्त वागिश्वरी वन्दे वशिन्याद्यष्ट देवताः ।। स्थान नियमः ।। अष्टचक्रे विलोमेन वशिन्याद्यष्टकं यजेत् ।। पादुकां पूजयामीति न्यासादेवं विशेषतः ।। अथ वाणाद्यायुधपूजा ।। यथा ।। ३ ऐं यां रां लां वां शां द्रीं क्लीं व्लूं सः स्तम्भनेभ्यः कामेश्वर वाणेभ्यो नमः ।। ३ ऐं द्रां द्रीं क्लीं व्लूं सः ऐं यां रां लां वां शां जां जम्भनेभ्यः कामेश्वरी वाणेभ्यो नमः ।। ३ द्रादियादि संमोहनाय कामेश्वर चापाय प्. ४३अ) नमः ।। ३ द्रादियादि संमोहनाय कामेश्वरी चापाय नमः ।। ३ यांदिद्रादि आं वशीकरणाय कामेश्वर पाशाय नमः ।। ३ द्रादियादि ह्रीं वशीकरणाय कामेश्वरि पाशाय नमः ।। ३ यांदि रादि क्रों स्तम्भनाय कामेश्वर अंकुशाय नमः ।। ३ द्रादियादि क्रौं स्तम्भनाय कामेश्वर्यै अंकुशाय नमः ।। वराभय भृतो रक्ता स्वरूपां किमसुका ।। चतुश्री मेदिशश्वज्ञादष्टाद्यायुधदेवताः ।। महाध्यं महादेवी षडद्वावरणा वहि ।। पश्चिमादि चतुर्दिक्षः यजेद्वाणाद्य मायुधः ।। २ अथ त्रिकोणे ।। अग्रकोणे ।। ह्रीं श्रीं ह्स्क्ल्ह्रीं श्री अग्रचक्रे श्रीकामगियांले श्री मैत्रिशानन्दनाथात्मके श्री कामेश्वरी रुद्रात्मशक्ति श्री पादुकां पूजयामि ।। पाशांकुशामृत कपाल वराभयाकै हस्तैश्चतुर्भिरभिराम भृशारुणाङ्गी ।। कोणाग्रगा त्रिनायना तरुणेन्दु चूडा कामेश्वरी मम ददातु ममस्तु कामान् ।। दक्षिणे ।। प्. ४४) ह्स्क्ल्ह्रीं श्री सूर्यचक्रे श्री षष्टीशानन्दनाथात्मके श्री वज्रेश्वरी श्री विष्ण्वात्म शक्ति श्री पादु० ।। वाल प्रवाल रुचिराकर षट्कशृङ्गी चापेषु पाशभृन्निपानक मातुलुंगा ।। वज्रेश्वरी प्रथित दक्षिणवास वज्रो ज्वालानि दिशतां मम वाञ्छितानि ।। २ स्क्ल्ह्रीं श्री सोमचक्रे पौण्डगिर्यालये श्री उड्डिशनाथात्मके श्री भगमालिनी देवी श्री ब्रह्मात्मशक्ति श्री पादुकां० ।। त्र्यक्षाशशाङ्करुचिरा शश्रित वामकोणा पाशाङ्कुशाकु गुण पुस्तक स्वस्त हस्ता ।। उद्भावयत्यनिशमद्भूरि शक्ति भाग्यं श्रियं भगवती भगमालनी मे ।। ततो त्रिकोण मध्ये ।। ह्स्क्ल्ह्स्ख्स्क्ल्ह्रीं ब्रह्मचक्र उड्डियानपीठे चर्यानन्दनाथात्मके श्रीत्रिपुरसुन्दरी देवी परं ब्रह्मात्म शक्ति श्री पादुकां पूजयामि ।। सर्वचक्रेश्वरी सर्वमन्त्रेश्वरि सर्वविद्येश्वरि सर्ववीरेश्वरी सर्वपीठेश्वरी सर्ववागेश्वरी सर्वसिद्धेश्वरी एतदुत्पत्ति मातृकाचक्रासन देवताः समुद्रास प्. ४४अ) सिद्धयः सायुधाः सवाहनाः सपरिवाराः श्री महात्रिपुरसुन्दरी देवी परया परया परा परया च सपर्यया सर्वोपचारैः संपूजिताः सन्तुः ।। सूर्येन्दु वह्नि मय भास्वर पीठ देहा स्वेच्छा गृहीत शृणिवाण शरेषु चापान् ।। वालेन्दु मौलिमणिकाग्रललामनेत्रां नित्यां नमामि महतीं महनीय मूर्तिम् ।। इति पूर्व पश्चिम उत्तर दक्षिण त्रिपुर पूजयस्वेति ।। इति षडाम्नायपूजाविधिः ।। पुरातन ताडपत्र पुस्तकादिदं पुस्तकं १९७९ संवत्सरे शारदाविलास शर्मद्वारा श्री मद्राजगुरु हेमराज पण्डितेन लिखितम् ।। </poem> == स्रोतः == *[https://muktalib7.com/DL_CATALOG_ROOT/digital_library.htm मुक्तबोधपुस्तकालयः] [[वर्गः:तन्त्रग्रन्थाः]] 4pm2ms10ucu6e5eo1kadfj2y2kc6oed 0 164262 416043 2026-06-08T11:02:34Z Shubha 190 {{header | title = साधनमाला | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> ---- MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00342 Uniform title: sādhanamālā Vol. 1 Author : bhattacharya benoytosh Description: This text i... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 416043 wikitext text/x-wiki {{header | title = साधनमाला | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> ---- MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00342 Uniform title: sādhanamālā Vol. 1 Author : bhattacharya benoytosh Description: This text is a collection of sādhanas, that is, procedures for the worship of Buddhist Tantric deities especially those of the Anuttarayoga Tantras. A description of the deity, its form and colour, vehicle etc along with its related visualization is supplied in each sādhana together with that deitys Mantra and its applications in worship and yogic practice. They are composed by a large range of Buddhist teachers many of eminence. The earliest is the Siddha Saraha who is dated to around 630 CE. Along with him are a number of other great Buddhist Siddhas, such as Nāgārjuna, Kukkuripa, Indrabhūti, Kṛṣṇapāda, śabara and others who belonged to the 7th and 8th century. The last contributors belong to the 12th century which gives us a lower limit for the date of the collection. Notes: Data entered by the staff of Muktabodha under the direction of Mark S. T. Dyczkowski. Revision 0: February 21, 2015 Publisher : Baroda Oriental Institute Publication year : 1925 Publication city : Baroda Publication country : India ---- प्. १) साधनमाला | ई ओं नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यः | श्रीमत्त्रिसमयं वन्दे सर्वसम्पत्सुखोदयम् | भवदुर्गतिखिन्नानां चिन्तारत्नमिवाद्भुतम् || अस्त्येव साधनं सम्यक् पूर्वाचार्यैरिहोदितम् | किन्तु विस्तरभीरुणा संक्षिप्तमुपदिश्यते || इह खलु श्रीत्रिसमयराजे महातन्त्रराजे महातन्त्रे [क्: रेअद्स् तन्त्रमण्डले] मन्त्रमण्डले रजोमण्डले [रजोमण्डले द्रोप्पेद् इन् अल्ल् ओथेर् ंष्ष् एxचेप्त् ण्] वा विधिवल्लब्धाधिकारो मन्त्री तदुक्तसमयसम्वरस्थः पूर्वसेवां चिकीर्षुः पर्वतारण्यादिषु गुहागृहारामलयनादिषु वा विविक्तविजनेषु मनोरमेषु वसन् आदौ तावदिमां मूलविद्यां बुद्धप्रतिमाया अग्रतो [क्: रेअद्स् रान्तद] मण्डलकं [क्: ण मण्डलम्] पुष्पाभिकीर्णं कृत्वा प्रणम्य बोधिचित्तमुत्पाद्य सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्य आत्मानं निर्यात्य तत्प्रणामालम्बनजापमभ्यसन् [क्: ण लम्ब ; ढ्: स्यन् इन्] सहस्रं जपेत् | ततः सर्वमन्त्राणां लक्षजापः [क् ढ् अ: जायम्] कृतो भवति | सर्वरक्षादिमन्त्राश्चास्य सिद्धा भवन्ति | तत्रेयं विद्या - प्. २) नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां अमला मलहारका अनन्ताः ससुताः सर्वजिना असीमनिष्ठा वरदामम [क्, ढ् अ: वर] देन्तु [सिच्. चोर्रेच्त् fओर्म् इस् ददतु] अत्युदारं वरमग्र्यं सम सर्वदा अनन्तम् | तत्र इमे वज्रपदाः | अरर असम सम [क्, ढ् अ: असमसमन्ता] समन्तानन्त धर्म ते खण खण महावीराचले सम सम असहमहाबले कण कण महावराग्रिके हह हह [क्, ढ् अ: हुहु हुहु] वज्रवज्राह्वये धर धर हुं हुं मण्डलं समबलाग्रविक्रमे [क्, ढ् अ: वराग्र] कुरु कुरु तुरु तुरु सर्वथा सर्वं हि ज्वल ज्वल अग्रे अग्रिणि हुं फट् [क्, ढ् अ: फट् फट्] स्वाहा | ततः सर्वकर्मावरणक्षयार्थं सर्वतथागतहृदयं शताक्षरं तेनैव विधिना अष्टसहस्रं जपेत् | सद्धर्मदूषणानन्तर्यादिकं कर्मावरणं प्रहीयते | इदं च तत् - नमस्त्र्यैयध्विकानां तथागतानां सर्वत्राप्रतिहतावाप्तिधर्मतावलीनां ओं [क्, ढ् अ: अं] असम सम समन्ततोऽनन्ततावाप्तिशासनि हर हर स्मर स्मरण विगतराग बुद्धधर्म ते सर सर समवला हस हस त्रय त्रय [क्, ढ् अ: त्रयं त्रयं] गगनमहावरलक्षणे [क्, ढ् अ: महाबल ; क्, ढ् अ: क्, ढ् अ: रम्भणे] ज्वलज्वलनसागरे स्वाहा | ततः स्वपराभ्युदयसाधनाङ्गमेवं पूर्वसेवाविधिमनुतिष्ठेत् | तत्रादौ प्रातरेवोत्थाय सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान स्वामिनो [सिच्. क्, ढ् अ: नाध्या] अध्यासयेत् | एवं प्रणमेत् - लोकधातुष्ठानन्तेषु यावन्तः ससुता जिनाः | कायेन मनसा वाचा तान् सर्वान् प्रणमाम्यहम् || प्. ३) ततो बोधिचित्तमुत्पादयेत् - उत्पादयामि सम्बोधौ चित्तं बोधाय देहिनाम् | भद्रचर्यां चरिष्यामि सर्वसत्त्वहितोदयाम् || ततः सर्वविघ्नविनाशार्थमचलहृदयममोघचण्डं [क्, ढ् अ: अमोघचण्ड०] वज्रमुद्रां बद्ध्वा त्रिरुच्चारयेत् | तत्रेयं वज्रमुद्रा | दक्षिणहस्तमूर्ध्वं प्रसृतं कृत्वा वृद्धाङ्गुष्ठेन तर्जन्यग्रमाक्रमेत् [ढ्: व्यग्रया] | शेषा वज्रलक्षणाः | मन्त्रः | नमः समन्तवज्राणां चाट् अमोघचण्ड महारोषण स्फाटय हुं भ्रमय भ्रमय हुं त्रट् हां मां | स्वस्तिकं च बध्नीयात् | श्लिष्टाङ्गुलिमभ्यन्तरमुष्टिं कृत्वा मध्यमे सूच्यौ तर्जन्यौ [क्, ढ् अ: तज्जन्यौ द्रोप्पेद् इन्] चाङ्गुष्ठाग्र ईषत्संसक्ते [क्: इषदं ; ढ्, ढ् अ: ससक्तं] धारयेत् | मन्त्रः | ओं हर हर महानिमित्त हुं फट् स्वाहा | ततो मुखशौचादिकं कृत्वा सुखासनोपविष्टः पटपुस्तकप्रतिमादीनामन्यतमस्याग्रतो दशदिक्स्थितबुद्धबोधिसत्त्वानवलम्ब्य मुक्ताकुसुमावकीर्णं मण्डलकं [क्, ढ् अ: मण्डलं] कृत्वा पूर्ववद् गाथया सर्वाङ्गतः प्रणम्य बोधिचित्तमुत्पाद्य एव सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्य आत्मानं निर्यातयेत् | अहमेवंनामा सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानामात्मानं निर्यातयामि सर्वथा सर्वकालं प्रतिगृह्णन्तु मां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वा अधितिष्ठन्तु मां महाकारुणिका नाथाः सिद्धिवरदायकाश्च [ढ् अ: बलदायन्ता ढ् वरदाका] भवन्त्विति | ततः सर्वपापानि देशयेत् | सर्वपापान् [क्, ढ् अ: पापानुराग] रागद्वेषमोहवान् प्. ४) सार्वकालिकानशेषान् [ढ्: द्रोप्स् अशेषान्] देशयामि यथा बुद्ध्वा भगवन्तो जानन्तीति | ततः [ढ्: द्रोप्स् ततः जानन्तीति] पुण्यमनुमोद्यम् | सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां ये पुण्यज्ञानसम्भारा लौकिकलोकोत्तरास्त्रैकालिकास्तानग्र्यानुमोदनयाऽनुमोदेया यथा बुद्धा भगवन्तो जानन्तीति | ततः पर्यङ्कावस्थित इमां समयमुद्रां बध्नीयात् | प्रणामाञ्जलिः शिरसि स्थितः समयमुद्रा | मन्त्रः | नमः सुसिङ्गे [क्, ढ् अ: सुसिद्ध] साधनि अग्रे करुणे वरदे तयि तयि अतिबले नमोऽस्तु [क्, ढ् अ: नमो] वरसिद्धिदायकेभ्यो [क्, ढ् अ: वरदायिभ्यो] महाकृपेभ्यः स्वाहा | अनया सर्वमुद्रामन्त्राणां समयः सन्दर्शितो भवति | ततः पूर्ववद् वज्रमुद्रां बद्ध्वा अचलहृदयमनुस्मरेत् | नमः समन्तवज्राणां अचल कालचण्ड साधय [क्, ढ् अ: साधने] हुं फट् | ततो वज्रोष्णीषमुद्रां शिरसि न्यसेत् दक्षिणमुष्टौ अङ्गुष्ठकं स्थितकं कुर्यात् | मन्त्रः | नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां त्रिशिख्यग्रि [क्, ढ् अ: त्रिशिखोग्रि] नमोऽस्तु ते | समन्तात्त्रिगुणाचलाग्रधर्मे [क्: समन्तादसमन्ता] विधुनाहि [क्: बन्धुना हि, ढ् अ विधुनादि, ढ्: विध्वनादि] क्लेशदुःम्बुजालान् जगतः सर्वसुखान् ददाहि [सिच्. क्: ददहि] चाशु तत्रेदं त्रिसमये कुरु स्वाहा | अनया मन्त्री महायानान्न परिहीयते [क्: मानानुपरि] निर्विघ्नसिद्धिश्च भवति | पुनश्च महां महारक्षां पञ्चसु स्थानेषु न्यसेत् | महारक्षा भवति | उत्तानमञ्जलिं कृत्वा कन्यसानामिके [क्: ङ्गमन्त्रसा, ढ् अ: कृत्वाना] करमध्ये प्. ५) कन्यसा बहिःसूक्षीषदवनता अनामिका तस्या उपरि अङ्गुष्ठो न्यसेत् | मध्यमा सूचीपूर्वा [क्, ढ् अ: सूची द्रोप्पेद् इन्] तस्याः पार्श्वेतर्जन्यौ [क्, ढ् अ: पार्श्वित] कुञ्चयित्वा तृतीयपर्वे न्यसेत् | असहा नाम महामुद्रा | मन्त्रः | नमः समन्तवज्राणां ओं हं [क्, ढ् अ: हुं हुं] स्फाटयामहे हुं फट् | ततो महाकवचमुद्रया अजितवज्रया कवचं कुर्यात् | कन्यसाङ्गुष्ठौ शङ्कुलाकारेण [ढ्: शंक] अन्याः संसक्तमूलमध्याग्राः [क्, ढ् अ: मध्यमा] | अजितवज्रा | मन्त्रः | नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं [क्, ढ् अ: हुं] वज्रमये वरकवचे हो वज्र वज्र हुं फट् | तदेवं मारादिभिः सुतरामधृष्यो [क्, ढ् अ: सुरामदृश्यो] भवति | एवमात्मरक्षां कृत्वा स्थानरक्षां कुर्यात् | तत्र वज्रासनमुद्रया आसनं वज्रमयमधितिष्ठेत् | पर्यङ्कं बद्ध्वा उत्तानवामकरस्योपरि दक्षिणकरं निवेशयेदुत्सङ्गे [क्, ढ् अ: दुत्तमाङ्गे] वज्रासनमुद्रा | मन्त्रः | नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रासने वं हुं फट् | ततो वज्रमण्डपमुद्रया स्वस्थानं वज्रमयमधितिष्ठेत् | प्रणामाञ्जल्या तर्जनीद्वयमनासिकाद्वयं च मध्यपर्वभग्नमभ्यन्तरतः [क्, ढ् अ: मध] प्रवेश्य चतुःस्थूणाकारेण शेषाः सूक्ष्याकारेण वज्रमण्डपमुद्रा | मन्त्रः | नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्राग्रभुवने [क्: ग्रमुवनमे] मं हुं फट् | ततो वज्रप्राकारं तन्मुद्रया न्यसेत् | उत्तानमञ्जलिं कृत्वा अनामिकाद्वयं मध्ये न्यस्य मध्यमा सूची तर्जनीयुगलं वज्राकारेण तृतीयपर्वे प्. ६) न्यसेत् अङ्गुष्ठौ च पार्श्वतः [क्, ढ् अ: अङ्गुष्ठो पाश्वेतः] | प्राकारमुद्रा | मन्त्रः | नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रमण्डले बन्ध बन्ध हुं फट् | ततस्तदुपरि वज्रपञ्जरं तन्मुद्रया न्यसेत् | प्रणामाञ्जलेरनामिकायुगलं तर्जनीयुगलं विपरीतपृष्ठभग्नमिति | अनामिकातर्जन्यारुपरि चक्रेण तावेव [क्: भावेव] देयौ [क्: देयां] त एव देये विपरीतपृष्ठभग्नं मध्यमा सूची तथा कनिष्ठिकाङ्गुलौ | पञ्जरमुद्रा | मन्त्रः | नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्राग्रभुवनेमुः [क्, ढ् अ: भुवन] हुं फट् | ततो वज्रज्वालावहितस्तन्मुद्रया [क्, ढ् अ: हि तन्मुद्रया] न्यसेत् | अभयकरस्योपरि वामं संहताङ्गुलीकं दक्षिणेन भ्रामयेत् | वज्रज्वाला | मन्त्रः | नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रज्वाले [क्, ढ् अ: ओमित् वज्रज्वाले हुं] हुं फट् | ततः सीमां बध्नीयात् | दक्षिणकरमुष्ट्या [क्, ढ् अ: पुष्ट्या] तर्जनीमुच्छ्रितां कृत्वा दक्षिणेन भ्रामयेत् | असीमा नाम सीमाबन्धनी | अस्या मन्त्रः | नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं महासीमाबन्धे बन्ध बन्ध वज्रे वज्रिणि हुं फट् | ततः स एवं कृतरक्षापरिकरः स्वस्थानस्थितेभ्य एव बुद्धबोधिसत्त्वेभ्यस्तथागतसम्भवमुद्रया अर्घ्यं [क्, ढ् अ: अर्घ] प्रकल्पयेत् | ततस्ते समन्वाहरन्ति सिद्धिवरदायकाश्च भवन्ति | मुष्टिकरसंस्थाना [क्, ढ् अ: स्यामा] कनिष्ठिकाभ्यां विकसिताभ्यां तथागतसम्भवमुद्रा | मन्त्रः | नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः अमलविक्रान्ततेजिनि अरजे स्वाहा | ततो बाह्यगन्धाद्युपचारासम्भवे [ङ्: गन्ध्याह्य, क्, ढ् अ: गन्धाद ; क्, ढ् अ: सम्भव] प्. ७) अचलवज्रमुद्रया परिशोध्य गन्धादीन् प्रति प्रतिस्वमन्त्रैरष्ट [क्, ढ् अ: ठे सेचोन्द् प्रति इस् द्रोप्पेद् इन्] वारानभिमन्त्र्य पूजां कुर्यात् | तत्र गन्धमन्त्रः | नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां असमगन्धोत्तमे भगवति स्फुर हिमं [ङ्: स्फारहिम] गगनकं महोदयेसर्वार्थसाधनि [क्, ढ् अ: दय] स्वाहा | पुष्पमन्त्रः | नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां आवर्तावर्तमहापुष्पवति [ङ्: अवर्त्ता] स्वाहा | धूपमन्त्रः | नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां अग्रे अग्रशिखे [क्, ढ् अ: शिख] धूमशिखे [क्, ढ् अ: शिख] स्वाहा | दीपमन्त्रः | नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां आलन्ते ज्वलन्ते दीपज्योतिशिखे [क्, ढ् अ: शिख] स्वाहा | नैवेद्यमन्त्रः [ङ्: निवेद्य] | नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां अरर परर करर बलिदे बलिं ददाहि महाबलि स्वाहा | ततो दशदिग्लोकधातुस्थितचित्रपूजाङ्गान्येवं निर्यातयेत् | प्रणामाञ्जलिं बद्ध्वा ये असमा अपरिग्रहा दशदिग्लोकधातुषु [क्, ढ् अ: धातु] पूजाङ्गविशेषाः स्थलजा रत्नपर्वतकल्पवृक्षादयो जलजाः सामुद्ररत्नादयः कनकपङ्कजादयश्च ये चान्ये सर्वलोकधातुषु दिव्यमनुष्यकाः सर्वरूपशब्दगन्धरसस्पर्शादयस्तान् सर्वान् बुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो निर्यातयामीत्युदाहरेत् | मनोमयांस्तु पूजामेघानेवं [क्, ढ् अ: मोघा] प्रवर्तयेत् | पूर्णमुद्रां सङ्कुचिताग्रप्रणामाञ्जलिलक्षणां [क्, ढ् अ: संकुरिता ; क्, ढ् अ: लिर्ल] बद्ध्वा एवं वदेत् | सर्वबुद्धबोधिसत्त्वाधिष्ठानबलेन समप्रणिधिपुण्यबलेन प्. ८) विद्यामन्त्रबलेन च सर्वबुद्धबोधिसत्त्वपर्षन्मण्डलेषु वरोदाराः समन्तभद्रबोधिसत्त्वचर्याभिर्निर्हिता [क्, ढ् अ: रर्द्धता] महापूजामेघाः प्रसरन्तामिति चिन्तयित्वा इमां पूजाधिष्ठानकर्त्रीं महाविद्याराज्ञीमष्टौ वारानुच्चारयेत् | नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानांन् सर्वथा उद्गते स्फुर [क्, ढ् अ: स्थल] हिमं गगनकं समन्ततः स्वाहा | ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां विचित्रगुणवर्णसङ्गीतिमेघसमुद्रा धर्मसङ्गीतिमेघसमुद्राश्च सर्वलोकधातुविशोधकाः सर्वत्र प्रवर्त्तन्तामिति चिन्तयित्वा इमां स्तुतिसङ्गीतिमेघाभिर्निर्हारकर्त्रीं विद्याराज्ञीमष्टौ वारानुच्चारयेत् | नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां सर्वत्र संकुसुमिताभिन्नाराज्ञिनि [क्, ढ् अ: नाशि] नमोऽस्तु ते स्वाहा | ततः सर्वलोकधातुसमुद्रेषु सर्वत्र सर्वसत्त्वात्मभावसमाः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वनिर्माणमेघाः सर्वारम्भणेभ्यो निश्चार्य सर्वसत्त्वानां सर्वदुःखानि प्रज्ञमयन्तु सर्वलौकिकलोकोत्तरसम्पदे यावत् समन्तभद्रकायादिशुद्धि [क्, ढ् अ: कायादि] प्रापयन्त्विति [क्, ढ् अ: यतु इति] चिन्तयित्वा इमं [क्, ढ् अ: इमां] महाविद्यारात्रमष्टौ वारानुच्चारयेत् | नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां नमोऽस्तु ते महावज्र सर्वसत्त्वहितङ्कर तिष्ठ सर्वत्र सर्वेषां धर्माणामधिष्ठाय [क्, ढ् अ: सर्वधर्मा] स्वाहा | सर्वं चैतत् [क्, ढ् अ: सर्वत्र तत्र] पूजादिकं मन्त्रादिबलेनावितथं सम्भवतीति श्रद्धेयम् | कुशलमूलं चैतत् अनुत्तरसम्यक्सम्बोधावेवं परिणामयेत् | यथा बुद्धा भगवन्तो अभ्यनुजानन्ति परिणाम्यमानमेतत् प्. ९) कुशलमूलं तथाहं परिणामयामीत्यनेन पुण्येनाहं समन्तभद्रचर्या [क्, ढ् अ: चर्या] बोधिमभिसम्बुध्य सर्वसत्त्वानपि [ङ्: नेएद्स् सर्व सर्व] समन्तभद्रचर्याशुद्धौ प्रतिष्ठापयामीति [ङ्: पयेयमिति] | ततः सर्वबुद्धबोधिमत्त्वाधिष्ठानप्रतिलम्भार्थं तन्मुद्रां बद्ध्वा पूर्वोक्तं शताक्षरमनुस्मरेत् पञ्चाक्षरं वा | हस्तद्वयमन्योन्यघृष्टं संसक्तमूर्द्ध्वमुखाङ्गुलीकं संयोज्य तर्जन्यौ कनिष्ठिके च शङ्कुलाकारेण [क्, ढ् अ: सकला] मध्यमानामिकासूच्योर्मध्ये [क्, ढ् अ: र्मध्य] अङ्गुष्ठद्वयं सममूर्ध्वमुखं धारयेत् शताक्षरमुद्रा | पञ्चाक्षरमुद्रा तु [क्, ढ् अ: तु द्रोप्पेद् इन्] सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयेनाङ्गुष्ठाग्रं [क्, ढ् अ: तर्जनीना] पीडयेत् शेषास्तु तथैव सूच्याकाराः [क्, ढ् अ: सूर्या] | मन्त्रः | नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः वीर हुं खं | ततः सर्वमुद्रासंग्रहभूतं [क्, ढ् अ: भूत] समन्तावभासोष्णीषं [क्, ढ् अ: ष्णीष] धर्मचक्रं वा बध्नीयात् | प्रसृतसमोत्तानोभयपाणिनाऽनामिके करमध्ये नखेन नखं परिधायाङ्गुष्ठाग्रेण न्यसेत् | कन्यसौ [क्, ढ् अ: कम्पसौ] सूच्याकारेण संहताग्रौ तथैव मध्यमेसमनखशिखासंसक्ते [क्, ढ् अ: मध्यमा] मध्यप्रदेशिन्यौ सूच्याकारेण [क्, ढ् अ: द्रोप् संसक्ते सूच्याकारेण] समन्तावभासोष्णीषम् | एवं तर्जन्यौ संचार्य नखेन [क्, ढ् अ: ननखं इन्स्तेअद् ओf नखेन नखं] नखमालभेत मण्डलाकारेण | धर्मचक्रमुद्रा | अनयोर्यथाक्रमं मन्त्रः | आः मं हं | ओं धुन यातय च्छिन्द चक्रेण वज्रिणि हुं अनयोरन्यतरां बद्धा प्. १०) मन्त्रं सकृदुच्चार्य स्थितो निषणो वा जपेत् | मारादिभिर्नाभिभूयते सिद्धिश्चास्याभिमुखीभवति | ततः शीघ्रसिद्ध्यर्थं तावद् धर्मोदयमुद्रां बद्ध्वा तन्मन्त्रमनुस्मरेत् | वामहस्तेन मुष्टिं बद्ध्वा तर्जनीकनिष्ठाङ्गुष्ठौ च प्रसारयेदूर्ध्वं धर्मोदयमुद्रा | मन्त्रः | नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः सर्वथा सर्वत्राणके स्वाहा | स्वमुद्रया च मन्त्रं [क्, ढ् अ: मन्त्र] सकृदुच्चार्य समयं दर्शयेत् | स्वमुद्रा तु यथायोगं वेदितव्या [क्, ढ् अ: वदितव्या] | ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वप्रणामालम्बनजापमभ्यसन् [ङ्: भ्यस्यन्] यथाभिलषितं मन्त्रं न द्रुतं न विलम्बितं असत्सङ्कल्पवर्जितं मन्त्राक्षरगतचित्तं [क्, ढ् अ: गतं चित्तः] तावज्जपेत् यावन्न खेदो भवति | तत उत्थायार्य [क्, ढ् अ: त्यायार्यं] गण्डव्यूहादिसूत्राणि तथागतहृदयं सकृदनुस्मृत्य वाचयेत् | पूजयित्वा अन्ततः प्रणम्य वा भुञ्जीत | भुञ्जता चानेन मन्त्रेणाहारमष्ट वारानभिमन्त्रितं कृत्वा अग्रपिण्डं [क्, ढ् अ: अग्रं] सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो निवेद्य मध्यमात्रया भोक्तव्यम् | तत्रायं मन्त्रः | नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां ओं बलन्ददे [क्, ढ् अ: बलन्दद] तेजोमालिनि स्वाहा | भुक्तशेषाद् वार्याचलायामोघचण्डहृदयेन सकृदभिमन्त्र्योत्सृष्टपिण्डो दातव्यः | स तत्रानुबन्धः [ङ्: ततानुबद्ध] सुखसिद्धितां ददाति | भुक्तविश्रान्तश्च पापदेशनादिकं कृत्वा सद्धर्माराम एव तिष्ठेत् | यदि [क्, ढ् अ: अविसक्तो] शक्तो भवति अपराह्णेऽपि सर्वमेतत् रक्षादिपरिकरं पूजादिकं च कृत्वा जपेत् नो चेत् पूर्वाह्णकृतमेव रक्षादि [क्, ढ् अ: रक्षावि] प्. ११) अविसर्जितं स्थितमेव [क्, ढ् अ: स्थितनीव] दृढमधिमुच्यार्याचलवज्रमुद्रया समन्त्रया विघ्नानुत्सार्य पञ्चाक्षरादीनामन्यतमेन मुद्रासहितेन रक्षां कृत्वा पूजास्तुत्यादिकं विधाय पूर्ववत् जापं कुर्यात् | विकाले च प्राकारपञ्जरादिकं विसर्ज्य रश्मिमालिन्या कवचं कुर्यात् | अन्योन्याङ्गुलिश्लिष्टामभ्यन्तरमुष्टिं कृत्वा मध्यमे सूच्याकारेण प्रसारयेत् तर्जनीयुगलं तस्यास्तृतीयपर्वे [क्, ढ् अ: भूम्या] न्यसेत् अङ्गुष्ठौ च पार्श्वतः | रश्मिमालिनीमुद्रा | मन्त्रः | नमस्त्रैयध्विकानां तथागतानां महासमयगतिं गते समते सम सर्वथा सत्त्वत्राणके [क्, ढ् अ: त्राणक] धर्मधात्वभ्यन्तरसङ्गते स्वाहा | पूर्वरात्रापररात्रजागरिका च सद्धर्मस्वाध्यायादिना कर्तव्या | मध्यमे याभे मञ्चकरहितायां शययायां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् सर्वाङ्गतः प्रणमन्नेव स्वपेत् [क्, ढ् अ: प्रणमेत् न च भयेत्] विज्ञप्तिं च कुर्यात् | अधितिष्ठन्तु मां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वा अनुत्तरसिद्धिवरदायकाश्च भवन्तु सर्वोपद्रवांश्च प्रशमयन्त्विति [क्, ढ् अ: प्रगम] | अयमेव च विधिः प्रत्यहं [क्, ढ् अ: प्रत्यहं द्रोप्पेद् इन्] यावत् पौर्णमास्यां लक्षजापो वा यावद् वा सिद्धिनिमित्तानि प्रादुर्भवन्ति | ततः पौर्णमास्यादितिथिषु कृतभक्तच्छेदोपवासः पोषधसम्बरी [क्, ढ् अ: पासध] पल्लवोपविष्टः कुशण्डिकोपविष्टो वा चैत्यपटपुटपुस्तकप्रतिमादीनामन्यतमस्याग्रतः [क्, ढ् अ: चैम्ययत] कृतकुसुमावकीर्णमण्डलकः [क्: कृतमुक्त ; ङ्: वर्ण] कृतरक्षापूजादिपरिकरः पूर्ववद् प्. १२) धर्मोदयमुद्रां बद्ध्वा [ङ्: दयाम्बध्वा] तन्मन्त्रमनुस्मरेत् | ततः स्वदेवतामुद्रां बद्ध्वा तन्मन्त्रं सप्ताष्टवारानुच्चार्य [क्: सप्तातवृ०] समयं दर्शयेत् | ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् प्रणम्य चक्रपूजादिकं गृहीत्वा समन्तभद्रतथागतकायादिशुद्धिमभिलषन् [क्, ढ् अ: गतकादि] स्वसमीहितसिद्धौ हृदयमाधाय सर्वबुद्धबोधिसत्त्वप्रणामालम्बनजापमभ्यसन् सर्वौद्धबोधिसत्त्वपुण्यज्ञानसम्भारानुमोदनाभ्यासचेतनया [क्, ढ् अ: व्येतरया] सन्ध्यारागात् प्रभृति तावत् जपेद् यावत् अर्द्धरात्रे सूर्योदये वा तच्चक्रादिकं अवश्यं प्रज्वलति | ज्वलिते [ङ्: ज्वलिता] चाकाशात् बुद्धोत्पाद इव महानिमित्तानि पुष्पवृष्टिदुन्दुभिध्वनिदिव्यघोषतथागतसाधुकारादीनि बुद्धक्षेत्रकम्पनादीनि चात्यद्भुतानि [क्: चाद्भुता] भवन्ति सर्वविद्याधरकुलानि च सन्निपतन्ति | तैरभिषिच्यते | सर्वलोकधातुषु बुद्धबोधिसत्त्वाराधकः पञ्चाभिज्ञः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वाभिनन्दितो बोधिसत्त्वचर्याचारी विद्याधरराजो भवति अनन्तविद्याधरस्त्रीपरिवारः [क्, ढ् अ: धरपरि] सुखानुयायी न च तस्मात् कायाद्धीयते | तेनैव च कायेनानुपूर्वसम्भारोपचयतः [क्: यचतः] सर्वबोधिसत्त्वभूमिराक्रामति यावदभिसंबुद्ध्यते चेति | अन्याश्च बुद्धबोधिसत्त्वदर्शनचिन्तामणिभद्रघटादिसर्वलौकिकलोकोत्तरसिद्धयोऽनेनैव विधिना [क्: विधान] सामान्यविषयपटलदृष्टेन वा विधिना तन्त्रमवलोक्य निर्विचिकित्सैः साधनीयाः | नियतं सिध्यन्तीत्ययमुपायवतां प्. १३) साधनविधिः अनुपायैस्तु यथाशक्ति साधनं कर्तव्यम् | यथोक्ते नाहं शक्त इति नावसादितव्यम् [क्, ढ् अ: नावसीतितव्य, ङ्: नावसातितव्यं] | अन्तत एकामप्यात्मरक्षां कृत्वा सीमाबन्धनं च पूजादिकं च चिन्तयित्वा तन्मन्त्रानुच्चार्य यावदिच्छं जपेत् साधयेद् वा | वीर्यानुरूपं [क्: नुज्ञायं] कर्मानुरूपं चावश्यमेव सिध्यति | एकोऽपि त्रैलोक्यं रक्षितुं क्षमति तन्त्रवचनात् | अमोघसिद्धिश्चायं त्रिसमयराजः निर्विघ्नसिद्धिश्च | मनीषितविधिरिति पूर्वसेवादिविधिरहितं सर्वबुद्धबोधिसत्त्वालम्बनमात्रं कृत्वा जगदर्थचित्तेन मन्त्रानुष्ठानम् | अत्र च येन तेनापि विधिना मनीषितेन वा मन्त्राः साध्यमानाः सिध्यन्ति | तद्यथा अत्रैवोक्तं विविक्तविजने स्थाने सङ्गनिकायपरिवर्जिते [क्: चित्रर्वि] सत्त्वाननुतापिना विनापि पूजया [क्, ढ् अ: पूजा] विनापि पटेन विनापि स्नानादिसमुदाचारेण विनिपतितेनापि साध्यमवश्यं सिध्यतीति | पुनरुक्तं द्वे चात्यद्भुते | यथा यथा मन्त्राः साध्यन्ते तथा तथा अनुरूपा भवन्ति | येन च विधिना [क्: विना] योज्यन्ते [क्, ढ् अ: योक्षन्ते] तेनैव सिध्यन्तीति | पुनरप्युक्तम् - बोधिचित्तं दृढं [क्, ढ् अ: हृदयस्य] यस्य निःशङ्का च मतिर्भवेत् [क्: अतिभवेत्] | विचिकित्सा न कर्तव्या तस्येदं सिध्यति ध्रुवम् || इति | तस्माद् वीर्यमुत्पाद्य विचिकित्सां विहाय साधयितव्यमवश्यं सिध्यति | अत्र च सिद्ध्यर्थिना [क्, ढ् अ: र्थेना] समयरक्षणे प्. १४) दृढतरयत्नवता भाव्यम् | तन्मूलत्वात् सर्वसिद्धीनां च स च समयः | न सद्धर्मः प्रतिक्षेप्तव्याः [क्, ढ् अ: प्रतिज्ञप्तव्य] न गुरुष्ववमन्यना कार्या न मद्यपानं कार्यं न मञ्चशयया कार्या न वज्राकारा भञ्जनीया न लङ्घनीया इत्येवमादिरवश्यं तन्त्रे ज्ञातव्यः | विस्तरभयात्तु [ङ् अ: भयार्त्तेन] न लिख्यते | स्नातुमिच्छता च त्रिसमयजापिनार्याचलहृदयेनामोघचण्डेनैव वज्रमुद्रायुक्तेन सर्वमृत्तिकादिस्नानीयद्रव्याभिमन्त्रणदुष्टोत्सारणसीमाबन्धादिकं [ङ् अ: मन्त्रदुष्टो] कार्यम् | तेनैव सर्वविघ्नाः प्रशाम्यन्ति | || इति त्रिसमयराजस्य साधनं समाप्तम् कृतिरियं पण्डितकुमुदाकरमितिपादानाम् [क्: करपादा] || प्. १५) २. नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यः | असमाचलाः समतसारधर्मिणः करुणात्मका जगति दुःखहारिणः | असमन्तसर्वगुणसिद्धिदायिनो अमलाचलाः समवराग्रधर्मिणः || गगनसमोपमकता न विद्यते [क्, ढ् अ: नैवद्यते] गुणलेशरेणुकणिकेऽप्यसीमिके [क्: प्यसीमिके द्रोप्पेद् इन्] | सदसत्त्वधातुवरसिद्धिदायिषु विगतोपमेषु असमन्तसिद्धिषु || सततामला करुणवेगतोत्थिता प्रणिधानसिद्धिरविरोधधर्मता [क्: रनिबोध] | जगतोऽर्थसाधनपरासमन्तिनीसततं विरोचति महाकृपात्मनाम् || न निरोधतां करुणचारिकाकुला [क्: अचला] व्रजतेत्रिलोकिवरसिद्धिदायिका [ङ् अ: व्रजातो ; क्, ढ् अ: लोकवर] | अमितामितेषु सुसमाप्तितां गता [क्, ङ्: गतिं] गतिं गतेष्वपि अहो [क्: अ] सुधर्मता || त्रिसमयेऽग्रसिद्धि वरदा ददन्तु [क्, ङ्: ददातु] मे वरदानताग्रगतितां गताः सदा [क्: दानाग्र] | प्. १६) सकलास्त्रिलोकिवरदाग्रसाधका नाथास्त्रियध्वगतिका अनावृताः || इति विसमयराजकल्पोक्ता वज्रधरसंगीता स्तुतिः | इदं तत् सर्वबुद्धानामद्भुतगुणविस्तरम् [ङ्: सद्भत] | सिध्यन्ति सर्वमन्त्रा वै सकृदुच्चारितेऽपि हि || अनेन स्तोत्रराज्ञा वै तोषितास्ते तथागताः | ददन्ति विपुलां [ङ् अ विपुल] सिद्धिं कल्पस्थां कल्पचोदिताम् || दर्शयन्ति च आत्मानं आसेचनकविग्रहम् | वैरोचनमहानाथमक्षोभ्यं रत्नसम्भवम् || अमिताभं जिनं शुद्धममोघराजं च सर्वतः | रसं रसायनं तत्त्वं प्रवदन्ति वराणि [क्: वरांशि] च || अशेषाः सिद्धयो रम्या विपुला अर्थसम्पदः | सर्वाशापरिपूरिं च ददन्ति मनसेप्सिताः | ज्ञानमायुर्बलं वेगं ददन्ति परमं शुभम् [क्, ङ् अ: गुणं] || इति | एतदेव स्तोत्रं वज्रमण्डललङ्कारमहायोगतन्त्रेऽपि [ङ्: लाकार] सानुशंसं सम्पठितमिति | नमो बुद्धाय | बुद्धांस्त्रैयध्विकान् नत्वा बुद्धपुत्रांश्च [क्: बुद्धपत्रश्च] भावतः | वक्ष्यामि समयं किञ्चित् श्रीमत्त्रिसमयोदितम || न सद्धर्मः प्रतिक्षेप्यो [क्, ङ् अ: त्रज्वाः] न सन्त्यज्यः [क्: तन्त्राज्ञाः] कदाचन | सम्बुद्धा बोधिसत्त्वाश्च न कार्या तेष्ठनादृतिः || प्. १७) गुरौ विधेया नावज्ञा न हन्तव्याश्च देहिनः | न स्वयं मन्त्रमुद्राश्च कार्या नाश्याश्च नैव ताः || मात्सर्यं मद्यपानं च करणीयं न सर्वथा | वज्राकारा न लङ्घ्याश्च [क्: लंघाश्च] भञ्जनीयाश्च नैव ते || न मञ्चशयनं कार्यं न मुद्रादिष्वगौ [क्: दिश्च] गौरवम् | न बालधर्मता कार्या गुरौ वा देवतासु वा || अभिचारो न कर्तव्यः सुशीले नापराधयेत् [ङ्, अ: नय] | नाकार्यं करणीयं वा नानुमोद्यं [ङ्, अ: मोघं] च किल्विषम् || संक्षेपात् प्रतिकूलं यत् तन्न कार्यं परात्मनोः | समयोऽयं महाकल्पे श्रीमत्त्रिसमये स्मृतः || कौकृत्यमाजीवमलं रतिं संगणिकासु च | विचिकित्सकता भूरिः परिष्कारपरिग्रहः || आलस्यं लीनचित्तत्व आत्मोत्कर्षादयस्तथा | अन्तरायकरा धर्माः कल्पराजेऽत्र कीर्त्तिताः || दोषैरमीभिर्निर्मुक्तः पूर्वोक्तसमये स्थितः | सर्वासङ्गोज्झितः श्राद्धः स्थिरसम्बोधिमानसः || जगत्त्रयहितोद्युक्तः वाङ्मनःकायचेष्टितः | सिद्धिं त्रिसमयोक्तेन साधयेद् विधिनेप्सिताम् [क्, ङ् अ: द्विनेमि] || त्रिसमयराजसाधनम् | कृतिरियं पण्डितरत्नाकरगुप्तपादानाम् || प्. १८) ३. नमः [ढ्: नमो बुद्धाय, क्: नमो वज्रासनाय] शाक्यमुनये तथागताय | नत्वा सर्वतथागतान् गुणगणाधारान् परार्थं गुरोः श्रीवज्रासननामभूषिततनोः संसारदोषग्रहैः | अस्पृष्टवरबुद्धतादमशमं तत्साधनं [ग्: सत्साधनं] तत्त्वतो नानावर्णतथागतादिरचनादेहं तथा [क्, ढ्: तदा] लिख्यते [क्: कथ्यते] || ततः पुरतो भगवन्तं वक्ष्यमाणविधिना वर्णभुजादिसमन्वितबुद्धं सर्वतथागतादिसमन्वितं [क्: सर्वतथागतादिसमन्वितं fओउन्द् ओन्ल्य इन्] विचिन्त्य पुष्पादिकं प्रयच्छेत् | ओं नमो अक्षोभ्याय हुं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाह | प्रत्येकं वारत्रयं दद्यात् | ओं नमो वैरोचनाय ओं ओं वज्रपुष्पे हुं [क्: हुं द्रोप्पेद् इन्] स्वाहा | ओं नमो रत्नसम्भवाय [क्: वज्रसम्भवाय] त्रां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा | ओं नमोऽमिताभाय ह्रीं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा | ओं नमोऽमोघसिद्धये [ग्: सिद्धि] खं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा | ओं नमो लोचनायै लों [ग्: लं] ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा | ओं नमो मामक्यै मां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा | ओं नमः पाण्डरायै पां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा | ओं नमस्तारायै तां ओं [ग्: ओं द्रोप्पेद् इन्] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा | पुनरप्यक्षोभ्यरूपवज्रासनाय प्रभूतप्रभूततरं पुष्पं दद्यादनेनैव क्रमेण | ओं वज्रधूपे हुं स्वाहा ओं वज्रगन्धे प्. १९) हुं स्वाहा ओं वज्रनैवेद्ये हुं स्वाहा ओं वज्रदीपे हुं स्वाहा इत्यादिभिः [क्, ढ्: इत्यादि] पूजाविधिं कृत्वा मैत्र्यादिभावनापुरःसरं ततः स्वहृद्यकारपरिणतं [क्: स्वहृदय] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि हुंकारं सुवर्णवर्णं [क्: वर्णं द्रोप्पेद् इन्; ग्: वर्ण] तद्रश्मिनिर्गतान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा ततः स्नानपूजामेघप्रसरैः [क्, ढ्, ग्: रेअद् पुष्पादिभिः अfतेर् स्नान ; क्: मोघ, क्, ब्: मेध्य] सम्पूज्य ततः पापदेशनां पुण्यानुमोदनां [क्: पुण्यानुमोदनां द्रोप्पेद् इन्] परिणामनां त्रिशरणगमनं जिनमार्गाश्रयणं [क्, ढ्, ग्: जिन द्रोप्पेद् इन् ; ग्: श्रयात्] बोधिचित्तोत्पादं च कुर्याद् रत्नत्रयं मे शरणमित्यादिना | ततः शून्यतां विभावयेत् [क्: विला] | सर्वधर्मान् निःस्वभावरूपान् विभाव्य [क्, ब्: वयित्वा] अक्षररूपं बोधिचित्तस्वरूपं प्रभास्वरमात्मानं पश्येत् | दृढीकरणार्थं मन्त्रमुच्चारयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् | तदेव ज्योतीरूपपरिणतं [क्, ढ्: रूपं तत्परि] चन्द्रमण्डलम् | तस्योपरि हुंकारं अकारादिषोडशस्वरपरिवेष्टितं पुनरपि ककारादिवर्णेन [क्, ढ्: वर्णेन द्रोप्पेद् इन्] परिवेष्टितं शुक्लवर्णं सकलसमस्तपरिणतं चन्द्रमण्डलरूपं [क्, ढ्: रूपं द्रोप्पेद् इन्] विचिन्तयेत् | तस्योपरि हुंकाराक्षरबीजं [क्, ढ्, ग्: हुंकार] तत्परिणतं वज्रं पीतवर्णं तत्रापि वज्रवरटके [क्, ढ्: वरटकं] हुंकारं समस्तमेतत् [ग्: समन्त्रमे] परिणम्य वज्रासनरूपं प्. २०) सुवर्णवर्णं [ढ्: वणं द्रोप्पेद् इन्] तस्य चतुर्मारासनम् [क्, ब्: र्म्मारैरासनं] | ते च स्कन्धक्लेशमृत्युदेवपुत्रमाराः [क्: स्कन्द ; क्, ब्: मारं] गौररक्तकृष्णश्यामवर्णाः | यथाक्रमेण मूर्तिमेषां विभाव्य एभिर्मारैः परिघटितसिंहासनं तस्योपरि [क्, ब्: सनस्योपरि] विश्वपद्मं वज्रं च तत्र स्थितं भगवन्तं द्विभुजं वज्रपर्यङ्कनिषणं [क्, क्, ब्: पर्यङ्क] सव्यकरं भूस्पर्शमुद्रान्वितं अवसव्यमुत्सङ्गस्थितं रक्तवस्त्राच्छादितगात्रं शान्तमात्मानं विभावयेद् योगी | ततोऽहङ्कारमुत्पादयेत् [क्, ढ्, ग्: हुंकारं] | ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहम् | ततो भगवतो दक्षिणे मैत्रेयं [ग्: मैत्रियं] बोधिसत्त्वं गौरवर्णं [क्: गौरवर्णं द्रोप्पेद् इन्] द्विभुजं जटामकुटधारिणं सव्यगृहीतचामररत्नं [क्, ढ्: सव्ये] अवसव्येन [क्, ढ्, ग्: सव्ये] नागकेशरपुष्पच्छटाधारिणं तथा वामे लोकेश्वरं बोधिसत्त्वं शुक्लवर्णं दक्षिणे गृहीतचामररत्नं वामेन कमलधारिणं [ग्: धारिणां] भगवन्मुखं व्यवलोकयन्तौ [क्, ढ्: कयन्तो] तौ [क्, ब्: तौ ओन्ल्य इन्] भावयेत् | पश्चात् षडङ्गन्यासं कुर्यात् | भगवतो चक्षुषोरुभयोश्चन्द्रमण्डलं [क्, ढ्, ग्: भगवतश्चक्षु] तदुपरि क्षिंकारं शुक्लवर्णं श्रोत्रयोश्चन्द्रमण्डलोपरि जंकारं नीलवर्णं नासापुटयोश्चन्द्रमण्डलोपरि खंकारं पीतवर्णं जिह्वायां चन्द्रमण्डलोपरि गंकारं रक्तवर्णं ललाटचन्द्रमण्डलोपरि स्कंकारं श्यामवर्णं स्तनद्वये [क्: तन्त्रमध्ये, ढ्, ग्: स्तनमध्ये] चन्द्रमण्डलोपरि संकारं शुक्लवर्णं इति षडङ्गन्यासं प्. २१) विभाव्य ततः स्वहृदि चन्द्रमण्डले हुंकारपरिणतवज्रं [क्, ब्: णतं वज्र] तद्वज्रवरटके चन्द्रमण्डलोपरि हुंकारं तत्सर्वं परिणाम्य [क्, ढ्: णम्य] ज्ञानसत्त्वं समयसत्त्ववद् [ग्: सत्त्वम्बि] विचिन्तयेत् | ततः शिरसि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि उंकारपरिणतं चक्रं शुक्लवर्णं तन्मध्ये चन्द्रस्थ-उंकारं चेति [क्: चिन्तं] भगवतः कायविशुभावना | कण्ठे चन्द्रमण्डलं तस्योपरि [क्, ढ्, ग्: मण्डलस्योपरि] आःकारपरिणताष्टदलपद्मं [क्, ढ्: आकार] रक्तवर्णं तन्मध्ये [क्: तन्मध्य] चन्द्रमण्डलस्थं आःकारमिति [क्, ब्: ओमित्स् आःकारमिति मण्डलस्थं] भगवतो वाग्विशुद्धिभावना | नाभेरूर्ध्वं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि हुंकारपरिणतं वज्रं कृष्णवर्णं तन्मध्ये चन्द्रमण्डलस्थं [क्: मण्डल] हुंकारमिति भगवतश्चित्तविशुद्धिभावना | बुद्धत्वफलदायिनी बुद्धसिद्धिरिति | ततः आकाशस्थितं भगवन्तं हृद्बीजरश्मिना [ढ्: हृदयबीज, ग्; रश्मना क्, ब्: हृद्बीजार्चिषा] आकृष्य जः हुं वं होः इत्यक्षरचतुष्टयेन पुरतः स्थापयेत् | तस्मै अर्घ्यपाद्याचमनं [ढ्: द्यासनं, ग्: द्याचमं] प्रोक्षणं [क्, ग्: प्रोक्षं] च दद्यात् | पश्चात् क्षीरादिभोजनं प्रयच्छेत् इत्यमृतास्वादो [क्: ताम्बादौ] विहितः | ततः सर्वबुद्धान नमस्यामीत्यनया स्तुत्या [क्, ढ्: स्तुत्वा द्रोप्पेद् इन्] स्तुतिं कुर्यात् | ततो ज्ञानसत्त्वेन सह समयसत्त्वमेकीकृत्य समयस्त्वं समयस्त्वं [ढ्: अद्द्स् अ थिर्द् समयस्त्वं] समयमहं ओं आः हुं [ढ्: हुं द्रोप्पेद् इन्] इत्यनेन मन्त्रेणाद्वयं कुर्यात् | पश्चाद् प्. २२) भावनाखिन्नो जपं कुर्यात् | ओं आः वज्र हुं [क्, ग्: हुं फट्] स्वाहा इति जपमन्त्रः [क्: अयं] | पश्चात् सम्यक्सम्बोधौ पुण्यं परिणाम्य विसर्ज्य [क्, ब्; विसर्जयित्वा] विहरेत् यथेच्छयेति | अनेन पुण्येन सर्वसत्त्वास्तथागतज्ञानप्राप्ताः [क्, ब्: सर्वे द्रोप्पेद् इन्] शीघ्रं भवन्ति | || वज्रासनभट्टारकसाधनोपदेशविधिः [ग्: सामध्ये] परिसमाप्तः || ४. पूर्वोक्तेन [ढ्: पूर्वोक्तवि] विधानेन शून्यताभावनानन्तरं चन्द्रमण्डले नीलं हुंकारमकारादिसितषोडशस्वरपरिवेष्टितं [क्: षोडशवर] ततः सितककारादिचतुस्त्रिंशद्व्यञ्जनपरिवेष्टितं [क्: तस्त्रिंश] सर्वमेतत्परिणम्य चन्द्रमण्डलं तदुपरि पुनस्तदेव [क्: न्यस्त] बीजं तत्परिणामेन पीतवज्रं तद्वरटकेऽपि तद्बीजं सर्वमेतत् परिणम्य श्रीमद्वज्रासनबुद्धभट्टारकमात्मानं झटिति निष्पादयेत् [क्, ढ्: विष्पा] | द्विभुजैकमुखं पीतं चतुर्मारसंघटितमहासिंहासनवरं तदुपरि विश्वपद्मवज्रे वज्रपर्यङ्कसंस्थितं वामोत्सङ्गस्थितवामकरं भूस्पर्शमुद्रादक्षिणकरं [ग्: भूस्पृश] बन्धूकरागारुणवस्त्रावगुण्ठिततनुं सर्वाङ्गप्रत्यङ्गासेचनकविग्रहं विचिन्त्य ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहमिति अद्वयाहङ्कारं प्. २३) कुर्यात् | तदनु भगवतो दक्षिणे मैत्रेयं [ग्: मैत्रियं] बोधिसत्त्वं सुवर्णगौरं द्विभुजं जटामकुटधारिणं गृहीतचामरदक्षिणकरं नागकेशरपल्लवधरवामकरम् [ग्: पल्लवामर ; क्: चामरकरं] | तथा वामे लोकेश्वरं बोधिसत्त्वं शुक्लं जटामुकुटिनं [क्: जटमुकुटिं] चामरधारिदक्षिणभुजं कमलधारिवामकरम् | एतद्द्वयं भगवन्मुखमभिवीक्ष्यमाणं पश्येत् | ततः षडङ्गन्यासं कुर्यात् [ग्: कुर्वीत] | भगवतश्चक्षुषोश्चन्द्रस्थसितक्षिंकारं [क्: श्चन्द्रस्थितं] श्रोत्रयोश्चन्द्रस्थनीलजंकारं ततो [ढ्: ततो पुटे; क्; ओमित्स् ततो] नासापुटे चन्द्रस्थपीतखंकारं जिह्वायां चन्द्रस्थलोहितगंकारं ललाटे चन्द्रस्थहरितस्कंकारं स्तनान्तराले चन्द्रस्थसितसंकारं | ततो हृदि चन्द्रस्थहुंकारजवस्त्रं [क्: चन्द्रहुकार] तद्वरटकेऽपि सचन्द्रहुंकारं कण्ठे चन्द्रमण्डले [क्: चन्द्रमरक्त] आःकारजपद्मे चन्द्रस्थाअःकारमिति [क्: चन्द्र आः] वाग्विशुद्धिभावना | शिरसि चन्द्रे सितओंकारजाष्टारचक्रे चन्द्रस्थओंकारमिति कायविशुद्धिभावना | नाभेरूर्ध्वं चन्द्रस्थसवज्रहुंकारमिति चित्तविशुद्धिभावनेति | ततो हृद्बीजसमाकृष्टज्ञानसत्त्वमर्घ्यपाद्यादिनानाविध##- सहैकीकृत्य ओं समयस्त्वं समयस्त्वं समयमहं ओं आः हुं इति मन्त्रेणाद्वयाहङ्कारमुत्पादयेत् | ततो भावनाखिन्नो [ग्: खीनो] मन्त्रं जपेत् | ओं आः वज्र हुं स्वाहा | || इति वज्रासनसाधनं समाप्तम् || प्. २४) ५. नमो वज्रासनाय | आदौ मुखादिशुद्धिं विधाय स्वहृद्यकारपरिणतचन्द्रे पीतहुंकारं पश्येत् | तत्किरणैराकृष्य गुरुबुद्धादीन् पूजयेत् | ततोऽपि पापदेशनादिकं विधाय शून्यतां चामुखीकृत्य तन्मन्त्रेणाधितिष्ठेत् | ततः पूर्वप्रणिधानसंचोदनया [क्, ढ्: चोदना] रूपकायमभिनिर्मापयेत् सत्त्वार्थविधये | शशिम.डलमध्ये पीतहुंकारं पश्येत् अकारादिसितषोडशस्वरवेष्टितम् [ढ्: सित द्रोप्पेद् इन्] ततोऽपि बहिः सितककारादिवर्णसमूहैर्वेष्टितं [क्: सहस्रे] तत्सकलपरिणतं शशिमण्डलमकलङ्कमवलोक्य सव्यकारेण भूस्पर्शमुद्रं उत्सङ्गस्थितावसव्यहस्तं काषायवस्त्रावगुण्ठनं नीलगौररक्तश्यामचतुर्मारोपरि [ग्; द्रोप्स् गौर बोधिसत्त्वं] विश्वपद्मवज्रावस्थितं शान्तं लक्षणव्यञ्जनेनान्वितगात्रम् | तस्य भगवतो दक्षिणे मैत्रेयबोधिसत्त्वं गौरं द्विभुजं जटामुकुटिनं [क्: मुकुटिनं] सव्यकरेण चामररत्नधारिणं अवसव्येन नागकेशरपुष्पच्छटाधारिणम् [क्: च्छत्र] | तथा वामतो लोकेश्वरं शुक्लं दक्षिणकरेण चामरधरं वामकरेण [क्: द्रोप्स् वामकरेण कमलधरं] कमलधरम् | भगवन्मुखावलोकनपरौ च तौ भावयेत् | ततः षडङ्गन्यासं कुर्यात् | भगवतश्चक्षुषोश्चन्द्रस्थितशुक्लक्षिंकारं [क्: स्थितश्चक्र] श्रोत्रयोः शशिमण्डलावस्थितं जंकारं नीलं नासापुटे प्. २५) चन्द्रस्थपीतखंकारं जिह्वायां चन्द्रस्थं रक्तगंकारं [ग्: शंकारं] ललाटे चन्द्रस्थं श्यामस्कंकारं स्तनमध्ये चन्द्रस्थशुक्लसंकारं चिन्तयेत् | तदनु ज्ञानसत्त्वभावनां कृत्वा शिरसि चन्द्रमण्डलोपरि ओंकारजं सितमष्टारचक्रं तदुपरि चन्द्रस्थं ओंकारं कण्ठे चन्द्रोपरि आःकारजमष्टदलपद्मं [क्, ढ्: आकारं] तन्मध्ये चन्द्रस्थं आःकारं [क्: आकारं] हृदि चन्द्रस्थहुंकारजं वज्रं स्वबीजगर्भं कायवाक्चित्तविशुद्ध्या च एतदेवं [क्: एवत्रयं] भावयेत् | इति भगवन्तमाखेदं यावद् भावयित्वा मन्त्रं जपेत् | तत्रैष मन्त्रः | ओं आः वज्र [क्: वज्रसत्त्व] हुं स्वाहा | || इति वज्रासनसाधनं समाप्तम् || प्. २६) ६. आर्यषडक्षरोमहाविद्यायै नमः [क्, ब्: थिस् नमस्कार इस् गिवेन् ओन्ल्य इन्] | आदौ तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः मुखशौचादिकं कृत्वा स्वहृदि [क्, ब्: अन्द् ख्: स्वहृदि पुरतो इस् द्रोप्पेद् इन्] चन्द्रस्थसितह्रीःकारविनिर्गतरश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् पुरतो बुद्धादीन् [क्, ढ्, ग्: बुद्धादीन् द्रोप्पेद् इन्] दृष्ट्वा सम्पूज्य त्रिशरणगमनादिकं [क्: शरणादिकं] कुर्याद् रत्नत्रयं मे [क्: त्रयशरण] शरणमित्यादिना | यावन्तः सत्त्वाः सत्त्वसंग्रहेन संगृहीताः अण्डजा वा जरायुजा वा संस्वेदजा [क्: स्वस्व] वा औपपादुका वा रूपिणो वा अरूपिणो वा संज्ञिनो वा असंज्ञिनो वा नैवसंज्ञानासंज्ञिनो वा यावत् [ढ्: यावान्] कश्चित् सत्त्वधातुः प्रज्ञप्यमानः प्रज्ञप्य ते [ढ्, ग्: ते द्रोप्पेद् इन्] सर्वे मया अनुपधिशेषनिर्वाणधातौ [क्: अनुपविशेषेण] प्रतिष्ठापयितव्या इति | ततः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं इति वारत्रयमुच्चारयेत् [क्, ब्: चार्य] | तदनु शून्यतां मुहूर्त्तमालम्बयेत् [क्, ब्: मुहूर्तमात्रं ध्यात्वा] | तदनन्तरं [क्, ब्: तदनु] स्वहृदये [क्, ख्, ढ्, ग्: हृदये] सितपद्मोपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि सितह्रीःकारं ततो निश्चरदनेकरश्मिशतसहस्रं [क्, ब्: ततोऽनेक] ध्यात्वा तेन सर्वसत्त्वानामशेषानादिकालसञ्चितं [क्, ख्, ढ्, ग्: तेनाशेषा ; क्: अन्वित] रागादिक्लेशसमूहं सत्त्वानां विशोध्यन्ते [क्, ख्: विशोध्य तत्] | तत् प्. २७) पुनस्तत्रैव प्रवेशयेत् [क्: प्रवेशस्तत्] | तत्पपरिणतमात्मानं लोकेश्वररूपं सर्वालङ्कारभूषितं शुक्लवर्णं चतुर्भुजंन् वामतः पद्मधरं दक्षिणतो अक्षसूत्रधरं अपराभ्यां हस्ताभ्यां हृदि संपुटाञ्जलिस्थितं ध्यायात् [क्, ब्: ध्यायात् ओमित्तेद् इन्] | दक्षिणे मणिधरं तद्वद्वर्णभुजान्वितं [क्: त्द्वर्ण, ढ्: तत्तद्वर्ण] पद्मान्तरोपरिस्थं वामे तथैव अपरपद्मस्थां [क्: पद्मस्था] षडक्षरीं महाविद्याम् | ततः ओं महासुख वज्रसत्त्व जः हुं वं होः [क्: हाः] सुरतस्त्वं अललललहोः अः अः अः अः इत्यधिष्ठानमन्त्रराजमुच्चारयेत् [क्, ब्: मन्त्रमु] | एवं ध्यात्वा [क्, ब्: ध्यानं कृत्वा] ततो लोकेश्वरात्महृदयचन्द्रमण्डलादक्षसूत्राकारं [क्, ढ्: हृदये] शुक्लवर्णं मुखेन निर्गत्य नाभौ प्रविशन्तं चक्रभ्रमणयोगेन [क्: भ्रम] इमं [क्, ग्: इयं, क्, ब्: इदं] मन्त्रराजं सर्वबुद्धहृदयचिन्तामणिकल्पं पश्येदनिमित्तयोगेन | ततो जपं कृत्वा भ्रमणप्रवेशनादिकं [क्: भ्रमणावेगेना, ख्, ढ्: भ्रमणावेशना] प्राप्याचिरेणैव [क्: प्राप्यादि] कालेन श्राद्धः कृपावान् [क्: क्रिया] गुरुभक्तो योगी सिध्यति | ओं मणिपद्मे हुं इति [क्, ढ्, ग्: इति द्रोप्पेद् इन्] जापमन्त्रः | तत उत्थानकाले इमं मन्त्रराजमुच्चार्योतिष्ठेत् [क्: मुच्चाचयेति] | ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय [क्: पालयन्] वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ [क्: सत्त्वो तेनो] दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव प्. २८) सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः [क्, ढ्: हो] भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः | एवमुक्ता यथामुखं विहरेदिति | || आर्यषडक्षरीमहाविद्यासाधनं समाप्तम् || ७. पद्मकुलोद्भवं नाथं सर्वज्ञकृतमौलिनम् | प्रणम्य साधनं [ग्: सालं] वक्ष्ये सर्वरोगविनाशनम् || प्रथमं तावदाचार्यानुगता [क्: चार्यान् गता] सिद्धिः - तस्माच्च [ठे मेत्रे इन् बोथ् थेसे श्लोकस् इस् fऔल्त्य] सर्वभावेन गुरुं पूजयेद् यत्नतः | गुरुणा परितुष्टेन [क्: परितुष्टो न] कर्मसिद्धिः प्रजायते || मण्डलप्रविष्टस्य सिद्धिरनुज्ञाता च सर्वथा | स्वसमयसम्बरं रक्षयन् सिध्यते ध्रुवम् || मुखशौचादिपूर्वकं देवगृहे पटादिगतभट्टारकमवतार्य स्वहृदये आद्यक्षरेण [क्: आद्याद्य] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि अष्टमस्य चतुर्थकं बीजं सप्तमद्वितीयेनासनं [क्, ग्: द्वितीय ना] प्रथमचतुर्थेन मण्डितं षोडशेन संयुक्तं शुक्लवर्णं मनोरमं ततो विश्वरश्मीन्निश्चार्य तै रश्मिभिर्निष्पन्नान् गुरून् सबुद्धमूर्तीन् दृष्ट्वा पूजयित्वा अभिवन्द्य चानेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं ततो - प्. २९) रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् [क्: मोघं] | अनुमोदे [क्: मोद्य] जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः || आबोधेः शरणंन् यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् | बोधौ चित्तं करोम्येष स्वपरार्थप्रसिद्धये || उत्पादयामि [ईन् अ इन्स्तेअद् ओf थेसे त्wओ लिनेस् wए हवे उत्पादं यामी अङ्ग | ईन् थे समे श्लोक ढ् रेअद्स् अहं इन्स्तेअद् ओf बहु] परमं वरबोधिचित्तं निमन्त्रयामि बहुसर्वसत्त्वान् | इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय || इति | प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् अनेन मन्त्रेण | ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | बीजं मायोपमाकारं [ढ्: अद्द्स् विचिन्त्य अfतेर् मायोपमाकारं] त्रिधातुकमशेषतः | दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि [क्: माया ति] सर्वतः | न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः || इत्यधिमुच्य | ततोऽनादिकालीनमसत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावमधिमुञ्चेत् [क्: मुचेत्] | ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् | ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं पद्मं तस्योपरि ह्रीःकारं तत्सर्वं [ग्: तसव] निष्पन्ने सति श्रीमल्लोकनाथं [क्: धीमन्] वज्रपद्मगर्भचन्द्रस्थं वज्रपर्यङ्कं शशिप्रभं कुन्देन्दुवर्णमुज्ज्वलं जटामकुटधरं शान्तं अमिताभकृतशेखरं [क्: कृशेष्वरं] व्याघ्रचर्मनिवसनं चतुर्भुजं नानालङ्कारभूषितं दक्षिणेकंरे पद्ममणिविभूषितं द्वौ हस्तौ संयुक्तौ सर्वराजेन्द्रमुद्रा हृदि संस्थितं ततोऽहङ्कारं कुर्यात् अहमेव लोकेश्वर इति | ततो ज्ञानसत्त्वमाकृष्य यथोपदेशतः स्वमन्त्रेणार्घ्यपाद्यादिकं दद्यात् | समाजमुद्रया एकीकृत्यानेन मन्त्रेण सह विन्यसेत् | ओं सुरतवज्र अललललहोः समयस्त्वं समयस्त्वं समयमहम् | यथोपदेशतो अभिषेककवचपट्टबन्धाधिमोक्षणसमतालपूजास्तुतिं च कृत्वा भावनापूर्वकं जपं कुर्यात् | स्वहृदि [स्वहृदिन्द्रो] चन्द्रोपरि षडक्षरं प्रदीपमालामिव गृहान्तरद्योतिनीं पश्येत् | मन्त्रः [क्: मन्त्रः द्रोप्पेद् इन्] ओं मणिपद्मे हुं मणिपद्मे हुं | अक्षरलक्षं जपेत् | ततो द्वितीयतृतीयेन विगतकल्मषो भगवति पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिद्ध्यति | तत उत्थातुकामोऽर्घ्यादिकं [क्: तुमामा] दत्त्वा विशिष्टाहङ्कारेण विहरेत् | चतुःसन्ध्यं जपित्वा कुशलमूलं परिणम्याभिप्रेतसिद्धये [क्: णम्याभिज] अर्द्धरात्रौ [क्: टूर्द्ध्वरात्रौ] ज्ञानसत्त्वं विसर्ज्ज्य [क्: विसृक्ष्य] शताक्षरं चोच्चार्य कायवाक्चित्तरक्षां च कृत्वा यथासुखं विहरेदिति | यदि रोगादि नाशयितुं इच्छति तदा यथोपदेशतः [क्: यथोग्र] पुष्यनक्षत्रेणापतितगोमयेन भट्टारकस्याग्रतश्चतुरस्रं मण्डलकं कुर्यात् | अभिप्रेतषडक्षरविदर्भितमष्टोत्तरशतं [क्: मष्टाक्षर] जपेत् | षण्मासेन सिध्यति न संशय [क्: वशंसय, ग्: शताय] इति | || कारण्डव्यूहाम्नायेन रचितं साधनं समापतम् || प्. ३१) ८. पूर्वविधानेन चन्द्रमण्डलं सप्ततृतीयकं बीजं त्रयोदशाक्रान्तं इन्दुबिन्दुविभूषितं तेनैव निष्पन्नं श्रीमल्लोकनाथं जटामकुटधरं शान्तं चन्द्रांशुमिव निर्मलं सर्वालङ्कारभूषितं वामेन पद्मधरं दक्षिणे वरदं पद्मचन्द्रासनस्थं भावयेत् | हस्तद्वयेन मुष्टिं कृत्वा मध्यमपद्मसंकोचमिव [मध्यसं] अनया मुद्रया मुद्रयेत् | ततो जापं कुर्यात् ओं मणिपद्मे हुंं | अक्षरलक्षेण विगतकल्मषो भवति द्वितीये तृतीये स्वप्नानि [क्: त्वप्राणि] पश्यति पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिध्यति | || श्रीमल्लोकनाथसाधनं समाप्तम् || ९. ह्रीःकारज्ञाननिष्पन्नो हालाहलो [क्: हलाहलो] महद्वपुः [ग्: महावपुः] | त्रिनेत्रं त्रिमुखं चैव जटामकुटमण्डितम् || अर्द्धचन्द्रधरं देवं कपालकृतशेखरम् | जिनबिम्बजटान्तःस्थं सर्वाभरणभूषितम् || सितारविन्दनिर्भासं शृङ्गारादिरसान्वितम् | षड्भुजं हसितं [क्: सहितं] वक्त्रं व्याघ्रचर्मसुवाससम् [ग्: चर्माशसवासनं] || प्. ३२) दक्षिणे करे वरदं द्वितीये चाक्षमालिकम् [क्: मालिकां] | तृतीये शरनर्त्तनं वामे पद्मविभूषितम् || द्वितीये कुचधरं चैव तृतीये धनुरेव च | दक्षिणे त्रिशूलं चैव [क्: लञ्चै, क्: जन्तु] सर्पेण परिवेष्टितम् || वामे पूर्णकपालं तु पुष्पैर्नानासुगन्धिभिः | रक्तपद्मस्थितं चैव ललिताक्षेपसंस्थितम् [क्: ताक्षय] || रत्नाचलगुहान्तःस्थं भावयेद् योगचिन्तकः | स्फुरद्बुद्धमयैर्बिम्बैः [क्: मयोत्बम्बै] विविधैः प्रातिहार्यकैः || सर्वाहारं तु भुञ्जानो निर्विकल्पसमाधिना | अन्तर्जल्पो जपेन्मन्त्रान् भावयेत् क्रमयोगतः | क्षिप्रं च प्राप्यते बोधिरनुत्तरसुखावहा [क्: सुखामहा] || || सर्वकामप्रसाधनहालाहलपरितोषणवज्रा [क्: परितो वन] नाम समाधिः || प्. ३३) १०. हृच्चन्द्रे न्यस्य [क्: जीःकारं] ह्रीःकारं धर्मनैरात्म्यभावनम् | कृत्वा संस्फार्य [क्, ढ्: संस्थार्य] तस्माच्च रक्तरश्मीन् नभःसमान् || तैश्च लोकेश्वराकारं जगत् स्थावरजङ्गमम् | कृत्वा सम्बोधिसत्त्वार्थं जातं हृदि प्रवेश्य च || तं ह्रीःकारं परावृत्य झटिति ज्ञानयोगतः | तं सितं रक्तवर्णं तु पद्मरागसमद्युतिम् [ग्: मयं] || पञ्चबुद्धमकुटधरं [क्, ढ्: मुकुटं] हर्षेणोत्फुल्ललोचनम् [ढ्: हर्षोत्फुल्ललोचनं | क्: हर्षोत्फुल्लवनं] | वामतो स्पर्द्धया नालं धृत्वा षोडशपत्रकम् [ढ्: यन्त्रकं] || पद्मं विकाशयन्तं च हृदि दक्षिणपाणिना | मयूरोपरि मध्यस्थे निषणं चन्द्रमण्डले || सत्त्वपर्यङ्कमाभुज्य [क्: मातुष्य] सशृङ्गाररसोत्सवम् [क्: ससृक्सार] | चैत्यान्तःस्थमहाकर्म कूटागारविहारिणम् | भावयेद् वज्रधर्माग्र्यं [क्: धर्मग्रः] नित्यं बोधिमवाप्नुयात् || भावनाखिन्नो हृच्चन्द्रे न्यस्य मालामिवाविक्षिप्तचित्तो जपेत् | तत्रायं जप्यो मन्त्रः ओं वज्रधर्म ह्रीः | || साधनोपायिका संक्षिप्ता वज्रधर्मस्य || प्. २४) ११. नमः षडक्षरीलोकेश्वराय | सम्यक् परहितोद्युक्तमनसाऽऽलम्ब्य [क्, ग्: संरहि] देहिनाम् | निःशेषदुःखोपशमं सत्सुखे च प्रतिष्ठितम् || तन्मना हृदि सञ्चिन्त्य भावयेच्छुभ्रदीधितिम् | तत्प्रभाभिः [क्: प्रभातिस्फुरती] स्फुरन्तीभिस्तनुं [क्: समव] स्वामवभासयेत् || विश्रम्य विधिवन्मन्त्री संहृत्य सद्वितर्क्कितः | स्फुटमुच्चारयेन्मन्त्रं श्वेतदीध्हितिभास्वरम् || स्वनाभिमण्डलेनैवं [क्, ख्, ढ्: लेनैनं] प्रवेश्य हृदि संहरेत् | इति कुर्वन् त्रिधा ध्यायात् कायवाक्चित्तशोधनम् || तत्र स्वदेहसंस्थेन कायादेः शुद्धिमात्मनः | बहिर्गतेन मन्त्रेण प्राणिनां तु [क्: प्राणिनात्र विचि; ढ्: प्राणिना भुवि] विचिन्तयेत् || दृष्टोच्चारितमन्त्रोत्थं [ग्: मन्त्रौर्थे] पुरतो देवतात्रयम् | मन्त्रोच्चारणसंहारक्रमात् प्रत्येकमाचरेत् || विचित्रपूजानिर्माणं तन्निष्पादनमेव [ख्, ढ्: तन्निर्यातन] च | परिपूरिं ततः शुद्धिमिष्टार्थे परिणामनाम् || मन्त्रजापं ततः कुर्यात् विधिनाऽन्ते जपस्य तु | पूजादि पूर्ववत् कृत्वा देवतां हृदि संहरेत् || समाधिप्रतिलम्भादौ चतुःसन्ध्यमिमं विधिम् | कुर्वन् लक्षं जपेन्मन्त्री विजनेषु गृहादिषु || प्. ३५) श्वासचिन्तां विना [क्: श्वासनिन्तीपिना] कार्यो जापस्फुरणसंस्कृतैः [क्: स्फुरणस्कृतैः] | पापक्षयादौ सर्वत्र चतुरस्रं च मण्डलम् || कारयित्वा पटाद्यस्य पुरो ध्यात्वाथवा विभुम् | मण्डलार्चनमर्चां [क्: मर्थाम्बा, ग्: मर्वाम्बा] वा कृत्वा कुर्यादमून् विधीन् || तत्रायं देवताकारोपदेशः - पर्यङ्किनं सितं साक्षमालाब्जं [क्: मालाजं, ग्: मनोब्जं] सम्पुटाञ्जलिम् | दृष्ट्वा विभुं तत्प्रतिमां देवीं वीरासनाश्रिताम् || आर्यां तु चिन्तयेत् पीतां वामे रत्नच्छटाभृताम् [क्: च्छत्रा भृतं] | रिक्तसव्यकरां [क्, ग्: रक्त] रत्नमौलिं वीरासनानुगाम् [क्, ग्: विभुं सना] || || इत्यार्यषडक्षरीमहाविद्यालोकेश्वरभट्टारकोपदेश##- प्. ३६) १२. क्वचित् [क्: इति] षडक्षरीसाधने भगवान् समणिपुस्तकाङ्कितपद्मधरः [क्: सपुस्त] मणिधरस्तु पुस्तकरहितमणिपद्मधरः षडक्षरी तु मणिरहितपुस्तकपद्मधरा | पूजामन्त्रः [क्, ख्, ढ्, ग्: मन्त्रास्तु] ओं लोकेश्वर पुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा एवं धूपं दीपं [क्, ग्: नैवेद्यादि] इत्यादि बोद्धव्यम् | अन्यदेवतायां तत्सम्बोधनं कार्यम् | ज्ञानमण्डलाकृष्टावयं मन्त्रः ओं महासुख वज्रसत्त्व जः [क्, ग्: सत्त्वा] हुं वं होः सुरतस्त्वं अललललहोः [क्: होः द्रोप्पेद् इन्] अः [क्, ब्: अः, ग्: अः अः अः] अः अः अः || षडक्षरीसाधनम् १३. नमः खसर्पणाय | प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः कृतमुखशौचादिकः [क्, ब्: द्रोप्स् कृतमुख वकाशे] शुचाववकाशे [क्, ख्: काशो] स्वहृदि [क्: हृदि] अकारेण चन्द्रमण्डलं विभाव्य तदुपरि सितह्रीःकारं तद्रश्मिभिराकृष्याग्रतोऽम्बरे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वादीनानीय प्. ३७) हृद्बीजरश्मिसम्भवपूजामेघैः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारभावनां च ततः शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति [क्: ओं द्रोप्पेद् इन्] चाधितिष्ठेत् | तदनु पूर्ववत् ह्रीःकारं विभाव्य गगनकुहरे संस्फार्य [क्: संस्थार्य] संहृत्य तदुद्भूतं [क्: चात्यद्भूतं, ख्: रतदुद्भूतं] लोकेश्वरमात्मानं भावयेत् | शीतांशुकोटिप्रभं जटामकुटिनं अमिताभकृतशेखरं सर्वालङ्कारविभूषितं स्मेरमुखं [ग्: मेव] अर्द्धपर्यङ्केन [क्: पर्यकिनो] पद्मचन्द्रासनस्थं दक्षिणेन वरदं वामेन [क्, ग्: वामे पद्मं] पद्मधरम् | दक्षिणपार्श्वे आर्यतारासुधनकुमारौ वामपार्श्वे भृकुटीहयग्रीवौ | ततः शिरसि ओंकारं कण्ठे आःकारं हृदि हुंकारमिति सञ्चिन्त्य खेदपर्यन्तं यावत् तिष्ठेत् | खेदे तु मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा | || इत्यार्यखसर्पणलोकेश्वरसाधनम् || प्. ३८) १४. नमः खसर्पणाय | अभिमतफलदानोद्भासिकल्पद्रुमश्रीः [क्: दानासि, ग्: दाडासि] सुगतनयमहाध्वक्षेमकृत्सार्थवाहः [सुगततनय ; क्: महाक्षय, ग्: महार्थक्षय] | भवसमसमभावः सर्वभावस्वभावः [ग्: स्वभावः द्रोप्पेद् इन्] शमयतु जगदंहः [क्: भुजगदन्तः] सोऽयमम्भोजपाणिः [क्: मम्भोवज्र] || प्रातर्मुखादिसंशुद्धिं विधाय विजनालये [ग्; वये] | हृच्चन्द्रबीजकिरणैः मृदुविष्टरसंस्थितः [क्, ढ्, ग्: विस्तर] || स्वबीजं हृदये ध्यात्वा पूर्णेन्दुपरिभास्वरम् | संचोद्य [क्: संवाद्य] तत्करैरग्रे [क्: तत्किरणै] समानीय नभोऽङ्गणे [क्, ग्: नभोक्षणे] || श्रीमत्खसर्पणं [क्: खसर्जनं] नाथं गुरुबुद्धौघसत्सुतान् [क्, ढ्, ग्: तत्सुतान्] | पूजयेद् विविधैः पूजामेघैस्तद्बीजसम्भवैः | ततोऽभिवन्द्य [ग्: भिवक्ष्य] कुर्वीत पापस्य देशनादिकम् || यदनादिमति संसारे संसरता मया कृतमकुशलं कारितं वा क्रियमाणं वा परेणाभ्यनुमोदितं तत् सर्वं भगवतामग्रतो [क्: भगवतोऽग्रत] देशयामि | संबुद्धबुद्धपुत्रैरार्यैरन्यैश्च यत् कृतं कुशलम् | अनुमोद्य तदवशेषं सम्यक् परिणामयामि सम्बोधौ || प्. ३९) बुद्धं गच्छामि शरणं करुणामयमुत्तमम् [क्, ग्: मुत्तरं] | धर्मं च सर्वधर्मेण रसरूपं [क्, ग्: सर्वधर्मेण सरूपञ्च] निरञ्जनम् || मुदितादिभूप्रविष्टं च बोधिसत्त्वगतणं [क्: गतथा; तथा द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] तथा निवृत्तिं च कर्तुकामान् बुद्धान् परहितविधानाय [क्, ग्; परं] चिरस्थितये [क्, ग्: चिरस्तितयो] याचयामि सर्वावरणविमूलनहेतुभूतायां बोधौ चित्तमुत्पादयामि ससुतसुगतैकमार्गं [क्: ससुगतसुगमार्गञ्च, ढ्: ससतसुगतमार्गञ्च] च आशयविशुद्ध्या समाश्रितोऽस्मि | तत एकानेकवियोगादेतत् सकलमेव चलाचलं जगत् शून्यमिति विचिन्त्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति शून्यतामधितिष्ठेत् | अधिष्ठाय प्रकृतिविशुद्धाः सर्वे [क्: इमे द्रोप्पेद् इन्] इमे धर्मास्तथाहमित्यवलोक्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति पठेत् | ततो विज्ञानमात्रात्मको [क्, ढ्: मात्रात्मका] भावकः पूर्वप्रणिधिसञ्चोदितः पंकारपरिणतविऽस्ववर्णकमले अकारजं [क्, ब्: हुंकार] पूर्णशशिमण्डलममलं [क्, ग्; मण्डलं] तत्रोपरि ह्रीःकारमतिप्रभास्वरं स्फुरत्किरणसमूहव्याप्तनभःस्थलं [ढ्: स्फारत्] विभाव्य तत्परिणतं स्वबीजगर्भं [क्: स्वबीजं भगे] नालालङ्कृतं विकचकमलमवलोकयेत् [क्: विकचकनाल, ग्: विकचनाल |] | तत एतत् सकलपरिणतमात्मानं भगवन्तं ध्यायात् हिमकरकोटिकिरणावदातं प्. ४०) देहं ऊर्ध्वजटामकुटं [क्, ख्, ढ्, ग्; ऊरु] अमिताभशेखरं [क्, ढ्, ग्: अमिताभकृत] विश्वनलिनविषणं शशिमण्डले अर्द्धपर्यङ्कनिषणं सकलालङ्कारधरविग्रहं [क्: वृतजालधर] स्मेरमुखं द्विरष्टवर्षदेशीयं [क्, ढ्: देशीयां, क्, ब्: देहं] दक्षिणे वरदकरं [क्: नवनकरं] वामकरेण सनालकमलधरं करविगलत्पीयूषधाराभ्यवहाररसिकं [ख्, ग्, ब्: लितपीयूष, क्, ग्: त्यायुषं ; क्: नासिकं] तदधः समारोपितोर्द्धमुखं महाकुक्षिमतिकृशमतिशितिवर्णं [क्, ब्: मतिशितिवर्णं द्रोप्पेद् इन्] सूचीमुखं तर्पयन्तं [क्, ग्: तर्जयन्तं] श्रीमत्पोतलकाचलोदरनिवासिनं करुणास्निग्धविलोकनं [क्, ख्, ढ्, ग्: स्निग्धावलोकनं] शृङ्गाररसपर्युपासितं अतिशान्तं नानालक्षणालङ्कृतम् | तस्य पुरतस्तारा दक्षिणपार्श्वे सुधनकुमारः | तत्र तारा श्यामा [क्, ब्: श्यामवर्णा] वामकरविधृतं सनालमुत्पलं दक्षिणकरेण विकाशयन्ती [क्: ओमित्स् क्रुचभारा | सुधन, ग्: कुचतारा] नानालङ्कारवती अभिनवयौवनोद्भिन्नकुचभारा | सुधनकुमारश्च कृताञ्जलिपुटः कनकावभासिद्युतिः [क्, ब्: भासद्यतिः] कुमाररूपधारी [क्: माररूप] वामकक्षविन्यस्तपुस्तकः सकलालङ्कारवान् | पश्चिमे भृकुटी हयग्रीव उत्तरे | तत्र भृकुटी चतुर्भुजा हेमप्रभा जटाकपालिनी [क्: जकलपिणी] वामे त्रिदण्डीकमन्डलुधारिहस्ता दक्षिणे वन्दनाभिनयाक्षसूत्रधरकरा [ढ्: बन्धना] त्रिनेत्रा | प्. ४१) हयग्रीवो रक्तवर्णः खर्वलम्बोदरः ऊर्ध्वज्वलत्पिङ्गलकेशः भुजगयज्ञोपवीती [क्: भुजत, ग्: भुजङ्ग] कपिलतरश्मश्रुश्रेणीपरिचितमुखमण्डलः रक्तवर्तुलत्रिनेत्रः [क्: वर्णल] भ्रूकुटीकुटिलभ्रूकः [क्, क्, ब्, ग्: भृकुटी] व्याघ्रचर्माम्बरः दण्डायुधः दक्षिणकरेण वन्दनाभिनयी | एते सर्व एव स्वनायकाननप्रेरितदृष्टयो यथाशोभमवस्थिताश्चिन्तनीयाः | ततः स्वहृदि शशिमण्डलोपरि ह्रीःकारं विभाव्य तस्माच्च नानाकारान् रश्मीन् संस्फार्य [क्, ग्: संस्थार्य] त्रैधातुकमापूर्य सर्वसत्त्वान् लोकेश्वरपदे [क्, ग्: पद] प्रतिष्ठाप्य तान् रश्मीन् पुनस्तत्रैव बीजाक्षरे [क्, ग्: क्षर] प्रवेशयेत् | पुनस्तत्किरणैरेव ज्ञानसत्त्वमाकृष्य समयसत्त्वेन सह क्षीरनीरयोरिव [क्: नीरयोनि] एकरूपतां [क्: रूपती] | ततः कायवाक्चित्तविशुद्ध्या यथाक्रमं शिरसि सितं ओंकारं [क्: तमोंकारं, ग्: सितमां] कण्ठे रक्तमाःकारं हृदि कृष्णहुंकारं विचिन्तयेत् | अमी चानवरतनिःसरदनन्तकिरणजालविध्वस्तनिखिलसत्त्वराशिकलुषसङ्घाता [क्: वनतु ; ग्: ज्ञान ; क्, ढ्: विध्वस्त ; क्, ब्: संहातो, ख्: संहाता] इति भावनां यथाशक्ति स्फुटीकुर्यात् | पाटवं धारणां प्रज्ञां सौभाग्यारोग्यसम्पदम् | लभते भावनायोगात् साक्षात्कारं च [क्, ग्: करणञ्च] वीर्यवान् || भावनाखिन्नस्तु मन्त्रमेकाग्रचेतसा जपेत् | तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा | अमी च वर्णाः शरदमलतारकामालिकेव प्. ४२) मलतारकामालिकेव प्रभास्वराः स्फुरदनेकरश्मयः | जपखेदात्तु [क्: जपेदातु] पुण्यं परिणमयय उत्थाय [क्: परिणामोत्थाय] यथासुखं देवताहङ्कारमुद्वहन् विहरेत् | विधाय साधनं हृद्यं [क्: गद्यं] श्रीमल्लोकेश्वरस्य यत् | मया पुण्यं समासादि तेनास्तां तत्पदं जगत् || || इति खसर्पणसाधनं समाप्तम् || कृतिः [क्, ब्: इति] पद्माकरमतिपादानाभ् || १५. नमः श्रीखसर्पणाय | इह शुभङ्करनामा उपासकः शुभकर्मकारी करुणायमानः स किल पोतलकगमनोद्यतः गच्छन् खाडीमण्डले [क्: खाती, ग्: खादी] खसर्पणनामा ग्रामोऽस्ति तत्रोषितः | तस्य तु भगवतार्यावलोकितेश्वरेण प्रत्यादेशो दत्तः | मा गच्छ त्वमिहास्मान् वैरोचनाभिसंबोधितन्त्रराजक्रमेण स्थापय तेन महान् प्. ४३) सत्त्वार्थो भविष्यति | तत्रासौ [क्: ततोलौ] भगवन्तं शीघ्रमेव कारितवान् इत्येषा श्रुतिः | तत्र भगवतः साधनाय दृष्टिसम्पत्तिः [क्: सम्पति] क्रियते | तथाहि वरं भिक्षोः शीलविपत्तिर्न पुनर्दृष्टिविपत्तिरिति अतस्तत्र तावत् क्षणिकान् [क्: कश्चिकान्] निरात्मकान् सर्वधर्मान् व्यवलोक्य व्यपगतसकलविकल्पः कृपाशयोऽहो बत अमी सत्त्वाः क्लेशकर्मादिभिरुपद्रुताः ततो जातिजरामरणदुःखैरतीव पीड्यमानाः सन्तोऽनेकप्रकारदुःखमनुभवन्ति | ततोऽहं लोकेश्वरो भूत्वा तेषां दुःखाद्यपनयामि सर्वज्ञज्ञाने प्रतिष्ठापयामि | इत्येवं प्रतिज्ञाशयं कृत्वा स्वहृदि पंकारजसहस्रदलपद्मवरटकमध्ये अकारजं चन्द्रमण्डलोपरि आः तां [क्: त्रां] सुं [क्: सं] भृं हं इति पञ्चबीजानि विन्यस्य एतद्रश्मिमालाभिः सञ्चोद्यानीय तान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् गगनतले पुरोवर्त्तिनः कृत्वा वन्दनापूजापापदेशनाचिशरणगमनादिसप्तविधां [क्: ओमित्स् त्रिशरणगमना] पूजामेकादशविधां वा कृत्वा मैत्रीकरुणादिचतुर्ब्रह्मविहारभावनां [क्: विहारी] कुर्यात् | ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्युच्चार्य शून्यताबोधिं कृत्वा भगवानवलोकितेश्वरो योगात्मना भूयते | स च शरत्काण्डगौरः जटामकुटी शिरसि अमिताभधारी सर्वालङ्कारभूषितः रत्नसिंहासनोपरि सहस्रदलपद्मस्थः ललिताक्षेपः [क्: ललिताक्षयः] द्विभुजैकमुखः वामेन प्. ४४) पद्मधारी दक्षिणेनामृतधारास्रवद्वरदः [क्: द्रोप्स् धारा] सत्त्वपर्यङ्कासीनः | अग्रतस्तारा कनकश्यामवर्णा [क्: वर्णाः] उन्नतपीनपयोधरा सर्वालङ्कारभूषिता उत्पलकलिकासन्नकरद्वयार्पितनेत्रा [ग्: त्रिनेत्रा] | तदनु सुधनकुमारः कनकोज्ज्वलः रत्नाभरणो [क्: वस्ताभरणो] रत्नमकुटी वामकक्षावसक्तकमलिकः [क्, ग्: सक्तमलिकः] कृताञ्जलिपुटः | तदनु भृकुटीजटामकुटिनी मूर्ध्नि चैत्यालङ्कृता कनकोज्ज्वला रक्तवस्त्रपरिधाना दक्षिणहस्तेन नमस्कारं कुर्वाणा अपरेणाक्षमालाधरा वामकराभ्यां त्रिदण्डीकमण्डलुव्यग्रा | तदनु हयग्रीवो ज्वलद्भासुरः पिङ्गलोर्द्ध्वकेशः नागाभरणो [क्, ढ्: नाना] रक्तवर्णः लम्बोदरो व्याघ्रचर्माम्बरः दण्डहस्तः | एवं पञ्चात्मको भगवान् भावनीयः सपरिवारः पूजयितव्योऽप्येवंविधः | ततः कृतमण्डले तत्रादौ मण्डलं कृत्वा रक्षां कुर्यात् | ओं मणिधरि वज्रिणि रक्ष रक्ष मां हुं फट् स्वाहा | ओं वज्ररेखे [क्: रेख] हुं मण्डलमन्त्रः | ओं आगच्छ भगवन् मण्डलकसिंहासने ओं आः इति मन्त्रकृतोऽध्येषणायां [क्: ध्येयना] कृतमण्डलमध्यसिंहासनोपरि सहस्रदलपद्मस्थं पञ्चात्मकं पूजयेदिति | तत्र पूजामन्त्राः - ओं वज्रपुष्पे हुं | ओं वज्रधूपे हुं | ओं वज्रगन्धे हुं | ओं वज्रालोके [क्, ग्: वज्रगन्धे] हुं | ओं वज्राहारे हुं | इति संपूज्य संस्तुत्य मन्त्रजापं कुर्यात् | ओं सर्वतथागतपूजामेघप्रसरसमूहे हुं | पूजाधिष्ठानमन्त्रः प्. ४५) ओं [क्: ओं आं त्रां तृं हुं फट् स्वाहा] आः तां सुं भृं हं फट् फट् स्वाहा | ओं सर्वतथागतसुललितनमितैर्नमामि भगवन्तं जः हुं वं होः प्रतीच्छ कुसुमाञ्जलिं [क्: माञ्जलिन्मथ] नाथ होः इति वन्दनामन्त्रः | ओं मुः स्वाहा इति विसर्जनमन्त्रः | ओं ख ख खाहि खाहि [क्: खाहिहि] गृह्ण गृह्ण गृह्णन्तु सार्वभौतिका इमं बलिं स्वाहा इति बलिमन्त्रः | अथ पूजारम्भकाले एवमुच्चार्य चित्तं शोधनीयं यत् सर्वदुश्चरितेभ्यो विरतिं करोमि [क्: ङ्करोषि] सर्वबुद्धबोधिसत्त्वशिक्षां शिक्षिष्ये [क्: शिष्ये] यावत् पूजाविधिं न समर्थयामि [क्: समन्धयामि, ढ्: समन्धयामि] | यद्येवं न क्रियते तदा रागजं द्वेषजं मोहजं कुशलमूलं स्यात् | इह सर्व एव सत्त्वा [क्: सर्वत्वा] रागद्वेषमोहाशयाः | तथाहि रागजकुशलमूलेन [क्: रागकु] नन्दोपनन्दौ नागराजानौ द्वेषजेन रावणः [क्: रागेण ग्: रमणाः] मोहजेन वैश्रवणो यक्षो भूतः | इत्यतो रागद्वेषमोहादीन् परिहृत्य चित्तविशुद्ध्या [क्: चित्तशुद्ध्या] करुणामयचित्तेन सर्वाण्येव दानादिकुशलमूलानि कर्तव्यानि | || इति खसर्पणसाधनं समाप्तम् || प्. ४६) १६. नमः [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् क्, ब्. सेए fओल्. २८] खसर्पणाय | प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः स्वहृदि अकारेण चन्द्रमण्डलं ततः ह्रीःकारं सितवर्णं तदुद्भूतसितरश्मिब्भिरग्रतोऽम्बरे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् पश्येत् | तान स्वहृद्बीजरश्मिभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कुर्यात् | ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति अधिष्ठयेत् | आत्मानं शून्यतायां व्यवलोक्य पूर्वोक्तह्रीःकारेण स्फुरणसंहरणक्रमेण लोकेश्वररूपमात्मानं भावयेत् सर्वाङ्गसितवर्णं जटामुकुटमण्डितम् अमिताभकृतशेखरं सर्वाभरणभूषितं अर्द्धपर्यङ्किनं दक्षिणे वरदहस्तं वामे पद्मधरं पद्मचन्द्रासनस्थम् | दक्षिणपार्श्वे आर्यवसुधारासुधनौ वामपार्श्वे भृकुटीहयग्रीवी | भगवतः शिरसि चन्द्रे ओं कण्ठे आः हृदि हुं एवं विभावयेत् | ध्यानात् खिन्नो योगी मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा | || आर्यावलोकितेश्वरखसर्पणसाधनं समाप्तमिति || प्. ४७) १७. नमः सिंहनादाय | द्विभुजैकमुखं शुक्लं त्रिनेत्रं सिंहवाहनम् | सिंहनादमहं वन्दे सर्वव्याधिहरं गुरुम् || आदौ तावन्मन्त्री मुखशुचादिकं कृत्वा मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टः शुक्ल-अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तदुपरि शुक्लहीःकारं [क्: ह्री] हृदि पश्येत् | तद्रश्मिभिस्त्रैधातुकमवभास्याकनिष्ठभुवनवर्त्तिनं सिंहनादं सर्वगुरुबुद्धबोधिसत्त्वानाकृष्य पुरत आकाशदेशे संस्थाप्य तदनु पूजापापदेशनादिकं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् विभाव्य शून्यताज्ञानवज्रस्वभावाः [क्: स्वभावात्मको] सर्वधर्माः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यनेन मन्त्रेण शून्यतामधितिष्ठेत् | ततः प्रणिधानमनुस्मृत्य [ढ्: मनुस्मृत्य, ग्: मत्रस्मृत्य] शुक्लपंकारपरिणतं कमलं [क्: ओमित्स् कमलं परिणतं] तदुपरि शुक्ल-अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तदुपरि शुक्ल-आःकारपरिणतं [क्: आ] श्वेतसिंहं तदुपरि शुक्ल-अंकारपरिणतं [ढ्: ओंकार] श्वेतपद्मं तद्वरटके शुक्लह्रीःकारं स्फुरद्रश्मिविसरं एतेत् सर्वं परिणम्य सिंहनादरूपमात्मानं पश्येत् सर्वाङ्गशुक्लं द्विभुजं एकमुखं त्रिनेत्रं जटामुकुटधरं अमिताभालङ्कृतशिरसं [क्: शिरः] महाराजलीलया स्थितं सिंहासने व्याघ्रचर्माम्बरधरं स्फुरत्पञ्चतथागतं अंसलुलितपञ्चचीरं अर्द्धचन्द्रालङ्कृतं [ढ्: चन्द्राङ्कितं] वामहस्तस्थितशुक्लपद्मोपरि सितखड्गं तत्समीपस्थितं शुक्लपद्मोपरि नानासुगन्धिकुसुमपरिपूर्णशुक्लकरोटकं प्. ४८) दक्षिणे सितपद्मोपरि सितफणिवेष्टितं सितत्रिशूलदण्डं एवंभूतं भगवन्तं ध्यात्वा ध्यानात् खिन्नो मन्त्री मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः ओं आः सिंहनाद हुं फट् स्वाहा | विधिरत्र प्रतिमाकृतेः [क्: प्रतिमाक्षतो] पटगतस्य वा भगवतः पुरतः प्रतिमण्डलमेकवारं धारण्या | तत्रेयं धारणी - नमो रत्नत्रयाय नम आर्यवलोकितेश्वराय बोध्हिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे [क्, ग्: रेअद्स् त्रिकटे अfतेर् निकटे] कटंकटे करोटवीर्ये स्वाहा | अपतितगोमयमभिमन्त्र्य अष्टौ मण्डलकान् कुर्यात् | प्रतिमण्डलं त्रयोदश वारान् आवर्तयन् धारणीं प्रतिमण्डलामलितशेषगोमयं धारण्या [क्: न्धारणी, ढ्: धारणीं ग्: न्धारणा] सप्त वारानभिमन्त्र्य तेन व्याधिं [क्: व्यापिं] प्रलेपयेत् | सप्तमे दिवसे त्रयोदशे दिवसे एकविंशतितमे [क्: विंशतिञ्चान्त] वा पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि सिध्यन्ति [क्, ग्: सिध्यति] यदि न सिध्यन्ति [क्, ग्: सिध्यति] तदाऽहं पञ्चानन्तर्यकारी स्याम् | || सिंहनादसाधनं समाप्तम् || विधाय साधनं धन्यं यदलाभि [क्: यदचलाभिः] शुभं मया | सिंहनादस्य नाथस्य निर्व्याधि स्यात् ततो जगत् || || कृतिरियं पण्डितावधूतश्रीमदद्वयवज्रपादानाम् || प्. ४९) १८. नमो लोकनाथाय || पूर्ववत् क्रमयोगेन लोकनाथं शशिप्रभम् | ह्रीःकाराक्षरसंभूतं [क्: ह्रीःकारक्षसं] जटामुकुटमण्डितम् || वज्रधर्मजटान्तःस्थं अशेषरोगनाशनम् [क्, ग्: अशेषारागनागरं] | वरदं दक्षिणे हस्ते वामे पद्मधरं तथा || ललिताक्षेपसंस्थं तु महासौम्यं प्रभास्वरम् | वरदोत्पलकरा [क्: वलदालङ्कारा, ख्: वरदोत्पला |] सौम्या तारा दक्षिणतः स्थिता || वन्दनादण्डहस्तस्तु हयग्रीवोऽथ [ग्: योवोऽर्थ] वामतः | रक्तवर्णोमहारौद्रो [ग्: रक्तर्णो] व्याघ्रचर्माम्बरप्रियः || तद्वरटकाष्टदले [ठे पस्सगेस् fरोम् तद्वरटकावृदले मण्डलस्यानुसारतः चन्नोत् बे fओउन्द् इन् अन्य ओथेर् रेचेन्सिओन् एxचेप्त् क् ; ड्, ध्: तद्वाक्यावृदले] पद्मे मैत्रेयादिं च विन्यसेत् | मैत्रेयः पीतवर्णश्च नागपुष्पवरप्रदः | क्षितिगर्भः श्यामवर्णः काशं चाभयं तथा || वज्रपाणिश्च शुक्लाभो वज्रहस्तो वरप्रदः | खगर्भो नभःश्यामाभो [ड्, ध्: नश्यामाभो] चिन्तामणिवरप्रदः || मञ्जुघोषः कनकाभः खड्गपुस्तकधारकःरिणः | गगनगञ्जो [ड्, ध्: गगनगजा] रक्तवर्णो नीलोत्पलवरप्रदः || प्. ५०) विष्कम्भी तु क्षारवर्णो रत्नोत्तमवरप्रदः | समन्तभद्रः पीताभो रत्नोत्पलवरप्रदः || धूपादिचतुर्देवी च वज्राङ्कुश्यादिद्वारगाः [ड्, ध्: वज्रीकुशादि] | वर्णायुधे यथापूर्वं मण्डलस्यानुसारतः || एवंविधैः समायुक्तं लोकनाथं प्रभावयेत् | सर्वक्लेशमलातीतो भवेत् पूर्णमनोरथः || अत्र मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा | || इति लोकनाथसाधनं समाप्तम् || १९. लोंबीजात् [क्, ग्: लां] सर्वं पूर्ववद् विधाय शुद्धिपर्यन्तं ततो लों [क्, ग्: लां] परिणम्य लोकनाथं चन्द्रप्रभं सर्वाभरणोज्ज्वलं जटाकुमुटिनं पद्मचन्द्रोपरि पर्यङ्किनं वामे पद्मधरं दक्षिणे वरदं चिन्तयेत् | समयमुद्रा | मुष्टिद्वयं बद्ध्वा मध्याङ्गुल्यौ पद्मसंकोचाकारेण [क्: सकाचाका] योजयेत् | ओं मणिपद्मे हुं मन्त्रं जपेत् | || लोकेश्वरसाधनं समाप्तम् || प्. ५१) २०. नमः सिंहनादाय प्रथमं मुखशौचादिकं कृत्वा सुखासनस्थो योगी स्वहृदि सूर्यमण्डले आःकारं दृष्ट्वा पुरतो गुरुबुद्धादीनानीय पापदेशनादिकं कुर्यात् | ततः शून्यतामामुखीकृत्याधिष्ठाय च प्रणिधिमनुस्मरेत् | ततः अकारपरिणतं [क्: आकार ; क्: हस् हुंकारं तत्परिणतं अfतेर् थिस्] चन्द्रं तस्योपरि ओंकारपरिणतं रक्तपद्मं तदुपरि आःकारपरिणतं श्वेतसिंहं तस्योपरि चन्द्रे ह्रीःकारसम्भवं सिंहनादभट्टारकं श्वेतं जटामकुटिनं त्रिनेत्रं द्विभुजं तपस्विवेशधरं महाराजलीलया स्थितं वामहस्तादुत्थितपद्मोपरि ज्वलदूर्ध्वखड्गं दक्षिणे सितत्रिशूलं सितफणिवेष्टितं वामे नानासुगन्धिपुष्पैः पूर्णं श्वेतकपालं अमिताभमुकुटिनं स्फुरत्पञ्चतथागतं [क्, ग्: स्फरयेत्] महानिर्माणरूपिणं ध्यायात् | जपमन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् | || इति सिंहनादसाधनम् || प्. ५२) २१. नमो रत्नत्रयाय | नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे कटंकटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा | एषा भगवत आर्यावलोकितेश्वरस्य पुरतः प्रत्यूषे अपतितगोमयेनाष्टौ म.डलकान् कृत्वा प्रतिमण्डलं त्रयोदश वारानुच्चारयितव्या | ततः सप्त वारान् गोमयशेषमभिमन्त्र्य व्याधिमुपलेपयेत् सर्वव्याधीनुपशमयति | यदि सप्तमे दिवसे त्रयोदशे वा एकविंशतितमे वा [क्, ढ्: वा ओमित्तेद्] दिवसे पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि न सिध्यन्ति [क्: सिध्यति] तदा अहं [क्, ढ्: अहं द्रोप्पेद् इन्] पञ्चानन्तर्यकारी स्यामिति | || सिंहनादानाम धारणी समाप्ता || प्. ५३) २२. नमः सिंहनादाय [क्, ब्: थिस् नमस्कार इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन्] | प्रथमं तावन्मन्त्री मुखशौचादिकं कृत्वा मृदुविष्टरे [क्, ढ्, ग्: मृदुविवृरे उपविश्य नोत् तोबे fओउन्द् इन्] उपविश्य सुखासनस्थः स्वहृदि चन्द्रमण्डले सितह्रीःकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिसमाकृष्टान् पुरतो गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् ध्यायात् | तदनु पूजापापदेशनादिकं कृत्वा शून्यतां विभाव्य ओं [ईन्स्तेअद् ओf थे मन्त्र ओं शून्यता एत्च्. क्, ब्: हस् स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं] शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यनेनाधितिठेत् | ततो [क्, ब्: पश्चात्] झटिति पंकारपरिणतं रक्तपद्मं तदुपरिसिंकारपरिणतं [क्: तदुपरिणतं] श्वेतसिंहं तस्योपरि चन्द्रे ह्रीःकारसम्भवं सिंहनादलोकेश्वररूपमात्मानं ध्यायात् शुक्लममिताभजटामुकुटिनं त्रिनेत्रं द्विभुजं तपस्विवेशधरं महाराजलीलया स्थितं वामहस्तादुत्थितपद्मोपरि [क्: दुत्थितपरि] ज्वलत्खड्गं दक्षिणे सितत्रिशूलं सितफणिवेष्टितं वामे नानासुगन्धिपुष्पैः पूर्णं श्वेतकपालं स्फुरत्पञ्चतथागतं [क्, ब्: तथागताः] महानिर्माणरूपिणं [क्, ब्: रूपं ग्: रूपितां] ध्यायात् इति | जपमन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् [क्, ब्: अद्द्स् स्वाहा अfतेर् फट्] | || सिम्हनादसाधनं समाप्तम् [थिस् चोलोफोन् इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् अन्य ओथेर् ड्, ध्: एxचेप्त् क्, ब्] || प्. ५४) २३. तदनन्तरं धारणी भवति | नमो रत्नत्रयाय नम आर्यवलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे कटंकटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा | अयं मन्त्रोपचारः [ग्: अत्रोप] भगवतोऽग्रतः प्रत्यूषे अपतितगोमयेनाष्टौ मण्डलकान् कृत्वा प्रतिमण्डलके [क्, ब्: मण्डले] त्रयोदश वारानुच्चारयेत् | गोमयशेषं सप्ताभिमन्त्र्य व्याधिमुपलेपयेत् [क्: व्याधिमूलेपययेत्] सर्वव्याधीनुपशमयति | यदि सप्तमे दिवसे त्रयोदशे दिवसे एकविंशतितमे [क्, ग्: विंशतिमे] वा दिवसे पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि न सिध्यत्ययं तदाऽहमेव पञ्चानन्तर्यकारी भविष्यामि | || सिंहनादधारणी समाप्ता || २४. नमः खसर्पणाय | नत्वा खसर्पणं नाथं नाथभूतं च दुःखिनाम् | संक्षिप्तात् विस्तरं किञ्चित् साधनं तस्य लिख्यते || प्रथमं तावन्मन्त्री पाणिपादादिकं वारिणा प्रक्षाल्य परमशुचिर्भूत्वा विजनगिरि गुहायां स्थाने शुचौ वा क्वचित् चित्तानुकूले मृदुविष्टरामलोपविष्टः स्वहृदि प्रथमस्वरपरिणतं निर्दोषदोषाकरमण्डलमालोक्य चेतसा तन्मध्ये प्. ५५) शरदिन्दुगतं [ग्: शरदिन्दुशतं] किरणावलीप्रोज्ज्वलं ह्रीःकारबीजं [क्, ग्: ह्रीःकारं] पश्येत् | ततोऽपि ह्रीःकारबीजात् निःसृत्य जगन्मोहतमस्तोमध्वंसकारिभिरङ्कुशाकारैर्मरीचिविसरैर्दशसु [क्, ग्: जनन्मो ; क्, ग्: म्भोम ; क्, ग्: यन्स] दिक्षु ये चानन्तलोकधातवः अवतिष्ठन्ते तान् सर्वान् प्रकाश्य तत्र स्थिता अप्यसंख्येया अप्रमेयाश्च गुरुबुद्धबोधिसत्त्वा नभोदेशे चाकृष्य संस्थाप्यन्ते | पश्चात् तेषां नभोदेशवर्तिनां [ग्: वृत्ति] परमकारुणिकानां गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानां पुष्पधूपदीपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टापताकादि##- ओमित्स् यत्किञ्चित् पुण्यानुमोदनां कुर्यात्] अस्यां जातावन्यासु वा जातिष्वनादिनिधने जातिसंसारे संसरता मया पापकं कर्म कायेन वाचा मनसापि कृतं कारितं क्रियमाणमनुमोदितं तत्सर्वं भगवतां [क्: सुजातिष्ठरादि ; ग्: भगवतो] त्रैलोक्यमहोत्सवानां गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानां पुरतः प्रतिदेशयामीत्यनेन विधिना प्रदेश्य [क्: प्रतिदेश्य] पुनरकरणसंवरं [क्: पुणरण] प्रतिगृह्य पुण्यानुमोदनां कुर्यात् | संबुद्धप्रत्येकश्रावकबुद्धानां [क्: श्राकानां] तत्सुतानामपि बोधिसत्त्वानां सत्त्वानामपि त्रैलोक्योदरवर्त्तिनां यदेव कुशलं तत्सर्वं अनुमोदयामीति | तदनु रत्नत्रयशरणगमनम् | बुद्धं शरणं गच्छामि द्विपदानामग्र्यम् धर्मशरणं गच्छामि विरागाणामग्र्यम् सङ्घशरणं प्. ५६) गच्छामि गणानामग्र्यमिति [क्: गणना] | पश्चान्मार्गाश्रयणम् [क्: यश्चात्मार्गात्रयणां] | मार्गः सम्बुद्धोक्तः स चाश्रयणीयो मया नान्य इति | तदनन्तरमध्येषणां [क्: मध्येर्पणां] कुर्यात् | सत्त्वार्थमासंसारं कुर्वन्तु भगवन्तः [क्, ढ्, क्: भगवन्तः ओमित्तेद् इन् ] संबुद्धास्तत्सुता अपि महाबोधिसत्त्वास्तिष्ठन्तु मामा [क्: मापरि, ढ्, क्: महापरि, ग्: मां परि] परिनिर्वाणादिति [क्: निर्वान्निति, ग्: निर्वान्त्विति] | तदनु याचनां तथाविधां निरुत्तरधर्मदेशनां भगवन्तस्तथागता [क्: स्तथागत] देशयन्तु [क्: देशायं] यया त्वरितमेव सत्त्वाः संसारागाधसागरं तरन्तीति | तदनु याचनानन्तरं पुण्यपरिणामनां कुर्यात् | सप्तविधानुत्तरपूजया यदेव कुशलमुत्पन्नं तदेव संबोधये [क्: संबोधिं] परिणामयामीति | अथवा समासतः सप्तविधानुत्तरपूजासूचकान् श्लोकानमून् पठेत् - कायेन वाचा मनसा कृतं यत् पापं जिनानां पुरतो दिशामि | लोकत्रयाणां कुशलं तु सर्वं नित्यं प्रमोदादनुमोदयामि || रत्नत्रयं यामि सदाहमत्र मार्गं जिनोक्तं शरणं श्रये [क्: श्रेये, ग्; शये] च | सत्त्वार्थमत्रापि कुर्वन्तु बुद्धाः सुताश्च तेषां सततं भवस्य [ग्: वस्य] || प्. ५७) तिष्ठन्तु यावत् स्थितिरेव तावत् निर्वान्तु मां ते पितरः प्रजानाम् | संदेशनां ते ननु तादृशीं वा धर्मस्य कुर्वन्तु महाप्रभावाः || संसारसिन्धोः सहसापि सत्त्वाः पारं यथा यान्ति सुखं प्रभूतम् | पुण्यं प्रभूतं यदिहापि सर्वं संबोधये तत् परिणामयामि || जिनेभ्यस्तत्सुतेभ्यश्च गुरुभ्यो जगतामहम् | आत्मानं सर्वभावेन निर्यातयामि सर्वदा || इत्यमीभिः सप्तविधां पूजां विधाय ओं आः हुं मुरिति विसर्जयेत् | तदनन्तरं प्रमाणानि चत्वारि मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणि [क्, ग्: यक्षामि] वक्ष्यमाणक्रमेण [ढ्, ब्: लक्षणमान] ध्यायात् | तत्रेयं मैत्री सर्वसत्त्वेषु अतिशयिताहितैकपुत्रकस्नेहलक्षणा [क्: सत्त्वैरतिशयित ; क्, ढ्, ब्: पुत्रस्नेह] | करुणा तु कीदृशी ? अगाधापारसंसारसागरमध्ये [क्, ग्: संसारसारसागर] पतितानन्तसत्त्वधातून् समुद्धरामीत्यध्याशयः | मुदिता पुनः कीदृशी ? धातुत्रयावस्थितानां सत्त्वानां यानि [क्: पानिमुचितानि] सुचरितानि तेषु तद्भोगैश्वर्यादिषु [क्: ओमित्स् तद्भोगैश्वर्यादिषु] हृष्टचित्तता [क्: हृष्टदित्तया] केयमुपेक्षा ? प्रतिघानुनयनिबन्धनमपहाय [क्, ढ्, ब्: प्रतिघातनमनि] हिताहितेषु सत्त्वेषु परमहिताचरणं [क्: हितावरणां] चतुःप्रमाणभावनानन्तरं सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां [क्: ओमित्स् तां अहमपि] प्. ५८) चिन्तयेत् | सर्व एवामी धर्माः प्रकृत्या स्वरूपेण परिशुद्धाः अहमपि प्रकृतिपरिशुद्ध इत्यादिकमामुखयेत् | इमामेव सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्यनेन दृढीकुर्यात् | न च प्रकृतिपरिशुद्धे [क्, ढ्, ब्: परिशुद्धिन] सर्वधर्मे [क्, ढ्, ब्: सर्वधर्म] सद्यो मुक्तिप्रसङ्गो दुर्वारः स्यात् | सत्यं परमयं प्रसङ्गोऽसङ्गत एव | कुतोऽसङ्गतः ? संसारहेतुकरागादिमलशवलत्वात् सर्वधर्माणाम् | कथं पुनः तदपगमः [क्: तदुपशमः] स्यात् ? विशिष्टमार्गभावनया | तया स निरुद्ध्यते | अत एवाह भगवान् निरोधः साक्षात् कर्तव्य इति | तस्मात् प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्मा इत्यादि वचनमुपपन्नमेव इत्यलं बहुभाषितया | सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतामामुखीकृत्य सर्वधर्मशून्यतां ध्यायात् | तत्रेयं शून्यता मनोमात्रमेवेदं तेन तेनाकारेण प्रकाशात्मकं [क्: प्रकाशात्मं] प्रतिभासते यथा स्वप्ने नास्ति मनसो बाह्यंन् [क्, ढ्, ब्: वाक्यं] मनोग्राह्यं [क्: श्राव्यं] ग्राह्याभावात् [क्: श्राव्या] | ग्राहकमपि मनो नास्ति | ततश्च मनःस्वरूपाः [क्: खरूपाः] सर्वधर्माः | तेषां ग्राह्यग्राहकादिसकलकल्पनाप्रपञ्चशून्यतातत्त्वं [क्: श्राण ; क्: संकल्प] परमार्थ इति यावत् | अयमर्थ अद्वैतप्रकाशमात्रात्मकं सचराचरं जगदिति चिन्तनीयम् | इमामेव शून्यतां ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यमुना मन्त्रेणाधितिष्ठेत् | तदनु कलङ्काङ्कनिर्मुक्त- प्. ५९) क्षपाकरमण्डलारुढं [क्: रुद्यत् ढ्, ब्: रूढा] शुभ्रातिशुभ्रं [क्: शुभातिशुभ्यत्, ढ्, ब्: शुभ्रातिशुभ्रा] ह्रीःकारबीजं भगवन्तं श्रीमत्खसर्पणलोकेश्वरं शरदमलहरिणाङ्कमण्डलशतोदयातिशुभ्रदेहं [क्: शरदसहरि] परमशृङ्गारोज्ज्वलरमणीयमूर्तिं नानारत्नाद्याभरणविराजितविग्रहं [क्: विराजिविग्रहं] जटामकुटधारिणं [क्: द्रोप्स् णं रुहोपरि] विकसितपुण्डरीकलोचनं भगवदमिताभजिनरत्नविशोभितशिरोदेशं हेमवालुकासलिलक्षालितावदाताम्बरावृतशरीरं [ग्: हिम ; ढ्, ब्: वालुकाशनिक्षालि ; ढ्, ब्: दातां वुरा] शकटचक्रप्रमाणमतिकमनीयसिताम्भोरुहोपरिस्थितं [ढ्, ब्: शतचक्र] निष्कलङ्कविधुमण्डलासनस्थं अर्द्धपर्यङ्किनं सव्यकरेण वरदं अवसव्येन [क्: वरदं अवसव्येन द्रोप्पेद् इन्] विकसितमनोहारिसितारविन्दधरं एवम्भूतं भगवन्तं निष्पाद्य तद्रूपमात्मानं विभावयेत् | भगवतो दक्षिणपार्श्वे चार्यतारा सुधनौ वामपार्श्वे च भृकुटी हयग्रीवौ चिन्तनीयाविति | शिरसि निष्कलङ्केन्दुमण्डलोपरि ओंकारम् तदनु कण्ठे विमलसोममण्डलोपरि आःकारम् हृदये त्वमलकुमुदबन्धुमण्डलोपरि हुंकारं पश्येत् | तदनेन क्रमेण यावदिच्छति तावद् भावयेत् | तदनन्तरमस्यैव समयसत्त्वरूपस्य भगवतो लोकनाथरूपस्य [क्: वाचस्य] हृदिस्थकलङ्काङ्कविविक्तशशिमण्डलोपरिस्थितकार्तिकेन्दुकुन्दसन्निभह्रीःकार## -##बीजविनिर्गतापर्यन्तरश्मिविसरैर्स्त्रैलोक्याज्ञानान्धकारा- [ग्: रेअद्स् कमलं अfतेर् हृदिस्थ ; ग्: ओमित्स् न्धकारापहारिभिः] प्. ६०) पहारिभिर्गत्वा [ग्: ओमित्स् गत्वा ज्ञान] अनादिसंसिद्धो भगवान् ज्ञानसत्त्वरूपः सुदूराद् द्वीपदेशादानीयते [क्, ढ्, ब्: सुदूराद्धिपं देशा ; क्: दानीय] | समानीय तमेव [क्: समानीय ओमित्तेद् इन्] भगवन्तं [क्: भवन्तं] पुरतो नभःप्रदेशे च संस्थाप्य नानारत्नखचितचामीकरादिभाजनावस्थितसुगन्धोदकेन सुरभिकुसुमेन च तस्यैवानीतज्ञानसत्त्वरूपस्य भगवतो [क्: सत्त्वस्य] लोकनाथस्य चरणार्घं दत्त्वा तदनु दिव्यपुष्पधूपदीपनैवेद्यगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टा##- इन्] भगवन्तं ज्ञानसत्त्वात्मकमर्चयेत् | पुनः पुनरभ्यर्च्य स्तुत्वा च जः हुं वं होः इत्यनेनाक्षरचतुष्टयेन मुद्रां दर्शयेत् | किञ्चिदुच्छ्रितं [क्: दुच्छनं, ढ्, अ: दुच्छृतं, ग्: दुच्छुभं] संपुटाञ्जलिं कृत्वा मध्यमे सूचीकुर्यात् शेषाश्चाङ्गुल्यः किञ्चित् सङ्कोच्य सम्मुखमसंश्लिष्टा धारयेत् अङ्गुष्ठौ तर्जनीद्वयसमीपे स्थापयेदिति विकसितमकलमुद्रेयम् | अनया मुद्रया तमेवानीतं भगवन्तं ज्ञानसत्त्वलक्षणं परितोष्यापि समयसत्त्वरूपे भगवत्यन्तर्भाव्य ओं आः [क्: झाः] हुं इत्यनेनानयोरद्वैतमधिमुञ्चेत् | तदनन्तरं कलङ्कपटलनिर्मुक्तशुभ्रांशुमण्डलमध्यावलीनां [क्: शुतांशु] अनौषधीशमण्डलशतकरनिकरोज्ज्वलह्रीःकारबीजविनिर्गता असंख्येया अप्रमेयाश्च भगवतः श्रीखसर्पणलोकेश्वरभट्टारकदशदिग्वर्तिनोऽनेकलोकधातून् [क्, ढ्, ब्: कादशे] अवभास्य तत्र स्थितानामपि प्. ६१) सत्त्वानां स्वर्णमाणिक्यमुक्ताराजपटप्रवालवैडूर्येन्द्रनीलादिरत्नवर्षणेन [क्, ग्: राजपद] दारिद्र्यादिदुःखमपहरन्ति | निरुत्तरक्षणिकनैरात्म्यादिधर्मदेशनायाः पीयूषधाराप्रबन्धेन तान् सन्तर्पयन्ति | पुनः पुनरनवरतनानाप्रकारं [क्: पुनचरणत, ढ्, अ: भरणवत] परार्थं कृत्वा जगदपि भगवल्लोकेश्वररूपेण निष्पाद्य तत्रापि हिमार्चिमण्डलमध्यवर्तिनी [क्: मात्रि] स्फटिकमणिकिरणसङ्काशह्रीःकारबीजे त एव भगवन्तः समागत्यान्तर्भवन्तीत्येवमादिस्फुरणसंहरणक्रमेण यावत् खेदो न जायते तावद् भावयेत् | तत्रापि भावनाखिन्नो [क्: भासणात्] मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा | मन्त्रोऽयं भगवतो लोकनाथस्य हृदयम् | असाधारणप्रभाव एवासौ मन्त्रराजः सर्वैरेव जिनवरैरभ्यर्चितः [ढ्, ब्: वभ्यर्च्य] सत्कृतो नमस्कृतश्चेति | समाधेरुत्थितो जगल्लोकेश्वररूपं वीक्ष्य तदहङ्कारेण यथेष्टं विहरेत् इति | प्रायोऽनेन विधिना भगवन्तं चिन्तयेत् खड्गाञ्जनादिप्रमुखसकला [क्, ग्: प्रख] महासिद्धयः समागत्य पादयोः पतन्ति किं पुनः क्षुद्रसिद्धयः ? अपि तु ताश्च नितरामेव | ये विजनवनश्मशानगिरिगुहासीना [क्, ढ्, ब्: वर] भगवन्तं भावयन्ति ते च अचिरादेव नियतमत्र भगवन्तं पश्यन्ति | स्वयमेव भगवांस्तेषां आश्वासप्रश्वासादिकं [क्: आश्वासादिकं] दद्यात् | यातु [क्, ढ्, ब्: यावत्] किं बहु- प्. ६२) वचनीयं [क्: किन्वचनीयं] परमातिदुर्लभं बुद्धत्वं [क्: बुद्धत्वं द्रोप्पेद् इन्] अपि तेषां पाणितलावलीनवदरकफलमिवावतिष्ठति [क्, ढ्, ब्: मिव तिष्ठति] इति | किञ्चिद् विस्तरं श्रीखसर्पणलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् | श्रीखसर्पणनाथस्य कृत्वा साधनमुत्तमम् | यत् पुण्यमर्जितं तेन यातु लोकः पुरं मुनेः || || कृतिः स्थविरानुपमरक्षितानाम् || २५. सिंहनादमहं वन्दे सर्वव्याधिहरं गुरुम् | भावनायोगमात्रेण मुच्यते सर्वकिल्विषात् [ढ्: किल्विषैः] || प्रथमं तावत् मुखशौचादिकं कृत्वा शुचिवस्त्रप्रावृतः पवित्रभूमौ सुखासनोपविष्टः स्वहृदि चन्द्रे ह्रीःकारं विभाव्य तेन रश्मिनाकृष्य सर्वतथागतान् पूजयित्वा पापदेशनादिकं कुर्यात् | ततो मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाश्च [क्: चतुर्विभाश्च] विभाव्य स्वभावशुद्धमन्त्रोच्चारणपूर्वकं शून्यतां भावयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति | एतदनन्तरं [क्: तदन] प्रतिभासमात्रकं स्वकायमवलोक्यं रक्तरेफपरिणतं [ग्: रिफ] रक्ताष्टदलपद्मोपरि प्. ६३) ह्रीःकारपरिणामेन श्वेतसिंहं तस्योपरि पृष्ठचन्द्रे ह्रीःकारं सरश्मिकं तेनैवाकृष्य सर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं सिंहनादं लोकेश्वररूपं भावयेत् श्वेतवर्णं त्रिनेत्रं जटामुकुटिनं निर्भूषणं [ग्: विभूषणं] व्याघ्रचर्मप्रावृतं सिंहासनस्थं महाराजलीलं चन्द्रासनंन् [क्: चन्द्रासनं द्रोप्पेद् इन्] चन्द्रप्रभं भावयेत् | दक्षिणे सितफणिवेष्टितं त्रिशूलं वामे नानासुगन्धिकुसुमपरिपूरितपद्मभाजनं वामहस्तादुत्थपद्मोपरि [ढ्: दुपस्थितं] ज्वलत्खड्गं स्वकाये पञ्चतथागतं स्फुरन्तं पश्येत् | ततो हृद्बीजेनाकृष्य ज्ञानसत्त्वं प्रवेशयित्वा तथागतान् स्फार्याभिषिञ्चेदात्मानं [क्: स्थाप्या] मौलावमिताभमुद्रणं चिन्तयेत् | ततो मन्त्रं जपेत् देवतामूर्तिना | तत्रायं मन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् स्वाहा | तदनु सुगन्धादिमण्डलं कृत्वा पूजार्थं पुष्पादिकं ढौकयित्वा [क्: ढौषयित्वा] अर्चयेत् | पुनर्मालामन्त्रं जपेत् | ओं नमो रत्नत्रयाय नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय | तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे [क्: अद्द्स् कटके अन्द् ढ् त्रिकटे अfतेर् विकटे] कटङ्कटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा | अनेन मन्त्रेण मण्डलमृत्तिकां गृहीत्वा एकविंशतिवारान् आवर्त्य [क्: आर्त्त्य] व्याधिं प्रलेप्य स्वस्थो भवति | इति [ढ्: ओमित्स् इति अन्द् समाप्तं इन्त् हे चोलोफोन्] सिंहनादलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् || प्. ६४) २६. प्रथमं तावत् मन्त्री सुखासनोपविष्टः स्वहृदि पंकारपरिणताष्टदलकमलस्योपरि अकारपरिणामेन [क्: ओमित्स् अकारपरि] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि ह्रीःकारं सरश्मिकं दृष्ट्वा तेन रश्मिनाकृष्याकनिष्ठभुवनवर्त्तिलोकेश्वरं पुरतो नभःस्थलं दृष्ट्वा पापदेशनादिकं कुर्यात् | तद्यथा पापदेशना पुण्यानुमोदना पुण्यपरिणामना त्रिशरणगमनं आत्मभावनिर्यातना अध्येषणा बोधिचित्तोत्पादनं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारवान् भावयेत् - मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाः | ततः शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | प्रतिभासमात्रं [क्: अद्द्स् तेन रश्मिना अfतेर् प्रतिभासमात्रं] स्वकायं [क्: खकार्यं] व्यवलोक्य हृदि मध्ये पंकारजाष्टदलपद्मस्योपरि [क्: पं रजा] अकारेण [क्: आकार] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि रक्तह्रीःकाररश्मिनाकृष्टसर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं लोकेश्वररूपं विभावयेत् | शुक्लवर्णं जटामुकुटिनं दक्षिणहस्तवरदं तदितरशुभ्रपद्महस्तं [ग्: यमहस्तं] अर्द्धपर्यङ्किनं सर्वालङ्कारभूषितं अमिताभमकुटिनं द्वात्रिंशल्लक्षणधरं अशीत्यनुव्यञ्जनं चन्द्रासनं चन्द्रप्रभमात्मानं विभावयेत् | ततो दक्षिणे आर्यतारासुधनौ वामे भृकुटीहयग्रीवौ पूर्वे वैरोचनः दक्षिणे रत्नसम्भवः पश्चिमे अमिताभः उत्तरे अमोघसिद्धिः आग्नेययां लोचना नैऋत्यां मामकी प्. ६५) वायव्यां पाण्डरा ऐशान्यां वज्रधात्वीश्वरी [क्, ग्: धाते] | ततो हृद्बीजरश्मिनाकृष्य ज्ञानसत्त्वं प्रवेशयेत् | चक्षुराद्यधिष्ठानं कायवाक्चित्ताधिष्ठानं कृत्वा अभिषेकं प्रार्थयेत् | यथाहि [क्: यथाभि] जातमात्रेण स्नापिताः सर्वतथागताः | तथाहं स्नापयिष्यामि शुद्धं [क्: अद्द्स् तु अfतेर् शुद्धं] दिव्येन वारिणा || ओं [क्: हस् आः हुं अfतेर् ओं] सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये [क्: माश्रये] हुं फट् स्वाहा | लोचनादिदशदेवतां संस्फार्य [क्: संस्थार्य] पूजास्तुतिं कृत्वा मन्त्रमाजपेत् | तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा | || खसर्पणसाधनं समाप्तम् || २७. नमो हालाहलाय | पूर्ववछून्यतापर्यन्तं भावयित्वा - ह्रीःकारबीजनिष्पन्नं हालाहलं महाकृपम् | त्रिनेत्रं त्रिमुखं चैव जटामकुटमण्डितम् || प्रथमास्यं सितं नीलदक्षिणं वामलोहितम् | शशाङ्कार्द्धधरं [क्: शशकार्द्ध] मूर्ध्नि कपालकृतशेखरम् || जटान्तःस्थजिनं सम्यक् सर्वाभरणभूषितम् | सितारविन्दनिर्भासं शृङ्गाररससुन्दरम् || प्. ६६) षड्भुजं स्मेरवक्त्रं च व्याघ्रचर्माम्बरप्रियम् || वरदं दक्षिणे पाणौ द्वितीये चाक्षमालिकम् [ढ्: मालिनं] | तृतीये शरनर्तनं च वामे चापधरं [क्: क्षपरन्तथा, ग्: क्षेपरन्तथा |] तथा || द्वितीये सितपद्मं च तृतीये स्तनमेव च || वामजानुना सितां स्वाभदेवीं [क्: नामिताभदेवीं] दधानं | वामेन कमलधरां दक्षिणेन भुजेन भगवदालिङ्गनपरां कुसुमशोभितजटाकलापां | दक्षिणपार्श्वे सर्पवेष्टितं त्रिशूलं [ख्: बेगिन्स्, fओल्. ४३] वामपार्श्वे पद्मस्थकपालं नानासुगन्धिकुसुमैः सम्पूर्णं रक्तपद्मचन्द्रे लीलाक्षेपस्थितं [क्: लीलान्तोपस्थितं] विभावयेत् भगवन्तम् | ततो मन्त्रं जपेत् ओं वज्रधर्म ह्रीः | || इति हालाहललोकेश्वरसाधनम् || २८. नमो [थिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् क्, ब्] हालाहलाय | सिद्धं हालाहलं नत्वा जगद्व्याधिविनाशनम् | महामायामयं तस्य वक्ष्यामि साधनक्रमम् || तत्रादौ तावन्मन्त्री क्वचिन्मनोऽनुकूले पृथिवीप्रदेशे स्थित्वा आद्यनुत्पन्नाः सर्वधर्माः प्रकृतिपरिनिर्वृता मायास्वप्नगन्धर्वनगरोपमा इत्यधिमोक्षेण आध्यात्मिकमेवमहंज्ञानमधिष्ठाय प्. ६७) दशदिगनन्तपर्यन्तलोकधातुव्यवस्थितान् बुद्धबोधिसत्त्वविद्याक्रोधगणानवलम्ब्य ओं सर्ववित् पूर पूर आवर्त्त आवर्त्त हेरित्यनेन विविधपूजामेधान् स्फारयित्वा मनसाभ्यर्च्याभावेन प्रणम्य धरणीतलविन्यस्तजानुमण्डलो हृदि कृताञ्जलिरेवं ब्रूयात् समन्वाहरन्तु मां बुद्धा भगवन्ता बोधिसत्त्वा महाकृपाविद्यादेव्या महाक्रोधाः सर्वलोकधातुव्यवस्थिताः - आबोधिशरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् | ददामि तेभ्य आत्मानं प्रतिगृह्णन्तु नायकाः || अनादिमति संसारे संसरता मयास्मिन् वा जन्मनि यत्कायवाक्यमनोभिः पापकं कर्म रत्नत्रयाचार्यापाध्यायमातापिताभिक्षुभिक्षुणी-सामान्यसत्त्वानां सावद्याभ्याख्यां संवर्त्तनीयम् दारिद्र्यं संवर्त्तनीयं व्याधिं संवर्त्तनीयं | अथवा यत् स्वतः कर्म कृतं कारितमनुमोदितं च तत्सर्वं युष्माकं पुरस्तात् यदा सद्यः कृतं यच्च तत् सर्वं अनिमित्तयोगेनानुपलम्भमानः प्रतिदेशयामि | अनन्तभूयोऽप्येवं करिष्यामि | यच्च प्रथमचित्तोत्पादमुपादाय यावदनुत्तरा सम्यक्सम्बोधिर्यावच्च निरुपाधिशेषो निर्वाणधातुरत्रान्तरे सर्वबुद्धबोधिसत्त्वविद्याक्रोधगणश्रावकप्रत्येकबुद्धानां अन्येषां च पृथग्जनानां कुशलमूलं तत्सर्वमनुमोदयामि | बुद्धप्रेमस्तावदनुमोदनया - उत्पादयामि परमं बोधिचित्तमनुत्तरम् | यथा त्रैयध्विका नाथाः सम्बोधौ कृतनिश्चयाः || सर्वं चैतत् कुशलमूलं परिणामयामि | सम्यक्सम्बोधौ सम्यक्सम्बुद्धवर्त्तितया परिणामनया ततो वज्राञ्जलिर्विभाव्य प्. ६८) ओं सर्वतथागतसंशिताः सत्त्वानां सर्वसिद्धयः संपद्यन्तां सर्वतथागताश्च मामधितिष्ठेताम् | ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति उदीरयन् स्वशिरसि मुञ्चेत् | अत एव स्वभावशुद्धाः सर्वधर्मा विमोक्षात् विघ्नोपशमो भवति इति नात्र सन्देहः कार्यः | प्रोक्तविकल्पप्रबन्धाद् विघ्नान् | तदनु स्वहृच्चन्द्रे अकारोद्भवहृदयं स्फुरदमितमयूखं विन्यस्य सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् | तेभ्यः स्वहृदयाक्षरेभ्यो रश्मिमेघान संस्फार्य तत् सम्पश्येत् स्थिरचलान् सर्वभावान् | हालाहलरूपं निष्पाद्य विचिन्तयेत् तत्रैवं प्रवेश्य मायोपमं सकलं जगदित्यवगच्छन् आत्मानं हालाहलरूपं - शशाङ्ककोटिसंसृष्टं जटामकुटधारिणम् | सितारविन्दनिर्भासं नीलकण्ठं त्रिनेत्रकम् || महापन्नगसमुद्धृतरक्तपद्मोपरि स्थितम् | रत्नाचलगुहान्तःस्थं व्याघ्रचर्माम्बरसुवाससम् || पर्यङ्केन समाधिस्थं स्थितं चतुर्भुजविराजितम् | कुण्डिकाक्षधरं वीरं अमिताभकृतशेखरम् || त्रिशूलमूर्ध्वखट्वाङ्गं कुलिकाबद्धयष्टिकम् | चिन्तयेत् तस्य वामेन दक्षिणेन कपालकम् || कुसुमपरिपूर्णं कुलिकं च कृतफणं भगवन्तमवलोकयन्तम् | ततः पञ्चाङ्गविन्यासं मुद्राभिर्मन्त्रसंहताभिः कुर्यात् | उत्तानभाजो करयोर्निबन्धपार्श्वे चञ्चलतया शिखायाः पर्वद्वितीयं खलु संस्पृशेत् | न्यस्येत तालौ करपार्श्वतश्च मूलमुद्रेयम् | परीततः | वेष्टयित्वा च तालाभ्यां अवष्टभ्य शिरो भवेत् || इमामेव न्यसेत् मूर्ध्नि विपरीतप्रयोगतः | शिखा भवति तस्यैव हालाहलनिषेविनः || पृथग् मुष्टिद्वयं बद्ध्वा मध्यमे कृतशृङ्खले | तारे शूची च तालौ च पार्श्वतः कवचो भवेत् | विक्षिप्य तालतामेव कल्पयेदस्त्रकर्मिभिः || तारा तर्जनी तालोऽङ्गुष्ठः धाराऽनामिका मध्या शिखीति पर्यायः | अथासां मुद्राणां मन्त्रा भवन्ति | ओं सः स्वाहा हालाहलहृदयः | ओं ज्वलिनि स्वाहा शिरः | ओं प्रज्वालनदीपाय स्वाहा शिखा | ओं अघ्र्याय स्वाहा कवचः सर्वाङ्गे | अनन्तशक्तिगर्भा फट् अस्त्रं करद्वये | तदेव स्वयमेवाहं आर्यहालाहल इत्यहङ्कारवानात्मानं हालाहलं भावयेद् यावत् खेदो न जायते | सति च खेदे स्वहृच्चन्द्रे स्वज्वालहुंकारं विन्यस्य तन्मयूखावभासिनि च पर्यन्तेषु मन्त्रेषु - मन्त्राक्षराणि विन्यस्य कुर्यात् जपं समाहितः | हृदयं वा जपेन्मन्त्रं मालामन्त्रमथापि वा || हृन्मन्त्रकोटिजप्ते तु मालाया लक्षजापया | सर्वथा तस्य सिध्यन्ति सम्पत्तिव्याधयोऽखिलाः || यावदिच्छं जपं कृत्वा भावनामपि शक्तितः | क्षमयित्वा ततो नाथं प्रेषयेत् मूलमुद्रया || अथ पटविधानेन भगवन्तमाराधयितुमिच्छति तदा पटे पूर्वोक्तरूपं लक्षयेत् इत्ययं पटविधिः | प्. ७०) द्वितीयं कथ्यते - सुवर्णवर्णं यदि वा त्रिनेत्रं भुजद्वयोपेतसुनीलकण्ठम् | रत्नाचलस्थं सुसमाहितं तनुं हलाहलं पिङ्गलजटं लिखेच्च || आक्रान्तपादौ पुच्छौ वसुनीलरूपावर्द्धंगतोद्दण्डकृतस्वकायौ | पार्श्वद्वये नाथमुदीक्षमाणौ लिखेच्च सर्पौ पुरतः कपालम् || पुष्पैर्विचित्रैः परिपूर्णमेतत् पदद्वयं हस्तद्वयं समन्तात् | प्रमाणमेतत् कथितं जिनेन अधस्तु जानुस्थितधूपहस्तो निवेशनीयः खलु साधकोऽत्र || अतोऽन्यतमपटं प्रसार्य प्रातरेवापतितगोमयेन मण्डलकं कृत्वा मूलमुद्रया मन्त्रसहितया आवाहयेदभिनयेन पटाकृतौ पञ्चाङ्गन्यासं च कुर्यात् पूर्वोक्तविधिभिरेव मुद्राभिः समन्त्रसहिताभिः | ततो मूलमुद्रयैव पञ्चोपचारेण मानसीभिश्च पूजाभिः सम्पूज्य भगवन्तं सम्बोधयन् मुद्रामुपदर्शयेत् कन्यशृङ्खलेला वा सन्धितारापृष्ठे निवेशेतां | शिखाधाराविधिः यौ तर्जन्यौ कृतसूचकौ | ओं विस्फुलिङ्गाट्टहासकेशरि इति मन्त्रः | ततः पूर्वोक्तरूपमात्मानं विचिन्तयेत् | तद्रूपरहितो वा नवसृतं पूर्ववत् मालामन्त्रं त्रयोदश वारानुच्चारयेत् | मण्डलकगोमयेन व्याधिं प्रलेपयेत् | षण्मासैः सर्वव्याधयः प्. ७१) प्रशाम्यन्ति | अथवा लक्षमेकं जपेत् | सर्वाशापरिपूरिणोऽत्र न कार्या विचारणा | तत्रार्यमार्यहालाहलहृदयमन्त्रः | नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो महापुरुषवृषभेभ्यो नमः आर्यावलोकितेश्वर महेश्वर महास्थामप्राप्त आर्यमैत्रेय समन्तभद्र आर्यवज्रपाणिप्रभृतिभ्यो महाबोधिसत्त्वप्रभृतिभ्यो नमस्कृत्वा भगवन्नार्यावलोकितेश्वर तव - हृदयमावर्तयिष्यामि सर्वकामप्रसाधनम् | अधृष्यं सर्वभूतेभ्यो भवमार्गविनाशनम् || तद्यथा | हे बोधिसत्त्व प्रियबोधिसत्त्व महाबोधिसत्त्व हे हले आर्यावलोकितेश्वर परममैत्रचित्त हितचित्त महाकारुणिक कुरु कुरु महाविद्येति धुरु धुरु धराधर चलेन्द्राचल नमस्तेऽस्तु ह्रीः सर्वसत्त्वाभयप्रद हरिहरिहरिवाहनोद्भव भवाभव भवानघ कुरु कुरु कुरु कुरु घुरु घुरु सुरु सुरु मुरु मुरु चुरु चुरु सुप्रसादितामलविमलमूर्ति आर्यावलोकितेश्वर महाकारुणिक कृष्णाजिनधर अक्षधर दण्डधर जटांमकुटावलम्बितप्रलम्बधर मल मल कल कल चल चल तल तल नल नल फल फल हुलु हुलु हुलुल हलाहल हो बोधिसत्त्व महाबोधिसत्त्व नमस्तेऽस्तु हृं हृं हृं कुरु कुरु हृदयमनुस्मर समयमनुस्मर जातिमनुस्मर इदं मे कार्यं कृतमनोरथं मे परिपूरय स्वाहा | प्रेषणं च सर्ववदिति | इति पुण्यजनः सर्वो भूयाद् हालाहल इति | अहं च मञ्जुघोषः स्यां जगदाशाप्रपूरकः || आबोधि मञ्जुघोषस्य पादाम्बुजरजोरसा | प्रज्ञापालितनाम्नायं कथितः पद्मभृद्विधिः || || आर्यहालाहलसाधनं समाप्तम् || प्. ७२) २९. नत्वाहालाहलं भक्त्या सर्वाशापरिपूरकं | संक्षेपादुच्यते तस्य साधनं करुणात्मनः || आदौ मनोहरे स्थाने सुलिप्ते [क्: सुलिप्त] चन्दनादिना | अवतार्य पटादिस्थं भगवन्तं पूजयेदिति || पुष्पादिढौकनमन्त्रः [क्: ढोषण] ओं वज्रपुष्पे हुं ओंं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं इत्यादिना [क्, ढ्, ग्: इत्यादि] | ओं [क्, ढ्: ओमित्स् ओं] सर्वतथागतपूजामेघप्रसरसमूहे स्फुर [क्: स्थरहिमं, क्, ब्: घुरहिमं] हिमं गगनकं हुं सर्वपूजाढौकनमन्त्रः || प्रपूज्य पुरतस्तस्य निष्पद्य च सुखासने | मैत्रीं विभाव्य जगति करुणां च महाकृपः || विन्यस्य हृदये मन्त्रं ह्रीःकारं [क्: ह्रीकलं] चन्द्रपृष्ठतः [क्, ग्: पृष्ठकः] | पश्येद्गगनमापूर्णं [ख्: पश्येद्भगवन्मा] सम्बुद्धैः सन्नतैः [क्, ढ्, ग्: सम्बद्धैस्तत्सुतैः] स्फुटम् || ह्रीःकारांशुजपूजाभिस्तान् [ह्रीःकारीशुक्र] प्रपूज्य गतभ्रमः [ग्: मतभ्रमः, क्, ब्: शतभ्रमः] | देशनाद्यं तु पापादेर्विदध्यात् पुण्यवृद्धये || त्रिरत्नशरणाद्यग्र्यं मन्त्रमेनमुदीरयेत् [क्: मन्त्रेण मुदी] | सर्वधर्माग्रनैरात्म्यद्योतकं [क्: धर्माग्रनैनास्य] करुणामनः [क्: करुणामलः, ख्, ग्: करुणावलः] || ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति | प्. ७३) मन्त्रार्थमामुखीकुर्वन् सर्वं वस्तु [क्: सर्वस्वस्त्र] महात्मना | ग्राह्यग्राहकनिर्मुक्तं [क्: श्राव्यश्रावकनि, क्, ब्: ग्राह्यग्राहकविनि] भावयेत् ज्ञानमात्रकम् || प्रत्यात्मवेद्यं तं दृष्ट्वा ह्रीःकारं शशिसंस्थितम् | तज्जमब्जं सितं ध्यायात् [क्, ब्: ध्यायाः] ह्रीःकारान्वितपुष्करम् || ततः संस्फार्य बुद्धौघं जगद् बुद्धं विधाय च | पुनः प्रवेश्य तत्रैव भूयाद् हालाहलः स्वयम् || त्रिमुखः षड्भुजः शान्तो रत्नाचलगुहाश्रयः | रक्तपद्मस्थिते [ख्: सिते] चन्द्रे ललिताक्षेपसंस्थितः || सितपीतमहानीलमूलवामेतराननः [Fओर् थिस् चरण क्: हस् सितपीतमहानीस व्य वामेतसेननः (?)] | व्याघ्रचर्माम्बरस्त्र्यक्षः सर्वाभरणसुन्दरः || वरदाक्षशरान् सव्ये वामे सत्कामिनीकुचम् | सितपद्मं च कोदण्डं बिभ्राणं करपल्लवैः || कपालं वामतो न्यस्य [क्, ब्: विन्यस्य] नानापुष्पैः प्रपूरितम् | विषभृद्वेष्टितं सव्ये त्रिशूलं च तथाम्बुजे || अमिताभमणिसच्चूडः कपालकृतशेखरः [क्: कौपाल] | शशिखण्डयुतोत्तुङ्गजटामकुटसञ्चयः || विधूतकल्पनाजालः [क्: द्रोप्स् विधूतकल्पनाजालः] स्फुरद्बुद्धौघरश्मिकः [क्, ब्: स्फुरन्बुद्धौ] | इत्थं हालाहलो भूत्वा स्वहृत्कण्ठशिरःसु च || प्. ७४) हुं आः ओं भावयेच्चन्द्रे नीलारुणसितान् क्रमात् | हृत्क.ठयोस्तथा मध्ये ध्येयो ह्रीः चन्द्रसंस्थितः || ततः स्थिरचलान् [क्, ब्: हस् सर्व अfतेर् स्थिरचलान्] भावान् भावयंस्तांस्तदाकृतीन् | सर्वासत्कल्पनिर्मुक्तो जपेन्मन्त्रं समाहितः || ओं हालाहल ह्रीः | अन्तर्जल्पमतिस्पष्टं न द्रुतं न विलम्बितम् | यथासुखं जपं कृत्वा विसृष्टौ प्रतिपूज्य च | संस्तुत्य च दृढीकृत्य समुच्चार्य शताक्षरम् || तत्रेदं [तत्रेदं शताक्षरं इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ख्, ढ्, ग्] शताक्षरम् - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः | ओं [ठे विसर्जन fओर्मुल ओं कृतो वः एत्च्. इस् नोत् fओउन्द् इन् क्] कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्दत्ता यथानुगा | गच्छब्धं बुद्धविषयं पुनरागमनाय च || अनेन सञ्चोद्य एनं मन्त्रमुच्चारयेत् | ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यमनुत्पन्नत्वात् [क्, ग्: माद्यनुत्] मुरिति | ध्यानात् समुत्थितो योगी दानं दद्यात् स्वशक्तितः [क्; सशङ्कितः, ढ्: सशक्तितः] | प्. ७५) रूपादिकामान् भुञ्जानो निरस्ताशेषकल्पनः | प्राप्नोत्यनुत्तरां [क्: ओमित्स् fरोम् प्राप्नोत्यनुत्तरां विश्वपद्मचन्द्रे इन्च्लुदिन्ग् थे चोलोफोन् अन्द् पर्त् ओf थे नेxत् साधन] बोधिमचिरात् साधकोत्तमः || लिखित्वा साधनं प्राप्तं यन्मया शुभमुत्तमम् [ढ्, ग्: सुखमु] | तेन कृत्स्नं जगद् भूयादचिरेण हालाहलः || || हालाहलसाधनं समाप्तमिति [ढ्, ग्: हालाहलसाधनं ओन्ल्य] || ३०. पूर्वोक्तविधानेन विश्वपद्मचन्द्रे रक्तहीःकारपरिणतं पद्मनर्तेश्वरमात्मानं भावयेत् सत्त्वपर्यङ्कनिषणं द्विभुजैकमुखं रक्तं सकलालङ्कारधरं अमिताभमुकुटं वामपार्श्वे पाण्डरवासिनीसमाश्लिष्टं आलिङ्गनाभिनयस्थितवामभुजेन रक्तपद्मधरं नर्तनाभिनयेन सूचीमुद्रया विकाशयदपरदक्षिणकरम् | ततः ओं कायवाक्चित्तवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति मन्त्रमुच्चारयेत् | तदन्वष्टसु दिक्षु अष्टदेवीं [क्: सुदेवीं, ग्: वृदेवीं] चिन्तयेत् | तत्राष्टदलरक्तपद्मपूर्वपत्रे [क्: पद्मपत्रे, ढ्: पद्मपूर्वयन्त्रे] विलोकिनी शुक्ला रक्तपद्मधरा दक्षिणपत्रे [ढ्: यन्त्रे] तारा हरिता पलाशपद्मधरा पश्चिमदले भूरिणी चक्रनीलोत्पलधरा उत्तरदले भृकुटी शुक्ला पीतपद्मधरा पूर्वकोणदले पद्मवासिनी पीता माञ्जिष्ठपद्मधरा प्. ७६) दक्षिणकोणदले वज्रपद्मेश्वरी आकाशवर्णा सितपद्मधरा पश्चिमक्णदले विश्वपद्मा शुक्ला कृष्णपद्मधरा उत्तरकोणदले विश्ववज्रा विश्ववर्णा विश्वपद्मधरा | सर्वा एताः सत्त्वपर्यङ्किन्यो द्विभुजैकमुखाः सौम्याः | कर्णिकायां तु भगवानेव | ततो मन्त्रं जपेत् | मन्त्रः ओं ह्रीः पद्मनर्तेश्वर हुं | || पद्मनर्तेश्वरलोकनाथसाधनम् || ३१. नमः [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् ढ्, क्] पद्मनर्तेश्वराय | तत्र विश्वपद्मोपरि चन्द्रे रक्तह्रीःकारपरिणतं पद्मनर्तेश्वरं रक्तवर्णमेकमुखं जटामुकुटिनं त्रिनेत्रं अष्टभुजं सर्वालङ्कारभूषितं सर्पयज्ञोपवीतमर्द्ध पर्यङ्केन ताण्डवं प्रथमभुजद्वयेन नृत्याभिनयं द्वितीयदक्षिणभुजेन हृदि विकाशयन्तं सूचीमुद्रां वामभुजेन रक्तपद्मं शिरसि धृतं तृतीयभुजद्वयेन वज्रवद्दन्डत्रिशूलधरं [ड्, ध्: हस् वज्रविदण्डि] चतुर्थभुजद्वयेन अक्षसूत्रकुण्डिकाधरं अष्टदेवीपरिवृतं एवंभूतं पद्मनर्तेश्वरलोकनाथं भावयेत् | || पद्मनर्तेश्वरसाधनम् || प्. ७७) ३२. पूर्वोक्तविधानेन [क्: पूर्कैक] शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मस्थचन्द्रोपरि सितह्रीःकारं विभाव्य तत्परिणामेन पद्मनर्त्तेश्वराम्नायेनार्यावलोकितेश्वरभट्टारकमात्मानं विभावयेत् [क्: भाव] | एकमुखं अष्टादशभुजमर्द्धपर्यङ्किनं अमिताभजटाजूटमण्डलं सर्वकरैर्विश्वपद्मधारिणम् योगिनीवृन्दपरिवृतं दक्षिणवामपार्श्वस्थिततारासुधनभृकुटीहयग्रीवं [क्: दक्षिणपार्श्व] दिव्यालङ्कारवस्त्रभूषणं | ततो मन्त्रं जपेत् | ओं ह्रीः पद्मनर्तेश्वर हुं | व्याध्याद्युपशमे महानुशंसः | || इति पद्मनर्तेश्वरसाधनम् || ३३. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितह्रीःकारनिष्पन्नं हरिहरिहरिवाहनोद्भवं [क्: हरिहर] भगवन्तमार्यावलोकितेश्वरं सर्वाङ्गशुक्लं जटामकुटिनं शान्तवेशं दक्षिणकरेण भगवन्तं तथागतं साक्षिणं कुर्वन्तं द्वितीयेन अक्षमालाधारिणं [क्: वरदधारिणं] तृतीयेन दुःकुहकं लोकमुपदेशयन्तं [क्: मुपदर्शयन्तं] वामेन दण्डधरं द्वितीयेन कृष्णाजिनधरं [क्: जिनिन] तृतीयेन कमण्डलुधरं सिंहगरुडविष्णुस्कन्धसंस्थितमात्मानं [ग्: स्कन्धशत] ध्यात्वा ओं ह्रीः हुं इति मन्त्रं जपेत् | || हरिहरिहरिवाहनोद्भवसाधनम् || प्. ७८) ३४. आदौ तावन्मन्त्री सुखासनासीनो जगदभ्युद्धरणाशयः पापदेशनादिकसप्तविधानुत्तरपूजां कृत्वा यंकारनिष्पन्नं [क्, ढ्: पङ्कार] वायुमण्डलं धन्वाकारं नीलपताकाङ्कितं तस्योपरि रेफोद्भवं रक्तवर्णमग्निमण्डलं त्रिकोणं रक्तरेखाङ्कितं तदुपरि वंकारपरिनिष्पन्नं [क्, ढ्: चङ्कार] वारुणमण्डलं [ख्: वरुण] वर्तुलं शुक्लवर्णं शुक्लपताकाङ्कितं [ख्, ढ्: शुक्लघटमध्याङ्कितं] तदुपरि लंकारसम्भवं माहेन्द्रमण्डलं चतुरस्रं पीतवर्णं पीतत्रिसूचिकवज्रचतुष्कोणशोभितं तदुपरि सुंकारनिष्पन्नं सप्तरत्नमयं अष्टाङ्गं सुमेरुं तस्योपरि पंकारपरिणतं विश्वदलकमलं तस्योपरि आत्मानं [क्: मात्मानं] विचिन्त्य ओं ह्रीः हुं क्रमेण शिरसि कण्ठे हृदि विन्यस्यात्मानं अनादिकालसंचितकर्मावरणविगतं [क्: कास ; क्: द्वियतं] हरिहरिहरिवाहनोद्भवं लोकेश्वरमूर्ति सुवर्णरत्नरश्मिज्वालाकुलं कुमाररूपं विचिन्तयेत् मन्त्री | पश्चात् स्वहृदि पुण्यज्ञानविशुद्ध्या चन्द्रमण्डलं सूर्यमण्डलं च तत्र ह्रीःकारविनिर्गतरश्मिज्वालाभिर्ज्ञानसत्त्वमाकृष्य वक्ष्यमाणरूपं संपूज्य पूर्वोक्तपूजाभिः ज्ञानसत्त्वसमयसत्त्वयोरेकीकरणात् भगवन्तं हरिहरिहरिवाहनोद्भवं भगवल्लोकेश्वरं [ख्, ढ्: ओमित्स् भगवल्] स्थिरचित्तेनात्मानं विभावयेत् षड्भुजं शुक्लवर्णं जटामुकुटिनं शान्तवेशं दक्षिणकरेण सम्बुद्धं साक्षिणं कुर्वन्तं द्वितीयेनाक्षमालाधरं तृतीयेन दुर्गतिस्थितलोकं शुभमुपदेशयन्तं [शुभं ओमित्तेद् इन् क्] प्. ७९) वामेन दण्डधरं द्वितीयेन कृष्णाजिनधरं तृतीयेन कमण्डलुधरं भगवन्तं चिन्तयेत् | तत्र विशुद्धिः | वायवग्निमण्डलाभ्यां हरिः वारुणमण्डलेन गरुडः माहेन्द्रमण्डलसुमेरुभ्यां [ढ्: सुखहभ्यां] हरिरिति विशुद्धिः सततं भावयन् योगी सर्वसत्त्वार्थकरणसमर्थो [क्: णं अर्थो] भवति सर्वजनप्रियो भवति महाप्राज्ञो भवति नीरोगो निरुपद्रवश्च धनाढ्यो भवति वशविषकर्मणि [क्: शव] महासमर्थो भवति | जपमन्त्रं गुरूपदेशतो ज्ञेयम् [क्: क्षयं] | || हरिहरिहरिवाहनोद्भवलोकेश्वरसाधनम् || ३५. प्रथमं तावत् मनोऽनुकूले स्थाने योगिपटं [क्: स्थाने पठं, ख्: स्थाने पटं] प्रकाश्य तस्याग्रतो माहेन्द्रमण्डलमध्ये कुङ्कुमेन [क्: कुङ्कुमे] चन्द्रमण्डलं कारयेत् ओं वज्ररेखे हुं इति मन्त्रेण | तदनु जः हुं वं पद्मस्थहोरिति मन्त्रेणावाहनं कृत्वा मण्डलमध्ये त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरभट्टारकं पूजयेदनेन मन्त्रेण ओं त्रैलोक्यवशङ्कराय वज्रपुष्पे हुं प्रतीच्छ [क्: प्रतिष्ठ] स्वाहा | ततः ओं मुनिवज्रे [ख्: मणिवज्रे] मुरिति विसर्ज्य स्वहृदि रक्त-आंकारं विचिन्त्य प्. ८०) तत्परिणामेन सूर्यं तदुपरि रक्तह्रीःकारं तद्रश्मिसमाकृष्टामिताभतथागतं संपूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा त्रैलोक्यं च [क्: त्रैलोक्यवशं] वशं विधाय रश्मीन् स्वबीजे प्रवेश्य तत्परिणामेन झटिति लोकेश्वरं सर्वाङ्गमहारागरक्तमेकमुखं द्विभुजं त्रिनेत्रं जटामकुटमण्डितं वज्राङ्कितपाशाङ्कुशहस्तं रक्तपद्मे वज्रपर्यङ्कनिषणं दिव्याभरणवस्त्रविभूषितमात्मानं [क्, ख्: वस्त्रभू] विचिन्त्य त्रिभुवनमेषद्वयस्थपाशवज्रोपरिस्थितनानानिर्माणधारिबुद्धबोधिसत्त्व##- ह्रीः हुं यां [क्, ढ्: यों, ढ्, अ; आः, ग्: यीं] इति जाप्य त्र्यक्षरमन्त्रं [क्: अक्षर] ध्यात्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं ओं वज्रात्मकाः सर्वधर्मा वज्रात्मकोऽहं इति वज्रात्मकमन्त्रद्वयं पठेत् [क्: जपेत्] | एवमभ्यस्यतो धुननकम्पनादिगुण [क्, ग्: कम्पनादिषु नोत्पद्यते] उत्पद्यते | तदनु ओं ह्रीः [क्, ग्, ढ्, ढ् अ: ह्रीं] अः हां हारीति यक्षेश्वरी स्वाहा इति पिण्डं दद्यात् | ओं आं क्रों ह्रीं सकलगणवीरवीरेश्वरीणां [ग्: वीरेश्वराणां] परिकरै अ अ अवतर अवतर अवतरन्तु दशदिग्लोकपाला इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हुं स्वाहा इति बलिं दत्त्वा देवतायोगेन विहरेदिति | || सरहपादकृतं ओड्डियानक्रमेण [क्, ढ्, ग्, ढ्, अ: ओड्यायन] त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् || प्. ८१) ३६. नमो [ठिस् नमस्कार इस् अब्सेन्त् इन् अल्ल् ंष्ष् एxचेप्त् क्, ब्] लोकनाथाय | प्रथमं तावन्मन्त्री [मन्त्री इस् द्रोप्पेद् इन् अल्ल् ंष्ष् एxचेप्त् क्, ब्] मनोऽनुकूले स्थाने योगिपटं प्रकाश्य तस्याग्रतो माहेन्द्रमण्डलमध्ये कुङ्कुमेन चन्द्रमण्डलं रचयेत् [ख्: रचेत्, क्, ब्: कारयेत्] अनेन मन्त्रेण ओं वज्ररेखे हुं | जः हुं वं पद्मस्थहोः अनेन मन्त्रेणावाहनं कृत्वा मण्डलमध्ये त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरभट्टारकं पूजयेत् अनेन मन्त्रेण ओं त्रैलोक्यवशङ्कराय वज्रपुष्पे हुं प्रतीच्छ स्वाहा | ओं मुनिवज्रे मुः [क्: मुनिः] विसर्जनमन्त्रोऽयम् [क्, ब्: मन्त्रः] | पश्चात् स्वहृदि आंकारं चिन्तयेत् | तं परिणम्य सूर्यमण्डलं निष्पद्यते | तस्योपरि शक्तिबीजं बालारुणसमप्रभं द्रष्टव्यम् | एतस्य रश्मिभिरमिताभं [क्, ब्: अद्द्स् तथागतं अfतेर् अमिताभं] पूजयित्वा पापदेशनादिकं कृत्वा पुनः शरीरे प्रविशन्तं एतत् सर्वं परिणम्य झटिति पद्मोपरिस्थं वज्रपर्यङ्किनं [क्, ख्, ग्, ढ्: पर्यङ्कं] विकसितत्रिनेत्रं जटामकुटधारिणं रक्तवर्णं रक्तवर्णं वज्राङ्कितपाशाङ्कुशहस्तं त्रिभुवनमेषद्वये पाशबद्धवज्रोपरि [क्: पाशवद्धे तद्भे तस्यो, ढ्, ग्: पाशवद्धे तस्यो] स्थिता नानानिर्माणधारिण्यो वज्रयोगिन्योऽभिषेकं प्रयच्छन्ति तथा बोधिसत्त्वा नानाभरणयुक्ताः [क्, ग्: संयुक्ता, ढ्: मुक्ता] पूजां कुर्वन्ति विद्याधरहरिहरहिरण्यगर्भनानायोगिनीगणा प्. ८२) नृत्यवाद्यादिकंकुर्वन्ति नानाभूतगणादिनानानरशिरःकपालमालावृतं तथा नानाच्छत्रचामरादिकं पश्येत् | एतादृशे समये अमिताभस्तथागतः शिरसि द्रष्टव्यः | ईदृशमात्मानं विचिन्तयेत् | पश्चान्नाभेरुपरि सूर्यमण्डलं रश्मिमयं विचिन्त्य तस्योपरि वामे शक्तिबीजं हृदि क्रोधबीजं आःकारस्वरभूषितं इति भाव्यमन्त्रः [क्, ब्: रेअद्स् इति भट्टारकस्य हृदयमन्त्रह्] | एतत् सर्वं ध्यात्वा वज्रात्मकमन्त्रोच्चारणं कृत्वा वज्रात्मकं चिन्तयेत् | ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति वज्रात्मकमन्त्रः | एतच्चाभ्यासयोगेन धुननकम्पनावेशनंन् [क्, ढ्, ग्: कम्पनावेशं] कृत्वा अद्वैतज्ञानमुत्पद्यते | स योगी द्विरदवत् गर्जति [गर्जति प्रेसेन्त् ओन्ल्य इन् क्, ब्] मदिरामत्त इव पञ्चवर्णं विहरति | यदि पञ्चवर्णं न विहरति तदा तस्य देहे धुननकम्पनावेशनादिकं [क्, ब्: देशनाद्वैतज्ञानादिकं] न तिष्ठति | एवं प्रतीत्यैव [ढ्: प्रतीत्य] पञ्चवर्णं विहर्तव्यम् [क्, ढ्, ग्: विहर्तव्यं] तेन सिद्धिः स्यात् | सिद्धे सति परदेहे धुननकम्पनावेशनं कृत्वा रागद्वेषादिकं निषेधयति | यथा सिद्धरसेन विद्धं ताम्रं कृष्णतां त्यजति तथा शरीरमेवाद्वैतरसेन विद्धं रागद्वेषादिकं त्यजति | ह्रीः [क्, ख्, ग्: हुं हुं यां, क्, ख्: ह्रींः हुं अं, ढ्: ह्रीं हुं आः] हुं यां जप्यमन्त्रः | ओं ह्रीः [क्, ग्, ढ्: ओं ह्रीं अः, क्, ब्: ओं अः, ख्: ओं ह्रीः अः] अः हां हारीति यक्षेश्वरी स्वाहा हारीतिमन्त्रः | ओं आं क्रों प्. ८३) ह्रीं सकलगणवीरवीरेश्वरीणां परिकरैः अ अ अवतर अवतर अवतरन्तु दशदिग्लोकपाला इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हुं स्वाहा बलिमन्त्रः | || इति सरहपादावतारित-ओड्डियानविन्निर्गतत्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरसाधनं [ठे रेअदिन्ग् ओड्डि० इस् fओउन्द् इन् क्, ब्: ओन्ल्य] समाप्तम् || ३७. नमो लोकेश्वराय | ओं चिटि चिनटि विक्लोलि विक्लोलि [ठे सेचोन्द् विक्लोलि इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] अमुकं सधनपरिवारं मे वशमानय स्वाहा | पूर्वसेवायुतं [क्, ग्: पूर्वसेवाश०, क्, ब्: पूर्वसेवायाः अयुतं, ढ्: पूर्वसेवा अयुतं] जप्ता पश्चात् साधनमारभेत् | दक्षिणोत्तरपार्श्वे ताराभृकुटीदेवीद्वयसहितं आर्यावलोकितेश्वरभट्टारकं रक्तवर्णं रक्तमाल्याम्बरानुलेपनं पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरं चतुर्भुजं शृङ्गारैकरसं रक्तं कुसुमवताशोकतरोरधस्तादवस्थितमात्मानं [क्, ग्: रक्तसुकुमारिताशोक०, ढ्: रक्तकुसुमाचिताशोक०] विचिन्तयेत् त्रिसन्ध्यम् | लवणाहुतीनां [क्: लवणाअदूतीनां, ग्: लवणाद्गतीनां, ढ्: लवणाद्गतीनां] अष्टोत्तरशतं जुहूयात् | सप्ताहात् स्त्रियं पुरुषं वा वशमानयति त्रिसप्ताहान्महापुरुषम् | लवणसहितेन मदनेन प्. ८४) पुत्तलिकां [क्, ग्: मदेन पुत्तिकां] साधयित्वा प्रतिकृतिं चतुरङ्गुलप्रमाणां कृत्वानिर्धूमे खदिराङ्गारे मन्त्रमुच्चारयन् त्रिसन्ध्यं तापयेत् यस्य नाम्ना स वशो [क्, ग्: सर्वशो] भवति | वज्रोदकभावितलवणं परिजप्याष्टोत्तरशतवारं यस्य प्रदीयते [क्, ग्: यत् प्रदीपते] स भक्षितमात्रेण वशो [क्, ख्, ग्, ढ्: वशगां] भवति | || रक्तलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् || ३८. पूर्वोक्तविधानेन तथैव शून्यतानन्तरं रक्तह्रीःकारजरक्तपद्मं तन्मध्ये रक्त-आःकारपरिणतमार्यावलोकितेश्वरं रक्तवर्णं जटामकुटधरं [ठिस् जटामकुटधरं सेएम्स् तो बे रेदुन्दन्त्] अमिताभगर्भजटामकुटधरं वामकरगृहीतरक्तपद्मं तत् च दक्षिणकरेण विकाशयन्तं विविधालङ्कारवस्त्रविभूषितमात्मानं निष्पाद्य स्वहृदये ह्रीःकारजरक्तपद्मदलेषु षोडशस्वरपरिणतरूपान् शुभ्रभ्रमरान् चिन्तयेत् | ततः साध्यहृदयेऽपि पूर्ववत् पद्मं विचिन्त्य स्वहृदिस्थपद्मात् स्ववज्रमार्गेण भ्रमरान् निःस्सार्य [क्, ग्: निर्माय] ओं भमराः साध्यहृदि पद्मामृतमाकर्षय जः इति मन्त्रेण साध्यवज्रे प्रवेश्य तत्पद्मस्थामृतं भ्रमरैराकृष्य तान् पुनरपि प्. ८५) तद्वज्रेण निष्कास्य [ग्: निस्तास्य, ढ्: निष्काश] स्ववज्रमार्गेण तत्रैव प्रवेश्य तच्चित्तामृतमधुबिन्दुमुद्गिरतस्तान् पश्येदिति | मन्त्रः ओं हुं तावद् भावयेदविच्छेदं यावद् दिनानि सप्त | साध्यं च पादयोः पतन्तं [क्: पठतं तं] ध्यायादिति | || लोकेश्वरस्य वश्याधिकारविधिः || ३९. नमो लोकनाथाय | प्रथमं तावत् साधकः प्रातरुत्थाय सुखासने सत्त्वपर्यङ्केनोपविश्य हृदये प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमण्डलोपरिपीतह्रीःकारं विभाव्य तन्मरीचिसमूहैर्भगवन्तं भाव्यमानमानीय तस्मादेव बीजात् स्फारितपुष्पधूपादिभिः [क्, ग्: स्थापित०] संपूज्य तस्य पुरतः पापदेशनादिकं विधाय मैत्र्यादिचतुर्ब्रह्मविहारभावनां च कुर्यात् | तदनु सबाह्याभ्यन्तरं वस्तु शून्यस्वभावं विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति मन्त्रमावर्त्तयेत् | तदनन्तरं नभःप्रदेशे प्रथमस्वरेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि पीतह्रीःकारं तेनैव रक्तपद्मं तद्बीजाधिष्ठितं तत् सर्वं परिणम्य भगवन्तं पीतवर्णं अर्द्धचन्द्राङ्कितजटामकुटिनं अमिताभोपलक्षितशिरःप्रदेशं रक्तपद्मोपरिस्थितं कृष्णसारहरिणचर्मणि प्. ८६) वज्रपर्यङ्किनं समाधिमुद्रोपरि [क्: मुद्रां] नानारत्नपरिपूर्णकपालधारिणं एणेयचर्मकृतयज्ञोपवीतिनं [ख्: वीतं] व्याघ्रचर्माम्बरधरं [क्, ग्: चर्माम्बरं] निराभरणं नीलकण्ठं नीलगुलिकाविशिष्टकण्ठं पार्श्वद्वये परस्पराभिसम्बद्धपुच्छसमणिफणाविशिष्टभगवदवलोकनपरोद्ध्वमुख##- मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः ओं स्फुलिङ्गाट्टहास क्षः | || इत्यपरिमितानुशंसं नीलकण्ठार्यावलोकितेश्वरसाधनं समाप्तम् || ४०. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरमाकाशे रेफोद्भवसूर्यस्थहुंकारजविश्ववज्रपरिणतं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरं च विभाव्य तन्मध्ये घोरश्मशानं तस्य च मध्ये रक्ताष्टदलकमलं तन्मध्ये च नीलह्रीःकारसम्भवं भगवन्तमार्यावलोकितेश्वरं कृष्णवर्णं प्रत्यालीढस्थं सूर्यम.डलस्थितं पञ्चमुखं त्रिनेत्रं द्वादशभुजं सितरक्तदक्षिणमुखद्वयं तथापीतहरितवाममुखद्वयं दक्षिणभुजैः डमरुखट्वाङ्गाङ्कुशपाशवज्रशरधरं वामभुजैस्तर्जनीकपालरक्तकमलमणिचक्रचापधरं दंष्ट्राकरालसकलवदनं षण्मुद्रोपेतं प्. ८७) सार्द्रमुण्डमालालङ्कृतशरीरं [क्: मुण्हा, ढ्: सार्द्धमुण्ड] नग्नं सर्वाङ्गसुन्दरमात्मानं झटिति प्रत्याकलयय हृच्चन्द्रे ह्रीःकारमध्यवर्त्ती ओं आः हुं मुनिवरवज्रे ह्रीं हुं [क्: हुं जः] जः इति मन्त्रमक्षसूत्राकारं जपेत् | पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि लक्षजापात् सिध्यति | || मायाजालक्रमार्यावलोकितेश्वरसाधनम् || ४१. नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं चल चल चिलि चिलि चुलु चुलु कुलु [क्: हल हल, ग्: हुलु हुलु] कुलु मुलु मुलु हुं हुं हुं हुं फट् फट् फट् पद्महस्ते स्वाहा | दिने दिने पञ्च वारान् त्रिसन्ध्यमुच्चारयेत् | गर्दभोऽपि ग्रन्थशतत्रयं गृह्णाति | पद्महस्ता धारणीयम् | नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं धरणीधरे [क्: धराधरे ओमित्तेद् इन् ग्] धराधरे भद्रे सुभद्रे स्वाहा | सोमग्रहे सूर्यग्रहे वा पञ्चगव्येन प्रक्षाल्य अष्टोत्तरशतमाषान् [क्, ग्: शतवारान्] मुखे प्रक्षिप्य तावज्जपेत् यावन्न मुक्तो भवति | लोकनाथस्य पटप्रतिमाया अग्रतो भूत्वा [क्, ग्: भूतो] घृतेन प्रदीपं [क्, ग्: प्रदीपोज्वाल्य] प्रज्वाल्य चन्दनेन अपतितगोमयेन वा मण्डलकं कृत्वा शुचिसाचारमुत्तरसाधकं [क्: शुचिमा० ढ्: शुरिसा०] द्वारि स्थापयित्वा स्वयं प्. ८८) चन्द्रसूर्यमपश्यन् पूर्वसेवायुत जप्त्वा ब्रह्मचर्येण साधयेत् | अश्रुतान्यपि शास्त्राणि वेत्ति तत्क्षणात् | श्रुतानि न क्षयं यान्ति धारणीबलभावतः | यस्य मूर्ध्नि प्रदीयन्ते चूर्णीकृत्य च पादयोः || स सर्वोवशतां [क्; सर्वावश, ग्: सव्व] याति यावच्चन्द्रदिवाकरौ | रोगास्तस्य न जायन्ते डाकिनीग्रहतस्कराः || लेपनात् सर्वव्याधीनां शान्तिर्भवति नित्यशः | ह्रीःकारबीजसम्भूतं लोकनाथं विभाव्य च || द्विभुजं वरदं सव्ये वामे पद्मधरं सितम् | जटान्तःस्थामिताभं च विश्वाब्जचन्द्रसंस्थितम् | वज्रपर्यङ्किनं नाथं भावयेद् बिधिवद् बुधः || || सोपचारमाषमुखा [ग्: मापथ०] धारणी समाप्ता || ४२. ओं [ठिस् साधन अन्द् थे fओल्लोwइन्ग् अरे fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्] पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं शुक्लह्रीःकारोद्भवं सुगतिसन्दर्शनलोकेश्वरभट्टारकं शुक्लवर्णं षड्भुजं वरदाभयाक्षमालाधरं दक्षिणे वामे पद्मकुण्डीत्रिदण्डीधरं च रत्नाभरणभूषितं व्रतसूत्रधारिणं जटामुकुटं पद्मोपरि चन्द्रमण्डलस्थितं सौम्यरूपं भावयेत् | तस्य जापमन्त्रोऽयं ओं ह्रीः स्वाहा | || इति सुगतिसन्दर्शनलोकेश्वरसाधनम् || प्. ८९) ४३. इति शून्यताभावनानन्तरं श्वेतह्रीःकारोद्भवं जटामुकुटिनं षड्भुजं प्रथमभुजद्वयेन वरदौ द्वितीयभुजद्वयेन रत्नपुस्तकौ तृतीयभुजद्वयेन अक्षमालात्रिदण्डिकं सर्वालङ्कारभूषितं व्रत-अक्षसूत्रधारिणं सौम्यमूर्त्तिं पद्मोपरि चन्द्रमण्डले स्थितं श्वेतवर्णं विभावयेत् | मन्त्रश्च तथैव | || प्रेतसन्तर्पितलोकेश्वरसाधनम् || ४४. नमः स्थिरचक्राय | श्रीमद्गीर्गरिमानिरस्तसकलभ्रान्तिप्रतानोज्ज्वलं [क्: श्रीमञ्जिन्तरि, ग्: श्रीमद्गीरिमा] प्रोद्यद्गौरगभस्तिबिम्बविमलं बुद्धं च [क्, ग्, ढ्, क्, ब्: वृद्धञ्च] बालाकृतिम् | बिभ्राणं करवालमुद्गतरुचिं प्रज्ञां च नत्वादरात् आत्मानुस्मरणाय [क्, ब्: णप्रलि] लिख्यत इदं तच्चक्ररत्नं मया || दिक्ष्वनन्तान् [क्, ग्: दिक्श्चानन्ता, क्, ब्: दिक्ष्वनन्ता] सुसञ्चिन्त्य सर्वज्ञान् [क्, ग्, ढ्, क्, ब्: सर्वज्ञज्ञान] ज्ञानसागरान् | सन्त्रस्तानेकसत्त्वौघपरित्राणसमुद्यतान् [क्: सत्त्वोद्य, ग्: सत्त्वोघ, ढ्: सत्त्वोत्थ] || प्. ९०) तेभ्यो नानाविधां पूजां चेतश्चिन्तामणिश्रुताम् [क्, ब्: चेतचि] | कृत्वा लोकं परित्रातुं [क्, ग्, ढ्: परित्राणं] प्रयच्छेदात्मविग्रहम् || ततः शुभाभिवृद्धये कुर्यादिदं मन्त्री - सर्वाणि पापानि दिशामि भीतः प्रीत्यानुमोदे जगतः शुभानि | रत्नत्रयं वै [क्, ग्, क्, ब्: मे] शरणं प्रयामि संबुद्धबोधौ [क्, ग्: बोधिं] विदधामि [क्, ग्: दधामि चेतः, क्, ब्: विदधामि चित्तं] चेतः || पश्चात् पुनरिदमारभेत - ग्राह्यग्राहकहानितो जगदिदं स्वप्नेन्द्रजालोपमं शुद्धं च प्रकृतिप्रभास्वरतया व्योमोपमामाश्रितम् | आत्मानं च मनोविलासकलितं निश्चित्य संक्षेपतो मुःकारं पुनरंशुजालजटिलं तत्सम्भवं भावयेत् || ततः परावृत्तमखण्डमण्डलं [क्: मखण्डलं] हिमार्च्चिषः कुङ्कुमपङ्कपिञ्जरम् | स्वरोज्ज्वलन्मालिकया समाकुलं विचिन्तयेद् दीधितिदीप्तदिङ्मुखम् || ततः पुनर्मुःकृतिबीजसम्भवं विभावयेद् रागमरीचिमण्डलम् | कखादिवर्णैरखिलं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: रखिलै] समावृतं [क्, ब्: समासृतं] तदूर्ध्वमुद्दीधितिकुङ्कुमारुणम् || प्. ९१) तस्मिंश्च मुःकारमुदीक्ष्य मन्त्री तत्सम्भवं भास्वरपत्ररम्यम् [क्: पुट] | इन्दीवरं विस्फुरदंशुजालं [क्: विस्फुरण] विचिन्तयेन्मुःकृतिबीजमध्यम् || तत्सम्भूतमुदंशुबुद्धविसरैरापूरयन्तं जगत् चन्द्रस्थं भ्रमरान्धभास्वरतरैरुद्भास्वरं [क्, ग्: भासुर ; द्भासुर] चीरकैः | धुन्वन्तं निबिडान्धकारपटलं [क्: निविडार्थ] रक्तांशुजालैरलं सर्वाकारवरप्रदाननिपुणं श्रीमद्गिरामीश्वरम् [क्, ढ्, ब्: श्रीमन्गि०] || लालित्यशृङ्गाररसाभिरामं [क्: रालिभ्य०, ढ्: रालित्य०] व्याजृम्भमाणाम्बुरुहास्यलक्ष्मीम् [क्: व्याक्षम्भ, ढ्: व्यज्यन्त, ग्: व्यज्जम्भ] | वीरं [ख्: बीजं] कुमाराभरणं दधानं ध्यायात् पदं तस्य समीहमानः || एवं विचिन्त्य वागीशं मुःकारं भावयेद् हृदि | ज्वलन्तं रक्तवर्णाभं निर्गच्छद्दीप्तिमण्डलम् || तस्मात् सञ्जातमष्टारचक्रं हार्द्दतमोपहम् | पूरयेद् रश्मिभिर्विश्वं [क्: श्मिभिश्च] पश्येत् ज्ञानमयं प्रभुम् || निर्मितं बालतिग्मार्च्चीरोचिषां [क्: तिम्मार्चावाविषां, ढ्: तिम्मार्चारोचिषां, क्, ब्: तिम्मार्चीरोर्चिषां] सञ्चयैरिव | आकीर्णमक्षरै [ख्: आकीर्ण्य चाक्ष] रक्तै रक्तपुष्पोत्करैरिव || प्. ९२) तत्रैवं [क्, ग्: तेनैव] तावदक्षराणि चिन्तयेत् चक्रस्यारेषु पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरेषु यथाक्रमं अरपचनान् [क्, ग्: चारपत्तान, क्, ब्: अरपचन्, ढ्: अरपचान्] नाभौ नकारं आग्नेयनैऋत्यवायव्य##- ककारादीनि व्यञ्जनानि इति निश्चलं निश्चित्य पश्चाच्चक्रस्य वर्णसंहतेश्च रश्मिसमूहंन् हार्द्दं तमोमण्डलमपनयन्तं [क्, ब्: तमोह ; क्, ग्: वयकं] स्वशरीररोमकूपविवरेभ्यो निःसृत्य दशदिग्लोकधातुव्यवस्थिततथागतहृदयज्ञानामृतैः [तथागत द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] सह [क्: सहस्र सरसी] समरसीभूय तेभ्यो निर्गत्य तैरेव रोमविवरैः [क्: तैनेष्ववाम] प्रविश्य स्वशरीरमवभासयन्तं चिरं ध्यायात् | स्थिरचित्तस्य पश्चात् स्फुरणसंहरणन्यायेन तावद् भावयेत् यावत् प्रत्यक्षमाभाति | मञ्जुश्रियो द्वैतदशां [क्, ग्: दश्यन्दधाने, ढ्: दशान्दधाने] दधानैः सहैव [क्: सहं ववर्णेः] वर्णैः परिरोचमानैः [क्, ढ्: वरिरोच] | चक्रे स्फुटाभत्वमुपागतेऽस्मिन् अहर्न्निशं ध्यानकृताभियोगात् || अदृष्टपूर्वेष्वापि वाङ्मयेषु कलाकलापेष्वाखिलेषु तस्य | मतिर्यथेष्टं [क्, ब्: यति] मणिदीपदीप्ता [क्, ग्: दीप्त] प्रवर्त्तते हार्द्दतमो नुदन्ती || प्. ९३) इदं हि चक्रं हितमीहमानैः कुतूहलेनापि च पक्षमेकम् | परीक्ष्यमाणं सुगतस्वरूपं प्रबोधयिष्यत्यचिराद् भवेषु [ढ्: द्भवत्सु] || यदीह किमपि पुण्यं चक्रविन्यासजातं अमनसिजजनानां [ढ्: माम् मनसि] दीप्यतां [क्: दीव्यतां] तेन चक्रम् | नवतरणिरिवास्तमोहसान्द्रान्धकारं [क्, ढ्, ग्: मिवास्यां, क्, ब्: मिवास्यं, ख्: विरास्यन्] व्रजतु [क्, ग्: व्रजतु वज्रन] च जनतेयं वाग्विभोः श्रीविलासम् || || स्थिरचक्रसाधनं समाप्तमिति [आfतेर् थिस् चोलोफोन् ख्: गिवेस् थे दते इन् थे fओल्लोwइन्ग् wओर्द्स् सं २८५ पौष्यमासेति, इ.ए. इन् थे मोन्थ् ओf पौष इन् थे येअर् २८५ (ण्.ष्.) wहिछ् चोर्रेस्पोन्द्स् तो आ.ड्. ११६५ अन्द् नोत् ११६७ अस् Bएन्दल्ल् पुत्स् इत्.] || ४५. स्थिरचक्रमिदं श्रीमन्मञ्जुवज्रस्य तायिनः | तं नत्वा बालबोधाय लिख्यते विशदैः पदैः || सुखासनोपविष्टो योगी गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानाकाशस्थितान् [क्: सत्त्वानागं] विचिन्त्य तेभ्यो मनोमयीं नानाविधां पूजां विधाय पापदेशनादिकं कुर्यात् | ततो विश्वं चित्तमात्रं [क्: मात्री] प्. ९४) ग्राह्यग्राहकविवर्जितं [क्, ढ्, ग्: वर्जितं] स्वप्नवत् प्रतिबिम्बवदात्मानं निश्चित्य कुङ्कुमारुणं मुःकारजातं [क्, कारं, ख्, ढ्: कारजं, ग्: कारज०] स्फुरदकारादिस्वररश्मिरक्तं [क्: रश्मिचन्रं, ढ्: रश्मिचक्रं] चक्रं पश्येत् | तस्योपरि मुःकारजं भास्वत्ककारादिप्रभारक्तं शशाङ्कमण्डलं भावयेत् | तस्योपरि मुःकारजं [क्: मुकारं, ग्: अःकारजं] स्फुरदमलमिन्दीवरं मुःकाराधिष्ठितकिञ्जल्कं विचिन्त्य तत्परिणतं [क्, ब्: तत्सर्वं] कुङ्कुमाभं पञ्चचीरं [ख्: रेअद्स् चीराभरणशृङ्गा] कुमाराभरणं शृङ्गारैकरसं खड्गपुस्तकधरं वागीश्वरमात्मानं चन्द्रस्थं ध्यायात् | तस्य हृदये मुःकारजं स्थिरमष्टारचक्रं रश्मिमयं ज्वलदकारादिमालिकाकलितं [ख्: कलिकं] बहिः स्फुरत्ककारादिमालिकोपवीतम् [ख्: मालिकालिको०] | तस्य च नाभौ अकारं पूर्वारे रेफं दक्षिणारे पकारं पश्चिमारे चकारं उत्तरारे नकारं आग्नेयादिकोणेषु च निष्प्रपञ्चानक्षरान् [क्: कुरान्] कुङ्कुमाभान् विचिन्त्य तच्चक्ररश्मिसमूहं अन्तःशरीरमवभास्य [क्, ग्: मन्त्रःशरीरं] प्रतिरोमकूपविवरैर्न्निःसृत्य दशदिग्लोकधातुमवभास्य पुनस्तैरेव रोमकूपविवरैः प्रविश्यान्तःशरीरमवभासयन्तं चिरं विचिन्तयेत् | ओं अरपचन मुः इति जपमन्त्रः | साधनं स्थिरचक्रस्य कृत्वा पुण्यमुपार्जितम् [क्, ग्, ढ्: यत्पुण्यमर्जितं] | तेन भूयात् जगत् सर्वं मञ्जुवज्रसमप्रभम् || || मुक्तेन स्थिरचक्रसाधनम् || प्. ९५) ४६. नमः श्रीवादिराड्मञ्जघोषाय प्रथमं तावत् मुखप्रक्षालनादिकं कृत्वा मृदुसुखासनोपविष्टः [क्: सुखमुखा] स्वहृदि पंकारजपद्मस्योपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तस्योपरि मंकाररश्मिनाकृष्याकनिष्ठभुवनवर्त्ति अनादिसंसिद्धमञ्जुश्रीकुमारं पुरतो विभाव्य ततो बाह्यपूजां पुष्पधूपादिकां कृत्वा अभिवन्द्य च पश्चात् पापदेशनां पुण्यानुमोदनां पुण्यपरिणामनां त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादं अध्येषणां आत्मभावनिर्यातनां कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् | पुनः सकलवस्तुतत्त्वसारसंग्राहकभूतां शून्यतां [शून्यतां इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] विचिन्तयेत् [ढ्: अद्द्स् कुङ्कुमाभासं चिरं विचिन्तयेत् अfतेर् विचिन्तयेत्] ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति | पुनः प्रणिधानमनुस्मृत्य प्रतिभासमात्रं स्वकायं व्यवलोक्य स्वहृदि पद्मचन्द्रस्योपरि मंकारबीजरश्मिना सर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं मञ्जुश्रीरूपं विभावयेत् | पीतवर्णं व्याख्यानमुद्राधरं रत्नाभरणं रत्नमुकुटिनं वामेनोत्पलं सिंहासनस्थं अक्षोभ्याक्रान्तमौलिनं चन्द्रासनं [क्: चक्रासनं] चन्द्रप्रभं भावयेदात्मानम् | ततो दक्षिणपार्श्वे सुंकारबीजसम्भवं सुधनकुमारं नानारत्नाभरणोज्ज्वलं रत्नमुकुटिनं [क्: संरत्न०] सर्वधर्मैकपुस्तककक्षानिक्षिप्तं संपुटाञ्जलिपूर्वकं तिष्ठेत् | वामपार्श्वे यमारिः कृष्णवर्णहुंकारबीजोद्भवः विकृताननः मुद्गरहस्तः पिङ्गोर्द्ध्वकेशः प्. ९६) नागाभरणभूषितः | ततो दक्षिणोत्तरपार्श्वे चन्द्रप्रभसूर्यप्रभौ पूर्वादिदिग्भागे वैरोचनरत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धयः आग्नेयादिकोणेषु लोचना-मामकी-पाण्डराताराश्चेति | ततो ज्ञानसत्त्वप्रवेशेन चक्षुराद्यधिष्ठानं कायवाक्चित्ताधिष्ठानाभिषेकपूजास्तुतिं च कृत्वा शिरसि अक्षोभ्यमुद्रणं पश्चाद् [क्: पश्चाद्व्यार०] ध्यानवान्मन्त्रमाजपेत् | तत्रायं मन्त्रः ओं धर्मधातुवागीश्वर मुः स्वाहा | || मञ्जुश्रीसाधनम् || ४७. सत्सौख्यं परमं समस्तजगतामिच्छोरनिच्छोः [क्: इच्छोः सुखं] सुखं स्वीयं स्वल्पमपि स्वभावमहतः सम्यग् गुरोराज्ञया | प्रज्ञापङ्कजिनीविकाशकरणे दक्षस्य [क्, ग्: दक्षिणस्य] संलिख्यते मन्दस्वल्पधिया मया भगवतो मञ्जुश्रियः साधनम् || श्रद्धां शुभस्य जननीं समुपाश्रितेन [क्: पासितेन] त्यक्ता च येन सकलाकुशलक्रियापि | तेनैव शुद्धमनसा गुरुतो निशम्य ध्यानादिकं भगवतः सततं विधेयम् || आदौ मनोभिरुचिते निचिते सुगन्धिपुष्पादिभिर्बहुविधैर्विजनप्रदेशे [क्, ग्: निचिते] | प्. ९७) चौरध्वनिप्रमुखकण्टकवर्जिते च निर्वर्त्य [क्: निर्वृत्य, ग्: निर्धन्य] कृत्यमपरं च सुखं निषद्य || यत्नतश्चञ्चलं चित्तमेकाग्रीकृत्य निर्भरम् | परार्थमाशये कृत्वा भावयेत् तदनन्तरम् || सत्त्वेष्वेकतनुजतोषसमतासंलक्षितां [क्: सत्त्वेवक] मित्रतां दुःखादुःखनिदानतोऽपि जगतामभ्युद्दीधीर्षां [क्: अभ्युदिधाया, ग्: अभ्युद्दिधार्षा] दयाम् | चित्तप्रीतिविशेषलक्षणवतीं [क्: विभु] सम्मोदिकामन्ततोऽसद्व्यासङ्गनिवृत्तरूपसहितां ध्यायादुपेक्षां बुधः || तदनु मनसि कृत्वा यावदिच्छाप्रकीर्णं विमलरुचिहिमार्चिर्मण्डलं शुक्लवर्णम् | तदुपरि सुकुमारं निर्मलस्वर्णवर्णं [क्, ग्: निर्भर स्वर्नं] कमलममलपत्रं [क्, ग्: कमलपत्रं] भावयेदष्टपत्रम् || चन्द्राम्भोरुहयोरुदंशुविसरव्यालोलयोरुत्तमामूर्ध्वं वर्द्धनशीलरश्मिकुहरं स्वर्णाकृतिं मंकृतिम् | पूर्वाभ्यां पिहितं हिताय जगतां मन्त्री चिरं भावयेत् | अत्यन्तोत्तममञ्जुवज्रपदवीमिच्छन् [क्: अत्यन्तोकम०] मनुष्योत्तमः || पश्चाज्जातिविपत्तिबाधकजराजाड्यादिदुःखाकुलं [क्, ग्: जापादि०] चन्द्राम्भोरुहयुग्ममंकृतिभवैश्छन्नीकृतं [ग्: श्छमी०] रश्मिभिः | विश्वं वीक्ष्य निरीक्ष्य [निरीक्ष्य द्रोप्पेद् इन् क्] चोत्तमसुखे सर्वैः समङ्गीकृतं बुद्धैस्तुल्यमतोऽपि पूर्णमनसं स्वात्मानमालोकयेत् || प्. ९८) पश्चाद् दिक्षु दशस्ववस्थिततनूननीय तै रश्मिभिः सर्वानेव गुरूंस्तथैव सुगतान् श्रीबोधिसत्त्वानपि | कृत्वा तान् पुरतो मनोरथमयं निष्पाद्य पूजाविधिं नानापुष्पसुगन्धिधूपविविधाकारेण [क्: सुगन्धिभिर्वि०] संपूजयेत् || पापादेरपि देशनादिपुरतस्तेषां विदध्यात् ततः तानेवांशुभिरेकतामुपगतान [क्: स्थाने] रोमावलीनां [क्, ग्: लीराञ्चिनैः] बिलैः | पुञ्जाकारतया प्रविश्य हृदये दृष्ट्वा ततस्तद्भवं ध्यायन् मोहमहाद्रिपाटनपटुं [क्: पुटं] श्रीमञ्जुवज्रं विभुम् || स्वच्छं षोडशवत्सराकृतिधरं शार्द्दूलपृष्ठस्थितं व्याख्याव्याकुलपाणिपद्मयुगलं वामार्द्धपर्यङ्किनम् | दीर्घं नापि न चापि खर्वमसमं सौन्दर्यराश्याश्रयं रत्नस्वर्णमणिप्रकारविविधालङ्कारमालाकुलम् || नासत्यं नाप्यसत्यं मुकुरतलमिव स्पष्टबिम्बायमानं ध्यात्वा वीरं [क्, ग्: चिरं] कुमारं सकलजनपरित्राणदं [क्, ग्: परित्राणं] वादिनाथम् [क्, ग्: देवादिनाथं] | पश्चादात्मानमेव व्यपगतकलुषं मञ्जुवज्रस्य मूर्त्त्या ध्यायेद् दीर्घं न यावद् भवति भगवता तुल्यदेहो मनीषी || तान्तं रान्तं [क्, ढ्: नान्तं] तथा सान्तं व्यञ्जनक्रमसंहितम् | ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रं ओकारं [क्: सकारं, ग्: सेकारं, ढ्: मैकारं] सानुनासिकम् || अपरमिह विशेषं सद्गुरोरेव वाचा [ग्: वाचो] विमलममलबुद्धेः प्रग्रहीष्यन्ति सन्तः | प्. ९९) प्रवरगुरुकृताज्ञो ध्यानमन्त्रक्रियायाः नहि सकलविशेषख्यापनेऽहं समर्थः || मञ्जुश्रियो यदि कुतूहलचेतसापि संराधनं भगवतः सततं विधत्ते | आराध्य सद्गुरुपदं मतिमांस्तथापि जाड्यान्धकारनिकरं नियतं भिनत्ति [क्: हिनस्ति] || श्रीमन्मञ्जुकुमारसाधनमिदं सम्यग् गुरोराज्ञया कृत्वा मन्दधिया मया यदमितं [क्, ग्: पदमितं] पुण्यं समासादितम् | तेनायासमपास्य सत्वरमयं श्रीमञ्जुवज्रोपमः श्रीचिन्तामणिकल्पवृक्षसदृशोऽप्यास्तां समस्तो जनः || || श्रीमद्वादिराट्साधनंन् समाप्तम् || || कृतिरियं पण्डितश्रीचिन्तामणिदत्तस्येति || ४८. नमो मञ्जुनाथाय | सत्कुङ्कुमारुणकुमारकरूपलक्ष्मीं संबुद्धरश्मिनिहतामितमोहजालाम् [क्: निहित] | पारीन्द्रबद्धललितासनमन्त्रधर्मव्याख्याकरं नमत कामदवादिराजम् [क्: यानीन्दु, ग्: धारीन्दु] || प्रथमं प्रातरुत्थाय पं विश्वपद्मे तु [क्: गु, ढ्: त] हृदि | अं-चन्द्रमण्डलस्योर्द्ध्वं ह्रींकारं कुङ्कुमारुणम् || प्. १००) दृष्ट्वा वदनशौचादिं [ढ्: दिकं, क्, ग्: दि] कृत्वा ध्यानालये शुचौ | सुखासनं च संविश्य मन्त्रं बुद्धगुणाकरम् || मैत्रीं सत्पुत्रसम्प्रीतिसहस्रगुणितां जने | दुःखनेतोर्द्दुःखाच्च कृपामुद्धर्त्तुकामनाम् [क्: मुर्द्धन्त, ढ्: मुद्धर्त्य] || नित्यं सद्गुणसंयोजनेच्छां प्रमुदितां तथा | निजकार्यमनालोच्योपेक्षामन्यार्थकारिताम् || ध्यात्वा मन्त्री [मन्त्री द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] स्फुरद्श्मिव्यूहेनानीय [क्: रेअद्स् फणानां यतान् जातानु] तान् जिनान् | तैर्नभः पूरितं दृष्ट्वा कृत्वा पूजां मनोमयीम् || अभ्यङ्गोद्वर्त्तनस्नाननानालङ्कारकारिणः [क्: नभानालक्षर] | स्फुरत्पूजौघसन्मेघान् विश्वक् [क्: विश्वं संस्थार्य देवतीं, ग्: विश्वकास्फार्य देवतीं, ढ्: विश्वक् संस्फूर्य देवतीं] सम्स्फार्य देवताम् || प्रणम्य निर्मितैः कायैरसंख्येयैः पृथक् पृथक् | रागविद्वेषसम्मोहैस्त्रिविधं कायमानसम् || संवेगाद् देशयेत् [क्: शयात्याय] पापं कृतकारितमोदितम् | आयत्यां संवरं सत्त्वैः सार्द्धंन् कुर्यात् पुनः पुनः || संबुद्धमञ्जुघोषाद्यैर्द्दानादिजनितं शुभम् | संमोद्याध्येष्य संयाच्य चिरं सद्धर्मदेशनाम् || त्रिरत्नशरणं गत्वा बोधिचित्तं सन्मार्गकम् [क्: सन्मार्जकं] | आश्रित्य ओं शून्यताज्ञानवज्रात्मकोऽहम् [क्, ग्: वज्रस्वभावात्मको] || प्. १०१) ततो विश्वपद्मस्थं मंकारेन्दूर्ध्वसंस्थितम् | स्फुरत्पिण्डाक्षरं दृष्ट्वा कृत्वा मञ्ज्वरं जगत् || प्रविश्याकृष्य सन्मन्त्री वादिराजं विभावयेत् | काश्मीरारुणसत्कायमायानिर्जितमन्मथम् || सिंहसिंहासनाक्रान्तं निर्भ्रान्तं ललितासनम् | वामप्रकोष्ठपूर्वेषु [क्: निष्ठर्थं, ढ्: निस्तब्धं] नीलेन्दीवरधारिणम् || संबुद्धगुणसन्दोहं रत्नालङ्कारसोज्ज्वलम् | निर्यद्रश्मिस्फुरद्बुद्धसन्दोहालोकमालिनम् || धर्मचक्रमहामुद्रानिबद्धकरपङ्कजम् | तद्वदिन्दीवरे तादृक् विश्वकृन्मन्त्ररश्मिना [क्, ग्: कृत्] || समानीय परं नाथं कूटागारादिभिः समम् [क्, ग्: स्वयं] | सदृशत्वं समापाद्य [क्: साद्य] संश्राव्य समयं त्रिधा | समाकृष्य प्रवेश्याथ बुद्धं सम्यक् वशं नयेत् || ओं वज्रसत्त्व समयदृश्यहोः समयस्त्वं समयोऽहं समयस्त्वमहं जः हुं वं होः | ओं कायाधिष्ठानं आः वागधिष्ठानं हुं चित्ताधिष्ठानं | उत्पलमुद्रया पिण्डाक्षरेण ज्ञानाधिष्ठानं च कृत्वा रश्मिसञ्चोदितसंबुद्धकायनिर्गतदेवताकारावर्जितकुम्भाम्बुज्ञानवज्रशिरा [क्: कुम्भावु, ढ्: कुम्भो अवु०] भवेत् | पूजितो दशदिग्बुद्धैः बुद्धपूजापरायणः [क्: ओमित्स् बुद्धपूजापरायणः प्रकुर्वन्तं] | सम्भूयोद्भावयेद् भव्यो भवसंसिद्धिशुद्धये || प्. १०२) भूयो विभाव्य संप्राप्य प्रश्रब्धिं कायचित्तयोः | हारदोलक्रमेणाथ मन्त्रजापं समारभेत् || विश्वमशेषगुणोदधिं कृत्वा प्रवेशादि प्रकुर्वन्तं विभावयन् [क्: भावयेत्] ओं आः हुं इत्यानीय क्षमापयेत् | स्वयं मञ्जुवरो भूत्वा जगत् पश्यंश्च [क्: पुण्यश्च] तन्मयम् | यत्र यत्र युज्यते कर्म सत्त्वार्थे च तथा न्यसेत् || रत्नत्रयप्रसन्नानां शिष्याणां स्मृतये कृतम् | साधनं वादिराजस्य स्याद् ध्रुवं लोकसिद्धये || सर्वान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् इष्टदेवतामन्तर्भाव्य [क्: ताया मन्त्र भाष्य, ढ्: ताया मन्त्रं भाव्य] तदुद्दिश्य मण्डलकमारभेत् | ओं ह्रीः स्वाहा इति हस्तादिप्रक्षालनाचमनमन्त्रः | ओं हुं आसनाधिष्ठानमन्त्रः | ओं वज्रभूमे हुं भूमिपरिग्रहमन्त्रः | ओं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं स्वाहा गोमयादिपानीयमन्त्रः [क्: गामादि०] | ततः सम्मार्जननिष्पन्ने ओं वज्ररेखे हुं इति रेखाधिष्ठानमन्त्रः | पुनः पुष्पैकं मण्डले दत्त्वा ओं सुरेखे सर्वतथागता अधितिष्ठन्तु स्वाहा इति पठित्वा हस्तं प्रक्षालयेत् | तदनु पुष्पैकं गृहीत्वा ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे रक्ष रक्ष मां हुं फट् स्वाहा इति स्वशिरोदेशे पुष्पं क्षिपन्नात्मरक्षां कुर्यात् | पुनः ओं आः हुं इत्यात्मरक्षादिमन्त्रः | तन्मण्डलं विश्वपद्मरूपेणालम्ब्य तदुपरि चन्द्रं तदुपरि कुङ्कुमारुणं भगवद्बीजं तद्रश्मिसमाकृष्टमनादिसंसिद्धं भगवन्तं प्रदीपसंक्रमणन्यायेनाकृष्य [क्: व्यायेन] तत्रैव प्. १०३) च प्रवेश्य भगवन्तं निष्पादयेत् | ओं मञ्जुघोषाय वज्रपुष्पे हुं ओं अक्षोभ्याय वज्रपुष्पे हुं ओं वैरोचनाय वज्रपुष्पे हुं रत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धयः लोचनामामकीपाण्डराताराः | पूर्ववत् पुष्पधूपदीपनैवेद्यसुगन्धवस्त्रसमारम्भेण [क्: समारण, ढ्, ग्: समालभन] अधिष्ठानं [ग्: तेनाधिष्ठाय] दातव्यम् | वन्दनापापदेशनापुण्यानुमोदनां कृत्वा मन्त्रं जपेत् | ततो विसर्ज्जयेत् ओं वज्र मुः | ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यमनुत्पन्नत्वात् | ओं आः हुं फट् स्वाहा इति सार्वभौतिकबलिमन्त्रः [क्: तोभातिका] | ओं हारीत्यै महायक्षिण्यै हर हर सर्वपापानि मे क्षीं सर्वयक्षिणि प्रवेशनि स्वाहा हारीतीमन्त्रः | ओं अग्रपिण्डासनेभ्यः स्वाहा अग्रपिण्डमन्त्रः | ओं उत्सृष्टपिण्डासनेभ्यः स्वाहा उत्सृष्टपिण्डमन्त्रः | ओं आः सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये हुं हुं प्रतिमादेः स्नानमन्त्रः | || वज्रयोगिनीभाषितं वादिराजमञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् || प्. १०४) ४९. नन्मो मञ्जुश्रिये | पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं [क्, ग्: तानन्तरं] विश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डले रक्तप्लींकारं [क्; ककारं, ग्: ह्रींकारं] दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः समानीततथागतज्ञानमत्रैव प्रवेश्य तत्परिणामेनोत्पलं तन्मध्यचन्द्रस्थं तद्बीजं तद्विनिर्गतरश्मिभिर्वादिराड्मञ्जुश्रीरूपं जगन्निष्पाद्य निजबीज एव प्रवेश्य तत्परिणतमात्मानं झटिति मञ्जुश्रियमभिनिष्पादयेत् | द्विभुजैकमुखं पीतं ललिताक्षेपमुद्रया सिंहासनस्थं व्याख्यानमुद्रासलीलकरद्वयं रत्नमकुटिनं दिव्यालङ्कारभूषितमुत्पलवामभुजाधिष्ठितमूर्त्तिकमक्षोभ्यमकुटिनं एवं समयसत्त्वमुत्पाद्य हृद्बीजसमाकृष्टज्ञानसत्त्वं पुरतो दृष्ट्वा [क्: हस् समयसत्त्वं पुरतो वृट्वा अfतेर् दृष्ट्वा] समयस्त्वं दृश्यहोः समयस्त्वं समयोऽहं समयस्त्वमहमिति समयचोदनां कृत्वा जः हुं वं होः इति चतुर्बीजाक्षरैराकर्षणादिकं [क्, ग्: कर्णादिकं] कारयेत् | मन्त्रस्त्वयमेव वर्णसन्दोहराजः | || इति वादिराट्साधनं समाप्तम् || प्. १०५) ५०. पूर्वोक्तविधानेन प्रथमं हृदीन्दुमध्ये बीजं [बीजं द्रोप्पेद् इन् क्] षष्ठस्य पञ्चमं पञ्चमस्वरेण पूरितं शून्यद्वयदेवेनाक्रान्तं [क्: द्ववेदवना] तद्बीजरश्मिजगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पूजयित्वाभिवन्द्य च अनेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं | ततो रत्नत्रयं मे शरणमित्यादि पठेत् प्रणिधानपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं [ओं वज्रगन्धे ओं नोत् तोबे fओउन्द् इन् क् ; क्, ग्: पूर्वध०] भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | ततो ##- बीजं मायोपमाकारं त्रैधातुकमशेषतः | दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः | न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः || इत्यधिमुच्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् | पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं श्रीमञ्जुवज्रं पञ्चवीरकशेखरं कुमारं सर्वाभरणभूषितं कुङ्कुमारुणं वामेनोत्पलं दक्षिणेन लीलया स्थितं सिंहासनस्थमात्मानं कुमाररूपेण चिन्तयेत् | अस्य मुद्रा भवति - हस्तद्वयं सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयाभ्यामनामिकानखौ पिधाय उत्पलविकचसम्स्थिता | हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्वं वा लक्षजापः ओं वागीश्वर [क्, ग्: पञ्चवीरशे० ; क्, ग्: वागीश्वरं] मुः | || मञ्जुघोषसाधनम् || प्. १०६) ५१. नमः श्रीवादिराड्मञ्न्जुघोषाय [नमस्कार ओन्ल्य fओउन्द् इन् क्, ब्] | नत्वा ज्ञानमयं नाथं सर्वसिद्धिप्रदायकम् [क्, ब्: प्रसाधकं] | तत्साधनमहं वच्मि [क्, ढ्, ग्: वक्षे] क्रियातन्त्रानुसारतः || प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽभिरुचिते [क्: रुचिस्थाने] स्थाने यथासुखमुपविश्य दुःखार्णवे पतितं सत्त्वधातुं दृष्ट्वा प्रणिधिं कुर्यात् | दुःखिता अमी सत्त्वाः संसारे मंसरन्ति ते मया मञ्जुघोषेण भूत्वा सर्वसत्त्वा [सर्वसत्त्वा fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] अनुत्तरपदे प्रतिष्ठापयितव्या इति | ततः पटादिगतं [क्, ब्: पटादिकं] भगवन्तंन् मञ्जुघोषं गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुरतोऽवलम्ब्य पुष्पादिभिः सम्पूज्य प्रणिपत्य पापदेशनामकरणसंवरं पुण्यानुमोदनां आत्मभावनिर्यातनां त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादं [क्, त्पादनेन गाथा, ढ्: त्पादनञ्च] च कुर्यात् अनेन गाथाद्वयेन - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् | अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः || उत्पादयामि वरबोधिचित्तं निमन्त्रयामि [ढ्: म्यहं] अहं सर्वसत्त्वान् | इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय || ततो मार्गाश्रयणम् | ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं इत्यर्थानुगमेन वारत्रयमुच्चार्य स्वभावशुद्धमधिमुच्य सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् | त्रैधातुकं शून्यमलक्षणं प्. १०७) ग्राह्यग्राहकवर्जितं दृष्ट्वा स्वहृदये [क्, ब्: स्वहृद्यंका०] अकारेण चन्द्रमण्डलं तस्योपरि मुःकारं तप्तचामीकराभं तदुद्भूतगभस्तिसमूहैः [क्, ढ्, ग्: तदुद्भव] सर्वलोकधातुप्रसरानवभास्य यथाभव्यतया सत्त्वानामर्थं कृत्वा सर्वतथागतान् सञ्चोद्य तस्मिन् बीजे प्रवेश्य तत्सर्वं निष्पाद्य [क्, ढ्: निष्पत्या] मञ्जुघोषस्वरूपमात्मानं भावयेद् द्रुतकनकनिभं द्विभुजमेकमुखं [क्, ब्: द्विभुजैक] सिंहस्योपरि पद्मचन्द्रासने [क्, ब्: सनार्द्धपर्य] अर्द्धपर्यङ्कनिषणं त्रिचीरं रत्नमुकुटिनं चन्द्रप्रभामण्डलं कुमाराकाररूपिणं सर्वालङ्कारभूषितं शृङ्गाररससंयुक्तं ईषद्धसितं द्वाभ्यां हस्ताभ्यां धर्मचक्रमुद्राधरं [ग्: मुद्रां दधानं] अवसव्यभुजासक्तप्रज्ञापारमितासहितेन्दीवरं [क्, ढ्, ग्: सव्य] वामजङ्घाश्रितयमान्तकं [क्: पद्मान्तकं, क्, ब्: यामान्तकं] महाक्रोधं नीलवर्णं विकटदंष्ट्राकरालं पिङ्गलकुटिलकेशमारक्तमण्डलाक्षं [क्, ढ्, ग्: मण्डलाङ्गं] भयानकं [भयानकं विभूषितशिरसं fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भृकुटीघोरमुखं कपालमालाविभूषितशिरसं सव्यकरेण भगवतो जङ्घावलग्नं वामे दण्डधरं एवं विभाव्य कायवाक्चित्तेषु चन्द्रमण्डले ओं आः हुं इति त्र्यक्षरं [क्, ढ्, ग्: अक्षरं] सितरक्तनीलवर्णं यथाक्रमेण विन्यस्य ततः स्तनान्तरितचन्द्रमण्डले मुःकारं विचिन्त्य ततः [ढ्: तत्] पूज्यपूजकयोरभेदमालम्ब्य [क्, ग्: भेद्यमव] नानाविधदेवताभिः संस्तूयमानमात्मानं दृष्ट्वा स्फुरणसंहरणेन तावद् भावयेत् यावत् खेदो न जायते प्. १०८) एवं भावयतो [क्, ढ्: भावयते] नित्यं बुद्धबोधिप्रसिद्धये [क्, ढ्, ग्: प्रसिध्यति] | इह [क्, ब्: इहैव] जन्मनि प्राप्नोति मञ्जुनाथमहाकृपाम् [क्, ढ्, ग्: कृपं] || भावनाखिन्नः स्वहृदि चन्द्रमण्डले मन्त्रं विन्यस्य जपेदासक्तमानसः [क्, ब्: जपेदति] | तत्रायं जपमन्त्रः ओं धर्मधातुवागीश्वर मुः | एवं जपं कृत्वा भावनां चाप्यखेदतः उत्थातुकामश्चेत् [क्: उत्थितु] पुनस्तथैव संपूज्य संस्तुत्य कुशलं परिणाम्य क्षमापयेदनया गाथया - यत् कृतं दुष्कृतं किञ्चित् मया मूढधिया पुनः | क्षन्तव्यं तत् त्वया नाथ यतस्त्राताऽसि देहिनाम् || जगद्धिताय प्रणिधानं कुर्यात् | ततः - अनेन कुशलेनाहं बुद्धत्वमधिगम्य च | तारयेयं जगत् कृत्स्नमगाधाद् भवसागरात् || ततः सर्वधर्मसमतामध्यालम्ब्य सर्वं मञ्जुघोषमयं पश्यन् स्वदेवतागर्वमुद्वहन् [क्, ढ्: देवता] यथासुखं विहरेदिति | एवं चतुःसन्ध्यं [क्: चतुःसन्ध्येन्द्रियं लङ्घ्यया] त्रिसन्ध्यं वा करणीयमिति | इति साधनमाधाय [ग्: माराध्य] यदवापि [क्: पदं] फलं [क्: कलं] मया | तेनायंन् [ग्: तन्मयं] त्रिभवो [क्: त्रिभुवो] लोको भूयान्मञ्जुवरोऽखिलः || || आर्यश्रीमद्वादिराड्मञ्जुश्रीसाधनं [क्, ब्: रेअद्स् आर्यवादिराटसाधनं समाप्तमिति] समाप्तमिति || प्. १०९) ५२. प्रथमं तावन्मन्त्री सुगन्धोपलिप्तं नानापुष्पावकीर्णं भूमिभागं कृत्वा तन्मध्यसुखासने समुपविश्य त्रिऽऽअरणगाथामुच्चारयेत् | पश्चात् स्वहृदये अकारं पश्येत् तत्परिणामेन चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये मुःकारं चिन्तयेत् | ततो मुःकारात् पञ्चवर्णान् रश्मिमेघान् [क्: रश्मीन्] स्वरोमकूपेभ्यो निश्चारयेत् | तैश्च रश्मिभिर्मञ्जुघ्षरूपैः संच्छन्नं गगनं पश्येत् | ततस्तान् पुष्पादिभिः पूजयेत् | ततः पापदेशनां पुण्यानुमोदनां प्रणिधानादिकं च कुर्यात् | ततश्चतुर्ब्रह्मविहारं भावयेत् | पश्चात् तत् सर्वं शून्यं ध्यात्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रमुच्चारयेत् | ततः पुनरपि स्वहृद्यकारं पश्येत् | तत् [ढ्: तच्च] परिणम्य चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये मुःकारं तत्परिणामेन मञ्जुघोषरूपमात्मानं पश्येत् सिंहस्थं कनकगौरवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं व्याख्यानमुद्राव्यग्रकरं [क्: प्यग्र] वामपार्श्वे उत्पलधरं अक्षोभ्यमकुटिनं दक्षिणे [क्: दक्षिणेन] सुधनकुमारं वामे यमान्तकं पश्येदिति | भावनायाः [क्: भावनया] खिन्नो मन्त्रं जपेत् ओं वागीश्वर [क्: वागीश्वरं] मुः | || वादिराट्साधनं समाप्तम् || प्. ११०) ५३. प्रक्षाल्यार्चनपापदेशनशुभामोदादिमैत्र्यादिक मन्त्रोपाधिकसर्वधर्मतथतां चन्द्रद्वयान्तर्गतम | पीताम्भोजं बिभर्त्ति पीतविलसन मंकारबीजं ततः चन्द्रादेः परिणामतो झटिति स स्याद् वादिराजः स्वयम् || ततः [क्: तथा] प्रज्ञाकरं हान्तं रान्तं [क्, ग्: नान्तं] सान्तं सुपण्डितम् | ईश्वरिणं जपेन्मन्त्रं अर्द्धेन्दुबिन्दुनादिनम् || || प्रज्ञावृद्धिनिधिवादिराट्साधनं समाप्तम् [समाप्तं ओमित्तेद् इन् ढ्] | कृतिरियं पण्डितश्रीहरिहरस्य || ५४. लोकानुग्रहकारिणे कुमाराकारधारिणे | मञ्जुश्रिये नमस्तुभ्यं तथतापथदेशिने || म~जुश्रीकल्पोक्तविधिना वादिराट्साधनं निगद्यते | प्रथमं तावत् चतुरस्रं चतुर्द्वारं नानारत्नस्वचितवितानोपशोभितं मुक्तामयं ध्वजपताकादिमण्डितं [क्: नाश्रितं] मण्डपं विचिन्त्य तत्र मध्ये पट्टमसूरकं [क्: पदममूरकं, ढ्: पटमसूरकं] तत्रोपविश्य इदानीं बोधिचित्तमुत्पादयेत् | यावन्तः सत्त्वाः सत्त्वसंग्रहेण संगृहीतास्ते [क्: स्तत्सर्वं] प्. १११) सर्वे मया मञ्जुश्रीज्ञाने प्रतिष्ठापयितव्या इति यद्वा अनित्याः क्षणिका [क्: क्षणिक] निरात्मानः चित्तविठयिताः [क्: चित्तविपठित्वा] स्वप्नेन्द्रजालसदृशाः प्रतिभासमात्रा आदिशान्ताः प्रकृतिपरिशुद्धा अभावा अजाता अनुत्पन्नाः तथताभूतकोटिशून्याः [क्: पञ्चतथा] सर्वधर्मा इति शून्यताया अधिवचनम् | तृष्णावशात् अमी सत्त्वा अविद्यान्धीकृता अकर्मविपाकदर्शिनः तेभ्यो गम्भीरं प्रतीत्यसमुत्पादकर्मक्रियावताराय धर्मं देशयिष्यामीति करुणाया अप्यधिवचनम् | अत एवाह भगवान् समाजादौ - शून्यताकरुणाभिन्नं बोधिचित्तमिति स्मृतम् | अस्योत्पादादुत्पादितं बोधिचित्तं बोधिसत्त्व इत्युच्यते | ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् मनसैव सम्पूज्य ततः स्वहृदि हुंकारं रक्तवर्णंन् सूर्यकोटिशतसहस्रज्वलनभासुराकारमात्मानं ज्ञानदेहमवलोक्य तेनैव सूर्यमण्डलं विभाव्य तदुपरि चन्द्रमण्डलं कुङ्कुमाभं तत्र परमाक्षरमनेकपुण्यकोटिशतसहस्रनिर्यातनं मंकारं पञ्चवर्णसमायुक्तं दिग्व्योमपर्यन्तं समीक्ष्य ततो ज्ञानोच्छ्रेकात् सञ्चोद्य भगवन्तं मञ्जुश्रियं तप्तकाञ्चनाभं पञ्चवीरकुमारं धर्मचक्रमुद्रासमायुक्तं प्रज्ञापारमितान्वितनीलोत्पलधारिणं सिंहस्थं ललिताक्षेपं सर्वालङ्कारभूषितं शृङ्गारसागरतरङ्गप्रभया [सागर द्रोप्पेद् इन् क्] त्रैधातुकमापूरयन्तं अनवरतगद्यपद्यसंस्कृतबहलानेकरुतधर्मं [क्: बहुलनक, ग्; बहुलामेक] देशयन्तं स्फुरणसंहरणपूर्वकमानीय प्द्f ७०, प्. ११२) प्रवेश्य ओं मञ्जुवर हुं इत्यनेन दृढीकृत्य मञ्जुवज्रस्वभावात्मक्रोऽहमिति भावयेत् | ततो भावनया खिन्ना जपेन्मन्त्रं ओं मञ्जुवर हुं | एषा भगवतो विधिः शुचिसाचारसम्पन्नः सन् सप्त लक्षाणि जपेत् | || वादिरादसाधनं समप्तम् || ५५. नमोऽरपचनाय | शशधरमिव शुभ्रं खड्गपुस्ताङ्कपाणिं सुरुचिरमतिशान्तं [क्, ब्: सुरचित] पञ्चचीरं कुमारम् | पृथुरतिवरमोक्षं पद्मपत्रायताक्षं कुमतिदहनदक्षं मञ्जुघोषं प्रणम्य || लघुतरमुपदेशं चक्ररत्नस्य कुर्यामरपचनसुसिद्ध्यै जन्मिनो येन् नूनम् | निखिलपदवीबोद्ध्रीं [क्, ब्: बोधिं] प्राप्नुवन्त्यग्रबुद्धिमविरतमभियोगाद् भावयन्तोऽर्द्धवर्षम् || सुरभिकुसुमाकीर्णे गन्धतोयोपसिक्ते समशुचिसुमनोज्ञे मन्त्रविद् भूमिभागे | क्वचिदतिमृदुरम्ये विष्टरे चोपविश्यसुखरतिमनिमित्तं भावयेद् बोधिचित्तम् || प्द्f ७०, प्. ११३) स्वभावशुद्धं [क्, ढ्, ग्: सिद्धं] समुदीर्य मन्त्रं विभाव्य शून्यं निखिलं समन्तात् | परार्थसार्थं पुनरात्मदेहं प्रभास्वरं तं सकृदेव पश्येत् || अथान्तरीक्षे स्वहृदीन्दुमण्डलं स्वरेण चाद्येन [क्, ब्: वाद्येन] विभाव्य भास्वरम् | अथात्र धीःकारमुदीक्ष्य पाण्डुरं तं मञ्जुघोषं विदधीत निर्मलम् || शशाङ्ककोटिद्युतिमादधानं न्यसेच्च सर्वाभरणोज्ज्वलं तम् | ध्यानैकनिष्ठं कमलोपरिस्थं सरागमीषद्धसितं मनोज्ञम् || स्वहृदि वरमकारं विस्फुरन्तं समीक्ष्य तमतुलघृणिजालं चक्रमष्टाररूपम् | तदुपरि शशिबिम्बं भावयेत् तेन मन्त्रीः शशधरकरगौरं मञ्जुघोषं तमेव || विहसितसकटाक्षां [क्, ब्, ढ्, ग्: विक्र] दक्षिणे चारुरूपां गुरुतरकुचयुग्मां केशिनीं तस्य पश्येत् | सुरुचिरललिताङ्गीं वामतश्चोपकेशीं सकलगुणनिधाने भावयेत् ते च नाभ्याम् || न्यस्येत् पुरस्तात् खलु जालिनीप्रभं सुशुभ्ररेफोद्भवमेव निर्मलम् | प्द्f ७१, प्. ११४) पंकारजं रश्मिमयं मनोहरं [क्, ब्: रमं] चन्द्रप्रभं तं विदधीत पृष्ठतः || ज्वलन्गभस्तीन्यथ चाक्षराणि पृथुप्रभावानि विभावयेच्च | अज्ञानशैलं विधमन्ति तानि कुर्वन्ति सुज्ञानमनाविलं च || चक्रं भ्रमत् शीघ्रमधो विचिन्त्य मोहान्धकारं विधमत् समस्तम् | सदैव तन्निश्चलमेव पश्येत् शशाङ्कबिम्बं बृहदंशुजालम् || शशाङ्कतो वै पृथुरश्मिमेघं निःसृत्य पश्येद् दशदिग्व्रजन्तम् | सत्त्वानलङ्कृत्य तथात्मदेहमागत्य चान्त्ये प्रविशन्तमिन्दौ || सदरपचनमन्त्रं संजपन् मन्त्रिमुख्यो दृढमतिरूपदेशात् भावयन्नाशु भूमीः | वरमिवलमनोज्ञाः पारमीश्चापि सर्वाः प्रहतविमतिदोषाः प्राप्नुयात् ता जिनानाम् || वरगुरुरतिवज्रैरग्रसद्धर्मतेजैः [ढ्: गञ्जैः] सुगतगणपुरस्ताद् योऽभिषिक्तो विधानात् | सुमतिरजितमित्रस्तेन संग्रन्थितं हि सदरपचनचक्रं जन्मिनां बुद्धिसिद्ध्यै || प्द्f ७१, प्. ११५) संग्रन्थ्य चक्रं सुविधानमग्र्यं पुण्यं मयाऽऽप्तं विपुलं समन्तात् | यत् तेन लोको निखिलोज्झिताघः [क्: ओमित्स् ज्झिताघः बीज इन्च्लुदिन्ग् थे चोलोफोन् अन्द् पर्त् ओf थे नेxत् साधन] सन्मञ्जुघोषोऽस्तु सुखैकनिष्ठः || || अरपचनसाधनम् || ५६. नमोऽरपचनाय | प्रथमं तावत् मन्त्री मनोऽनुकूले प्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृद्यादिवर्णोद्भवेन्दौ चतुर्थस्य चतुर्थं बीजमीकारान्तं बिन्दुद्वयसंयुतं विभाव्य ततस्तत्करनिकरैरपसारितक्लेशान्धकारहृदयो [क्, ब्: हारं] मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षेति चतुर्ब्रह्मविहारं भावयेद् वक्ष्यमाणक्रमेण | का मैत्री (?) या सर्वसत्त्वेष्ठेकपुत्रप्रेमता [क्, ग्: मेकता] | का करुणा (?) या त्रिदुःखदुःखितानां सत्त्वानां संसारसागरादुद्धरणकामता | का मुदिता (?) उत्पादितकुशलमूलपरभोगैश्वर्यादिषु हृष्टचित्तता | कोपेक्षा (?) सर्वत्र प्रतिघानुनयपरहितधर्मतायां [ढ्: घातन] स्वरसवाहिनी प्रवृत्तिरिति | चतुर्ब्रह्मविहारभावनानन्तरं स्वहृद्बीजरश्मिभिरेव निर्गतसमस्ताकाशदेशव्यापिगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् प्द्f ७२, प्. ११६) स्फुरणसंहरणाकारेण जगदर्थक्रियाकरुणैकपरान् दृष्ट्वा स्वहृद्बीजकिरणैरेव दिव्यगन्धपुष्पप्रकरादिकं निश्चार्य मण्डलपूर्वकं कृताञ्जलिना गुरुबुद्धबोधिसत्त्वचरणकमलविन्यस्तमूर्ध्ना [क्, ब्: सत्त्वानां] प्रणामना [क्, ढ्, ग्: णामो] वन्दना | तद्रश्मेरेव निर्गतपुष्पधूपदीपगन्धचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टापताकादिभिस्तेषां [क्, ढ्, ग्: ओमित् च्छत्र] च बाह्याध्यात्म्यपूजादिभिः संपूजनं पूजा | ततः पापदेशनादिकं कुर्यात् - द्वेषाच्च [क्, ब्: रेअद्स् दिffएरेन्त्ल्य - यत्पापं मयोपार्जितं सर्वजन्मसु रागजदेवणमोहनं वा कायेन वा मनसा वा वचोभिर्वा तत्सर्वं प्रतिदेशयामि | ] रागादथ मोहतोऽपि कायेन वाचा मनसाऽन्यतोऽपि | पापं कृतं कारितमेव यत् तत् सर्वं जिनानं पुरतो दिशामि || इति पापदेशना | पुण्यं [क्, ब्: रेअद्स् दिffएरेन्त्ल्य - यत्पुण्यं च सर्वतथागतानां बोधि सत्त्वश्रावकप्रत्येकबुद्धानां सद्गुरूणां च तत्सर्वं पुण्यमनुमोदयामि |] च यत् सर्वतथागतानां अन्यच्च सम्बोधिसमाश्रितानाम् | प्रत्येकबुद्धस्य च सद्गुरूणां सर्वं [सर्वं पुण्यं इन् ढ्] जिनानां स्वनुमोदयामि || इति पुण्यानुमोदना | समस्तकालत्रयवर्तिबुद्धाननन्तदिग्व्यापिकृपागुणौघान् [क्, ब्: यावन्ति] | प्द्f ७२, प्. ११७) प्रहीनदोषार्यगणान् सधर्मानवेत्य भक्त्या शरणं प्रयामि || इति त्रिशरणगमनम् | संश्रित्य जैनं परिशुद्धमार्गं ब्रह्मेन्द्ररुद्रप्रभृतिष्ठनर्घम् | इत्थं मयोपाजितपुण्यवृन्दाद् उत्पादयाम्येष सुबोधिचित्तम् || इति जिनमार्गाश्रयणबोधिचित्तोत्पादौ | एवं सप्तविधानुत्तरपूजानन्तरं गुरुवचसा बाह्याध्यात्म्यशून्यतां विभाव्य पुनस्तदृढीकरणार्थं [क्, ब्: स्तदेव] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहसिति गाथामुच्चार्य तदनु स्वचित्तं प्रतिभासमात्रं स्वच्छाप्रतिघरूपमादिस्वरोद्भवेन्दुमण्डलाकारेण स्वचित्तं विचिन्त्य तदुपरि पूर्वोक्तबीजं तदिन्दुबीजपरिणतं खड्गं स्फुरद्रूपं तदनु मुष्टिमध्ये शशधरोपरि पूर्वोक्तबीजं ततः खड्गबीजपरिणतं मञ्जुघोषं शरत्काण्डसमप्रभं दशदिगालोककरनिकरधरं द्विभुजं कुमाराकृतिं सव्येन समस्ताज्ञानोच्छेदनैकपरप्रज्ञाखड्गव्यग्रकरं अवसव्येनोपायभूतसकलशास्त्रकलापुण्यैकपुस्तकव्यग्रपाणिं [क्, ब्: हस्तः] सर्वालङ्कारभूषितं रक्ताम्बरधरं ध्यानैकनिष्ठं प्रबुद्धपद्माननं कमलदलेक्षणं [क्, ढ्, ग्: मले] उत्पादितमहापुरुषलक्षणं इन्द्रनीलमणिसन्निभाकुञ्चितपञ्चचीरं सिताष्टदलकमलेन्दौ वज्रपर्यङ्केनोपविष्टं सर्वतथागतज्ञानस्वरूपं मञ्जुश्रीरूपमात्मानं विभाव्य एवं समयसत्त्वाहङ्कारवान् प्द्f ७३, प्. ११८) योगी स्वहृदि अंकारनिष्पन्नं शुभ्रमष्टारचक्रं स्फुरत्किरणगणैरशेषाज्ञानविध्वंसनकरं दक्षिणावर्त्तक्रमेणास्त्रं [क्, ढ्: शुध्वं दृ, ग्: शुध्वमनु दू०] भ्रमद्दृष्ट्वा तदुपर्यन्तरीक्षे आदिवर्णोद्भवेन्दुमण्डलं तदुपरि पञ्चाक्षरं यथाक्रमेण ज्वलदनलसङ्काशं सरश्मिकं समस्ताज्ञानोच्छेदकरं गुरूपदेशतो विभाव्य देवताकारनिष्पादनानलसो मन्त्री स्फुरणादिकं कृत्वा जपं कुर्यात् | अथवा हृदीन्दुमध्ये शुभ्राकारनिष्पन्नमरपचनाख्यं सितं सर्वालङ्कारभूषितं हृष्टं ध्यानैकनिष्ठं वज्रपर्यङ्केनोपविष्टं दक्षिणवामकराभ्यां असिपुस्तकौ [क्, ग्: मणिपु०] धारयन्तं इन्द्रनीलसकलाकुञ्चितपञ्चचीरधरं स्फुरदिन्दुसमाननं वदतां वरं स्वबीजेन्दुयुक्तहृदयं विभाव्य तस्य पुरतः शुक्लरेफोद्भवजालिनीप्रभं अरपचनवद् [क्, ढ्, ग्: ओमित् अरपचनवत् द्विभुजादियुक्तं] द्विभुजादियुक्तं स्वहृदीन्दौ स्वबीजाधिष्ठितं [क्, ब्: जान्वितं] दृष्ट्वा तदनु पृष्ठतः सितपकारनिष्पन्नं चन्द्रप्रभं स्वहृदीन्दौ बीजसंयुक्तमवलोक्य ततो दक्षिणे [क्, ब्: णतः] शुभ्रचकारनिष्पन्नां केशिनीं सितां सर्वालङ्कारभूषितां पीनपयोधरां सव्यावसव्येनासिपुस्तकधरां [क्, ढ्, ग्: ओमित्] स्वहृदीन्दौ बीजान्वितां विचिन्त्य एवं उत्तरेण [क्, ढ्, ग्: ओमित्] शुक्लनकारनिष्पन्नामुपकेशिनीं च स्वहृदीन्दौ बीजसमन्वितां विभाव्य सर्वानरपचनसदृशान् विचिन्तयेत् | इत्थं देवतागणहृद्बीजकिरणस्फुरणसंहरणैर्जगदज्ञानवृन्दमुच्छेदयन् धर्मामृतसकलशास्त्रशिल्पकलापैः सर्वसत्त्वान् सन्तर्पयन् मुहुर्मुहुः स्वच्छाप्रतिघरूपमात्मानं विभाव्य गुरूपदेशतः समाहितो प्द्f ७३, प्. ११९) मन्त्री जपं कुर्यात् | प्रणवादिपञ्चबीजाक्षरमध्ये समयसत्त्वबीजान्तमन्त्रः | यदा उत्थानाशयो [क्, ग्: उत्थासना] भवेत् [क्, ब्: भवति] तदा स्वमन्त्रं गुरूपदेशादुच्चार्य तदनु शताक्षरगाथां पठेत् | ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं [क्, ब्: चित्तश्रियः] श्रेयः कुरु हुं ह ह ह ह होः भगवन् [क्: ओमित्स्] सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः इति शताक्षरमन्त्रपठनानन्तरं स्फुरणादिकं विसृज्य समयसत्त्वगर्वेण सर्वेर्यापथेषु विहरन् समाहितो योगी सम्यग्ज्ञानसागरपारगो [क्, ग्: पाशो] भूत्वा अचिरेणैव कालेनानुत्तरां बोधिं प्राप्नोतीति | संलिख्य साधनं शुभ्रं मुक्तकेनेह मुक्तगे [क्, ढ्, ग्: व्यक्तवे] | पद्माकरस्य यत् पुण्यं तदस्तु भवमुक्तये || || मुक्तकेनारपचनसाधनं समाप्तम् || प्द्f ७४, प्. १२०) ५७. मध्ये मञ्जुश्रियंन् [क्, ग्: सम्पश्येत्] न्यस्येद् रक्तवर्णं पूर्वेण जालिनीप्रभं हरितवर्णं रेफाक्षरेण [क्, ग्: रेफोद्भवेन] दक्षिणेन केशिनीं पीतवर्णां पकारेण पश्चिमेन चन्द्रप्रभं चन्द्रवर्णाभं चकारेण नकारेण उपकेशिनीं रक्तवर्णां लिखेत् | वरदमुत्पलकरं मञ्जुश्रियं वामेन पद्मधरं वरदं जालिनीप्रभं उत्पलवरदहस्तामुपकेशिनीं वरदपद्महस्तं चन्द्रप्रभं रक्तपद्मधरां केशिनीं वरदकरां च | नाभिमूले चक्रमष्टारं भ्रमन्तं वह्निसमप्रभं तदुपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि चतुरारं चक्रं चक्रान्तर्गतान्यक्षराणि ध्यायेन्मन्त्राक्षराण्येव देवताबिम्बम् | तेषां हृदये तान्येवाक्षराणि [क्, ग्: भावं चा०] | ततः सकलान् वर्णान् सर्वरसगुणोपेतान् दशदिग्व्यापकानिति यावत् | || आर्यमञ्जुश्रीभट्टारकभावनोपदेशः || प्द्f ७४, प्. १२१) ५८. सद्योऽनुभवमञ्जुश्रीसाधनं साधु कथ्यते | प्रज्ञार्थिजनार्ययैः [क्: जनदोः, ढ्, ग्: जनाद्यैः] प्रज्ञाविषव्यामोहहानये || प्रथमं तावद् [क्, ग्: भावये०] योगी क्वचिन्मनोऽनुकूले प्रदेशे अकारस्वरोद्भवेन्दुस्थितधीःकारबीजविनिर्गताङ्कुशाकार##- ततश्चित्ताकारपरिणतकुमुदबन्धुस्थितधीःकाराभिनिवर्त्तितानिमित्तनिस्त्रिंशं [क्, ढ्, ग्: निशित०] पश्येत् | तदग्रे आदिस्वरपरिणताब्जोपरि असिबीजं सर्वमेतत् परिणम्य खड्गपुस्तकधारिणमाकुञ्चितपञ्चचीरं रक्तवस्त्रयुगयुतं [क्, ग्: युतयुतं] शृङ्गारवेशधारिणं स्मितविकसितवदनं शशाङ्ककान्तितुल्यशोभं विश्वदलकमलस्थबद्धपर्यङ्कं [क्, ग्: मर्द्धप] सद्योऽनुभवारपचनरूपमात्मानमीक्षेत | ततः स्वहृद्यादिस्वरपरिणतमस्पृशदष्टारचक्रं तदुपर्यङ्गुरीमात्रेण स्वरादिसंभूतमस्पृशन्तमिन्दुमण्डलं [क्, ब्: संसृत] तत्र च चन्द्रबीजजनितमसिं तत्कोटिचन्द्रं च पूर्वोक्तखड्गबीजविराजितं खड्गादिपरिणामेन च तथैव मञ्जुघोषं विभावयेत् | तदग्रे च रेफजखड्गादिस्वरमोषधीशस्थितरेफं [क्, ढ्, ग्: रजो] विभाव्य खड्गादिपरिणतं जालिनीकुमारं भगवद्रूपं पश्येत् | तथा पृष्ठे तथैव पञ्चमाद्यक्षरेण [क्, ब्: माक्ष०] चन्द्रप्रभंन् दक्षिणे तथैव चकारेण केशिनीं स्तनभरविराजितां नाथरूपां वामे चोपकेशिनीं नकारेण तथैव च सर्वेषां स्वहृन्निशाकरे सितं स्वस्वबीजं विचिन्तयेत् | प्द्f ७५, प्. १२२) ततो नायकहृद्बीजविनिर्गतांश्वाकृष्टज्ञानसत्त्वेन [ग्: ताश्चा] सहैकतां च चक्रं च शीघ्रं भ्रमत् चन्द्रस्थदेवताचतुष्टययुक्तं चात्मानं स्थितं [क्, ढ्, ग्: स्थिरं] अशेषवाङ्मयं स्फुरणसंहरणं च ध्यायात् | ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रम् | तत्रायं मन्त्रराजः अरपचन धीः इति | सद्योऽनुभवमञ्जुश्रीसाधनं पुण्यमाचितम् | यत् कृत्वा तेन लोकोऽस्तु मञ्जुघोषसमः सदा || || सद्योऽनुभवारपचनसाधनम् || ५९. बीजेभ्यः स्फारयेद् रश्मीनुच्छ्वासेनाथ रश्मिभिः | निःश्वासौघैर्ज्ञान्सत्त्वं [क्, ग्: साद्यै] बीजेष्ठाकृष्य संहरेत् || विश्रम्य ज्ञानसत्त्वाद्यबीजकस्फारसंहृती [ढ्: त्त्वाढ्यं] | श्वासस्य स्थिरधीः कुर्यात् निर्गमागमयोः क्रमात् || असिविधुवरबीजं [क्, ग्: विचर] चन्द्रबिम्बोपरिस्थं क्रमगतिपरिणद्धं विद्रुतापत्तिशुद्धम् | तदनु च मतिपुञ्जं मञ्जुघोषादिरूपं भवति सुकुमतिचक्रं कोटिमोक्षप्रदं च || प्द्f ७५, प्. १२३) विधौ बीजासितन्सुष्टिचन्द्रबीजानि रोचिषाम् | रश्मीकृत्य गतायाते चिन्तयेत् पञ्च देवताः || पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मसूर्ये पीतवंकारबीजपरिणतं [क्, ग्: चंक्रा] झटिति वज्रानङ्गमञ्जुश्रीभट्टारकमात्मानमभिनिष्पादयेत् पीतवर्णमेकमुखं त्रिनेत्रं षड्भुजं जटाधरं [क्: चन्द्रज] द्विरष्टवर्षं सशृङ्गारं प्रत्यालीढपदं खड्गबाणदर्पणधरं दक्षिणकरत्रयं कार्मुककुवलयकंकेल्लिधारिवामकरत्रयं दिव्याभरणवसनभूषितमक्षोभ्यमुकुटिनं ध्यात्वा मदनप्रयोगेन भावयेत् | तथाहि - इषुणा तु कुचं विद्धा अशोकैस्ताडयेद् हृदि | खड्गेन भीषयेत् साध्यां दर्पणं दर्शयेत् ततः | उत्पलेन पदं बद्ध्वा आकर्षयेत् स विह्वलाम् || मुक्तकेशामिति | ओं अमुकीमाकर्षय मञ्जुघोष ह्रीः जः | || इति वज्रानङ्गभट्टारकसाधनं [ढ्: ओमित्स् भट्टारक] समाप्तम् || प्द्f ७६, प्. १२४) ६०. पूर्ववत् पापदेशनादिकं कृत्वा शून्यताभावनानन्तरं हंकारजं [क्: ओमित्स्] हंकाराक्रान्तवरटकमध्ये शरेण युक्तं चापं ध्यात्वा तत्परिणतं वज्रानङ्गनामार्यमञ्जुघोषं पीतवर्णं षड्भुजं मूलभुजाभ्यां आकर्णापूरितरक्तोत्पलकर्णिकाशरयुक्तकुसुमधनुर्द्धरं दक्षिणद्वयेन खड्गदर्पणभृतं वामयुगलेनेन्दीवररक्ताशोकपुष्पपल्लवधरं [क्, ब्: पर्ण] अक्षोभ्याधिष्ठितजटामकुटिनं प्रत्यालीढपदं षोडशवर्षाकारं महाशृङ्गारमूर्तिं पश्येत् | अथवा चतुर्भुजं दर्पणाशोकपल्लवधरं द्विभुजरहितं ध्यायात् | ततो ज्ञानसत्त्वेनैकीकृत्य ओं मञ्जुघोष ह्रीः जः इति मन्त्रं जपेत् | त्रिभुवनमपि लक्षेण किङ्करीकरोति | अथवा कश्चित् [क्, ढ्, ग्: काञ्चित्] आकृष्टकामः तदा अनन्तरोक्तभावनां कृत्वा तदहङ्कारगर्वितमनाः स्वहृदि रक्तषोडशदलकमलमानाभिलम्बितनालसहितं सकन्दमवलम्ब्य [क्, दन्द्र, क्, ब्: कन्ध] तन्नालमूले च रक्तहुंकारं [क्, ग्: रक्तानन] दृष्ट्वा तद्दलेषु [क्: तद्रव्यषु] प्रदक्षिणतो रक्तषोडशस्वरान् [क्, ब्: रान्वितं] विभाव्य तत्किञ्जल्कोपरि निशिदिवा यथाक्रमभवं [क्, ढ्, ग्: सम्भवं] सूर्यचन्द्रमसोर्मण्डलं रक्तवर्णं तन्मध्ये च रक्तह्रीःकारद्वयविदर्भितं वक्ष्यमाणस्वमन्त्रं पश्येत् | ततस्तान् स्वरान् रक्तभ्रमरानतिहृष्टपुष्टान् [क्: ष्टाननं] विभाव्य स्वमन्त्रारुणकिरणसञ्चयैर्दशदिशमापूर्य [क्, ढ्, ग्: मन्त्रशर] यावदभीष्टायाः स्त्रियः स्थानं गत्वा प्द्f ७६, प्. १२५) तां वायुमण्डलमध्ये आरोप्य रश्मिमयेनैव पाशेन सुबद्धकण्ठामङ्कुशेन [क्, ग्, क्, ब्: सुवु०] दृढविद्धधर्मोदयां पुरतः समानीय कृताञ्जलिपुटामालातचक्रमध्यवर्तिरक्तहुंकारपूरितनेत्रहृदयसर्वावयवां विभावयेत् | ततस्तस्या अपि हृदये रक्तषोडशस्वरसहितं सहुंकारनालं [क्, ब्: नादं] षोडशदलकमलमालोक्य किन्तु म्लानवर्णं [ग्: स्तान, क्, ब्: मलान] तन्मध्ये ह्रीःकारविदर्भितं नामाक्षरं ध्यायात् | ततः स्वमन्त्राक्षरकिरणप्रभवः सुरक्तनिशितसूक्ष्माङ्कुशः पद्मनालस्थहुंकाररश्मिभिः ऊर्ध्वगतैः प्रेरितमधुकरनिकरैरनुगम्यमानः स्वनासिकादक्षिणेतरविवराद् विनिर्गत्य साध्यासव्यनासिकाद्वारेण [क्, ख्, ढ्, ग्: विवरेण] तद्धृदयं प्रविश्य सोऽङ्कुशः तन्नामाक्षरमाकर्षणस्थितः [क्, ढ्, ग्: र्वयन्] | ते च मधुपास्तत्पद्मं सरभसमालूनविशीर्णं कृत्वा स्वमन्त्रतया [क्: सुतत, ढ्, ग्: स्वतन्त्रत] स्वरानाचूषयन्तीति [क्, ग्: दूध, ख्: भूष] सुचिरं निश्चलं पश्येत् | ततस्तथैव तच्छ्वासप्रेरिताङ्कुशस्तन्नाम हठादादाय ते च मधुकराः स्वकीयं [क्: स्ववीर्य] स्वरं आहृत्य [क्, ढ्, ग्: ओमित्] तन्नासिकावामविवरपथेन [क्, ब्: यान्नि] निःसृतान् वीक्षेत | पुनरानीय श्वासवायुना समाकृष्टानङ्कुशभ्रमरान् स्वनासिकादक्षिणद्वरेण [ख्: दक्षिणं प्र] प्रवेश्य तन्नामाक्षरं स्वहृदि मन्त्रेण गाढमाक्रम्य तांश्च स्वरान् प्रतिदलभ्रमरबलवशीकृतान् विचिन्तयेदित्यनेन क्रमेण स्वविज्ञानं तद्विज्ञानेनैकीकृत्य [ख्, क्, ब्: कृतं] पश्येत् | ततस्तत्पयोधरं निशितरक्तोत्पलकलिकाशरेण प्द्f ७७, प्. १२६) विद्धा महारागमूर्च्छापतितां च तां विलोक्य शृङ्खलयेव कार्मुकेन तच्चरणयुगलं गाढमाबद्ध्य स्वपृहीतोत्पलनालमयेन [क्: ओमित्स्; क्, ब्: नाली] पाशेन गले बद्ध्वा समाकृष्य स्वपादयोर्निपात्याशोकेन [क्, ढ्, ग्: र्निर्या] हृदयं सन्ताड्य निरभिमानिनीं कृत्वा खड्गेन भीषयित्वा अनन्तशरणां कृत्वा पुनर्द्दर्पणेनात्मीयसंस्थां [क्, ढ्, ग्: यावस्थां] मुक्तकेशां विवस्त्रां अतिरागविह्वलां विरहकातरतरामतिभक्तां दर्शयित्वा स्वसंवेद्यमात्मानुरागं कारयेत् | ओं अमुकीमाकर्षय मञ्जुघोष ह्रीः जः इति स्वमन्त्रं नामसहितमेकाग्रमना [क्, ब्: मानसं] जपेत् | एवमनन्तरोक्तक्रमेण शुक्लप्रतिपदमारभ्य यावच्चतुर्द्दशीमयुतमात्रं जपेत् | पुनः पौर्णमास्यां महतीं पूजां विधाय सकलां रात्रिं जपेत् | ततः प्रभाते सा नियतमागच्छति | आगतां च तां महामुद्रादिसिद्ध्यर्थी [क्, ख्, ढ्, ग्: द्धर्थं] स्वदेवतापूजाशयेन यथासुखमुपभुञ्जीत | || वज्रानङ्गमञ्जुश्रीसाधनं [ख्, क्, ब्: ओमित्स् मञ्जुश्री] समाप्तम् || प्द्f ७७, प्. १२७) ६१. तथैव शून्यतादिभावनानन्तरं विश्वपद्मोपरि चन्द्रे सित-आःकारजं श्रीधर्मधातुवागीश्वरं सर्वाङ्गशुक्लं चतुर्मुखमष्टभुजं पञ्चबुद्धमुकुटिनं [ढ्: रत्न] दिव्याभरणवस्त्रशृङ्गारादिरसान्वितं [क्, ढ्: णञ्च शृ] धर्मचक्रमुद्राङ्कहस्तद्वयं कृपाणबाणकुलिशदक्षिणहस्तत्रिकं प्रज्ञापारमितापुस्तकचापवज्रघण्टावामकरत्रिकं [क्, राप, ढ्: चाष] वज्र पर्यङ्किनमात्मानं निष्पाद्य स्वहृच्चन्द्रे [क्, ढ्, ग्: हृच्च] नीलहुंजातसबीजवज्रं [क्, हुंकारत बीजं वज्रं, ढ्; हुंकारजातसबीजवज्रं] महामुद्रास्वभावं ऊर्णायां पीतत्रांकारेण सबीजरत्नं धर्ममुद्रास्वभावं [क्: धर्मचक्र] कण्ठे रक्तहीःकारजसबीजपद्मं समयमुद्रास्वभावं मूर्ध्नि हरित##- चतुर्मुद्रान्वितमात्मानं विभाव्य ओं हुं ह्रीः भगवन् ज्ञानमूर्ति वागीश्वर महावाच सर्वधर्म गगनामलसुपरिशुद्ध धर्मधातुज्ञानगर्भ आः इति मन्त्रेणाधितिष्ठेत् | ततो वज्रबन्धमध्यमाद्वयं [क्, ढ्; वज्रबन्धे, ग्: मध्यमध्य] तृतीयपर्वभग्नं खड्गाकारेण धारयित्वा तर्जनीद्वयमुत्थिताङ्गुष्ठोपरि [क्: मुचिता, ग्: मुञ्चिता] कुञ्चयित्वा धारयेदिति समयमुद्रा | ततः स्वज्जिह्वाचन्द्रस्थरक्तह्रीःकारबीजाधिष्ठितां ध्यात्वा क्रोधवाचा मन्त्रं जपेत् | तत्रायं जपमन्त्रः ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय ते नमः | अष्टशतनामधेयां च नामसङ्गीतिं यथाकालं पठेदिति | || धर्मधातुवागीश्वरसाधनम् || प्द्f ७८, प्. १२८) ६२. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं पद्मचन्द्रस्थरक्तहोःकारपरिणतमष्टभुजं चतुर्मुखं मूलमुखं [मूअमुखं इन् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ग्] रक्तगौरं दक्षिणं कुङ्कुमारुणं पश्चिमं पद्मरक्तं उत्तरं पीतरक्तं द्वाभ्यां हस्ताभ्यां धनुर्बाणधरं अपराभ्यां पाशाङ्कुशधरं पुनरपराभ्यां प्रज्ञापारमितापुस्तकखड्गधरं तथापराभ्यां घण्टावज्रधरं महारागशृङ्गाररसोज्ज्वलं ललितासनस्थं विश्वपद्मचन्द्रे दिव्यवस्त्राभरणममिताभजटामुकुटिनं हृद्बीजरश्मिनाङीतसत्त्वान् स्ववशेऽवस्थाप्य मन्त्रं जपेत् ओं महारागवज्र रागय सर्वसत्त्वान् होः | || इति धर्मधातुवागीश्वरसाधनवश्यविधिः || ६३. नमो मञ्जुनाथाय | शून्यताभावनापूर्वकं [ढ्: नन्तपू] चन्द्रमण्डलोपरि होःकारेण निष्पन्नमात्मानं महारागरूपं रक्तगौरं शृङ्गाररसोज्ज्वलं ललितासनस्थं चतुर्मुखमष्टभुजं प्रथममुखं रक्तगौरं दक्षिणं कुङ्कुमरक्तं पश्चिमं पद्मरक्तं उत्तरं पीतरक्तं द्वाभ्यां भुजाभ्यां धनुर्बाणधरं अपराभ्यां पाशाङ्कुशधरं तथा अपराभ्यां प्रज्ञापारमितापुस्तकखड्गधरं तथा अपराभ्यां घण्टावज्रधरं तथा विभाव्य मकुटकिरीटविनिर्गतरश्मिभिरूर्ध्वगतनवभास्य प्द्f ७८, प्. १२९) महारक्तान् प्रणतविग्रहान् पश्येत् | यथा पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरकेऽधोदिक्ष्ववस्थितान् [क्: दिगव्यव] प्रथमद्वितीयतृतीयचतुर्थपादरश्मिभिरापूर्यानुरज्ज्यानीय [ग्: ओमित्स् ब्भिरापूर्य त्रिरुच्चारयेत् इन् थे साधन fओर् अरपचन wहिछ् fओल्लोwस्] स्ववशे स्थापितान् मनसा चिन्तयनन्तरान्तरं मन्त्रं जपेत् ओं महारागवज्र रागय सर्वसत्वान् होः | ततो नियतं सर्वसत्त्वा वशीभवन्ति [ढ्: वशाभवन्ति] | || इति निशितमतिभावनीया महारागरूपरूपोत्तमा मञ्जुवज्रसर्वसत्त्ववशीकरणसमाधिः || ६४. तथैव शून्यताभावनानन्तरं वारुणमण्डले सिताष्टदलपद्मवरटके मरणापगताः सर्वधर्मा इत्यधिमोक्षतः चन्द्रस्थसित-अंकारपरिणामेन द्विभुजैकमुखं सितं वज्रपर्यङ्कोपरि समाधिमुद्राहस्तमशेषकुमाराभरणभूषितं पञ्चचीरकं मञ्जुश्रीभट्टारकरूपमात्मानं झटिति निष्पाद्य स्वहृच्चन्द्रपद्मोपरि खंकारजं गं खं तन्मध्ये वज्रजिह्व रं इति वज्रजिह्वां [क्: जिह्वोपरि] जिह्वोपरि रक्तपद्मं तदुपरि बुद्धममिताभं विचिन्त्य स्वतालुदेशे अधोमुखं स्रवत्सुधं सितवंकारं ध्यायात् | ओं वाक्येदं नमः इति जपमन्त्रः | || महानुशंसमिदं धर्मशङ्खसमाधिसूचकधर्मधातुवागीश्वरसाधनम् || प्द्f ७९, प्. १३०) ६५. प्रथमतः क्वचिद् विजने मनोहारिणि शुचौ भूप्रदेशे मृदुमसूरकाद्युपविष्टः त्रिदुःखदुःखितमनन्तं सत्त्वधातुमवलोक्य मयैते सत्त्वा मञ्जुघोषपदवीमासाद्य [क्: पददेवी] तत्पद एव निर्विशेषाः प्रतिष्ठापनीया इति करुणया समुपस्थापिता अनुत्तरचित्तैरविशेषचतुष्किकाचतुष्कोपशोभितचन्द्ररत्नघटितगन्धकुटीतले विततविचित्रवितानविलम्बमानगन्धपुटपरिमलभावितान्तराले [क्: कुट] भ्रमद्गन्धलुब्धमधुकरश्रेणीपक्षविक्षिप्तपुष्पप्रकररत्ननिर्मितविविध##- पञ्चोपचारया नृत्यगीतवाद्यादिस्वरूपया च पूजया सम्पूज्य मम दारिद्र्यस्य न किञ्चिदन्यदस्तीति च शरीरं निर्यात्य बुद्धं शरणं गच्छामि इत्यादि वचसा रत्नत्रितयशरणं उपेत्य पापं देशयित्वा पुनरकरणसंवरं विधाय पुण्यं चानुमोद्य झटिति सकलं शून्यमालोकयेत् | ततो नियतमेवैतदर्थं पश्यन् शनैः स्वभावशुद्धमन्त्रं त्रिरुच्चारयेत् | तदनन्तरं च तथैव शून्यतावाचकमन्त्रमपि [क्, ग्: मन्त्रपरिवार] वारत्रयं आवर्तयेत् | ततो झटिति त्रिलोकीमालोकमयीमालोकयेत् [क्: कीकमपि आलो, ढ्, ग्: कीकमपि मालो०] | तदनु स्वहृदि परमाक्षरपरिणते [क्: परिणमते] पीयूषगभस्तिबिम्बे शुचिरोचिषा धीःकारेण निर्वर्तितं निशितधारं कृपाणमवधारयेत् | तन्मुष्टिस्थिते च प्राचीनवर्णनिष्पादिते श्वेतभानौ खड्गबीजं पश्येत् | प्द्f ७९, प्. १३१) आत्मना सह पञ्चवर्णपरिणत्या च वामकरकलितपुस्तकं तदितरहस्तविन्यस्तप्रज्ञाखड्गं पञ्चरत्नालङ्कृतमकुटं [ढ्: रत्नकृत] आकुञ्चितपञ्चचीरं बन्धूककान्तिवसनयुगलं यथायथमुचितस्थाननिवेशितरुचिरशृङ्गाराभरणं स्मितस्फुरत्कपोलस्थलं शरदभ्रवृन्दमिवैकत्र कृतावस्थानमन्धकारचकितमिव पुञ्जीकृतमालोकयेत् | ततः स्वहृदि सर्ववर्णग्रामणीपरिणतमष्टारचक्रं भ्रमदङ्गुरीमात्रेण [क्: दशुची] स्पृशन् तदुद्भूतमिन्दुबिम्बं तत्र च तर्जनितमणिलतां तन्मुष्टौ [क्: ततो अष्टौ] च तथाभूतमेव सञ्चयं स्वदेहे रोचिःप्रवाहेन प्लावयन्तमिव निरन्तरं दिगन्तराणि निर्यद्द्विषज्जोतिषि [क्: दक्षोभि] विश्वदलकमलोपरि [क्: दलोपरि] स्थितकमलङ्कशशाङ्कमण्डले रचितनिविडवज्रपर्यङ्कस्थितं मञ्जुश्रियमात्मानमवलोकयेत् [क्, ग्: रेपेअत् ततः स्वहृदि तथाभूतमेव अfतेर् थिस्] | तत्र च तदेव महाप्राणमक्षरमीक्षेत | खड्गादिपरिणामेन च प्रागुक्तवर्णचिह्नादिसमन्वितं मञ्जुघोषं भावयेत् | तदग्रपृष्ठयोश्च स्वस्वबीजजनितनिस्त्रिंशनुमोदोत्पादितेन्दुबिम्बात्मनीननिदानैः [क्: शानुत्पादि, ग्: शानुत्पादोत्] सूर्यप्रभचन्द्रप्रभौ नायकाकृती चिन्तयेत् | अनेनैव विधिना विचित्रपरिधानोत्तरीये त्रिरत्नमुकुटिन्यौ स्वानुरूपाभरणभूषिते केशिन्युपकेशिन्यौ सव्यावसव्यवर्त्तिन्यौ ध्यायात् | पञ्चानामष्टारचक्रदेवतानां तथाविधस्वहृदयकुमुदिनीप्राणनाथे स्वस्वबीजं नीहारकरगौरजटिलं पश्येत् | ततो नायकमनोऽन्तःस्थबीजकिरणनालिकां [क्, ढ्: स्व] प्द्f ८०, प्. १३२) कुटिलकोटिं शिरसा निर्गत्य सकलत्रैधातुकमवभासयन्तीमासनकमलदले धारयित्वा समयसत्त्वाभिन्नस्वरूपं ज्ञानसत्त्वमानयन्तीं विभावयेत् | तेन चाग्रतोऽवस्थितेन मनसा विहितविविधपूजनेन हुं वं जः होरित्युच्चारयन्नैक्यमालम्बेत [क्: मैक्ष] | तदनन्तरं झटिति स्थिरदक्षिणावर्तत्वरितमष्टारचक्रं भ्रमत् चन्द्रमण्डलस्थिताश्च पञ्चार्यदेवताश्चला निरीक्षेत | अथ रोमकूपविवरैः निःसृत्य सकललोकमवभास्य आसनमृगलाञ्छनानन्तरं प्रविशन्तं मयूखसमूहं पुनः पुनः यावत्खेदं चिन्तयेत् | ध्यानविरसश्च क्रमेण परिणतशरत्काण्डपाण्डुराणि [परिणत द्रोप्पेद् इन् क्, ढ् ; क्, ढ्: राशि] वदनतो [क्, ढ्: वदनो] निर्गच्छन्त्यक्षराणि विचिन्तयन् षडक्षरं मन्त्रराजं जपेत् | अत्रापि विमुख उत्थाय यथासुखं देवताहं कृतिर्विहरेदिति | कृपाणपाणेर्वरवाचि चञ्चलं [क्, ढ्: चञ्चुर्गि] गिरां [क्, गिरं, ढ्: गिराट्] गुरोर्मञ्जुवरस्य साधनम् | विलिख्य सम्प्रापि मयेह [क्: मयद्धितं] यद्धितं प्रयातु तेनाशु जनो जिनास्पदम् || || अरपचनसाधनम् [क्, ग्: पञ्चन] || प्द्f ८०, प्. १३३) ६६. श्रीवज्रधर्मं धूतदोषजालं वाङ्मण्डलस्फारितरश्मिजालम् | समस्तसम्बुद्धवचःस्वभावं वाक्साधनं संप्रणिपत्य वच्मि || मन्त्रं [क्: मन्त्र, ढ्: मन्त्री] स्वभावेन विशुद्धरूपं [क्: विशुद्धिरूपं, क्, ब्, ढ्, ढ्, ब्, ग्: विशुद्धरूपः] प्रोच्चार्य बीजानिललालितः [क्: वीर्यानील, ढ्, ढ्, ब्च्: वीर्यानिल] सन् | मायामरीच्युदकचन्द्रकल्पं विभावयेल्लोकमिमं समग्रम् || पंकारबीजप्रभवं विभाव्य विश्वाम्बुजं सर्वविशुद्धरूपम् | अकारजन्मानमनन्तभासं संशुद्धचन्द्रं च कलासमग्रम् [क्, ब्: अङ्कार ; क्, ब्: भास्वरं] || पुनश्च गुह्यं परमं पवित्रं बीजाक्षरं प्रक्षरदंशुजालम् | बन्धूकपुष्पद्युतिसन्निकाशं वाचां प्रपञ्चप्रसरैकहेतुम् || तद्बीजसम्भूतमभूतदोषं समाधिमुद्रार्पितपाणिपद्मम् | वज्रासनस्थं करुणाभिरामं श्रीवज्ररागं परिशुद्धरागम् || प्द्f ८१, प्. १३४) रोमोदरोद्भूतविशुद्धबुद्धं [क्, ब्: बुद्धः] जीमूतजालैर्जगतो हितानि | कुर्वन्तमत्यन्तविशुद्धबुद्धिं विभावयेत् सर्वजगत्स्वभावम् || हृच्चन्द्रबिम्बे कुलिशं निरीक्ष्य ज्वालाभिरुद्भासितसर्वलोकम् | हुंकारनादादुपपन्नरूपं [ढ्: फुंका] पञ्चात्मकं निर्गतबुद्धमेघम् [क्, ब्: मेकं] || तन्मध्यसूचीस्फुटकोटिपीठनिविष्टदेहं [क्, ग्, ढ्, क्, ब्, ढ्, ब्: तन्मध्ये] त्रिभवावभासम् | महाक्षरं विक्षतभूरिभूतं [क्, ग्, क्, ब्, ढ्, ढ्, ब्: विक्षित ; क्: भूभृतं] सन्तानदुःखप्रसरान्धकारम् || तस्योच्चरच्चारुमरीचितानैर्बालार्कबिम्बामलरम्यरागैः [क्: चचारु ; क्, ग्, ढ्, ढ्, ब्: राशैः] | प्रज्ञाग्रदूती [क्, ढ्: दूतिं, ग्: हेतिं, क्, ब्: हुतिं] शुभवाक्प्रसूतिं जिह्वां विनिष्पाद्य च वज्रभूताम् || तदग्रभागे ललितोग्ररागे विचिन्तयेत् तत्त्वमुदाररोचिः | आत्मप्रभावैरनिवार्यवीर्यैर्न्निर्न्नाशयेद् [क्, ब्: बीजैः] वादिवरप्रभावम् || प्द्f ८१, प्. १३५) प्रतिक्षणाभ्यासबलोपपत्तेर्वाक्साधने [क्: र्वाक्यधने] सिद्धिमुपागतेऽस्मिन् | गद्येन पद्येन [ठे ंष् ख्, अ: प्रोपेर् बेगिन्स् हेरे अन्द् fओल्लोwस् क्, ढ् अन्द् ग्: मतेरिअल्ल्य इन् अर्रन्गेमेन्त्] वदत्यजस्रं शास्त्राणि चित्राणि च वेत्ति योगी || शास्त्राणि चित्राणि करोत्यवश्यं स्वयं महार्थानि जगन्निमित्तम् | जानाति चासौ परचित्तवृत्ती [ढ्, ग्, ख्, ख्, अ: वृत्तिं] रागाद्यवद्योपहताश्च [क्, ब्: हिताश्च] तास्ताः || तस्मिन् समाधौ दृढतां प्रयाते सुसूक्ष्मतीव्रस्फुटनिश्चयेन [क्: सुगुह्य, ढ्: स्वसूक्ष्म] | समस्तबुद्धास्पदमूर्त्तिधारी भवत्यसौ [क्: भगवत्तमौ] नात्र विचारणीयम् || अभ्यासयोगेन [अभ्यासङ्गे] भवन्ति पुंसां भूतान्यभूतानि पुरःस्थितानि | कामाकुलानामिव रम्यरामाश्चित्तानुयाताननुयोगयुक्तिः [क्: रर्घ्य, ख्, अ: रध्य ; ग्: मुक्तिः] || इति कुशलमुपार्जितं मया यद्विदधतु [क्, ढ्, ग्, ख्, ख्, अ: विधत्त] तेन जना जिनाग्रलक्ष्मीम् | प्द्f ८२, प्. १३६) विगतभयविषादशोकशल्यां शशधररश्मिमनोरमां [क्, ब्: रमाञ्च] समीहे || अविरतकुशलानुरक्तचित्ता गुरुवरलब्धसुखिपदेशशीलाः [क्, ब्: लौला] | इति सकलकुलोपनीतवृत्तिश्रियमनुयान्तु [क्, ढ्, ग्: यतिकमल] समाधिवश्यहर्षाः [क्, ख्, अ: वर्षाः] || अहमपि सुजनो भवेयमुच्चैर्ज्ज्वलदनलावलीमध्यवर्तिमूर्तिः [क्, ख्, अ: लावर्ति, ख्: लावलिमध्य] | गुरुतरकरुणः कपालमाली [क्, ब्: माला] जलधरपूर्णघनाभिनीललक्ष्मीः || कृतं सुजनभद्रेण वाचां साधनमुत्तमम् | एतेन साधयेद् वाचं वाचामीऽस्वरतां व्रजेत् || ओं [ठिस् मन्त्र इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्] आः ह्रीः हुं || || वाक्साधनम् [ठे चोलोफोन् इस् रेअद् दिffएरेन्त्ल्य अस् वाग्वज्रसाधनं समाप्तमिति इन् क्, ब्] || प्द्f ८२, प्. १३७) ६७. सिद्धैकवीरमञ्जुघोषसाधनार्थं चतुरस्रमण्डलकं कृत्वा तन्मध्ये ओं वज्रसत्त्वसिद्ध [ढ्: सत्त्वो] हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् | पूर्वादिदिक्षु ओं वीरसत्त्व अधिष्ठान हुं स्वाहेति [ईन्स्तेअद् ओf स्वाहेति पुष्पं दद्यात् ख्, अ: रेअद्स् स्वाहा ओन्ल्य इन् अल्ल् प्लचेस् इन् थिस् साधन] पुष्पं दद्यात् | ओं समयसत्त्ववीर हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् | ओं अक्षयसत्त्वज्ञान हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् | ओं ज्ञानसत्त्ववज्र हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् | एवं धूपादिकं दद्यात् | पूर्वादिदिक्षु ओं यमान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् | ओं प्रज्ञान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् | ओं पद्मान्तकाय [क्, ढ्, ग्: यमान्तकाय] हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् | ओं विघ्नान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् | आग्नेयादिविदिक्षु [ढ्, ख्, अ: अग्न्यादि] ओं टक्किराजाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् | ओं नीलदण्डाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् | एवं ओं महाबलाय हुं स्वाहा | ओं अचलाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यादिति मण्डलपूजा यथाविभवतः [क्, ख्, अ: विभवतः] कार्या | अध्यात्मपूजायै [ढ्: पूजापि] शुचिसमुदाचारो भूत्वा मनोऽनुकूले प्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृदये सितपंकारपरिणतसितपद्मवरटके अकारपरिणतचन्द्रमण्डलस्योपरि सितओंकारं पञ्चवर्णरश्मिकं [क्, ग्: द्रोप्स् पञ्चवर्णरश्मिकं वभासेन] भावयेत् | ततो निःसृतरश्मिभिरापादतलाद् वालाग्रपर्यन्तप्राप्तं भाव्यते | तद्रश्म्यवभासेन पञ्च स्कन्धा विशोध्यन्ते अनादिकालीनरागद्वेषमोहादयश्चापनीयन्ते | तेषामपगमात् ततः पञ्च प्द्f ८३, प्. १३८) स्कन्धाः पञ्चतथागतस्वरूपा भाव्यन्ते ततस्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्तश्चिन्तनीयाः | ततो निर्मलीभूतचित्तसन्ताने करुणामैत्रीमुदितोपेक्षा भावयेत् | तत्र दुःखाद् [दुःखात् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] दुःखहेतोः समुद्धरणलक्षणा करुणा जगदेकपुत्रप्रेमलक्षणा मैत्री व्यवसायसंसिद्ध्युपायदर्शनात् प्रहर्षणं [क्, ढ्, ख्, अ: हर्षणं] मुदिता बीजाक्षरमेव मञ्जुघोषरूपेणात्मानं निष्पादयितुमवधाय अष्टलोकधर्मेषु उपेक्षणं उपेक्षा | इत्थं चतुर्ब्रह्मविहारं भावयित्वा पुनर्बीजाक्षरान्निःसृतरश्मिभिः षड्गतिकसत्त्वानां रागद्वेषमोहमानादिसमस्तदोषा अपनीयन्ते | सत्त्वान् निष्क्लेशीकृत्य प्रतिनिवर्त्तन्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति | पुनर्बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मयः परिशुद्धसत्त्वधातुं स्वकीयेनावभासेनावभास्य सिद्धैकवीरमञ्जुघोषरूपेण गगनतलमापूर्य प्रतिनिवर्तन्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति | पुनर्बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मिभ्यो निर्गतपूजादेवीभिः सिद्धैकवीरम~जुघोषभट्टारकः पुष्पधूपादिभिः पूज्यते [क्, ख्, अ: पूज्यन्ते] | पूजितः सन् प्रसन्नो भवति | ततस्तेषामग्रतः पापदेशना अकरणसंवरपुण्यानुमोदना पुन्यपरिणामना आत्मभावनिर्यातनामार्गाश्रयण त्रिशरणगमन बोधिचित्तोत्पादाः क्रियन्ते | पश्चात् पूजादेवयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति | पश्चात् - कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्द्दत्ता यथानुगा | गच्छध्वं बुद्धविषयं [ख्, अ: विषये] पुनरागमनाय मुः || इति विसर्जयेत् | एतेन पुण्यसम्भारार्थं [क्, ख्, अ: सम्भारज्ञानसम्भारा] योगी जगदाकलयति | यदेतत् घटपटशकटलयनदेवकुलपर्वतादिचराचरं प्द्f ८३, प्. १३९) तत् सर्वं प्रतिभासमात्रं विचारेण प्रतिभासोपमं मायास्वप्नसदृशम् अहमपि निःस्वभावः स्वप्नोपम इत्थं [क्, ख्, अ: इति] शून्यतां भावयन् शून्यतादृढीकरणाय मन्त्रं जपेत् | ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति चिन्तयन् प्राकृतशरीराहङ्कारं त्यक्त्वा योगचित्तमात्रेणावतिष्ठति [ग्: तिष्ठेत्] | पश्चात् चिन्तयति किमर्थं अहं शून्यतायां गतस्तिष्ठामि | जगदर्थो मया कर्तव्य एवं चिन्तयन् तच्चित्तं सितपंकाररूपेण दृश्यते | तत्परिणतं च सितपञ्चपत्रं च पद्मं [ढ्: पञ्चपद्मं] तद्वरटके अकारपरिणतचन्द्रमण्डले अकारादिषोडशस्वरान् द्विगुणीकृत्य द्वात्रिंशल्लक्षणविशुद्ध्या तत्परिणतचन्द्रमण्डलं भावयेत् | तस्योपरि सितओंकारं भावयेत् | आदर्शज्ञानस्वभावात्मकोऽहं [ढ्: अदर्श, ग्: आदर्शन] इति पठति | ततः ककारादिचतुस्त्रिंशदक्षराणि षडक्षरप्रवेशात् चत्वरिंशदक्षरं द्विगुणीकृत्य अशीत्यनुव्यञ्जनविशुद्ध्या तस्योपरि द्वितीयं चन्द्रमण्डलं तयोरेकीभावात् [क्: भावः] समता | ततः समताज्ञानवान् समताज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति | चन्द्रस्योपरि ओंकारं भावयेत् | तत्परिणतं च हेतुफलभूतं [ख्, अ: स्फुरणभूतं] नीलोत्पलं भावयेत् | तस्य वरटके चन्द्रस्थओंकारं भावयेत् | ततः प्रत्यवेक्षणाज्ञानवान् प्रत्यवेक्षणाज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति | ततो बीजाक्षरान्निःसृत्यरश्मिभिः षड्गतिकसत्त्वानामन्त्रयेत् | यत्सिद्धैकवीररूपनिष्पन्ने [क्, ढ्, ग्: वीरनिष्प] मयि [क्: अपि दीपश] मदीयशरीरे प्रविश्य मञ्जुश्रीसुखं प्द्f ८४, प्. १४०) भोक्ष्यथ इति आमन्त्र्य ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति | ततः कृत्यानुष्ठानज्ञानवान् कृत्यानुष्ठानज्ञानसवभावात्मकोऽहं इति पठति | ततो बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मिभिरामन्त्रितषड्गतिकसत्त्वान् बीजाक्षरे प्रवेश्य समरसीभूय बीजचिह्नपरावृत्त्या सिद्धैकवीरो भगवान् चन्द्रमण्डलस्थः चन्द्रोपाश्रयो जगदुद्योतकारी द्विभुज एकमुखः शुक्लो वज्रपर्यङ्की दिव्यालङ्कारभूषितः पञ्चचीरकशेखरो नानारश्मिगहन उत्तिष्ठति वामे नीलोत्पलधरो दक्षिणे वरदः | हृदयेऽस्य सितपद्मस्थचन्द्रमण्डले ओंकारं तत्परिणतमुत्पलं तद्वरटके चन्द्रस्थबीजाक्षरं ततो निःसृतरश्मिभ्यः पूजादेवत्यः [क्: दैव] स्फुरन्ति द्विभुजाः सितवर्णाः दिव्यवारिपरिपूर्णकलशहस्ता [क्: द्विभुजानि] जयतु जयतु श्रीसिद्धैकवीर इति वदन्त्यो [क्: बहुभ्यः, ख्, अ: बहुत्वः] भगवन्तं स्नापयन्ति | ततश्च भगवतो मौलौ अक्षोभ्यं देवत्यः [क्: देवेभ्यः] पूजां कुर्वन्ति | ततः सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानवान् ओं सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति | ईदृशं भगवन्तं यावदिच्छं भावयेत् | भावनानन्तरं जापः ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय ते नमः | कदाचित् [कदाचित् नमः नोत् fओउन्द् इन् ख्, अ] ओं वाक्येदं [क्: बाह्ये] नमः इति जापानन्तरं स्तुतिपूजाप्रणिधानं कृत्वा उत्तिष्ठेत् [ढ्: त्तिष्ठते] | देवताहंकारेण सर्वलौकिककार्यं कुर्यात् | || सिद्धैकवीरसाधनं समापतम् || प्द्f ८४, प्. १४१) ६८. नमो वाग्वज्राय | पूर्ववत् शून्यतां विभाव्य पंकारजविश्वपद्मे अकारजचन्द्रमण्डलं [क्, ढ्, ग्: अकार] तदुपरि रक्तह्रीःकारपरिणतमात्मानममिताभरूपं ध्यायात् समाधिमुद्राधरमरुणवर्णं वज्रपर्यङ्कनिषणम् | ततो हृच्चन्द्रे [क्: ओमित्स्] हुंकारजपञ्चसूचिकं [ख्, अ: शुचिक] नीलवज्रमूर्धं तन्मध्ये सूचिकाग्रे रक्त-आःकारं ध्यायात् जिह्वाग्रे रक्तह्रीःकारमिति | || वाक्साधनम् || ६९. पूर्ववत् पापदेशनाद्यनन्तरं शून्यतामवलम्ब्य चन्द्रस्थमंकारबीजनिष्पन्नमार्यमञ्जुघोषं पीतमेकमुखं द्विभुजं पञ्चवीरकुमारं [ख्, अ: पञ्चचीरं] सर्वालङ्कारभूषितं उत्पलधारिवामकरं लीलावस्थितदक्षिणकरं [ख्, अ: नीला] सिंहासनस्थपद्मचन्द्रासीनमात्मानं [क्, ब्: सनस्थ, ख्: सनासीन] झटिति ध्यायात् | ततोऽञ्जलिं बद्ध्वा तर्जन्यावनामिकानखाश्रिते [ख्: नामिके ; क्: मुखोश्रिते] कृत्वा विकचोत्पलमुद्रा देया | ओं वागीश्वर मुः इति जप्यमन्त्रः | || महाराजलीलमञ्जुश्रीसाधनम् [ख्, अ: नील, क्, ब्: लीला] || प्द्f ८५, प्. १४२) ७०. नमो मञ्जुश्रिये | षष्ठस्य [ख्, अ: षष्ठमं; अल्ल् ओथेर् ंष्ष्. हवे षष्ठपञ्चमं] पञ्चमं बीजं पञ्चमस्वरेणोपशोभितं [क्: सत्त्वरेणो] शून्येनाक्रान्तं [क्: शून्यता] तेनैव निष्पन्नं श्रीमञ्जुघोषं पञ्चवीरकुमारं [ख्, अ: चीरकुमारं] सर्वालङ्कारभूषितं सिंहासने आत्मानं कुमाररूपेण चिन्तयेत् | अस्य मुद्रा [ग्: मूल] हस्तद्वयेन सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीभ्यामनामिकानखं [क्: मुखं] पिधाय उत्पलवद् विकचसंस्थितौ हृदि ऊर्णायां कण्ठे मूर्ध्नि न्यसेत् | ओं वागीश्वर मुः | || मञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् || ७१. मञ्जुवज्रं प्रणम्यादौ [ग्: प्रणम्येन्दु] शरत्सोमाभभास्वरम् | वक्ष्येऽहं साधनं तस्य संक्षेपात् स्फुटमुत्तमम् || प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽनुकूले शुचिभूमिप्रदेशे सुखासनमध्यासीनः स्वहृद्यकारोद्भवचन्द्रमसि [क्, ढ्, ग्, ख्: हृदि अ] मंतत्त्वं शुभ्रं विन्यस्य [क्: न्यस्यन्न] तद्रश्मिभिर्व्योमापूर्य भगवन्तं गुरुभट्टारकं च गगने दृष्ट्वा ततो भगवतः पुरतः [क्, ढ्, ग्: पुरतो, ख्: पुरः] स्थितो मनोमयया [ख्, अ: मया] पूजया मञ्जुश्रियं गुरुभट्टारकं च पूजयेत् वन्देत च प्द्f ८५, प्. १४३) शुभवृद्ध्यर्थम् | ततः सर्वपापं प्रतिदेशयामि सर्वपुण्यमनुमोदयामि तच्चानुत्तरबोधौ [क्, ब्; बुद्धबोधौ] परिणामयामि आबोधेर्बुद्धंन् धर्मं सङ्घं शरणंन् गच्छामि उत्पादयामि सम्बोधिचित्तम् [ख्, अ: सम्बोधे] | ततो भगवन्तं निजबीजेन [क्: बीज, ख्, ग्: बीजेन, क्, ब्, ख्, : बीजे] सहैकीभूतं दृष्ट्वा सर्वं त्रैधातुकं स्थावरं जङ्गमं प्रतीत्यसमुत्पन्नं स्वप्नमायाप्रतिबिम्बोपममविचारासहं विचिन्त्य प्रकृतिप्रभास्वरमेव केवलं परिशुद्धमात्मानं भावयेत् | ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्यनेन दृढीकुर्यात् | पुनः प्रणिधानबलोत्पन्नचन्द्रमसि मं वीक्ष्य तद्रश्मिस्फुरणैर्मञ्जुवज्रमात्मनि प्रवेश्यात्मानं मंकारोद्भवं ध्यायात् शरदिन्दुकराकारं पञ्चचीरकं सर्वाभरणभूषितं वामकरे नीलोत्पलधरं दक्षिणकरे वरदं विश्वकमलचन्द्रासने पर्यङ्कस्थितम् | ततः स्वहृदीन्दौ मंचन्द्रकान्तिमणिप्रभारश्मिभिर्गगनोदरवर्त्तिभिर्जगदर्थं [वर्तिज इन् क्, ग्] कुर्वन्तं देदीप्यमानं [क्, ढ्: दीप्य] तावद् भावयेत् यावत् खेदो न भवति | भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् ओं वाक्येदं नमः | उअपहृदयं वा जपेत् ओं ह्रीः हुं | ततः शताक्षरं पठित्वा मञ्जुवज्राहङ्कारेणोत्थाय तथैव विहरेदिति | षण्मासेन वागीश्वरतामासादयति | सतताभ्यासयोगेन [क्, ख्, अ: सतत्राभ्या, क्: सदाभ्या] इहैव जन्मनि बुद्धत्वमपि साधयति | एवं ध्यानस्थितः पूर्वसेवासप्तलक्षाणि जप्त्वा खड्गादिसिद्धयः साधनीयाः | ततः सोमग्रहे सूर्यग्रहे वा जातिलोहघटितं खड्गं स्वहस्तेन गृहीत्वा चन्द्रमपश्यन् प्द्f ८६, प्. १४४) तावज्जपेद् [ख्, अ: ज्जपेन्मुक्तो] यावन्मुक्तो भवति खड्गविद्याधरो भवति | एवं वज्रचक्रत्रिशूलशरमुद्गरपाशाङ्कुशादीनि [श्र fओउन्द् इन् ख्, क्, ब् ; आfतेर् थिस् अ अब्रुप्त्ल्य ब्रिन्ग्स् श्रुतिधरो मासादयति fरोम् बेलोw] अञ्जनपादलेपतिलकवशीकरणद्रव्यानि मेलयित्वा साधनीयानि | विद्याधरसाधनानि [ढ्, क्, ब्: विद्यारसायनानि, ख्, अ: विद्याधरसायनानि] संस्कृत्य साधनीयानि | क्षीरभक्तेन दधिभक्तेन वा सघृतेन सशर्करेण पात्रं पूरयित्वा हस्तेन चावष्टभ्य [ख्, अ: चावस्तभ्य] जप्त्वा भक्षणीयं पञ्चशतायुर्भवति | माषान् मुखे प्रक्षिप्य जपेदङ्कुरिता भवन्ति तानभ्यवहृत्य [क्, ख्, अ: कृत्व] कविर्भवति श्रुतिधरो वाग्मी मेधावी च भवति | बिल्वानां लक्षहोमेन त्रैलोक्यराज्यमासादयति | यथालब्धसितकुसुमानां चतुर्लक्षं हुत्वा वाक्सिद्धिर्लभ्यते [क्, ढ्, ग्: र्लभते] वागीश्वरसमत्वं च [क्: समम्, ख्, अ: समत्वं, क्, ब्: समत्वं वा] | घृताक्तपञ्चव्रीहिहोमेन [ख्, अ: घृतोक्त] वा चतुर्लक्षमात्रेण यक्षिणीमाकर्षयति पातालकन्यां वा | ब्राह्मीचूर्णं बिडालपदमात्रमष्टशताभिमन्त्रितं प्रभाते मण्डलकं कृत्वा यथाविभवं भगवन्तं सम्पूज्य घृतेनारनालेन वा पिबेत् | वचामर्द्धतोलकप्रमाणं [क्: वाचामर्द्ध, क्, ब्: वचोर्द्ध्व] तथैवाभिमन्त्र्य घृतेन क्षीरेण तैलेन वा मासमेकं पिबेत् जडतागद्गदमूकत्वं विनश्यति | षण्मासेनाश्रुतान्यपि [ढ्: सेनैव अश्रु] शास्त्राणि प्रत्यक्षीभवन्ति न जातु विनश्यन्ति | श्रुतिधरो मत्तकोकिलमधुरस्वरः स्पष्टवाक्यो भवति | प्द्f ८६, प्. १४५) तत्रायं [ठिस् शताक्षर मन्त्र इस् द्रोप्पेद् इन् ग् अन्द् ख्, अ] शताक्षरमन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः | || आर्यसिद्धैकवीरसाधनम् || ७२. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितपद्मोपरि शुक्ल-अकारजचन्द्रे सितधीःकारपरिणतमात्मानं मञ्जुश्रीभट्टारकं सिद्धैकवीरनामानं सर्वाङ्गधवलं पर्यङ्कनिषणमेकमुखं द्विभुजं दक्षिणे वरदं वामे नीलोत्पलधरं दिव्याभरणसुन्दरं विचित्रपरिधानं झटिति निष्पाद्य शिरःकण्ठहृदये चन्द्रस्थ ओं [क्, ख्, अ: ओमित्] आः हुंकारान् पश्येत् | आःकारहुंकारयोर्मध्ये च धीःकाररश्मिभिर्जगदर्थं कारयन् मन्त्रं जपेत् ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय [क्: पञ्च] ते नमः | || सिद्धैकवीरसाधनम् || प्द्f ८७, प्. १४६) ७३. नमोऽलिमन्मथाय [क्, ब्: मथनाय] | सुन्दरानन्दनिःस्यन्दं शास्तुः सम्भोगविग्रहम् | नत्वा संक्षेपतो वक्ष्ये भृङ्गानङ्गस्य साधनम् || आदौ तावद् रक्ताब्जपुञ्जप्रतिमं श्रीहेरुकरूपमात्मानं [क्: मञ्जश्री] निष्पाद्य विज्ञप्तिमात्रं च त्रैधातुकमाकलयय [क्: कल्प्यय] स्वहृदये च सुरक्तषोडशार्द्धदलमहोत्पलकर्णिकायामालिकालिसंक्षेपरूपौ सकलबुद्धगुणानुरक्तावकारहुंकारौ [क्: रक्तौ च हुंका, ढ्, ग्: रक्तौ अंकार] मनसाऽभिलिख्य ततस्ताभ्यामकारहुंकाराभ्यां सुरक्तमधुरमरीचिनिचयं निश्चार्य तेनैव चार्द्रकश्मीरजप्रतिममरीचिनिचयेन सत्त्वभाजनलोकान् विशोध्य तेषां च कायवाक्चित्तैः सह एकीकृत्यानीय तयोरेव अकारहुंकारयोर्बिन्दौ प्रवेशयेत् | ततोऽकारहुंकारपरिणतं [क्: तथा अका, ग्: आका] भ्रमरमिथुनं मसृणकुरुविन्दरत्नोपमं परमकारुण्यंमकरन्दपानमत्तं अनवरतमुक्तातिदीर्घनादहुंकारमधुरविग्रहं [नाद द्रोप्पेद् इन् क्] नैरात्माहेरुकस्वभावं विचिन्तयेत् | ततोऽस्यैव हृदि कौसुम्भरागरञ्जितजलबिन्दुसदृशौ सविषयसूक्ष्माकारहुंकारौ पश्येत् | तदनु तन्मिथुनं प्रश्वासवायुरथारूढं नासिकाविवरेण निःसृत्य त्रैधातुकसंस्थितानां सत्त्वानां [सत्त्वानां द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] कायवाक्चित्तानि विशोध्य गृहीत्वा च पुनराश्वासवायुमारुह्य तनैव पथा स्वहृत्कमलकर्णिकायां प्रविशेत् | प्रविश्य चानीतकायवाक्चित्तानां स्वकायवाक्चित्तैः समतामधिमुञ्चेत् | एवं प्द्f ८७, प्. १४७) पुनः पुनर्भावयेत् यावज्झगिति [क्: यावन्यशीति] व्यक्ततरा [क्: वक्तव्यतरा] प्रतीतिरुपजायते | पश्चात् साध्यस्य साध्याया वा हृदये झगिति रक्ताष्टदलकमलं विभाव्य आत्मनो हृत्कमलकर्णिकायास्तद्भ्रमरमिथुनंन् [क्: मनोहृत्वा] प्रश्वासवायवारूढं [क्: वायवारूढं] नासिकाविवरेण निःसृत्य साध्यनासिकाविवरेण स्वकायवाक्चित्तस्वरूपहृत्कमलकर्णिकायां प्रविशेत् | प्रविश्य तस्य हृदयारविन्दस्य कायस्वरूपेण परागेनात्मानं [क्, ढ्: रागे] धूसरयति [क्: धूषयति] | वाक्स्वरूपं [क्: स्वरूपेण] च मकरन्दं पिबति चित्तस्वरूपं च पुष्करं [ख्: पुस्तकं] खादति | तदनु [क्: ततः] साधकः स्वकीयाश्वाससमीरणाकृष्टं साध्यस्य नासिकाविवरेण निःसृत्य आत्मनो नासिकारन्ध्रेण हृदयमहोत्पलकर्णिकायां प्रविश्य [क्: कायोपविश्य] पतन्तं कम्पयित्वा कायस्वरूपं परागं त्यजन्तं वाक्स्वरूपं मकरन्दं चित्तस्वरूपं पुष्करं चोद्वमन्तं [क्: चोद्धमं, ढ्: चोद्वमन्त्री] चिन्तयेत् | पुनस्तथैव गत्वा तथैव प्रविश्य तथैव गृहीत्वा [क्: गत्वा] तथैव चागत्य तथैव त्यजन्तमुद्वमन्तं च चिन्तयेत् | एवं पुनः पुनर्यावदनुरागं दर्शयति | अनुरागदर्शनाद् विधेयताऽवगम्यते | अवगम्य च यथाभिमतसिद्ध्यर्थं यतेत | अत्र चानया भावनया ललनां नर्मलालसमानसां मदनविह्वलदेहां साधकनामाङ्कवचनप्रबन्धां [क्: ढ्: साधन] रत्युत्सुकां कारयित्वा यदि दोषदर्शनान्नानुरमते तदा महदेव दूषणमापद्यते | तस्मादादावेव सद्विपर्यासविषयोऽवधारणीयः | अवधार्य च भावना विधेयेति | प्द्f ८८, प्. १४८) विधायासादितं पुण्यमलिमन्मथसाधनम् | यदत्युच्चैर्जनस्तेन भूयात् श्रीकरुणाचलः || लडहविल-आण हि-अ-अं म-अणालसधुस्सिरं [छाया - लटभवनितानां हृदय मदनालसघूर्णितं कृतं येन | रत्नाकरेण रचितमलिमन्मथसधनं तेन ||; क्: मव्यनो, ढ्: मव्यानी] क##- अलिमन्महझाणमन्तेण] तेण || || अलिमन्मथसाधनम् || ७. नमो मञ्जुनाथाय [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब् सेए fओल् ३९] | प्रथमं तावत् निराभासीकृत्य सचराचरं तदुद्भूतमात्मानं अष्टवर्षाकृतिं श्वेतवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं भावयन् मञ्जुघोषं नाभिदेशे हुंकारेण सूर्यमण्डलं तदुपरि होकारेण विचित्रोत्पलं तस्योपरि चन्द्रमण्डलं भावयेत् | तदुपरि वज्रतीक्ष्णं कनकवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं दक्षिणे करे खड्गं वामे करे प्रज्ञापारमितापुस्तकं द्वीन्द्रियसमापत्त्या भावयेत् | ओं वज्रतीक्ष्ण सुरतस्त्वं त्वं मनसा जपेत् | स्वदेवतामण्डलचक्रं प्रति भाषयेत् | मञ्जुघोषसमयं इहैव जन्मनि भवति - ओं शूउन्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं ओं वज्राभिषेकं सर्वबुद्धा ददन्तु माम् | || वज्रतीक्ष्णभट्टारकस्य साधनं समाप्तम् || प्द्f ८८, प्. १४९) ७५. नमो मञ्जश्रिये | श्रीमञ्जुवज्रस्य विधाय रूपं संरक्तवर्णोज्ज्वलरश्मियुक्तम् [क्, ग्: रक्तरश्मिं, ढ्: रक्त, क्, ब्: हर्षरश्मिं, ख्, अ: रश्मिपुञ्जं] | निर्वर्त्य [ख्, अ: निर्वृत्य, क्, ग्: निवृत्त] सम्यक् स्वरषोडशानि सञ्चिन्त्य वज्रं हृदि पद्ममध्ये || बन्धूकपुष्पाकृतितुल्यरूपा आलम्बनीयाः खलु षट्पदाख्याः | निःश्वासवातेन शनैरशेषा निश्चारणीया निजनासयाऽमी [क्: नाशमामि, क्, ब्: नामयानि, ख्: नाशयायी] || सञ्चिन्त्य साध्यं पुरतः स्थितं च कृताञ्जलिं घूर्णितनेत्रयुग्मम् [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पूर्णित] | नासापुटेनैव शिलीमुखास्ते साध्यस्य भाव्या हृदये विशन्तः || आचूषयन्तो [Fरोम् आचूषयन्तो तो थे एन्द् ओf थिस् साधन इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् क्, ब् अन्द् ख्] हृदि पद्मलीनं [क्: पद्मनीलं] तस्यैव चेतो मकरन्दमार्यैः | निष्क्रम्य तस्माच्च पुनर्विशन्तः तत्रैव चिन्त्याः [क्: चित्राः] खलु लीयमानाः || विधानमेवं स्थिरयुक्तचित्ताः कुर्वन्ति ये सन्ध्यचतुष्टयं [ढ्: चतुर्षु यन्त्र] तु | प्द्f ८९, प्. १५०) आखण्डलं चापि चतुर्दशोर्द्ध्वैर्दिनैरलं [ख्, अ: र्द्दशाद्वै, ढ्: र्द्दशार्द्धै] ते [क्: नैरनन्ते, ढ्, ग्: नैवनन्ते] वशमानयन्ति || लब्धं मया सद्गुरुसन्निकाशात् श्रीमञ्जुघोषैकविधानमेतत् | इत्यत्र किञ्चिन्न विकल्पनीयं भवेदिदं किं न च सम्भवेद् वा || आकृष्टिमेतां खलु चित्तमंज्ञां शुभाकराख्येन यथोपदिष्टाम् | कुर्वन्तु सन्तः परिमुच्य सर्वं कृता मयाऽस्य गुरुणापि [क्, ग्: मया सद्गु, ढ्: मयास्मद्गु] चैषा || यन्मेऽत्र किञ्चित् कुशलं सुनिर्मलं प्राप्तं लिखित्वा वरषट्पदाष्टम् | तेनैव सत्त्वा निखिला भवन्तु [ख्, अ: भवन्तं] श्रीमञ्जुनाथेन सहैव [ख्, अ: सहैक] युक्ताः || || कृतिरियमाचार्यशुभाकरपादानाम् [ग्: कृतिराचार्य] || एतानि साधनवराणि मया लिखित्वा सर्वेण यत् कुशलमाप्तमतीव [क्, ढ्: मवाप्त] शुद्धम् | तेनैष लोक इह सौख्यकरं जिनत्वं प्राप्नोतु हीनभवभीतिरतिप्रकृष्टः [क्: भीतिप्रकृत्यः] || || वश्याधिकारमञ्जुश्रीसाधनम् [क्: वश्याधिको] || प्द्f ८९, प्. १५१) ७६. मञ्जुश्रीसाधनं शुद्धमधुना साधु कथ्यते [क्: शुद्धमधु कथ्यते] | संक्षिप्तमतिविस्पष्टमज्ञानतिमिरापहम् || पूर्वोक्तविधानेन स्वहृच्चन्द्रे [ख्: द्रोप्स् स्वहृचन्द्रे] पीतमुःकारपरिणतं मञ्जुकुमारं त्रिमुखं षड्भुजं कुङ्कुमारुणनीलसितदक्षिणेतरवदनं सत्त्वपर्यङ्किनं खड्गबाणवरदं दक्षिणकरत्रयं प्रज्ञापारमितापुस्तकनीलोत्पलचापवद् [ख्, अ: चापवाम] वामकरत्रयं सशृङ्गारकुमाराभरणनिवसनादिकं नानापुष्पमहाशोभाचीरत्रयविराजितं तथागतपरमाणुपरिघटितमात्मानं ध्यात्वा ओं मुः इति मन्त्रं जपेत् | || मञ्जुश्रीसाधनम् || ७७. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं पद्मे चन्द्रमण्डलोपरि सितबिन्दुं विभाव्य स्फुरणादिपूर्वकं तत्परिणामेन सितधीःकारजं केवलमेव सितं अरपचनमञ्जुश्रियं स्वबीजहृदये विचिन्त्य ओं धीः स्वाहेति मन्त्रं जपेत् | || इति विद्याधरपिटकीयसंक्षिप्तमञ्जुश्रीसाधनम् || प्द्f ९०, प्. १५२) ७८. विदध्यादादितो मन्त्री बुद्धादीनां प्रपूजनम् [क्, ढ्, ख्, अ: दोनाञ्च पूज] | पुण्यानां परिणामाद्यं ततो मैत्र्यादिभावनाम् || हृच्चन्द्रबिम्बमध्यस्थं मन्त्री बिन्दुं विचिन्तयेत् | दिवाकरकरोत्सृष्टहिमबिन्दुसमप्रभम् || तद्ब्बिन्दुकिरणैर्ध्यायात् प्रतिरोमविनिर्गतैः | जगत् सर्वं वितस्त्यादिक्रमेण [क्, ख्, अ: वितम्भ्यादि] विषदीकृतम् || सितधीःकाररूपं च बिन्दुमन्तर्गतत्विषम् | दृष्टारपचनं पश्येत् तत्सर्वपरिणामतः || अन्तर्निहितधीःकारं हृदि दृष्टेन्दुमण्डलम् | नासया निःसरेत् [क्, ढ्, ग्: निःसरत्पश्यत्] पश्चात् तन्मरीचिकदम्बकम् || मञ्जुघोषाकृतीन् सत्त्वान् ध्यायादुच्छ्वासवायुना | निःश्वासवायुना पश्चाद् धीःकारे संहरेदमून् || स्वाहान्तं प्रणवाद्यं तु मन्त्रबीजाक्षरं जपेत् | शरच्चन्द्रकराकारं हृच्चन्द्रमण्डलस्थितम् || || विद्याधरपिटकप्रतिबद्धमञ्जुघोषसाधनम् || प्द्f ९०, प्. १५३) ७९. प्रदीपकलिकाकारःनिर्माणाब्जेन्दुमध्यगः [ख्, अ: कलिकालो] | हंकारद्रावको वीरो रविगुप्तेन [क्: आव] देशितः || हुं आः प्रज्ञावृद्ध्यधिकारः [ख्, अ: वृद्धिकार] | झटिति मञ्जुश्रीयोगमालम्ब्य नाभौ चन्द्रमण्डलोपरि सितबिन्दुं प्रदीपकलिकाकारं सरश्मिकं विचिन्त्य शिरसि सितहंकारमनाहतं [ढ्: हुंकार] लम्बमानमस्तकं सरश्मिकं ध्यायात् | तदनु बिन्दुरश्मिना सञ्चोद्य द्रवीभूतेन [क्: भूतेनाहं, ख्: भूते हं] हंकारेण तं बिन्दुमाप्लावयन् स्थिरचित्तो मन्त्री न चिरेण प्रज्ञामभिवर्द्धयतीति | नाभिदेशोपरि व्यक्तरक्तधर्मोदयान्तरे | पञ्चारनीलदम्भोलिकरोरटोद्भासिततेजसः || सितहंकारतो जातं शिरः सन्धिविनिर्गतम् | पश्येन्नादं [क्: पश्येन्नाहं] नभोव्यापिधूम्रहंकारसम्भवम् || नादो रश्मिरेखा | || इति प्रज्ञावृद्धिविधिः || प्द्f ९१, प्. १५४) ८०. गुरुपादं सदा नत्वा वज्राचार्यं तथैव च | प्रणम्यादौ लिखिष्यामि मञ्जुश्रीर्येन सिध्यति || सत्त्वपर्यङ्कमासीनो हृदीन्दावःकारभूषितम् [क्, ब्: वं ; क्: भूतो, ढ्: भूषिते, क्, ब्: भूषिताः] | शङ्खकुन्दोज्ज्वलं [ख्, अ: कुण्डो] बीजं विश्वरश्मिसमाकुलम् || तैर्न्निष्पन्नाः सम्बुद्धगुरुबोधिसत्त्वा [क्, ब्: सम्बद्धं गुरुबद्धं बोधिसत्त्वमहर्द्धिकाः] महर्द्धिकाः तान् दृष्ट्वा पूजयेदनेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं | ततः - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् | अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः || आबोधेः [ख्, अ: आबोधौ] शरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् | बोधौ चित्तं करोम्येष स्वपरार्थप्रसिद्धये || उत्पादयामि [क्, ख्, अ: अद्द्स् परमं अfतेर् उत्पादयामि] वरबोधिचित्तं निमन्त्रयाम्यहं [ख्: मि अहं, ढ्: मि अत्र, ग्: मि बहु, क्, ब्, ख्, अ: मि अहु] सर्वसत्त्वान् | इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय || इति | प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेदनेन मन्त्रेण ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | प्द्f ९१, प्. १५५) बीजं मायोपमाकारं [क्: अद्द्स् विचिन्त्य अfतेर् यमाकारं] त्रैधातुकमशेषतः | दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः [आfतेर् थे सेचोन्द् लिने क् हस् - न चोपलभ्यते चैव यथामाया हि सर्वतः |] | न चोपलभ्यते चैवं सर्वस्य जगतः स्थितिः || इति अधिमोक्षं कुर्यात् | ततोऽनादिकालीनमसत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावशुद्धिमधिमुञ्चेत् [क्, ढ्, ग्: शुद्धमित्यधि] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति | ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं खड्गं तत्त्सरुमध्ये [क्, ब्: सत्सरुक, क्: सत्सनु] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पूर्वोक्तबीजं तत्सर्वपरावृत्त्या मञ्जुश्रीरूपमात्मानं विचिन्तयेत् अहमेव सर्वजगत्पतिरिति पद्मचन्द्रासनस्थं सत्त्वपर्यङ्कसमासीनं शशिप्रभमनेककिरणस्फुरणैर्व्याप्तनभःस्थलं विचित्रपरिधानं [क्, ढ्, ग्; विचित्रवस्त्र] जगदानन्दस्वरूपं शुक्लवर्णं मनोरमं पञ्चचीरं महावीरं सर्वालङ्कारभूषितं दक्षिणे उद्यतखड्गकरं वामहस्तेन हृदि गृहीतपुस्तकम् | ततो मुद्रां बध्नीयात् | हस्तद्वयेन सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीभ्यामनामिकानखौ [ख्: तर्जन्यौ विधाय, क्, ब्: तर्जन्यौ अना] पिधाय उत्पलवद् विकचसंस्थिते हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्वसु विन्यस्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: न्यस्य] मन्त्रेण पश्चान्नाभेरधो भ्रुंकारेण [क्, ढ्: ब्रुंका] शुक्लवर्णमश्वत्थपत्रसदृशं चिन्तयेत् चन्द्रमण्डलम् | तस्योपरि अष्टमस्य चतुर्थं प्रथमषोडशेन भूषितं [भूषितं इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] सप्तमस्य प्द्f ९२, प्. १५६) द्वितीयेन प्रथमं चतुर्थेन च भूषितं तन्निष्पन्नां पङ्कजकलिकां नाभेरुपरि हंकारेण विकसितां चिन्तयेत् | तस्योपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपर्यङ्गुलान्तरं त्यक्त्वा षडरचक्रं [क्, ढ्, ग्: षडार] सतेजः तस्यारेषु द्वादशमत्राणां युग्मयुग्माक्षरं [ग्: युगयुगा] न्यसेत् | प्रत्येकारस्योपरि [क्, ब्: काक्षर] मूलमन्त्रस्यैकैकाक्षरं विन्यस्य चक्राभ्यन्तरवरटके धीःकारं सकिरणं निश्चलं भावयेत् | बाह्यवरटके कालियोगं समुज्ज्वलं [ग्: मुज्वलद्गनलमा] ङञणनमाक्षररहितं चिन्तयेत् | पुनरूर्ध्वतोऽङ्गुलमन्तरं [क्: सम] त्यक्त्वा चन्द्रमण्डलं तस्योपरि अरपचन इति दृष्ट्वा शीघ्रतरं चक्रं भ्रमद् भावयेत् | षण्मासान् यावत् जपेदनेन मन्त्रेण ओं वज्रतीक्ष्ण मुः [क्, ढ्, ग्: हुं, ख्: ध्वं, क्, ब्: अं] | प्रतिदिनमयुतमेकं जपेत् | ततो जडोऽपि वाक्पतिर्भवति मेधावी [क्: ओमित्स् मेधावी धराधिपतिर्भवति] ग्रन्थसहस्रं गृह्णाति अविच्छिन्नसंस्कृतवक्ता महाकविः सर्वशास्त्रपारगः | सिद्धे सति खड्गविधाधराधिपतिर्भवति [क्, ब्: धरो भवति] विद्याधरीभिः सह क्रीडति | इदं [इदं बोद्धव्यं द्रोप्पेद् इन् क्, ब्, ख्, अ] चक्रवरं गूढमाचार्योपदेशेन् बोद्धव्यम् | प्रज्ञाचक्रमिदं श्रेष्ठं लिखित्वा यः फलोदयः | तेन लोकः समस्तोऽयं मञ्जुश्रीपदमाप्नुयात् || || प्रज्ञाचक्रमिदं मञ्जुश्रीभट्टारकस्य साधनं समाप्तम् [ठे चोलोफोन् इस् रेअद् इस् रेअद् अस् नामसङ्गीत्यास्नायेन सिद्धप्रज्ञाचक्रवरलब्धं समाप्तं इन् क्, ढ्, ग्, ख्, अ अन्द् अस् मञ्जश्रियप्रज्ञाचक्रं समाप्तं इन् ख्] || प्द्f ९२, प्. १५७) ८१. नमो [ग्: रेपेअत्स् fरोम् थे बेगिन्निन्ग् तो मञ्जुश्रीरूपमात्मानं भावयेत्] मञ्जुश्रिये | तत्रेयं धर्मशङ्खसमाधिः | सितवर्त्तुलवारुणमण्डलोपरि मकेशराष्टदलपद्मवरटके मरणापगताः [क्: मपनाय तीः, ढ्: मरणाय गताः] सर्वधर्मा इति द्योतकमंबीजनिष्पन्नं द्विभुजं शुक्लवज्रपर्यङ्कोपरि समाधिहस्तं कुमाराभरणं पञ्चचीरं स्वच्छनिर्मलज्ञानस्वभावं मञ्जुश्रीरूपमात्मानं भावयेत् | स्वहृच्चन्द्रोपरि पद्मे खंकारेण [ख्, अ: वं] शङ्खं तन्मध्ये ओं वज्रजिह्व रं इति वज्रजिह्वां जिह्वोपरि रक्तपद्मे समाधिसमापन्नममिताभबुद्धं तदुपरि तालुनि [क्, ख्: तालुनं] वंकारमधोमुखं अमृतबिन्दुं स्रवन्तं एवमनुक्रमेण पक्षमासषण्मासपर्यन्तं भावयेत् | सिद्धौ लब्धनिमित्तो मण्डलमालिखेत् | बाह्यतश्चतुरस्रं चतुर्द्वारं द्वारपालसमन्वितं लास्या-माल्या-गीता##- तदभ्यन्तरे वर्तुलं शुक्लैकरेखावृतं अरं [क्, ख्, अ: अर्द्धारं] तन्मध्ये शुक्लपद्मं एवं लिखित्वा कार्तिकफाल्गुनवैशाखादिपौर्णमास्यां पूजानैवेद्यादिपूर्वकं बलिं दत्त्वा समाहितो मण्डलमध्ये वज्रपर्यङ्केनोपविष्टो मञ्जुश्रीरूपपरावृत्तममिताभबुद्धरूपमात्मानं धर्मधातुसमं प्रभास्वरं भावयेत् | ततः सर्वतथागतानां कायवाक्चित्तमुद्राः सर्वदिगायाताः स्वकायवाक्चित्तेषु प्रविष्टा दृढीभूता इति स्थिरचित्तः स्वहृच्चन्द्रपद्मस्थितं प्द्f ९३, प्. १५८) शङ्खं स्पष्टं पश्येत् | तं परिनिवार्यावस्थितसर्वाक्षरस्वभावकेशरबिन्दुभ्यो वाक्परमाणवः कण्ठदेशं प्राप्य स्वररूपा भवन्ति | स्वरान्नादो नादादक्षररूपा जिह्वामासाद्य वज्राकृतिपरम्परया निःशेषाकाशद्योतनकराः सर्वाकाशस्फुरन्नादावरणषोडशघोषाकारास्ताः [क्, ढ्, ग्: स्फुरन्नाना का] पश्यन् घोषेण पूरयन् गगनं ओं वाक्येदं [क्: बाह्येद] नम इति मन्त्रं जपेत् | पर्यङ्कमभिनन्दन् सकलां रात्रिं जपतश्च सिद्धिनिमित्तानि भवन्ति | जिह्वया रश्मयः स्फुरन्ति | सिद्धौऽसीति [ख्, अ: सिद्धे सति] शब्दश्च श्रूयते | ओष्ठाद् दन्तेभ्यश्च विचित्रा रश्मयो निश्चरन्ति | ततः प्रभृति यथाचिन्तितपदवाक्यवृत्तगाथामन्त्रविद्याहृदयादीनि शङ्खादयत्नत एवं निश्चरन्ति | अनधिगतानि च शास्त्राण्यधिगच्छति करोति च | सर्वज्ञत्वं चाचिरादेव भवति | || इति धर्मशङ्खसमाधिमञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् || प्द्f ९३, प्. १५९) ८२. नमो मञ्जुश्रिये | प्रथमं तावत् साधकः प्रातरुत्थाय मुखशौचादिकं कृत्वा ध्यानगृहं प्रविश्य सुखासने पर्यङ्केनोपविश्य स्वहृत्पद्मचन्द्रे रक्तगौरमुःकारं भावयेत् | ततस्तन्मरीचिसञ्चयैरङ्कुशाकारैराकृष्य भगवन्तं वक्ष्यमाणवर्णमुखभुजचिह्नासनोपेतं पुरतो विभाव्य मनोमयपुष्पधूपादिभिः सम्पूज्य तदग्रतः पापदेशनादिकं सर्वं विधाय मैत्र्यादिब्रह्मविहारचतुष्टयं विभाव्य [Fरोम् थे बेगिन्निन्ग् तो चतुष्टयं विभाव्य इस् wरित्तेन् दिffएरेन्त्ल्य इन् ख्, अ: अस् fओल्लोwस् :- पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदि पद्मचन्द्रे रक्तगौरं मुकारं भावयेत् | तद्रश्मिनाकृष्य भगवन्तं पुरतो विभाव्य ततो पुष्पादिभिः सम्पूज्य तदग्रे पापदेशनादिकं सर्वं विधाय चतुर्ब्रह्मविहारीं विभाव्य] सर्वधर्मशून्यतामामुखीकृत्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रेणाधितिष्ठेत् | तत आकाशे हुंकारेण पञ्चसूचिकं वज्रं सबीजं विभाव्य तद्रश्मिभिः यथायोगं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरं वज्रारं वज्रमयीं भूमिमारसातलमवलम्ब्यं वज्रमयरश्मीभूय वज्रप्राकाराद् बहिर्गन्धादिरूपेणावस्थितं पश्येत् | तदनन्तरं वज्रप्राकाराभ्यन्तरे ह्रीःकारेण पद्मं पद्मोपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि रक्तगौरवर्णं मुःकारमनेकबुद्धस्फुरणसंहरणाकारं विभाव्य तत्परिणतं मञ्जुश्रीभट्टारकं रक्तगौरं पद्मचन्द्रोपरि वज्रपर्यङ्कनिषणम् प्रथममुखं रक्तं दक्षिणं नीलं वामे शुक्लं इति त्रिमुखं हस्तचतुष्टयेन यथायोगं प्रज्ञाखड्गधनुर्बाणयोगिनं रत्नकिरीटिनं द्वात्रिंशल्लक्षणाशीत्यनुव्यञ्जनविराजितं प्द्f ९४, प्. १६०) कुमारं कुमाराभरणभूषितमात्मानं विभाव्य हृदयपद्मचन्द्रोपरि [Fरोम् हृदयपद्म० मक्षोभ्यमौलिनमात्मानं विचिन्त्य इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क् अन्द् ग्] सत्त्वपर्यङ्कनिषणां सत्यवतीं शुक्लां वामे स्पर्द्धया घण्टाधरां दक्षिणे [क्: दक्षिणेभ्य] हृत्द्युत्कर्षणयोगेन वज्रधारिणीं ऊर्णायां तथैवावस्थितां रत्नवज्रीं पीतां करद्वयेन शिरसि पुष्पमालां बध्नयन्तीं कण्ठे पद्मवज्रीं रक्तगौरां वामेन सगर्वगृहीतपद्मनालां दक्षिणे तत्पत्रविकासिनीं पूर्ववदेवावस्थितां मूर्द्धनि कर्मवज्रीं हरितवर्णां त्रिसूचिकवज्रान्वितहस्तद्वयेनात्मीयमूर्द्धानं धारयन्तीं तथावस्थितां विभाव्य ओं वज्राङ्कुश जः ओं वज्रपाश हुं ओं वज्रस्फोट वं ओं वज्रावेश होः इत्येभिर्मन्त्रैः पद्मचन्द्रोपरि यथाक्रमं ज्ञानमण्डलमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य वज्रमुष्टिद्वयं [क्: च मुष्टि] बद्ध्वा तर्जनीकनिष्ठाभिः शृङ्खलां कृत्वा रचितवज्रचक्रमुद्रया उत्तानतः स्वमुखव्यवस्थापितया अर्घ्यपाद्यपुष्पधूपादिभिः [क्: पुष्पादिभिः] सम्पूज्य झटिति स्वशरीरे प्रवेशयेत् | तदनु सर्वतथागताभिषेकपूर्वकमक्षोभ्यमौलिनमात्मानं विचिन्तयेत् [क्, ग्: विचिन्त्य] | मन्त्रः ओं सर्वधर्माभावस्वभाव विशुद्धवज्र अ आ अं अः प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्मा यदुत सर्वतथागतज्ञानकायमञ्जुश्रीपरिशुद्धितामुपादायेति अ आः सर्वतथागतहृदय हर हर ओं हुं ह्रीः भगवन् ज्ञानमूर्तिवागीश्वर महावाच सर्वगगनामलसुपरिशुद्धधर्मधातु ज्ञानगर्भ आः इति मन्त्रेणादिमध्यावसानाधिष्ठानपूर्वकं प्द्f ९४, प्. १६१) नामसङ्गीतिं [क्: रेअद्स् भट्टारिकां अfतेर् सङ्गीतिं] प्रत्यहं प्रतिसन्ध्यं त्रीन् वारान् एकवारं वा पर्यङ्कमभिनन्दन् समाहितः सन् पठेत् | एवं तावत् पठेद् यावत् सिद्धिनिमित्तानि [क्: सिद्ध] न पश्यति | तदनन्तरं यथातन्त्रं सिद्धेरुपायमनुतिष्ठेदिति | || आर्यनामसङ्गीतिसाधनं समाप्तम् || ८३. नमः श्रीमञ्जुवज्राय | भूत्वा श्रीमञ्जुवज्रोऽहं कुर्यां सर्वार्थसम्पदम् | सत्त्वानां भ्रमदृष्टीनामित्यादौ परिभावयेत् || हृच्चन्द्रे न्यस्य [क्: न्यस्तमन्त्रेभ्यः] मंतत्त्वं पूजयित्वाऽभिवन्द्य च | गुरुं सम्बुद्धसन्मूर्तिं गच्छेत् त्रिशरणादिकम् || रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् | अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः || स्वभावाभावतः शून्यं निर्निमित्तमहेतुकम् [क्: अनि०] | प्रणिधिरहितं सर्वं वस्तूहापगमान्मतम् || ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | प्द्f ९५, प्. १६२) त्र्यस्रं [क्: न्यभ्रं, ढ्: न्यग्रं] शुक्लोच्चसंस्थानं विश्वाब्जवज्रमध्यगे | चैत्यं विभाव्य सम्बुद्धं वज्रसत्त्वं सविद्यकम् || प्रवेश्यास्येन तस्यैव [क्: न तस्य] स्वचित्तं वज्रनिर्गतम् | त्र्यक्षरीभूतमब्जे [क्: मब्जन्तु] तु होःकारद्वयरञ्जितम् || तत्प्रभाभिस्तु तत्कायं विलीनं चिन्तयेत् ततः | चन्द्रारुणरसावेशमललादिषु [ढ्: कलला] संभृतम् || स्थगितसर्वदिग्देव्यश्चोदनागीतितत्पराः | उत्थानाय विचिन्त्यात्मजगत्सौख्यप्रसिद्धये || त्वं वज्रचित्त भुवनेश्वर सत्त्वधातो त्रायाहि मां रतिमनोज्ञमहार्थकामैः | कामाहि मां जनकसत्त्व महाग्रबन्धो यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ || त्वं वज्रकाय बहुसत्त्वप्रियाङ्कचक्रबुद्धार्थबोधिपरमार्थहितानुदर्शी [क्: परार्थ] | रागेन रागसमयं मम कामयस्व यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ || त्वं [ठिस् श्लोकैस् द्रोप्पेद् इन् क्] वज्रवाच सकलस्य हितानुकम्पी लोकार्थकार्यकरणे सदा सम्प्रवृत्तः | कामाहि मां सुरतचर्य समन्तभद्र यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ || प्द्f ९५, प्. १६३) त्वं वज्रकाय समयाग्र महाहितार्थ सम्बोधिवंशतिन्नकः समतानुकम्पी | कामाहि मां गुणनिधिं बहुरत्नभूतं यदीच्छमे जीवितं मञ्जुनाथ || ततोऽपि भगवन्तं तद्देवीगीत्यनुरोधतः | मायाबद्धस्तु संचिन्त्य मन्तार्थं च विभावयेत् || स्फुरद्बुद्धौघनिर्माणप्रसाधितजगत्त्रयः | स्वतत्त्वोद्भवचिह्नोत्थमञ्जुवज्रः [क्: चिह्नार्थं] स्वयं भवेत् || कुङ्कुमारुणसंमूर्तिर्नीलसितत्रयाननः | भुजद्वयसमाश्लिष्टस्वभविद्याधरास्यधृक् || खड्गबाणभुजश्चापनीलोत्पलपरिग्रहः | विश्वदलाब्जचन्द्रस्थो वज्रासनशशिप्रभः || भवसङ्गाद् हि संसारः सममङ्गोविरागकृत् [ग्: सङ्गे] | श्रीमञ्जुवज्रसर्वात्मा सर्वां मायां विचिन्तयेत् || ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहम् | ततः प्रवेशयेद् बीजैश्चक्षुरादिषु सत्प्रभैः | क्षिं [क्, ढ्: हुं] यं खं स्कंमित्येभिः सञ्जीवार्थोपसाधनम् || क्षितीशकुलिशाकाशलोकेशस्कम्भिभद्रकान् | यद्वज्रायतनान्येव सौरिणां मण्डलं स्थितम् || स्वशिरःकण्ठहृच्चन्द्रे [क्: कण्ठचन्द्र] ओं आः हुं मन्त्रसत्प्रभैः | कायवाक्चित्तवज्रैस्तु मन्त्राधिपतिभावनम् [क्, ढ्: साधनं] || प्द्f ९६, प्. १६४) ओं सर्वतथागतकायवज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतवाग्वज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतचित्तवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | त्रिवज्रलक्षणं वीक्ष्य हृज्ज्ञानसत्त्वबीजतः | सर्वाशावर्त्तिसम्बुद्धविद्यार्र्चिःकुलसेकभृत् [ढ्: सैक] || चक्षुःकायाद्यधिष्ठानस्वमन्त्रोद्भवभासिनीम् | शिरोहृन्नाभिगुह्ये चरणे कायादिवज्रिभिः || पश्येद् ओंहुमिति स्वा-आहाख्यैः [क्: स्वमाख्यैः] पञ्चाङ्गसत्प्रभाम् | कायेशाक्षोभ्यरत्नेशामिताभामोघसिद्धिभिः [क्: कायेना] || वज्राब्जयोगसम्भूतान् [वज्राब्ज भावात्मकोऽहं इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ग्] सर्वदिग्भ्यः सुसंस्थितान् | संबुद्धान् संजपेद् योगी रूपवज्रादिभिस्तथा || ओं सर्वतथागतपूजावज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतानुरागेण वज्रस्वभावात्मकोऽहम् || सर्वधर्मैस्तु [क्: ओमित्स् सर्वधर्मैस्तु बुद्धकाय नमो नमः] यं देवं प्रतिशब्दसुशब्दकैः | स्वाहङ्कारपरावेशे स्वमनोऽधिपदैवतम् || नमस्ते वरदवज्राग्र भूतकोटि नमोऽस्तु ते | नमस्ते शून्यतागर्भ बुद्धबोधि नमोऽस्तु ते || बुद्धराग नमस्तेऽस्तु बुद्धकाय नमो नमः | बुद्धप्रीति नमस्तुभ्यं बुद्धमोद नमो नमः || प्द्f ९६, प्. १६५) बुद्धस्मित नमस्तुभ्यं बुद्धहास नमो नमः | बुद्धवाच नमस्तेऽस्तु बुद्धभाव नमो नमः || अभवोद्भव नमस्तेऽस्तु नमस्ते बुद्धसम्भव | गगनोद्भव नमस्तुभ्यं नमस्ते ज्ञानसम्भव || मायाजाल नमस्तुभ्यं नमस्ते बुद्धनाटक | नमस्ते सर्वसार्वेभ्यो ज्ञानकाय नमोऽस्तु ते || विश्वमारविदन्यच्च दहनं सोक्तपञ्चकम् | त्र्यक्षरैरमृतं भुक्तं कायवाक्चित्तशुद्धिकृत् || हेतुशक्तिरचिन्त्या हि रागादिविगतभ्रमः [क्: रागादिवशतं, ग्: रोगादिवेशतः] | एष्वेव च परैर्बोधिं प्राप्नोति हि जगौ मुनिः || त्र्यक्षरान्तर्गतं [क्: अक्षरा] मन्त्रं स्फुरत्कायादिवज्रिभिः | आकाशं व्याप्य मन्त्रान्ते संहरंस्तं जपेत् सुधीः || एवं जपन् खेदे तु मूर्ध्नीन्दौ प्रणवार्द्रतः | आप्यायने प्रयात्याथ बोधिचित्तं जपेत् पुनः || स्वप्नमायादिवत् सर्वं सर्वं कार्यं जगद्धितम् | मञ्जुवज्रत्वनिष्पत्तौ भावयेदनिशं प्रभुम् || कृतपूजादिको मन्त्री सज्जने जातसस्पृहः | त्र्यक्षराहितसम्बुद्धं ध्यायात् कायादिकल्पितम् || प्रज्ञोपायात्मकं तत्त्वं जगदेतेन वञ्चितम् | जगतस्तत्त्वनिष्पत्तौ प्रणिधानं तु बृंहयेत् || श्रीमतो मञ्जुवज्रस्य भावनाप्तशुभादतः | मञ्जुश्रीज्ञानकायः स्यां जगत्सर्वभूतप्रदः || प्द्f ९७, प्. १६६) यदा च द्रष्टुकामः स्यां प्रष्टुकामश्च [क्: कायस्य] किञ्चन | दशदिग्व्योमपर्यन्तं [क्: पर्यन्त] सर्वसत्त्वार्थसाधने | यथा चरति मञ्जुश्रीः सैव चर्या भवेन्मम || यावती प्रथमा कोटिः संसारस्यान्तवर्जिता | भावयन् सत्त्वहितायैव चरिष्याम्यमृताक्षरीम् [क्: चरियस्यमृताक्षरी, ढ्: चरिष्यामि मृताक्षरीं] || यावन्तः सर्वबुद्धा वै निर्वृता लोकबान्धवाः | तेषां च शासनार्थं तु चरिष्यामि युगे युगे || बालदारकरूपेण विचरिष्यामि सर्वतः | मन्त्ररूपेण सत्त्वानां विनश्यामि तदा तदा || व्युत्थाय मञ्जुनाथस्य वहन् गर्वं समाहितः | सर्वदैवतरूपांस्तु विषयानुपान्तं जपेत् || शुद्धेन्द्रियप्रयोगेन त्रिमुखान् षड्भुजांस्तथा | चक्रवज्रमहारत्नपद्मखड्गधरायुधान् || रूपशब्दमहागन्धरसस्प्रष्टव्यधार्मिकान् | कायकुलिशरत्नेशामिताभामोघभावजान् || पञ्चविषयरूपांस्तु सर्वबुद्धावबोधतः | स्वाधिदैवतयोगेन स्वपरांश्चैव पूजयेत् || भोजनं शयनं स्नानमासनं स्थानमेव च | स्वाधिदैवतयोगेन सर्वमेवं प्रकल्पयेत् || प्द्f ९७, प्. १६७) संक्षेपाच्चतुरङ्गस्य लिखितार्थसुभाषितः | मञ्जुवज्रोऽस्तु लोकोऽयं स स्यात् सौख्यफलप्रदः || भावनाखिन्नो [ठिस् प्रोसे पोर्तिओन् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्, अ] मन्त्रं जपेत् ओं वाक्येदं नमः | उपहृदयं वा जपेत् ओं ह्रीं हुं | || इति मञ्जुवज्रसाधनम् || ८४. नमो मञ्जुनाथाय | प्लीं [ढ्, अ: थ्रीं] नाम सर्वकार्यसमर्थः परमगुह्यतमः सार्वकर्मिक एकाक्षरो नाम विद्याराजोऽनतिक्रमणीयः सर्वसत्त्वानां अधृष्यः सर्वसत्त्वानां मङ्गलः सर्वसत्त्वानां साधकः सर्वमन्त्राणां [क्: कर्माणां] प्रभुः सर्वलोकानां ईश्वरः सर्ववित्तेश्वराणां मैत्र्यात्मकः सर्वविद्विष्टानां [क्, ढ्, अ: सिद्धिष्टानां] कारुणिकः सर्वजन्तूनां नाशकः सर्वविघ्नानाम् [क्: विद्यानां] | संक्षेपतो यथा यथा प्रयुज्यते तथा तथा करोति | असाधितोऽपि सर्वकर्माणि करोति | मन्त्रं जपन् यं स्पृशति स वशो भवति | वस्त्रमभिमन्त्र्य प्रावरेत् सुभगो भवति | दन्तकाष्ठमभिमन्त्र्य भक्षयेद् दन्तशूलमपनयति | श्वेतकरवीरकाष्ठं सप्त वारानभिमन्त्र्य भक्षयेत् अप्रार्थितमनुलभ्यते [क्, ढ्: मन्नं लभेत्] | अक्षिशूले प्द्f ९८, प्. १६८) सैन्धवं चूर्णयित्वा सप्त वारानभिमन्त्र्य अक्षि पूरयेत् अक्षिशूलमपनयति | गजविष्टोत्थितगर्जनसम्भवां छत्रिकायां किंशुकपत्रं बद्ध्वा मृद्वग्निना पक्वां शुष्कलापितां सुखोष्णां सैन्धवचूर्णतां कृत्वा सप्त वारानभिमन्त्र्य कर्णौ पूरयेत् तत्क्षणादुपशमयति | प्रसवनकाले स्त्रिया गूढगर्भायाः शूलादिभूताया आटरुषमूलं [क्: आढवज्र] निष्प्राणकोदकेन पिष्ट्वा नाभिदेशे लेपयेत् सुखेन प्रसवति | कष्टशल्यं वा पुरुषं पुराणघृतमष्टशतवारानभिमन्त्र्य पाययेत् लेपयेच्च तत्प्रदेशं तत्क्षणादेव निःशल्यं [क्, ग्: शल्यं] करोति | अजीर्णविसूचिकातिसारे शूले च सौवर्चलं वा लवणं सप्त वारानभिमन्त्र्य भक्षयेत् तस्माद् व्याधितोधीन् मुच्यते तदहनि स्वस्थो भवति | प्रसवधर्मिण्याः प्रसवकाङ्क्षिण्या अश्वगन्धामूलं गव्यक्षीरेण पिष्ट्वा आलोड्य पञ्चविंशतिजप्तेन ऋतुकाले पाययेत् परदारवर्जितेन स्वपत्नीमभिगम्येत जनयति सुतम् | एकाहिकद्व्यहिकत्र्यहिकचातुर्थकसततनित्यज्वरेषु पायसं घृतसंयुक्तं अष्टशतमन्त्रितं भक्षयेत् स्वस्थो भवति | डाकिनीग्रहगृहीतेषु आत्ममुखं अष्टशताभिमन्त्रितं कृत्वा निरीक्षयेत् स्वस्थो भवति | बालमातरं [ढ्, अ: मातल] पूजनवेतालकुमारग्रहादिषु [क्: युतेन, ढ्, अ: पुतनि] सर्वमानुषदुष्टवारुणगृहीतेषु [क्, ग्: दारुण] आत्मनो हस्तमष्टशताभिमन्त्रितं [क्: हस्तशत] कृत्वा गृहीतमस्तकं स्पृशेत् स्वस्थो भवति | एकजप्तेनात्मरक्षा द्विजप्तेन महारक्षा त्रिजप्तेन गृहरक्षा चतुर्जप्तेन ग्रामरक्षा पञ्चजप्तेन नगररक्षा एवं यावत् प्द्f ९८, प्. १६९) षड्जप्तेन कटकचक्ररक्षा कृता भवति | एतानि चापराणि क्षुद्रकर्माण्यनुक्तान्यपि करोति | अनेनैव मन्त्रेण स्त्रीः प्रदरादिरोगेषु [क्: पुरदादि] अलम्बुषमूलं क्षीरेण पिष्ट्वा अष्टशताभि मन्त्रितं कृत्वा क्षीरेणालोड्य पिबेत् स्वस्था भवतीति | हान्तरान्तसमायुक्तसान्तामीस्वरशोभिताम् | इन्द्वर्द्धबिन्दुनाऽऽक्रान्तलिपिं दृष्ट्वा जपेद् गुरौ || || एकाक्षरकल्पकतिपयप्रयोगः समाप्तः || ८५. नमो बुद्धाय | अवनिनिहितजानुः सव्यहस्तैकखड्गः तदितरकरमुष्टौ तर्जनीसक्तपाशः | निविडघनशरीरश्चण्डरुक् चण्डचक्षुः शमयतु भवविघ्नं विघ्नहन्ताचलोऽयम् || दशदिक्षु स्थिता बुद्धा बोधिसत्त्वाश्च नायकाः | तेभ्यो नानाविधां पूजां कृत्वा पुष्पादिभिर्धिया || सन्त्रस्तान् दुःखितान् दृष्ट्वा प्रयच्छेदात्मविग्रहम् | मन्त्री शुभाभिवृद्ध्यर्थं कुर्यात् पापस्य [क्, ख्, अ: पुण्यदेशनां] देशनाम् || ततोऽनुमोद्य सम्बुद्धबोधिसत्त्वगणस्य च | शैक्षाशैक्षादिसत्त्वानां कृत्स्नं पुण्यं स्वभावतः || प्द्f ९९, प्. १७०) त्रिरत्नशरणापन्नः सम्बोधौ दृढनिश्चयः | भावयेच्चतुरो [क्, ख्, अ: अभाव] ब्रह्मविहारांस्तु यथाक्रमम् || शून्यांस्तल्लक्षणायोगादनिमित्तानहेतुतः [क्: शुक्लल, ख्, अ: शुष्कल] | प्रणिधानविनिर्मुक्तान् भावान् भावाद् विभावयेत् || विश्वाब्जसूर्यमध्यस्थं ध्यायात् हुंकारसम्भवम् | रक्तचक्षुर्द्वयं वीरं द्विभुजं रत्नमौलिनम् || सद्यः पापहरं नाथं यथेच्छापरिपूरकम् | अतसीपुष्पसङ्काशं स्फुरद्बुद्धांशुनिर्मलम् [क्: स्फुरद्बुद्धं सुनिर्मलं] || निष्पीड्यमानदंष्ट्रोष्ठं सर्वाभरणभूषितम् | वामे तर्जनिकापाशं [क्: योगं] भूमावारूढजानुकम् || खड्गव्यग्रोग्रहस्तं च श्रीमहाचण्डरोषणम् [ख्: श्रीचण्डमहा] | केकराक्षं महाघोरं भयस्यापि भयङ्करम् || समयसत्त्ववद् ध्यायात् ज्ञानसत्त्वं महोज्ज्वलम् | तस्यैव हृदये मन्त्री बीजं चिह्नसमन्वितम् || ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रं देवताकारयोगतः | ततो विवक्षितां सिद्धिं प्राप्नोत्येव न संशयः || तत्रायं मन्त्रराजः ओं चण्डमहारोषण हुं फट् | अयं मन्त्रराजः सकृदुच्चारितः सर्वपापानि निर्द्दहति सर्वत्र रक्षामावहति | माषादिभिस्ताडयन् भूतादिभयमपहरति | [क्: भयं हरति] शरावे [क्: आगमशरावे, ढ्: आमशरावे] खट्टिकयाऽभिलिख्य [ख्, ग्, ख्, अ: खटिकया] द्वारे लम्बावयेत् [ख्, अ: बन्धयेत्] | प्द्f ९९, प्. १७१) अभिनवप्रसूतानां बालानां रक्षां करोति | मदनेन पुत्तलिकां कृत्वा चतुरङ्गुलप्रमाणतः तस्या हृदये साध्यनामसहितं भूर्जमन्त्रमभिलिख्य प्रक्षिपेत् | कण्टकेन [क्, ख्, अ: कञ्जकेन] तु तस्या मुखं कीलयेत् प्रतिवादिमुखं कीलितं [ख्, अ: कालितं] भवति | पादौ कीलयेत् गतिं स्तम्भयेत् | हृदयं कीलयेत् रोषं स्तम्भयति | मानुषजङ्घास्थिकीलकेन लोहकीलकेन वा नाम गृहीत्वा यान्यङ्गानि कीलयेत् तानि तस्य [ख्, अ: स्तोप्स् अब्रुप्त्ल्य हेरे] नश्यन्ति | अरिद्वारे निखनेदुच्छादयेत् अभिमन्त्रितश्मशानभस्मना द्वारपटे [क्, ढ्, ग्: पटले] निक्षिप्तेनोच्चाटयति | खड्गमभिमन्त्र्य संग्रामे प्रविशन् जयमासादयति | यस्मिन् कार्ये समुत्पन्ने बलिमुपसंहरेत् तत् तस्य सिध्यति | यद् यदिच्छति मन्त्री तत् सर्वं शुभमशुभं वा कर्म करोति जपमात्रेण | लिखनाद् यन्मयाऽवाप्तं शुभं सत्त्वार्थसाधकम् [क्: सत्त्वास्तु] | तेनायं निखिलो लोको भूयात् सम्बोधिभाजनम् || || चण्डमहारोषणसाधनं सकल्पं [क्: सङ्कल्पं] समाप्तम् || || कृतिरियं प्रभाकरकीर्तेः || प्द्f १००, प्. १७२) ८६. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितपद्मोपरि सूर्ये कृष्णहुंकारपरिणतं श्रीचण्डमहारोषणं भगवन्तमतसीपुष्पसङ्काशमचलापरनामानं [क्: बलापर] एकमुखं द्विभुजं केकराक्षं दंष्ट्राविकरालमहाघोरवदनं रत्नमौलिनं दंष्ट्रानिपीडिताधरं मुण्डमालाशिरस्कमारक्तचक्षुर्द्वयं दक्षिणं खड्गधरं तर्जनीपाशहृदयस्थवामकरं सितसर्पयज्ञोपवीतं व्याघ्रचर्मनिवसनं नानारत्नविरचिताभरणं भूमिलग्नवामचरणमीषदुन्नतदक्षिणचरणं सूर्यप्रभामालिनमात्मानं विचिन्त्य समयसत्त्वं ज्ञानसत्त्वभावनापूर्वकमक्षोभ्यमुकुटिनं ध्यायात् | तदनु जापमन्त्रः [ख्: जापः] ओं चण्डमहारोषण हुं फट् | || चण्डमहारोषणसाधनम् || ८७. योगी क्वचिन्मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टः स्वहृदये सूर्यमण्डलोपरि कृष्णहुंकारं पश्येत् | तद्रश्म्याकृष्टगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् आकाशे व्यवलोकयेत् | ततस्तान् हुंकाररश्मिविनिर्गतपुष्पादिपञ्चोपचारेण सम्पूज्य तदग्रे पापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनादिकं कुर्यात् | ततो मैत्रीं सर्वसत्वेष्वेकपुत्रप्रेमतालक्षणां [क्: प्रेमपुत्रसतालक्षणां] करुणां दुःखाद् दुःखहेतोः समुद्धरणकामतां मुदितां प्रमोदरूपां प्द्f १००, प्. १७३) उपेक्षां असद्व्यासङ्गपरिहानिस्वभावां भावयेत् | ततः शून्यं त्रैधातुकमवलोक्य अनेन मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | ततोऽन्तरीक्षे पद्मोपरि सूर्यमण्डलस्थं हुंकारसम्भवं खड्गं हुंकाराधिष्ठितमुष्टितमुष्टिकं परिणाम्यात्मानं चण्डाचलरूपनिष्पन्नं पश्येत् | स्फुरद्वर्तुलरक्तप्रचण्डचक्षुषं प्रविकटभृकुटीललाटतटं निष्पीडितदन्तौष्ठं क्षोणीविन्यस्तवामजानुं दक्षिणचरणाक्रान्तदुर्वारमारं खड्गव्यग्रोग्रदक्षिणपाणिं त्रिभवभयहरतर्जनीमुष्टिपाशं इन्द्रनीलसमद्युतिं ज्वलदनलमहाचण्डरोषं हृद्बीजरश्मिसमाकृष्टज्ञानसत्त्वं समयसत्त्वे प्रवेश्य अभिषेकं गृह्णीयात् | अभिषेकानन्तरं शिरसि अक्षोभ्यं पश्येत् | ततो भावनया खिन्नो मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः ओं चण्डमहारोषण हुं फट् | || चण्डमहारोषणसाधनम् || ८८. क्वचिन्मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनासीनः स्वहृदये अष्टदलकमलोपरि सूर्यमण्डले [क्: मण्डलं हुंकारं] कृष्णहुंकारं विचिन्त्य तद्रश्मिनाऽऽकाशदेशे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् वक्ष्यमाणचण्डमहारोषणमानीय सम्पूज्य पापदेशनाऽकरणसंवरत्रिशरणगमनपुण्यानुमोदनाऽऽत्मनिर्यातनाबोधि##- प्द्f १०१, प्. १७४) भावयित्वा जगदिदं [क्: लगदिःखभाव] निःस्वभावस्वभावं ग्राह्यग्राहकविनिर्मुक्तं स्वप्नमायोपमं बुद्ध्वा [ग्: संबुद्धा] शून्यतां विभावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | तदनु अमलगगनाङ्गने अष्टदलकमलोपरि सूर्यमण्डले कृष्णहुंकारजखड्गमुष्टौ [क्: हुंकारख] हुंकारं तद्रश्मिभिः सकलबुद्धसन्दोहमानीय हुंकारे प्रवेश्य ततो हुंकारसम्भवमनल्पकल्पानलज्वालामालाकुलं दुर्वारमारविध्वंसिनं महानीलजीमूतसङ्काशदेहं विविधाभरणरत्नविभूषितं रत्नसम्बद्धमौलिस्फुरत्पञ्चवीरकुमारं करालसमुल्लसत्कुन्दसङ्काशदन्तौष्ठपीडनाद् [क्: समुण्डस ; क्: दंष्ट्रो] दुष्टसन्त्रासबीभत्सरूपश्रियं भृकुटीदन्तौरनिरीक्षणं युगपत् पातालसन्दर्शितनेत्रद्वयं मेदिनीमण्डलारूढसव्यैककानुं अरविन्दस्थसूर्यासनासीनवामाङ्घ्रिणोत्थातुकामं दक्षिणपाणौ हुंकारगर्भज्वलन्नीलखड्गं वाममुष्टौ तर्जनीतर्जितव्याकुलानेकहरिहरहिरण्यगर्भादिक्लेशवृन्दारिबन्धनाय [क्: व्याकुलीनैक ; क्, ग्: वन्दनाय] वज्राङ्कितसुवर्णपाशं जगद्वाञ्छितानन्तसम्पतिदानैकरक्तं श्रीचन्डमहारोषणं भावयेत् | महाक्रोधराजाचलस्य भगवतो हृदि पद्मसूर्यस्थहुंकारसम्भवाङ्कितगर्भखड्गं [क्: गर्त] परिणम्य हुंकारजद्वितीयं चण्डमहारोषणं हृदयान्तर्गतभगवन्तं चिन्तयेत् | तस्यापि हृदये पद्मसूर्यस्थं हुंकारजातऋजुकृष्णतदङ्कितगर्भखड्गं [क्, ग्: हुंजात] तद्रश्मिसमाकृष्टं ज्ञानसत्त्वं समयसत्त्ववद् दृष्ट्वा जःकारेणानयेत् आचमनप्रोक्षणादिकं प्द्f १०१, प्. १७५) दत्त्वा हुंकारेण तत्रैव प्रवेशयेत् वंकारेण बन्धयेत् होःकारेण तोषयेत् | पयसि पय इव एकीभूतं नायकं भावयेत् | भगवतः चक्षुःश्रोत्रयोर्नासापुटयोर्मुखशिरसि चित्ते यथायोगं वैरोचनाक्षोभ्यरत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धिं नैरात्म्यां षडङ्गेषु न्यसेत् | हृदयस्थितहुंकारान्निर्गतपञ्चतथागतदेवीगणं रश्मिभिरानीय पञ्चामृतपूर्णकुम्भैः स्नापयित्वा मौलौ अक्षोभ्यं देवीभिर्नानाविधनृत्यवाद्यादिविविधपूजादिभिरानन्दयेत् | ततो भगवान् परार्थोद्यतः सर्वसत्त्वान् रागद्वेषमोहादिभिः हरिहरहिरण्यगर्भकन्दर्पादिभिर्महामोहजालैर्महाद्वेषजालैर्महा##- | ततो हृन्सन्त्रस्फुरितैर्महाक्रोधराजैरनेकस्थान् [क्रोध द्रोप्पेद् इन् क्] मारवृन्दान् ससैन्यान् दिगम्बरान् मुक्तकेशान् क्रन्दमानान अचाणान् वज्रपाशेन बद्ध्वाङीय विध्वंस्य विचूर्ण्य तीक्ष्णेन खड्गेन च्छित्त्वा मैत्रीचित्तेन [क्: विचित्रेण] पुनर्निर्माय धर्मे विनेतुं स्वपदान्तिके स्थापयेत् | ध्यानात् खिन्नो मन्त्रं जपेत् | चित्तं भ्रुवोरन्तराले [क्: भुव्] समारोप्य विश्वैकतत्त्वमूर्त्तिर्महाचण्डमहारोषणनाथस्य [क्: चण्डरोषण] मन्त्रजपमात्रेण दुर्द्दान्तदान्तिं [क्, ढ्: दन्तिं] जगदवश्यशान्तिं रक्षणं वर्द्धनं तुष्टिं पुष्टिं तथोच्चाटनाकर्षणमारणत्रासनं सर्वकर्म कुर्वीत | ओं चण्डमहारोषण हुं फट् | || इति चण्डमहारोषणसाधनं समाप्तम् || प्द्f १०२, प्. १७६) ८९. नमस्तारायै | पूर्ववच्छून्यतापर्यन्तं विभाव्य पद्मचन्द्रे तांबीजपरिणतेन्दीवरं तांबीजगर्भं तत्परिनिष्पन्नां हरिताममोघसिद्धिमकुटीं [ख्: मकुटां] वरदोत्पलधारिदक्षिणवामकरां [वाम द्रोप्पेद् इन् क्] अशोककान्तामारीच्येकजटाव्यग्रदक्षिणवामदिग्भागां [क्: स्वग्रह] दिव्यकुमारीमलङ्कारवतीं [क्: रीं साल] ध्यात्वा ज्ञानसत्तेन सहैकीकृत्य ओं तारे तुत्तारे [क्: तुतारे] तुरे स्वाहा इति मन्त्रं जप्त्वा तन्मनसैव यथेष्टं विहरेत् | || इत्यार्यखदिरवणीतारासाधनम् [क्, ब्: खदिरतारा, क्: खदिरवनां] || ९०. नमस्तारायै | प्रथमं स्वहृदीन्दुमध्यस्थतांबीजविनिर्गतरश्मिभिर्निष्पन्नान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् ध्यायात् | तांश्च बाह्याध्यात्म्यपूजाभिः सम्पूज्य तदग्रे सप्तविधानुत्तरपूजां कुर्यात् | ततः शून्यतां विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चारयेत् | ततश्चन्द्रे तांसम्भूतां सितोत्पलस्थतांकारोद्भूतां तारां श्यामां द्विभुजां दक्षिणे वरदां वामे सनालेन्दीवरधरां सर्वाभरणभूषितां पद्म-चन्द्रासने प्द्f १०२, प्. १७७) पर्यङ्कनिषणां चिन्तयेत् | समयमुद्रां बन्धयेत् | हस्तद्वयेन [हस्तद्वयेन fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयेन मध्यमे पिधायाङ्गुष्ठाग्रलग्ने [क्, ढ्, ग्: कुष्ठावलग्नौ] विकचोत्पलमुद्रा | ततः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् | || महत्तरीतारासाधनं समाप्तम् || ९१. नमस्तारायै | पूर्ववत् शून्यतापर्यन्तं विभाव्य पंकारजविश्वकमलमध्ये अकारजचन्द्रे श्यामतांकारजां तारां श्यामवर्णां सर्वालङ्कारधरां वामे नीलोत्पलवतीं दक्षिणे वरदां अर्द्धपर्यङ्कनिषणां दक्षिणपार्श्वे अशोककान्तां पीतां नानारत्नमकुटां वामदक्षिणहस्तयोरशोकपल्लवकुलिशधरां तथा महामायूरीं पीतां वामेतरकरयोर्मयूरपिच्छिकाचामरधारिणीं वामपार्श्वे एकजटां [क्, ग्: एकजटीं] खर्वाम् कृष्णां व्याघ्राजिनधरां त्रिनेत्रां दंष्ट्राकरालवदनां ज्वलत्पिङ्गलोर्द्ध्वकेशां [क्, ब्, ख्, अ: पिङ्गो] कर्त्रिकपालधारिणीं तथा आर्यजाङ्गुलीं श्यामां वामदक्षिणहस्तयोः कृष्णोरगचामरधारिणीं विभावयेत् | एवं च ध्यानात् [ढ्: व्याख्यानात्] खिन्नो मन्त्रं जपेत् | ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | || इति वरदतारासाधनं [क्, ब्: तारा] समाप्तम् || प्द्f १०३, प्. १७८) ९२. तांकारजं तांकाराक्रान्तमध्यमिन्दीवरं [क्: तारा] ध्यात्वा तत्परिणतामार्यतारां श्यामवर्णां वामेनोत्पलधरां दक्षिणे वरदां भद्रासनस्थिताममोघसिद्धिमकुटीं [क्, ब्: स्याम] ध्यात्वा ज्ञान सत्त्वेनैकीकृत्य ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकं [ग्, क्, ब्: ओमित्स्] अमुकीं वा वशमानय स्वाहा इति साध्यनामसहितमनन्तरोक्तेन संख्यानियमेन जपेत् | शरादिचिह्नाभावेऽपि साध्यगलमुत्पलेन बद्ध्वा स्वशरीरारुणकिरणसञ्चयैस्तच्छरीरमापूर्य [क्: गता] स्ववशे स्थापयेदिति | || वश्याधिकारतारासाधनं [क्, ढ्, ग्: वश्यतारा, क्, ब्: आर्यतारा, ख्: तारा] समाप्तम् || ९३. नमो वज्रतारायै | अथातः सम्प्रवक्ष्यामि वज्रताराप्रसाधनम् | होमकर्मविधानेन सर्वकामार्थसाधकम् || तत्रेमानि मन्त्रपदानि भवन्ति - नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् [क्, ग्: फट् ओन्ल्य] फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि [क्: स्तम्भता] तारे स्वाहा | प्द्f १०३, प्. १७९) मातृमण्डलमध्यस्थां तारादेवीं विभावयेत् | अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् || कनकवर्णनिभां भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् | पञ्चबुद्धमहामकुटीं वज्रसूर्याभिषेकजाम् || नवयौवनलावण्यां चलत्कनककुण्डलाम् | विश्वपद्मसमासीनां रक्तप्रभाविभूषिताम् || वज्रपाशतथाशङ्खासच्छरोद्यतदक्षिणाम् [क्: वज्रयोग] | वज्राङ्कुशोत्पलधनुस्तर्जनीवामधारिणीम् | वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् || पूर्वेण पुष्पतारां तु सितवर्णां मनोरमाम् [क्, ग्: ओमित्स्] | ओंकाराक्षरनिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् || द्विभुजामेकवक्त्रां च सर्वालङ्कारभूषिताम् | दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् [क्, ग्: ओमित्स्] || धूपशाखाकरव्यग्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् | पश्चिमे दीपतारां [क्: ओमित्स्] च दीपयष्टिकराकुलाम् [ख्: यष्टिकुलां करां, क्: कराकुली] || पीतवर्णां महाभूषां चलत्कनककुण्डलाम् | उत्तरे गन्धतारां तु गन्धशङ्खकराकुलाम् || रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले | द्वारपालीस्ततो ध्यायादङ्कुश्यादिप्रभेदतः || पूर्वद्वारे वज्राङ्कुशीमेकवक्त्रां द्विभुजां वज्राङ्कुशोत्पलहस्तां विकृतवदनां कृष्णवर्णां दक्षिणद्वारे वज्रपाशीं प्द्f १०४, प्. १८०) पीतवर्णां विकृताननां एकवक्त्रां द्विभुजां वज्रपाशहस्तां पश्चिमद्वारे वज्रस्फोटीं रक्तवर्णां एकवक्त्रां द्विभुजां विकृतवदनां वज्रस्फोटहस्तां उत्तरद्वारे वज्रघण्टां श्वेतवर्णां एकवक्त्रां द्विभुजां विकृतवदनां वज्रघण्टाहस्तां एता आलीढपदस्थाः सूर्यासनाः सूर्यप्रभा ज्वालामालाकुलाः सर्पाभरणा [ख्: सर्वा] द्रष्टव्याः | ऊर्ध्वे ऊष्णीषविजयामधः सुम्भां विभावयेत् | चक्रं च नागपाशं च ध्यात्वा मन्त्रं स्फुरन् जपेत् || ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | दशाक्षरैर्दश देवयो दशपारमिताश्रयाः | भावनीयाः प्रयोगेन सर्वकार्यप्रसिद्धये || एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् | पठितसिद्धिकरं तीव्रं वज्रपञ्जरभाषितम् [क्, ग्: पञ्जल] || अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्यायामपि गच्छन् न केनाप्यवलीयते [क्: लोयेत्] | व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयादयो नामस्मरणमात्रेण नश्यन्ति विलीयन्ते | अनेन मन्त्रेणोत्पलानामष्टोत्तरशतं यावद् जुहूयात् | ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मे वशमानय स्वाहा | यां यां इच्छति तां तां वशमानयति | अनेनैव मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद् वारान् परिजप्यारिगृहे गोपयेत् सप्ताहेनोच्चाटयति | ओं तारे तुत्तारे तुरे चल प्रचल शीघ्रगामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं हुं फट् | प्द्f १०४, प्. १८१) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यं विवाहेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा | मदनं चण्डबीजं च तथोन्मत्तकमेव च | अशोकपत्रं पुष्पं च जुहूयात् सहस्रपञ्चकम् || घृतमधुगुडहोमं कन्यासिद्धौ [क्: सिद्धौ] प्रशस्यते | सप्ताहेन तदा योगी लभेत् कन्यां स्ववाञ्छिताम् || अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्थानत [क्: स्वस्था] आकर्षय ममान्तिके जः अनेन मन्त्रेण बदरीकण्टकानां पञ्चसहस्राणि स्वयम्भूकुसुमाक्तानि [क्: कुसुमानि] जुहूयात् | अनेन कृतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयेदिति | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | रजस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकाननामङ्कुशोत्पलपाशहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजां कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना पश्चात् मन्त्रं जपेत् भावान्वितः - ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मम ईप्सितस्वप्नं कथय हुं फट् | पञ्चसहस्रेणागच्छति | पाशेन गलके बद्ध्वा अङ्कुशेन विदार्य च साध्यं पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वाऽट्मनोऽक्षिद्वयं मार्जयेत् | राजकुलस्यान्तिके प्रविशेत् | अथ स राजा शिष्यवद् गौरवं करोति विरुद्धं प्द्f १०५, प्. १८२) न वक्ति प्रसादं च प्रयच्छति प्रियालापं कुरुते दासतामुपैति क्रुद्धोऽपि वशो भवेदिति दृष्टप्रत्ययः सद्भूतः | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगावीघृतेन अर्कतूलेन वर्त्तिं कृत्वा प्रज्वाल्याञ्जनं पातयेत् | तमञ्जनं वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां सम्मर्द्य [क्: समर्च्य] परमान्नेन [क्: परमाश्वेन] धूपयेत् | भस्मना सार्द्धमक्षिमञ्जयेत् | यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि [क्: सापदि] पद्मनर्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाऽहं तारा न भवेयम् घातिताश्च बुद्धा भगवन्तो मया भवेयुरिति | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजमूलेन गोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां [क्, ढ्, ग्: यां यां] पश्यति तां वश्यां कुरुते नान्यं रमते नान्यस्मिन् गच्छति स्वपतिं त्यजति | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | उदरकीटं ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धं कन्यायै ताम्बूलेन दद्यात् | अभ्यवहृते योगवरेण मुञ्चति [क्: मूर्च्छति] नान्यंन् रमते नान्यस्मिन् गच्छति स्वपतिं त्यजति | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीं जपेदयुतमेकं भावनान्वितं | जपान्ते शालिपिष्टकुड्मल्याशष्कुलिका [क्: कुन्दमल्पा, ढ्: कुट्टमल्ला] यस्यै दीयते सा पञ्चतायामपि न मुञ्चेदिति | प्द्f १०५, प्. १८३) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | चन्द्रोपरागसमये तारादारणीं जपन् सेवां कृत्वा तद्भूतलोकेश्वरं गृह्य शङ्खचूर्णं भावयेत् | प्रमदायै दातव्यम् | पञ्चतायामपि तमनुवर्तते | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ताराधारणीमन्त्रेण [क्: नाना] मदनफलमष्टोत्तरशतवारान् परिजप्य तेन फलेन हयग्रीवेन सार्द्धं यां म्रक्षति [क्, ढ्: रक्षति] सा वश्या भवति | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु मुः स्वाहा अनेन मन्त्रेणार्कदलं साध्यनामविदर्भितं संलिख्य कुलीरगर्त्ते स्थापयेत् बन्धनमुक्तिर्भवति | || वज्रतारासाधनं समाप्तम् || ९४. नमस्तारायै | अथातः सम्प्रवक्ष्यामि वज्रताराप्रसाधनम् | होमकर्मविधानेन सर्वकामार्थसाधनम् || तत्रेमानि मन्त्रपदानि भवन्ति | तद्यथा नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् [क्: फट् फट् ओन्ल्य] सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा | तत्रादौ तावत् स्वहृदि प्द्f १०६, प्. १८४) चन्द्रमण्डले तांकारबीजं ध्यात्वा तद्रश्मिसमाकृष्टगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् नानाविधपूजादिभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा त्रिशरणगाथां पठेत् | ततश्चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयित्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रमुच्चारयेत् | ततः पंकारजपद्मे चन्द्रमण्डलोपरि तांकारबीजं पुनरपि ध्यात्वा तत्परिणामेन - मातृमण्डलमध्यस्थां तारादेवीं विभावयेत् | अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् || कनकवर्णनिभां भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् | विश्वपद्मसमासीनचन्द्रासनसुसंस्थिताम् || पीतकृष्णसितरक्तसव्यावर्तचतुर्मुखाम् | प्रतिमुखं त्रिनेत्रां च वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् || रक्तप्रभां चतुर्बुद्धमकुटीं वज्रशरशङ्खवरदसद्दक्षिणलसत्करां उत्पलचापवज्राङ्कुशवज्रपाशसतर्जनीवामसत्कराम् - वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् | तदग्रतः पुष्पतारां सितवर्णां मनोरमाम् || ओंकाराक्षरनिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् | द्विभुजां चैकवक्त्रां तु सर्वालङ्कारभूषिताम् || दक्षिणे धूपतारां च कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् | धूपघटीकरव्यग्रां सर्वालङ्कारशोभिताम् || पश्चिमे दीपतारा च पीतवर्णां मनोहराम् | दीपयष्टिधरां दिव्यां चलत्कनककुण्डलाम् || उत्तरे गन्धतारां वै गन्धशङ्खकराकुलाम् | रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले || प्द्f १०६, प्. १८५) एता एकवक्त्रा द्विभुजाः सर्वालङ्कारभूषिता वज्रपर्यङ्किन्यश्चेति | एताः षड् देव्य ईषत्करालवदना ललिताक्षेपसंस्थिताः | एताः सर्वा मण्डलचक्रे ध्यात्वा हृद्बीजरश्मिसमानीतज्ञानचक्रं जः-हुं-वं##- पूर्वद्वारे ततो ध्यायाद् वज्राङ्कुशीं सितद्युतिम् | वज्राङ्कुशसचिह्नककरात्मकमनोहराम् [ख्: करामेक] || दक्षिणद्वारे वज्रपाशीं कृष्णामतिरतिप्रियाम् | दिव्यालङ्कारभूषाङ्गीं वज्रपाशधरां वराम् || वज्रस्फोटां पीतवर्णां [क्, ढ्, ग्: रेअद् सुरूपिणी अfतेर् पीतवर्णां] वज्रस्फोटाङ्कसत्कराम् | चिन्तयेत् [ग्: ओमित्स् चिन्तयेत् चक्रधरां ततः] पश्चिमे द्वारे नानालङ्कारभूषिताम् || वज्रघण्टामुत्तरद्वारे [क्, ढ्, ग्: मुत्तरे] वज्रघण्टायुधामथ | रक्तवर्णां शुभां शश्वत् पश्येद् वै दिव्यरूपिणीम् || ऊर्ध्वे उष्णीषविजयां पीतवर्णां सुरूपिणीम् | ध्यायात् सम्बाधिफलदां मन्त्री चक्रधरां ततः || तद्गर्भमण्डलस्याधः कृष्णवर्णां विभावयेत् | सुम्भां भास्वरसद्रूपां [ख्: भास्वरत] नागपाशलसत्कराम् || द्विभुजा एकवदनाः सर्वा ज्ञेया मनोहराः | अक्षरैर्दशभिश्चैता देवत्यो दश निर्मिताः | दशपारमिताः शुद्धाः सर्वकर्मप्रसिद्धये || तत्र दशाक्षराणि - ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | प्द्f १०७, प्. १८६) तथा चित्तवाङ्कायाधिष्ठानाभिषेकबिन्दुसूक्ष्मयोगजापादयोऽपि ध्यातव्या इति | एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् | पठितसिद्धिकरं दिव्यं वज्रपञ्जरभाषितम् || इति | अत्रायं उपचारः | अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं गृहीत्वा सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्याटवीमपि [क्, ढ्, ग्: विन्ध्याया] गच्छन्न केनाप्यवलीयते व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयाश्वादयो नश्यन्ति विलीयन्त इति | तथा अनेन मन्त्रेणोत्पलानामष्टोत्तरशतं जुहूयात् ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मे वशमानय स्वाहा | यामिच्छति तां वशमानयति | तथा अनेन मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद्वारान् परिजप्यारिगृहे गोपयेत् सप्ताहेनोच्चाटयति - ओं तारे तुत्तारे तुरे चल [ढ्: बल प्रबल] प्रचल शीघ्रगामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं फट् | इति उच्चाटनविधिः | अथापरः प्रयोगः | ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यमुद्वाहेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा | मदनं चण्डबीजं च उन्मत्तकफलं [क्, ढ्, ग्: तदुन्मत्तप] तथा | अशोकपत्रं पुष्पं च जुहूयात् सहस्रपञ्चकम् || घृतमधुगुडहोमं वै कन्यासिद्धौ प्रशस्यते | सप्ताहेन ततो योगो लभेत् कन्यांन् स्ववाञ्छिताम् [क्: सुवा] || इति | प्द्f १०७, प्. १८७) अथापरः प्रयोगः | ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्वानत आकर्षय ममान्तिके जः इत्यनेन [क्, ढ्, ग्: अनेन] मन्त्रेण बदरकष्टकानि पञ्च सहस्राणि स्वयम्मूकुसुमाक्तानि [क्: सुमानि] होतव्यानि | एतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयति | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | रजःस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकवक्त्रामङ्कुशपाशोत्पलहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजांन् कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना मन्त्रं जपेत् भावनान्वितः - ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं ममेप्सितं स्वप्नं कथय हुं फट् | पञ्चसहस्रेणागच्छति | पाशेन गलकं बद्ध्वा अङ्कुशेन विदार्य च | चरणावुत्पलेनैव बद्धाऽऽकृष्य समन्ततः | साध्यं पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् || अथापरः प्रयोगः | ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा अक्षिद्वयमञ्जयेत् [क्: दुस्थि] | राजकुलस्यान्तिके प्रविशति स राज गौरवादिकं करोति एकान्ततो वश्यो भवतीति | अथापरः प्रयोगः | ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनमाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगावीघृतेनार्कतूलेन वर्त्तिकां च कृत्वा प्रज्वाल्याञ्जनं पातयेत् | तमञ्जनं सूर्यवज्राभ्यां [क्, ढ्: वज्रधर्माभ्यां, ख्: वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां] सम्पाद्य परमान्नेन धूपयेत् | तद्भस्मना सार्द्धमक्षि अञ्जयेत् | यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि पद्मनर्त्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाऽहं तारा न भवेयम् घातिताश्च मे बुद्धा भगवन्तो भवेयुरिति | प्द्f १०८, प्. १८८) अथापरः प्रयोगः | उदरकौटकं [ख्: कीटं] धारण्या [धारण्या द्रोप्पेद् इन् क्] सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धमेकीकृत्य ताम्बूलेन दद्यात् | अभ्यवहरति अनेन प्रयोगवरेण मुञ्चति स्वपत्नीवाचरति | अथापरः प्रयोगो भवति | अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजगोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां पश्यति तां वशं कुरुते | अथापरोऽपि प्रयोगः | महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीमयुतमपि जपेत् भावयन् जपान्ते शालिपिष्टकेन कुड्मल्या [क्: कुटुमल्या, ढ्: कुट्टमल्या] शष्कुलिकां [क्, ख्, ग्: शंकुलिकां] कृत्वा यस्मै दीयते स पञ्चतायामपि न मुञ्चति | अथापरोऽपि प्रयोगः | चन्द्रोपरागममये ताराधारणीं जपन सेवां च कुर्वन् तदुद्भवलोकेश्वरेण शङ्खचूर्णं भावयेत् | तद् [क्, ग्: यत्] यस्या दीयते सा यावत् पञ्चत्वमनुवर्त्तते | अपरः प्रयोगः | ताराधारण्या मदनफलमष्टोत्तरशतवारान् परिजप्य तेन फलेन हयग्रीवेण सार्द्धं यां म्रक्षति सा वश्या भवति | अपरोऽपि प्रयोगो भवति | ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु स्वाहा अनेन मन्त्रेणार्कदले साध्यनामविदर्भितं विलिख्य कुलीरगर्त्ते [क्, ग्: गर्भे] गोपयेत् बन्धनमुक्तिर्भवति | || इति वज्रतारासाधनं समप्तम् || प्द्f १०८, प्. १८९) ९५. नमो [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् ख्. षेए fओल्. ६७आ] वज्रतारायै | वज्रतारां नमस्कृत्य गुरुपूर्वक्रमगताम् | तस्याश्र माधनं स्पष्टं लिख्यते स्मृतये मया || मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टो योगी ओं रक्ष रक्ष हुं हुं फट् स्वाहा इति स्थानात्मयोगरक्षां कृत्वा हृच्चन्द्रे तांकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः समाकृष्टां भगवतीं वज्रतारां समाण्डलेयां वक्ष्यमाणभुजायुधां समालम्ब्याकाशे पुष्पादिभिः सम्पूज्य - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् | अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः || इत्युच्चार्य मैत्र्यादिभावनां कुर्यात् | सर्वसत्त्वा मया संसारदुःखादुद्धृत्य महासुखे बुद्धत्वे प्रतिष्ठापयितव्या इति सर्वाकारवरोपेतशून्यतां भावयेत् | चित्तमेवेदं भ्रान्तं तेन तेनाकारेण प्रतिभासते | यथा स्वप्ने चित्तादन्यत्र ग्राह्यं न विद्यते ग्राह्याभावात् चित्तमपि ग्राहकं न भवति तस्माद् विश्वमिदं निःस्वभावं प्रकृतिपरिशुद्धं आद्यमनुत्पन्नं पश्येत् | तदनु आकाशे पूर्वप्रणिधानबलादुत्पन्नं शुद्धलौकिकविज्ञानस्वभावं रेफोद्भवं सूर्यमण्डलं तदुपरि कृष्णहुंकारेण परिणतां शुक्लधर्मोदयां ऊर्ध्वस्थितां त्रिकोणां अन्तःशुषिरां विश्वपद्मविश्ववज्राधिष्ठितमध्यां ध्यात्वा विश्ववज्रवेदिकायां प्द्f १०९, प्. १९०) चत्वारि महाभूतानि भावयेत् | खंकारजं पृथ्वीमण्डलं पीतं चतुरस्रं कोणेषु त्रिसूचिकवजाङ्कितम् तदूर्ध्वे वंकारजं वरुणमण्डलं शुक्लं वर्तुलघटाङ्कम् तदुपरि रेफपरिणतमन्निमण्डलं त्रिकोणं कोणेषु रेफाङ्कितम् तदुपरि यंकारपरिणतं वायुमण्डलमर्द्धचन्द्राकारमन्तद्वयेन चलत्पताकाङ्कितं धूम्रवर्णं चिन्तयित्वा तत्परिणतं कूटागारं पञ्चरत्नमयं चतुरस्रं चतुर्द्वारं चतुस्तोरणभूषितं हारार्द्धहारपट्टस्रग्दाममण्डितं अष्टस्तम्भोपशोभितं स्तम्भोपरि वृतवलयवज्रावलीवृतं मध्यपुटेषु पञ्चसु द्वारेषु अध ऊर्ध्वे च विश्वपद्मम् | तत्र मध्यासने अकारादिषोडशस्वरपरिणामेन चन्द्रमण्डलमादर्शज्ञानस्वभावं तदुपरि ककारादिचतुस्त्रिंशद्व्यञ्जनैः सूर्यमण्डलं तयोरेकतां समताज्ञानं तदुपरि तांकारजोत्पलकर्णिकायां चन्द्रस्थतांकारं प्रत्यवेक्षणाज्ञानं तद्बीजरश्मिभिराकृष्टानां सर्वतथागतानां प्रवेशे कृत्यानुष्ठानज्ञानं तदनु भगवत्या निष्पत्तिः सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानम् | एवं पञ्चाकाराणि सम्बोधिक्रमेणैव तांकारनिर्गतस्वबीजचिह्नपरिणामनिष्पन्नदशदेवत्या सहैव निष्पन्नां तां भगवतीं चिन्तयेत् पीतवर्णां पीतकृष्णरक्तश्वेतमिति चतुर्वक्त्रामष्टभुजां वज्रपाशशङ्खशरवरददक्षिणकरां वज्राङ्कुशोत्पलकार्मुकतर्जनीवामकरां सर्वालङ्कारभूषितां रक्तप्रभाविभूषितां नवयौवनां वज्रपर्यङ्किनीं विश्वपद्मासनस्थितां पञ्चतथागतमुकुटिनीं ध्यायात् | पूर्वदले पुष्पतारां श्वेतां ओंकारजां द्विभुजां पुष्पमालाधारिणीं सर्वालङ्कारभूषिताम् ताकारेण दक्षिणे प्द्f १०९, प्. १९१) धूपतारां कृष्णां धूपशाखाकराम् रेकारेण पश्चिमे दीपतारां पीतां दीपयष्टिकराम् तुकारेण उत्तरे गन्धतारां रक्तां गन्धशङ्खकरां ध्यायात् गर्भमण्डले ताकारेण अङ्कुशतारां अङ्कुशहस्ताम् दक्षिणे रेकारेण पाशतारां कृष्णवज्रपाशहस्तां पश्चिमे तुकारेण स्फोटतारां पीतवर्णां निगडहस्ताम उत्तरे रेकारेणावेशतारां रक्तां घण्टाकराम् अधसि स्वाकारेण सुम्भतारां कृष्णां नागपाशकराम् ऊर्ध्वे हाकारेण उष्णीषविजयतारां पीतां चक्रधरां ध्यायात् | तदनु हृच्चन्द्रस्थितचिह्नबीजपरिणतज्ञानसत्त्वहृच्चन्द्रे तांकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिर्ज्ञानमण्डलमाकृष्य सम्पूज्य जः हुं वं होः इत्यनेन मन्त्रेण आकर्षणप्रवेशनबन्धनतोषणं कुर्यात् | तदनु चक्षुरादिषु मोहवज्रादयः षट् चिन्तनीयाः कायवाक्चित्तेषु ओं आः हुंकारपरिणताः खेचरीभूचरीनैरात्माश्चिन्तनीयाः | तदनु हृद्बीजरश्मिभिराकृष्टान् तथागतान् सम्पूज्य अभिषेकं प्रार्थयेत् | अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागता इति | तैस्तथागतैर्ज्ञानामृतपूर्णकलशैरभिषिच्यते | अभिषिच्यमानानां अभिषेकजिनाः शिरसि जायन्ते | तत्र भगवत्या रत्नसम्भवः पुष्पतारादीनां यथाक्रमं वैरोचनाक्षोभ्यामिताभाऽमोघसिद्धयः अङ्कुशतारादीनामपि ते एव | अधोदेवत्यूर्ध्वदेवत्योरक्षोभ्यवैरोचनौ हृद्बीजनिर्गतपुष्पादिभिः सम्पूज्य वीणादिभिः संस्तुत्य रसवज्रादिभिः ढौकितं समासाद्य प्रत्येकं स्फुरणेनाखेदनपर्यन्तेन जगदर्थं कारयित्वा पुष्पादयः क्रमेण भगवत्या हृदये प्रतिष्ठाश्चिन्तनीयाः | भगवत्या प्द्f ११०, प्. १९२) अपि स्फुरणयोगेन सर्वमेव विश्वं मायोपमस्वप्नोपमनिजचिन्ताधीनमाकलयय स्वहृद्बीजे प्रतिष्ठा ध्येया | तदनु तद्बीजं रश्मिपुञ्जाकारं क्रमावलीनं सूक्ष्मबिन्दुरूपं महासुखमयं ध्यात्वा तमपि निरुपलब्धिं कुर्यात् | पुनर्झटिति आविर्भूतं मण्डलं दृष्ट्वा बलिं दद्यात् ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणां आद्यमनुत्पन्नत्वात् | ओं आः हुं फट् स्वाहा इत्यनेन मन्त्रेण दिक्पालेभ्यः | तदनु मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | मालामन्त्रं वा ओं आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा | विधाय वज्रतारायाः साधनं यन्मयार्जितम् | शुभं तेन जनाः सर्वे मन्त्रसम्बुद्धभास्कराः [ठेन् fओल्लोwस् थे समे प्रयोगस् अस् गिवेन् इन् थे त्wओ प्रेविओउस् साधनस् ओf वज्रातारा] || || इति वज्रतारासाधनम् || प्द्f ११०, प्. १९३) ९६. नमो वज्रतारायै | वज्रतारां नमस्कृत्य सितवर्णां मनोरमाम् | तत्साधनविधिं वक्ष्ये सर्वसत्त्वार्थहेतुना || इह भावनाधिकृतो योगी स्वहृदि चन्द्रमण्डले तांकारं विचिन्त्य मुखशौचादिकं कुर्यात् | अत्यन्तसुखासनोपविष्टः स्वहृद्बीजात् रश्मिं निश्चार्य तेन रश्मिनाऽऽकृष्य तारा भट्टारिकां पुरतोऽन्तरीक्षेऽवस्थाप्य गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुरतः पापदेशनादिकं कुर्यात् | पापदेशना अकरणसंवरं अनुमोदना परिणामना त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादनं मार्गाश्रयणं चतुर्ब्रह्मविहारीभावना | ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति शून्यताभावनां च विभाव्य बिम्बनिष्पत्तिभावनां च भावयेत् | ततः पंकारपरिणतं सितम.ष्तदलकमलं [क्, ग्: मष्टदलं] तस्योपरि अकारपरिणतं चन्द्रं चन्द्रोपरि तांकारपरिणतं सितमुत्पलं उत्पलमध्ये चन्द्रं चन्द्रमध्ये तांकारं तांकाराद् गगनतलं विश्वं च तारारूपेण संस्फार्य तारारूपेण त्रिभुवनस्थितान् सत्त्वान व्यवस्थाप्य पुनस्तत्रैव तांकारे संस्फार्य [क्: सम्पूर्य, ढ्: संहार्य] उत्पलचन्द्रे तांकारपरिणतताराभट्टारिकारूपेणात्मानं पश्यति | सितवर्णां सितकमलोपरि चन्द्रासनस्थां वज्रपर्यङ्किनीं सितचन्द्राश्रितां षोडशाब्दवपुष्मतीं [क्: वयुः] नानाभरणभूषितां दक्षिणे हस्ते वरदां वामेनोत्पलधारिणीं अशेषमारविध्वंसन्तीं स्वकायरोमकूपतो प्द्f १११, प्. १९४) बुद्धबोधिसत्त्वान् स्फुरन्तीं भावयेत् | ईदृशीं भावनां स्थिरीकृत्य मन्त्रं जपेत् | स्वहृदि सितमष्टारचक्रं विचिन्त्य अरं [क्: अलिं] प्रति अष्टौ अक्षरान् विभाव्य मध्ये स्वाहाकारं दत्त्वा जपेत् मनसा वाचयेन्मन्त्रं ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | अनेन चिन्तितमात्रेण सर्वमारैरवध्यो [क्, ढ्: माराः अ] भवेत् | कविता वक्तृता चैव प्रज्ञा चात्यन्तनिर्मला | कल्पान्तं अपि जीवनोपायमुक्तं वज्रभृता स्वयम् || राजानो वशगास्तस्य शान्ताः पुरजनैः सह | अप्यखण्डितरोमात्मा सर्वशत्रुषु सर्वदा || आर्यवज्रतारा महातेजाः सर्वसिद्धिप्रदायिका | दत्त्वा तु दक्षिणां वाऽपि सुवर्णरजतादिकम् || श्रोतव्यं परया [क्, ग्: शरमया] भक्त्या पण्डितेन महात्मना | अभिषेकाग्रलब्धो यो गुरुभक्तिपरात्मकः || स श्रोता च भवेदत्र प्रोक्तो जिनगणैः सदा | अन्यथा नैव सिद्ध्यति यदि साक्षात् स्वयं जिनः || || वज्रतारासाधनं समापतम् || || कृतिरियं आर्यनागार्जुनपादानाम् || प्द्f १११, प्. १९५) ९७. नमस्तारायै | प्रथमं तावन्मन्त्री स्वहृद्यकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तत्र स्थिततांकारं पीतवर्णं तत्परिणतं नवसूचिकवज्रं [क्, ग्: शूक] तद्वरटके तांकारं भावयेत् | तद्रश्मिभिरानीतज्ञानसत्त्वस्वभावां भगवतीं वक्ष्यमाणभुजचिह्नाद्यलङ्कृतां अष्टभुजां चतुर्वक्त्रां वज्रपर्यङ्कनिषणां दशदेवतीपरिवृतां नभसि दृष्ट्वा स्वहृद्वीजनिर्गतपुष्पादिपञ्चोपचारपूजाभिः सम्पूज्य पापदेशना - पुण्यानुमोदना - त्रिशरणगमन - बोधिचित्तोत्पादमैत्रीकरुणामुदितोपेक्ष भावयेत् | ततः सर्वधर्मानात्मानं च स्वप्नोपमं निःस्वभावं आद्यमनुत्पन्नमधिमुच्य मन्त्रमुच्चारयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | तदनन्तरं बोधिचित्तमनुस्मृत्य आकाशे रंकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तत्र हुंकारपरिणतं त्रिसूचिकवज्रं [क्, ग्: शूक] तद्रश्मिसम्भूतं तावदिच्छाविस्तरं जाज्वल्यमानं वज्रप्राकारं तद्रश्मिनिर्मितवज्रपञ्जरं वज्रभूमिं बाह्यसीमाबन्धं च ध्यात्वा तद्रश्मिभिर्विघ्नानुत्सार्य पञ्जरमध्ये आकाशस्वभावां धर्मोदयामेकाराकारां अधः सूक्ष्माग्रामुपरि [क्: सूक्ष्मामु, ढ्: स्वोपरि] विशालां शुक्लां विभावयेत् | तन्मध्ये गगनस्वरूपविश्वदलकमलकर्णिकास्थितत्रिसूचिकवज्रं तद्वेदिकाव्यापीनि चतुर्महाभूतमण्डलानि | यंकारपरिणतं अर्द्धचन्द्राकारं नीलं वायुमण्डलं [ढ्: ओमित्स्] कटिद्वये ललत्पताकाङ्कितम् तदुपरि रंकार्जजं अग्निमण्डलं त्रिकोणं प्द्f ११२, प्. १९६) रक्तं कोणेषु [क्: कोशेक्षु] रेफाङ्कं तस्योपरि वंकारजं वरुणमण्डलं वर्तुलं सितघण्टाङ्कं [क्; घण्टाकां] तदुपरि लंकारजं माहेन्द्रमण्डलं पीतं चतुरस्रं कोणेषु त्रिसूचिकवज्राङ्कितं तत्स्वभावं मायोपमं विज्ञानं विदित्वा चतुर्महाभूतपरिणामजं परिशुद्धबुद्धक्षेत्रसंक्षेपरूपं महामोक्षपुरं वैरोचनस्वभावं विश्ववज्रवेदिकामध्ये नानारत्नमयं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारमष्टस्तम्भोपशोभितम् | चतुर्वेदीपरिक्षिप्तं चतुस्तोरणमण्डितम् || हारार्द्धहारपट्टाघण्टादर्शचामरविचित्रपताकाघण्टाविभूषितम् | तस्य गर्भपुटे अष्टदलं [क्: लकमलपद्मं] पद्मं सकेशरं वरटकोपरि [क्: वरटकपरिणतं] अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलमादर्शज्ञानस्वभावं तस्योपरि तांकारं पीतं समताज्ञानस्वभावं सूर्यमण्डलाक्रान्तम् [क्: कान्तं] | ततः तांकारपरिणतं कनकवर्णं नवसूचिकवज्रं बीजगर्भप्रत्यवेक्षणास्वभावं तन्निर्गतरश्मिभिः स्फुरित्वा दशसु दिक्षु भगवत्याकारैः [ढ्, ग्: त्यङ्कारैः] सत्त्वार्थं कृत्वा पुनस्तत्रैव बीजचिह्नसंहरणकृत्यानुष्ठानस्वभावम् | ततो बीजचिह्नचन्द्रसूर्यपरिणतां भगवतीं सुविशुद्धधर्मधातुस्वभावाम् - वज्रतारां चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् | अष्टभुजां कनकवर्णां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् || नवयौवनकान्तिमतीं चलत्कनककुण्डलाम् | चतुर्बुद्धमहामुकुटीं पद्मरागप्रभान्विताम् || प्द्f ११२, प्. १९७) वज्रपाशं शरं शङ्खं बिभ्रती दक्षिणैः करैः | वामैः [क्, ढ्: ओमित् बुत् अद्द् पाश बेfओरे तर्जनीं इन् थे समे लिने] पीतोत्पलं चापमङ्कुशं तर्जनीं तथा || हेमाभं प्रथमं वक्त्रं शुक्लदक्षिणमुत्तरम् | लोहितं पश्चिमं नीलं वज्रपर्यङ्कमासनम् || मन्त्रो हृद्बीजसम्भूतो मण्डलाधिपतेर्मुखात् | निर्गतो दशदेवीनां विभक्तो बीजतां गतः || ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | पूर्वदिग्दलेषु चन्द्रमण्डलस्थानि ओं तारेषु अक्षराणि पूर्वादिदिग्द्वारेषु [क्: पूर्वदिग्द्वा] सूर्यमण्डलस्थानि त्तारेतुरे अक्षराणि ऊर्ध्वे सूर्यमण्डलस्थं स्वाक्षरमधः सूर्यमण्डलस्थं हाक्षरं तद्बीजाक्षरपरिणतानि चिह्नानि बीजगर्भानि भावयित्वा तद्रश्मिभिः स्फुरणसंहरणं कृत्वा तद्बीजचिह्नपरिणता देव्यः - विज्ञेया दश देवयो दशभूमिस्वरूपतः | वज्रपर्यङ्कयोगिन्य एकास्या द्विभुजाश्च ताः || चन्द्रस्थां पूर्वतस्तारां शुक्लवर्णां विभूषिताम् | पुष्पदामान्वितकरां भावयेत् प्रणवोद्भवाम् || दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णां चन्द्रे ताकारसम्भवाम् | धूपशाखान्वितकरां सर्वालङ्कारभूषिताम् || पश्चिमे [ग्: द्रोप्स् थिस् लिने] दीपतारां च पीतवर्णां सुभूषिताम् | दीपवृक्षान्वितकरां चन्द्रे रेकारसम्भवाम् || चन्द्रे तुकारसम्भूतां [क्: तुतार] गन्धतारां तथोत्तरे | गन्धशङ्खोद्यतकरां रक्तवर्णां सुभूषिताम् || प्द्f ११३, प्. १९८) विदिग्दले तथा चिह्नमक्षोभ्यादिप्रभेदतः | वज्रचक्रं तथा पद्मं शङ्खं तद्वर्णभेदतः || द्वारपालीस्तथा ध्यायात् सूर्यस्थाः सर्पभूषणाः | पूर्वद्वारेऽङ्कुशीं शुक्लां बीजत्ताकारसम्भवाम् [क्: बीजन्तु] || दक्षिणे अङ्कुशधरां वामतो दुष्टतर्जनीम् | दक्षिणे पाशीं पीतां बीजरेकारसम्भवाम् || सपाशतर्जनीहस्तां रक्तमण्डलसंश्रिताम् | स्फोटां च पश्चिमे रक्तां तुबीजाक्षरसम्भवाम् [ढ्: तद्बीजा] || वज्रालीं [ढ्: वज्रावलीं; बुत् थिस् दोएस् नोत् सुइत् थे मेत्रे] तर्जनीहस्तां वज्रमण्डलसुस्थिताम् | श्यामामुत्तरतो घण्टां बीजरेकारसम्भवाम् | वज्रघण्टान्वितकरां रश्मिस्थां वामतर्जनीम् || कोणभागेषु चिह्नानि मामक्यादिविशुद्धितः | बोधिचित्तघटो [क्: गतो] मेरुर्वह्निकुण्डं [क्: कुण्डलं] महाध्वजः || ऊर्ध्वे चोष्णीषविजयां सूर्ये स्वाकारसम्भवाम् [क्: लाहार] | शुक्लवज्रधरां शुक्लां वामे च रिपुतर्जनीम् || नागपाशधरां नीलां सूर्ये हाकारसम्भवाम् | वामे च तर्जनीं घोरामधः सुम्भां विभावयेत् || सर्वासां चक्षुराद्यधिष्ठानं मोहवज्रां न्यस्येत् | नेत्रद्वयेषु वज्रां च कर्णयोर्मात्सर्यिकां तथा | घ्राणे वक्त्रे तु रागवज्रिकाम् | प्द्f ११३, प्. १९९) काये चेर्ष्यावज्रां तु मनो नैरात्म्ययोगिनी इति चक्षुराद्यधिष्ठानं कृत्वा कायवाक्चित्ताधिष्ठानं ओंकारेण कायाधिष्ठानं आःकारेण वागधिष्ठानं हुंकारेण चित्ताधिष्ठानम् | ततः सर्वासां देवतीनां हृदि चन्द्रमण्डलस्थं बीजाक्षरं पश्येत् | ततो रश्मिभिरानीतं ज्ञानसत्त्वस्य मण्डलम् | पुष्पतारादिदेवताभिः स्फुरित्वा सर्वपूजाभिः पूजयेत् | ततो ज्ञानसत्त्वमण्डलं द्वारपालीप्रयगेन समयमण्डले प्रवेशयेत् ओं वज्राङ्कुशि आकर्षय जः [जः द्रोप्पेद् इन् ढ्] ओं वज्रपाशि प्रवेशय हुं ओं वज्रस्फोट बन्धय वं ओं वज्रावेश वशीकुरु होः | तदनन्तरं स्वहृद्बीजनिर्गतरश्मिभिः त्रैधातुकस्थितान् [क्; धातुस्थि] बुद्धानानीय सम्पूज्य मातृभिरनुनाथ्यते [क्; नाध्यते, ग्: राथ्यते] अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागता बुद्धज्ञानेनेति | ततस्तैर्बुद्धैः हेरुकरूपैः पञ्चामृतभृतपञ्चतथागतात्मकैः कलशैः पञ्चभिरभिषिच्यते [क्: षिञ्चते] | अभिषिच्यमाने पुष्पकुङ्कुमवृष्टिर्दुन्दुभिशब्दश्च भवति देवताभिः पूज्यते स्तूयते च | अभिषिक्ते मूर्ध्नि रत्नसम्भव [क्: वल०] उत्पद्यते मध्यपुटदेवतीनां यथाक्रमं वैरोचनाक्षोभ्यामिताभाऽमोघसिद्धिस्तथागता द्वारपालीनां मुकुटेषु भवन्ति | उष्णीषाया रत्नेशः सुम्भाया मुकुटे अक्षोभ्य उत्पद्यते | ततो भगवतीं निर्माणकायैः सर्वासु दिक्षु सत्त्वार्थं कुर्वन्तीं दृष्ट्वा मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | प्द्f ११४, प्. २००) एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् | पठितसिद्धिकरं दिव्यं वज्रपञ्जरभाषितम् || अथापरोऽपि धारणीमन्त्रः - नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा | || वज्रतारासाधनं समाप्तम् || || कृतिरियं महापण्डितस्थविरधर्माकरमतिपादानाम् [क्, ढ्: पण्डित ; क्: धर्माकरपा] || ९८. नमस्तारायै तारां प्रणम्य महतीं जननीं जिनानां [क्: जनजीनिनानां] निःशेषदोषरहितां गुणिनां हिताय [क्, ग्: महत्या] | तत्साधनं सुविशदैः सुपदैश्च [ढ्: सुविसश्च] भक्त्या संलिख्यते वचनतः सुहृदामिहापि || नापूर्वं लिख्यते किञ्चित् किन्तु वाक्याद् [क्, ढ्: बाह्यात्] गुरोरपि | श्रुतं यत् तदपि [क्: उदयि] स्मर्त्तुं संक्षेपतः प्रलिख्यते || प्द्f ११४, प्. २०१) प्रथमं तावत् प्रातरुत्थाय मन्त्री मुखचरणादिकं प्रक्षाल्य पवित्रीभूय विजने मनोऽनुकूले सुगन्धोपलिप्ते सुरभिकुसुमावकीर्णे च भूप्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृदये प्रथमस्वरपरिणतं शीतांशुमण्डलं विचिन्त्य तन्मध्ये कमनीयनीलनीरजं तत्किञ्जल्के निष्कलङ्कशशाङ्कमण्डलं [शशाङ्क द्रोप्पेद् इन् क्] तदुपरि पीततांकारबीजं पश्येत् | ततोऽपि पीततांकारबीजात् निःसृत्य जगन्मोहान्धकारापहारिभिर्मयूखसमूहैर्दशसु दिक्षु ये चापर्यन्ता लोकधातवो विद्यन्ते तान् सर्वानवभास्य तत्रस्थानप्यसंख्येयानप्रमेयान् बुद्धबोधिसत्त्वांश्चाकाशदेशेऽप्यानीयावस्थाप्यन्ते | तदनु तेषांमाकाशदेशावस्थितानां महाकारुणिकानां बुद्धबोधिसत्त्वानां दिव्यपुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टा##- कुर्यात् | यत्किञ्चिदनादिसंसारे संसरता [क्: समावेशं सरसा] मया पापकं कर्म [क्: ओमित्स्] कायेन वा मनसाऽपि कृतं कारितं क्रियमाणमनुमोदितं वा तत् सर्वं प्रतिदेशयामि इत्यनेन विधिना [क्: विना] प्रतिदेश्य पुनरकरणसंवरं प्रतिगृह्य पुण्यानुमोदनां कुर्यात् | सुगतप्रत्येकश्रावकजिनानां तत्सुतानामपि बोधिसत्त्वानां सदेवकसब्रह्मकलोकानां [क्: सदैव] यत् कुशलं [क्: भूकुशलं] तत् सर्वमनुमोदयामीति | तदनु रत्नत्रयशरणगमनम् - बुद्धं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] | प्द्f ११५, प्. २०२) धर्मं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] | सङ्घं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] || इति [क्: ओमित्स्] | पश्चात् मार्गाश्रयणम् मार्गस्तथागतोक्तः स चाश्रयणीयो मया [क्: मा] नान्य इति | तदनु अध्येषणां कुर्यात् | जगदर्थमासंसारं कुर्वन्तो भगवन्तस्तथागतास्तत्सुता अपि तिष्ठन्तु मां परिनिर्वान्तु इति | तदन् याचना तादृशीं निरुत्तरां धर्मदेशनां भगवन्तस्तथागता देशयन्तु यया झटित्येव संसारिणः सत्त्वा भवबन्धनान्निर्मुक्ता भवन्तीति | तदनन्तरं पुण्यपरिणामनां कुर्यात् | सप्तविधानुत्तरपूजापापदेशनाकुशलमूलमुपजातं तत् सर्वं सम्यक्सम्बोधये [क्: म्बोधिं] परिणामयामीति | अथवा समासतः सप्तविधानुत्तरपूजासूचकं श्लोकमेनं पठेत् - सर्वं पापमहं दिशामि परमं प्रीत्यानुमोदे [क्: मोदान्] शुभान् आजन्मस्थितयेऽर्थये [या जन्म इन् क्] भगवतः सद्धर्मरत्नस्य च | रत्नानां त्रयमभ्युपैमि शरणं बोधौ दधे मानसं तन्मार्गं च समाश्रये शुभविधीन् सम्बोधये नामये || इत्यनेन सप्तविधानुत्तरपूजां विधाय ओं मुः [क्, ढ्: ओं आः हुं] इति विसर्जयेत् | अथवा - शीलचन्दनलिप्ताङ्गा ध्यानप्रावरणावृताः | बोध्यङ्गकुसुमाकीर्णा विहरध्वं यथासुखम् || इत्यनेन | तदनन्तरं चतुर्ब्रह्मविहारं मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षासंज्ञकं वक्ष्यमाणक्रमेण भावयेत् | तत्र केयं मैत्री ? प्द्f ११५, प्. २०३) सर्वसत्त्वेष्वेकपुत्रप्रेमतालक्षणा अथवा हितसुखोपसंहाराकारेति | करुणा पुनः कीदृशी ? दुःखाद् दुःखहेतोः समुद्धरणकामता त्रिदुःखदुःखमहानलप्रज्वलितसंसारलोहभवनप्रविष्टान् जन्तून् ततोऽपि समुद्धरामीत्यध्याशयो वा करुणा अथवा त्रिदुःखदुःखितानां सत्त्वानां संसाराम्बुधेः समुद्धरणेच्छा | मुदिता तु ईदृशी | प्रमोदो मुदिता अथवाऽसदृशे बुद्धत्वे तदुपाये च सर्व एव संसारिणः सत्त्वा मया प्रतिष्ठापयितव्या इत्यध्याशयो मुदिता यद्वा विश्वेषां यानि कुशलानि तेषु तद्भोगैश्वर्यादिषु च आकृष्टचित्तता | कोपेक्षा ? प्रतिघानुनयनिबन्धनमपहाय [क्: प्रतिद्यानयन] हिताहितेषु जन्तुषु परमहिताचरणमुपेक्षा [ढ्: परममहिताचरण, क्: हितावरणः] यद्वा सर्वस्मिन् प्रेमानुशयरहितपरहितधर्मतायां [परहित द्रोप्पेद् इन् क्] स्वरसवाहिनी प्रवृत्तिरुपेक्षा अथवा लाभालाभयशोऽपयशोनिन्दास्तुतिसुखदुःखेत्याद्यष्टलोकधर्मप्रमुख##- चतुर्ब्रह्मविहारभावनानन्तरं सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां भावयेत् | सर्व एव धर्माः प्रकृत्या स्वभावेन परिशुद्धा इत्यादिकमामुखीकुर्यात् | इमां च सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतामनेन मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति | यदि प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्माः कुतस्तर्हि संसारमावहति ? ग्राह्यग्राहकादिमलावृतत्वात् | तद्विगमोपायः सन्मार्गभावना तया स निरुद्धः स्यात् | अतः प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्व- प्द्f ११६, प्. २०४) पगे नोत् च्लेअर् प्द्f ११६, प्. २०५) पगे नोत् च्लेअर् प्द्f ११७, प्. २०६) धर्मदेशनामृतेन तान् सन्तर्पयन्ति | पुनः पुनर्नानाप्रकारं जगदर्थं कृत्वा विश्वमपि तारारूपं निष्पाद्य तत्रापि पीततांकारबीजे ताश्चान्तर्भवन्तीत्येवमादिस्फुरणसंहरणक्रमेण यावत् खेदो न जायते तावद् भावयेत् | भावनातः खिन्नो मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | महाप्रभाव एवायं मन्त्रराजः सर्वैरेव तथागतैर्वन्दितः पूजितः सत्कृतश्चेति ध्यानाद् व्युत्थितो [क्: व्यथितो] जगत् तारारूपं दृष्ट्वा भगवत्यहङ्कारेण यथेष्टं विहरेदिति | प्रायोऽमुना क्रमेण भगवतीं भावयतोऽष्टमहासिद्धयश्चरणयोर्निपतन्ति किं पुनरन्याः सिद्धयः ? अपि तु ताश्च सुतरामेव | यश्च विजनगिरिगुहासीनः सन् भगवतीं भावयेत् स खलु प्रत्यक्षत एव तां पश्यति | स्वयमेव भगवती तस्याः श्वासप्रश्वासादिकं ददाति | किं बहु वक्तव्यं परमदुर्लभं बुद्धत्वमपि [क्: बुद्धत्वं रिपुकर] करतलगतं तस्यावतिष्ठते | || इति किञ्चिद्विस्तरं तारासाधनं समाप्तम् || पुण्यं मया भगवतः खलु साधने यत् प्राप्तं प्रकृष्टममलं विपुलं च तेन | तारे त्रिलोकविदिते वरसाधनं ते कृत्वा जनो जिनपुरं त्वरितं प्रयातु || तारायाः साधनं किञ्चिद्विस्तरं विरचयय यत् [क्: विलम्ब्य तत्] | लब्धं तेन शुभं लोकः [क्: लोकैः] प्रयातु शमपत्तनम् || || कृतिरियं पण्डितस्थविरानुपमरक्षितानाम् || प्द्f ११७, प्. २०७) ९९. नम आर्याष्टमहाभयतारिण्यै | यस्याः स्मरणमात्रेण नष्टमष्टभयानकम् | तां प्रणम्य प्रवक्ष्यामि साधनं च शिशो शृणु || ध्यात्वा गगनमध्ये तु तारामष्टभयापहाम् | पूजां मनोमयीं कृत्वा कुर्यात् पापस्य देशनाम् || पुण्यानुमोदनां पश्चादात्मपुण्यस्य यातनाम् | आत्मभावं ततो दद्यात् शरणानि त्रिधा पुनः || करोत्यकरणं पश्चात् शून्यतायास्त्वनन्तरम् | स्वहृच्चन्द्रे [ढ्: चन्द्रं] ततः पद्ममष्टदलविकाशिनम् || तन्मध्ये तां विचिन्त्यैव नीलाभमुत्पलं ततः | तस्य मध्ये पुनर्बीजं वह्निरश्मिप्रभास्वरम् || तेन देवी समुत्पाद्य सर्वालङ्कारभूषिताम् | सव्यतो वरदां देवीं वामे तूत्पलकरां तथा || एकवक्त्रां सुबिम्बां च नवयौवनसंस्थिताम् | सुगन्धिपुष्पकेशां च पद्मचन्द्रोपरिस्थिताम् || अर्द्धपर्यऽऽण्कमवष्टभ्य रक्षयेद् भुवनत्रयम् | अष्टदेव्यन्तराले च [क्: न्तरालैश्च] भावयेत् ताररूपिणीम् | स्फुरन्मन्त्रतया योगी कृत्वा ध्यानमनाविलः || ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | ओं ओं स्वाहा पूर्वे ओं ता स्वाहा दक्षिणे ओं रे स्वाहा पश्चिमे ओं तु स्वाहा उत्तरे ओं त्ता स्वाहा वह्निकोणे ओं रे स्वाहा नैऋत्यां ओं तु स्वाहा वायव्ये ओं रे स्वाहा ऐशान्याम् | प्द्f ११८, प्. २०८) सर्वाः श्वेताः स्फुरद्रूपा यथा देवी तथा पराः || ओं तां तारिण्यै वज्रपुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा पुष्पं देयम् | गन्धनैवेद्यादिकं उत्पलमुद्रया निवेदयेदिति | कृत्वा साधनमेवेदं नवदेवीसमन्वितम् | हत्वाऽष्टभयं च सर्वं करोतु जगदुत्तरम् || || आर्याष्टमहाभयतारायाः साधनं समाप्तम् || १००. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्त-आःकारजरक्तपद्मोपरि सितटांकारजपद्मभाजने [क्, ढ्, ग्: तां] सूर्यस्थनीलहुंकारजसबीजकत्रिपरिणामेन [क्: कर्ता] कृष्णामार्यताराभट्टारिकां [क्, ढ्: कृष्टा] चतुर्भुजैकमुखीं त्रिनेत्रां खर्वलम्बोदरां दंष्ट्राकरालवदनां प्रत्यालीढपदेन शवारूढां [क्: पदां पञ्चशवा, ढ्: पदां शवा] नागाष्टकभूषणां व्याघ्रचर्मवसनां अवलम्बमानमुण्डमालां पञ्चमुद्राविभूषितां खड्गकर्त्रिधारिदक्षिणकरामुत्पलकपालधारिवामकरां साक्षोभ्यनाथपिङ्गलजटाजूटां [क्: जूटी] अतिघोराट्टहासभीमरूपां निष्पाद्य ओं ह्रींः हुं फट् इति मन्त्रं [ढ्: अभिमन्त्रं] विषयप्रज्ञाधिकारेण [क्: कारं, ढ्: कारे] जपेत् | निरंशुमालिकां ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः | स्फुरत्संहारयोगेन संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् || || इतिमहाचीनक्रमार्यतारासाधनम् [ख्: क्रमतारा] || प्द्f ११८, प्. २०९) १०१. प्रत्यालीढपदार्पिताङ्घ्रिशवहृद्घोराट्टहासा [क्: द्वोरा हृष्टा च] परा खड्गेन्दीवरकर्त्रिकार्पितभुजा हुंकारबीजोद्भवा | खर्वा नीलविशालपिङ्गलजटाजूटोग्रनागैर्युता जाड्यं न्यस्य कपालके [क्: केति] त्रिजगतां हन्त्युग्रतारा स्वयम् || महाचीनक्रमां नत्वा तारां त्रिभवतारिणीम् | तत्साधनमहं वक्ष्ये यथा गुरूपदेशतः || एकलिङ्गे श्मशाने वा शून्यागारे च सर्वदा | तत्रस्थः साधयेद् योगी विद्यां त्रिभवमोक्षणीम् [ख्: मोक्षिणीं] || मृदुमसूरकसमासीनोऽन्येषु [ग्: मचूलक, ढ्: चूलक] कोमलेषु वा | विष्टरेषु समाश्रित्य साधयेत् सिद्धिमुत्तमाम् || झटित्याकारयोगेन त्रिवज्रं सुसमाहितः | त्रिषु स्थानेषु तं ध्यात्वा रश्मिं विस्फारयेत् ततः || त्रिभवचारिणः सत्त्वानवभास्यानयेत् पुनः | संहारे च पुनर्ध्यायाच्छून्यं विश्वं समन्ततः || ततः - पठेत् जिनमन्त्रकं ओं शून्यतादिस्वभावकम् | अन्तरीक्षं ततो ध्यायादाःकाराद् [क्: आका, ख्: आंका] रक्तपङ्कजम् || भूयस्तस्योपरि ध्यायात् टांकारात् [क्, ग्: ताङ्का] पद्मभाजनम् | तस्य मध्ये पुनर्ध्यायात् हुंकारं नीलसन्निभम् || प्द्f ११९, प्. २१०) ततो हुंकारजं पश्येत् कर्त्रिकां बीजभूषिताम् | कर्त्रिपरिणतं ध्यायादात्मानं तारिणीसमम् || प्रत्यालीढपदां घोरां मुण्डमालाप्रलम्बिताम् | खर्वलम्बोदरां भीमां नीलनीरजराजिताम् || त्र्यम्बकैकमुखां दिव्यां घोराट्टहासभासुराम् | सुप्रहृष्टां शवारूढां [क्: प्रहृष्टाङ्गे चारूढां] नागाष्टकविभूषिताम् || रक्तवर्तुलनेत्रां च व्याघ्रचर्मावृतां [क्: वृता कार्त्रि, ढ्: वृतकटिं] कटौ | नवयौवनसम्पन्नां पञ्चमुद्राविभूषिताम् || ललज्जिह्वां महाभीमां सदंष्ट्रोत्कटभीषणाम् | खड्गकर्त्रिकरां सव्ये वामोत्पलकपालधाम् [ख्: रेअद्स् धरां, wहिछ्, थोउघ् मोरे ग्रम्मतिचल्, स्पोइल्स् थे मेत्रे] || पिङ्गोग्रैकजटां ध्यायात् मौलावक्षोभ्यभूषिताम् | भावनाचलनिष्पत्तौ भवेद् योगी महाकविः || जडोऽपि यदि मूर्खः स्याद् भावनारसतत्परः | लभते मञ्जुवाणीं [क्: मञ्जुवर्णन्तु] तु लक्षमन्त्रस्य जापतः || त्र्यक्षरोऽसौ [क्: अक्ष] महामन्त्रः हुंकारान्तो [ग्: हुंकारान्ता, ख्: हुंकारान्तां] हृदि स्थितः | पञ्चरश्मिसमायुक्तो अज्ञानेन्धनदाहकः || तस्य द्वारविधिं वक्ष्ये योगाचारानुसारतः | प्रथमं हपरं [ख्: मं सरं, क्, ढ्, ग्: मंपरं] दत्त्वा चतुर्थस्वरभूषितम् || प्द्f ११९, प्. २११) रेफारूढं स्फुरद्दीप्तमिन्दुबिन्दुसमन्वितम् | त्रंकारं [ग्: उं] च ततो दद्यात् चतुर्थेनैव भूषितम् || दीर्घाकारसमायुक्तं [ग्: दीर्घोकार] हंकारं योजयेत् पुनः | हंकारं च ततो दद्यात् सम्पूर्णं सिद्धमन्त्रकम् || निरंशुमालिकां ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः | स्फुरत्संहारयोगेन संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् || कल्पयेत् स्थिरचित्तेन पण्डितोऽहं महाकविः | अजस्रभावनाभ्यासाद् भवत्येव न संशयः || तारायाः साधनं कृत्वा यन्मयोपचितं [क्, ढ्: यन्ममा] शुभम् | भवन्तु प्राणिनस्तेन पण्डिता जिनशासने || कृतिः शाश्वतवज्रस्य सेयंन् मेधाप्रसाधनी | अगाधाः पण्डिता अत्र क्षन्तुमर्हन्ति साधवः || || महाचीनक्रमतारासाधनं समाप्तम् || प्द्f १२०, प्. २१२) १०२. नमः सिततारायै | पूर्ववच्छून्यतापर्यन्तं विभाव्य | सितारविन्दमध्यस्थां तांभूतां चन्द्रविष्टराम् | आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् || शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् | सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुःक्रमाम् || ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति [क्, ब्: सितं] | अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् || ओंहाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् | ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः || जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् || तत्रैष मन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | मृत्युदोषैर्न्न लिप्तः स्यात् ताराहृच्चक्रभावः | लाभी च सर्वसिद्धीनां षण्मासावधि तत्परः || || मृत्युवञ्चनतारासाधनम् || प्द्f १२०, प्. २१३) १०३. मृत्युदोषैरलिप्तः [क्, ढ्, ग्: मन्त्र ; क्, ब्: र्न्नलिप्तः] स्यात् ताराहृच्चक्रभावकः [क्, ढ्, ग्: हृच्चन्द्र०] | लाभी च सर्वसिद्धीनां षण्मासावधि तत्परः || वागीश्वरकृतादेशात् मृत्युवञ्चनसंग्रहात् | उद्धृता सितताराया भावना भयनाशनी [क्: भव०] || तुर्यगर्गाद्यसाकारत्विषा विस्फुरिताऽम्बरे [क्: ताम्बरः, ढ्: तानुते] | सिताब्जेन्द्वासनां दृष्ट्वा पुरस्त्रिशरणं [ढ्: पुनः] पठेत् || मुहूर्तं शून्यतां पश्येत् प्राकृतारोपहानये | ततः प्रकृतिसामर्थ्याद् बोधिचित्ताक्षरं भवेत् || सितारविन्दमध्यस्थचन्द्रबिम्बासनोपरि | आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् || शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् | सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुष्मतीम् || सर्वसम्बुद्धतत्पुत्रमातरं [क्: मात्र] कामरूपधाम् [क्: रंकार] | ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति || अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् | ओंहाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् [ख्: घना] || ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः | जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् || प्द्f १२१, प्. २१४) ओंकारमादितो दत्त्व पश्चात् तारे [क्: पञ्चारे] प्रयोजयेत् | तुत्तारे स्यात् तुरे पश्चात् स्वाहान्तः सार्वकमिकः [क्: सार्थ] || ब्रह्मेन्द्रविष्णुचन्द्रार्करुद्रदिक्कालमन्मथैः | अप्यखण्डितरोमाग्रो मृत्युं जयति मुक्तवत् || वलिपलितदौर्भाग्यव्याधिदारिद्र्यसंक्षयः | सिंहाद्यष्टमहाभीतिदुःखसन्दोहनाशनः || अयाचिताम्बरपानान्नहर्म्यरत्नादिसङ्गमः [क्, ग्: अपचिता ; क्, ग्: हर्मे बलादि] | खड्गाञ्जनपादलेपभद्रकुम्भादिसिद्धयः [क्: खङ्गाञ्जन] || कविता वक्तृता [क्: च कृतो] मेधा प्रज्ञा चैकान्तनिर्मला | अन्या च वाञ्छिता सिद्धिश्चक्रादस्मात् [क्, ग्: चक्राद्रश्मीन्] प्रजायते || साधनं सितताराया मृत्युव्याधिविनाशनम् | उद्धृत्य यच्छुभं तेन जगत् तारा [क्: जगतस्तारा] स्वयं भवेत् || || मृत्युवञ्चनसिततारासाधनम् [ख्: सिततारा] || प्द्f १२१, प्. २१५) १०४. पूर्ववच्छून्यताद्यनन्तरं [ख्: भावनानन्तरं] सुंकारपरिणतं नानारत्नमयं सुमेरुं तदुपरि पंकारेण श्वेतपद्मं तदुपरि अकारेण [क्: मुंका, ख्: अका०] चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये शुक्लहुंकारनिष्पन्नां ताराभगवतीं शुक्लां त्रिनेत्रां चतुर्भुजां पञ्चतथागतमुकुटीं नानालङ्कारां भुजद्वयेनोत्पलमुद्रां दधानां दक्षिणभुजेन चिन्तामणिरत्नसंयुक्तवरदां सर्वसत्त्वानामाशां परिपूरयन्तीं वामे नोत्पलमञ्जरीं बिभ्राणां ध्यायात् | तस्या दक्षिणपार्श्वे मारीचीं पीतां चन्द्रासनां नीलाम्बरां द्विभुजां वामेन रक्ताशोकपल्लवधरां दक्षिणेन सितचामरधरां दक्षिणेन सितचामरधरां रक्तकञ्चुकाभरणां वामपार्श्वे महामायूरीं प्रियङ्गुश्यामां द्विभुजां वामेन मयूरपिच्छधरां [क्: पुच्छ०] दक्षिणेन चामरधरां एवं विचिन्त्य ओं भगवति तारे [क्: तारा] मम हृदये [क्, ग्: हृदयं] प्रविश स्वाहा इत्यात्मानमधितिष्ठेत् | ततो मन्त्रं जपेत् | ओं नमस्तारे मनोहरे हुं हरे [ख्: हर] स्वाहा | || सिततारासाधनम् || प्द्f १२२, प्. २१६) १०५. तथैव शून्यताभावनानन्तरं रेफपरिणतसूर्यस्थहुंभवविश्ववज्रपरिणतवज्रप्राकारादि विचिन्त्य तन्मध्ये पंकारजपद्मोपरि [क्: पंवज्रपद्मो] अकारजचन्द्रे सितहुंकारजं सबीजोत्पलं पश्येत् | तत्स्फुरणादिपूर्वकं [क्, क्: स्फुरणा] तत्परिणतां भगवतीं सिततारां त्रिमुखां षड्भुजां पीतनीलदक्षिणेतरमुखीं प्रतिमुखं त्रिनेत्रां वरदाक्षसूत्रशरधरदक्षिणत्रिकरां [ख्: ओमित्स् शर०] उत्पलपद्मचापधरवामपाणित्रयां अर्द्धपर्यङ्कनिषणां चन्द्रासनचन्द्रप्रभांन् जटामुकुटस्थितामोघसिद्धिं पञ्चमुण्डविभूषितमस्तकां अर्द्धचन्द्रकृतशेखरां नानालङ्कारधरां द्विरष्टवर्षाकृतिमष्टश्मशानमध्यस्थितां हृच्चन्द्रस्थितनिजबीजमात्मानं विचिन्त्य मन्त्रं जपेत् ओं अचले अनिमित्तवरे हुं हुं फट् फट् [Oने फट् इस् द्रोप्पेद् इन् ख्] स्वाहा | पोषधेन पूजापुरःसरं चतुःसन्ध्यायां मासैकं जपतः [ख्: जपेत्] शान्तिकादि [क्: शान्तिकारा हि, ग्: शान्तिकारादि] भवतीति | || षड्भुजशुक्लतारासाधनम् [ख्: शुक्लतारा] || प्द्f १२२, प्. २१७) १०६. जाङ्गुलीतारायै नमः | नत्वा भगवतीं तारां जाङ्गुलीरूपधारिणीम् | सत्त्वानामनुकम्पार्थं लिख्यते तत्प्रसाधनम् [ख्, ढ्: तस्य सा] || प्रथमं तावन्मन्त्री शुचिः स्नातः शुक्लमाल्याम्बरधरो विजने सुलिप्ते प्रदेशे शुक्लसुगन्धितोयोपसिक्ते [क्: तयो] शुक्लपुष्पप्रकरावकीर्णे सुखासनोपविष्टो [ढ्: सने उप०] जगति मैत्रीं करुणां च विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चारयेत् | ततः शून्यतामामुखीकृत्य चिन्तयेत् शुक्लपंकारजपद्मं [पद्मं द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्] शतपत्रं शुक्लं तदुपरि अकारजचन्द्रमण्डलोपरि शुक्लह्रीःकारं स्फुरदनेकरश्मिनिकरं तद्भवां जाङ्गुलीं भगवतीं भावयेत् शुक्लवर्णां चतुर्भुजां जटामुकुटिनीं शुक्लां शुक्लोत्तरीयां सितरत्नालङ्कारवतीं शुक्लसर्पैर्भूषितां सत्त्वपर्यङ्कासनासीनां मूलभूजाभ्यां वीणां वादयन्तीं द्वितीयवामदक्षिणभुजाभ्यां सितसर्पाभयमुद्राधरां [क्: सव्य] चन्द्रांशुमालिनीं ध्यायात् | शिरसि कण्ठे स्तनान्तरे [क्, ढ्, ग्: स्तनान्ते चन्द्र] नाभौ चन्द्रम.डलस्थ-आः-ह्रीः-हुंकारान् विभावयेदाखेदं यावत् | तदनु मन्त्रं जपेत् ह्रीः | सप्तलक्षं जपेत् सप्तायुतं जुहूयात् सितपुष्पं सितालङ्कारधरः सन् | ततो भवति गरुडेश्वरप्रभावः कविः सर्वशास्त्रविशारद इति | || आर्यजाङ्गुलीतारासाधनं समाप्तम् [क्, ख्: ओमित्स्] || प्द्f १२३, प्. २१८) १०७. नम आर्यतारायै | तारा [हारा इन् ख्] हरितैकमुखी चतुर्भुजा द्विनयना स्तवतुष्टा [क्, ख्: द्विनयनो स्तवस्तुष्टो] | यस्या मण्डलचक्रे द्वादश देव्यो द्विनयनाश्च || भगवत्यार्यताराया विशिष्टमतिदुर्लभम् [क्: विशिष्टं मन्त्र] | प्रवक्ष्यामि समासेन धनदाक्रमसाधनम् || प्रातः [क्: पीतः] कृतबोधिचित्तोत्पादो योगी स्वहृच्चन्द्रे हरिततांकारं दृष्ट्वा कृतमुखशौचादिकः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य ओं अमृते हुं फट् इत्यनेन [क्: अमृतहडिन्य] नानाच्छटाब्भिर्दशदिग्विघ्नानुत्सार्य [ख्, ढ्: द्रोप् नाना ; क्: दिग्विमा, ढ्: दिशि विघ्ना०] स्वहृदि पंकारजरक्तकमलोपरि अकारजचन्द्रस्थं स्वबीजं विभाव्य तत्किरणाकृष्टगगनस्थगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सम्पूज्य पापदेशनादिकं विधाय शून्यतां च ध्यात्वाऽधिष्ठ्य च पुरतो रक्तरेफपरिणतसूर्यस्थकृष्णहुंकारजविश्ववज्रं विलोक्य तत्किरणवज्रैर्वज्रप्राकारं [क्: वज्रि वज्र०] वज्रपञ्जरं वज्रभूमिं च ध्यायात् | अथ विश्ववज्रवेदिकायां रक्तपंकारजकमलोपरि अकारजचन्द्रस्थशुभ्रभ्रुंकारपरिणतं सितचक्रं भ्रुंकारमध्यं [क्: मध्यस्थं] दृष्ट्वा पद्मचन्द्रे चक्रबीजपरिणामजं सर्वरत्नमयं चतुरस्रादिगुणयुक्तं द्विपुटं गर्भपुटस्थकमलाष्टदलकर्णिकासु नवचन्द्ररूपशोभितं [ढ्: चन्द्रे] चतुर्द्वारस्थचतुःसूर्यभासुरं प्द्f १२३, प्. २१९) कूटागारं पश्येत् | ततो मध्यचन्द्रोपरि तमेव तांकारम् [क्: अकारं] ततः स्फुरणसंहरणम् ततस्तद्बीजां [क्: तं तप्तवी०] ताराभगवतीमात्मानं भावयेत् चन्द्रासनप्रभां सौम्यां सत्त्वपर्यङ्कस्थां हरितश्यामामेकवदनां द्विलोचनां चतुर्भुजां अक्षसूत्रवरदोत्पलपुस्तकधरां विचित्रवस्त्रालङ्कारवतीम् | ततः [ग्: अद्द्स् स्रुं अfतेर् ततः] ओं शिरसि ता [ग्: तो] ललाटे रे चक्षुषोः तु कण्ठे त्ता [क्, ग्: ता] बाह्वोः रे हृदये तु नाभौ रे गुह्ये स्वा जानुनोः हा पादयोर्न्यस्येत् | ततो हृदये पद्मचन्द्रस्थस्वबीजरश्मिसञ्चोदितलोचनादिभिर्देवीभ्रभिषिक्तमात्मानममोघसिद्द् हिमुकुटं ध्यायात् | अथवा पुटस्थचन्द्रेषु वज्रतारादिदेवीर्झटिति दृष्ट्वा पश्चाद् विभावयेत् | पूर्वे वज्रतारां कृष्णां वज्रहस्ताम् दक्षिणे रत्नतारां पीतां रत्नहस्ताम् पश्चिमे पद्मतारां रक्तकमलहस्ताम् उत्तरे बुद्धतारां शुक्लां चक्रधारिणीम् आग्नेयकोणे पुष्पतारां सितां पुष्पदामधराम् नैऋत्यकोणे धूपतारां कृष्णां धूपकटच्छूहस्ताम् वायव्यकोणे दीपतारां पीतां दीपयष्टिधराम् ऐशानकोणे गन्धतारां रक्तां गन्धशङ्खधराम् | इमा विश्वपद्मपत्रस्थचन्द्रेष्वष्टौ शशिप्रभाः सत्त्वपर्यङ्कनिषणा वामेनोत्पलधारिकाः स्मेरवदना नानालङ्कारवस्त्रधारिण्यः | पूर्वद्वारे वज्राङ्कुशी कृष्णां वज्राङ्कुशकराम् दक्षिणे वज्रपाशीं पीतां वज्रपाशहस्ताम् पश्चिमे वज्रस्फोटां रक्तां वज्रस्फोटधारिणीम् उत्तरे वज्रघण्टां शुक्लां वज्रघण्टाहस्ताम् | प्द्f १२४, प्. २२०) एताश्चतुर्द्वारसूर्येषु [क्: एतासु चतु०] पश्येत् सूर्यप्रभाः पिङ्गलोर्द्ध्वज्वलत्केशा आलीढपदस्थिता भुजङ्गभूषणा विकृतवदना व्याघ्रचर्माम्बरधरा वामकरेणोत्पलधारिकाः | ततो ज्ञानसत्त्वेन सहैकीकृत्य स्वहृत्कमलगतस्वबीजमतिसूक्ष्मं भावयेत् निश्चलेन मनसा | ततो मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे धनं मे दद स्वाहा | तत उत्थानसमये ओं अकारो मुखमित्यादिना मन्त्रेणोत्पलमुद्रया बलिं दत्त्वा प्रणिधिं विधाय [क्: विध्यपदेवता०] देवताचक्रं स्वबीजे [क्: स्ववीर्यान्तं; ग्: ओमित्स् स्वबीजे जपादिकं] अन्तर्भाव्य स्वदेवताहङ्कारमुद्वहन् यथासुखं विहरेत् | मध्याह्नसायाह्नसन्ध्ययोस्तु स्वहृद्बीजात् झटिति देवताचक्रं संस्फार्य पूर्ववद् ध्यानजपादिकं कुर्यात् | सायाह्नमध्याह्नसन्ध्यायां [क्: मध्याह्नम् ध्यानसन्ध्या०] पुनरयं विशेषः | पुष्पादिना ज्ञानमण्डलं सम्पूज्य ओं तारे तुत्तारे तुरे [तुरे द्रोप्पेद् इन् क्] मुरित्यनेन विसर्जयेदिति | || धनदतारासाधनम् || प्द्f १२४, प्. २२१) १०८. नमो रत्नत्रयाय | नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय नमस्तारायै तद्यथा ओं तारे तारय हुं हुं हुं समयस्थिते भर [क्: भरभ्रु, ग्: भरत्र] सर्वाभरणभूषिते पद्मे पद्मे पद्मभुजे पद्मासनस्थे हस हस त्रैलोक्यवरदे सर्वदेवदानवपूजिते स्मराहि [ढ्: स्माराहि] भगवत्तथागतपुरतः समयं धर धर महासत्त्वावलोकिते मणिकनकविचित्राभरणे ओं विलोकय भगवति तारे हुं हुं हुं फट् स्वाहा | मूलमन्त्रः सधातुके चैत्ये अष्टोत्तरसहस्रं जपेत् | ततो हि पूर्णे सति भगवतीमार्यतारां [क्: मायां] पश्यति यमिच्छति तं वरं लभते | ओं मणितारे हुं लक्षजापेनार्या अग्रत उपतिष्ठति यदिच्छति तत् सर्वं ददाति | विना मण्डलकस्नानोपवासेन केवलं जापमात्रेण सिध्यति | सर्वकार्यं [क्: कार्येति] च साधयति | || लब्धाममिताभगर्भतन्त्रे [क्: ताभतन्त्रे] भगवत्यार्यतारायाः कल्पोद्देशः समाप्तः || प्द्f १२५, प्. २२२) १०९. नमस्तारायै [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्. षेए Fओल्. ७९ क्] | स्रग्भाजो भगवत्यास्तारायाः कतिपयपचारोऽयम् | सर्वाज्ञानविनाशनहेतोस्तज्जैस्सदा कार्यः || स्थाने शुचौ मनोज्ञे स्नातो मन्त्राम्बुयोगतः स्थित्वा | पूजोपचारयुक्ते तदभावे भाविते वापि || पूर्वाभिमुखो योगी परहितमनसा विभावितां देवीम् | अर्जुननीरजचन्द्रे स्थानमुपेतामनेकगुणबहलाम् || शरदिन्दुधामधवलीं नवयौवनमण्डिताङ्गलक्ष्मीकाम् | नीलोत्पलदलनयनां सीमान्ते भक्तनागसम्भूताम् || कुण्डलरुचकाङ्गदकै रसनामञ्जीरघुर्घुरासहितैः | संशोभिगात्रयष्टिं मुक्ताफलमाल्यचारुकुचयुग्माम् || मण्डितदुकूलवसनां कर्णोत्पलहारिचापबद्भ्रूकाम् | चिन्तावचनविलोकनहृत्पापां सर्वसत्त्वानाम् || रत्नांशुजालबहलितजाम्बूनदपट्टशोभिमूर्द्धानम् | अमिताभबुद्धमध्यां जटिकां दधतीं मनोहरामेवम् || या भगवती सोऽहं योऽहं सा भगवतीत्यहङ्कारमुत्पादयेत् | सर्वत्र पूजाविधानस्य मन्त्राधिष्ठानमार्यकर्मकेन मन्त्रनीतिप्रयोगेन न कर्तव्यम् | एतच्च त्रिसन्ध्यं सर्वदा च नित्यस्रातेन गृहीतब्रह्मचर्येण त्रिचेलपरिवर्तनतत्परेण दशकुशलकर्मपरिहारवता सर्वाकुशलपक्षकर्मपरिक्षयायोद्यतेन मनसा साधकेन तावदविरतं भावयितव्यं प्. १२५, प्. २२३) यावदसौ भगवती स्वयं न भवति | अत्र चोपदेशो हार्द्दतमोजालपटलविघटनापकरणीयः | तद्यथाऽलिगुप्तमध्यहरिणाङ्कवलयोपरि मायाबीजं स्रवत्सुधाधारिणं शुद्धार्कसन्निभं तदधो वातमण्डलीस्थाने तत्त्वबीजसूर्यकोटिसमप्रभं देदीप्यमानं सर्वमोहान्धकारं दशदिग्गतमामूलं शोधयन्तं मूर्द्धबीजक्षरितामृतधाराभिः प्लवन्यप्लमानं स्थिरमना दीर्घं भावयेत् | खिन्नश्च ततो जिह्वारुणाम्बुजदले गुरूपदेशतो बीजं ध्यात्वा ततो मन्त्रमालां निश्चरन्तीं मणिमन्त्रौषधिबलं तथागतज्ञानामृतं चाकृष्य जठरकूपे प्रविश्य तान्यधो व्याप्य पुनरुद्वहन्तीं निरीक्षमाणो योगी मन्त्रं जपेत् | यद्येवमयं करोति तदाऽस्य सपद्यनुभवो महान् भवति एवमेव यदि सप्ताहोरात्रान् करोति दृढध्यानस्तदा महाप्राज्ञो वाग्मी पटुः पद्यमुखभाषो गणज्ञोऽविरतवाक्यगद्यपद्यं करोतिङ्कुहेडि | संस्कृतान्ययत्नतो वक्तुमलं भवति नात्र विकल्पः करणीय इति | अथ स्तुतिविधानमभिधीयते | योऽभूत् महापण्डितः श्रीसर्वज्ञमित्रनामा भगवतीताराचरणेनाविष्टमानसः काश्मीरकविबुधजनचक्रवर्त्तितिलकस्तेन वक्त्रतोऽपि सङ्कटगतेन तामेव भगवतीमार्यतारामाराध्य मरणाभिलाषपरायणेन मनसा कृतोर्द्ध्वदृष्टिना कृतकरपुटाञ्जलिना नवनुतिकुसुममालया दरिद्रस्य मम मन्दकर्मणः स्रग्धरा भव मातः परस्मिन्नपि जन्मनि भगवतीचरणकमललाभी भवेयमिति कृतप्रणिधिना भगवत्यभिष्कृता तेन स्रग्धरेति नाम उपपन्नम् | स्रग्धरानाम्ना च वृत्तेन रचितत्वादस्याः स्तुतेः स्रग्धरेति नाम समुदितम् तन्नाम्ना भगवत्याः प्द्f १२६, प्. २२४) स्तुतित्वाद् वा उभयथाऽपि वा तन्नामानयोरुत्पन्नमिति वार्ता || इह हि प्रज्ञापारमितां साक्षादधिगन्तुकामो योगी विद्याधरोऽर्धमासं कालत्रयं पूर्वोक्तविधानसमापन्नः पूर्वोक्तसकलव्रताचारानुपालक एकमना विजने भगवतीं स्तूयादजस्रमविच्छिन्नम् | तत्र चोपदेशः पठनवेलायामुच्चारणमातरिमूलावलग्राग्रेषु यथाक्रमं तत्त्वबीजशक्तिबीजमायाबीजानि विन्यस्य भगवतिविदा कालत्रयोच्छलितरश्मिसुस्नातः सन्नहमिति - कृत्वा विधिमतियुक्तं तारायाः स्रग्धराया यत् कुशलम् | तेन समस्तं भूयाज्जगदाशु तारिणीसदृशम् || || स्रग्धरायाः स्तुतिविधिः समाप्ता || ११०. प्रणम्य तारिणीं भक्त्या सर्वसम्पत्तिवर्धनीम् | लिख्यते साधनं तस्या यथाम्नायं समासतः || प्रथमं तावत् योगी सुरभिगन्धपुष्पादिमनोहरध्यानागारादिकं [क्: दिभिर्म ; क्: ध्यानाशा०] प्रविश्य सुखासने पर्यङ्कं बद्ध्वा स्वहृदये अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पीततांकारबीजं तत्किरणाकृष्टमभिमुखमाकाशदेशे भगवतीचक्रमवलोक्य स्वहृद्बीजनिःसृतपुष्पादिदेवीः [ढ्: पुष्पादिभिर्दे०] संस्फार्य पुष्पादिभिः पूजां प्द्f १२६, प्. २२५) विदध्यात् | ततस्तस्यैव भगवतीचक्रस्याग्रतः पापदेशनादिकं कुर्यात् | सर्वमात्मनः पापं प्रतिदेशयामि सर्वबुद्धबोधिसत्त्वार्यपृथग्जनानां सर्वकुशलमनुमोदे [क्: कुशलमाह] सर्वं चात्मनः कुशलमनुत्तरायां सम्यक्सम्बोधौ परिणामयामि एषोऽहमाबोधेर्बुद्धं [क्: धिबु] शरणं गच्छामि द्विपदानामग्र्यम् धर्मं शरणं गच्छामि समग्रं महायानम् सङ्घं शरणं गच्छामि अवैवर्त्तिकबोधिसत्त्वगणम् अहो बताहमनुत्तरां [क्: त्तरायां] सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धेयं सर्वं [क्, ढ्; ओमित्] सर्वसत्त्वानामर्थाय हिताय सुखाय यावदत्यन्तनिष्ठे निर्वाणधातौ बुद्धबोधौ प्रतिष्ठापनाय च एषोऽहमनुत्तरसम्यक्संबोधिमार्गमाश्रयामि यदुत वज्रयानम् | ततस्त्रिशरणगाथां पठेत् | ततः सर्वसत्त्वेषु सुखोपसंहाराकारां [ग्: कारी] मैत्रीम् सर्वदुःखापनयनाकरां करुणाम् दिव्यसुखावियोगनियमाकारां मुदिताम् क्लेशप्रतिपक्षमार्गोपसंहाराकारां [क्: यक्षमाग्नेय] उपेक्षां भावयेत् | ततः सर्वधर्मान् मनसाऽवलम्ब्य विचारयेत् | चित्तमेवैतत् तेन तेनाकारेण भ्रान्तं प्रतिभासते | यथा स्वप्ने नास्ति चित्तात् [ढ्: चित्ते] बाह्यचित्तं बाह्यग्राह्याभावात् चित्तमपि ग्राहकं भवति | तस्माच्चित्तशरीराः सर्वधर्माः तेषां ग्राह्यग्राहकशून्यता परमार्थ इत्येवमेकान्तेन निश्चित्य भ्रान्तिसमारोपितं भ्रान्तिचिह्नं सर्वधर्माणामाकारमपहाय तेषां प्रकृतिमेव [क्, ग्: प्रतिकृति] केवलामद्वयविज्ञप्तिलक्षणां [ढ्, ग्: नामद्वय] प्द्f १२७, प्. २२६) शुद्धस्फटिकसङ्काशां शरदमलमध्याह्नगगनोपमामनन्तां पश्येत् | इदमुच्यते लोकोत्तरं शून्यताज्ञानं निष्प्रपञ्चं निर्विकल्पम् | ततस्तन्मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | सैव भगवती प्रज्ञापारमिता सैव परमा रक्षा | ततस्तस्य निष्यन्दभूतामाकारवतीं रक्षां शुद्धलौकिकज्ञानस्वभावां भावयेत् | ततो रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तस्मिन् रवौ [क्: तस्मिन्नधो] हुंभवं [क्: हुंकारभवं] विश्ववज्रं तेनैव वज्रेण विभावयेच्च प्राकारकं वज्रपञ्जरबन्धनंन् [क्: पञ्जल] च विश्ववज्रकिरणैः प्रलयानलदुःसहैः सर्वतः स्फुरित्वा घनीभूय रचितं तिर्यक् चतुरस्रं ज्वलद्वज्रप्राकारं उपरिष्टाच्च वज्रपञ्जरमधस्तात् वज्रमयीं भूमिमारसातलविरचितां पश्येत् | ततो रविविश्ववज्राभ्यां रश्मीभूय दशदिशि [क्, ग्: दिशि दिशि] स्फुरित्वा घनीभूय बहिर्द्वारे सीमाबन्धः कार्य इति श्लोकार्थः | तन्मध्ये आकाशमहाभूतस्वभावं धर्मोदयाख्यं महावज्रधरस्वभावं शरच्छशधरधवलमधः सूक्ष्मं उपरि विशालं त्रिकोणं अन्तर्गगनस्वरूपं तन्मध्ये विश्वदलकमलकर्णिकावस्थितविपुलविश्ववज्रं तद्वेदिकायां चत्वारि महाभूतानि चतुर्मण्डलाकाराणि चतुर्देवीस्वभावानि उपर्युपरि पश्येत् | तत्रादौ यंकारेण वायव्यं धन्वाकारं [क्: अद्द्स् कृष्णकोणं] धूमवर्णं कोटिद्वये चलत्पताकाङ्कम् ततो रंकारेणाग्नेयं [क्: रका] त्रिकोणं रक्तकोणेषु रेफाङ्कम् ततो वंकारेण वारुणं वर्तुलं सितघटाङ्कम् ततो लंकारेण माहेन्द्रमण्डलं चतुरस्रं प्द्f १२७, प्. २२७) पीतं कोणेषु त्रिसूचिकवज्राङ्कम् [क्, ग्: त्रिशूक] तदुपरि भ्रुंकारजं चक्रं भावकस्त्विदानीं तदेव लोकोत्तरं ज्ञानं व्यापकत्वेन स्थितं ततो विश्ववज्रं वेदिकामध्ये चतुर्महाभूतपरिणामजं [क्: भूतं] परिशुद्धबुद्धक्षेत्रं संक्षेपरूपं महामोक्षपुरं वैरोचनस्वभावं नानारत्नमयं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारं अष्टस्तम्भोपशोभितम् [क्, ढ्, ग्: स्तम्भाव] | चतुर्वेदीपरिक्षिप्तं चतुस्तोरणमण्डितम् || हारार्द्धहारपट्टस्रग्वितानादर्शचामरै रुचिरवज्रसूत्रैश्च स्फुरद्बुद्धबोधिमंशुभिः चलच्चित्रपताकाग्रघण्टामुखरदिङ्मुखं [क्, ग्: मुख] परमैः पञ्चकामोपहारैश्च हर्षणंन् द्विपुटं किञ्जल्केन भावयेदेकं त्रिकोणेनापरं स्मृतम् | तन्मध्ये द्विगुनालिपरिणतं [क्: द्विगुणपरि, ढ्: द्विगुणनालिपरि] चन्द्रं तदुपरि तांकारपरिणतं वज्रं तद्वरटके तांकारं ततोऽपि द्विगुणोपेतडढदधयलोपेतद्विगुणकालिपरिणतं [क्: उपदधये] सूर्यं द्वयोर्मेला महासुखं परमानन्दम् | आदर्शज्ञानवांश्चन्द्रः स तावान् [क्, ग्: समता] सप्तसप्तिकः | बीजैश्चिह्नैः स्वदेव्याश्च प्रत्यवेक्षणमुच्यते | सर्वैरैक्यानुष्ठानं निष्पत्तिः शुद्धधर्मता || इति पञ्चाकाराभिः सम्बोधिः | तद्बीजरश्मिभिः सत्त्वानाकृष्य स्वेष्टदेवताचक्रं तथैव प्रवेश्य च योगी चिह्नबीजपरिणतां तारादेवीं विभावयेत् - प्द्f १२८, प्. २२८) अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रं सर्वालङ्कारभूषिताम् | कनकवर्णनिभां [क्, ढ्: देवीं] भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् || चतुर्बुद्धमहामुकुटीं वज्रसूर्याभिषेकजाम् | नवयौवनलावण्यां चलत्कनककुण्डलाम् || विश्वपद्मसमासीनां [ढ्: पद्मासना] रक्तप्रभाविभूषिताम् | वज्रपाशं तथा शङ्खं सच्छरोद्यतदक्षिणाम् [क्, ढ्: शरोद्व्यत] || वज्राङ्कुशोत्पलं चैव वामे कार्मुकतर्जनीम् | वज्रतारात्मको योगी सर्वसत्त्वार्थपारगः [क्: परागः] || वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् | पूर्वेण पुष्पतारां तु सितवर्णां मनोरमाम् || ओंकारज्ञाननिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् | द्विभुजामेकवक्त्रा च सर्वालङ्कारभूषिताम् || दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् | धूपशाखाकरव्यग्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् || पश्चिमे दीपतारां च दीपयष्टिकराकुलाम् | पीतवर्णां महाभूषां चलत्कनककुण्डलाम् || उत्तरे गन्धतारां [क्: ओमित्स् गन्धतारां तु] तु गन्धशङ्खकराकुलाम् | रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले || द्वारपालीस्ततो ध्यायात् अङ्कुश्यादिप्रभेदतः | अङ्कुशं दक्षिणे हस्ते वामेन दुष्टतर्जनीम् | सूर्यमण्डलमध्यस्थां शुक्लवर्णां मनोरमाम् || अङ्कुशी | प्द्f १२८, प्. २२९) पाशदक्षिणहस्ते तु वामेन दुष्टतर्जनीम् | रक्तमण्डलमध्यस्थां गौररूपां मनोरमाम् || पाशिनी [क्, ढ्: योगिनी] | दक्षिणे तु करे [क्, ग्: करस्फोटां] स्फोटां वामहस्तेन तर्जनीम् | वज्रमण्डलमध्यस्थां रक्तवर्णां विभावयेत् || वज्रस्फोटा | वज्रघण्टाकरव्यग्रां वामेन दुष्टतर्जनीम् | रश्मिमण्डलमध्यस्थां रक्त-उत्पलसन्निभाम् || वज्रघण्टा | कोणभागेषु चिह्नानि चत्वारि विधियोगतः | बोधिचित्तघटो मेरुर्वह्निकुण्डं महाध्वजः || ऊर्ध्वे चोष्णीषविजयां शुक्लवर्णां सुरूपिणीम् | वज्रं [ग्: चक्रं] दक्षिणहस्ते च वामेन दुष्टतर्जनीम् || नागपाशं दक्षिणे हस्ते वामेन दुष्टतर्जनीम् | कृष्णवर्णां महाघोरामधः सुम्भां विभावयेत् || ततो ध्यात्वा मन्त्रं स्फुरन् जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | दशाक्षरैर्दश देवयो [क्, ग्: देवेभ्यो] दशपारमिताश्रयाः | भावनीयाः प्रयोगेन सर्वकर्मप्रसिद्धये || मोहवज्रां न्यसेन्नेत्रे द्वेषवज्रां च कर्णतः | ईर्ष्यावज्रां तथा घ्राणे वक्त्रे तु रागवज्रिकाम् || प्द्f १२९, प्. २३०) स्पर्शे मात्सर्यवज्रां वै [क्: स्पर्शेमान् सर्पवज्राम्बै] सर्वक्लेशतमोऽपहाम् | आयतनेषु विज्ञेया हृद्या नैरत्म्ययोगिनी || इति चक्षुराद्यधिष्ठानम् | द्विभुजाश्चैकवक्त्राः स्युर्न्नानारूपा [क्: वक्त्राम्बुर्नाना, ढ्: वक्त्रास्यन्नाना] हि योषितः | कत्रिकपालकरव्यग्रा गतप्राणोर्द्ध्वसंस्थिताः || ततः कायवाक्चित्ताधिष्ठानम् | ओंकारोऽयं महावज्रो [क्: महारजाअ] कायवज्रविभूषणः | हुंकारः चित्तवज्रो मोहवज्रो [क्: महाराजा] वज्रसत्त्वपदे स्थितः || आःकारं परमं तत्त्वं बाह्यं चोद्घाटकं [क्: वाक्पथोघातकं, ढ्: बाह्यञ्चोद्योतकं] मतम् | सर्वासामेव मातॄणां हृदि ज्ञानमयं न्यसेत् || सत्त्वज्ञानप्रयोगेन बुद्धबोधिमवाप्नुयात् | स्वमन्त्राक्षरसम्भूता मुद्राचिह्नस्य कल्पना || स्फुरणं संहरणं कृत्वा माण्डलेयानां तु सम्भवः | आकाशधातुमध्यस्थं भावयेद् ज्ञानमण्डलम् [क्, ग्: मण्डले] || पञ्चज्ञानगुणाकीर्णं नानारूपं समन्ततः | पूजयेत् सर्वपूजाभिर्मानयेच्च न हापयेत् || द्वारपालीप्रयोगेन ज्ञानोदधिं प्रसाधयेत् | समयचक्रे समावेश्य ज्ञानचक्रं महोज्ज्वलम् | सर्वबुद्धसमो योगी अद्वयी [क्: अर्द्धपिङ्गो] भवति क्षणात् || ओं वज्राङ्कुशी आकर्षय जः ओं वज्रपाशी प्रवेशय प्द्f १२९, प्. २३१) हुं ओं वज्रस्फोट बन्धय वं ओं वज्रावेशे वशीकुरु होः | स्वहृद्वीजनिःसृतरश्मिभिरङ्कुशाकारैस्त्रैधातुकस्थितान् बुद्धानाकृष्याष्टमातृभिः संपूज्यानुनाथ्यते | अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागताः - बोधिवज्रेण बुद्धानां यथा [ढ्: ओमित्स् यथादत्तो सर्वबुद्धानां] दत्तो महामहः | ममापि त्राणनार्थाय [क्: त्राणा] खवज्राद्यं [क्: स्ववज्रायं, ढ्: खवज्रोऽयं] ददाहि मे || इत्यभिषेकयाचनम् | अभिषेकं महावज्रं त्रैधातुकनमस्कृतम् | ददामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् || इति पठद्भिर्बुद्धैर्हेरुकरूपैः पञ्चामृतभृतपञ्चतथागतात्मकैः कलशैः पञ्चभिरभिषिच्यते | अभिषिच्यमाने पुष्पवृष्टिर्भवति दुन्दुभिशब्दश्चोच्छलति कुऽऽण्कुमवृष्टिर्भवति रूपवज्रादिभिः पूज्यते वज्रगीत्या लोचनादिभिः स्तूयते अभिषिच्यमाने मूर्ध्नि वज्रसूर्य उत्पद्यते | मकुटस्य चतुर्दिक्षु वैरोचनाक्षोभ्यामिताभामोघसिद्धयस्तथागता [क्, ग्: सिद्धिस्त] मध्ह्यपुटचतुर्देवीनां मुकुटेऽपि यथाक्रमं द्वारपालीनामपि उष्णीषाया रत्नेशः सुम्भाया [क्: कुम्भाया] मुकुटे अक्षोभ्यः | द्वेषवज्रि नमस्तुभ्यं मोहवज्रि नमोऽस्तु ते | मात्सर्यवज्रि मां त्राहि रागवज्रि प्रयच्छ मे || महामात्रे [क्: महमानेति] महेर्ष्येति सर्ववज्रि प्रसीद मे | सर्ववज्रसमयनाथा सर्वकर्मप्रसाधिका || स्तुतिः | प्द्f १३०, प्. २३२) इमे पुष्पाः शुभा दिव्याः शुचयः शुचियोनयः [क्: शुचयोऽनयः] | मया निवेदिता भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे || पुष्पम् | वनस्पतिरसो हृद्यो गन्धाढ्यो धूप उत्तमः | मया निवेदितो भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे || धूपः | रक्षोघ्नश्च पवित्रश्च तमोभिदः मनःशुभः | मया निवेदितो भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे || दीपः | इमे गन्धाः शुभा दिव्याः शुचयः शुचियोनयः | मया निवेदिता भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे || गन्धः | तदनु नीलपंकारपरिण्तधन्वाभध्वजाङ्कितवायुमण्डले [क्: धन्वाभुजान्वित] रक्तरंबीजसम्भूतत्रिकोणाग्नेयम.डलोपरि रक्त##- यथाऽसंख्येयं पञ्चतथागतस्वभावं पञ्चामृतं गोकुटदहनाख्यं च पञ्चबीजं ध्यात्वा तदुपरि वितस्तिमात्रमतिक्रम्य चन्द्रस्थहुंकारसम्भूतशुक्लपञ्चसूचिकमहावज्रं ध्यात्वा तदध [क्, ग्: ततः] ओंकारं विचिन्त्य वायुप्रेरिताग्नेयम.डलाग्निना उपरि वज्राग्निना च तत् सर्वं परिणतं दृष्ट्वा तद्वाष्पस्पर्शेन प्रणवं वज्रविलीनं तस्मिन्नेवामृते नवनीतवत् [क्; ओमित्स् नवनीतवत् ज्ञानामृत] समरसीभूतं ध्यात्वा तदुपरि शुक्लतांकाररश्मिभिस्त्रैलोक्योदरवर्त्तिसर्वामृतमाकृष्य प्द्f १३०, प्. २३३) तत्रान्तर्भाव्य धर्मधातुसमतया सर्वतथागतहृदयवर्तिज्ञानामृतमाकृष्य तैरेव [क्, ग्: तेनैव] सहैकीकृत्य तदुपरि त्रितत्त्वं ध्यात्वा तेनैवाभिमन्त्र्य सर्वमाण्डलेयहृदये [क्, ढ्: हृदय] मण्डलचक्रं ध्यात्वा तज्जिह्वासु शुक्लहुंकारजं यवफलप्रमाणं [क्: बहल] शुक्लवज्रं ध्यात्वा तेन पञ्चामृतेन माण्डलेयानात्मानं च सन्तर्पयेदिति | एतेन मण्डलं निष्पन्नं त्रिसन्ध्यं भावनां कृत्वा तिष्ठेत् | सततं देवतामूर्त्त्या [क्; मृत्यो] स्थातव्यम् | तत्रायं जपमन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् | पठितसिद्धिकरं तीव्रं [क्, ग्: तं] वज्रपञ्जरभाषितम् || अथापरोऽपि धारिणीमन्त्रः नमः आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा | दशाक्षरस्य विधानम् - अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्यायामपि गच्छन् न केनाप्यवलीयते | व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयादयो नामस्मरणमात्रेण नश्यन्ति विलीयन्ते | अनेन मन्त्रेण उत्पलानामष्टोत्तरशतं यावत् जुहूयात् | ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकं मे वशमानय स्वाहा | पुनस्तेनैव मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद्वारान् परिजप्यारिगृहे प्द्f १३१, प्. २३४) गोपयेत् सप्ताहेनाच्चाटयति | ओं तारे तुत्तारे तुरे चल प्रचल शीघ्रयामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं फट् | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यमुद्वाचेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा | मदनं चन्डबीजं च तथोन्मत्तकमेव च | अशोकपत्रं [क्: यन्त्र] पुष्पं च जुहुयात् पञ्चसहस्रकम् || घृतमधुगुडहोमं कन्यासिद्धौ प्रशस्यते | सप्ताहेन तदा योगी लभेत् कन्यां स्ववाञ्छिताम् || अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्थानादाकर्षय ममान्तिके जः | अनेन मन्त्रेण बदरकण्टकानां [क्: वदनकण्ठकानां] पञ्चसहस्राणि स्वयम्भूकुसुमाक्तानि होतव्यानि | अनेन कृतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयति | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | रजःस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकवदनामङ्कुशोत्पलपाशहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजां कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना पूजयेत् | पश्चान्मन्त्रं जपेत् भावनान्वितः ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं कन्यां ममेप्सितं स्वप्नं कर्णे कथय हुं फट् | पञ्चसहस्रेणागच्छति | पाशेन गलके बद्ध्वा अङ्कुशेन हृदि विदार्य च साध्यां पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा आत्मनोऽक्षिद्वयं अञ्जयेत् | राजकुलं प्रविशतः [क्: प्रविशन्तः] स राजा शिष्यवद् [क्, ग्: शिष्येव] गौरवं करोति विरुद्धं न प्द्f १३१, प्. २३५) वक्ति प्रमादं च प्रयच्छति प्रियालापं च कुरुते दासतां समुपैति क्रुद्धोऽपि वशो भवेदिति दृष्टप्रत्ययश्च सद्भूतः | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगाभीघृतेनार्कदलेन वर्त्तिं [क्, ग्: सम्पाद्य] कृत्वा प्रज्वाल्य कज्जलं पातयेत् | तत् कज्जलं वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां सम्मर्द्द्यं परमान्नेन धूपयेत् | भस्मना सार्द्धमक्षि अञ्जयेत् | यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि पद्मनर्त्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाहं तारा न भवेयम् घातिताश्च मया बुद्धा भगवन्तो भवेयुरिति | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजमूलं गोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां यां पश्यति तां तां वशं कुरुते | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | उदरकीटं ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धं कन्यायै ताम्बूलेन सह दद्यात् | अभ्यवहृतमात्रेण योगीवरं न मुञ्चति नान्यम् रमते नान्यस्मिन् गच्छति नान्यं पुरुषमिच्छति स्वपतिं त्यजति | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीं [क्: धारा] जपेत् | अमितं जपेद् भावयेच्च | जपान्ते शालिपिष्टकेन कुड्मल्या [क्: कुकुटुमलेन, ढ्: कुड्यभलेन] शष्कुलिकां कृत्वा यस्यै यस्मै वा दीयते सा स पञ्चत्वं गता गतोऽपि न मुञ्चेदिति | प्द्f १३२, प्. २३६) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | चन्द्रोपरागसमये ताराधारणीं जपमानः सेवांकृत्वा ततः समुद्भूतं लोकेश्वरं संगृह्य शङ्खचूर्णेन भावयेत् | ततः प्रमदायै दातव्यम् पञ्चतां यावदनुवर्त्तते तमेव परमिच्छति नान्यम् | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ताराधारणीमन्त्रेण मदनफलमष्टोत्तरशतवारं परिजप्य तेन मदनफलेन हयग्रीवेण सार्द्धं यां स्रक्षयति [क्, ग्: द्रक्ष] सा वश्या भवति | अथापरोऽपि प्रयोगो भवति | ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु मुः स्वाहा इत्यनेन मन्त्रेण अर्कदले साध्यनामविदर्भितं लिखित्वा कुलीरगर्त्ते गोपयेत् | तस्यावश्यं बन्धनमुक्तिर्भवति | साधनं वज्रतारायाः संलिख्य यदुपार्जितम् | तेन पुण्येन लोकोऽयं व्रजतां सौगतीं गतिम् || || वज्रतारासाधनं समाप्तम् || || कृतिरियं रत्नाकरशान्तिपादानाम् || प्द्f १३२, प्. २३७) १११. संपूज्य देवीं करवीरपुष्पैरष्टौ [ढ्: ओमित्स् करवीर] शतान्येव जपेत् त्रिसन्ध्यम् [क्, ग्: जपन्ति सद्यं] | इष्टं वरं याचितमेकमेव [क्, ग्: याभिमत] मासेन दद्याद् ध्रुवमार्यतारा || ओं जम्भे मोहे स्वाहा नमस्तारायै नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय नमो भगवत्यै आर्यतारायै ओं तारे तुत्तारे तुरे वीरे दुर्गादुत्तारय ह्रीं ह्रीं सर्वदुःखान्मोचनि भगवति दुर्गोत्तारिणि महायोगेश्वरि ह्रीं नमोऽस्तु ते स्वाहा | एतां भगवतीं दुर्गोत्तारिणीतारां मुहुः श्यामां चतुर्भुजां वामेन पाशं दक्षिणेनाङ्कुशधारिणीं भक्तमाश्वासयन्तीं दक्षिणेन वरदां दिव्यमालाम्बरधारिणीं वामेन नीलोत्पलहस्तां सितवस्त्रप्रावृतदेहां [क्, ग्: देही] पद्मासनस्थां त्रिकालं ध्यायेत् | सर्वदुःखेभ्य उत्तारयति | बन्धनात् मोचयति | शृङ्खलाविनिवेष्टितं पाशेन बद्धं ग्रहग्रस्तं वा उत्तारयति | बन्धस्थेन जप्तव्या | सहस्रमष्टशतं वा दिने [क्, ग्: ओमित्] दिने जपेत् मोचयति | यदि न मुञ्चति तदा मूर्द्धानं स्फुटति [क्, ग्: स्थूयति] भूम्यां लुठति | स्वस्थो वदति अमुकं मुञ्चेति | तं यदि न मुञ्चति तदा शिरोवेदना भवति ज्वरो महान् भवति विषमा विसूचिका भवति साधकस्य दर्शनं ददाति सप्तमे दिवसेऽवश्यं मोचयति | एषा भगवती दुर्गोत्तारिणी प्द्f १३२, प्. १३३) कथिता ह्रीं ह्रीं [क्: हूं ह्रों जः] सप्त वारान् पुष्पमभिमन्त्र्य दातव्यम् | पूजा | संमध्ये खं तां [क्: खतां] वामावर्त्तेन वुं आं जीं हुं [क्: ह्रीं, ग्: ह्रीं] | वामावर्त्तेन लों [क्, ढ्, ग्: लां] मां पां तां | || इति दुर्गोत्तारिणीसाधनं समाप्तम् || ११२. उत्थाय पूर्वसन्ध्यायां भूप्रदेशे मनोहरे | मृद्वासनोपविष्टः सन् स्वहृदि चन्द्रमण्डले || पञ्चमस्य प्रथमं तु द्वितीयस्वरयोजितम् | अर्द्धेन्दुबिन्दुसंयुक्तं सितरश्मिविभूषितम् || तस्य शुक्लमयूखैस्तु तारामाकृष्य व्योमनि | द्विभुजां सितदेहां तु वरदोत्पलधारिणीम् || पञ्चोपचारपूजाभिः [क्: हार] पूजयित्वा तु भक्तितः | पापानां देशनां पश्चात् ततः पुण्यानुमोदनाम् | तत्परिणामनां चैव त्रिशरणगमनं तथा || ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठेत् | इति स्वपरशून्यं वै ध्यात्वा योगी विधानवित् | सितारविन्दमध्यस्थचन्द्रबिम्बासनोपरि || पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नां तारादेवीं मनोरमाम् | आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् || प्द्f १३३, प्. २३९) शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् | सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुष्मतीम् || सर्वसंबुद्धतत्पुत्रमातरं [क्: सर्वबुद्ध] कामरूपधाम् | ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति || अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् [क्: परितं] | ओं हाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् || ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः [क्: सन्नामानुरूढ] | जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् || ओंकारमादितो दत्त्वा पश्चात् तारे प्रयोजयेत् | तुत्तारे स्यात् तुरे पश्चात् स्वाहान्तं सार्वकर्मिकम् || ब्रह्मेन्द्रविष्णुचन्द्रार्करुद्रदिक्कालमन्मथैः | अप्यखण्डितरोमाग्रो मृत्युं जयति मुक्तवत् || वलिपलितदौर्भाग्यव्याधिदारिद्र्यसंक्षयः | सिंहाद्यष्टमहाभीतिदुःखसन्दोहनाशनम् || अयाचितान्नपानादिहर्म्यवस्त्रादिसङ्गमः [क्, ढ्: अवारिता] | खड्गाञ्जनपादलेपभद्रकुम्भादिसिद्धयः || कविता वक्तृता मेधा प्रज्ञा चैकान्तनिर्मला | अन्या च वाञ्छिता सिद्धिश्चक्रादस्मात् प्रजायते || || इति मृत्युवञ्चनोपदेशतारासाधनं [क्: ओमित्स् मृत्यु] समाप्तम् || प्द्f १३४, प्. २४०) ११३. विश्वमातायै नमह् | ध्यात्वा चन्द्रार्कमध्ये त्वलिकलिसहिते तोयबीजाब्जमेकं [ढ्: बीजाब्ज एकं] तेनोत्पन्नैकवक्त्रां यमकरकमलां देवतीं चन्द्रवर्णाम् | आरूढां श्वेतनागं सितजलजकरीं [क्: जल] चाभयां श्वेतवस्त्रां श्वेतालङ्कारयुक्तां प्रहसितवदनां प्रेषयन् साध्यवेश्म || तस्मात् साध्यं गृहीत्वा पुनरपि च विभोर्मण्डले सम्प्रविष्टा भर्त्तुश्चाज्ञां [क्: इन्दो] प्रलब्धाः पुनरमृतघटैर्लोचनाद्याः [क्: लोचनायै] प्रहृष्टाः | तं साध्यं स्नापयन्ति प्रवरदशविधाः शक्तयः पूजयन्ति रूपाद्याः पोषयन्ति प्रकटदशबलास्यादयस्तोषयन्ति [क्: भ्यादयः] || ब्भूताख्याश्चाह्वयन्ति प्रवरदशविधाः क्रोधजाः पालयन्ति नागिन्यश्चुम्बयन्ति त्वमरयुवतयो द्वादशालिङ्गयन्ति | चण्डाः [क्: चन्द्राः] कुर्वन्ति रक्षां सकलभुवितले यान्ति पुष्ट्यर्थहेतोरेवं [क्: पुष्पेष्वहेतोः] साध्यं च सर्वं परमसुखकरं योगिना [क्: योगीनां] भावनीयम् || || विश्वमातासाधनं समाप्तम् || प्द्f १३४, प्. २४१) ११४. नमस्तारायै | पूर्वक्रमप्रयोगेन भगमध्ये शशिमण्डले | हेमवर्णां महाघोरां तारादेवीं महर्द्धिकाम् | त्रिनेत्रामष्टवदनां भुजषोडशभूषिताम् || ऊर्ध्वपिङ्गलकेशां सार्द्रशतार्द्धमुण्डमालाकृतहाराम् [क्, ग्: सार्द्ध] - प्रत्यालीढपदोपेतां जगत्त्राणां महाबलाम् | विचित्रवस्त्रनेपथ्यां हसन्तीं नवयौवनाम् || प्रधानमुखं पीतं दक्षिणे [क्, ढ्, ग्: दक्षिणं] द्वितीयं नीलं तृतीयं श्यामं चतुर्थं गगनश्यामं वामे कुन्दसन्निभं द्वितीयं रक्तं तृतीयं गगनश्यामं ऊर्ध्वास्यं धूम्रवर्णाभं [क्: ऊर्द्ध्वात् प्रधु] महाघोरं मध्यास्यं विकटोत्कटम् दक्षिणकरेषु खड्गोत्पलशरवज्राङ्कुशदण्डकर्त्रिअभयधरां [ढ्: खट्टाङ्गो, क्: खड्गदक्षिणकभुजो ; क्: वक्त्रा] वामभुजेषु सपाशतर्जनिकपालधनुःखट्वाङ्गसवज्रपाशब्रह्म-शिरोरत्नकलशधरां [क्: सर्वत] विश्वपद्मचन्द्रस्थां सूर्यप्रभाविभूषितां वामपादेनेन्द्रं दक्षिणपादेनोपेन्द्रं पादद्वयमध्ये रुद्रं ब्रह्माणं चाक्रम्य स्थितां सर्वावरणविनाशनीं [क्: विरागिनीं] भावयेत् | योगी लघु सिद्धिमवाप्नुयात् | जपमन्त्रः ओं प्रसन्नतारे [क्: अद्द्स् अमृते अfतेर् थिस्] अमृतमुखि अमृतलोचने सर्वार्थसाधनि सर्वसत्त्ववशङ्करि हुं फट् हुं स्वाहा | || इति सर्वार्थसाधन्याः प्रसन्नतारायाः साधनं समाप्तम् || प्द्f १३५, प्. २४२) ११५. ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा | ओं कुरुकुल्ले स्वाहा | मूलमन्त्रः शरीरे न्यस्तव्यः हृदयमन्त्रेण जापः कर्तव्यः ओंकारं शिरसि न्यस्तव्यम् कुकारं [क्, ढ्: कुंका] शिखायां न्यस्तव्यम् रुकारं चक्षुषि युञ्जयेत् कुकारं कवचं कुर्यात् | लकारं मस्तकमूर्ध्नि [क्: मस्तकमुद्दीप्तं] लेकारं हृदये न्यसेत् | स्वाकारं नाभिदेशे तु हाकारं पादयोर्न्यसेत् | एवं अक्षरविन्यास आत्मदेहे साधकेन कर्तव्यः | ओंकारं श्वेतवर्णाभं कुकारं श्याममेव च | रुकारं रक्तमेवोक्तं कुकारं श्वेतमेव च || लकारं पीतमुद्दिष्टं लेकारं श्याममेव च | स्वाकारं रक्तमुद्दिष्टं हाकारं कृष्णमेव च || एवमेवाक्षराणां वर्णं कथितम् | ताराया मन्त्रमेवम् - एहि देवि भगवति [ढ्: भवति] प्रसादं मे देवि [क्, ग्: देहि] कुरु पूजां गृहाणात्र सन्निहिता भव आवाहनमन्त्रः | ओं तारे तुत्तारे तुरे हुं फट् स्वाहा अर्घमन्त्रः | पद्ममुद्रां बद्ध्वा सुगन्धपुष्पैरर्घो देयः | ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वकर्मसु [क्, ग्: कर्मसंयो] योजयेत् तांकारः | स एवंविधः ओं तां तां तां तां तां इति | अनेन सर्वशत्रून् स्तम्भयति | अङ्गुलिषु न्यस्तव्यः | सर्वशत्रोर्हस्ते दर्शयेत् ततः स्तम्भितो [क्, ग्: सुस्थितो] भवति | ओं त्रां त्रां त्रां त्रां त्रां पुनः प्द्f १३५, प्. २४३) यस्य संप्रत्ययतो भवति | तांकारं लक्षं [क्: लक्षणं] जपेत् | ग्रामशतं लभते | ओं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं अनेन सर्वरक्षा भवति | राजकुलप्रवेशे [क्: प्रदेशे] गोरोचनां अष्टशताभिमन्त्रितां कृत्वा तिलकं दत्त्वा अष्टसु स्थानेषु योजयेत् | शिखायां ललाटे कण्ठे हृदये नाभौ जानुनोःभ्यां पादयोश्चेति एवं मन्त्रा न्यस्तव्याः | अनेनैव गोरोचनया अक्षिण्यञ्जयेत् | ततो राजकुलप्रवेशे [क्, ग्: प्रदेशे] राजा समभिमुखमवलोक्य कथयति | शतसहस्रजापेन सर्वसत्त्वा वश्या भवन्ति | त्रुं त्रुं [त्रां त्रां इन् ग्] त्रुं त्रुं त्रुं ओं अस्य मन्त्रस्य लक्षं जापयेत् | ग्रामसहस्रं लभते भगवतीं तारां च पश्यति | दीपमन्त्रः | ओं रुं रुं रुं हः हः हुं फट् स्वाहा शिखाबन्धमन्त्रः | ओं तां तां तां तां तां बन्ध ता हा हः स्वाहा अधोर्द्ध्वमन्त्रः | अयं ताराजापविधिक्रमः - ओं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं हृदयमन्त्रः | उपहृदयं ताति [क्: तातादिते] ते | अनेन अयं वशकर्मणि प्रयोजयेत् | वशीकरणमण्डलमालिख्य श्मशानाङ्गारेण प्रतिकृतिं कृत्वा शिखायां तां तां गुह्ये [क्: सुहृति, ग्: तुहेति] ति पादयोरेवं विन्यस्य करवीरपुष्पैर्भगं ताडयेत् | अनेन मन्त्रेण सा वश्या भवति | आकर्षणे गोरोचनया भूर्जपत्रे स्त्रिया वा पुरुषस्य वा प्रतिकृतिं कृत्वा ति शिरसि ति हृदये ति गुह्यदेशे ति पादयोः तं ललाटे एवं अक्षरविन्यासं कुर्यात् | अथ पटविधाने भगवतीं तारां लिखेत् चतुर्भुजां रक्तश्यामकृष्णशुक्लवर्णां विश्वरूपां एकहस्तेन पाशं अपरेण प्द्f १३६, प्. २४४) खड्गं उत्पलं तथा अङ्कुशहस्तां [अङ्कशहस्तां द्रोप्पेद् इन् क्] अङ्कुशेनाकर्षयन्तीं [कट्ट] चिन्तयेत् | योजनशतसहस्रादप्याकर्षयति | लक्षजापो देयः | यं इच्छति तं वशमानयति | ततोऽङ्गुलिं विन्यसेत् | ततः शत्रोर्नामाभिलिख्य हस्तेनावष्टभ्य तावद् जपेत् यावत् तत्कालग्रहः | कृष्णवर्णां विचिन्तयेत् | ओं त्रां त्रां त्रां त्रां त्रां ओं अस्य लक्षजापेनाभिषेकबन्धो भवति | अथ नीलोत्पलपुष्पैर्भगवतीं तारां दशसहस्रैरर्चयित्वा अस्य जापो देयः | एकैकेनार्चयित्वा जपेत् | अस्यानुशंसात् सर्वजनप्रियो भवति त्रिकालमष्टशतिको जापः [क्: कोपः] | एवमेव [क्: एवं सेवा] मेवा | राजकुले वा व्यवहारे वा देवागारे वा अरण्ये वा सर्वत्र भगवती तारा रक्षां करोति इति | आर्यताराभट्टारिकायाः [ड्, ध्: ख्, अ: बेगिन्स् बेरे अगैन् अfतेर् अ लोन्ग् ब्रेअक्] कल्पः समाप्तः | ११६. महाश्रीतारायै नमः | आदौ तावन्मन्त्री ओं स्वभावशुद्ध इत्यादिमन्त्रेणाधितिह्य [ढ्, ब्: तिष्ठेत्] शून्यतां विभाव्य तदनन्तरं शुभ्राकारोद्भूतचन्द्रमण्डलं [ढ्, ब्: सूत्रकारोद्भुवन] तदुपरि हरिततांकारबीजसम्भूतां महाश्रीतारां चन्द्रासनस्थां श्यामवर्णां द्विभुजां हस्तद्वयेन व्याख्यानमुद्राधरां प्द्f १३६, प्. २४५) मुद्राधरां एकवक्त्रां सर्वालङ्कारभूषितां पार्श्वद्वयेनोत्पलशोभां [द्वयं] सुवर्णसिंहासनोपरि अपाश्रयादिशोभां नानापुष्पाशोकचम्पकनागेश्वरपारिजातकादिभीराजिताममोघसिद्धिमकुटिनीम् | महाश्रीतारायाः पार्श्वे एकजटामर्द्धपर्यङ्कोपविष्टां नीलवर्णां कर्त्रिकपालधरां सक्रोधां लम्बोदरां पिङ्गलजटाविभूषितां व्याघ्रचर्माम्बरधराम् दक्षिणे पार्श्वे अशोककान्तां पीतवर्णां रत्नमकुटिनीं वज्राशिकधराम् पुनर्वामे आर्यजाङ्गुलीं श्यामवर्णां सर्पवरदहस्ताम् दक्षिणे महामायूरीं मयूरपिच्छवरदहस्ताम् | भावनावसानसमये उत्पलमुद्रां बन्धयेत् | ततोऽलातचक्राकारं पश्यन् मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे धनं ददे [ढ्, ब्: ददः] स्वाहा | राजलीलास्थिता [ख्: ललिता] देवी महाश्रीः करुणान्विता | इति महाश्रीतारिण्याः साधनं समाप्तम् [ठिस् साधन इस् fओउन्द् इन् ढ्, ब् ओन्ल्य; सेए fओर् इन्स्तन्चे, ख्: fओल्. ८१ क्] | प्द्f १३७, प्. २४६) ११७. पूर्वोक्तेन विधानेन स्वहृदि रक्तमण्डले | जांकारज्ञाननिष्पन्ना [क्: सिध्यन्ना] विद्या नाम्ना तु जाङ्गुली || पीतसप्तफणाभोगा ज्वलत्सन्मणिभूषणा [ख्, अ: समणि ; ढ्, ख्: भूषिता] | त्रिनेत्रा [ख्: त्रिमुखा त्रिनेत्रा तु] तु त्रिमुखा कुमारीलक्षणोज्ज्वला || सरोषहसिता [क्, ख्, अ: सरोषसहिता] चैव सर्पमण्डितमेखला | षड्भुजा ललिताक्षेपाऽक्षोभ्यावष्टब्धमस्तका || दक्षिणे तु करे वज्रं द्वितीये खड्गमुद्यतम् [क्, ग्: मुद्यतां] | तृतीये नृत्याभिनयं [क्: नयनं] मारत्रासिशरोद्यता || वामे तर्जनिकापाशौ [क्: पाणौ] द्वितीये विषपुष्पकम् [क्: पुस्तकं] | तृतीये धनुर्हस्ता [ख्: गन्धहस्ता] च पुष्पमण्डितमेखला || पद्मासनस्था कनकवर्णा रक्तप्रभामण्डला [ढ्: मण्डलप्रभा, ख्, अ: मण्डा] स्फुरन्तीन्द्रायुधनिर्माणज्वालापरिकरच्छदा | स्फुरद्बुद्धौघबिम्बांस्तु [क्: विक्षां, ढ्: विम्बासु] चन्द्रकलशान् स्वहस्तकान् [क्: स्ताक्रान्तात् ख्, अ: स्तासन्] सेकयन्ती विषसुप्तांस्तु जांकारमुखरञ्जिता || भावयेद् विषपाते तु [क्, ढ्, ग्: पानन्तु] त्रिकायां जाङ्गुलीं सदा | एवं हि भाव्यमानेन चिराद् बोधिरवाप्यते || हस्तद्वयेन सर्पभोगाकारेण मूर्ध्नि फट्च्छत्रं प्रयच्छ्य प्द्f १३७, प्. २४७) तेन जाङ्गुलीमुद्रा | मन्त्रं जपेत् ओं नमः शबरकुमारि ये चूर्च्छचाडि [ढ्, ग्: चूर्णचाडि, ख्, अ: चुर्चचाडि] चालय चुच्चालय [ख्, अ: चुच्चारय] संघट्टनि मत्तमातङ्गि [क्: मित्रमातङ्गि, ख्, अ: मातर्गि] अडविद्धे अहे [क्: अह] ओं जः स्वाहा | || आर्यजाङ्गुलीसाधनम् || ११८. ओं इलिमित्ते तिलिमित्ते इलितिलिमित्ते दुम्बे दुम्बाली-ए दुम्मे [ख्: दुस्मे] दुम्माली-ए [दुम्मा] तर्के तर्करणे मर्मे मर्मरणे कश्मीरे कश्मीरमुक्ते अघे अघने अघनाघने इलि इली-इ मिली-ए [ख्: लिये] इलिमिली##- स्वाहा | इयमस्माकं भिक्षवो विद्या सर्वश्वेता सुदक्षिणा | य इमां विद्यां सकृत् शृणोति स सप्त वर्षाणि अहिना न [न द्रोप्पेद् इन् क्] दश्यते न चास्य काये विषं संक्रमिष्यति | य इमां विद्यां भिक्षवो धारयिष्यति स यावज्जीवं अहिना न दश्यते न वाऽस्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: चास्य] काये विषं संक्रामति | यश्चैनमहिर्दशेत् तस्य [क्, ग्: एतस्य] सप्तधा स्फु.एत् मूर्द्धा अर्जकस्येव [ख्: आर्याकस्येव] मञ्जरी | || आर्यजाङ्गुलीधारणी || प्द्f १३८, प्. २४८) ११९. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्तकमलचन्द्रे पीतजांकारपरिणतामार्यजाङ्गुलीमात्मानं झटिति निष्पादयेत् पीतां त्रिमुखां षड्भुजां नीलसितदक्षिणेतरवदनां [ख्, अ: णोत्तर] खड्गवज्रबाणदक्षिणहस्तत्रयां सतर्जनीपाशविषपुष्पकार्मुकवामकरत्रयां स्फीतफणामण्डलशिरःस्थां सर्वदिव्यवस्त्राभरणभूषितां कुमारीलक्षणोज्ज्वलां [ख्: कुमारीं] अक्षोभ्याक्रान्तमस्तकां ध्यात्वा मन्त्रं जपेत् ओं जाङ्गुलि [क्, ग्: जाङ्गुली] सर्वविषप्रशमनि हुः स्वाहा | || आर्यजाङ्गुलीसाधनम् || १२०. एवं मया श्रुतमेकस्मिन् समये भगवान् श्रावस्त्यां विहरति स्म जेतवने अनाथपिण्डस्यारामे महता भिक्षुसङ्घेन सार्द्धं अर्द्धत्रयोदशभिर्भिक्षुशतैः सम्बहुलैश्च बोधिसत्त्वैर्महासत्त्वैरनेकैश्च देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यैश्च सार्द्धम् | तत्र खलु भगवान् भिक्षूणामामन्त्रयते स्म | भूतपूर्वं भिक्षवो बोधिसत्त्वभूतो विहरामि | हिमवन्तस्योत्तरपार्श्वे पर्वते गन्धमादने तस्य पर्वतराजस्य प्राग्भारे कुमारीशतपुण्यलक्षणा - प्द्f १३८, प्. २४९) एणेयचर्मवसना सर्पमण्डितमेखला | आशीविषसुम्भलिका [क्: दुम्भलिका, ख्, अ: चुम्भरिका] दृष्टिविषावतंसिका [ख्, अ: वदर्शिका] || खादन्ती विषपुष्पाणि पिबन्ती मालुतालताम् | सांमालएति लाएति (??) एहि वत्स शृणोहि मे || जाङ्गुलीनामाहं विद्या उत्तमा विषनाशनी | यत्किञ्चित् मम नाम्ना हि तत्सर्वं नश्यते विषम् || तद्यथा ओं इलिमित्ते तिलिमित्ते इलितिलिमित्ते दुम्बे दुम्बालीए दुम्मे [ख्, अ: दुम्ले] दुम्मालीए [ख्, अ: दुस्ना] तर्के तर्करणे मर्मे मर्मरणे कश्मीरे कश्मीरमुक्ते अघे अघने अघनाघने इलि [क्, ढ्, ग्: अद्द् इली अfतेर् थिस्] इलीए मिलीए इलिमिलीए अक्याइए अप्याइए श्वेते [ख्, अ: श्वेति] श्वेततुण्डे अननुरक्ते स्वाहा | इयमस्माकं भिक्षवो विद्या सर्वश्वेता [ढ्: सर्वश्च एता] सुदक्षिणा | य इमां विद्यां सकृत् शृणोति स सप्त वर्षाणि अहिना न दश्यते [ख्, अ: दंश्यते] | न चास्य काये विषं संक्रमिष्यति | य इमां विद्यां भिक्षवो धारयिष्यति स यावज्जीवमहिना न दश्यते न चास्य काये विषं संक्रामति | यश्चैनमहिर्दशेत् [क्, ग्: र्दश्येत्] तस्य [क्, ढ्, ग्: एतस्य] सप्तधा स्फु.एत् मूर्द्ध्वा अर्जकस्येव मञ्जरी | इमानि च मन्त्रपदानि सर्पस्य पुरतो न वक्तव्यानि यत्कारणं सर्पा म्रियन्ते | तद्यथा इर्णा [ख्, अ: इल्ला] चिर्णा चक्को वक्को [क्, ढ्, ग्: ओमित्] प्द्f १३९, प्. २५०) कोडा कोडेति [क्, ढ्, ग्: कोडिति] मोडा मोडेति कुरुडा कुरुडेति निकुरुडा [ख्, अ: निरुडा] निकुरुडेति [ख्, अ: निरुडे] पुरुडा पुरुडेति निपुरुडा निपुरुडेति फुट्टे [ख्, अ: फुट्ट] फुट्टरहे फुट्टटुटुण्डरहे [क्, ढ्, ग्: फफट्ट फट्ट टुण्ठरहे] नागे नागरहे नागटुटुण्डरहे [क्, ग्: दृढण्डे] सर्पे सर्परहे [क्: हरे, ख्, अ: रदे] सर्पटुटुण्डरहे [क्: सर्पदृढ] अच्छे अच्छले इलविकलविषे [ढ्: इलविख ; कलविधे fओउन्द् इन् ढ्] शीते शीतवत्ताले हले हलले तुण्डे तुतुण्डे तण्डिते तण्डितट्टे तट्ट स्फुट स्फुटतु [स्फुटे] विषं [क्: विभूषं] स्वाहा | इति हि भिक्षवो जाङ्गुल्या महाविद्यायाः सर्वदेवासुरनागयक्षभूतसमागमे भाषितलपितमुदीरितं प्रव्याहृतं सर्वं तत् तथा अवितथा नान्यथाभूतं सत्यतथ्यम् | तथा यथावदविपरीतं अविपर्यस्तं बुद्धसत्यमनुस्मर धर्मसत्यमनुस्मर सङ्घसत्यमनुस्मर सत्यवादिनां सत्यमनुस्मर | अनेन सत्येन सत्यवचनेन इदं विषं अविषं भवतु दातारं गच्छतु दष्टारं गच्छतु अग्निं गच्छतु कुड्यं गच्चह्तु जलं गच्छतु स्तम्भं गच्छतु शान्तिं गच्छतु स्वस्त्ययनं गच्छतु भूम्यां निपततु विषं स्वाहा | इदमवोचत् भगवानानन्दस्ते च भिक्षवः सा च सर्वावती पर्षत् सदेवमानुषासुरगरुडगन्धर्वकिन्नरमहोरगयक्षनागपर्षद् भगवतो [भगवतो fओउन्द् इन् ख्, अ] भाषितमभ्यनन्ददिति | || आर्यजाङ्गुलीमहाविद्या समाप्ता || प्द्f १३९, प्. २५१) १२१. अथ भगवत्या हृदयकल्पं व्याख्यास्यामः | ओं असिजिह्वे शूलजिह्वे वज्रकाये ग्रस ग्रस ज्वल ज्वल महाज्वाले महायोगेश्वरि हुं हुं फट् फट् स्वाहा | दशसहस्रजापात् सर्वविषकर्मशमनसमर्थो भवति | जपश्चानेन विधिना कर्तव्यः | त्रिकालस्नायी मद्यमांसवसापलाण्डुतैललवणविवर्जितस्त्रिकालं जपेत् यावद् दशसहस्राणि [क्, ग्: दशशत] | ततः सिद्धो भवति | पश्चात् कर्माणि कारयेदनेन विन्यासेन | प्रथमं तावन्मन्त्री आत्मानमीदृशं चिन्तयेत् कुमार्याकारं हरितवर्णं सप्तफट्विराजितमूर्ध्वजं चतुर्भुजं एकमुखं एकहस्तेन त्रिशूलं द्वितीयेन मयूरपिच्छं तृतीयेन सर्पं चतुर्थे प्रसारिताभयम् | सर्वाङ्गेन नूपुरमेखलावलयकुण्डलादीन् सर्पाकारान् चिन्तयेत् | एकैकस्मात् रोमविवरात् अग्निज्वालां समन्तान्निष्काशमानां विचिन्तयेत् | एवमात्मनि कल्पयेत् अहं तावत् देवता | ततः सर्पदष्टकं पुरतः [ढ्: दष्टकयुतं] संस्थाप्य ताम्रादिभाजने उदकं प्रतिष्ठाप्यानया विद्यया सप्तवाराभिमन्त्रितं तं सप्त वारान् शिरःप्रभृतिविषमाकृष्य ततोदक एव प्रक्षिपेत् पुनः पुनः | एतेन निर्विषो भवति | चलं च विषं यं यमेवाङ्गं मुञ्चति तस्मिन् तस्मिन् स्थाने मृत्तिकया सप्तजप्तया धारणीबन्धं सर्पाकारवलययोगेन कारयेत् | एतौ मुद्रौ सर्पाकारौ | प्द्f १४०, प्. २५२) हुःकारं मुञ्चेद् दष्टकस्याङ्गे [ढ्: मुञ्चेद] पिबन्तमिव [ख्, अ: पिवन्तो] विषं चिन्तयेत् | एवं कर्मसिद्धिर्भवति नान्यथा | || इत्यार्यजाङ्गुल्या भगवत्याः कल्पः समाप्तः || १२२. नमो [ठिस् नमस्कार इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भगवत्यै आययजाङ्गुल्यै | नत्वा भगवतीं तारामार्यजाङ्गुलिरूपिणीम् [क्, ब्: जाङ्गुलीरूपधारिणीं] | सत्त्वानामनुकम्पाय लिख्यतेऽस्याः प्रसाधनम् [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: लिख्यते तत्प्रसा] || प्रथमं तावन्मन्त्री शुचिः स्नातः शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलिप्तो [शुक्लगन्धानुलिप्तो इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] विजने सुलिप्ते प्रदेशे शुक्लसुगन्धितोयोपसिक्ते [क्: गन्धिते] शुक्लपुष्पप्रकरावकीर्णे [क्, ब्: प्रकारा] सुखासनोपविष्टो जगति मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षां विभाव्य [क्, ब्: करुणां विभावयेत्] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: च्चारयेत्ततो] जगद् ग्राह्यग्राहकरहितं पश्येत् [क्, ब्: पश्यति] | तदनन्तरं चिन्तयेत् पंकारं [क्, ब्: अकारं] शुक्लवर्णं तत्परिणतं [क्, ब्: णतेन] पद्मं सितं विकसितशतपत्रं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ओमित् विकसित] तद्वरटके शुक्लाकारेण प्द्f १४०, प्. २५३) चन्द्रमण्डलं दृष्ट्वा तदुपरि शुक्लवर्णह्रीःकारजात्मानं [क्, ब्: वर्णां जाङ्का] आर्यजाङ्गुलीरूपां सर्वशुक्लां चतुर्भुजां एकमुखां जटामुकुटिनीं शुक्लां शुक्लनिवसनोत्तरीयां [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: शुक्लोत्तरीयां] सितरत्नालङ्कारभूषितां शुक्लसर्पैर्विभूषितां सत्त्वपर्यङ्के उपविष्टां [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पर्यङ्कमा] मूलभूजाभ्यां वीणां वादयन्तीं द्वितीयवामभुजेन सितसर्पधारिणीं अपरदक्षिणेनाभयप्रदां [क्, ब्: दक्षिणाभय] चन्द्रांशुमालिनीं ध्यायात् | शिरसि कण्ठे स्तनान्तरे चन्द्रमण्डले आः ह्रीः [क्, ब्: ह्रीं] हुंकारान् विभावयेत् | तदनु ह्रीःकाररश्मिनाऽऽकृष्य गगनस्थान् ज्ञानसत्त्वसमयसत्त्वान् एकीकृत्य विभावयेत् जः हुं वं हो प्रयोगेणेति | पुनरपि ह्रीःकाररश्मिनाकृष्टाः सर्वतथागता [ईन्स्तेअद् ओf सर्वतथा जपेन्मन्त्रम्, क्, ब्: हस् सर्वतथागतान् गगनस्थान् सितोदकेनाभिषिञ्च्य स्वशिरसि सितवर्णकाये सञ्चिन्तयेत् |] गगनस्थाः सत्त्वार्थोद्यतं मामभिषिञ्चन्तु | सुचिरं [ख्, अ: सुचिरं] बहलकायं चिन्तयेत् | एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रम् | ह्रीः इति जापमन्त्रः सप्तलक्षं जपेत् सप्तायुतं सितपुष्पं जुहूयात् सितालङ्कारभूषितः [क्, ब्: भूषितां] | अनेन क्रमेण गरुडेश्वरत्वं कवित्वं सर्वशास्त्रविशारदत्वं सर्वविषहरत्वं भवति न सन्देहः | || आर्यजाङ्गुलीसाधनं समाप्तम् || प्द्f १४१, प्. २५४) १२३. नम एकजटायै | अतः परं प्रवक्ष्यामि यथाकल्पोपदेशतः | तारामेकजटाम्नायां [ग्: जटानास्ना] नत्वा तस्याः प्रसाधनम् [ढ्: लिख्यते चास्य साधनं] || ओं हुं वज्राङ्गे मम रक्ष रक्ष फट् [क्, ब्: अद्द्स् अनोथेर् फट्] स्वाहा इत्यनेनात्मरक्षां कृत्वा प्रथमं तावद् योगी मुखशौचादिकं कृत्वा क्वचिद् विजने घनश्मशानचत्वरादौ सकलजगदभ्युद्धरणोत्साहवत्सलः परमसुखाभ्यासीनः स्वहृदि रक्तपद्मोपरि चन्द्रमण्डले कृष्णहुंकारं सरश्मिकं ध्यायात् | तस्य रश्मिनाऽऽकाशे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पूजयेत् | पापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पादादिकं कृत्वा आत्मभावनिर्यातनामार्गाश्रयणं चाशयविशुद्धिरहङ्कारममकारपरित्यागश्चेति मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षां च [ख्, अ: चतुर्ब्रह्मविहारीं] भावयेत् | ततश्च - चित्तमात्रं तु वै तिष्ठेत् बोधिसम्भारभावनैः | प्रतिभासमात्रं ज्ञानं ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावत्मकोऽहं स्वपरं [क्, ग्: खमपरं] विभाव्य शून्यं प्राक्प्रणिधिमनुस्मरेत् [क्, ब्: स्मरन्] | रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तस्मिन् रवौ [क्: तस्मिन् ओन्ल्य] हुंभवविश्ववज्रं विश्ववज्रान्तर्गतं सूर्यमण्डलं सूर्यम.डलस्योपरि चन्द्रमण्डले स्फुरद्रत्नप्रदीपमिव हुंकारं निश्चलं ध्यायात् | ततस्तस्माद् विनिसृत्य नीलपीतरक्तहरितनानवर्णरश्मिनिकरै रोमविवरविनिर्गतै प्द्f १४१, प्. २५५) रक्तपंकारजं रक्तकमलं रक्ततनु वैरोचनादिपरमाणुमयैः पूर्वादिदिक्षु चंक्रमणेन [क्: दिकचंक्रमेण] यमान्तकादयस्तत्रानीय संपूज्य तत्त्वपूजादिभिः त्रिशरणगमनादिकं ध्यायात् तान्येव प्रवेशयेत् इति बुद्धोपसंहारो नाम समाधिः | ततः करुणाम्नेडितहृदयो [क्: मुदि, ख्, अ: मेडि] यथाक्रमं नरकतिर्यक्प्रेतमनुष्यासुरदेवतामवलोक्य तद्विनिर्गतनानारश्मिभिः संस्पृश्य वैरोचनादितथागतरूपेण निष्पाद्य तत्रैव प्रवेशयेदिति [क्, ढ्, ग्: निष्पाद] समयसत्त्वोपकारो नाम समाधिः | तत आकाशदेशे रक्तपंकारजं रक्तकमलं विश्वदलं केशरान्वितं तन्मध्ये [क्, ढ्, ग्: तन्मध्य] रक्तरंकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तस्योपरि कृष्नहुंकारजं [क्: कारं] सूर्यम् सूर्यस्थहुंकारोद्भवं करालवज्रं यवप्रमाणणं [क्, ढ्, ग्: तन्मध्य] वज्रमयं रश्मिविकीर्णं सकलमारसैन्यविनाशयमानं विचिन्तयेत् | ततो भाभिरूर्द्ध्वगताभिर्वज्रपञ्जरं पार्श्वगताभिर्वज्रप्राकारं वज्रवितानमधोगताभिर्वज्रमयीं भूमिं विदध्यात् | तन्मध्ये शरदिन्दुधवलां अन्तःशुषिरामूर्द्ध्वस्थितत्रिकोणां [क्: कारं] एकारजां धर्मोदयां भावयेत् | तद्गगनकुहरान्तर्गतं यंकारपरिणतं धन्वाकारं कृष्णाभं वायुमण्डलं ध्वजाङ्कितम् तदुपरि रंकारजं पीतं [ख्, अ: ओमित्स्] त्रिकोणरेफाङ्कितं अग्निमण्डलं तस्योपरि वंकारपरिणतं श्वेतवर्णं चक्राकारं आपोमण्डलं [ख्, अ; आप, क्; अपा] घण्टाङ्कितम् [क्, ढ्, ग्: घटा] तदुपरि लंकारजं प्द्f १४२, प्. २५६) श्यामवर्णं चतुरस्रं पृथ्वीमण्डलं विश्ववज्राङ्कितम् [क्: ध्वजा] तत्रोपरि सुंकारपरिणतं महासुमेरुपर्वतराजंन् चतूरत्नमयं अष्टशृङ्गोपशोभितम् तस्योपरि झटिति रक्तकमलं विश्वदलं यावदिच्छाविस्तरं [दिच्छाविस्त्रार्द्धं] तत्किञ्जल्के [क्: ल्केन] रविशशिसंपुटयोर्मध्ये [ख्, अ: विश्व] हुंकारं हुंकारेणात्मानं विभावयेत् कायवाक्चित्तात्मकं कृष्णहुंकारम् | पुनः कृष्णहुंकारपरिणतं विश्ववज्रं विश्ववज्रपरिणामजं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारमष्टस्तम्भोपशोभितम् | हारार्द्धहारसंयुक्तं वज्रसूत्रैरलङ्कृतम् || तस्मिन् मण्डलचक्रान्तर्गतं रविशशिसंपुटयोर्मध्ये धर्मोदये [आल्ल् ड्, ध्, ध् रेअद् धर्मोदयायां] गगनकुहरान्तर्गतं कृष्णहुंकारं ध्यायात् | तत आंकारेण [क्, ग्: आका] सूर्यमण्डलं भावयेत् तदुपरि पीतहुंकारपरिणतं महावज्रधरं सितवर्णं ध्यायाद् एकवक्त्रं द्विभुजं त्रिनेत्रं वज्रघण्टाधरंन् [क्, ढ्, ग्: वज्रवज्र] ध्यानस्थमात्मानं तस्य हृदये कृष्णहुंकारं नानारश्मीन् निश्चार्य दशदिगनन्तपर्यन्तावस्थितान् [ढ्: दशदिशा] तथागतान् बुद्धबोधिसत्त्वविद्यादेवत्यः [बुद्ध द्रोप्पेद् इन् ढ्] क्रोधादीन् सञ्चोद्य पुनरागत्य तस्मिन्नेव सूर्ये प्रविशन्तं चिन्तयेत् | तमेव महावज्रधरं तानेव तथागतादीन् एकलोलीभूतं सूर्ये प्रविशन्तं पश्येत् | ज्वलद्भासुराकाराश्च योजनसहस्रव्यापिनं [क्, ग्: धायिनं] तदुपरि कृष्णहुंकारं नानारश्मिसंयुतं ततो हुंकाराद् रश्मिं निश्चरन्तं पश्येत् | पुनस्तत्रैव प्रवेश्य प्द्f १४२, प्. २५७) तदेवाक्षरं विकरालकृष्णं महावज्रं श्वेतकपालस्थं [ख्, अ: द्रोप्स् श्वेत] नानारश्मिविस्फुरन्तं ध्यायात् | बुद्धबोधिसत्त्वक्रोधविद्यादेवत्योगगनतलतिलकबिम्बमिव सूर्यावस्थिताश्चिन्तयेत् | तैर्बुद्धादिभिः सत्त्वान् परिपाच्य पुनरागत्य वज्रबिम्बं प्रविशन्तं पश्येत् | तदेव वज्रबिम्बं द्वादशमुखां महाकृष्णवर्णां चतुर्विंशतिभुजां चतुर्मारसमाक्रान्तां श्वेतकपालोपरि प्रत्यालीढपदां महाप्रलयाग्निसमप्रभां [क्, ग्: बलया] विवृतास्यां हाहाकारां ललज्जिह्वां सरोषां विकृतकोटिभीमभृकुटीतटोद्भूनेत्रचलद्वर्त्तुलां [क्: तटोद्भूत] भयस्यापि भयङ्करीं कपालमाला शिरसि भूषितां व्याडैरलङ्कृतां षण्मुद्रोपेतां [क्, ग्: षण्मुखो] प्रथममुखं महाकृष्णं तथा दक्षिणमुखपञ्चकं सितपीतहरितरक्तधूम्रवर्णं च वाममुखपञ्चकं रक्तसितपीतहरितसितरक्तं च ऊर्ध्वमुखं [क्: अर्द्ध] धूम्रं [क्: महाधूम्रं] विकृतं क्रुद्धं सर्वमुखानि दंष्ट्राकरालवदनानि त्रिनेत्राणि ज्वलितोर्द्ध्वपिङ्गलकेशानि सरोषां खर्वलम्बोदरीं पीनोन्नतपयोधरां व्याघ्रचर्मनिवसनां दक्षिणद्वादशभुजेषु खड्ग-वज्र-चक्र-रत्नच्छटा [क्: च्छत्रा]-अङ्कुश-शर-शक्ति-मुद्गर-मुसल-कर्त्रि##- सुप्रहृष्टां शवारूढां नागाष्टकविभूषिताम् | नवयौवनसम्पन्नां हाहाट्टहासभासुराम् | पिङ्गोग्रैकजटां ध्यायात् मौलावक्षोभ्यभूषिताम् || प्द्f १४३, प्. २५८) ओं आः हुं कायवाक्चित्ताधिष्ठानं कुर्यात् | ओं ह्रींः [ग्: ह्रां] त्रीं [क्: डीं] हुं वायुवरुणमाहेन्द्राग्निमण्डलेषु बीजं [ढ्: ओमित्स्; क्: हस् ज ओन्ल्य] यथोपदेशतः एवम्भूतं भगवत्यात्मको मन्त्री पुनर्गगनकुहरे [क्: र्वनग] ज्ञानचक्रमाकृष्याग्रतः स्फुटीकृत्यावलीय स्वसमयचक्रे [क्, ख्, अ: चक्रेषु] प्रवेशयेत् | प्रवेश्य एकीकृत्य देवताहङ्कारमुद्वहमानः [क्: कृत्याह] स्वकायविनिर्गतरश्मिसमूहं तथागतबोधिसत्त्वविद्यादेवतीक्रोधादिभिः पञ्चामृतपरिपूर्णकलशजलैरभिषिच्यमानं [क्, ढ्, ग्: कलसैर] विविधपूजाविशेषैः सम्पूजयेत् आत्मानं भावयेत् | उष्णीषे हुं [क्: हं] ललाटे ओं कण्ठे आः हृदि ह्रींः नाभौ त्रीं नाभितले हुं गुह्ये त्रां पादयोः अं अः फट् स्वाहा इत्यङ्गन्यासः | एवं समयी भूत्वाऽनेन [क्, ग्: समयभूतो] विधिना यान्येव [क्, ग्: विधिनान्ये च] मन्त्राक्षराण्युच्चार्यन्ते तानि देवतीमुखान्निर्गतानि सरश्मिकानि स्वमुखं प्रवेश्य कुलिशमार्गेण निश्चार्य देवीपद्मप्रविष्टानि पुनर्द्देवीमुखात् [क्, ढ्, ग्: र्द्देवती] स्वमुखमनेन क्रमेणाविच्छिन्नं मन्त्रमावर्तयेत् | एवमाखेदपर्यन्तं परिजप्य ततः स्वहृदये रश्मिपुञ्जाकारं क्रमेण दीपशिखेव यावदनुपलब्धिकं कुर्यात् | यथोक्तां उत्पलमुद्रां बद्ध्वा शिरसि [क्, ग्: स्वशिर] ललाटकण्ठनाभिनाभितलगुह्यपादद्वयेषु विन्यस्य मन्त्रं जपेदनिमित्तयोगेन | तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रींः त्रीं हुं फट् मूलमन्त्रः ओं ह्रींः त्रीं हुं हुं फट् स्वाहा हृदयमन्त्रः ओं ह्रींः त्रीं हुं उपहृदयमन्त्रः | प्द्f १४३, प्. २५९) एवं विचिन्त्य दृढीकृत्यात्मानं भावयेत् | अथवा पटगतां भगवतीं भावयेत् | पूर्वसेवालक्षं जपेत् | दशांशेन [क्, ग्: दशात्मेन] होमं कुर्यात् | श्रीफलपुष्पं [ढ्: फलं] पत्रं वा श्वेतार्कपुष्पं श्वेतकरवीरपुष्पं वा गव्यघृतेन होमं कुर्यात् | यथाविधिना पटं लिखापयित्वा पूजाध्यानजापं कुर्यात् | पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिध्यति | सर्वभावनिःस्वभावं कृत्वा झटिति हृदि कमलं कमलोपरि रविशशिमध्ये रक्तहुंकारं सूक्ष्मरूपं वालाग्रसहस्रभागं बिन्दुरूपं हुंकारान्वितं वज्रनलनासायां [क्: नाशां] ध्यायात् | हुंकारोद्भवां वज्रयोगिनीं रक्तवर्णां द्विभुजैकमुखां त्रिनेत्रां नग्नां मुक्तकेशां [क्, ढ्, ग्: मुकुट] ललितक्रोधां [क्: स्फोटां] षण्मुद्रोपेतां धर्मोदयान्तर्गतां शवाक्रान्तां [क्, ग्: सर्वाक्रा] अध-ऊर्ध्वपादस्थितां [क्, ग्: अर्द्ध] कर्त्रिकपालधरां सरोषां भावयेदहर्न्निशम् | || विद्युज्ज्वालाकरालीनामैकजटासाधनं समाप्तम् || प्द्f १४५, प्. २६०) १२४. नम एकजटायै तारा मारभयङ्करी [क्, ग्: ङ्करै] सुरवरैः सम्पूजिता सर्वदा लोकानां हितकारिणी जयति सा मातेव या रक्षति | कारुण्येन समायुता बहुविधान् संसारभीरून् जनान् त्रात्री भक्तिमतां विभाति जगतां नित्यं भयध्वंसिनी || एकजटोद्भवं सद्यः साधनं च भविष्यति | ज्ञानेन [क्: क्षाले] चाधुना तेन सर्वकर्म प्रसिध्यति || आमित्यक्षरमुच्चार्य शून्यता क्रियते सदा | तदेवाक्षरमुच्चार्य विश्वपद्मस्य भावना || विश्वपद्मस्य मध्ये तु टामित्यक्षरभावना [क्, ग्: तामि] | कपालं भाव्यते शुक्लं हुंकारं तस्य मध्यतः [क्, ग्: मध्ये तु] || नीलं चैतदुक्तं च [क्, ढ्: ब्रह्मण, ख्, अ: द्युक्षञ्च] नीलरश्मिसमन्वितम् | तत्परिणामयोगेन आत्मचित्तमयेन तु || भाव्यते तत्क्षणाद् देवी नीलाञ्जनसमप्रभा | चतुर्भुजा त्रिनेत्रा च रक्तभीमसुलोचना || व्याघ्रचर्मपरिधाना कपालाभरणोज्ज्वला | मौक्तिकेनैव हारेण शोभनेन विराजिता || द्विरष्टवर्षाकारा च पीनोन्नतपयोधरा | सुपिङ्गैकजटा देवी लम्बोदरसुशोभना || प्द्f १४५, प्. २६१) ईषद्दंष्ट्राकरालास्या ललज्जिह्वा भयङ्करी | नीलसर्पैः सुघोरैश्च मण्डिता तीव्ररश्मिभिः || केयूरनूपुराद्यैश्च [क्: केयूराद्यै] किङ्किणीभिः प्रमण्डिता | वामहस्ते कपालं च दक्षिणे कर्त्रिशोभना || उत्पलं चापरे हस्ते कलिकानालसंयुतम् [क्, ग्: कानन] | पुनर्दक्षिणहस्ते च खड्गं विभाव्य यत्नतः || खड्गपरिणामयोगेनाक्षमाला च दृश्यते | आलीढस्थानरक्षा[क्: नररक्ता च, ढ्, ख्, अ: स्थानरक्ताञ्च] च कपालमध्यदेशतः || प्रलयानलपुञ्जाभा रश्मिज्वालासमन्विता | ध्यानं यः कुरुते नित्यं देव्या भक्तिसमन्वितः || जापं च कुरुते यो हि सार्धाक्षरचतुष्टयम् [क्, ग्: सार्वक्षर, ख्, अ: सार्द्धाक्षर] | तस्य वश्यं [ख्, अ: वशं] जगत् सर्वं यथा बुद्धेन देशितम् || पुनः कपालमध्ये च साध्यं प्रयात्य यत्नतः | शिरः पादौ च सम्पीड्य पद्भ्यां स्थानेन [क्: पट्टस्था] तेन च || निग्रहं क्रियते नूनं यदि ध्यानमयं मनः | मन्त्रश्च कथ्यते सम्यक् यथा देवीप्रबोधकः || हान्तं हुताशनस्थं च चतुर्थस्वरभेदितम् | बिन्दुमस्तकसंभिन्नं खण्डेन्दुसहितं पुनः || एतद् बीजं [क्, ग्: एकबीजं] महद्बीजं द्वितीयं शृणु साम्प्रतम् | तान्तं [क्: शान्तं] वह्निसमायुक्तं पुनस्तेनैव भेदितम् || प्द्f १४६, प्. २६२) नादबिन्दुसमायुक्तं द्वितीयं भवति स्थिरम् [क्, ग्: विस्तरं] | तृतीयं तु पुनर्बीजं कथयामि प्रयत्नतः || हान्तं षष्ठस्वराक्रान्तं [क्, ढ्, ग्: शान्तश्रष्ठ] नादबिन्दुसमन्वितम् | एतद् बीजवरं श्रेष्ठं त्रैलोक्यदहनात्मकम् || कथयामि चतुर्थं च यथा बुद्धेन भाषितम् | फान्तं [क् या कं] शुद्धं सुतेजाढ्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम् || शृणु अर्द्धाक्षरं सम्यक् मन्त्रनिष्पत्तिकारणम् | टान्तमविहीनं [क्: नान्तमविहितानन्तु] तु उच्चारेण तु रक्षणम् [ढ्, ग्, ख्, अ: चारणस्य तु लक्षणं] || देव्या एकजटायास्तु मन्त्रराजो महाबलः | अस्य श्रवणमात्रेण निर्विघ्नो जायते नरः || सौभाग्यं जायते नित्यं विलयं यान्ति शत्रवः | धर्मस्कन्धो भवेन्नित्यं बुद्धतुल्यो न संशयः || || इदमेकजटायास्तु साधनं सुष्ठु [क्, ग्: सन्न्यं, ख्, अ: सिद्धं] समापतम् || प्द्f १४६, प्. २६३) १२५. नम एकजटायै | प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽनुकूले [क्: अद्द्स् ध्यात्वा] ध्यानालये सुखासनोपविष्टो गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् बाह्याध्यात्मपूजाभिः [ख्: बाह्यपूजा] सम्पूज्य त्रिशरणगमनं पापदेशनादिकं विधाय दृढं बोधिचित्तमुत्पाद्य आमित्यक्षरमुच्चार्य सर्वधर्मशून्यतामामुखीकृत्य पुनः आंकाराक्षरमुच्चार्य तत्परिणतं विश्वपद्मं विभावयेत् | तन्मध्ये टांकारजं [ढ्: दां] पद्मभाजनं चन्द्रकान्तसमप्रभं तन्मध्ये स्फुरन्मयूखावभासितानन्तलोकधातुं [क्: फलं समुखाव] इन्द्रनीलप्रभं हुंकारं विचिन्त्य तत्परिणतां इन्द्रनीलमहारत्नद्युतिव्याप्तजगत्त्रयां चतुर्भुजां महाभीमां [क्, ग्: भीमां त्रिलो, ढ्: भीमत्रिलो] रक्तभीमत्रिलोचनां [रक्तभीम fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] व्याघ्रचर्माम्बरधरां पद्मभाण्डैरलङ्कृतां नैरंशुकेन हारेण मण्डितां चण्डरूपिणीं [क्, ग्: चन्द्र] द्विरष्टवत्सराकारां पीनोन्नतपयोधरां आपिङ्गैकजटां क्रूरनागाभरणविभूषिताम् [क्, ग्: जटाकुल] - ईषदंष्ट्राकरालास्यां ललज्जिह्वां भयङ्करीम् | लम्बोदरीं महामैत्रीकरुणाविष्टमानसाम् || हारनूपुरकेयूरकिङ्किणीमेखलादिभिः | मण्डितां च हुंकारजितमारमहाचमूम् || वामपाणिधृताम्भोजभाजनं दक्षिणे करे | प्रोल्लसन्मारसन्त्रासिवज्रवत्कर्त्रिधारिणीम् [क्, ग्: तन्त्रा] || उत्पलं च पुनर्वामे सनालकलिकाकृतम् | दक्षिणे तु करे खड्गं दृष्ट्वा तत्परिणामतः || प्द्f १४९, प्. २६४) स्फुरत्तारावलीकान्तां [क्: त्ताराचक्रान्तो] भावयेदक्षमालिकाम् | रक्तपूर्णकपालस्य मध्ये आलीढसंस्थिताम् || प्रलयानलवद्रश्मिज्वालान्तर्वर्तिविग्रहाम् | ध्यायादेकजटां देवीं स्फुरन् [क्, ग्: स्तवं] मन्त्रं जपेत् ततः || मन्त्रस्त्वचिन्त्यसामर्थ्यः [क्: चिन्तमावेष्य] सार्द्धाक्षरचतुष्टयः [क्, ग्, ख्, अ: सार्द्धाक्ष] | जगत्क्षोभवशावेशः [क्: जगञ्जौ भवमावेशः] त्रासकृद् [क्, ढ्, ग्: कृत्यूर्द्ध्व] बुद्धभाषितः || आलीढपद्भ्यामाक्रम्य साध्यं मूर्ध्नि पदद्वये | पद्मभाण्डे विभाव्यैवं [ख्, अ: विभाव्येयं] योगी मन्त्रं स्फुरन् [क्: स्थूलं] जपेत् || मन्त्रस्तु कथ्यते सिद्धः [क्, ग्: सिद्धिः] सम्यग् देवीप्रबोधकः | आद्यमग्निरथारूढं [क्: मग्निमथा] हान्तमीस्वरभेदितम् [ख्, अ: वेदितं] || उद्धरेदर्द्धचन्द्रार्द्धबिन्दुभूषितमस्तकम् | द्वितीयं तु तथा किन्तु तान्तरूपेण [क्, ढ्, ग्: शान्त] भेदयेत् || हान्तमेव तृतीयं च [क्: तृतीयपञ्च] षष्ठस्वरसमन्वितम् [क्, ग्: सन्धितं] | पूर्ववछीर्षशोभं च चतुर्थं स्यात् फडन्तकम् [क्, ग्: फुदन्तकं] | जपेन्मन्त्रमिमं [ख्, अ: मविच्छिन्नं] मन्त्री ह्रींः त्रीं [क्: क्रीं] हुं फडितीदृशम् [ढ्: दृढं] || || आर्यैकजटासाधनं समाप्तम् || प्द्f १४९, प्. २६५) १२६. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मोपरि टांकारपरिणतकपालमध्ये [क्: ताकार] हुंकारं [क्: नीलहुं] स्फुरणसंहरणपूर्वकं तत्परिणामेन भगवतीमेकजटां सर्वाङ्गकृष्णां चतुर्भुजैकमुखीमारक्तत्रिनयनांन् व्याघ्रचर्मवसनां कपालमालाशिरःपिङ्गोर्द्ध्वकेशां दंष्ट्राकरालललज्जिह्वां लम्बोदरीं नीलभुजगविचित्राभरणां द्विरष्टवर्षां पीनोन्नतपयोधरां हारकेयूरकिङ्किणीस्रग्दामान्वितसितसकलावयवां दक्षिणभुजाभ्यां खड्गकर्त्रिधारिणीं वामभुजाभ्यां उत्पलकपालधारिणीमात्मानं झटिति निष्पाद्य मन्त्रं जपेत् ओं ह्रींः त्रीं हुं फट् | || इत्येकजटासाधनम् || १२७. ओं आः हुं ओं [क्: ओमित्स्] वज्रयोगिनि प्रतीच्छेमं बलिं ह्रीं हुं हहहह [क्, ग्: हेः, ढ्: हैः] हं हः फट् मम शान्तिं कुरु स्वाहा ओं आः अरल्लि [ढ्: अरले, क्, ग्: अरण्डि] होः [क्: होमि] इत्यादीनुच्चारयेत् [क्, ढ्, ग्; दिमुच्चा] | अथातः संप्रवक्ष्यामि द्विभुजैकजटासाधनम् | पिङ्गोग्रैकजटां देवीं कर्त्रिकरोटधारिकाम् || प्द्f १५०, प्. २६६) तथा चतुर्भुजां देवीं कल्पोक्तां च ब्रवीम्यहम् | शरशङ्खधरां [ख्, अ: खड्ग] सव्ये वामे चापकरोटकाम् || तथा चाष्टभुजायास्तु वक्ष्यामि क्रमसंगतम् | सव्ये [क्, ख्, अ: सव्ये, ढ्: मध्ये] खड्गशरं [क्: धरं] वज्रं कर्त्रिकां च तथैव च || चापोत्पलपरशुं [क्, ग्: चापशूल] च वामे करोटधारिकाम् | कृष्णवर्णा मताः सर्वा व्याघ्रचर्मावृताः कटौ [कटिं इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्] || एकवक्त्राः त्रिनेत्राश्च पिङ्गोर्द्ध्वकेशमूर्द्धजाः || खर्वा लम्बोदरा रौद्राः प्रत्यालीढपदस्थिताः || सरोषकरालवक्त्रा [क्: सरोषाकार] मुण्डमालाप्रलम्बिताः [क्, ग्: बलान्विताः, ढ्: बलम्बिताः] || कुणपस्था महाभीमा [क्: मदा] मौलावक्षोभ्यभूषिताः | नवयौवनसम्पन्ना घोराट्टहासभास्वराः || टांकारबीजसम्भूताः सद्यः प्रत्ययकारिका | विश्वपद्मोपरि सूर्ये चिन्तनीयाः प्रयत्नतः || ह्रींः त्रीं [क्, ढ्, ग्: त्रां] हुं फट् | निरंशुमालिकां [ख्, अ: ओमित्स् निरंशु जापतः] ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः | पूर्वोक्तं यथाक्रमेण संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् || भावनाबलनिष्पत्तौ भवेद् योगी महाकविः | लभते मञ्जुवाणीं तु लक्षमन्त्रस्य जापतः || प्द्f १५०, प्. २६७) तारायाः साधनं कृत्वा पुण्यमासादितं मया | तेनैव [क्, ढ्, ग्: तेन प्राणिजनाः] प्राणिनः सर्वे भवन्तु तारिणीसमाः || || एकजटासाधनं समाप्तम् || || आर्यनागार्जुनपादैः [ठिस् पर्त् ओfथे चोलोफोन् इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् क्, ग्, ख्, अ] भोटेषु उद्धृतमिति || १२८. नमः [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, सेए fओल्. ८२ ff.] शुक्लैकजटायै | पद्मावस्थितपद्मभाजनवरे हुंकारजाता सिता साध्यालीढपदस्थिता गुरुकुचा संरक्तचक्षुर्द्वया | सत्पिङ्गैकजटा निरंशुसहिता सव्येऽक्षमालाधरा वामे नीलपयोजकोरकधरा देवी सदा पातु वः || भीमाष्टनागसहिता करुणावशेन पूर्णातिलोलरसना भयकारिहासा | चित्तेशशोभितशिरा मृगशत्रुचर्मवस्त्रा भवस्य [ड्, ध्: वभस्य] च निहन्तु तमांसि तारा || श्रीमदद्वयवज्रस्य गुरोर्नत्वा पदाम्बुजम् | श्रीमल्ललितगुप्तेन [ड्, ध्: गुह्येन] तारासाधनमुच्यते || प्द्f १५१, प्. २६८) प्रथमं तावन्मन्त्री कृतमुखशौचादिकः सुविष्टरोपविष्टः सुरभिकुसुमनिकरावकीर्णे प्रदेशे विभवानुरूपतः पूजां विधाय स्वहृदये शुक्लवर्णं हुंकारं पश्येत् | हुंकारादात्मनो रोमविवरेण मुखादिद्वारेण पञ्चाकारान् रश्मीन् निश्चरतश्चिन्तयेत् | तैश्च रश्मिभिरनन्तापर्यन्तगङ्गानदीवालुकासमालोकधातवोऽवभासिताः | ततोऽकनिष्ठभुवनस्थिता भगवती वक्ष्यमाणवर्णादिसहिता कोऽपि सत्त्वो मामध्येषयति तमधिष्ठामि इत्युक्त्वा झटिति पुरतोऽवस्थिता चिन्तयितव्या पश्चात् | तत एवं हुंकारान्नानापुष्पधूपगन्धमाल्यादीनि निश्चार्य ततो मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षापापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनात्रिशरण##- नामचिह्नितमन्त्रेण धूपादीन्यपि दद्यात् | तत आमित्यक्षरमुच्चरयेत् | आद्यनुत्पन्नाः सर्वधर्मा इत्युक्त्वा सर्वस्वभावशून्यं भावयेत् | मन्त्रमुच्चारयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | ततः प्रणिधिसामर्थ्यात् अंकारपरिणतं शुक्लवर्णंन् पद्मं तन्मध्ये टांकारेण करोटकं चन्द्रकान्तिमणिप्रभं रुधिरपरिपूर्णं तत्र मध्ये हुंकारं पञ्चरश्मिकं पञ्चात्मकं सुन्दरं शुक्लं तत्परिणतां नीलोत्पलकलिकां हुंकाराधिष्ठितां पश्येत् | सर्वमेकत्र परिणम्यात्मानं भगवतीरूपं विभावयेत् शुक्लां द्विभुजामेकाननां दक्षिणे निरंशुकाक्षमालाधरां वामे नीलोत्पलकलिकां बिभ्रतीं अतिपिङ्गैकजटां व्याप्तब्रह्माण्डखण्डां क्रूरनागाभरणभूषिताम् शिरोवेष्टनं प्द्f १५१, प्. २६९) कर्कोटको नीलः कण्ठावाभरणं तक्षको रक्तः नन्दोपनन्दौ कर्णकुण्डलौ पीतौ ब्रह्मसूत्रं अनन्तो सितः कटुसूत्रं वासुकी शुक्लः दक्षिणभुजे वलयं कुलिकः पारावतवर्णः इतरभुजे वलयं शङ्खपालो धवलः नूपुरौ पद्ममहापद्मौ रक्तौ हारनूपुरकेयूरकिङ्किणीमेखलादिमण्डितां शवोपरि प्रत्यालीढपदस्थितां अत्यन्तभीमरूपां ईषद्दंष्ट्राललज्जिह्वां श्रीमदक्षोभ्यालङ्कृतमुकुटां महामैत्रीकरुणाविष्टमानसाम् | ततः स्वहृदये शुक्लहुंकारं तद्रश्म्याकृष्टज्ञानमण्डलं पश्येत् | पश्चात् जः हुं वं होः इत्यनेन क्रमेणाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा तोषयेत् | ततो नीरक्षीरवत् ज्ञानसत्त्वसमरसं भावयेत् | ततो भट्टारिकाहृदये कमलोपरि चन्द्रे ह्रींकारं शुद्धस्फटिकसंकाशं रश्मिकोटिशतसहस्रं रश्मीन् निश्चरन्तं पश्येत् | भावनातः खिन्नो मन्त्रं जपेत् | पुनर्मन्त्रमहासामर्थ्यमण्डलं न द्रुतं न विलम्बितं नास्पष्टं न मात्राहीनं मनसाभिलिख्यम् | तत्रायं मन्त्रोद्धारः - सप्तमस्य चतुर्थं वह्निसंयुक्तं ईकारभेदितं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं इत्थं जपेत् | नाभिमध्ये अष्टदलकमलं तदुपरि चन्द्रे देदीप्यमानं ह्रींकारं जिह्वोपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि ह्रींकारं पश्येत् | अक्षसूत्रगुलिकं च ह्रींकारेण ग्रन्थिकाः ताश्चाविच्छिन्नं मुखान्निःसृत्य नाभिमार्गेण प्रविशन्ति च स्वमुखान्निर्गच्छन्ति चिन्तयेत् | एकाक्षरोऽयं मन्त्रराजश्चिन्तामणिकल्पः पापव्याधिनाशनो विशेषेण जगदक्षोभ्यबुद्धभाषितं मन्त्रमावर्त्तयेत् | दृढमतिः एवं मन्त्रं जपेत् | लक्षजापेन महाकविर्भवति श्रुतिधरो वाग्मी च वज्रवाणीं च लभते | महाधनो दीर्घायुः सर्वशास्त्रविशारदो प्द्f १५२, प्. २७०) गरुडेश्वर इव त्रिभुवनंन् निर्विषं करोति | शीघ्रं च बोधिमभिसम्भोत्स्यते नास्ति अत्र सन्देहः | ओं आः ह्रीं हुं हं हः अयं मन्त्रराजो बुद्धत्वं ददाति किं पुनरन्याः सिद्धयः | ओं आः ह्रीं हुं घातय घातय सर्वदुष्टान् हुं फट् स्वाहा इमं बलिं दद्यात् सर्वमारविनाशनम् | || शुक्लैकजटासाधनं समाप्तम् || || कृतिरियं ललितगुप्तपादानाम् || १२९. नमश्चुन्दायै [ठिस् नमस्कार इस् अब्सेन्त् इन् ढ्. क्: ओमित्स् नमः पूरितं | चुन्दा इस् उनिfओर्म्ल्य स्पेल्त् अस् चुण्डा इन् ख्, अ.] | नत्वा सम्यग् [ढ्: सर्वान् नि, क्, ब्: सर्वान् जिनानां] जिनांस्तांश्च चुन्दादेवीं [ढ्, ग्: चुन्दां] महर्द्धिकाम् | तस्या आराधनं वक्ष्ये संक्षेपात् क्षिप्रसाधनम् || प्रथमं तावन्मन्त्री स्वहृदीन्दुमध्ये [ख्, अ: मध्यबीजं] बीजं तृतीयवर्गाद्य प्रथमपञ्चमेन पूरितं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं शरच्चन्द्रांशुमालिनं सर्वबुद्धैरधिष्ठितं [क्: तिष्ठितं] दिव्यं ततो रश्मिभिर्निष्पन्नां भगवतीं गुरुसंबुद्धादींश्च दृष्ट्वाऽभिवन्द्यानेन मन्त्रेण पूजयेत् | ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं | ततो - प्द्f १५२, प्. २७१) रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् | अनुमोदे [क्, ग्: मोद्य] जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः || इत्यादि पठेत् | ततः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: तत्प्रणिधि] णिधिपूर्वकंप्र सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेदनेन मन्त्रेण ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | ततो [क्, ब्: अद्द्स् विचिन्त्य] - बीजम् मायोपमाकारं [क्, ढ्, ग्: अद्द्स् विचिन्त्य] त्रैधातुकमशेषतः | ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् | ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नश्रीचुन्दादेवीरूपेणात्मानं [क्, ढ्, ग्: न्ना ; चुन्दा इस् दिffएरेन्त्ल्य स्पेल्त् अस् चुन्द्रा, चून्द्रा, चुण्डा इन् दिffएरेन्त् ड्, ध्, ध् ; रूपेण fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भावयेत् शरच्चन्द्राभां चतुर्भुजां दक्षिणेन वरदां वामे पुस्तकाङ्कितपद्मधरां करद्वये पात्रधरां सर्वालङ्कारभूषितां पद्मचन्द्रासनस्थां भावयेत् पश्चात् मुद्रां बन्धयेत् | हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु रक्षां कृत्वा जपं कुर्यात् | तत्रेयं मुद्रा हस्तद्वयेन अञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयं मध्यमामध्ये [क्, ब्: मध्यकु] कुण्डलाकारेण लग्नं [क्, ग्: पद्मं] अङ्गुष्ठौ पार्श्वतः | इयं चुन्दाया मुद्रा मन्त्रश्चायम् - ओं चले चुले [चुले ओमित्तेद् इन् क्, ब्: ओन्ल्य] चुन्दे स्वाहा | || सुन्दासाधनं समाप्तम् || प्द्f १५३, प्. २७२) १३०. प्रथमं हृदि चन्द्रे शुक्लचुंकारबीजं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिर्बुद्धादीनभिपूज्य प्रणम्य संस्तुत्य च पापदेशनादिसप्तविधानुत्तरपूजानन्तरं त्रिशरणगाथां पठित्वा क्षमयित्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् विभाव्य शून्यतां ध्यायात् | ततो विश्वदलपद्मचन्द्रे पुनः निजबीजं ध्यात्वा तत्परिणामेनार्यचुन्दां शरच्चन्द्राभामेकमुखां [क्: भासामेक] चतुर्भुजां वरददक्षिणभुजां पुस्तकाङ्कितपद्मवामभुजां [क्: कङ्कृत] पात्रधारिशेषभुजद्वयां नानाभरणविभूषितां वज्रसत्त्वमुकुटां अनेकसत्त्वार्थकारिस्फुरद्विग्रहां आत्मानं झटिति निष्पाद्य निजबीजं च हृदि विचिन्त्य मुद्रां त्रिषु स्थानेषु न्यसेत् | हस्तद्वयेनाञ्जलिं कृत्वा तर्जन्यार्मध्ये कुण्डलाकारेण लग्नमङ्गुष्ठद्वयं [ग्; वङ्गुष्ठ] पार्श्वतो विदध्यात् | मन्त्रः ओं चले चुले चुन्दे स्वाहा | || इति चुन्दासाधनम् || प्द्f १५३, प्. २७३) १३१. नमश्चुन्दायै | प्रथमं हृदीन्दुमध्यस्थचुंबीजविनिर्गतविचित्ररश्मिभिर्न्निष्पन्नान् [क्: चून्बीज, ख्: चुंविनि] गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पुरतः [क्, ग्: पुनः] पूजादिकं कुर्यात् ओं वज्रपुष्पे हुं इत्यादिमन्त्रैः | ततः त्रिशरणगाथामुच्चारयेत् | तदनन्तरं शून्यतां विभाव्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्युच्चारयेत् | ततश्चुंनिष्पन्नां [क्, ढ्, ग्: तत्र चुं] चुन्दां शरच्चन्द्रप्रभां चतुर्भुजां सर्वालङ्कारभूषितां दक्षिणे वरदां वामे पुस्तकपद्मधरां शेषभुजाभ्यां पात्रधरां पद्मचन्द्रे सत्त्वपर्यङ्कासीनां भावयेत् | पश्चान्मुद्रया हृदूर्नाकण्ठमूर्धसु [क्, ग्, ढ्: मूर्द्धं सुसं] संस्पृश्य रक्षां कृत्वा जपं कुर्यात् ओं चले चुले चुन्दे स्वाहा | तत्रेयं मुद्रा - हस्तद्वयेनाञ्जलिं कृत्वा तर्जन्योर्मध्ययोर्मध्ये कुण्डलाकारेण लग्नावङ्गुष्ठौ पार्श्वतः स्थितौ | || इति चुन्दासाधनम् || प्द्f १५४, प्. २७४) १३२. नमो मारीच्यै [मारीची इस् अल्सो स्पेल्त् अस् मारिचि, मारिची अन्द् मारीचि] | पूर्वोक्तविधिना [ख्, अ: धानेन] पंकारजविश्वपद्मोपरि चन्द्रे सितमांकारजां मारीचीं श्वेतां पञ्चमुखीं दशभुजां चतुश्चरणां झटित्यात्मानं चिन्तयेत् | तत्र प्रधानमुखं श्वेतं दक्षिणं कृष्णं वामं वाराहं रक्तं पश्चान्मुखं हरितं मस्तकोपरि मुखं पितं नानारत्नविरचितत्रिशिखालङ्कृतजटामुकुटीं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: रत्नचित्र] दक्षिणपञ्चभुजेषु सूर्यमण्डलवज्रशर-अङ्कुशसूचीहस्तां [क्, ख्: नीलवज्र] वामपञ्चभुजेषु चन्द्रमण्डलचापाशोकपल्लवसपाशतर्जनीसूत्रहस्तां विविधालङ्कारधरां कुमारीं नवयौवनां सितकञ्चुकोत्तरीयां चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढं विष्ण्विन्द्रशङ्करब्रह्माक्रान्तचतुश्वरणाम् | तद्रथमध्यावस्थितमकरसमाक्रान्ताऽन्यतमा [कमल इन् क्] भगवती कृष्णा शूकरमुखी वज्रतर्जनीधरदक्षिणवामकरा दक्षिणदिशि अपरा भगवती रक्ता शूकरमुखी चतुर्भुजा अङ्कुशसूचीधरदक्षिणहस्तद्वया सपाशतर्जनीसूत्रधरवामहस्तद्वया दिव्यालङ्कारधरा चेति वामदिश्यपरा भट्टारिका रक्ता शूकरमुखी आकर्णपूरितचापशरा [ख्: आपमुद्रा] वज्राशोकपल्लवधारिशेषदक्षिणवामभुजा [शेष fओउन्द् इन् ख्, अ ओन्ल्य] विचित्राभरणा चेति | रथवाहकशूकराणामध आदित्यादिनवग्रहा [आदिगव इन् क्] नानेत्युपद्रवरोगसङ्कुलाश्च [क्: नान्यं त्यूष, ढ्: नानामृत्यूप] मनुष्यरूपेणाधःपतिताश्चिन्तनीयाः | ततो हृच्चन्द्रस्थितमांबीजरश्मिभिस्तथागतानानीयाभिषेकं प्द्f १५४, प्. २७५) गृहीत्वा वैरोचनमुद्रिता भवति | ततो हृद्बीजादेवाक्षसूत्राकारेण मन्त्राक्षराणि निश्चार्य मुखान्नाभौ नाभेर्मुखे मुखात् पुनरपि [क्, ढ्, ग्: सुखादनेनापि] नाभावित्यादिकचक्रभ्रमणक्रमेण मन्त्रमावर्त्तयेत् [क्, ढ्, ग्: भ्रमणमन्त्र] | तत्रायं मन्त्र ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् [Oने फट् इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्, ग्] स्वाहा | स्वबीजाधिष्ठितं च सर्वभोजनादिकमनुष्ठेयम् | खेदे [क्: खेदेन] च शताक्षरमन्त्रमुच्चार्य यथासुखं विहरेदिति | || कल्पोक्तदशभुजसितमारीचीसाधनम् [कल्पोक्तसित इन् ख्] || १३३. नमो मारीच्यै | अथ शून्यताभावनानन्तरं चन्द्रे पीतमांभवाशोकस्तवकं तदुपरि मां तत्परिणता पीता द्विभुजैकमुखी वैरोचनसनाथरत्नमुकुटिनी कनकनिभशूकरपृष्ठविश्वपद्मचन्द्रे सलीलमूर्ध्वस्थिता अशोकवृक्षशाखावलग्नवामकरा वरददक्षिणकरा हारादिभूषिताङ्गी नवयौवनकाम्या चेति | इत्थमेनां ध्यात्वा हृदि मांबीजस्फारितरश्मिसनाथशूकरनिकरैर्दुष्टान् [क्: सिबीज ; क्: स्फुरित, ख्: स्फरित] सम्मर्द्य [क्, ग्: समर्च्य, ढ्: समर्प्य] सत्त्वार्थमनेकविधं च विधाय ओं मारीच्यै [क्: मारिचि] मां स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् [क्, ग्: जपयेत्] | || इति अशोककान्तामारीच्याः [ख्, अ: मारीचि] साधनम् || प्द्f १५५, प्. २७६) १३४. नमो मारीच्यै | निरुत्तरसुखासऽऽण्गप्रज्ञापारङ्गतान् [क्, ब्: निरन्तर] गुरून् | प्रणम्य कल्पमारीच्याः [क्, ढ्, ग्: कल्पं] साधनं लिख्यतेऽधुना || तत्रादौ तावद् योगी सकलजगदभ्युद्धरणाध्याशयः ओं फडिति [क्: फटिति] मन्त्रेण हृत्कण्ठोर्णामुर्द्ध्वसु क्रोधमुष्टिं दत्त्वा ओं मारीच्यै [ढ्: मारीचि] विघ्नानुत्सारय [ख्, अ: नुच्छारय] हुं फडित्यनेन च विघ्नान् विमर्द्य स्वहृदये आंकारपरिणतसूर्ये [क्: आका, ढ्: तांका] पीतमांकारं ध्यात्वा तद्विनिर्गतरश्मिनिवहैराकाशे समाकृष्य [क्: काराशेष] भगवतीमग्रतः [क्: मन्त्रतः] स्थापयेत् गौरीं [क्, ब्: सुवर्णगौरां] त्रिमुखां त्रिनेत्रामष्टभुजां रक्तदक्षिणमुखां नीलविकृतवामवाराहमुखां वज्राङ्कुशशरसूचीधारिदक्षिणचतुष्करां अशोकपल्लवचापसूत्रतर्जनीधरवामचतुष्करां वैरोचनमुकुटिनीं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्, ख्: मुकुटीं] नानाभरणवतीं चैत्यगर्भस्थितां रक्ताम्बरकञ्चुकोत्तरीयां सप्तशूकररथारूढां [ख्, अ: रथाभि] प्रत्यालीढपदां यंकारजवायुमण्डले हंकारजचन्द्रसूर्यग्राहिमहोग्रराहुसमधिष्ठितरथमध्ये देवीचतुष्टयपरिवृताम् तत्र [क्: नेत्रं] पूर्वदिशि वर्त्ताली [क्: वर्त्तारिं, क्, ब्: वेतालीं] रक्तां वराहमुखीं चतुर्भुजां सूच्यङ्न्कुशधारिदक्षिणहस्तां पाशाशोकधारिवामहस्तां रक्तकञ्चुकां चेति तथा दक्षिणे वदालीं पीतां अशोकपल्लवसूचीवामदक्षिणभुजां [पल्लव इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] प्द्f १५५, प्. २७७) वज्रपाशदक्षिणवामकरां कुमारीरूपिणीं नवयौवनालङ्कारवतीम् तथा पश्चिमे वरालीं शुक्लां वज्रसूचीवद्दक्षिणभुजां [क्, ढ्, ग्: दक्षिणवाम] पाशाशोकधरवामकरां प्रत्यालीढपदां [प्रत्यालीढपदां वामकरां ओमित्तेद् इन् क्] सुरूपिणीं चेति तथोत्तरदिग्भागे वराहमुखीं रक्तां त्रिनयनां चतुर्भुजां वज्रशरवद्दक्षिणकरां [ढ्, ग्, ख्: शरदक्षिण] चापाशोकधरवामकरां दिव्यरूपिणीम् ध्यात्वा पूजाप्रणामस्तुतिपापदेशनापुण्यानुमोदनापरिणामनायाचनात्रिशरण##- विहारी शूण्यं] भावयित्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति शून्यतासमाधिमालम्बयेत् | ततः सूर्यमण्डले ओंकारजं वैरोचनं सिंहासनस्थं शुक्लं जटामुकुटधरं बोध्यङ्गीमुद्राधरं [क्, ग्: बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री, ख्, अ: बोध्यं श्री ; क्: मुद्रं, ख्: मुद्रां] शान्तं सर्वालङ्कारभूषितं तस्य हृदि चन्द्रे पञ्चविंशत्यक्षरपरिवारमांकारबीजपरिनिष्पन्नाशोकपल्लवं तदुपरि चन्द्रे मांबीजं एतत्सर्वपरिणामेन यथोक्तवर्णभुजादिलक्षणं मारीचीरूपमात्मानं झटिति ध्यात्वा ओं मारीच्यै वर्त्तालि [क्, अ: वेत्तालि, ख्: वत्तालि] वदालि वरालि वराहमुखि आकर्षय जः स्वाहेत्यनेन वर्त्तालीं पूर्वस्यां दिशि न्यसेत् | तथा ओं मरीच्यै यर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मुखं बन्ध बन्ध हुं स्वाहेत्यनेन [क्, ढ्, ग्, ख्: स्वाहेति] दक्षिणस्यां वदालीम् | तथा ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि [क्: बला] वराहमुखि प्द्f १५६, प्. २७८) सर्वदुष्टप्रदुष्टानां [ढ्, ग्, क्, ब्: दुष्टानां | क्: ओमित्स् सर्वदुष्टा वराहमुखि] मुखं स्तम्भय वं स्वाहेति पश्चिमायां वरालीम् | तथा ओं [क्, ब्: ओमित्] मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वसत्त्वान् वशमानय होः स्वाहेत्यनेन चोत्तरस्यां वराहमुखीं चेति | ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् [क्, ब्: ओमित्] स्वाहेति भावनानन्तरं मन्त्रजापः | एवं सन्ध्यात्रयमधिष्ठाय देवतायोगेन विहर्तव्यमिति | || कल्पोक्तमारीचीसाधनं समाप्तम् || १३५. नमो मारीच्यै | प्रथमं तावत् स्वहृदि चन्द्रे शुक्लमांकाररश्मिसमाकृष्टां भगवतीं नानोपहारेणाभिपूज्य [क्: नानोपहारैरभि] पापदेशनादिकं च कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् | ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्युच्चार्य पंकारजविश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डले पुनरपि सितमांकारपरिणतां मारीचीं कुन्देन्दुसन्निभां पञ्चमुखीं दशभुजां चतुश्चरणां झटित्यात्मानं चिन्तयेत् | तत्र प्रधानमुखं शरीरवर्णं दक्षिणमुखं कृष्णं वाममुखं वाराहं रक्तं पश्चान्मुखं हरितं [क्: हरितचण्डं] मस्तकोपरि मुखं पीतं नानारत्नविचित्रत्रिशिखजटामुकुटिनीं दक्षिणपञ्चभुजेषु सूर्यमण्डलनीलवज्रशराङ्कुशसूचिहस्तां [क्, ढ्: मण्डवज्र] वामपञ्चभुजेषु चन्द्रमण्डलचापाशोकपल्लवसपाशतर्जनीसूत्रहस्तां [क्, ग्: तर्जनीहस्तां] प्द्f १५६, प्. २७९) विविधरत्नविरचितकुण्डलकेयूरचूडाकिङ्किणीवस्त्रभूषितशरीरां [क्: केयूरकाञ्चित] नवयौवनां सितकञ्चुकोत्तरीयां चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढां विष्ण्विन्द्रशङ्करब्रह्माक्रान्तचतुश्चरणाम् | तस्याश्च रथमध्ये स्थितमकरसमाक्रान्ताऽन्यतमा [क्, ग्: स्थितकमले सर्वाक्रान्ता] भगवती सा च कृष्णा शूकरमुखी वज्रतर्जनीदक्षिणवामभुजा दक्षिणदिशि अपरा भगवती सा च रक्ता शूकरमुखी चतुर्भुजा अङ्कुशसूचिदक्षिणद्वयहस्ता सपाशतर्जनीसूत्रवामद्वयहस्ता दिव्यालङ्कारभूषिता चेति वामदिश्यपरा [क्: वामदिशे भट्टा] भट्टारिका सापि च रक्तवर्णा शूकरमुखी आकर्णपूरितचापशरवज्राशोकपल्लवदक्षिणवामभुजा विचित्रवस्त्राभरणा [क्: चित्राभ] चेति रथवाहकशूकराणामध आदित्यादिनवग्रहा नानामृत्यूपद्रवरोगसङ्कुलाश्च पतिता मनुष्यरूपेण सन्ति | एवंरूपां भगवतीं ध्यात्वा हृच्चन्द्रे मांकारविनिर्गतरश्मिभिस्तथागतानानीयाभिषेकं गृहीत्वा शिरसि वैरोचनेनाङ्कयेत् | ततो हृद्बीजादेवाक्षसूत्राकारेण मन्त्राक्षरान्निश्चार्य मुखान्नाभौ नाभेर्मुखे मुखात् [क्, ढ्: ओमित्] पुनरपि नाभावित्यादिकचक्रभ्रमणक्रमेण [क्: ओमित्स् क्रमेण] मन्त्रमावर्तयन् त्रिकोटितथतां मनसि कुर्यादिति | तत्रायं मन्त्रः - ओं मारीच्यै मां हुं फट् स्वाहा | स्वबीजाधिष्ठितं च सर्वं भोजनादिकमनुष्ठेयम् | खेदे च शताक्षरमन्त्रमुच्चार्य यथासुखं विहरेदिति | || कल्पोक्तविधिना सितमारीचीसाधनं समाप्तम् || प्द्f १५७, प्. २८०) १३६. नमो मारीच्यै | ओं आः ह्रीं [ख्: ह्री, क्, ब्: ह्रीः] स्वाहा इति शिरोललाटकण्ठहृदयजानुद्वयेषु आत्मनो विभाव्य ओंकारात् सर्वं पूर्ववत् शुद्धिपाठपर्यन्तं [क्: पाठयन्तं] विधिं विधाय ओंकारेण निष्पन्नां च वज्रधात्वीश्वरीं मारीचीं द्वादशभुजां रक्तां षण्मुखीं लम्बोदरां ज्वलत्पिङ्गलोर्द्धकेशं [क्, ढ्, ग्: ज्वलितपिङ्ग्, ख्: जलित्पिङ्गो] कपालमालिनीं सर्पमण्डितमेखलां [क्, ब्: समय] व्याघ्रचर्माम्बरधरां [क्, ब्: न्वरां] चरणयुगनिपतितानेकविघ्नसन्ततिं चैत्यगर्भसूर्यमण्डले प्रत्यालीढस्थितां वैरोचनसनाथां नानावराहाकृष्यमाणरथां रक्तकृष्णहरितपीतसितप्रथमादिपञ्चमुखीं [क्, ब्: रक्तहरितकृष्णा] ऊर्ध्वकृष्णवराहैकमुखीं दक्षिणे खड्गमुषलशर##- करालवदनामतिभयानकाकारां [ख्: ककायां] चिन्तयेत् | रथमध्ये द्विभुजां तर्जनी-अशोकपल्लवहस्तां रथवाहिकां प्रत्यालीढासनां भीषणां चिन्तयेत् | स्फुरणादिकपूर्वकं स्तम्भयन् मोहयन् [क्: मोहयेन, ख्: ओमित्स्] घातयन् दुष्टसत्त्वान् ओं वज्रधात्वीश्वरि सर्वदुष्टसत्त्वान् हन [क्, ढ्, ग्: हर हर] हन दह दह पच पच ओं मारीच्यै हुं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: ओं हुं] फट् स्वाहेति मन्त्रं जपेत् | || वज्रधात्वीश्वरीमारीचीसाधनम् [ख्: रक्तमारीचिसाधनं, क्: मारीचाः साधनं, क्, ब्: माहोक्षैसाधनं] || प्द्f १५७, प्. २८१) १३७. प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टो वामक्र्धमुष्टिना [क्: क्रोड] हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु [क्, ब्: मूर्द्धञ्च] ओं फट् इति मन्त्रेण संस्पृश्य दक्षिणक्रोधमुष्टिमुन्नाम्य निर्विघ्नं चिन्तयेत् | ततो मुखशौचादिकं कृत्वा पुनरुपविश्य स्वहृदये रात्रिदिनभेदेन [क्, ख्: न्दिवस्य भेदेन, ढ्, ग्: न्दिवभेदेन] अकाराकारनिष्पन्नौ शशिसूर्यौ [क्: शरीरसूर्यं] दृष्ट्वा तदुपरि पीतं ओंकारं विभाव्य तद्रश्मिनिष्पन्नां भगवतीमग्रतो दृष्ट्वा यथालब्धपुष्पादिभिः सम्पूज्य तदग्रतः पापदेशनादिकं कृत्वा सकलं शून्यं विभावयेत् | तत ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य तदांकारपरिणतमष्टारचक्रं तन्मध्यस्थितमोंकारं परिणाम्यात्मानं [क्, ब्: णतमात्मा] वैरोचनरूपं पीतवर्णं जटामुकुटधरं रक्ताम्बरं [ढ्, ग्: म्बरधरं] शान्तं पद्मगर्भसिंहासने वज्रपर्यङ्कस्थं सर्वाभरणभूषितं बोध्यङ्गीबद्धमुद्रकं [क्: वाग्री, ढ्, ग्: बोध्यग्री] ध्यायात् | तस्य हृदये चन्द्रस्थमांकारपरिणतं अशोकपुष्पं तदुपरि मांकारं तद्रश्मीन् निश्चार्य सकलसत्त्वार्थं कृत्वा तत्रैवानीय [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: तेनैवा] प्रवेशयेत् | ततोऽग्रत आकारपरिणतं सूर्यमण्डले मांकारजां [क्, ब्: कारबीजं] भगवतीमष्टभुजां रश्मिमयीमुपदेशतो [क्: देशतीं, ढ्, ग्; देशतो] ध्यायात् | तदनन्तरं ओं मामिति मन्त्रमुच्चारयन्नात्मानं [क्, ढ्, ग्: मुच्चार्य आ, क्, ब्: मुचारयेत्] चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढां मारीचीं विभावयेत् | रथस्याधस्ताद् यंकारजवायुमण्डले हंकारनिर्मितो राहुः | तत्र भगवतीं प्द्f १५८, प्. २८२) रत्नमुकुटां अष्टभुजां त्रिनेत्रां त्रिमुखां सुपीतां मूलमुखं पीतं बन्धूकजवाकुसुमसदृशाधरं दक्षिणं रक्तं वर्तुलं वामं वाराहं सरोषं [क्: सर्वं] नीलं ललज्जिह्वं विकृतवदनं [क्: वृत] भीषणं भृकुटीकरालं वामे तर्जनिकापाशं धनुरशोकपल्लवं सूत्रं च [ख्: वामे] दक्षिणे सूच्यङ्कुशौ शरं वज्रं च नानावलयादिसर्वाभरणभूषितां विचित्ररक्तकञ्चुकोत्तरीयां प्रत्यालीढस्थां चतुर्देवतीपरिवृतां [क्, ढ्, ग्, ख्: द्दवी] चिन्तयेत् | पूर्वतो वर्तालीं [क्, ब्: वेतालीं] आलीढस्थितां चतुर्भुजां [ग्; प्रत्यालीढ, क्, ब्; लीढस्थं] वराहैकमुखीं रक्तां दक्षिणे सूच्यङ्कुशधरां [क्; सूर्पा] वामे पाशपल्लवौ [क्: यवौ] दक्षिणे वदालीं प्रत्यालीढस्थितां चतुर्भुजां वराहैकमुखीं पीतवर्णां दक्षिणे सपुष्पाशोकपल्लवससूत्रसूचीधरां [क्, ढ्, क्, ब्: सूत्र] वामे पाशवज्रधराम् पश्चिमे [क्: ओमित्स् पश्चिमे पल्लवधरां] वरालीं आलीढस्थां चतुर्भुजां पीतवर्णां [ढ्: ओमित्स्] वराहैकमुखीं दक्षिणे वज्रसूचीधरां वामे पाशाशोकपल्लवधराम् तथैवोत्तरे वराहमुखीं रक्तां उदितादित्यवर्णोज्ज्वलां प्रत्यालीढस्थितां चतुर्भुजां दक्षिणे शरवज्रधरां वामे चापाशोकपल्लवधराम् | सर्वा एताश्चैत्यकूटागारस्था नानालङ्काररत्नमुकुटरक्तकञ्चुकोत्तरीयास्त्रिनेत्रा [क्: नानारत्ना ; क्: त्तरीयास्त्रियाः] विचित्राभरणा ध्येयाः [क्: श्वेताः] |ततो जः हुं वं होः ज्ञानसत्त्वप्रवेशे [क्, ब्: प्रवेशः] मुद्रां बन्धयेत् | प्द्f १५८, प्. २८३) उभौ हस्तौ समौ कृत्वा अञ्जल्याकारमिश्रितौ [क्, ग्; मण्डितौ] | कुर्याद् विकसितावग्रावुभावङ्गुष्ठनामितौ [क्: सितागौड] || मध्यमाङ्गुलिसमाश्लिष्टौ [क्: अधमा] कुण्डलाकारचिह्नितौ [क्: तमं, ख्; ङ्गमो] | पर्यङ्केणोपविष्टेन [क्; विष्टा च] नाभिदेशे तदा [ख्: तथा] न्यसेत् || ततो भावनापूर्वङ्गमं [क्; तमं, ख्: ङ्गमो] मन्त्रं जपेत् ओं [ठिस् मन्त्र इस् ओमित्तेद् इन् क्, ब्] मारीच्यै स्वाहा | न्यूनाधिकं विधिं [ढ्: कविधिं] शताक्षरमन्त्रेण पूरयेत् ओं वज्रसत्त्वेत्यादि | विसर्जनकाले तु ओं मारीच्यै [क्: चि] मुरिति स्वमुद्रां मुञ्चेदिति [ढ्: मुदिति] | || अष्टभुजपीतमारीचीसाधनम् [क्, ब्: संक्षिप्त] || १३८. ओडियानमारीचीसाधनं भवति | प्रथमं तावत् मन्त्री [क्, ढ्, ग्: मन्त्री] स्वहृदि आकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तस्योपरि प्रथमस्य त्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं तथैव सर्वं पापदेशनादिकं कृत्वा तेनैव निष्पन्नं मांकारं तत्सर्वपरिणतां मारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखां द्वादशभुजां प्रथममुखं रक्तं द्वितीयं कृष्णं तृतीयं श्यामं चतुर्थं पीतं पञ्चमं सितं प्द्f १५९, प्. २८४) शिरःस्थितं तदूर्ध्वं वाराहकृष्णं षष्ठमुखम् अशोकचैत्यालङ्कृतां पीतवैरोचननायां लम्बोदरीं कपालमालाविभूषितां ऊर्ध्वपिङ्गलकेशां व्याडैर्विभूषितां [क्: व्यादेवी] व्याघ्रचर्मनिवसनां प्रत्यालीढस्थितां शूकराक्रान्तविघ्नां [ख्, अ: ओमित्स् शूकरा करालवदनां] दक्षिणकरैर्खड्गं वज्रं [ख्: शङ्ख] मुषलं शरं एकसूचिकवज्रं [आल्ल् ड्, ध्, ध्: रेअद् एइथेर् शूक ओर् सूक wहिछ् ओउघ्त् तो स्तन्द् fओर् सूचिक] परशुं वामे तर्जनिकापाशं कपालं अशोकपल्लवं ब्रह्मशिरश्चापं [क्, ब्: शिरं] त्रिशूलं त्रिनेत्रां रक्तवर्तुलां दंष्ट्राकरालवदनां [क्: दग्धा] रथमध्ये स्थितां अपरां देवीं द्विभुजांन् तर्जनिकापाशपल्लवसहितां [आfतेर् थिस् ढ् रेअद्स् कपालं | अशोकपल्लवं | ब्रह्मशिरः | चापं त्रिशूलपल्लवसहितां] भावयेद् अहमेव भगवती [क्, ब्: तीति] | ततो मुद्रां बन्धयेत् | वज्राञ्जलिं समाधाय मध्यमेऽथ [क्, ढ्, ग्: मोऽथ, ख्, अ: माथे] निकुञ्चनात् | अङ्गुष्ठद्वयपर्यङ्ककुञ्चिताग्राग्रविग्रहाम् [क्: ताभ्र] || मन्त्रः - ओं मारीच्यै ओं मां हुं हुं फट् फट् स्वाहा | || द्वादशभुजरक्तवर्ण-ओडियानमारीचीसाधनं [क्, ब्: अन्द् ख्: रेअद्स् ओडियानमारीचीसाधनं ओन्ल्य] समाप्तम् || प्द्f १५९, प्. २८५) १३९. पूर्वोक्तविधानेन पापदेशनानन्तरं शून्यतां विभाव्य विश्वपद्मसूर्ये रक्तमांकारबीजपरिणतां [क्, ग्: मा] ओडियानमारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखीं [ख्: ण्मुखां] द्वादशभुजां प्रतिमुखं त्रिनेत्रां रक्तकृष्णशुक्लहरितपीतदक्षिणावर्तपञ्चमुखां ऊर्ध्वकृष्णशूकरमुखां प्रथमषड्दक्षिणभुजेषु यथाक्रमं खड्गचक्रमुषलशरपरशुएकसूचिकवज्राणि [ढ्: सचिक; ओथेर्स् रेअद् शूक] वामभुजेषु तर्जनीपाशखट्वाङ्गकपाल##- चैत्यगर्भस्थामष्टनागेन्द्रभूषणशरीरामूर्ध्वपिङ्गलकेशां [क्, ग्: गर्भा] दंष्ट्राकरालवदनां शुष्कपञ्चमुण्डमालामौलिकां [क्, ख्, ग्; शुक्ल] विगलन्मुण्डमालाप्रलम्बितकन्धरां [क्; वङ्गल ; क्, ग्: कन्दरां] अनेकरत्नविरचितरथाधोविचित्रसप्तशूकरारूढां [क्: अकरे ; क्: रथो, ख्: रथाबोधि ; ढ्: चित्त ; क्, ढ्, क्: ररथारूढं] बहिरष्टश्मशानपरिवृतां [क्, ग्: रक्त] रथमध्यस्थितां पर्यङ्कनिपणां वज्रसूचिअशोकतर्जनीधारिणींरीं रक्तवर्णमारीचीं पीतकञ्चुकां [क्: पीतं ककं] नानारत्नाभरणां व्याघ्रचर्मवसनभूषितां [क्, ग्: निवसनां] रक्तप्रभां स्फुरत्पञ्चतथागतां झटिति ध्यात्वा तद्धृदयसूर्ये मांबीजविनिःसृतरश्मिशतसमानीतैर्बुद्धबोधिसत्त्वैरभिषेकं गृहीत्वा वैरोचनमुकुटिनीमात्मानं चिन्तयेत् | ततो निजबीजप्रसाधितयथालब्धसमयद्रव्यसेवापूर्वकं [क्: लथ, इ.ए., र्थ] प्द्f १६०, प्. २८६) मन्त्री तद्बीजाच्च विनिर्गताक्षसूत्रमालाकारेण हृदयान्निर्गत्य [क्: यनिर्ग] नाभौ नाभेः [क्: ओमित्स्] पुनः हृदय इत्यनेन [क्, ग्; दिनेन] चक्रभ्रमणयोगेन मन्त्रं जपेत् ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् स्वाहाअ | उत्तरकालसमाध्युपसंहारे [क्; कारं ; क्, ग्: समाधाय] जप्त्वा [क्: ओमित्स् जमा विहरे] तद्योगेनैव यथासुखं विहरेदिति | || ओडियानमारीचीसाधनम् [ईन्स्तेअद् ओf ओडियान क् रेअद्स् रक्तवर्णद्वादशभुजा] || १४०. आदौ हृदि सूर्यासने हुंकारकिरणैरानीय भगवतीमनेकविधपूजाभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा शून्यताभावनानन्तरं [क्; तानन्त] विश्ववज्राकारं चेतः [क्: चिर्भवतः] संचिन्त्य तत्परिणामेन वज्रभूमिं वज्रप्राकारादिकं ध्यात्वा तन्मध्ये श्रीओडियानपीठं [क्: ओत्रयानं पीतं, ख्: ओड्डि] त्रिकोणमारक्त तन्मध्ये सूर्यस्थपञ्चसूचिकवज्रं ओंकाराधिष्ठितवरटकं तत्परिणामेन बोधिचित्तरूपां महाप्रलयानलविस्फुलिङ्गदुर्द्धर्षामट्टाट्टहासां [क्: मत्ताद्धाट्ट, ख्; भट्टट्ट] समाक्रान्तचतुर्मारां [क्, ढ्, ग्: मालां] प्रत्यालीढपदां द्वादशभुजां षण्मुखीं प्द्f १६०, प्. २८७) त्रिनेत्रां रक्तवर्णां प्रथमदक्षिणषड्भुजेषु खड्गविश्ववज्रएकसूचिकवज्रपरशुशरमुषलान् [ख्: रेअद्स् खट्टाङ्ग ; ढ्: ओमित्स् सूचिक; ओथेर् ड्, ध्, ध्; सूक] दधानां [ख्: लदधा] वामभुजेषु मतर्जनीपाशिकात्रिशूल-अशोकपल्लवचापपाशब्रह्मशिरोधारिणीं [क्, ख्: सोपिका] नरशिरोमालाप्रलम्बितसर्वाङ्गावयवशोभां [क्, ग्: लालम्बित] व्याघ्रचर्मोत्तरीयवाससं मूलमुखं रक्तं सितकृष्णं वाममुखद्वयं पीतकृष्णं दक्षिणमुखद्वयं कृष्णोर्द्ध्ववाराहमुखं [ख्: वराह] ललज्जिह्वामूर्ध्वज्वलितपिऽऽगलकेशां वैरोचनमुकुटिनीं भुजगाष्टाभरणभूषितां [क्: जनस्था, ढ्, ग्; जगास्थ्या] निजकिरणैः सर्वतो मारविध्वंसिनीं दशदिक्पलायमानडाकिनीभूतवेताडफेत्कारहाहारवभीषणपरिवेष्टित##- क्, ग्: हत्का ; ख्, अ: कार] श्रीमदोड्डियानमारीचीमात्मानं [क्, ग्: मन्त्रोभि, ढ्: मन्नोभि] झटिति निष्पाद्य शिरःकण्ठहृदयेषु ओं आः हुं सर्वाङ्गेषु फंकारं चिन्तयेत् | ततो नाभेरुपरि विश्वकमले चन्द्रसूर्यसम्पुटमध्ये [ढ्: ओमित्स् चन्द्र] हुंकारात् मृणालतन्तुस्वभावं [ख्: वर्ण] विश्ववर्णमक्षरं चिन्तयेत् | ओं वज्रसत्त्वेश्वरि [ख्: श्वरी] सर्वदुष्टान् हन [क्: हर हर] हन दह दह पच पच ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् [ख्, अ: फट् फट्] स्वाहा हृदयमन्त्रः | ओं आः हुं भावनामन्त्रः | ओं वज्रवेतालि [क्: वेतारि, ख्: वेतालो] हुं फट् जापमन्त्रः | ओं प्द्f १६१, प्. २८८) मारीचि ओं मां हुं हुं फट् द्वितीयजापमन्त्रः | तदनु चतुःसन्ध्यासु [क्: चन्द्र] बलिमन्त्रः ओं अलल्लि [क्: आचण्डिण्डि, ख्: आरल्लि, ढ्: आरल्लि, ग्: अरण्डि | ठे मन्त्र गिवेन् इन् ख्, अ इस् हेरे उफेल्द्] होः जह् हुं वं होः ओं वज्रडाकिनि समयस्त्वं दृश्यहोः ख ख खाहि खाहि सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादापस्मारडाकडाकिन्यादय [क्: व्युत्पादो ; डाक इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] इमं इमं [ख्, अ: इदं] बलिं गृह्णथ पिबथ जिघ्रथ [जिघ्रथ fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] मातिक्रमथ महासुखविवृद्धये [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: प्रवृ] मम सहायका [क्: सर्वका] भवथं [ख्, अ: भवन्तु] हुं हुं फट् फट् [ठे सेचोन्द् फट् इस् ओमित्तेद् इन् ख्] स्वाहा | भोजनादिकं च ह्रीःकारेण हुंकारादिना वा [क्, ढ्, ख्, अ: च] संशोध्याचरेदिति | || द्वादशभुजरक्तवर्णओडियानस्वाधिष्ठानक्रममारीचीसाधनम् [ख्: ओमित्स् द्वादशभुजरक्तवर्ण ; क्: कुङ्कुम] || प्द्f १६१, प्. २८९) १४१. स्वहृदि विश्वपद्मे चन्द्रोपरि पीतमांकारं विन्यस्य तथैव सर्वं प्रतिभासमात्रमात्मानं चाकलयय ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति पठेत् | ततस्तन्मांकारेण परिणतमशोकस्तवकं पुनर्मांकारं तत् सर्वं परिणमयय भगवतीं पीतवर्णां द्विभुजां एकमुखां वैरोचनोपशोभितशिरोभागां [क्: भागोशां] रत्नमुकुटिनीं देदीप्यमानां [क्: देवयय] कनकवर्णां शूकररूपां विश्वपद्मचन्द्रे लीलया स्थितां नवयौवनोद्धतां [क्, ग्: वनवतां] ऊर्ध्वस्थितां वामकरेणाशोकवृक्षशाखाविलग्नां दक्षिणेन वरदां हारादिविभूषिताङ्गां श्वेतवस्त्रनिवसनां [ढ्: विव] स्वहृदि मांकारादनेकशूकराकाररश्मिस्फुरणेन दुष्टान् निवारयन्तीं [क्: विचार] विचिन्तयेत् | ओं मारीच्यै स्वाहा | ततो यथावद् विसर्ज्य यथासुखं विहरेद् इति | देशान्तरगमने तु अनेन मन्त्रेणात्मीयोत्तरीयाञ्चलं गृहीत्वा सप्त वारान् परिजप्य सहायस्य [क्: सदा पश्य] च वस्त्रान् गृहीत्वा यथावद् ग्रन्थिं कृत्वा गच्छेत् | चौरादिभिर्न मुष्यते [क्: पुष्य] | प्राप्ते अभिमते देशे ग्रन्थिं मोचयेदित्युपदेशः [क्: येत्यु] | यथावद् ग्रन्थिं कृत्वा सप्त वारानभिमन्त्रितमुत्तरीयाञ्चलं कृत्वा दिशो दश व्यवलोक्य दुष्टानां मुखचक्षुर्बन्धं करोमि इति विचिन्त्य श्वासं निवार्य अन्तर्जल्पाकारेण मन्त्रमुच्चारयन् ग्रन्थिं बध्नीयादिति | || अशोककान्तामारीच्याः साधनं समाप्तम् || प्द्f १६२, प्. २९०) १४२. सम्यक् प्रणम्य मारीचीं वैरोचनकुलोद्भवाम् | कल्पोक्तविधिना तस्याः कथ्यते साधनक्रमः || तत्र तावत् श्रीमारीच्युदयमण्डलाभिषिक्तो [क्: चोत्युद] मन्त्री स्वसमयसंवरपरिपालनशुद्धचित्तः [क्, ढ्; स ; क्: पारण] सकलसत्त्वाभ्युद्धरणाशय ओं फट् [क्, ग्: हडि] इत्युच्चारयन् [क्; धारण] क्रोधमुष्टिं हृदूर्णामूर्द्धसु विन्यस्य मुखशौचादिकं कृत्वा देवगृहं प्रविश्य पटादिगतमूर्त्तिं भगवतीमवतार्य मारीचीविघ्नोत्सारणमन्त्रेण् गन्धोदकं परिजप्यानेनैव पञ्चोपचारादिकं [क्: पञ्चप्र] प्रपूज्यम् | तत्रायं विघ्नोत्सारणमन्त्रः - ओं मारीच्यै हुं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं फट् | ततः स्वहृदयाक्षरेण [क्, ढ्; ओमित्] निशि [क्: निमिशि] चन्द्रमण्डलं दिवा सूर्यमण्डलं आकारेण [क्, ग्: मण्डलाका] ध्यात्वा तस्योपरि प्रथमत्रयोदशबीजं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं तप्तचामीकराभम् | ततो विश्वरश्मीन् निश्चार्य तै रश्मिभिर्निष्पन्नां भगवतीं मूर्ध्नि गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च दृष्ट्वा पूजयित्वा अभिवन्द्य च अनेन मन्त्रेण ओं मारीच्यै पुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा ओं मारीच्यै धूपं प्रतीच्छ स्वाहा ओं मारीच्यै स्वाहेत्यर्घं परिजप्य ओं मारीच्यै अर्घं प्रतीच्छ स्वाहा अभावे सति ध्यानेन वा | ततः - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् | अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः || प्द्f १६२, प्. २९१) आबोधेः शरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् | बोधौ चित्तं करोम्येष [क्: चिन्तान्तरोप] स्वपरार्थप्रसिद्धये || उत्पादयामि [क्, ग्: अद्द् परमं अfतेर् थिस्] वरबोधिचित्तं [क्: ओमित्स् वर] निमन्त्रयामि बहुसर्वसत्त्वान् [क्, ढ्: अहं] | इष्टां चरिष्ये [ड्, ध्, ध्: चरिष्यामि, wहिछ् मकेस् थे मेत्रे fऔल्त्य] वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय || इति त्रिरुच्चार्य प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेद् अनेन मन्त्रेण | ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठित्वा - बीजं मायोपमाकारं [क्: माकारं] त्रैधातुं [क्, ग्: रेअद् विचिन्त्य बेfओरे त्रैधा] च [क्: तुकञ्च] विशेषतः | दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः | न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः || इति पठित्वा [ग्: ओमित्स्] प्रतिभासमात्रमवगम्य [क्: समात्रमगम्य] ततो अनादिकारणासत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावशुद्धोऽहमित्यधिकुञ्चेत् | स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोहमिति वारत्रयमुच्चार्य ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं चन्द्रं तस्योपरि ओंकारं [क्, ग्: हु] तत्सर्वं परिणम्य श्रीमद्वैरोचननाथं पद्मगर्भसिंहासनस्थं वज्रपर्यङ्कनिषणं सुवर्णचन्द्रे बोध्यङ्गीसमाधिसमापन्नं [क्, ग्: बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री] जटामुकुटधरं शान्तं सर्वालङ्कारभूषितं ध्यायात् | ततः स्वहृदि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पञ्चविंशतिकमक्षरं प्द्f १६३, प्. २९२) परमहृदयं प्रथमस्य द्वितीयेन समायुक्तं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं विभाव्य निष्पन्नमशोकस्तवकं तस्योपरि चन्द्रस्थमांकारं ध्यात्वा तत्सर्वपरिणतमात्मानं मारीचीरूपेण भावयेत् अहमेव मारीची भगवती इति | सुपीतां जाम्बूनदप्रभाकारां [क्: नन्द] दीप्तदेहां चैत्यगर्भस्थां रक्ताम्बरधरां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां [क्, ग्: पञ्चु] नानावलयसर्वालङ्कारभूषितां कटकुण्डलकटिसूत्रकिङ्किणीनूपुररवां [क्: कटक ; क्: नवां] अष्टभुजां त्रिमुखां त्रिनेत्रां ज्वलत्स्फुरद्रश्मिमालिनीं बन्धूकज्वाकुसुमसदृशाधरां [क्, ग्: जम्बुक] वैरोचनकृतमूर्द्ध्वजां अशोकमाला शिरसि भूषितां वामकरैरक्षसूत्राशोकचापधरां दक्षिणे स्फुरद्वज्रसूचिकाङ्कुशशरोल्ललनप्रियां [क्: नारनन] प्रथमं मुखं सौम्यं विकसिताननं सुपीतकनकावदातं [क्: दानं] उत्फुल्ललोचनं [क्: वदनां] सिन्दूररेणुरञ्जिताधरं [क्, ग्: सिन्दूरेवोज्वल] शृङ्गाररसविभ्रं वाममुखं वाराहं सरोषविकृतं विकटोत्कटभीषणं इन्द्रनीलप्रभाकारं द्वादशार्कसमप्रभमुरुभृकुटिकरालं [क्, ग्: शाकार ; क्, ग्: सुभ्रु] ललज्जिह्वं भयस्यापि भयङ्करं दक्षिणमुखं सुरक्तं दिव्यज्वलद्भासुरमिव हर्म्योत्थिताशोकतरुकुसुममालावकीर्णां [क्: हर्मस्थिता ; क्: वर] तस्याः शिरसि वैरोचनं नाथं पूर्वोक्तवर्णमुद्रोपेतमधःस्तात् [चन्द्र इन् क् ; क्: द्रोपम] सप्तशूकररथगतां प्रत्यालीढस्थितां कुमारीं नवयौवनस्थाम् रथवाहकशूकराणां अधस्तात् प्द्f १६३, प्. २९३) यंभवं वायव्यमण्डले हंकारपरिणतं राहुग्रहं हस्ताभ्यां ग्रस्तं [ढ्: सन्तं] चन्द्रसूर्यौ दिवा दिनकरं निशिगतं चन्द्रमसं देवीचतुष्टयपरिवृतां ध्यायात् | तत्र पूर्वेण ओं मारीच्यै [क्: चि] वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सिद्धिमाकर्षय जः स्वाहेति एवं देवीं रक्तवर्णां वराहैकमुखीं [क्: वराह] चतुर्भुजां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां वामे पाशाशोकहस्तां दक्षिणे वज्राङ्कुशसूचिधरां सर्वाभरणभूषितां कल्पोक्तविधिना अभिप्रेतसिद्धिमाकर्षयन्तीं ध्यायात् | ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मुखं बन्ध बन्ध हुं स्वाहा | वदालीं देवीं पूर्वोक्तवस्त्राभरणतद्रूपां पीतवर्णां वामे पाशवज्रधरां दक्षिणे पल्लवसूत्रीधरां दुष्टानां मुखचक्षुषी [क्: षमपि] सीवन्तीं दक्षिणतो भावयेत् | ओं मारीच्यै वर्त्ताली वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टान् [क्: नां] स्तम्भय वं [क्, ढ्: च] स्वाहेति वरालीं देवीं तद्वत् वस्त्राभरणवर्णां तु [क्: वर्णादिन्तु] दक्षिणे वज्रसूचिहस्तां वामे पाशाशोकधरां सर्वदुष्टान् स्तम्भयन्तीं पश्चिमे न्यसेत् | ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वसत्त्वान् मे [क्: ओमित्स्] वशमानय होः स्वाहेति वराहमुखीं देवीं रक्तवर्णां तथावस्त्राभरणां च सव्येन वज्रशरधारिणीं [क्; सशर] वामे अशोकचापधरां सर्वसत्त्वानुपसर्पयन्तीं [क्, ग्: ननुराग] उत्तरस्यां दिशि न्यसेत् | प्द्f १६४, प्. २९४) ततो वज्राङ्कुश्यादिभिर्मुद्राभिः तन्मन्त्रैश्चाकर्षणादिकं कुर्यात् | ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य साधयेत् | तर्जन्यङ्कुशबन्धेन कनिष्ठया [क्: ष्ठाद्या] महाङ्कुशी बाहुग्रन्थिकटाग्राभ्यां शृङ्खलापृष्ठयोश्च पीडनादिति | ओं वज्राङ्कुशि जः इत्यनेन ज्ञानसत्त्वमाकृष्य पुरतो अर्घपाद्यादिकं दयात् | मारीचीमुद्रणम् | ततः ओं वज्रपाश हुं इत्यनेन प्रवेशयेत् ओं वज्रस्फोट वं अनेन बन्धयेत् ओं वज्रावेश होः अनेन तोषयेत् | ततः समयदेवताभिः सदाऽद्वयं कुर्यात् | तत्रेयं मुद्रा - उभौ हस्तौ समौ कृत्वा अञ्जल्याकारमिश्रितौ | कुर्याद् विकसितावग्रावुभावङ्गुष्ठनामितौ || मध्यमाङ्गुलिसमाश्लिष्टौ कुण्डलाकारबन्धितौ | पर्यङ्केनोपविष्टेन नाभिदेशे तदा न्यसेत् || एषा मुद्रा वरा श्रेष्ठा सर्वकर्मसु योजयेत् | ततोऽभिषेकं गृह्णीयात् महामुद्रया अनया || अङ्गुष्ठसत्त्वपर्यङ्का [क्: श्रष्ठा] कुञ्चिताग्राग्रविग्रहा | सममध्यमोत्तमाङ्गा [क्: मांकार, ढ्: मोंकार, ग्: माकार | सेए इन्fर] शेषा वज्राञ्जलिप्रभा || इति मूर्ध्नि स्थाप्य ओं भूः खं मां अभिषिञ्चेति मन्त्रेण वैरोचनः कनकाभो बोध्यङ्ग्यवस्थितः [क्, ढ्, ग्: ग्राव] शिरसि ध्येयः | भावनाखिन्नो जपेन्मन्त्रम् | स्वहृदि चन्द्रस्थं मन्त्रं देदीप्यमानं ओं मारीच्यै स्वाहेति दृष्ट्वा जपेत् [क्: जपयेत्] | यथाशक्त्या प्द्f १६४, प्. २९५) भावनापूर्वङ्गमं [क्: गमनं] सर्वां देवतीं समुत्तेजयन्तीं [Oन्ल्य इन् ढ्] पश्यन् [क्: पश्चा] मन्त्रं जपेत् | पश्चान्न्यूनाधिकविधिः [क्: विधे] शताक्षरेण [क्, ग्: नता] पूरयेत् | तत्रायं मन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सुपोष्यो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ [क्, ग्: अद्द् मा संशयं कुरु अfतेर् प्रयच्छ wहिछ् इस् ओब्विओउस्ल्य रेदुन्दन्त् अस् थे लेत्तेर्स् ओf थे मन्त्र गो बेयोन्द् हुन्द्रेद् इन् थत् चसे] सर्वकर्मसु च [क्, ढ्, ग्; ओमित्] मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहहहोः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः | विसर्जनकाले तु सर्वमेतत् कुशलं परिणम्य अभिप्रेतां सिद्धिमभियाच्य स्वमुद्रां शिरसि मुञ्चेत् ओं मारीच्यै मुरिति [क्: मुदि] | स्वाधिदैवतयोगेन भोजनस्नानदानशयनादिकं [क्: नानुदानाशना] सर्वं प्रकल्पयेत् | इत्यनेन क्रमेण कायवाक्चित्तरक्षां कृत्वा यथासुखं विहरेदिति | मारीच्याः साधनं कृत्वा यच्छुभं समुपार्जितम् | प्राप्नुवन्तु पदं सत्त्वा [क्: सत्या] मारीचीज्ञाननिर्मलम् || ओं ख ख खाहि खाहि गृह्ण गृह्ण गृह्णन्तु सार्वभौतिका [ढ्: तिकाः] बलिं मम शान्तिं कुर्वन्तु स्वाहेति बलिमन्त्रः | || कल्पोक्तमारीचीसाधनं समाप्तम् || || कृतिरियं पण्डिताचार्यगर्भपादानाम् || प्द्f १६५, प्. २९६) १४३. नमो मारीच्यै | प्रथमं सूर्यमण्डलं तस्योपरि प्रथमत्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं तन्निष्पन्नां मारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखां प्रथमं रक्तं द्वितीयं कृष्णं तृतीयं श्यामं चतुर्थं पीतं पञ्चमं सितं षष्ठमूर्ध्वं वराहमुखं कृष्णं अशोकचैत्यालङ्कृतां लम्बोदरीं कपालमालाशोभितां ऊर्ध्वकेशां व्याडैर्विभूषितां व्याघ्रचर्मनिवसनां विघ्नघातिनीं नानावर्णशूकररथारूढां सव्ये खड्गवज्रमूषलशरएकसूचिकवज्रपरशून् [क्, ग्: पल्लवं, ढ्: पर्शून्] धारयन्तीं वामे तर्जनिकापाशं अशोकपल्लवब्रह्मशिरश्चापं [क्, ग्: स्यावं] त्रिशूलं च [क्: ओमित्स्] इत्थं [क्, ग्: इत्यर्थ] द्वादशभुजां त्रिनेत्रां रक्तवर्णवर्तुलां मुखोच्चललत्कारां [क्: मुक्खाच्च, ढ्: मुखाद्य] रथमध्ये द्विभुजां तर्जनिकापल्लवगृहीतां पुरतो द्वितीयां भावयेत् | अहमेव मारीची भगवतीति ततो मुद्रां बन्धयेत् | वज्राञ्जलिं [क्, ग्: लीन्] समाधाय मध्यमेऽथ [क्, ढ्: मार्थे, ग्: मोऽथ] निकुञ्चनात् [आल्ल् थे थ्रेए ड्, ध्, ध्, क्, ढ् अन्द् ग्; रेअद् समाकुलं wहिछ् गिवेस् नो मेअनिन्ग्. ठिस् एमेन्दतिओन् इस् प्रोपोसेद् ओन् थे स्त्रेन्ग्थ् ओf ओथेर् सिमिलर् स्तन्शस्] | अङ्गुष्ठद्वयपर्यङ्ककुञ्चिताग्राग्रविग्रहाम् || ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् स्वाहा | || मारीचीसाधनं समाप्तम् || प्द्f १६५, प्. २९७) १४४. शासने [क्: स्वासन] कल्पमात्रोत्थे [क्, ग्: संक] सर्वोपद्रवशान्तये [क्, ग्: न्नाशाय] | मारीचीं भावयेत् प्राज्ञः [क्, ग्: प्रज्ञा] सर्वज्ञाकारप्राप्तये [क्, ग्, ढ्: सर्वज्ञता] || सर्वकत्र्यध्वसम्बुद्धमध्यवर्तिगुरोः [क्, ग्: स्तुत्वादिकत्रार्थ] पुनः | मांहृच्चन्द्रात् समापूज्य [क्, ग्: युक्त] विधिवद्देशनादिकम् [क्: वनदेवा] || प्रतिदिशाम्यघं सर्वमनुमोदे जगच्छुभम् | त्रिरत्नशरणं यामि सम्बोधौ विदधे मनः || द्वयासद्भावतः [क्, ग्: स्तम्भवातः] शून्यं निर्निमित्तमहेतुकम् | अतो हेतोः प्रणिहितं त्रिविमोक्षं जगत् स्वयम् || धर्मधातुस्थिते चैत्ये धातुहृद् बुद्धवर्त्मनि [क्, ग्: कृद्धु] | स्फुरद्बुद्धौघखव्यापिचतुरस्रादिसंयुते || बहिरन्तश्चतुष्कोणे त्रिशूकाङ्केन्दुमन्डले | दुष्टसत्त्वतलाक्रान्तगिरिराजप्रतिष्ठिते || भावयेत् तत्र मांतत्त्वमशोकस्तवकोद्भवाम् [क्: ओमित्स् तत्त्व] | शृङ्गारवीरसद्धर्षैर्जाम्बूनदसमप्रभाम् [क्, ग्: विलस ; क्, ग्: सद्धेश] || मध्येन्द्रनीलवर्णास्यां [क्, ग्: मध्यनी ; क्, ग्: वक्त्रा] ब्भयबीभत्सरौद्रकैः | करुणाद्भुतशान्तैश्च स्फटिकेन्द्वितराननाम् [क्: न्दितरै नरां] || प्द्f १६६, प्. २९८) त्रिविमोक्षमुखैस्त्र्यक्षां [क्, ग्: स्वाक्षाभा] धर्मसम्भोगनिर्मिताम् | पीताक्षभरणसद्वस्त्रां मयूखसुखवासिनीम् [ढ्: मख] || सूच्याक्षास्यानि [क्: सुष्याच्छा] सीवन्तीं बध्नन्तीं मुखचक्षुषी | हृद्गलेऽङ्कुशपाशाभ्यां [क्: हृङ्गने अ] विन्धन्तीं बाणकार्मुकैः || वज्रेण दुष्टहृद् भित्त्वाऽशोकेनासेचनापराम् | विमोक्षाष्टाष्टभिस्तान् दुष्टान् नष्टान् प्रभावयेत् || पादविकाशसंकोचादात्मदृष्टिं च तद्रतिम् | प्रज्ञोपायपदाक्रान्तां [क्: वदा] मारीचीं भावयेद् [क्, ग्: विभा] व्रती || सर्वदिक्त्र्यध्वभावात्मस्फुरत्संहारकारकान् [क्, ग्: स्त्रार्थमा] | जः हुं वं होः ब्रुवंस्तस्मिन् सर्वबुद्धान् [ढ्: ओमित्स्] प्रवेशयेत् || बुद्धाङ्गोद्भवविद्याभिर्भृतकुम्भामृताम्बुधिः [क्, ग्: कुटुम्बा] | रत्नमुकुटपट्टाङ्गां पश्येत् शाश्वतसेकधाम् || सर्वपूजाकरव्यग्रधूपपुष्पादिवज्रिभिः [क्, ग्: पूजन] | पूजां स्तुतिं च कुर्याद् वै तेन पश्येदिमां ततः || स्तम्भयन् कायवाक्चित्तमामन्त्र्य पिचुवां जपेत् | सर्वदुष्टप्रदुष्टानां चतुर्थान्तं [क्: र्थेऽन्तं] सशङ्कया || चतुःसन्ध्यं [क्, ग्: चतुम्मध्ये] त्रिसन्ध्यं [क्: ओमित्स्] वा प्रातर्वाऽष्टशतं जपेत् | भावयंस्तां महाविद्यां महार्थे तु सहस्रकम् || प्द्f १६६, प्. २९९) जप्त्वा पूजास्तुतिं कृत्वा विनाम्य शुभमर्थतः | निवेश्यात्मनि [क्, ग्: श्यान्योनि] सम्बुद्धान् गतसङ्गो विसर्जयेत् || विसर्जनमधिष्ठानं सामान्यं त्र्यक्षरं स्मृतम् | प्रतिष्ठासमये तन्त्रे कायवाक्चित्तसाधने || सन्ध्यान्तरेऽपि पूजादिपुरःसरमितो जपेत् | प्राग्विधिना पुनः प्रातर्देवीसङ्गीतिचोदितः || इमां विद्यां तथा चान्यां [क्: प्राण्यां] भावयेत् स समाजपन् | तन्त्राम्नायेन सन्मन्त्री रुचितः साधयेद् भृशम् || पिचुवालेशसंलेखाद् [क्: विरुवारेसरेखा, ढ्: पिचुवालेशालेखा, ग्: पिचुवारेशम् लेखा] यत् पुण्यं समुपार्जितम् | तेन [क्, ढ्; अनेन] लोकोऽस्तु सर्वाशः स्यामहं मञ्जुराट् स्वयम् || || श्रीमारीचीपिचुवासाधनं [क्: पिरुचा] समाप्तम् || १४५. नत्वा च मारीचीं देवीं सर्वदुष्टप्रमर्दनीम् | तस्याः साधनं वक्ष्येऽहं सर्वकर्मप्रसाधकम् || सत्त्वपर्यङ्कमासीनां हृदीन्दावोंकारभूषिताम् [क्: दीन्दु ओं] | रक्तवर्णां [ढ्: वर्णो] ज्वलद्दिव्यां [क्, ग्: द्बीजं] विश्वरश्मिसमाकुलाम् || प्द्f १६७, प्. ३००) तैर्निष्पादिताः संबुद्धाः बोधिसत्त्वा [क्: गुरुबुद्धबोधि] महर्द्धिकाः | वन्दित्वा सम्पूज्याभिमन्त्र्य नैवेद्यादि [क्, ढ्: निवे] निवेदयेत् [क्, ग्: न निवे] || अनेन मन्त्रेण - वज्रपुष्पे वज्रधूपे वज्रदीपे [क्: ओमित्स्] वज्रगन्धे [क्: वज्रराधे] वज्रनैवेद्ये ओं हुं इति सर्वत्र | ततो रत्नत्रयं मे शरणं बोधिचित्तोत्पादनं च | प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेद् अनेन ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | ततः स्थिरचलसर्वभावस्वभावान् [क्: वर] विचिन्त्य [क्: धिरित्य] बीजं च तदनु ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् | तद्बीजनिष्पन्नचक्रं तस्य वरटके भानुमण्डलं तस्योपरि षष्ठस्य पञ्चमबीजं आकार-इन्दुबिन्दुशोभितं [क्, ग्: ओमित् बिन्दु] तत्सर्वं निष्पन्ने सति मारीचीरूपेणात्मानं विचिन्तयेत् रक्तवर्णां वक्त्रद्विगुणभुजां [क्: रक्तवर्णवस्त्रां] ललितव्याघ्रचर्मनिवसनां ऊर्द्ध्वावबद्धजटां [क्: ऊर्द्ध्वार्धजटां, ढ्: उर्द्ध्वच्छटां] रत्नमुकुटिनीं [ढ्: रक्त] त्रिमुखीं उभयवराहाननां प्रथममुखं सौम्यं प्रहसिताननं सशृङ्गाररसविभ्रमं सर्वत्र त्रिनेत्रां वामं रक्तं वाराहं वज्रमुद्गरगृहीतनमस्कृतं दक्षिणमुखं वाराहं सैन्धवच्छायं वज्रपाशगृहीतपुरन्दरवन्दितं [क्, ग्: चक्र] चैत्यगर्भकृष्णक्रोडालीढेन स्थितां अधो हरिहरब्रह्मादयो मर्द्दिता वसुलोकपालाः सर्वे भीतास्त्रस्ता भट्टारिकावन्दनामाज्ञां [क्: चन्द, ढ्: मन्द] च कुर्वन्तः स्थिताः आकर्णपूरितधन्वीं [क्: वृधीं] अशोककलिकानिभेन प्द्f १६७, प्. ३०१) शरेण साध्यं हृदि विन्धयन्तीं [क्: विश्ववन्तीं] विचिन्तयेत् रक्तकञ्चुकोत्तरीयां सर्वालङ्कारभूषितां अशोकबद्धमकुटां वामकरेणाशोकपुष्पवसुपुष्पधृतां [ढ्: पल्लव] हृदि तर्जनीस्थितां वज्रपाशमहाकपालसूत्रशिरोभद्रघटगृहीतहस्तां दक्षिणे सूचिअङ्कुशभिण्डिपालखड्गकर्त्रिवज्रदण्डकुलिशहस्तां नृपावर्त्तक(##? [बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री ; क्: अद्द्स् समाधि बेfओरे समा] जटामुकुटधरं शान्तं ज्ञानोन्मीलितचक्षुषं [क्: ज्ञानात्क्षालित, ढ्; ज्ञानात्माशोभित] शिरसि विचिन्त्य सर्वकर्म समारभेत् | यथोपदेशतः [क्, ग्: देशं] ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य [क्: वसो] साधयेत् | अभिषेकं [ग्: ओमित्स् अभिषेकं रतस्य] कवचपट्टबन्धपूजास्तुतिं च कृत्वा पश्चात् जापं समारभेत् | यथाहि गेहे ज्वलति प्रदीपो [क्: प्रदायो] अकम्पमानानिलप्रयुक्तः [क्, ग्: कम्प] तथाहि धर्मो ज्वलते [ढ्: ज्वलन्तं] शरीरे एकाग्रचित्तस्य जपे रतस्य | ततो मुद्रां बन्धयेत् | अङ्गुष्ठसत्त्वपर्यङ्का कुञ्चिताग्राग्रविग्रहा | सममध्यमोत्तमाङ्गा शेषा वज्राञ्जलिप्रभा || हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्नि अवस्थाप्यानेन ओं मारीच्यै हुं [क्: ओमित्स्] सर्वदुष्टान् मर्दय हुं फट् | अष्टमस्य तृतीयचतुर्थयोस्तृतीयं सप्तचतुर्थेन [ढ्: सम्पूरयेत् तथैनं] पूरितं तौ प्रथमद्वितीयेन भूषितौ शुक्लं इन्द्राननं प्रदोषे मध्यमया शान्तिमन्त्रं प्रकाशितम् | ओं प्द्f १६८, प्. ३०२) मारीच्यै [क्: त्रि] देवदत्तस्य शान्तिं कुरु स्वाहा | प्रथमस्य त्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं [क्: ओमित्स् बिन्दु] प्रत्यूषे मध्यमया पीतं कौबेराननं पौष्टिके मन्त्रमुदाहृतम् | ओं मारीच्यै देवदत्तस्य पुष्टिं [क्: ओमित्स् पुष्टिं कुरु देवदत्तस्य] कुरु ओं | अष्टमस्य चतुर्थं च प्रथमस्य त्रयोदशं षोडशेन समायुक्तं अर्द्धरात्रौ वाऽन्यत् रक्ताऽनामिकाकया वश्यवर्णप्रभेदितम् | ओं मारीच्यै देवदत्तस्य वशमानय होः | हपरं षष्ठेन संयुक्तमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं [क्: मन्बिन्दु] मध्यसाध्यप्रवेशितं [क्: मध्यप्रवे] षष्ठस्य तृतीयकं चतुर्थ्याद्यर्थिनं कृष्णयाम्यास्यो मध्याह्ने अभिचारं [ढ्: अरारं] तर्जन्या एष मन्त्रः प्रचोदितः | ओं मारीच्यै देवदत्तं मारय हुं फट् | तृतीयातृतीयकं बीजं षोडशेन समायुक्तं [ढ्: ओमित्स्] सर्वाकर्षणमुत्तमम् | ओं मारीच्यै अमुकस्य सिद्धिमाकर्षय जः | मारीच्या मण्डलाभिषिक्तो गुरुभक्तोऽथ सत्यवाक् सिध्यति | तस्य [क्: ओमित्स्] देवताजप्तविद्यस्य न संशयः | कोटिजापेन मन्त्रः स्यात् | पटस्याग्रतः सुजप्तेन [क्: स्वजन्तचान, ढ्: प्रधान] सिध्यन्ति सर्वकर्माणि मनोऽभिरुचितं यद्भवेत् | मारीच्युद्भवतन्त्रस्य लिखितं साधनं वरम् | अनेन कुशलमूलेन सत्त्वा भवन्तु सौगताः || || मारीच्याः साधनम् || प्द्f १६८, प्. ३०३) १४६. संक्षिप्तमारीचीसाधनं विधीयते | स्वहृदि चन्द्रे मांकारं ध्यात्वा तद्रश्मिभिर्न्निष्पन्नान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् अग्रतो दृष्ट्वा वन्दित्वा संपूज्य पापदेशनादिकं कुर्यात् | ततः सर्वधर्ममात्मानं च मायोपमाकारेण प्रतिभासमात्रं बीजं विचिन्त्य स्वभावशुद्धिं पठेत् | ततः शून्यताधिमोक्षं कुर्यात् | ततस्तद्बीजपरिणतं अशोकस्तवकं तदुपरि चन्द्रस्थमांकारं एतत् सर्वं परिणम्यात्मानं मारीचीरूपं पश्येत् | तत् पीतवर्णां [ढ्: पीतां] त्रिमुखां [क्, ग्: ओमित्] त्रिनेत्रां अष्टभुजां रक्ताम्बरधरां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां सर्वालङ्कारभूषितां वैरोचनकृतमूर्द्ध्वजां स्फुरद्रश्मिमालाकुलां बन्धूकजवाकुसुमसदृशाधरां [क्: जम्बुकबीज] वामकरे तर्जनीपाशचापाशोकपल्लवसूत्रधरां दक्षिणे वज्रशर-अङ्कुशसूचीधरां चैत्यगर्भस्थितां सप्तशूकररथगतां प्रत्यालीढपदां कुमारीं यौवनस्थितां उत्फुल्ललोचनाम् [क्, ग्: फुल्लेन्दीवराननी ; ढ्: अद्द्स् स्थितां] | तदस्या मूलमुखं सौम्यं सशृङ्गारं वामं कृष्णं सरोषं त्राराहं भृकुटिकरालभयानकं ललज्जिह्वं दक्षिणमुखं सुरक्तं चटुलं [चतुरं इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्] पद्मरागसन्निभं हर्म्यस्थिताशोकतरुकुसुमावकीर्णां अधस्ताद् वायुमण्डलं हंभवराहुं चन्द्रसूर्यौ ग्रसमानं [क्: ग्रहा] चतुर्देवीपरिवृतां भगवतीं ध्यायात् | तत्र पूर्वेण वर्त्तालीं देवीं रक्तवर्णां चतुर्भुजां वामकराभ्यां पाशाशोकौ दक्षिणाभ्यां वज्राङ्कुशसूचिधरां प्द्f १६९, प्. ३०४) दक्षिणतो वदालीं देवीं पीतवर्णां [क्, ब्: ओमित्स् पीत] चतुर्भुजांन् वामकराभ्यां [क्, ढ्: वामाभ्यां] पाशवज्रौ दक्षिणे अङ्कुशैकसूत्रिधरां [क्: अद्द्स् तारां अfतेर् थिस्] पश्चिमतो वरालीं देवीं तद्द्रूपधरां वामकराभ्यां पाशाशोकौ दक्षिणाभ्यां वज्रसूचिधरां उत्तरे वराहमुखीं देवीं रक्तवर्णां चतुर्भुजां वामकराभ्यां अशोकचापौ दक्षिणाभ्यां शरवज्रधरां ध्यायात् | सर्वाश्चैता रत्नमकुटा वराहैकमुखाः त्रिनेत्रा विचित्राभरणा रक्तकञ्चुकोत्तरीया ध्यायात् | ततो वज्राङ्कुश्यादिमुद्राभिस्तन्मन्त्रैर्ज्ञानसत्त्वस्याकर्षणादिकं [क्, ग्: न्मन्त्रं क्षा] कुर्यात् जः हुं वं होः इत्यनेन | ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य तोषयेत् | ततो मारीचीमुद्रयाऽद्वयं कुर्यात् | भावनापूर्वकं जापं कुर्यात् ओं मारीच्यै स्वाहा | सर्वकुशलं परिणम्य विसर्जयेत् ओं मारीच्यै मुरिति | || संक्षिप्तमारीचीसाधनं समाप्तम् || प्द्f १६९, प्. ३०५) १४७. नमो [ख्, अ: ओमित्स् fरोम् थे बेगिन्निन्ग् उप् तो कुर्वाणां सीमबन्धनं] मारीच्यै | सत्त्वपर्यङ्कस्थितो धीमान् आलम्बितमहाकृपः | प्रातः [ईन्स्तेअद् ओf थिस् लिने क् हस् सायं चन्द्र सितोऽक्षरेण भावयेत्] सायं च हृच्चन्द्रे सितौंकारेण भावयेत् || वैरोचनाख्यमात्मानं तत्करैः सर्वतः सितम् | प्राकारं चतुरं [ढ्: लं] चैत्यभूषितोर्द्ध्वं [क्, ग्: भूतो] ज्वलत्प्रभम् || रक्षार्थं पुरतः पश्चात् सव्ये सव्ये वामेऽथ मूर्द्धनि [क्, ग्: मूद्ध्नि] | क्रमान्मात्रादि दारादि [ढ्: दास्यादि] मातुलादि सुतादि च || प्रतिमापटकल्पेन [ढ्: कल्पा] मिश्रपुष्पादिसम्भवात् | ततो हृच्चन्द्रमांपीतमाराशोकच्छटोद्भवा [क्: गांवित ; मासं ; क्: च्छतोभ] || चिन्तयेदार्यमारीचीं सूचीसूत्रधरारूपाम् | उत्थानाभिनयां सव्ये नासारन्ध्रेण तां पुनः || संस्थाप्य स्यूतनेत्रास्यदुष्टान् प्राकारतो बहिः | कुर्वाणामसकृन्नद्धबोध्यङ्गीधारणीं पठेत् || तत ओं आदि [क्, ग्: ओमित् ; क्: माटि] मारीच्यै स्वाहा मन्त्रो यथाबलम् | जप्योऽर्थमन्त्रविद् वामनासारन्ध्रेण [क्: विद्धामु] तां हृदि || प्द्f १७०, प्. ३०६) प्रवेश्याशोककान्ता स्याद् रश्मिजैः पीतशूकरैः | बहिः सम्पिष्ट्य [क्: सापीष्ट] तद्दुष्टैः कुर्वाणां सीमबन्धनम् || हेमाभशूकरारुढां तप्तकाञ्चनभास्वराम् | लीलयोर्द्ध्वस्थितां चन्द्रबिम्बाम्भोरुहसंश्रयाम् || अशोकवृक्षशाखाग्रविलग्नां वामपाणिना | बिभ्रतीं [क्: चित्रति] वरदाकारदक्षिणकरपल्लवाम् || दीप्तरत्नोपशोभेन [क्, ढ्, ग्: दीप्तानलो] मौलिना बुद्धशेखराम् | श्वेतवस्त्रां [क्: नस्तां, ख्, अ: वर्णां] नमस्यामि मारीचीमभयप्रदाम् || || आर्यमारीचीधारणीपाठोपदेशः [क्: यथो, ढ्, ब्: पीठो ; आfतेर् थिस् साधन थे fइर्स्त् पर्त् ओf ड्, ध्, ढ्: चोमेस् तो अन् एन्द् ओन् थे रेवेर्से सिदे ओf fओलिअ १४६, अन्द् थे एन्द् इस् मर्केद् wइथ्त् हे उसुअल् Bउद्धिस्त् fओर्मुल नमो धर्माय नमो बुद्धाय नमो सङ्गाश्च] || १४८. पर्णशवर्यै नमह् | पर्णशवरीसाधनमुच्यते [पर्णशवरीसाधनमुच्यते इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] | पूर्ववत् सर्वं विधाय स्वहृदि सितपद्मचन्द्रमण्डले पीतपंकारजं वज्रं [क्, ढ्, ग्: ओमित्स्] तद्वरटके पंकारं तत्सर्वपरिणतां भगवतीं पीतवर्णां त्रिमुखां त्रिनेत्रां षड्भुजां प्रथममुखं पीतं [क्, ब्: कनकवर्णं] दक्षिणं सितं वामं रक्तं ललितहासिनीं प्द्f १७०, प्. ३०७) सर्वालङ्कारधरां [क्, ब्: शोभं] पर्णपिच्छिकावसनां [क्, ढ्, ग्, क्, ख्, अ: पल्लव] नवयौवनोद्धतां [क्: नाच्छतां, क्, ब्: नोदयां] पीनां खर्वलम्बोदरीं [खर्वलम्बोदरीं ललज्जिह्वां fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] ललज्जिह्वां दक्षिणभुजैः वज्रपरशुशरधारिणीं [क्, ब्: ओमित्स् शर] वामभुजैः सतर्जनिकापाशपर्णपिच्छिकाधनुर्धारिणीं [क्, ग्: पल्लव] पुष्पावबद्धजटामुकुटस्थाक्षोभ्यधारिणीं सूर्यप्रभामण्डलिनीं [क्: ओमित्स्] अधो [क्, ब्: ओमित्स्] विघ्नान् निपात्य सितपद्मचन्द्रासने प्रत्यालीढस्थां हृद्वाममुष्टितर्जन्याधो [ख्: वाम] विघ्नगणान् सन्तर्ज्य दक्षिणवज्रमुष्टिप्रहाराभिनयाम् [क्, ब्: अद्द्स् अfतेर् थिस् नयेन सन्धार्य अनया मुद्रया हृद्यादिकमाशयेन मुद्रां स्वाभाविकज्ञान्सत्त्वप्रवेशादिकं निष्पाद्य पशूनामयुतमेकेनाभिमन्त्र्य सर्वोपद्रवनाशं मन्त्री चिन्तयेत्] |अथ [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ओमित्] तथैव चतुर्भुजां वामभुजयोः सतर्जनिकापाशपर्णपिच्छिके [क्: ओमित्स् पाश] दक्षिणभुजयोर्वज्रपरशुधारिणीमतिभयदां [क्: मतीतपरां] भावयेत् | ततो मन्त्रं जपेत् ओं पिशाचि पर्णशवरि सर्वमारिप्रशमनि [क्, ब्: मार ; क्: प्रणयनि स्वाहा | ततो यथावद् विसर्ज्य यथासुखं विहरेदिति | || पर्णशवरीसाधनम् || प्द्f १७१, प्. ३०८) नोत् च्लेअर् प्द्f १७१, प्. ३०९) नोत् च्लेअर् प्द्f १७२, प्. ३१०) स्वाहा | ओं गौरि गान्धारि चण्डालि मातङ्गि पूक्कसि स्वाहा | ओं अङ्कुरे मङ्कुरे कुरुकुरे [ख्: कुररे] पर्णशवरि स्वाहा | ओं नमः सर्वशवराणां [क्: सराणां] महाशवराणां भगवति पिशाचि पर्णशवरि पिशाचि [क्, ग्; ओमित्] पर्णशवरि [पर्णशवरि द्भयौ (?) इस् ओमित्तेद् इन् अल्ल् ड्, ध्, ध् एxचेप्त् ख्] पिशाचि पाशपरशुधारिणि यानि कानिचिद् भयानि(यौ) स्वाहा | ओं पिशाचि पर्णशवरि ह्रीः हः [क्, ग्: ज] हुं फट् पिशाचि स्वाहा | || आर्यपर्णशवरीताराधारणी [ढ्, ग्; ओमित् तारा ; ख्; धारिणी] समाप्ता || १५१. ओं नम आर्यप्रज्ञापारमितायै | अथातः सम्प्रवक्ष्यामि प्रज्ञापारमितोदयम् | यस्यां [क्, ब्: यया] भावितमात्रायां [क्, ग्, ख्, क्, ब्: भाषित ; क्, ब्: मात्रया] निग्रहः [क्, ब्: सर्वपरप्रवादियिजयो भवेत्] सर्ववादिनाम् || द्विभुजामेकवदनां सितवर्णां मनोरमाम् | अर्द्ध चर्चरकेशां [क्; चन्दन] च श्वेताम्भोरुहसंस्थिताम् [क्, ब्: म्बुजसं] || पद्मं दक्षिणहस्ते तु रक्तवर्णं विभावयेत् | प्रज्ञापारमितां वामे वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् || प्द्f १७२, प्. ३११) सर्वालङ्कारसम्पूर्णां [भूषिताङ्गीं] भावयेन्नाभिमण्डले | अंकारज्ञानसम्भूतां [क्, ब्: निष्पन्नां] परमानन्दकारिणीम् || समयसत्त्वं [क्, ढ्: समयं सर्वसत्त्वं विनिष्पाद्य, ग्: सर्वसत्त्वं एत्च्., ख्: समयसत्त्वं विनिष्पाद्य] निष्पाद्य ज्ञानसत्त्वस्य भावना | षण्मासाभ्यासयोगेन प्रज्ञापारमिता भवेत् [ग्: भावयेत्] || सप्तरात्रप्रयोगेण सर्वशास्त्रविशारदः [क्, ढ्, ग्: मन्त्र] | लक्षजापप्रयोगेण शतश्लोकं [क्, ग्: श्लोका, ढ्: श्लोको, ख्; श्लोकान्] दिने दिने | करोति चाप्रयत्नेन शतग्रन्थं च धारयेत् || तत्र मन्त्रपदानि भवन्ति - ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि [क्: रिद्धिरि, ढ्: द्धिरि, ग्: रिद्धि] बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा | अनेन [क्, ब्: अद्द्स् अकाकरुदिते बेfओरे अनेन; थिस् अप्पेअर्स् तो बे रेदुन्दन्त्] मन्त्रेण सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा अयाचितमारनालं [ख्, अ; स्वपा] षण्मासं यावत् [क्, ब्: यः पिवति पाज्ञो] पिबेत् | महाप्राज्ञो भवति | ओं प्रं स्वाहा अयं [ख्: अयञ्च] मन्त्रः | अक्षोभ्यमुद्रिता चेयम् | || इति शुक्लप्रज्ञापारमितासाधनम् [ख्: इति प्रज्ञा, क्, ब्: प्रज्ञा] || प्द्f १७३, प्. ३१२) १५२. पूर्वोक्तविधानेनाकारजचन्द्रे पीतधीःकारजविश्वपद्मे पीतहकारमकारादिषोडशस्वरपरिवेष्टितं [क्, ग्, ख्, अ: ढ्: हः] बहिः ककारादिद्वात्रिंशद्वर्णपरिवृतं [क्, ग्; शदर्थ; सिच्. ओउघ्त् तो बे द्व्यञ्जन] भावयेत् | ततः [क्: ततस्तोश्री, ढ्, ख्, ख्, अ: द्रोप् श्री०] श्रीलास्या माल्या नृत्या गीता पुष्पा धूपा दीपा गन्धा इत्यष्टौ योगिनीः [क्; योगिनिः, ख्: योगिनीः; सिच्. ओउघ्त् तोबे योगिन्यः] | एतत्सकलपरिणामेन ज्ञानचन्द्र उदेति प्रभाभास्वरः तदुपरि पद्मं तदुपरि प्रज्ञापारमितापुस्तकं तदुपरि द्वितीयं चन्द्रमण्डलं तदुपरि द्वितीयपुस्तकम् |सर्वमेतत् परिणम्य भगवती प्रज्ञापारमिता पीतवर्णा द्विभुजैकमुखी पञ्चतथागतमकुटी व्याख्यानमुद्रावती [क्: भवति] विश्वदलपद्मे चन्द्रासनासीना सर्वालङ्कारवस्त्रवती वामदक्षिणपार्श्वे उत्पलस्थप्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणी [ख्: धारणीमन्त्रः] | मन्त्रः - ओं [ख्: अद्द्स् हुं अfतेर् ओं] आः [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: अः] धीः हुं स्वाहा | पीतओंकारो ललाटे शुक्ल-आकारः [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: अः] कण्ठे पीतधीःकारो हृदि कृष्णहुंकारो नाभाविति जापकाले चत्वार्यक्षराणि अनुचिन्तयेत् | || इति कनकवर्ण प्रज्ञापारमितासाधनं [ख्, अ: पीत, ग्; पीतवर्णवर्ण] समाप्तम् || प्द्f १७३, प्. ३१३) १५३. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्तपद्मे चन्द्रस्थपीतधीःकारपरिनतां प्रज्ञापारमितां पीतां [क्: ओमित्स्] अक्षोभ्यान्तःस्थजटामुकुटिनीं व्याख्यानमुद्राधरां पुस्तकसहितनीलोत्पलं वामपार्श्वे धारिणीं [ख्: धारणीं] पट्टांशुकोत्तरीयां दिव्यवस्त्रालङ्कारिणीमित्येवं ध्यात्वा ओं धीः श्रुतिस्मृतिविजये स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् | || पीतवर्णसंक्षिप्तप्रज्ञापारमितासाधनं [क्: संक्षेप, ख्: संक्षिप्त] समाप्तम् || १५४. प्रज्ञापारमितायै नमः [Fरोम् थे नमस्कार तो तदुच्यते इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] | प्रज्ञापारमिताया योगं तदुच्यते | पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदि सितारविन्देन्दुमण्डले सितप्रंकारं [क्: प्र, ढ्; प्रा, ग्: प, क्, ब्: पं] विन्यस्य तथैव पूर्ववत् सर्वं विधाय पंकारपद्मपरिणतां [क्: यं, क्, ब्: पं, ख्: पं] भगवतीं द्विभुजां एकमुखां शुक्लां [रत्नमुकुटधारिणीं अfतेर् शुक्लां इस् wरोन्ग्ल्य अद्देद् इन् क्, ब्] आगमाधिगमरूपां [क्, ब्: गमात्मकां, क्: गमसुरूपां, ग्: गमसरूपां] रत्नमकुटधारिणीं प्रज्ञापारमितापुस्तकाङ्कितकमलद्वयां प्द्f १७५, प्. ३१४) वामदक्षिणपार्श्वयोरन्तरुत्थितं [क्, ग्: रन्तरस्थित] सन्धार्य कराभ्यां व्याख्यानमुद्रामाबद्ध्य सितपद्मचन्द्रे वज्रपर्यङ्किनीं नवयौवनोद्धतां विचित्रवस्त्रालङ्कारभूषितां प्रतिभासमात्रां प्रस्फुरन्नानारश्मिसमूहैर्गगनमापूरयन्तीं [क्, ब्: पूर्यन्तीं] प्रदीपमालामिवाप्रतिघां [क्, ग्: भां] अनेकप्रज्ञापारमितास्फुरणसंहरणयोगेन सर्वमेकस्वभावाधिमोक्षेण [क्, ग्: मोक्षणचेतोवद्भा] च तावद् भावयेत् यावत् प्रज्ञापारमितां साक्षान्न कुर्यात् | तत औद्धत्यं [क्, ग्: उद्धृत्यं] यदा भवेत् तदा सितपद्मं नासाग्रे चणकप्रमाणमालिखितमिव विभाव्य तत्रस्थां प्रज्ञापारमितां अतिसूक्ष्मामुक्तरूपां [क्, ढ्: सूक्ष्मां मुक्त] एकाग्रमनाः पुनः [क्, ब्: ओमित्स्] पुनराकलयन् [क्, ब्: रवलोकयन्] भावयेत् | तत्र [ख्: तत उ, ढ्, ग्: ततो उ, क्: तदु] उत्पत्तिपक्षे मन्त्रः ओं प्रं स्वाहा निष्पन्नपक्षे [क्: निष्प्रक्षण, ग्: निष्पन्नम, ख्: निष्पन्नपक्षेण] मन्त्रोऽस्तीति परमार्थक्रमः प्रज्ञापारमितायोगोपदेशलब्धः [क्, ब्: मितोपदेश] | सङ्घदत्तस्य पुत्रेण [क्: मूत्रेण] कुलनाम्ना च यत्नतः [क्: कुलन्नानाभयन्ततः] | लिखितं साधनं स्पष्टं [क्, ग्: पुस्तकं] सर्वसत्त्वार्थहेतुतः || || इति सितप्रज्ञापारमितासाधनं [ख्: ओमित्स् सित] समाप्तम् || प्द्f १७५, प्. ३१५) १५५. प्रज्ञापारमितादेव्या राजते भावनाविधुः [क्: गेवना] | यस्योदयेन [क्, ग्: पायेन] निद्राति वादिनां मुखपङ्कजम् || कृपावान् सुखासनस्थो योगी स्वहृदि शुक्लपंकारपरिणतं [क्, ग्: प] पद्मं ततश्च अभवं [ढ्, ख्, अ: अं] चन्द्रमण्डलं तत्र शुक्लमकारं [ढ्: शुभ्र] ततो निर्गतै रश्मिभिः नभसि गुरुं प्रज्ञापारमितां बुद्धबोधिसत्त्वांश्च पश्येत् | तान् बीजनिर्गतान् [ढ्: तेन] पूजोपचारेण पूजयेदिति पूजा | एवं वन्दना [क्: नानि] त्रिशरणगमनं पापदेशना अकरणसंवरः पुण्यानुमोदना आत्मनिर्यातनं [क्, ग्: सत्त्वा इत्यानं] पुण्यपरिणामनं बोधिचित्तोत्पादो जिनमार्गाश्रयणम् | परसौख्यसम्पदिच्छा [क्, ग्: परमसुखे, ढ्, ग्: परसुख, ख्, अ: परमसौख्य] मैत्री परदुःखापनयनसमीहा करुणा मोदन्तां सत्त्वा इत्याकारा मुदिता मित्रोदासीनशत्रुषु [क्: दान, ग्; दार] अनुनयप्रतिघविरहाकारा [क्: हान्ता] संस्कारसमतया सत्त्वमात्रमेतदित्याकृतिरुपेक्षा इति चिन्तयेत् | ततः शून्यता | शून्यताबोधको मन्त्रः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति [शून्यता इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्, ग्] | ततः पद्मं ततः चन्द्रं विभाव्य तन्मध्ये बीजं ततः शुद्धस्फटिकघटितां भगवतीं एकाननां कृष्णोर्द्ध्वचर्चरकेशपाशां [क्, ग्: वर्द्धन] द्विभुजां कृतपर्यङ्कां रक्ताधरपाणिपादतलां [क्, ग्: धरं ; क्, ग्; धरां] प्द्f १७६, प्. ३१६) सर्वालङ्कारभूषितां शुभ्राम्बरधरां सनालरक्तकमलकृतदक्षिणपाणिपल्लवां तदन्यकरेण [क्, ग्: अद्द् हुं अfतेर् करेण] हृदयविलिखितपुस्तकां आत्मानं प्रज्ञापारमितास्वभावमुत्पाद्य नाभिमण्डले एवमपरामपि भगवतीं सर्वालङ्कारधारिणीं भावयेत् | अस्याश्च हृदि पद्मे [क्, ढ्, ग्: पद्मचन्द्र] चन्द्रबीजं ततः स्फुरन्तीभिः प्रभाभिरङ्कुशाकाराभिरनादिसंसिद्धां भगवतीं जः इति मन्त्रेणाकृष्य [क्: समयाभ्यर्च्य] समभ्यर्च्य हूं इति प्रवेश्य वं इति बद्ध्वा होः इति सन्तोषयेत् [आfतेर् थिस् क्, ग्: रेपेअत् व्य समभ्यर्च्य सन्तोषयेत्] | तदनु बीजात् स्फुरणेन निर्गतान् अनेकलोकधातुस्थानां सत्त्वानामर्थं कृत्वा अनन्तान् प्रज्ञापारमितानिर्माणकायान् पुनस्तत्र तान् संहरन् भावयेत् | खिन्नः स्फुरणं संहृत्य भगवत्यहङ्कारेण व्यवहरेत् | एवं मध्यसन्ध्यायां [सन्ध्या इस् द्रोप्पेद् इन् ग्] अवसानसन्ध्यायां तु स्फुरणं विभाव्य आहृत्य तदहङ्कारेण सुप्यादिति [क्: पुष्या] | पुनः प्रभातसन्ध्यायां मुःकारेण विसृज्य तथैव भावयेत् | तत्रायं जपविधिः | हृद्बीजाक्षरमध्याद् बहिर्देवीमुखविवरेण निःसृतानि नाभिम.डलेन तत्रैवानुप्रविष्टानि स्फटिकाक्षमालाकाराणि शुक्लानि मन्त्राक्षराणि स्फुरणमुपसंहृत्य देवताहङ्कारेण जपेत् | तत्रायं जप्यो मन्त्रः - ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल [क्: ओमित्स्] ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा | एवं भावयन् योगी अचिरेणैव कालेन सर्वशास्त्रकोविदो भवति | इति प्रज्ञापारमिताभावनाक्रमः | प्द्f १७६, प्. ३१७) विधायासादितं पुण्यं प्रज्ञापारमितोदयम् | यत् [क्, ग्: यत्ने] तेनेदं जगद् भूयात् प्रज्ञापारमितोदयम् || || शुक्लप्रज्ञापारमितासाधनम् || || कृतिरियं पण्डितश्रीपद्मवर्द्धनपादानाम् || १५६. स्वहृदये अकारोत्थचन्द्रमण्डले धीःकारं विन्यस्य तस्माद् विनिर्गतरश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्यानीयाग्रतो विचित्रासनोपविष्टान् दृष्ट्वा मनसा वन्दनापूजापापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पाद##- ततः शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्युक्त्वा शून्यतां भावयेत् | ततस्तदेव चित्तं झटिति चन्द्रस्थधीःकारं दृष्ट्वा तत्परिणतां प्रज्ञापारमितां जटामुकुटिनीं चतुर्भुजां एकमुखीं हस्तद्वयेन धर्ममुद्राधरां [धर्ममुद्रा wहिछ् इस् fओउन्द् इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्; सेएम्स् तो बे अ चोन्त्रच्तेद् fरोम् ओf धर्मचक्रमुद्रा] नानारत्नाभरणभूषितां सुवर्णवर्णोज्ज्वलां वामभुजासक्तप्रज्ञापारमितान्वितनीलोत्पलधरां विचित्रवस्त्रपरिधानोत्तरीयां दक्षिणहस्तेनाभ्यप्रदां रक्तपद्मोपरि चन्द्रासने वज्रपर्यङ्कस्थां भगवतीं विभाव्य ततो दृढाहङ्कारं कुर्यात् प्द्f १७७, प्. ३१८) या भगवती प्रज्ञापारमिता साऽहं योऽहं सा भगवती प्रज्ञापारमिता | ततो मन्त्रन्यासं कुर्यात् | कण्ठे ओं धीः जिह्वायां ओं गीः कर्णयोः ओं ज्रीः [ग्: जीः] | ततः स्वहृदये रक्त-आःकारोद्भवरक्ताष्टदलपद्मं कर्णिकाकेशरान्वितं विचिन्त्याक्षराणि विन्यसेत् मनसा पद्मपत्रे [क्, ग्: पद्मान्ते] कर्णिकायां च पीतानि | पूर्वपत्रे नमः आग्नेययां पत्रे भगवत्यै दक्षिणपत्रे प्रज्ञापारमितायै नैऋत्यां अमृतगुणायै वारुणपत्रे भक्तिवत्सलायै वायव्यपत्रे सर्वत्थागतज्ञानपरिपूरितायै कौवेरपत्रे सत्त्ववत्सलायै ऐशानपत्रे तद्यथा ओं धीः कर्णिकायां पूर्वेण [क्: पूर्वशत्रु] श्रु आग्नेययां ति दक्षिणे [क्: ओमित्स् दक्षिणे स्मृ] स्मृ नैऋत्यां ति वारुणे वि वायव्ये ज कौवेरे ये ऐशाने स्वाहा एवं मन्त्राक्षराणि विन्यस्य जपेत् | एतान्येवाक्षराणि विचिन्तयेत् | त्रिसन्ध्यं अष्टसहस्रं वा षण्मासान् [क्, ग्: श्मशानासनो] यावत् संवत्सरं वा ततः श्रुतिधरो भवति | || कनकवर्णप्रज्ञापारमितासाधनं सत्पाप्तम् || प्द्f १७७, प्. ३१९) १५७. क्वचिन्मनोरमे स्थाने निषद्य च [क्, ग्: वा] सुखासने | मैत्रीकृपान्वितो [क्, ग्: द्वयान्वितो] योगी मन्त्रमुच्चारयेत् त्रिधा || ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | इति स्थिरचलान् भावानात्मदेहं [क्, ग्: भवाना, ढ्: तावाना] च सर्वथा | शून्यं विभाव्य चित्तेन स्वप्ने स्वप्नसमेन तु || पंकाराक्षरनिष्पन्नपद्मचन्द्रासनस्थितं [ख्, अ: यं] पीतधीःकारमारोप्य तेनात्मानं भगवतीं प्रज्ञापारमितां द्विभुजां विचित्रभूषणां विचित्रवस्त्रधरां व्याख्यानमुद्रया समुपेतसत्कराम् - शृङ्गारैकरसोपेतां वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् [ढ्: सुस्थितां] | सपुस्तकनीलाब्जं [क्, ग्: विलाक्षचित्राणा] च बिभ्राणां वामपार्श्वतः || शिरःकण्ठहृअदयेषु स्थानेषु चन्द्रसंस्थिताः || त्रितत्त्वकं ओं आः हूं ओं काःकारयोर्मध्यचन्द्रे [क्, ग्: द्रोप् ओं] धीःकारं पीतरश्मिकम् | विभाव्य च ततः पीतां रूपिणीं भावयेद्(त्) व्रती || प्रज्ञां प्रज्ञापारमितां [ग्: ओमित्स् पारमितां प्रज्ञा, क्, ढ्: ओमित् प्रज्ञा] प्रज्ञासम्बृतियोगतः | परमार्थं गतं [ख्, अ: सङ्गतं] रूपं वक्ष्ये प्रज्ञात्मकं महत् || यन्निष्ठां प्राप्य सम्बोधिर्जायते क्रमयोगतः | विभाव्य सितं चित्तेशं शरच्चन्द्रसमप्रभम् || प्द्f १७८, प्. ३२०) विश्वं सचराचरं तादृक् पश्चात् तदपि स्वोपमम् [ढ्: खोपगं] | निःशेषकल्पनाशून्यं स्वयं शून्यमरूपि वा [ग्: च] || रूपशब्दगन्धरसस्पर्शादिग्राह्यग्राहककल्पनैरनालिप्तं चाचिन्त्यप्रत्ययोदयं [क्, ग्: ञ्चाञ्चित्त ; क्, ग्: दकं] सम्यक्सम्बोधिपदं चित्तं सर्वज्ञतापदम् | तत्रायं जप्यमन्त्रं [ख्, अ: जाप] ओं प्रज्ञे महाप्रज्ञे श्रुतिस्मृतिविजये धीः स्वाहा | प्रज्ञापारमिताभावनां कुर्वता मया यत्पुण्यमवाप्तम् - तेनास्तु निखिलो लोकः प्रज्ञापारपरायणः | || प्रज्ञापारमितासाधनम् || १५८. प्रथमं तावत् साधकः सुखासनस्थितः स्वहृदि प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमध्ये धीःकारं विभाव्य तस्याद् विनिर्गतपुष्पादिभिर्भाव्यमानां भगवतीं हृद्बीजगभस्तिभिरानीय तां स्वपुरःस्थितां सम्पूज्य तस्याग्रतः पापदेशनादिकं कुर्यात् | तदनन्तरं चतुर्ब्रह्मविहारभावनापूर्वकं मुहूर्त्तं शून्यतां भावयेत् | मन्त्रः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुधोऽहमिति | पश्चादकाअशदेशे प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमण्डले पीतधीःकारमकारादिषोडशस्वरपरिवृतं [क्, ग्: णतं, ढ्: वृत्तं] ततः प्द्f १७८, प्. ३२१) ककारादिद्वात्रिंशद्व्यञ्जनावलिपरिकलितं धीःकारपरिणामेन प्रज्ञापारमितापुस्तकं बीजोपलक्षितं विभाव्य सर्वं परिनमयय भगवतीं प्रज्ञापारमितां पीतवर्णां विश्वपद्मासने वज्रपर्यङ्किनीं द्विभुजामेकमुखीं व्याख्यानमुद्रावतीं सर्वालङ्कारभूषितां रत्नमुकुटिनीं वामपार्श्वस्थितपद्ममध्ये प्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणीं भावयेत् | पीतओंकारो ललाटे शुक्लाःकारः कण्ठे पीतधीःकारो हृदि कृष्णहुंकारो नाभौ | जपमन्त्रः ओं आः धीः हुं स्वाहा | || कनकवर्णप्रज्ञापारमितासाधनम् || १५९. प्रज्ञापारमिताज्ञानमद्वयं सा तथागतः | साध्यतादर्थयोगेन तच्छब्दंन् [क्: तच्छून्यं, ग्; तच्छृत्यं] ग्रन्थमार्गयोः || प्रज्ञापारमितां नत्वा बोधिबीजमनुत्तरम् | लिख्यते साधनं तस्या अद्वयज्ञानसिद्धये || आदौ तावन्मन्त्री समाहितो भूत्वा प्रज्ञापारमितां हृदि कृत्वा चन्दनेन [क्, ग्: चन्द्रेन] मण्डलकं कृत्वा तद्भवां गोमयेन [क्, ग्: शमयेत्] तत्र मध्ये अक्षोभ्यमुद्दिश्य पुष्पं दद्यात् अनेन मन्त्रेण ओं नमोऽक्षोभ्याय हुं [हुं ओं अरे द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा | एवमक्षोभ्याय हुं इति बीजाक्षरमुच्चार्य अन्येभ्योऽपि ओं [क्, ग्; ओमित् ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा] वज्रपुष्पे प्द्f १७९, प्. ३२२) हुं स्वाहा ओं वज्रधूपे हुं स्वाहा ओं वज्रगन्धे हुं स्वाहा ओं वज्रदीपे हुं स्वाहा ओं वज्रनैवेद्ये हुं स्वाहा इति सर्वं दातव्यम् | तस्याग्रतः ओं नमो वैरोचनाय ओं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहोति तथास्यैव दक्षिणे पार्श्वे ओं नमो रत्नसम्भवाय त्रां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा तथा पश्चिमे ओं नमोऽमिताभाय ह्रीः ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा तथा वामे ओं नमोऽमोघसिद्धये ओं खं ओं [क्: हुं] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा इत्थमेषां पूजां कृत्वा वैरोचनरत्नसम्भवयोर्मध्ये [ख्, अ: ओमित्स् वैरोचन र्म्मध्ये] लोचनादेवीः पूजयेत् | ओं नमो लोचनायै लों ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा रत्नसम्भवामिताभयोर्मध्ये [ईन्स्तेअद् ओf रत्न र्म्मध्ये, ख्, अ: हस् नैऋते] ओं नमः [क्: ओमित्स् ओं नमः, ग्: ओमित्स् नमः] मामक्यै मां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा पुनरमिताभामोघयोर्मध्ये [ईन्स्तेअद् ओf पुन र्म्मध्ये, ख्, अ: हस् पुनर्वायव्ये] ओं नमः पाण्डरायै पां [क्: ओमित्स्] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा पुनरमोघसिद्धिवैरोचनयोर्मध्ये ओं नमस्तारायै तां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा | ततोऽक्षोभ्यस्य स्थाने ओं [ओं नमः द्रोप्पेद् इन् क्] नमः प्रज्ञापारमितायै धीः ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहेति त्रिधा सर्वपुष्पादिकं दद्यात् | ओं सर्वतथागतपूजावज्रस्वभावात्मकोऽहमिति नानाविधां दिव्यपूजां कारयेदिति | मण्डलकर्म इदानीं एव चिन्तयति | अमी हि सत्त्वा भवदुःखोपहताः [क्, ग्: भगव०] सन्तः पुनः पुनः संसारे संसरन्ति | अहोबत कष्टमेषामिति करुणाचित्तमुत्पाद्य एवं हृदि प्द्f १७९, प्. ३२३) करोति | प्रज्ञापारमितायोगमागम्यानुत्तरां [क्: योगस्यानु] सम्यक्सम्बोधिं प्राप्य एतेऽपि [क्: प्राप्यते] मया तत्र व्यवस्थापयितव्या यथैषां पुनर्द्दुःखं न भवति संसारात् मुच्यन्ते [क्: च्यते] सुखिताश्च भवतीति [क्; तीति] प्रणिधानलक्षणम् चित्तमुत्पादयति | ततः स्वहृदि नीहारहारहरहासनिभं शुभ्रममृतराशिमिव चन्द्रमण्डलं पश्येत् | तथो धीःकारं कनकवर्णसदृशं अनेकरश्मिशतसहस्रदीपितत्रिसाहस्रलोकधातुं अनेकबुद्धकोटिनियुतशतसहस्राणि विस्फुरितानि द्रष्टव्यानि [क्, ग्: तुष्ट] | अत्रैव प्रज्ञापारमिताऽपि लोचनाद्याश्च देव्यः कल्याणमित्रश्च अनेकाश्च पुष्पधूपदीपगन्धनैवेद्यचक्ररत्नगजरत्नाश्चरत्नस्त्रीरत्न##- [क्, ग्: वतीं] सर्वासां च देवीनां कल्याणमित्रस्य च दिव्यपूजामेघैरेव [क्, ग्; दिव्यां] मनोनिर्यातैः पुष्पादिभिः कुर्यात् आत्मनिर्यातनां त्रिशरणगमनं पापदेशनां पुण्यानुमोदनां च | ततो बुद्धा भगवन्तो लोचनाद्याश्च देव्यो विस्फुरन्ति संहर्न्तीति [क्: रन्ति] अनिशं ध्यायात् | एवं ध्यायतः प्रस्थानलक्षणं चित्तमुत्पद्यते | ततः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति गाथा [क्, ग्: गाथेयम्प] पठितव्या | तत आत्मानमेकमेव पश्यन्नन्तरीक्षगतं स्फुरदमृतपुञ्जमिव निर्मलं पूर्णिमाचन्द्रमिव सकलकलाकलापपरिपूर्णं देदीप्यमानं तत ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठितव्यम् | पश्यन्नात्मानं न [क्, ग्: अरूपं] रूपं प्द्f १८०, प्. ३२४) न सज्ञामपीति किन्तर्हि स्फुरदालोकपुञ्जमिव केवलमित्येवं ध्यात्वा पुनरकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं ततो धीःकारं [ख्, अ: रमेव] तादृशमेव [ख्, अ: तादृशं] विचिन्त्य तत्परिणत्या [क्, ग्: णत] विश्वपद्मं तन्मध्ये हःकारो [क्, ग्: हका०] द्रष्टव्यः अकारादिषोडशस्वरवेष्ठितः तथा ककारादिद्वात्रिंशद्वर्णैः [ठे रेअदिन्ग् व्यञ्जनैः ओच्चुर्स् अल्सो इन् मन्य प्लचेस्] | हःकारादयः सर्वशुक्लाः | तथाऽस्यैव दले लास्या-माला-गीता [गीता इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ग्]-नृत्या##- परिणम्य ज्ञानचक्रमुत्पद्यते | ततो जायते पद्मं तस्योपरि प्रज्ञापारमितापुस्तकं पुनरत्राप्युपरि [ग्: ओमित्स् परि सर्वं] चन्द्रमण्डलं ततोऽपि प्रज्ञापारमितापुस्तकं द्वितीयम् | पुनरेतत् सर्वं परिणम्य विश्वदलपद्मस्थिता व्याख्यानमुद्रान्विता कनकवर्णा सुरूपा सर्वाङ्गेतथागतैः कृतालङ्कारा [क्, ग्: गतकृता०] वामदक्षिणे चोत्पले प्रज्ञापारमितापुस्तकद्वयं विभ्रती पञ्चतथागतमुकुटा बुद्धबोधिसत्त्वपरिवृता [क्, ग्: सत्त्वसुत०] प्रज्ञापारमिता उपजायते | तदीदृशी प्रज्ञापारमिता भावयितव्येति | यदा तु ध्यातुं [क्, ग्: ध्वान्तं] न पार्यते [क्, ग्: पर्यायते] तदा मन्त्रजापः कर्तव्यः अनेन मन्त्रेण ओं आः धीः हुं स्वाहा | जापकाले च ओंकारः पीतो ललाटे द्रष्टव्यः तथा शुक्ल-आःकारः कण्ठे पुनः पीतधीःकारो हृदि हुंकारश्च नीलो नाभाविति | प्द्f १८०, प्. ३२५) प्रज्ञापारमितादेवीमीदृशीं भावयन्ति ये | सर्वज्ञं हि पदं धीराः प्राप्नुवन्ति न संशयः || प्रज्ञापारमितासाधनं समाप्तम् || || कृतिरियं आचार्यासङ्गपादानाम् || १६०. प्रज्ञापारमितामेव [ठेसे थ्रेए श्लोकस् अरे fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] प्राप्तप्रज्ञाश्रयोदयाम् | प्रज्ञाप्रख्यातसत्कीर्तिं तां प्रज्ञां प्रणमाम्यहम् || इतरं बोधिसत्त्वानां सुगतं गतकिल्विषम् | प्रज्ञाप्राप्ताग्रनिर्वाणं नमामि करुणात्मकम् || या सर्वज्ञतया नयत्युपशमं शान्त्यैषिनः श्रावकान् या मार्गज्ञतया जगद्धितकृता लोकार्थसम्पादिका | सर्वाकारमिदं वदन्ति मुनयो विश्वरं यया सङ्गता तस्यै श्रावकबोधिसत्त्वगणिनो बुद्धस्य मात्रे नमः || || प्रज्ञापारमितास्तुतिः || प्द्f १८१, प्. ३२६) १६१. नमो वज्रसरणत्यै | नत्वा वज्रसरस्वतीं गुणमयीं संबुद्धवाणीन्ददां [क्: वाणीमुदां] स्फुर्जद्दुर्जयवादसुन्दररसां स्वाराधकानां [क्, ग्: कारां] हिताम् | घोराज्ञानतमोऽपहां भवभिदं [क्, ग्: भवतीदं, ढ्: भगवती] तस्याः समाराधनं वक्ष्ये सत्त्वहिताय सूक्तविधिना [क्, ग्: युक्त] दुर्बोधबुद्धिं प्रति || आदावेव मुखादिशुद्धिमगमत् प्रातः [क्, ग्: भगति] कृपावान् क्षमी मैत्रीमोदमदेन यो [क्, ग्: मदनया] मुदितवान् [क्, ब्: मुदितो] मन्त्री शुचावासने [क्: तुचा] | स्थाने [ढ्: ओमित्स्] चापि मनोहरे रहसि वा दृष्ट्वा स्वहृत्पङ्कजं तस्मिन् निर्मलमांभवं [क्: मातरं, ढ्: तमात्, ग्: मार्द्दवं, ख्, अ: मार्तवं] शशधरं सम्भावयेत् तत्र च || दोःकारं किरणैर्द्दिगन्तरमितश्चापूरयन्तं ततो दृष्ट्वा बुद्धसमूहमग्रत [क्, ब्: मूर्त्त] इदं पूजादिकं भावयेत् | पुष्पाद्यैरथ वन्दनां पुनरसौ पापप्रकाशं तथा पुण्यानामनुमोदनां त्रिशरणं सम्यग् व्रजेन्मन्त्रवित् || इत्याद्यप्रणिधानतः सुकृतिनं चात्मानमालम्ब्य [ख्, अ: मुञ्चा] सः | शून्यं सर्वविकल्पजालमखिलं विश्वं ततो भावयेत् || एकानेकवियोगवत्परिकथाशुद्धं च सं [क्: ओमित्स् च सं, ख्, अ, ब्: सद्, ढ्: गतं] ज्ञानवित् पठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् || प्द्f १८१, प्. ३२७) शून्योद्भूतसरोजचन्द्रनिहितं दोःकाररक्तं [ख्, अ: होः] पुनः नानारश्मिसमूहसुन्दरतरं तेनाष्टपत्राङ्कजम् [क्, ब्: पत्रपङ्कजं; थिस् सेएम्स् तो बे अ बेत्तेर् रेअदिन्ग् बुत् इत् स्पोइल्स् थे मेत्रे] | तस्माद् रक्तमहाद्युतिं भगवतीं सद्भूषणालङ्कृतां प्रत्यालीढपदस्थितां त्रिवदनां षड्बाहुभिर्भूषिताम् [क्: पञ्चाहवि, ढ्: षडधातुभि] || सव्ये नीलमुखां बिभर्त्ति च करे पद्मासिकर्त्रींश्च वै वामे शुक्लमुखां [क्, ब्: पीत] च पात्रसहितां सद्रत्नचक्रं तथा | हृत्पद्मस्थितचन्द्रमध्यनिहितं तस्याश्च दोर्भास्वरं [ग्, ख्, ख्, अ: सुरं, क्, ब्: सुरां] नानाज्ञानतमोऽपहैश्च किरणैरापूर्यमाणं जगत् || संहृत्य [क्: स्वहृद्य] स्वहृदीन्दुबीजविहितां [क्; विहिति, क्, ब्: निहितं] दृष्ट्वा पुनर्निःसृतिं तस्यैवेति मुहुर्मुहुः प्रतिदिनं ध्यायात् सदाऽतन्द्रितः [ख्: तन्त्रतः] | ध्याने [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: ध्यानात्] खिन्न इतीह बीजसमयैः [क्: समाज, ढ्: समजे, ख्, ख्, अ: समये] संहृत्य मन्त्रानसौ हारादोलदिवाकरक्रमसरन् मन्त्रं जपेदीदृशम् || ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा | देवीरूपमनाः [क्: मनाभः] सदा प्रमुदितः सन्ध्यासु सर्वासु वै मन्त्रं संपरिजप्य सूक्तविधिना सत्त्वार्थहेतोरिमम् | पुण्यं वा परिणाम्य कार्यकरणे ध्यानैकनिष्ठश्चरेद् यावन्न क्षमपूरितं भवति चापूर्णे [क्, ब्: पूर्णं] च कर्मक्रमः || प्द्f १८२, प्. ३२८) सर्वाकारविपक्षतामुपगतो ध्यानंन् करोत्येव स [क्, ब्: त्यवस्य] शुक्लायां प्रतिपद्यतीव सुमना यावच्छशाङ्कस्थितिः | तावत् संस्कृतमेव वै प्रतिनिशं यावत् सुपूर्णः शशी तस्यामेव च निःश्वासो [ख्: निशेसौ] भवति वै सिद्धः कविर्द्दुर्जयः || श्रीमत्कृष्णयमारितन्त्रनिहिता [क्, ब्: विहिता] श्रीकृष्णराजेन या श्रीमद्वज्रसरस्वती भगवती [क्, ग्, ख्, अ: ओमित्] तस्याः समाराधनम् [क्: साध] | सत्त्वानां हितहेतवे रचयता पुण्यं मया साम्प्रतं प्राप्तं तेन जनोऽस्तु कृष्णसदृश् दुर्वारसिद्धः [क्, ग्, क्, ब्: सिद्धिः] कविः || अकारि श्रीधरेणेदं साधनं बौद्धयोगिनाम् [क्, ग्: योगिनीं] | श्रीमद्वज्रसरस्वत्या [क्, ग्: श्रीवज्र] विध्वस्तध्वान्तमान्तरम् [क्, ढ्, ग्: धुन्वत्यार्थान्त ; क्: मन्त्ररं, ग्: मन्तरं, क्, ब्: मातरं] || || आर्यवज्रसरस्वतीसाधनम् || प्द्f १८२, प्. ३३३) षण्मासाभ्यासतः प्रज्ञापर्यन्तमधिगच्छति | सप्तरात्राभियोगेन सर्वशास्त्रेषु कोविदः || ध्यानादुपेतखेदस्तु जपं कुर्यादनन्यधीः | नाभौ शशिनि बीजान्तर्वर्णानां [क्, ढ्, ग्: बीजान्तु व०] निर्गमागमात् || वक्त्राद् बहिस्ततश्चाधस्तस्मादूर्ध्वमिति क्रमः | मुक्तारत्नाक्षसूत्रेण समं [क्: ओमित्स्] सर्वावभासनात् || उपर्युपरि वृत्तीनां वर्णानां मध्यवाहिनाम् | आवृत्तिर्मन्त्रमालायास्तुल्यकालावलम्बिनी || वंकारजे च लक्षांशौ बीजमादौ निवेशयेत् | नाभिमध्ये सबीजस्य सिद्धस्यैवोपढौकनम् || एवं समाधिमालम्ब्य जपेल्लक्षमनावृतौ | आवृतौ [ढ्: ओमित्स्] पुनरध्युष्टलक्षाण्येवाक्षरव्रतः [क्, ढ्, ग्: रप्युष्ट ; क्, ग्, ख्, अ: लक्षाश्च वीक्षते] || पाठमात्राच्छतग्रन्थधारणं फलमस्य च | यदृच्छया [क्, ढ्, ग्: यदि०] शतश्लोककरणं च दिने दिने || ब्रह्मचर्यामिषत्यागमद्यपानविवर्जनम् | प्रत्यहं स्नानमित्येष विधिरत्रोपदिश्यते || त्रिचेलपरिवर्त्तश्च विकालभोजनं च यत् | पानीयप्रत्यवेक्षा चेत्ययं विधिरपीष्यते || ब्रह्मचर्यस्य रक्षायामरक्षायां परस्य च | फलमालम्बते किन्तु न शीघ्रं नापि सर्वथा || प्द्f १८३, प्. ३३४) पालने ब्रह्मचर्यस्य मद्याचारस्य वर्जने | अन्वयव्यतिरेकाभ्यां समानफलता स्मृता [क्, ग्: मृता] || तस्मादिष्टफलाशंसी सम्पूर्णविधिमाचरेत् | विश्वविस्मापने शक्तिरस्मादस्योपजायते || आसनाम्भोरुहवर्णा रुचयश्च सिता मताः | अकाकरुदितं [क्: आकारामुदितं] तज्ज्ञा [क्, ग्: प्रज्ञा] भास्वतोऽनुदयं [क्, ग्; भास्वरो, ढ्: भाषतो] विदुः || अन्वयव्यतिरेकं वा विद्यात् सिद्धिर्यथायथम् | दीपस्य दर्शनात् स्वप्ने विप्लुताविप्लुतस्य [क्: ओमित्स् विद्युता] च || पिबेदकाकरुदिते वत्सरार्द्धमयाचितम् | आरनालैकचुलुकं स्वमन्त्रेणाभिमन्त्रितम् || स्वयं ग्रहः स्वसङ्केतैरन्यैराख्यानमेव वा [क्, ग्: च] | यत्र नास्ति तमेवाहुरयाचितविधिं [क्, ग्: रचित] बुधाः [क्, ग्: बुद्धाः] || प्रज्ञादिसाधनमिदं सुगतोपदिष्टं आख्याय नः सुविपुलं कुशलं यदासीत् | तेनाशु विस्मयकरं च निरुत्तरं च सर्वज्ञताऽपि पदमस्य जनस्य भूयात् || || वज्रसरस्वतीसाधनम् || || कृतिरियं आर्यावलोकितेशक्रमकमलानतिधौतकल्मषस्य [ढ्: कल्पन] मतिनयविदुष उदारकीर्तिप्रभवमनोरथरक्षितस्य भिक्षोः || प्द्f १८३, प्. ३३५) १६५. आदौ चक्रधरस्ततः [ख्, अ: वज्र] पिचुयुगात् प्रज्ञान्वितो वर्द्धनि [क्, ढ्: वर्द्धनः] तस्माच्च ज्वलयुग्ममस्य तु परे मेधा परे वर्द्धनि | एतस्माच्चरमं धिरिद्वयमतो बुद्धिस्तथा वर्द्धनि स्वाहान्तः कथितः स एष सुगतैर्मन्त्रः [क्: सुतैः] कवित्वादिभूः || धर्मपादं प्रणम्यादौ प्रज्ञातत्त्वोपदेशकम् | सारस्वतमिदं वक्ष्ये चक्रं लोकहितोदयम् || क्वचित् सुखासनस्थोऽसौ योगी शून्यं विभावयेत् | यथाविधि ततो बीजं [क्: ओमित्स्] बीजादब्जं [क्: दक्षरं] तथैव च || सप्तमस्य द्वितीयस्थमष्टमस्य चतुर्थकम् | प्रथमस्य चतुर्थेन भूषितं तत् [क्: त्वपितकत् (?)] सबिन्दुकम् || तदुद्भवां सरस्वतीं वीणावादनतत्पराम् | चन्द्रावदातनिर्भासां सर्वालङ्कारभूषिताम् || निष्पाद्य तां महादेवीं चिन्तयेत् तद् हृदि स्थितम् | आं[क्, ग्: आद्य]-इत्यक्षरनिष्पन्नचक्रमष्टारभूषितम् || तन्मध्ये चन्द्रबिम्बस्थं तद्बीजं चिन्तयेत् स्थिरम् | तत्र तस्यावभासेन द्योतयेदात्मविग्रहम् || ततस्तं रोमकूपेन निश्चार्याशेषसम्भवम् | अज्ञानतिमिरं हत्वा [ख्, ग्: हत्या] पुनस्तस्मिन् प्रवेशयेत् || प्द्f १८४, प्. ३३६) पञ्चमाधःस्थितः षष्ठः स्वरो बिन्दुद्वयाङ्कितः | आ [क्, ग्: ओमित् थ्रेए लिनेस् fरोम् हेरे] ई पूर्वं तथा ऊ ऐ औ अस्तद्वदुदाहृतम् [ढ्: तास्त] || हृदि शिरसि शिखायां कण्ठे नेत्रे च स्कन्धके | न्यासमित्थं विधानेन प्रकुर्याद् [ढ्: प्रज्ञया] ब्रह्मचर्यतः || तदनु भ्रामयेच्चक्रं हृदयस्थमहर्न्निशम् | निश्चलं तु स्वहृद्वीजं भावयेत् स्थिरबुद्धिमान् || लक्षजापं ततः कुर्यात् सप्तसङ्ख्यासमन्वितम् | प्रसन्ना विचरेत् तस्य हृदि देवी सरस्वती || गद्यपद्यमयाशेषं [क्, ढ्, ग्: ङ्गेषु] द्वितीय इव गीष्पतिः [क्: सीव्यति] | जानात्यदृष्टपूर्वं च सर्वमैत्र्यादिवाङ्मयम् || इहं हि चक्रं कविराजतार्थिभिर्निषेवितव्यं [क्, ग्: तान्विभिः] वर्षार्द्धमुद्यतैः | निषेव्यमाणं स्वरमस्वरूपं समर्पयिष्यत्यचिरादतुल्यम् || || वज्रवीणासरस्वतीसाधनम् || प्द्f १८४, प्. ३२९) १६२. ररस्वत्यै नमः | पूर्वोक्तविधानेन शून्यतां यावदभिमुखीकृत्याधिष्ठाय च सितकमलं सप्तहस्तप्रमाणं तदुपरि शशिमण्डलं तन्मध्ये ह्रीःकारं शुक्लं तेन सितकमलं स्वबीजगर्भं भावयेत् | तेन च भगवतीं महासरस्वतीमनुविचिन्तयेत् [क्, ग्: पूनर्विचि०] शरदिन्दुकराकारां [करा ओमित्तेद् इन् ख्] सितकमलोपरि चन्द्रमण्डलस्थां दक्षिणकरेण वरदां वामेन सनालसितसरोजधरां स्मेरमुखीमतिकरुणामयां श्वेतचन्दनकुसुमवसनधरां [क्: चन्द्रेन] मुक्ताहारोपशोभितहृदयां नानारत्नालङ्कारवतीं द्वादशवर्षाकृतिं मुदितकुचमुकुलदन्तुरोरस्तटीं स्फुरदनन्तगभस्तिव्यूहावभासितलोकत्रयाम् | ततस्तत्पुरतो भगवतीं प्रज्ञां दक्षिणतो मेधां पश्चिमतो मतिं वामतः स्मृतिं एताः स्वनायिकासमानवर्णादिकाः सम्मुखमवस्थिताश्चिन्तनीयाः | ततः स्वनाभिप्रदेशे चन्द्रमण्डले सितमोंकारं [क्, ग्: मां०] ध्यात्वा ततो निश्चरन्तीमशेषवाङ्मयमालामविच्छिन्नप्रवाहां [क्, ग्: मवच्छिन्न, क्, ब्, ख्, अ; वच्छिन्न] चिन्तयन् मन्त्रमावर्त्तयेत् | तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रीः महामायाङ्गे महासरस्वत्यै [ख्: तकेस् थिस् महासरस्वत्यै नमः अस् थे बेगिन्निन्ग् ओf अ नेw साधन] नमः | एवं पोषधिको भूत्वा मौनादवतिष्ठन् निरन्तरं देवताहङ्कारमुद्वहन् मन्त्रमप्यावर्त्तयन्ननन्यकर्मा मासेन सारस्वतीं [क्, ग्: अद्द् प्रसार बेfओरे सार; क्, ग्: रेअद् सर] प्द्f १८५, ३३०) वाणीं लभते | मासत्रयेन ब्रह्मघ्नोऽपि सिध्यति | षण्मासैः सरस्वतीसमो भवतीति | अथ भैषज्यमुच्यते - अजाक्षीराभयाव्योषपाठोग्रासिग्रुसैन्धवैः [ख्: यानैग्रा] | सिद्धं सारस्वतं [क्, ग्: सास्वतं] सर्पिः पिबेत् सप्ताभिमन्त्रितम् || चतुर्गुणे अजाक्षीरे घृतप्रस्थं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: प्रच्छं] विपाचयेत् | औषधैः पलिकामात्रैः [क्: पालिका, ख्, अ: परिका] शनैर्मृद्वग्निना सुधीः || मासत्रयं [ख्, अ: मात्रं] प्रयुञ्जीत वाणीं प्राप्नोत्यनुत्तराम् | षण्मासोपयोगेन साक्षाद् वागीश्वरो भवेत् || मत्तकोकिलनिर्घोषो जायते मधुरस्वरः | संशयो नेह कर्तव्यो विचित्रा भावशक्तयः || || इति महासरस्वतीसाधनम् || १६३. पूर्वोक्तविधानेन हृदि [क्: ओमित्स्] रक्तसरोजचन्द्रे रक्तदोःकारबीजपरिणतरक्ताष्टदलकमलं [होः इन् ख्, अ] स्वबीजगर्भं तत्परिणतां भगवतीं वज्रसरस्वतीं त्रिमुखां षड्भुजां सर्वाङ्गरक्तां त्रिनयनां नीलसितदक्षिणवाममुखीं पद्मखड्गकर्त्रिधरदक्षिणकरां | प्द्f १८५, प्. ३३१) कपालरत्नचक्रधारिवामकरां [ख्: कराल] प्रत्यालीढपदां कुमारीं नवयौवनवतीं नानालङ्कारधरां हृदयाधिष्ठितचिह्नबीजेन परार्थकरणोत्सुकां आत्मानं विभाव्य ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् | || वज्रसरस्वतीसाधनम् || १६४. नमो वज्रसरस्वत्यै | श्रीघनशरदामृतांशोर्निरुत्तरा कौमुदीव [क्, ढ्, ग्: कौमुदीं च] या जगतः | जाड्यतमःशमयित्री सा कुलिशसरस्वती जयति || सोपदेशं [क्: पदैनं] समासेन तस्याः साधनमुच्यते | दर्शितं डाकिनीवज्रपञ्जरे सर्वदर्शिना || स्थाने शुचौ [क्, ग्: गुरौ] मनोज्ञे च निषणस्तादृशासने | श्रद्धयाऽनन्यकर्मा च ध्यायात् सन्ध्यात्रयानुगः || दयाप्रभावात् सम्बोधौ कृतप्रणिधिरुद्धुरः [क्, ख्, अ: रुद्धरः] | स्वप्नमायोपमं विश्वमखिलं कल्पयेत् [क्, ढ्, ग्: कल] ततः || हृच्चन्द्रबीजकिरणैरुपनीततथागतान् | सम्पूज्य पापमखिलं दिशेद् विश्वहिताशयः || ततः पुनरकरणं प्रतिज्ञाय विधाय च | पुन्यानुमोदनां तच्च सम्बोधौ परिणामयेत् || प्द्f १८६, प्. ३३२) रत्नत्रयं च शरणं प्रपद्याबोधिसम्पदः [ख्, अ: बोधौ] | आत्मानं दासभावेन [क्, ग्: दासता] सर्वज्ञेषु निवेदयेत् || मैत्र्यादिभावनामेवं [क्, ग्: मेकं] कुर्याद् द्वेषादिशान्तये | ततः किरणसन्दर्भे बीजगर्भे निवेशिनी || सर्वाशावदनोद्भासिसितांशुपटलोज्ज्वलाम् | पद्मचन्द्रसमासीनां वज्रपर्यङ्कशालिनीम् || अर्द्धचर्च्चरभृङ्गाङ्गश्रीसत्केशैरलङ्कृताम् [क्, ग्: वर्वरभूषाङ्गा] | उन्निद्रारुणराजीवराजत्सव्यकरश्रियाम् [क्, ढ्, ग्: राजसेव्य] || चित्रनेपथ्यसौभाग्यां लक्ष्मीख्याताङ्गसम्पदम् | प्रज्ञापारमिताभास्वद्वामपाणिसरोरुहाम् || द्विरष्टवत्सराकारां सितवर्णाम्बरामथ | चन्द्रबीजादिनिष्पन्नां [क्, ढ्: निपुनां] पश्येदार्यसरस्वतीम् || हृदि स्फटिकभीमाभमिन्दुमण्डलमध्यगम् | सतारार्द्धविधुप्रायबिन्दुनादमवस्थितम् [क्: सतार्द्ध ; ढ्: परिष्कृतं] || सर्वतः स्फुरदुद्दामधामलक्षीविभूषितम् [प्राम इस् ओमित्तेद् इन् क्, ग्] | बिभ्रतीं बीजमंकारं गिरामिव समुच्चयम् || मन्त्रैर्जःकारादिभिराकर्ष्यादिप्रसाधनोपायैः | स्ववपुर्निजाधिदैवतरूपाभिन्नं प्रसाधयेत् तदनु || इमामावेशनिर्माणां जिनानां मूर्त्तिमुद्वहन् | अधिबीजं सृजेन्मन्त्री तत्त्वयोगादहर्निशम् || प्द्f १८६, प्. ३३७) १६६. वज्रसरस्वत्यै नमः | दृष्ट्वाऽकारं हृदि विनिहितं चिन्तयेच्चन्द्रबिम्बं तस्मिन् पद्मं तदुपरि लसद् ह्रींकृतिं तत् समन्तात् | पश्चाद् र्मावलिबिलगतं भावयेद् बाह्यरश्मिं [क्: वाक्य] देवी तत्र प्रभवति महाबुद्धिबीजाङ्करश्रीः || शुभ्राम्बुजोपरि [क्, ढ्: शुद्धा] लसत्तनुमादधानां नेत्रत्रयं मुकुटसंस्थितमर्द्धचन्द्रम् | वामेन पुस्तकधराम्बुजमन्यहस्ते पश्चात् स्वदेहसमतामनयत् प्रयत्नात् || ततस्तु ध्यानखिन्नोऽसौ जपेन्मन्त्रं समाहितः | गुर्वादेशवशाल्लब्धं शुचिसाचारतां [ख्, अ: शौचार] गतः || हान्तरान्तसमायुक्तं सान्तमीस्वरशोभितम् | इन्द्वर्द्धबिन्दुनाऽऽक्रान्तं लिपिं दृष्ट्वा जपेद् गुरौ || || वज्रशारदासाधनं समापतम् || प्द्f १८७, प्. ३३८) १६७. भास्वत्प्रवालमणिसन्निभदिव्यकान्तिं वक्त्रत्रयां कुलिशपूर्वसरस्वतीं ताम् | पद्मासिकर्त्रिसितचक्रनवांशरत्नब्रह्मास्यभाजनधरां [क्, ढ्, ग्; द्मांलिक ; क्, ढ्, ग्: ब्रह्माक्ष] शिरसा नमामि || मनोऽनुकूले विजनप्रदेशे मृदुमसूरकादावुपविश्य स्वहृदि चन्द्रमण्डलमादिस्वरसम्भवं [क्, ढ्, ग्: लंभ] भावयेत् | तदुपरि दोःकारबीजं [ख्, अ: होः] पद्मरागमणिप्रभं ततो रश्मीन् निश्चार्य तै रश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्य पुरोवर्त्तिनः कुर्यात् | ततो वज्रपुष्पादिभिर्मन्त्रैर्मनोमयीभिः पूजाभिः पूजयेत् | ततः पापदेशनादिकं [ग्: ओमित्स् पाप ततः हेरे, बुत् स्ततेस् थे ओमित्तेद् पोर्तिओन् अfतेर् पङ्कजं] कुर्यात् | ततः ओं स्वभावशुद्धाः [क्, ढ्: ओमित् स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः] सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति सप्तधा पठेत् | ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति सर्वधर्मशून्यतां विभावयेत् | ततः पुरतो रक्तपद्मं सप्तहस्तप्रमाणं विभावयेत् | तदूर्ध्वं चन्द्रमण्डलं ईषद्रक्तं अकारसम्भवं [क्, ढ्: अंका, ख्, अ: तांका] तदूर्ध्वं दोःकारसम्भवं [ख्, अ: होः] पङ्कजं पुनः पद्मस्योपरि चन्द्रमण्डलं तदूर्ध्वं दोःकारं पुनः | ततो रश्मिमेघं निश्चार्य षड्गतिसंगृहीतान् सत्त्वान् अनुत्तरायां सम्यक्सम्बोधौ प्रतिष्त्ःआप्य वज्रसरस्वत्याकारेण दोःकारे प्रवेशयेत् | ततः स्वयं प्रविशेत् | प्द्f १८७, प्. ३३९) स्वयं प्रविष्टमात्रेण सर्वं परिणम्य त्रिमुखां षड्भुजां देवीं नानालङ्कारभूषितां पिङ्गोर्द्ध्वकेशीं प्रत्यालीढपदेन रक्तचन्द्रोपरिस्थितां विभावयेत् | तस्याः प्रथमं मुखं रक्तं दक्षिणं शुक्लं वामं कृष्णं प्रथमदक्षिणभुजे कमलं प्रज्ञापारमितापुस्तकाङ्कितं द्वितीये असिं तृतीये कर्त्रीं प्रथमवामभुजे सितचक्रमष्टारं द्वितीये नवांशरत्नं तृतीये ब्रह्मकपालम् | यथा शून्यतासमाध्यनन्तरं [क्, ढ्, ग्: धान] देवतानिष्पत्तये बीजाक्षरं तथा पुनर्भगवत्या हृदि विभावयेत् | ततो बीजाद् रश्मीन् निश्चार्य ज्ञानसत्त्वमानीय पूजयेत् प्रवेशयेच्च | ततो मन्त्रं जपेत् मन्त्री सुसमाहितमानसः | लक्षद्वयं तु जप्त्वा [क्, ढ्, ग्: दृष्ट्वा] ततः प्रारभ्यते क्रिया | तत्रायं मन्त्रः - ओं पिचु पिचु [क्, ढ्, ग्: ओमित्] प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा | शुक्लपक्षप्रतिपदमारभ्य चन्द्रमसमालोकयन् संस्कृतं कुर्याद् यावद् अस्तमेति चन्द्रमाः यावत् पूर्णमासीम् | पूर्णिमायां दिवाशायी यावत् कर्म तावद् भावयेत् | ततोऽश्रुतपूर्वाण्यपि शास्त्राण्यभिमुखीभवन्ति सहस्रग्रन्थं धारयेद् दिने दिने सर्ववादिप्रमर्द्दकः प्रियो देवमनुष्यानाम् | || कृष्णयमारितन्त्रोद्धृतवज्रसरस्वतीसाधनं समाप्तम् || प्द्f १८८, प्. ३४०) १६८. नमो वज्रतरसत्यै | चतुर्ब्रह्मक्रमेण साधनं लिख्यते | पूर्ववद् अंकारं ध्यात्वा हृच्चन्द्रे पापदेशनादिशून्यताबोधिपर्यन्तं पंकारजश्वेताब्जेन्दौ अंबीजात् स्फुरणादिना सम्भूतां सितवर्णां मनोरमां दक्षिणेन रक्ताम्बुजधारिणीं वामेन प्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणीं वज्रसमाजमुद्रया [क्, ग्: ओमित्] ओं वज्रसमाज जः जः जः ज्ञानसत्त्वप्रवेशादिपूर्वकं [क्, ग्: दिकं] प्रज्ञापारमितां वज्रपर्यङ्कसमासीनां भावयेत् | तस्या हृदयचन्द्रस्थं अंकारं ध्यात्वा स्फुरणसम्हरणक्रमेण मन्त्रं जपेत् ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि [ख्, अ: चिरि चिरि] धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा | प्रदीपपङ्क्तिमिव ज्वलन्तीं मुखान्निर्गत्य नाभिमण्डलं प्रविशन्तीं विचिन्त्य एवमन्येषां द्रष्टव्यम् | तथा चोक्तम् - प्रथमं शून्यताबोधिं द्वितीयं बीजसंयुतम् | तृतीयं बिम्बनिष्पत्तिं चतुर्थं न्यासमक्षरम् || || इति वज्रसरस्वतीसाधनं समापतम् || प्. १८८, प्. ३४१) १६९. पूर्वोक्तविधानेन पीतभृंकारनिष्पन्नां [क्, ग्: भ्रूं, ख्: हुं] चतुर्भुजैकमुखीं पीतां त्रिनेत्रां नवयौवनां वरदाक्षसूत्रधरदक्षिणकरां [क्, ढ्, ग्; करधरां] त्रिदण्डीकमण्डलुधरवामकरां [ऋएपेअतेद् इन् ख्, अ] अमिताभमुद्रितां पद्मचन्द्रासनस्थां भगवतीं ध्यात्वा मुद्रां बन्धयेत् | प्रसारितहस्तद्वयाङ्गुष्ठाभ्यां कनिष्ठिकानखद्वयं [ख्, अ: ष्ठिकां] पिधाय [ख्, अ: ओमित्स् fरोम् पिधाय तो थे एन्द् ओfथे साधन] ततो मन्त्रं जपेत् ओं भृं [क्, ढ्, ग्; भृकुटी] स्वाहा | || भृकुटीसाधनम् || प्द्f १८९, प्. ३४२) १७०. नमो [ठिस् नमस्कार इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भृकुष्ट्यै | पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदीन्दुमध्ये बीजं षष्ठस्य चतुर्थं प्रथमाष्टमेन पूरितं शून्यदेवेनाक्रान्तं [ख्: सूच०] अर्द्धेन्दुना शिरसि भूषितं तेनैव निष्पन्नां भृकुटीं पीतवर्णां चतुर्भुजां जटामकुटधरां शान्तां दक्षिणे वरदां अक्षसूत्रधरां वामेन त्रिदण्डीकमण्डलुधरां [क्, ढ्, ग्: दश्च] पद्मचन्द्रासनस्थां भावयेत् | ततो मुद्रां बन्धयेत् | पूर्ववद् [क्ख्, अ: ओमित्स् पूर्णव० भृकुटीमुद्रा] हस्तद्वयप्रसारितेनाङ्गुष्ठेन कनिष्ठिकानखं पिधाय पृथक् पृथक् शेषा वज्रलक्षणाः इयं [क्: इति] भृकुटीमुद्रा | पश्चात् मन्त्रं जपेत् ओं भृं [क्: भ, ढ्, ख्, ख्, अ; भॄः] स्वाह | || भृकुटीसाधनम् || एन्द् ओf वोलुमे ओने </poem> ewihr52r54qre1la0l0mezqvo4tmy0k 416044 416043 2026-06-08T11:05:00Z Shubha 190 416044 wikitext text/x-wiki {{header | title = साधनमाला | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> ---- MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00342 Uniform title: sādhanamālā Vol. 1 Author : bhattacharya benoytosh Description: This text is a collection of sādhanas, that is, procedures for the worship of Buddhist Tantric deities especially those of the Anuttarayoga Tantras. A description of the deity, its form and colour, vehicle etc along with its related visualization is supplied in each sādhana together with that deitys Mantra and its applications in worship and yogic practice. They are composed by a large range of Buddhist teachers many of eminence. The earliest is the Siddha Saraha who is dated to around 630 CE. Along with him are a number of other great Buddhist Siddhas, such as Nāgārjuna, Kukkuripa, Indrabhūti, Kṛṣṇapāda, śabara and others who belonged to the 7th and 8th century. The last contributors belong to the 12th century which gives us a lower limit for the date of the collection. Notes: Data entered by the staff of Muktabodha under the direction of Mark S. T. Dyczkowski. Revision 0: February 21, 2015 Publisher : Baroda Oriental Institute Publication year : 1925 Publication city : Baroda Publication country : India ---- प्. १) साधनमाला । ई ओं नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यः । श्रीमत्त्रिसमयं वन्दे सर्वसम्पत्सुखोदयम् । भवदुर्गतिखिन्नानां चिन्तारत्नमिवाद्भुतम् ।। अस्त्येव साधनं सम्यक् पूर्वाचार्यैरिहोदितम् । किन्तु विस्तरभीरुणा संक्षिप्तमुपदिश्यते ।। इह खलु श्रीत्रिसमयराजे महातन्त्रराजे महातन्त्रे [क्: रेअद्स् तन्त्रमण्डले] मन्त्रमण्डले रजोमण्डले [रजोमण्डले द्रोप्पेद् इन् अल्ल् ओथेर् ंष्ष् एxचेप्त् ण्] वा विधिवल्लब्धाधिकारो मन्त्री तदुक्तसमयसम्वरस्थः पूर्वसेवां चिकीर्षुः पर्वतारण्यादिषु गुहागृहारामलयनादिषु वा विविक्तविजनेषु मनोरमेषु वसन् आदौ तावदिमां मूलविद्यां बुद्धप्रतिमाया अग्रतो [क्: रेअद्स् रान्तद] मण्डलकं [क्: ण मण्डलम्] पुष्पाभिकीर्णं कृत्वा प्रणम्य बोधिचित्तमुत्पाद्य सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्य आत्मानं निर्यात्य तत्प्रणामालम्बनजापमभ्यसन् [क्: ण लम्ब ; ढ्: स्यन् इन्] सहस्रं जपेत् । ततः सर्वमन्त्राणां लक्षजापः [क् ढ् अ: जायम्] कृतो भवति । सर्वरक्षादिमन्त्राश्चास्य सिद्धा भवन्ति । तत्रेयं विद्या - प्. २) नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां अमला मलहारका अनन्ताः ससुताः सर्वजिना असीमनिष्ठा वरदामम [क्, ढ् अ: वर] देन्तु [सिच्. चोर्रेच्त् fओर्म् इस् ददतु] अत्युदारं वरमग्र्यं सम सर्वदा अनन्तम् । तत्र इमे वज्रपदाः । अरर असम सम [क्, ढ् अ: असमसमन्ता] समन्तानन्त धर्म ते खण खण महावीराचले सम सम असहमहाबले कण कण महावराग्रिके हह हह [क्, ढ् अ: हुहु हुहु] वज्रवज्राह्वये धर धर हुं हुं मण्डलं समबलाग्रविक्रमे [क्, ढ् अ: वराग्र] कुरु कुरु तुरु तुरु सर्वथा सर्वं हि ज्वल ज्वल अग्रे अग्रिणि हुं फट् [क्, ढ् अ: फट् फट्] स्वाहा । ततः सर्वकर्मावरणक्षयार्थं सर्वतथागतहृदयं शताक्षरं तेनैव विधिना अष्टसहस्रं जपेत् । सद्धर्मदूषणानन्तर्यादिकं कर्मावरणं प्रहीयते । इदं च तत् - नमस्त्र्यैयध्विकानां तथागतानां सर्वत्राप्रतिहतावाप्तिधर्मतावलीनां ओं [क्, ढ् अ: अं] असम सम समन्ततोऽनन्ततावाप्तिशासनि हर हर स्मर स्मरण विगतराग बुद्धधर्म ते सर सर समवला हस हस त्रय त्रय [क्, ढ् अ: त्रयं त्रयं] गगनमहावरलक्षणे [क्, ढ् अ: महाबल ; क्, ढ् अ: क्, ढ् अ: रम्भणे] ज्वलज्वलनसागरे स्वाहा । ततः स्वपराभ्युदयसाधनाङ्गमेवं पूर्वसेवाविधिमनुतिष्ठेत् । तत्रादौ प्रातरेवोत्थाय सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान स्वामिनो [सिच्. क्, ढ् अ: नाध्या] अध्यासयेत् । एवं प्रणमेत् - लोकधातुष्ठानन्तेषु यावन्तः ससुता जिनाः । कायेन मनसा वाचा तान् सर्वान् प्रणमाम्यहम् ।। प्. ३) ततो बोधिचित्तमुत्पादयेत् - उत्पादयामि सम्बोधौ चित्तं बोधाय देहिनाम् । भद्रचर्यां चरिष्यामि सर्वसत्त्वहितोदयाम् ।। ततः सर्वविघ्नविनाशार्थमचलहृदयममोघचण्डं [क्, ढ् अ: अमोघचण्ड०] वज्रमुद्रां बद्ध्वा त्रिरुच्चारयेत् । तत्रेयं वज्रमुद्रा । दक्षिणहस्तमूर्ध्वं प्रसृतं कृत्वा वृद्धाङ्गुष्ठेन तर्जन्यग्रमाक्रमेत् [ढ्: व्यग्रया] । शेषा वज्रलक्षणाः । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां चाट् अमोघचण्ड महारोषण स्फाटय हुं भ्रमय भ्रमय हुं त्रट् हां मां । स्वस्तिकं च बध्नीयात् । श्लिष्टाङ्गुलिमभ्यन्तरमुष्टिं कृत्वा मध्यमे सूच्यौ तर्जन्यौ [क्, ढ् अ: तज्जन्यौ द्रोप्पेद् इन्] चाङ्गुष्ठाग्र ईषत्संसक्ते [क्: इषदं ; ढ्, ढ् अ: ससक्तं] धारयेत् । मन्त्रः । ओं हर हर महानिमित्त हुं फट् स्वाहा । ततो मुखशौचादिकं कृत्वा सुखासनोपविष्टः पटपुस्तकप्रतिमादीनामन्यतमस्याग्रतो दशदिक्स्थितबुद्धबोधिसत्त्वानवलम्ब्य मुक्ताकुसुमावकीर्णं मण्डलकं [क्, ढ् अ: मण्डलं] कृत्वा पूर्ववद् गाथया सर्वाङ्गतः प्रणम्य बोधिचित्तमुत्पाद्य एव सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्य आत्मानं निर्यातयेत् । अहमेवंनामा सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानामात्मानं निर्यातयामि सर्वथा सर्वकालं प्रतिगृह्णन्तु मां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वा अधितिष्ठन्तु मां महाकारुणिका नाथाः सिद्धिवरदायकाश्च [ढ् अ: बलदायन्ता ढ् वरदाका] भवन्त्विति । ततः सर्वपापानि देशयेत् । सर्वपापान् [क्, ढ् अ: पापानुराग] रागद्वेषमोहवान् प्. ४) सार्वकालिकानशेषान् [ढ्: द्रोप्स् अशेषान्] देशयामि यथा बुद्ध्वा भगवन्तो जानन्तीति । ततः [ढ्: द्रोप्स् ततः जानन्तीति] पुण्यमनुमोद्यम् । सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां ये पुण्यज्ञानसम्भारा लौकिकलोकोत्तरास्त्रैकालिकास्तानग्र्यानुमोदनयाऽनुमोदेया यथा बुद्धा भगवन्तो जानन्तीति । ततः पर्यङ्कावस्थित इमां समयमुद्रां बध्नीयात् । प्रणामाञ्जलिः शिरसि स्थितः समयमुद्रा । मन्त्रः । नमः सुसिङ्गे [क्, ढ् अ: सुसिद्ध] साधनि अग्रे करुणे वरदे तयि तयि अतिबले नमोऽस्तु [क्, ढ् अ: नमो] वरसिद्धिदायकेभ्यो [क्, ढ् अ: वरदायिभ्यो] महाकृपेभ्यः स्वाहा । अनया सर्वमुद्रामन्त्राणां समयः सन्दर्शितो भवति । ततः पूर्ववद् वज्रमुद्रां बद्ध्वा अचलहृदयमनुस्मरेत् । नमः समन्तवज्राणां अचल कालचण्ड साधय [क्, ढ् अ: साधने] हुं फट् । ततो वज्रोष्णीषमुद्रां शिरसि न्यसेत् दक्षिणमुष्टौ अङ्गुष्ठकं स्थितकं कुर्यात् । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां त्रिशिख्यग्रि [क्, ढ् अ: त्रिशिखोग्रि] नमोऽस्तु ते । समन्तात्त्रिगुणाचलाग्रधर्मे [क्: समन्तादसमन्ता] विधुनाहि [क्: बन्धुना हि, ढ् अ विधुनादि, ढ्: विध्वनादि] क्लेशदुःम्बुजालान् जगतः सर्वसुखान् ददाहि [सिच्. क्: ददहि] चाशु तत्रेदं त्रिसमये कुरु स्वाहा । अनया मन्त्री महायानान्न परिहीयते [क्: मानानुपरि] निर्विघ्नसिद्धिश्च भवति । पुनश्च महां महारक्षां पञ्चसु स्थानेषु न्यसेत् । महारक्षा भवति । उत्तानमञ्जलिं कृत्वा कन्यसानामिके [क्: ङ्गमन्त्रसा, ढ् अ: कृत्वाना] करमध्ये प्. ५) कन्यसा बहिःसूक्षीषदवनता अनामिका तस्या उपरि अङ्गुष्ठो न्यसेत् । मध्यमा सूचीपूर्वा [क्, ढ् अ: सूची द्रोप्पेद् इन्] तस्याः पार्श्वेतर्जन्यौ [क्, ढ् अ: पार्श्वित] कुञ्चयित्वा तृतीयपर्वे न्यसेत् । असहा नाम महामुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं [क्, ढ् अ: हुं हुं] स्फाटयामहे हुं फट् । ततो महाकवचमुद्रया अजितवज्रया कवचं कुर्यात् । कन्यसाङ्गुष्ठौ शङ्कुलाकारेण [ढ्: शंक] अन्याः संसक्तमूलमध्याग्राः [क्, ढ् अ: मध्यमा] । अजितवज्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं [क्, ढ् अ: हुं] वज्रमये वरकवचे हो वज्र वज्र हुं फट् । तदेवं मारादिभिः सुतरामधृष्यो [क्, ढ् अ: सुरामदृश्यो] भवति । एवमात्मरक्षां कृत्वा स्थानरक्षां कुर्यात् । तत्र वज्रासनमुद्रया आसनं वज्रमयमधितिष्ठेत् । पर्यङ्कं बद्ध्वा उत्तानवामकरस्योपरि दक्षिणकरं निवेशयेदुत्सङ्गे [क्, ढ् अ: दुत्तमाङ्गे] वज्रासनमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रासने वं हुं फट् । ततो वज्रमण्डपमुद्रया स्वस्थानं वज्रमयमधितिष्ठेत् । प्रणामाञ्जल्या तर्जनीद्वयमनासिकाद्वयं च मध्यपर्वभग्नमभ्यन्तरतः [क्, ढ् अ: मध] प्रवेश्य चतुःस्थूणाकारेण शेषाः सूक्ष्याकारेण वज्रमण्डपमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्राग्रभुवने [क्: ग्रमुवनमे] मं हुं फट् । ततो वज्रप्राकारं तन्मुद्रया न्यसेत् । उत्तानमञ्जलिं कृत्वा अनामिकाद्वयं मध्ये न्यस्य मध्यमा सूची तर्जनीयुगलं वज्राकारेण तृतीयपर्वे प्. ६) न्यसेत् अङ्गुष्ठौ च पार्श्वतः [क्, ढ् अ: अङ्गुष्ठो पाश्वेतः] । प्राकारमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रमण्डले बन्ध बन्ध हुं फट् । ततस्तदुपरि वज्रपञ्जरं तन्मुद्रया न्यसेत् । प्रणामाञ्जलेरनामिकायुगलं तर्जनीयुगलं विपरीतपृष्ठभग्नमिति । अनामिकातर्जन्यारुपरि चक्रेण तावेव [क्: भावेव] देयौ [क्: देयां] त एव देये विपरीतपृष्ठभग्नं मध्यमा सूची तथा कनिष्ठिकाङ्गुलौ । पञ्जरमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्राग्रभुवनेमुः [क्, ढ् अ: भुवन] हुं फट् । ततो वज्रज्वालावहितस्तन्मुद्रया [क्, ढ् अ: हि तन्मुद्रया] न्यसेत् । अभयकरस्योपरि वामं संहताङ्गुलीकं दक्षिणेन भ्रामयेत् । वज्रज्वाला । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रज्वाले [क्, ढ् अ: ओमित् वज्रज्वाले हुं] हुं फट् । ततः सीमां बध्नीयात् । दक्षिणकरमुष्ट्या [क्, ढ् अ: पुष्ट्या] तर्जनीमुच्छ्रितां कृत्वा दक्षिणेन भ्रामयेत् । असीमा नाम सीमाबन्धनी । अस्या मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं महासीमाबन्धे बन्ध बन्ध वज्रे वज्रिणि हुं फट् । ततः स एवं कृतरक्षापरिकरः स्वस्थानस्थितेभ्य एव बुद्धबोधिसत्त्वेभ्यस्तथागतसम्भवमुद्रया अर्घ्यं [क्, ढ् अ: अर्घ] प्रकल्पयेत् । ततस्ते समन्वाहरन्ति सिद्धिवरदायकाश्च भवन्ति । मुष्टिकरसंस्थाना [क्, ढ् अ: स्यामा] कनिष्ठिकाभ्यां विकसिताभ्यां तथागतसम्भवमुद्रा । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः अमलविक्रान्ततेजिनि अरजे स्वाहा । ततो बाह्यगन्धाद्युपचारासम्भवे [ङ्: गन्ध्याह्य, क्, ढ् अ: गन्धाद ; क्, ढ् अ: सम्भव] प्. ७) अचलवज्रमुद्रया परिशोध्य गन्धादीन् प्रति प्रतिस्वमन्त्रैरष्ट [क्, ढ् अ: ठे सेचोन्द् प्रति इस् द्रोप्पेद् इन्] वारानभिमन्त्र्य पूजां कुर्यात् । तत्र गन्धमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां असमगन्धोत्तमे भगवति स्फुर हिमं [ङ्: स्फारहिम] गगनकं महोदयेसर्वार्थसाधनि [क्, ढ् अ: दय] स्वाहा । पुष्पमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां आवर्तावर्तमहापुष्पवति [ङ्: अवर्त्ता] स्वाहा । धूपमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां अग्रे अग्रशिखे [क्, ढ् अ: शिख] धूमशिखे [क्, ढ् अ: शिख] स्वाहा । दीपमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां आलन्ते ज्वलन्ते दीपज्योतिशिखे [क्, ढ् अ: शिख] स्वाहा । नैवेद्यमन्त्रः [ङ्: निवेद्य] । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां अरर परर करर बलिदे बलिं ददाहि महाबलि स्वाहा । ततो दशदिग्लोकधातुस्थितचित्रपूजाङ्गान्येवं निर्यातयेत् । प्रणामाञ्जलिं बद्ध्वा ये असमा अपरिग्रहा दशदिग्लोकधातुषु [क्, ढ् अ: धातु] पूजाङ्गविशेषाः स्थलजा रत्नपर्वतकल्पवृक्षादयो जलजाः सामुद्ररत्नादयः कनकपङ्कजादयश्च ये चान्ये सर्वलोकधातुषु दिव्यमनुष्यकाः सर्वरूपशब्दगन्धरसस्पर्शादयस्तान् सर्वान् बुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो निर्यातयामीत्युदाहरेत् । मनोमयांस्तु पूजामेघानेवं [क्, ढ् अ: मोघा] प्रवर्तयेत् । पूर्णमुद्रां सङ्कुचिताग्रप्रणामाञ्जलिलक्षणां [क्, ढ् अ: संकुरिता ; क्, ढ् अ: लिर्ल] बद्ध्वा एवं वदेत् । सर्वबुद्धबोधिसत्त्वाधिष्ठानबलेन समप्रणिधिपुण्यबलेन प्. ८) विद्यामन्त्रबलेन च सर्वबुद्धबोधिसत्त्वपर्षन्मण्डलेषु वरोदाराः समन्तभद्रबोधिसत्त्वचर्याभिर्निर्हिता [क्, ढ् अ: रर्द्धता] महापूजामेघाः प्रसरन्तामिति चिन्तयित्वा इमां पूजाधिष्ठानकर्त्रीं महाविद्याराज्ञीमष्टौ वारानुच्चारयेत् । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानांन् सर्वथा उद्गते स्फुर [क्, ढ् अ: स्थल] हिमं गगनकं समन्ततः स्वाहा । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां विचित्रगुणवर्णसङ्गीतिमेघसमुद्रा धर्मसङ्गीतिमेघसमुद्राश्च सर्वलोकधातुविशोधकाः सर्वत्र प्रवर्त्तन्तामिति चिन्तयित्वा इमां स्तुतिसङ्गीतिमेघाभिर्निर्हारकर्त्रीं विद्याराज्ञीमष्टौ वारानुच्चारयेत् । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां सर्वत्र संकुसुमिताभिन्नाराज्ञिनि [क्, ढ् अ: नाशि] नमोऽस्तु ते स्वाहा । ततः सर्वलोकधातुसमुद्रेषु सर्वत्र सर्वसत्त्वात्मभावसमाः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वनिर्माणमेघाः सर्वारम्भणेभ्यो निश्चार्य सर्वसत्त्वानां सर्वदुःखानि प्रज्ञमयन्तु सर्वलौकिकलोकोत्तरसम्पदे यावत् समन्तभद्रकायादिशुद्धि [क्, ढ् अ: कायादि] प्रापयन्त्विति [क्, ढ् अ: यतु इति] चिन्तयित्वा इमं [क्, ढ् अ: इमां] महाविद्यारात्रमष्टौ वारानुच्चारयेत् । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां नमोऽस्तु ते महावज्र सर्वसत्त्वहितङ्कर तिष्ठ सर्वत्र सर्वेषां धर्माणामधिष्ठाय [क्, ढ् अ: सर्वधर्मा] स्वाहा । सर्वं चैतत् [क्, ढ् अ: सर्वत्र तत्र] पूजादिकं मन्त्रादिबलेनावितथं सम्भवतीति श्रद्धेयम् । कुशलमूलं चैतत् अनुत्तरसम्यक्सम्बोधावेवं परिणामयेत् । यथा बुद्धा भगवन्तो अभ्यनुजानन्ति परिणाम्यमानमेतत् प्. ९) कुशलमूलं तथाहं परिणामयामीत्यनेन पुण्येनाहं समन्तभद्रचर्या [क्, ढ् अ: चर्या] बोधिमभिसम्बुध्य सर्वसत्त्वानपि [ङ्: नेएद्स् सर्व सर्व] समन्तभद्रचर्याशुद्धौ प्रतिष्ठापयामीति [ङ्: पयेयमिति] । ततः सर्वबुद्धबोधिमत्त्वाधिष्ठानप्रतिलम्भार्थं तन्मुद्रां बद्ध्वा पूर्वोक्तं शताक्षरमनुस्मरेत् पञ्चाक्षरं वा । हस्तद्वयमन्योन्यघृष्टं संसक्तमूर्द्ध्वमुखाङ्गुलीकं संयोज्य तर्जन्यौ कनिष्ठिके च शङ्कुलाकारेण [क्, ढ् अ: सकला] मध्यमानामिकासूच्योर्मध्ये [क्, ढ् अ: र्मध्य] अङ्गुष्ठद्वयं सममूर्ध्वमुखं धारयेत् शताक्षरमुद्रा । पञ्चाक्षरमुद्रा तु [क्, ढ् अ: तु द्रोप्पेद् इन्] सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयेनाङ्गुष्ठाग्रं [क्, ढ् अ: तर्जनीना] पीडयेत् शेषास्तु तथैव सूच्याकाराः [क्, ढ् अ: सूर्या] । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः वीर हुं खं । ततः सर्वमुद्रासंग्रहभूतं [क्, ढ् अ: भूत] समन्तावभासोष्णीषं [क्, ढ् अ: ष्णीष] धर्मचक्रं वा बध्नीयात् । प्रसृतसमोत्तानोभयपाणिनाऽनामिके करमध्ये नखेन नखं परिधायाङ्गुष्ठाग्रेण न्यसेत् । कन्यसौ [क्, ढ् अ: कम्पसौ] सूच्याकारेण संहताग्रौ तथैव मध्यमेसमनखशिखासंसक्ते [क्, ढ् अ: मध्यमा] मध्यप्रदेशिन्यौ सूच्याकारेण [क्, ढ् अ: द्रोप् संसक्ते सूच्याकारेण] समन्तावभासोष्णीषम् । एवं तर्जन्यौ संचार्य नखेन [क्, ढ् अ: ननखं इन्स्तेअद् ओf नखेन नखं] नखमालभेत मण्डलाकारेण । धर्मचक्रमुद्रा । अनयोर्यथाक्रमं मन्त्रः । आः मं हं । ओं धुन यातय च्छिन्द चक्रेण वज्रिणि हुं अनयोरन्यतरां बद्धा प्. १०) मन्त्रं सकृदुच्चार्य स्थितो निषणो वा जपेत् । मारादिभिर्नाभिभूयते सिद्धिश्चास्याभिमुखीभवति । ततः शीघ्रसिद्ध्यर्थं तावद् धर्मोदयमुद्रां बद्ध्वा तन्मन्त्रमनुस्मरेत् । वामहस्तेन मुष्टिं बद्ध्वा तर्जनीकनिष्ठाङ्गुष्ठौ च प्रसारयेदूर्ध्वं धर्मोदयमुद्रा । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः सर्वथा सर्वत्राणके स्वाहा । स्वमुद्रया च मन्त्रं [क्, ढ् अ: मन्त्र] सकृदुच्चार्य समयं दर्शयेत् । स्वमुद्रा तु यथायोगं वेदितव्या [क्, ढ् अ: वदितव्या] । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वप्रणामालम्बनजापमभ्यसन् [ङ्: भ्यस्यन्] यथाभिलषितं मन्त्रं न द्रुतं न विलम्बितं असत्सङ्कल्पवर्जितं मन्त्राक्षरगतचित्तं [क्, ढ् अ: गतं चित्तः] तावज्जपेत् यावन्न खेदो भवति । तत उत्थायार्य [क्, ढ् अ: त्यायार्यं] गण्डव्यूहादिसूत्राणि तथागतहृदयं सकृदनुस्मृत्य वाचयेत् । पूजयित्वा अन्ततः प्रणम्य वा भुञ्जीत । भुञ्जता चानेन मन्त्रेणाहारमष्ट वारानभिमन्त्रितं कृत्वा अग्रपिण्डं [क्, ढ् अ: अग्रं] सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो निवेद्य मध्यमात्रया भोक्तव्यम् । तत्रायं मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां ओं बलन्ददे [क्, ढ् अ: बलन्दद] तेजोमालिनि स्वाहा । भुक्तशेषाद् वार्याचलायामोघचण्डहृदयेन सकृदभिमन्त्र्योत्सृष्टपिण्डो दातव्यः । स तत्रानुबन्धः [ङ्: ततानुबद्ध] सुखसिद्धितां ददाति । भुक्तविश्रान्तश्च पापदेशनादिकं कृत्वा सद्धर्माराम एव तिष्ठेत् । यदि [क्, ढ् अ: अविसक्तो] शक्तो भवति अपराह्णेऽपि सर्वमेतत् रक्षादिपरिकरं पूजादिकं च कृत्वा जपेत् नो चेत् पूर्वाह्णकृतमेव रक्षादि [क्, ढ् अ: रक्षावि] प्. ११) अविसर्जितं स्थितमेव [क्, ढ् अ: स्थितनीव] दृढमधिमुच्यार्याचलवज्रमुद्रया समन्त्रया विघ्नानुत्सार्य पञ्चाक्षरादीनामन्यतमेन मुद्रासहितेन रक्षां कृत्वा पूजास्तुत्यादिकं विधाय पूर्ववत् जापं कुर्यात् । विकाले च प्राकारपञ्जरादिकं विसर्ज्य रश्मिमालिन्या कवचं कुर्यात् । अन्योन्याङ्गुलिश्लिष्टामभ्यन्तरमुष्टिं कृत्वा मध्यमे सूच्याकारेण प्रसारयेत् तर्जनीयुगलं तस्यास्तृतीयपर्वे [क्, ढ् अ: भूम्या] न्यसेत् अङ्गुष्ठौ च पार्श्वतः । रश्मिमालिनीमुद्रा । मन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां तथागतानां महासमयगतिं गते समते सम सर्वथा सत्त्वत्राणके [क्, ढ् अ: त्राणक] धर्मधात्वभ्यन्तरसङ्गते स्वाहा । पूर्वरात्रापररात्रजागरिका च सद्धर्मस्वाध्यायादिना कर्तव्या । मध्यमे याभे मञ्चकरहितायां शययायां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् सर्वाङ्गतः प्रणमन्नेव स्वपेत् [क्, ढ् अ: प्रणमेत् न च भयेत्] विज्ञप्तिं च कुर्यात् । अधितिष्ठन्तु मां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वा अनुत्तरसिद्धिवरदायकाश्च भवन्तु सर्वोपद्रवांश्च प्रशमयन्त्विति [क्, ढ् अ: प्रगम] । अयमेव च विधिः प्रत्यहं [क्, ढ् अ: प्रत्यहं द्रोप्पेद् इन्] यावत् पौर्णमास्यां लक्षजापो वा यावद् वा सिद्धिनिमित्तानि प्रादुर्भवन्ति । ततः पौर्णमास्यादितिथिषु कृतभक्तच्छेदोपवासः पोषधसम्बरी [क्, ढ् अ: पासध] पल्लवोपविष्टः कुशण्डिकोपविष्टो वा चैत्यपटपुटपुस्तकप्रतिमादीनामन्यतमस्याग्रतः [क्, ढ् अ: चैम्ययत] कृतकुसुमावकीर्णमण्डलकः [क्: कृतमुक्त ; ङ्: वर्ण] कृतरक्षापूजादिपरिकरः पूर्ववद् प्. १२) धर्मोदयमुद्रां बद्ध्वा [ङ्: दयाम्बध्वा] तन्मन्त्रमनुस्मरेत् । ततः स्वदेवतामुद्रां बद्ध्वा तन्मन्त्रं सप्ताष्टवारानुच्चार्य [क्: सप्तातवृ०] समयं दर्शयेत् । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् प्रणम्य चक्रपूजादिकं गृहीत्वा समन्तभद्रतथागतकायादिशुद्धिमभिलषन् [क्, ढ् अ: गतकादि] स्वसमीहितसिद्धौ हृदयमाधाय सर्वबुद्धबोधिसत्त्वप्रणामालम्बनजापमभ्यसन् सर्वौद्धबोधिसत्त्वपुण्यज्ञानसम्भारानुमोदनाभ्यासचेतनया [क्, ढ् अ: व्येतरया] सन्ध्यारागात् प्रभृति तावत् जपेद् यावत् अर्द्धरात्रे सूर्योदये वा तच्चक्रादिकं अवश्यं प्रज्वलति । ज्वलिते [ङ्: ज्वलिता] चाकाशात् बुद्धोत्पाद इव महानिमित्तानि पुष्पवृष्टिदुन्दुभिध्वनिदिव्यघोषतथागतसाधुकारादीनि बुद्धक्षेत्रकम्पनादीनि चात्यद्भुतानि [क्: चाद्भुता] भवन्ति सर्वविद्याधरकुलानि च सन्निपतन्ति । तैरभिषिच्यते । सर्वलोकधातुषु बुद्धबोधिसत्त्वाराधकः पञ्चाभिज्ञः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वाभिनन्दितो बोधिसत्त्वचर्याचारी विद्याधरराजो भवति अनन्तविद्याधरस्त्रीपरिवारः [क्, ढ् अ: धरपरि] सुखानुयायी न च तस्मात् कायाद्धीयते । तेनैव च कायेनानुपूर्वसम्भारोपचयतः [क्: यचतः] सर्वबोधिसत्त्वभूमिराक्रामति यावदभिसंबुद्ध्यते चेति । अन्याश्च बुद्धबोधिसत्त्वदर्शनचिन्तामणिभद्रघटादिसर्वलौकिकलोकोत्तरसिद्धयोऽनेनैव विधिना [क्: विधान] सामान्यविषयपटलदृष्टेन वा विधिना तन्त्रमवलोक्य निर्विचिकित्सैः साधनीयाः । नियतं सिध्यन्तीत्ययमुपायवतां प्. १३) साधनविधिः अनुपायैस्तु यथाशक्ति साधनं कर्तव्यम् । यथोक्ते नाहं शक्त इति नावसादितव्यम् [क्, ढ् अ: नावसीतितव्य, ङ्: नावसातितव्यं] । अन्तत एकामप्यात्मरक्षां कृत्वा सीमाबन्धनं च पूजादिकं च चिन्तयित्वा तन्मन्त्रानुच्चार्य यावदिच्छं जपेत् साधयेद् वा । वीर्यानुरूपं [क्: नुज्ञायं] कर्मानुरूपं चावश्यमेव सिध्यति । एकोऽपि त्रैलोक्यं रक्षितुं क्षमति तन्त्रवचनात् । अमोघसिद्धिश्चायं त्रिसमयराजः निर्विघ्नसिद्धिश्च । मनीषितविधिरिति पूर्वसेवादिविधिरहितं सर्वबुद्धबोधिसत्त्वालम्बनमात्रं कृत्वा जगदर्थचित्तेन मन्त्रानुष्ठानम् । अत्र च येन तेनापि विधिना मनीषितेन वा मन्त्राः साध्यमानाः सिध्यन्ति । तद्यथा अत्रैवोक्तं विविक्तविजने स्थाने सङ्गनिकायपरिवर्जिते [क्: चित्रर्वि] सत्त्वाननुतापिना विनापि पूजया [क्, ढ् अ: पूजा] विनापि पटेन विनापि स्नानादिसमुदाचारेण विनिपतितेनापि साध्यमवश्यं सिध्यतीति । पुनरुक्तं द्वे चात्यद्भुते । यथा यथा मन्त्राः साध्यन्ते तथा तथा अनुरूपा भवन्ति । येन च विधिना [क्: विना] योज्यन्ते [क्, ढ् अ: योक्षन्ते] तेनैव सिध्यन्तीति । पुनरप्युक्तम् - बोधिचित्तं दृढं [क्, ढ् अ: हृदयस्य] यस्य निःशङ्का च मतिर्भवेत् [क्: अतिभवेत्] । विचिकित्सा न कर्तव्या तस्येदं सिध्यति ध्रुवम् ।। इति । तस्माद् वीर्यमुत्पाद्य विचिकित्सां विहाय साधयितव्यमवश्यं सिध्यति । अत्र च सिद्ध्यर्थिना [क्, ढ् अ: र्थेना] समयरक्षणे प्. १४) दृढतरयत्नवता भाव्यम् । तन्मूलत्वात् सर्वसिद्धीनां च स च समयः । न सद्धर्मः प्रतिक्षेप्तव्याः [क्, ढ् अ: प्रतिज्ञप्तव्य] न गुरुष्ववमन्यना कार्या न मद्यपानं कार्यं न मञ्चशयया कार्या न वज्राकारा भञ्जनीया न लङ्घनीया इत्येवमादिरवश्यं तन्त्रे ज्ञातव्यः । विस्तरभयात्तु [ङ् अ: भयार्त्तेन] न लिख्यते । स्नातुमिच्छता च त्रिसमयजापिनार्याचलहृदयेनामोघचण्डेनैव वज्रमुद्रायुक्तेन सर्वमृत्तिकादिस्नानीयद्रव्याभिमन्त्रणदुष्टोत्सारणसीमाबन्धादिकं [ङ् अ: मन्त्रदुष्टो] कार्यम् । तेनैव सर्वविघ्नाः प्रशाम्यन्ति । ।। इति त्रिसमयराजस्य साधनं समाप्तम् कृतिरियं पण्डितकुमुदाकरमितिपादानाम् [क्: करपादा] ।। प्. १५) २. नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यः । असमाचलाः समतसारधर्मिणः करुणात्मका जगति दुःखहारिणः । असमन्तसर्वगुणसिद्धिदायिनो अमलाचलाः समवराग्रधर्मिणः ।। गगनसमोपमकता न विद्यते [क्, ढ् अ: नैवद्यते] गुणलेशरेणुकणिकेऽप्यसीमिके [क्: प्यसीमिके द्रोप्पेद् इन्] । सदसत्त्वधातुवरसिद्धिदायिषु विगतोपमेषु असमन्तसिद्धिषु ।। सततामला करुणवेगतोत्थिता प्रणिधानसिद्धिरविरोधधर्मता [क्: रनिबोध] । जगतोऽर्थसाधनपरासमन्तिनीसततं विरोचति महाकृपात्मनाम् ।। न निरोधतां करुणचारिकाकुला [क्: अचला] व्रजतेत्रिलोकिवरसिद्धिदायिका [ङ् अ: व्रजातो ; क्, ढ् अ: लोकवर] । अमितामितेषु सुसमाप्तितां गता [क्, ङ्: गतिं] गतिं गतेष्वपि अहो [क्: अ] सुधर्मता ।। त्रिसमयेऽग्रसिद्धि वरदा ददन्तु [क्, ङ्: ददातु] मे वरदानताग्रगतितां गताः सदा [क्: दानाग्र] । प्. १६) सकलास्त्रिलोकिवरदाग्रसाधका नाथास्त्रियध्वगतिका अनावृताः ।। इति विसमयराजकल्पोक्ता वज्रधरसंगीता स्तुतिः । इदं तत् सर्वबुद्धानामद्भुतगुणविस्तरम् [ङ्: सद्भत] । सिध्यन्ति सर्वमन्त्रा वै सकृदुच्चारितेऽपि हि ।। अनेन स्तोत्रराज्ञा वै तोषितास्ते तथागताः । ददन्ति विपुलां [ङ् अ विपुल] सिद्धिं कल्पस्थां कल्पचोदिताम् ।। दर्शयन्ति च आत्मानं आसेचनकविग्रहम् । वैरोचनमहानाथमक्षोभ्यं रत्नसम्भवम् ।। अमिताभं जिनं शुद्धममोघराजं च सर्वतः । रसं रसायनं तत्त्वं प्रवदन्ति वराणि [क्: वरांशि] च ।। अशेषाः सिद्धयो रम्या विपुला अर्थसम्पदः । सर्वाशापरिपूरिं च ददन्ति मनसेप्सिताः । ज्ञानमायुर्बलं वेगं ददन्ति परमं शुभम् [क्, ङ् अ: गुणं] ।। इति । एतदेव स्तोत्रं वज्रमण्डललङ्कारमहायोगतन्त्रेऽपि [ङ्: लाकार] सानुशंसं सम्पठितमिति । नमो बुद्धाय । बुद्धांस्त्रैयध्विकान् नत्वा बुद्धपुत्रांश्च [क्: बुद्धपत्रश्च] भावतः । वक्ष्यामि समयं किञ्चित् श्रीमत्त्रिसमयोदितम ।। न सद्धर्मः प्रतिक्षेप्यो [क्, ङ् अ: त्रज्वाः] न सन्त्यज्यः [क्: तन्त्राज्ञाः] कदाचन । सम्बुद्धा बोधिसत्त्वाश्च न कार्या तेष्ठनादृतिः ।। प्. १७) गुरौ विधेया नावज्ञा न हन्तव्याश्च देहिनः । न स्वयं मन्त्रमुद्राश्च कार्या नाश्याश्च नैव ताः ।। मात्सर्यं मद्यपानं च करणीयं न सर्वथा । वज्राकारा न लङ्घ्याश्च [क्: लंघाश्च] भञ्जनीयाश्च नैव ते ।। न मञ्चशयनं कार्यं न मुद्रादिष्वगौ [क्: दिश्च] गौरवम् । न बालधर्मता कार्या गुरौ वा देवतासु वा ।। अभिचारो न कर्तव्यः सुशीले नापराधयेत् [ङ्, अ: नय] । नाकार्यं करणीयं वा नानुमोद्यं [ङ्, अ: मोघं] च किल्विषम् ।। संक्षेपात् प्रतिकूलं यत् तन्न कार्यं परात्मनोः । समयोऽयं महाकल्पे श्रीमत्त्रिसमये स्मृतः ।। कौकृत्यमाजीवमलं रतिं संगणिकासु च । विचिकित्सकता भूरिः परिष्कारपरिग्रहः ।। आलस्यं लीनचित्तत्व आत्मोत्कर्षादयस्तथा । अन्तरायकरा धर्माः कल्पराजेऽत्र कीर्त्तिताः ।। दोषैरमीभिर्निर्मुक्तः पूर्वोक्तसमये स्थितः । सर्वासङ्गोज्झितः श्राद्धः स्थिरसम्बोधिमानसः ।। जगत्त्रयहितोद्युक्तः वाङ्मनःकायचेष्टितः । सिद्धिं त्रिसमयोक्तेन साधयेद् विधिनेप्सिताम् [क्, ङ् अ: द्विनेमि] ।। त्रिसमयराजसाधनम् । कृतिरियं पण्डितरत्नाकरगुप्तपादानाम् ।। प्. १८) ३. नमः [ढ्: नमो बुद्धाय, क्: नमो वज्रासनाय] शाक्यमुनये तथागताय । नत्वा सर्वतथागतान् गुणगणाधारान् परार्थं गुरोः श्रीवज्रासननामभूषिततनोः संसारदोषग्रहैः । अस्पृष्टवरबुद्धतादमशमं तत्साधनं [ग्: सत्साधनं] तत्त्वतो नानावर्णतथागतादिरचनादेहं तथा [क्, ढ्: तदा] लिख्यते [क्: कथ्यते] ।। ततः पुरतो भगवन्तं वक्ष्यमाणविधिना वर्णभुजादिसमन्वितबुद्धं सर्वतथागतादिसमन्वितं [क्: सर्वतथागतादिसमन्वितं fओउन्द् ओन्ल्य इन्] विचिन्त्य पुष्पादिकं प्रयच्छेत् । ओं नमो अक्षोभ्याय हुं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाह । प्रत्येकं वारत्रयं दद्यात् । ओं नमो वैरोचनाय ओं ओं वज्रपुष्पे हुं [क्: हुं द्रोप्पेद् इन्] स्वाहा । ओं नमो रत्नसम्भवाय [क्: वज्रसम्भवाय] त्रां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमोऽमिताभाय ह्रीं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमोऽमोघसिद्धये [ग्: सिद्धि] खं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमो लोचनायै लों [ग्: लं] ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमो मामक्यै मां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमः पाण्डरायै पां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमस्तारायै तां ओं [ग्: ओं द्रोप्पेद् इन्] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । पुनरप्यक्षोभ्यरूपवज्रासनाय प्रभूतप्रभूततरं पुष्पं दद्यादनेनैव क्रमेण । ओं वज्रधूपे हुं स्वाहा ओं वज्रगन्धे प्. १९) हुं स्वाहा ओं वज्रनैवेद्ये हुं स्वाहा ओं वज्रदीपे हुं स्वाहा इत्यादिभिः [क्, ढ्: इत्यादि] पूजाविधिं कृत्वा मैत्र्यादिभावनापुरःसरं ततः स्वहृद्यकारपरिणतं [क्: स्वहृदय] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि हुंकारं सुवर्णवर्णं [क्: वर्णं द्रोप्पेद् इन्; ग्: वर्ण] तद्रश्मिनिर्गतान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा ततः स्नानपूजामेघप्रसरैः [क्, ढ्, ग्: रेअद् पुष्पादिभिः अfतेर् स्नान ; क्: मोघ, क्, ब्: मेध्य] सम्पूज्य ततः पापदेशनां पुण्यानुमोदनां [क्: पुण्यानुमोदनां द्रोप्पेद् इन्] परिणामनां त्रिशरणगमनं जिनमार्गाश्रयणं [क्, ढ्, ग्: जिन द्रोप्पेद् इन् ; ग्: श्रयात्] बोधिचित्तोत्पादं च कुर्याद् रत्नत्रयं मे शरणमित्यादिना । ततः शून्यतां विभावयेत् [क्: विला] । सर्वधर्मान् निःस्वभावरूपान् विभाव्य [क्, ब्: वयित्वा] अक्षररूपं बोधिचित्तस्वरूपं प्रभास्वरमात्मानं पश्येत् । दृढीकरणार्थं मन्त्रमुच्चारयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । तदेव ज्योतीरूपपरिणतं [क्, ढ्: रूपं तत्परि] चन्द्रमण्डलम् । तस्योपरि हुंकारं अकारादिषोडशस्वरपरिवेष्टितं पुनरपि ककारादिवर्णेन [क्, ढ्: वर्णेन द्रोप्पेद् इन्] परिवेष्टितं शुक्लवर्णं सकलसमस्तपरिणतं चन्द्रमण्डलरूपं [क्, ढ्: रूपं द्रोप्पेद् इन्] विचिन्तयेत् । तस्योपरि हुंकाराक्षरबीजं [क्, ढ्, ग्: हुंकार] तत्परिणतं वज्रं पीतवर्णं तत्रापि वज्रवरटके [क्, ढ्: वरटकं] हुंकारं समस्तमेतत् [ग्: समन्त्रमे] परिणम्य वज्रासनरूपं प्. २०) सुवर्णवर्णं [ढ्: वणं द्रोप्पेद् इन्] तस्य चतुर्मारासनम् [क्, ब्: र्म्मारैरासनं] । ते च स्कन्धक्लेशमृत्युदेवपुत्रमाराः [क्: स्कन्द ; क्, ब्: मारं] गौररक्तकृष्णश्यामवर्णाः । यथाक्रमेण मूर्तिमेषां विभाव्य एभिर्मारैः परिघटितसिंहासनं तस्योपरि [क्, ब्: सनस्योपरि] विश्वपद्मं वज्रं च तत्र स्थितं भगवन्तं द्विभुजं वज्रपर्यङ्कनिषणं [क्, क्, ब्: पर्यङ्क] सव्यकरं भूस्पर्शमुद्रान्वितं अवसव्यमुत्सङ्गस्थितं रक्तवस्त्राच्छादितगात्रं शान्तमात्मानं विभावयेद् योगी । ततोऽहङ्कारमुत्पादयेत् [क्, ढ्, ग्: हुंकारं] । ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहम् । ततो भगवतो दक्षिणे मैत्रेयं [ग्: मैत्रियं] बोधिसत्त्वं गौरवर्णं [क्: गौरवर्णं द्रोप्पेद् इन्] द्विभुजं जटामकुटधारिणं सव्यगृहीतचामररत्नं [क्, ढ्: सव्ये] अवसव्येन [क्, ढ्, ग्: सव्ये] नागकेशरपुष्पच्छटाधारिणं तथा वामे लोकेश्वरं बोधिसत्त्वं शुक्लवर्णं दक्षिणे गृहीतचामररत्नं वामेन कमलधारिणं [ग्: धारिणां] भगवन्मुखं व्यवलोकयन्तौ [क्, ढ्: कयन्तो] तौ [क्, ब्: तौ ओन्ल्य इन्] भावयेत् । पश्चात् षडङ्गन्यासं कुर्यात् । भगवतो चक्षुषोरुभयोश्चन्द्रमण्डलं [क्, ढ्, ग्: भगवतश्चक्षु] तदुपरि क्षिंकारं शुक्लवर्णं श्रोत्रयोश्चन्द्रमण्डलोपरि जंकारं नीलवर्णं नासापुटयोश्चन्द्रमण्डलोपरि खंकारं पीतवर्णं जिह्वायां चन्द्रमण्डलोपरि गंकारं रक्तवर्णं ललाटचन्द्रमण्डलोपरि स्कंकारं श्यामवर्णं स्तनद्वये [क्: तन्त्रमध्ये, ढ्, ग्: स्तनमध्ये] चन्द्रमण्डलोपरि संकारं शुक्लवर्णं इति षडङ्गन्यासं प्. २१) विभाव्य ततः स्वहृदि चन्द्रमण्डले हुंकारपरिणतवज्रं [क्, ब्: णतं वज्र] तद्वज्रवरटके चन्द्रमण्डलोपरि हुंकारं तत्सर्वं परिणाम्य [क्, ढ्: णम्य] ज्ञानसत्त्वं समयसत्त्ववद् [ग्: सत्त्वम्बि] विचिन्तयेत् । ततः शिरसि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि उंकारपरिणतं चक्रं शुक्लवर्णं तन्मध्ये चन्द्रस्थ-उंकारं चेति [क्: चिन्तं] भगवतः कायविशुभावना । कण्ठे चन्द्रमण्डलं तस्योपरि [क्, ढ्, ग्: मण्डलस्योपरि] आःकारपरिणताष्टदलपद्मं [क्, ढ्: आकार] रक्तवर्णं तन्मध्ये [क्: तन्मध्य] चन्द्रमण्डलस्थं आःकारमिति [क्, ब्: ओमित्स् आःकारमिति मण्डलस्थं] भगवतो वाग्विशुद्धिभावना । नाभेरूर्ध्वं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि हुंकारपरिणतं वज्रं कृष्णवर्णं तन्मध्ये चन्द्रमण्डलस्थं [क्: मण्डल] हुंकारमिति भगवतश्चित्तविशुद्धिभावना । बुद्धत्वफलदायिनी बुद्धसिद्धिरिति । ततः आकाशस्थितं भगवन्तं हृद्बीजरश्मिना [ढ्: हृदयबीज, ग्; रश्मना क्, ब्: हृद्बीजार्चिषा] आकृष्य जः हुं वं होः इत्यक्षरचतुष्टयेन पुरतः स्थापयेत् । तस्मै अर्घ्यपाद्याचमनं [ढ्: द्यासनं, ग्: द्याचमं] प्रोक्षणं [क्, ग्: प्रोक्षं] च दद्यात् । पश्चात् क्षीरादिभोजनं प्रयच्छेत् इत्यमृतास्वादो [क्: ताम्बादौ] विहितः । ततः सर्वबुद्धान नमस्यामीत्यनया स्तुत्या [क्, ढ्: स्तुत्वा द्रोप्पेद् इन्] स्तुतिं कुर्यात् । ततो ज्ञानसत्त्वेन सह समयसत्त्वमेकीकृत्य समयस्त्वं समयस्त्वं [ढ्: अद्द्स् अ थिर्द् समयस्त्वं] समयमहं ओं आः हुं [ढ्: हुं द्रोप्पेद् इन्] इत्यनेन मन्त्रेणाद्वयं कुर्यात् । पश्चाद् प्. २२) भावनाखिन्नो जपं कुर्यात् । ओं आः वज्र हुं [क्, ग्: हुं फट्] स्वाहा इति जपमन्त्रः [क्: अयं] । पश्चात् सम्यक्सम्बोधौ पुण्यं परिणाम्य विसर्ज्य [क्, ब्; विसर्जयित्वा] विहरेत् यथेच्छयेति । अनेन पुण्येन सर्वसत्त्वास्तथागतज्ञानप्राप्ताः [क्, ब्: सर्वे द्रोप्पेद् इन्] शीघ्रं भवन्ति । ।। वज्रासनभट्टारकसाधनोपदेशविधिः [ग्: सामध्ये] परिसमाप्तः ।। ४. पूर्वोक्तेन [ढ्: पूर्वोक्तवि] विधानेन शून्यताभावनानन्तरं चन्द्रमण्डले नीलं हुंकारमकारादिसितषोडशस्वरपरिवेष्टितं [क्: षोडशवर] ततः सितककारादिचतुस्त्रिंशद्व्यञ्जनपरिवेष्टितं [क्: तस्त्रिंश] सर्वमेतत्परिणम्य चन्द्रमण्डलं तदुपरि पुनस्तदेव [क्: न्यस्त] बीजं तत्परिणामेन पीतवज्रं तद्वरटकेऽपि तद्बीजं सर्वमेतत् परिणम्य श्रीमद्वज्रासनबुद्धभट्टारकमात्मानं झटिति निष्पादयेत् [क्, ढ्: विष्पा] । द्विभुजैकमुखं पीतं चतुर्मारसंघटितमहासिंहासनवरं तदुपरि विश्वपद्मवज्रे वज्रपर्यङ्कसंस्थितं वामोत्सङ्गस्थितवामकरं भूस्पर्शमुद्रादक्षिणकरं [ग्: भूस्पृश] बन्धूकरागारुणवस्त्रावगुण्ठिततनुं सर्वाङ्गप्रत्यङ्गासेचनकविग्रहं विचिन्त्य ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहमिति अद्वयाहङ्कारं प्. २३) कुर्यात् । तदनु भगवतो दक्षिणे मैत्रेयं [ग्: मैत्रियं] बोधिसत्त्वं सुवर्णगौरं द्विभुजं जटामकुटधारिणं गृहीतचामरदक्षिणकरं नागकेशरपल्लवधरवामकरम् [ग्: पल्लवामर ; क्: चामरकरं] । तथा वामे लोकेश्वरं बोधिसत्त्वं शुक्लं जटामुकुटिनं [क्: जटमुकुटिं] चामरधारिदक्षिणभुजं कमलधारिवामकरम् । एतद्द्वयं भगवन्मुखमभिवीक्ष्यमाणं पश्येत् । ततः षडङ्गन्यासं कुर्यात् [ग्: कुर्वीत] । भगवतश्चक्षुषोश्चन्द्रस्थसितक्षिंकारं [क्: श्चन्द्रस्थितं] श्रोत्रयोश्चन्द्रस्थनीलजंकारं ततो [ढ्: ततो पुटे; क्; ओमित्स् ततो] नासापुटे चन्द्रस्थपीतखंकारं जिह्वायां चन्द्रस्थलोहितगंकारं ललाटे चन्द्रस्थहरितस्कंकारं स्तनान्तराले चन्द्रस्थसितसंकारं । ततो हृदि चन्द्रस्थहुंकारजवस्त्रं [क्: चन्द्रहुकार] तद्वरटकेऽपि सचन्द्रहुंकारं कण्ठे चन्द्रमण्डले [क्: चन्द्रमरक्त] आःकारजपद्मे चन्द्रस्थाअःकारमिति [क्: चन्द्र आः] वाग्विशुद्धिभावना । शिरसि चन्द्रे सितओंकारजाष्टारचक्रे चन्द्रस्थओंकारमिति कायविशुद्धिभावना । नाभेरूर्ध्वं चन्द्रस्थसवज्रहुंकारमिति चित्तविशुद्धिभावनेति । ततो हृद्बीजसमाकृष्टज्ञानसत्त्वमर्घ्यपाद्यादिनानाविध##- सहैकीकृत्य ओं समयस्त्वं समयस्त्वं समयमहं ओं आः हुं इति मन्त्रेणाद्वयाहङ्कारमुत्पादयेत् । ततो भावनाखिन्नो [ग्: खीनो] मन्त्रं जपेत् । ओं आः वज्र हुं स्वाहा । ।। इति वज्रासनसाधनं समाप्तम् ।। प्. २४) ५. नमो वज्रासनाय । आदौ मुखादिशुद्धिं विधाय स्वहृद्यकारपरिणतचन्द्रे पीतहुंकारं पश्येत् । तत्किरणैराकृष्य गुरुबुद्धादीन् पूजयेत् । ततोऽपि पापदेशनादिकं विधाय शून्यतां चामुखीकृत्य तन्मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । ततः पूर्वप्रणिधानसंचोदनया [क्, ढ्: चोदना] रूपकायमभिनिर्मापयेत् सत्त्वार्थविधये । शशिम.डलमध्ये पीतहुंकारं पश्येत् अकारादिसितषोडशस्वरवेष्टितम् [ढ्: सित द्रोप्पेद् इन्] ततोऽपि बहिः सितककारादिवर्णसमूहैर्वेष्टितं [क्: सहस्रे] तत्सकलपरिणतं शशिमण्डलमकलङ्कमवलोक्य सव्यकारेण भूस्पर्शमुद्रं उत्सङ्गस्थितावसव्यहस्तं काषायवस्त्रावगुण्ठनं नीलगौररक्तश्यामचतुर्मारोपरि [ग्; द्रोप्स् गौर बोधिसत्त्वं] विश्वपद्मवज्रावस्थितं शान्तं लक्षणव्यञ्जनेनान्वितगात्रम् । तस्य भगवतो दक्षिणे मैत्रेयबोधिसत्त्वं गौरं द्विभुजं जटामुकुटिनं [क्: मुकुटिनं] सव्यकरेण चामररत्नधारिणं अवसव्येन नागकेशरपुष्पच्छटाधारिणम् [क्: च्छत्र] । तथा वामतो लोकेश्वरं शुक्लं दक्षिणकरेण चामरधरं वामकरेण [क्: द्रोप्स् वामकरेण कमलधरं] कमलधरम् । भगवन्मुखावलोकनपरौ च तौ भावयेत् । ततः षडङ्गन्यासं कुर्यात् । भगवतश्चक्षुषोश्चन्द्रस्थितशुक्लक्षिंकारं [क्: स्थितश्चक्र] श्रोत्रयोः शशिमण्डलावस्थितं जंकारं नीलं नासापुटे प्. २५) चन्द्रस्थपीतखंकारं जिह्वायां चन्द्रस्थं रक्तगंकारं [ग्: शंकारं] ललाटे चन्द्रस्थं श्यामस्कंकारं स्तनमध्ये चन्द्रस्थशुक्लसंकारं चिन्तयेत् । तदनु ज्ञानसत्त्वभावनां कृत्वा शिरसि चन्द्रमण्डलोपरि ओंकारजं सितमष्टारचक्रं तदुपरि चन्द्रस्थं ओंकारं कण्ठे चन्द्रोपरि आःकारजमष्टदलपद्मं [क्, ढ्: आकारं] तन्मध्ये चन्द्रस्थं आःकारं [क्: आकारं] हृदि चन्द्रस्थहुंकारजं वज्रं स्वबीजगर्भं कायवाक्चित्तविशुद्ध्या च एतदेवं [क्: एवत्रयं] भावयेत् । इति भगवन्तमाखेदं यावद् भावयित्वा मन्त्रं जपेत् । तत्रैष मन्त्रः । ओं आः वज्र [क्: वज्रसत्त्व] हुं स्वाहा । ।। इति वज्रासनसाधनं समाप्तम् ।। प्. २६) ६. आर्यषडक्षरोमहाविद्यायै नमः [क्, ब्: थिस् नमस्कार इस् गिवेन् ओन्ल्य इन्] । आदौ तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः मुखशौचादिकं कृत्वा स्वहृदि [क्, ब्: अन्द् ख्: स्वहृदि पुरतो इस् द्रोप्पेद् इन्] चन्द्रस्थसितह्रीःकारविनिर्गतरश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् पुरतो बुद्धादीन् [क्, ढ्, ग्: बुद्धादीन् द्रोप्पेद् इन्] दृष्ट्वा सम्पूज्य त्रिशरणगमनादिकं [क्: शरणादिकं] कुर्याद् रत्नत्रयं मे [क्: त्रयशरण] शरणमित्यादिना । यावन्तः सत्त्वाः सत्त्वसंग्रहेन संगृहीताः अण्डजा वा जरायुजा वा संस्वेदजा [क्: स्वस्व] वा औपपादुका वा रूपिणो वा अरूपिणो वा संज्ञिनो वा असंज्ञिनो वा नैवसंज्ञानासंज्ञिनो वा यावत् [ढ्: यावान्] कश्चित् सत्त्वधातुः प्रज्ञप्यमानः प्रज्ञप्य ते [ढ्, ग्: ते द्रोप्पेद् इन्] सर्वे मया अनुपधिशेषनिर्वाणधातौ [क्: अनुपविशेषेण] प्रतिष्ठापयितव्या इति । ततः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं इति वारत्रयमुच्चारयेत् [क्, ब्: चार्य] । तदनु शून्यतां मुहूर्त्तमालम्बयेत् [क्, ब्: मुहूर्तमात्रं ध्यात्वा] । तदनन्तरं [क्, ब्: तदनु] स्वहृदये [क्, ख्, ढ्, ग्: हृदये] सितपद्मोपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि सितह्रीःकारं ततो निश्चरदनेकरश्मिशतसहस्रं [क्, ब्: ततोऽनेक] ध्यात्वा तेन सर्वसत्त्वानामशेषानादिकालसञ्चितं [क्, ख्, ढ्, ग्: तेनाशेषा ; क्: अन्वित] रागादिक्लेशसमूहं सत्त्वानां विशोध्यन्ते [क्, ख्: विशोध्य तत्] । तत् प्. २७) पुनस्तत्रैव प्रवेशयेत् [क्: प्रवेशस्तत्] । तत्पपरिणतमात्मानं लोकेश्वररूपं सर्वालङ्कारभूषितं शुक्लवर्णं चतुर्भुजंन् वामतः पद्मधरं दक्षिणतो अक्षसूत्रधरं अपराभ्यां हस्ताभ्यां हृदि संपुटाञ्जलिस्थितं ध्यायात् [क्, ब्: ध्यायात् ओमित्तेद् इन्] । दक्षिणे मणिधरं तद्वद्वर्णभुजान्वितं [क्: त्द्वर्ण, ढ्: तत्तद्वर्ण] पद्मान्तरोपरिस्थं वामे तथैव अपरपद्मस्थां [क्: पद्मस्था] षडक्षरीं महाविद्याम् । ततः ओं महासुख वज्रसत्त्व जः हुं वं होः [क्: हाः] सुरतस्त्वं अललललहोः अः अः अः अः इत्यधिष्ठानमन्त्रराजमुच्चारयेत् [क्, ब्: मन्त्रमु] । एवं ध्यात्वा [क्, ब्: ध्यानं कृत्वा] ततो लोकेश्वरात्महृदयचन्द्रमण्डलादक्षसूत्राकारं [क्, ढ्: हृदये] शुक्लवर्णं मुखेन निर्गत्य नाभौ प्रविशन्तं चक्रभ्रमणयोगेन [क्: भ्रम] इमं [क्, ग्: इयं, क्, ब्: इदं] मन्त्रराजं सर्वबुद्धहृदयचिन्तामणिकल्पं पश्येदनिमित्तयोगेन । ततो जपं कृत्वा भ्रमणप्रवेशनादिकं [क्: भ्रमणावेगेना, ख्, ढ्: भ्रमणावेशना] प्राप्याचिरेणैव [क्: प्राप्यादि] कालेन श्राद्धः कृपावान् [क्: क्रिया] गुरुभक्तो योगी सिध्यति । ओं मणिपद्मे हुं इति [क्, ढ्, ग्: इति द्रोप्पेद् इन्] जापमन्त्रः । तत उत्थानकाले इमं मन्त्रराजमुच्चार्योतिष्ठेत् [क्: मुच्चाचयेति] । ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय [क्: पालयन्] वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ [क्: सत्त्वो तेनो] दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव प्. २८) सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः [क्, ढ्: हो] भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । एवमुक्ता यथामुखं विहरेदिति । ।। आर्यषडक्षरीमहाविद्यासाधनं समाप्तम् ।। ७. पद्मकुलोद्भवं नाथं सर्वज्ञकृतमौलिनम् । प्रणम्य साधनं [ग्: सालं] वक्ष्ये सर्वरोगविनाशनम् ।। प्रथमं तावदाचार्यानुगता [क्: चार्यान् गता] सिद्धिः - तस्माच्च [ठे मेत्रे इन् बोथ् थेसे श्लोकस् इस् fऔल्त्य] सर्वभावेन गुरुं पूजयेद् यत्नतः । गुरुणा परितुष्टेन [क्: परितुष्टो न] कर्मसिद्धिः प्रजायते ।। मण्डलप्रविष्टस्य सिद्धिरनुज्ञाता च सर्वथा । स्वसमयसम्बरं रक्षयन् सिध्यते ध्रुवम् ।। मुखशौचादिपूर्वकं देवगृहे पटादिगतभट्टारकमवतार्य स्वहृदये आद्यक्षरेण [क्: आद्याद्य] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि अष्टमस्य चतुर्थकं बीजं सप्तमद्वितीयेनासनं [क्, ग्: द्वितीय ना] प्रथमचतुर्थेन मण्डितं षोडशेन संयुक्तं शुक्लवर्णं मनोरमं ततो विश्वरश्मीन्निश्चार्य तै रश्मिभिर्निष्पन्नान् गुरून् सबुद्धमूर्तीन् दृष्ट्वा पूजयित्वा अभिवन्द्य चानेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं ततो - प्. २९) रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् [क्: मोघं] । अनुमोदे [क्: मोद्य] जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। आबोधेः शरणंन् यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । बोधौ चित्तं करोम्येष स्वपरार्थप्रसिद्धये ।। उत्पादयामि [ईन् अ इन्स्तेअद् ओf थेसे त्wओ लिनेस् wए हवे उत्पादं यामी अङ्ग । ईन् थे समे श्लोक ढ् रेअद्स् अहं इन्स्तेअद् ओf बहु] परमं वरबोधिचित्तं निमन्त्रयामि बहुसर्वसत्त्वान् । इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। इति । प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् अनेन मन्त्रेण । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । बीजं मायोपमाकारं [ढ्: अद्द्स् विचिन्त्य अfतेर् मायोपमाकारं] त्रिधातुकमशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि [क्: माया ति] सर्वतः । न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इत्यधिमुच्य । ततोऽनादिकालीनमसत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावमधिमुञ्चेत् [क्: मुचेत्] । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं पद्मं तस्योपरि ह्रीःकारं तत्सर्वं [ग्: तसव] निष्पन्ने सति श्रीमल्लोकनाथं [क्: धीमन्] वज्रपद्मगर्भचन्द्रस्थं वज्रपर्यङ्कं शशिप्रभं कुन्देन्दुवर्णमुज्ज्वलं जटामकुटधरं शान्तं अमिताभकृतशेखरं [क्: कृशेष्वरं] व्याघ्रचर्मनिवसनं चतुर्भुजं नानालङ्कारभूषितं दक्षिणेकंरे पद्ममणिविभूषितं द्वौ हस्तौ संयुक्तौ सर्वराजेन्द्रमुद्रा हृदि संस्थितं ततोऽहङ्कारं कुर्यात् अहमेव लोकेश्वर इति । ततो ज्ञानसत्त्वमाकृष्य यथोपदेशतः स्वमन्त्रेणार्घ्यपाद्यादिकं दद्यात् । समाजमुद्रया एकीकृत्यानेन मन्त्रेण सह विन्यसेत् । ओं सुरतवज्र अललललहोः समयस्त्वं समयस्त्वं समयमहम् । यथोपदेशतो अभिषेककवचपट्टबन्धाधिमोक्षणसमतालपूजास्तुतिं च कृत्वा भावनापूर्वकं जपं कुर्यात् । स्वहृदि [स्वहृदिन्द्रो] चन्द्रोपरि षडक्षरं प्रदीपमालामिव गृहान्तरद्योतिनीं पश्येत् । मन्त्रः [क्: मन्त्रः द्रोप्पेद् इन्] ओं मणिपद्मे हुं मणिपद्मे हुं । अक्षरलक्षं जपेत् । ततो द्वितीयतृतीयेन विगतकल्मषो भगवति पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिद्ध्यति । तत उत्थातुकामोऽर्घ्यादिकं [क्: तुमामा] दत्त्वा विशिष्टाहङ्कारेण विहरेत् । चतुःसन्ध्यं जपित्वा कुशलमूलं परिणम्याभिप्रेतसिद्धये [क्: णम्याभिज] अर्द्धरात्रौ [क्: टूर्द्ध्वरात्रौ] ज्ञानसत्त्वं विसर्ज्ज्य [क्: विसृक्ष्य] शताक्षरं चोच्चार्य कायवाक्चित्तरक्षां च कृत्वा यथासुखं विहरेदिति । यदि रोगादि नाशयितुं इच्छति तदा यथोपदेशतः [क्: यथोग्र] पुष्यनक्षत्रेणापतितगोमयेन भट्टारकस्याग्रतश्चतुरस्रं मण्डलकं कुर्यात् । अभिप्रेतषडक्षरविदर्भितमष्टोत्तरशतं [क्: मष्टाक्षर] जपेत् । षण्मासेन सिध्यति न संशय [क्: वशंसय, ग्: शताय] इति । ।। कारण्डव्यूहाम्नायेन रचितं साधनं समापतम् ।। प्. ३१) ८. पूर्वविधानेन चन्द्रमण्डलं सप्ततृतीयकं बीजं त्रयोदशाक्रान्तं इन्दुबिन्दुविभूषितं तेनैव निष्पन्नं श्रीमल्लोकनाथं जटामकुटधरं शान्तं चन्द्रांशुमिव निर्मलं सर्वालङ्कारभूषितं वामेन पद्मधरं दक्षिणे वरदं पद्मचन्द्रासनस्थं भावयेत् । हस्तद्वयेन मुष्टिं कृत्वा मध्यमपद्मसंकोचमिव [मध्यसं] अनया मुद्रया मुद्रयेत् । ततो जापं कुर्यात् ओं मणिपद्मे हुंं । अक्षरलक्षेण विगतकल्मषो भवति द्वितीये तृतीये स्वप्नानि [क्: त्वप्राणि] पश्यति पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिध्यति । ।। श्रीमल्लोकनाथसाधनं समाप्तम् ।। ९. ह्रीःकारज्ञाननिष्पन्नो हालाहलो [क्: हलाहलो] महद्वपुः [ग्: महावपुः] । त्रिनेत्रं त्रिमुखं चैव जटामकुटमण्डितम् ।। अर्द्धचन्द्रधरं देवं कपालकृतशेखरम् । जिनबिम्बजटान्तःस्थं सर्वाभरणभूषितम् ।। सितारविन्दनिर्भासं शृङ्गारादिरसान्वितम् । षड्भुजं हसितं [क्: सहितं] वक्त्रं व्याघ्रचर्मसुवाससम् [ग्: चर्माशसवासनं] ।। प्. ३२) दक्षिणे करे वरदं द्वितीये चाक्षमालिकम् [क्: मालिकां] । तृतीये शरनर्त्तनं वामे पद्मविभूषितम् ।। द्वितीये कुचधरं चैव तृतीये धनुरेव च । दक्षिणे त्रिशूलं चैव [क्: लञ्चै, क्: जन्तु] सर्पेण परिवेष्टितम् ।। वामे पूर्णकपालं तु पुष्पैर्नानासुगन्धिभिः । रक्तपद्मस्थितं चैव ललिताक्षेपसंस्थितम् [क्: ताक्षय] ।। रत्नाचलगुहान्तःस्थं भावयेद् योगचिन्तकः । स्फुरद्बुद्धमयैर्बिम्बैः [क्: मयोत्बम्बै] विविधैः प्रातिहार्यकैः ।। सर्वाहारं तु भुञ्जानो निर्विकल्पसमाधिना । अन्तर्जल्पो जपेन्मन्त्रान् भावयेत् क्रमयोगतः । क्षिप्रं च प्राप्यते बोधिरनुत्तरसुखावहा [क्: सुखामहा] ।। ।। सर्वकामप्रसाधनहालाहलपरितोषणवज्रा [क्: परितो वन] नाम समाधिः ।। प्. ३३) १०. हृच्चन्द्रे न्यस्य [क्: जीःकारं] ह्रीःकारं धर्मनैरात्म्यभावनम् । कृत्वा संस्फार्य [क्, ढ्: संस्थार्य] तस्माच्च रक्तरश्मीन् नभःसमान् ।। तैश्च लोकेश्वराकारं जगत् स्थावरजङ्गमम् । कृत्वा सम्बोधिसत्त्वार्थं जातं हृदि प्रवेश्य च ।। तं ह्रीःकारं परावृत्य झटिति ज्ञानयोगतः । तं सितं रक्तवर्णं तु पद्मरागसमद्युतिम् [ग्: मयं] ।। पञ्चबुद्धमकुटधरं [क्, ढ्: मुकुटं] हर्षेणोत्फुल्ललोचनम् [ढ्: हर्षोत्फुल्ललोचनं । क्: हर्षोत्फुल्लवनं] । वामतो स्पर्द्धया नालं धृत्वा षोडशपत्रकम् [ढ्: यन्त्रकं] ।। पद्मं विकाशयन्तं च हृदि दक्षिणपाणिना । मयूरोपरि मध्यस्थे निषणं चन्द्रमण्डले ।। सत्त्वपर्यङ्कमाभुज्य [क्: मातुष्य] सशृङ्गाररसोत्सवम् [क्: ससृक्सार] । चैत्यान्तःस्थमहाकर्म कूटागारविहारिणम् । भावयेद् वज्रधर्माग्र्यं [क्: धर्मग्रः] नित्यं बोधिमवाप्नुयात् ।। भावनाखिन्नो हृच्चन्द्रे न्यस्य मालामिवाविक्षिप्तचित्तो जपेत् । तत्रायं जप्यो मन्त्रः ओं वज्रधर्म ह्रीः । ।। साधनोपायिका संक्षिप्ता वज्रधर्मस्य ।। प्. २४) ११. नमः षडक्षरीलोकेश्वराय । सम्यक् परहितोद्युक्तमनसाऽऽलम्ब्य [क्, ग्: संरहि] देहिनाम् । निःशेषदुःखोपशमं सत्सुखे च प्रतिष्ठितम् ।। तन्मना हृदि सञ्चिन्त्य भावयेच्छुभ्रदीधितिम् । तत्प्रभाभिः [क्: प्रभातिस्फुरती] स्फुरन्तीभिस्तनुं [क्: समव] स्वामवभासयेत् ।। विश्रम्य विधिवन्मन्त्री संहृत्य सद्वितर्क्कितः । स्फुटमुच्चारयेन्मन्त्रं श्वेतदीध्हितिभास्वरम् ।। स्वनाभिमण्डलेनैवं [क्, ख्, ढ्: लेनैनं] प्रवेश्य हृदि संहरेत् । इति कुर्वन् त्रिधा ध्यायात् कायवाक्चित्तशोधनम् ।। तत्र स्वदेहसंस्थेन कायादेः शुद्धिमात्मनः । बहिर्गतेन मन्त्रेण प्राणिनां तु [क्: प्राणिनात्र विचि; ढ्: प्राणिना भुवि] विचिन्तयेत् ।। दृष्टोच्चारितमन्त्रोत्थं [ग्: मन्त्रौर्थे] पुरतो देवतात्रयम् । मन्त्रोच्चारणसंहारक्रमात् प्रत्येकमाचरेत् ।। विचित्रपूजानिर्माणं तन्निष्पादनमेव [ख्, ढ्: तन्निर्यातन] च । परिपूरिं ततः शुद्धिमिष्टार्थे परिणामनाम् ।। मन्त्रजापं ततः कुर्यात् विधिनाऽन्ते जपस्य तु । पूजादि पूर्ववत् कृत्वा देवतां हृदि संहरेत् ।। समाधिप्रतिलम्भादौ चतुःसन्ध्यमिमं विधिम् । कुर्वन् लक्षं जपेन्मन्त्री विजनेषु गृहादिषु ।। प्. ३५) श्वासचिन्तां विना [क्: श्वासनिन्तीपिना] कार्यो जापस्फुरणसंस्कृतैः [क्: स्फुरणस्कृतैः] । पापक्षयादौ सर्वत्र चतुरस्रं च मण्डलम् ।। कारयित्वा पटाद्यस्य पुरो ध्यात्वाथवा विभुम् । मण्डलार्चनमर्चां [क्: मर्थाम्बा, ग्: मर्वाम्बा] वा कृत्वा कुर्यादमून् विधीन् ।। तत्रायं देवताकारोपदेशः - पर्यङ्किनं सितं साक्षमालाब्जं [क्: मालाजं, ग्: मनोब्जं] सम्पुटाञ्जलिम् । दृष्ट्वा विभुं तत्प्रतिमां देवीं वीरासनाश्रिताम् ।। आर्यां तु चिन्तयेत् पीतां वामे रत्नच्छटाभृताम् [क्: च्छत्रा भृतं] । रिक्तसव्यकरां [क्, ग्: रक्त] रत्नमौलिं वीरासनानुगाम् [क्, ग्: विभुं सना] ।। ।। इत्यार्यषडक्षरीमहाविद्यालोकेश्वरभट्टारकोपदेश##- प्. ३६) १२. क्वचित् [क्: इति] षडक्षरीसाधने भगवान् समणिपुस्तकाङ्कितपद्मधरः [क्: सपुस्त] मणिधरस्तु पुस्तकरहितमणिपद्मधरः षडक्षरी तु मणिरहितपुस्तकपद्मधरा । पूजामन्त्रः [क्, ख्, ढ्, ग्: मन्त्रास्तु] ओं लोकेश्वर पुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा एवं धूपं दीपं [क्, ग्: नैवेद्यादि] इत्यादि बोद्धव्यम् । अन्यदेवतायां तत्सम्बोधनं कार्यम् । ज्ञानमण्डलाकृष्टावयं मन्त्रः ओं महासुख वज्रसत्त्व जः [क्, ग्: सत्त्वा] हुं वं होः सुरतस्त्वं अललललहोः [क्: होः द्रोप्पेद् इन्] अः [क्, ब्: अः, ग्: अः अः अः] अः अः अः ।। षडक्षरीसाधनम् १३. नमः खसर्पणाय । प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः कृतमुखशौचादिकः [क्, ब्: द्रोप्स् कृतमुख वकाशे] शुचाववकाशे [क्, ख्: काशो] स्वहृदि [क्: हृदि] अकारेण चन्द्रमण्डलं विभाव्य तदुपरि सितह्रीःकारं तद्रश्मिभिराकृष्याग्रतोऽम्बरे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वादीनानीय प्. ३७) हृद्बीजरश्मिसम्भवपूजामेघैः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारभावनां च ततः शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति [क्: ओं द्रोप्पेद् इन्] चाधितिष्ठेत् । तदनु पूर्ववत् ह्रीःकारं विभाव्य गगनकुहरे संस्फार्य [क्: संस्थार्य] संहृत्य तदुद्भूतं [क्: चात्यद्भूतं, ख्: रतदुद्भूतं] लोकेश्वरमात्मानं भावयेत् । शीतांशुकोटिप्रभं जटामकुटिनं अमिताभकृतशेखरं सर्वालङ्कारविभूषितं स्मेरमुखं [ग्: मेव] अर्द्धपर्यङ्केन [क्: पर्यकिनो] पद्मचन्द्रासनस्थं दक्षिणेन वरदं वामेन [क्, ग्: वामे पद्मं] पद्मधरम् । दक्षिणपार्श्वे आर्यतारासुधनकुमारौ वामपार्श्वे भृकुटीहयग्रीवौ । ततः शिरसि ओंकारं कण्ठे आःकारं हृदि हुंकारमिति सञ्चिन्त्य खेदपर्यन्तं यावत् तिष्ठेत् । खेदे तु मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। इत्यार्यखसर्पणलोकेश्वरसाधनम् ।। प्. ३८) १४. नमः खसर्पणाय । अभिमतफलदानोद्भासिकल्पद्रुमश्रीः [क्: दानासि, ग्: दाडासि] सुगतनयमहाध्वक्षेमकृत्सार्थवाहः [सुगततनय ; क्: महाक्षय, ग्: महार्थक्षय] । भवसमसमभावः सर्वभावस्वभावः [ग्: स्वभावः द्रोप्पेद् इन्] शमयतु जगदंहः [क्: भुजगदन्तः] सोऽयमम्भोजपाणिः [क्: मम्भोवज्र] ।। प्रातर्मुखादिसंशुद्धिं विधाय विजनालये [ग्; वये] । हृच्चन्द्रबीजकिरणैः मृदुविष्टरसंस्थितः [क्, ढ्, ग्: विस्तर] ।। स्वबीजं हृदये ध्यात्वा पूर्णेन्दुपरिभास्वरम् । संचोद्य [क्: संवाद्य] तत्करैरग्रे [क्: तत्किरणै] समानीय नभोऽङ्गणे [क्, ग्: नभोक्षणे] ।। श्रीमत्खसर्पणं [क्: खसर्जनं] नाथं गुरुबुद्धौघसत्सुतान् [क्, ढ्, ग्: तत्सुतान्] । पूजयेद् विविधैः पूजामेघैस्तद्बीजसम्भवैः । ततोऽभिवन्द्य [ग्: भिवक्ष्य] कुर्वीत पापस्य देशनादिकम् ।। यदनादिमति संसारे संसरता मया कृतमकुशलं कारितं वा क्रियमाणं वा परेणाभ्यनुमोदितं तत् सर्वं भगवतामग्रतो [क्: भगवतोऽग्रत] देशयामि । संबुद्धबुद्धपुत्रैरार्यैरन्यैश्च यत् कृतं कुशलम् । अनुमोद्य तदवशेषं सम्यक् परिणामयामि सम्बोधौ ।। प्. ३९) बुद्धं गच्छामि शरणं करुणामयमुत्तमम् [क्, ग्: मुत्तरं] । धर्मं च सर्वधर्मेण रसरूपं [क्, ग्: सर्वधर्मेण सरूपञ्च] निरञ्जनम् ।। मुदितादिभूप्रविष्टं च बोधिसत्त्वगतणं [क्: गतथा; तथा द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] तथा निवृत्तिं च कर्तुकामान् बुद्धान् परहितविधानाय [क्, ग्; परं] चिरस्थितये [क्, ग्: चिरस्तितयो] याचयामि सर्वावरणविमूलनहेतुभूतायां बोधौ चित्तमुत्पादयामि ससुतसुगतैकमार्गं [क्: ससुगतसुगमार्गञ्च, ढ्: ससतसुगतमार्गञ्च] च आशयविशुद्ध्या समाश्रितोऽस्मि । तत एकानेकवियोगादेतत् सकलमेव चलाचलं जगत् शून्यमिति विचिन्त्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति शून्यतामधितिष्ठेत् । अधिष्ठाय प्रकृतिविशुद्धाः सर्वे [क्: इमे द्रोप्पेद् इन्] इमे धर्मास्तथाहमित्यवलोक्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति पठेत् । ततो विज्ञानमात्रात्मको [क्, ढ्: मात्रात्मका] भावकः पूर्वप्रणिधिसञ्चोदितः पंकारपरिणतविऽस्ववर्णकमले अकारजं [क्, ब्: हुंकार] पूर्णशशिमण्डलममलं [क्, ग्; मण्डलं] तत्रोपरि ह्रीःकारमतिप्रभास्वरं स्फुरत्किरणसमूहव्याप्तनभःस्थलं [ढ्: स्फारत्] विभाव्य तत्परिणतं स्वबीजगर्भं [क्: स्वबीजं भगे] नालालङ्कृतं विकचकमलमवलोकयेत् [क्: विकचकनाल, ग्: विकचनाल ।] । तत एतत् सकलपरिणतमात्मानं भगवन्तं ध्यायात् हिमकरकोटिकिरणावदातं प्. ४०) देहं ऊर्ध्वजटामकुटं [क्, ख्, ढ्, ग्; ऊरु] अमिताभशेखरं [क्, ढ्, ग्: अमिताभकृत] विश्वनलिनविषणं शशिमण्डले अर्द्धपर्यङ्कनिषणं सकलालङ्कारधरविग्रहं [क्: वृतजालधर] स्मेरमुखं द्विरष्टवर्षदेशीयं [क्, ढ्: देशीयां, क्, ब्: देहं] दक्षिणे वरदकरं [क्: नवनकरं] वामकरेण सनालकमलधरं करविगलत्पीयूषधाराभ्यवहाररसिकं [ख्, ग्, ब्: लितपीयूष, क्, ग्: त्यायुषं ; क्: नासिकं] तदधः समारोपितोर्द्धमुखं महाकुक्षिमतिकृशमतिशितिवर्णं [क्, ब्: मतिशितिवर्णं द्रोप्पेद् इन्] सूचीमुखं तर्पयन्तं [क्, ग्: तर्जयन्तं] श्रीमत्पोतलकाचलोदरनिवासिनं करुणास्निग्धविलोकनं [क्, ख्, ढ्, ग्: स्निग्धावलोकनं] शृङ्गाररसपर्युपासितं अतिशान्तं नानालक्षणालङ्कृतम् । तस्य पुरतस्तारा दक्षिणपार्श्वे सुधनकुमारः । तत्र तारा श्यामा [क्, ब्: श्यामवर्णा] वामकरविधृतं सनालमुत्पलं दक्षिणकरेण विकाशयन्ती [क्: ओमित्स् क्रुचभारा । सुधन, ग्: कुचतारा] नानालङ्कारवती अभिनवयौवनोद्भिन्नकुचभारा । सुधनकुमारश्च कृताञ्जलिपुटः कनकावभासिद्युतिः [क्, ब्: भासद्यतिः] कुमाररूपधारी [क्: माररूप] वामकक्षविन्यस्तपुस्तकः सकलालङ्कारवान् । पश्चिमे भृकुटी हयग्रीव उत्तरे । तत्र भृकुटी चतुर्भुजा हेमप्रभा जटाकपालिनी [क्: जकलपिणी] वामे त्रिदण्डीकमन्डलुधारिहस्ता दक्षिणे वन्दनाभिनयाक्षसूत्रधरकरा [ढ्: बन्धना] त्रिनेत्रा । प्. ४१) हयग्रीवो रक्तवर्णः खर्वलम्बोदरः ऊर्ध्वज्वलत्पिङ्गलकेशः भुजगयज्ञोपवीती [क्: भुजत, ग्: भुजङ्ग] कपिलतरश्मश्रुश्रेणीपरिचितमुखमण्डलः रक्तवर्तुलत्रिनेत्रः [क्: वर्णल] भ्रूकुटीकुटिलभ्रूकः [क्, क्, ब्, ग्: भृकुटी] व्याघ्रचर्माम्बरः दण्डायुधः दक्षिणकरेण वन्दनाभिनयी । एते सर्व एव स्वनायकाननप्रेरितदृष्टयो यथाशोभमवस्थिताश्चिन्तनीयाः । ततः स्वहृदि शशिमण्डलोपरि ह्रीःकारं विभाव्य तस्माच्च नानाकारान् रश्मीन् संस्फार्य [क्, ग्: संस्थार्य] त्रैधातुकमापूर्य सर्वसत्त्वान् लोकेश्वरपदे [क्, ग्: पद] प्रतिष्ठाप्य तान् रश्मीन् पुनस्तत्रैव बीजाक्षरे [क्, ग्: क्षर] प्रवेशयेत् । पुनस्तत्किरणैरेव ज्ञानसत्त्वमाकृष्य समयसत्त्वेन सह क्षीरनीरयोरिव [क्: नीरयोनि] एकरूपतां [क्: रूपती] । ततः कायवाक्चित्तविशुद्ध्या यथाक्रमं शिरसि सितं ओंकारं [क्: तमोंकारं, ग्: सितमां] कण्ठे रक्तमाःकारं हृदि कृष्णहुंकारं विचिन्तयेत् । अमी चानवरतनिःसरदनन्तकिरणजालविध्वस्तनिखिलसत्त्वराशिकलुषसङ्घाता [क्: वनतु ; ग्: ज्ञान ; क्, ढ्: विध्वस्त ; क्, ब्: संहातो, ख्: संहाता] इति भावनां यथाशक्ति स्फुटीकुर्यात् । पाटवं धारणां प्रज्ञां सौभाग्यारोग्यसम्पदम् । लभते भावनायोगात् साक्षात्कारं च [क्, ग्: करणञ्च] वीर्यवान् ।। भावनाखिन्नस्तु मन्त्रमेकाग्रचेतसा जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । अमी च वर्णाः शरदमलतारकामालिकेव प्. ४२) मलतारकामालिकेव प्रभास्वराः स्फुरदनेकरश्मयः । जपखेदात्तु [क्: जपेदातु] पुण्यं परिणमयय उत्थाय [क्: परिणामोत्थाय] यथासुखं देवताहङ्कारमुद्वहन् विहरेत् । विधाय साधनं हृद्यं [क्: गद्यं] श्रीमल्लोकेश्वरस्य यत् । मया पुण्यं समासादि तेनास्तां तत्पदं जगत् ।। ।। इति खसर्पणसाधनं समाप्तम् ।। कृतिः [क्, ब्: इति] पद्माकरमतिपादानाभ् ।। १५. नमः श्रीखसर्पणाय । इह शुभङ्करनामा उपासकः शुभकर्मकारी करुणायमानः स किल पोतलकगमनोद्यतः गच्छन् खाडीमण्डले [क्: खाती, ग्: खादी] खसर्पणनामा ग्रामोऽस्ति तत्रोषितः । तस्य तु भगवतार्यावलोकितेश्वरेण प्रत्यादेशो दत्तः । मा गच्छ त्वमिहास्मान् वैरोचनाभिसंबोधितन्त्रराजक्रमेण स्थापय तेन महान् प्. ४३) सत्त्वार्थो भविष्यति । तत्रासौ [क्: ततोलौ] भगवन्तं शीघ्रमेव कारितवान् इत्येषा श्रुतिः । तत्र भगवतः साधनाय दृष्टिसम्पत्तिः [क्: सम्पति] क्रियते । तथाहि वरं भिक्षोः शीलविपत्तिर्न पुनर्दृष्टिविपत्तिरिति अतस्तत्र तावत् क्षणिकान् [क्: कश्चिकान्] निरात्मकान् सर्वधर्मान् व्यवलोक्य व्यपगतसकलविकल्पः कृपाशयोऽहो बत अमी सत्त्वाः क्लेशकर्मादिभिरुपद्रुताः ततो जातिजरामरणदुःखैरतीव पीड्यमानाः सन्तोऽनेकप्रकारदुःखमनुभवन्ति । ततोऽहं लोकेश्वरो भूत्वा तेषां दुःखाद्यपनयामि सर्वज्ञज्ञाने प्रतिष्ठापयामि । इत्येवं प्रतिज्ञाशयं कृत्वा स्वहृदि पंकारजसहस्रदलपद्मवरटकमध्ये अकारजं चन्द्रमण्डलोपरि आः तां [क्: त्रां] सुं [क्: सं] भृं हं इति पञ्चबीजानि विन्यस्य एतद्रश्मिमालाभिः सञ्चोद्यानीय तान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् गगनतले पुरोवर्त्तिनः कृत्वा वन्दनापूजापापदेशनाचिशरणगमनादिसप्तविधां [क्: ओमित्स् त्रिशरणगमना] पूजामेकादशविधां वा कृत्वा मैत्रीकरुणादिचतुर्ब्रह्मविहारभावनां [क्: विहारी] कुर्यात् । ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्युच्चार्य शून्यताबोधिं कृत्वा भगवानवलोकितेश्वरो योगात्मना भूयते । स च शरत्काण्डगौरः जटामकुटी शिरसि अमिताभधारी सर्वालङ्कारभूषितः रत्नसिंहासनोपरि सहस्रदलपद्मस्थः ललिताक्षेपः [क्: ललिताक्षयः] द्विभुजैकमुखः वामेन प्. ४४) पद्मधारी दक्षिणेनामृतधारास्रवद्वरदः [क्: द्रोप्स् धारा] सत्त्वपर्यङ्कासीनः । अग्रतस्तारा कनकश्यामवर्णा [क्: वर्णाः] उन्नतपीनपयोधरा सर्वालङ्कारभूषिता उत्पलकलिकासन्नकरद्वयार्पितनेत्रा [ग्: त्रिनेत्रा] । तदनु सुधनकुमारः कनकोज्ज्वलः रत्नाभरणो [क्: वस्ताभरणो] रत्नमकुटी वामकक्षावसक्तकमलिकः [क्, ग्: सक्तमलिकः] कृताञ्जलिपुटः । तदनु भृकुटीजटामकुटिनी मूर्ध्नि चैत्यालङ्कृता कनकोज्ज्वला रक्तवस्त्रपरिधाना दक्षिणहस्तेन नमस्कारं कुर्वाणा अपरेणाक्षमालाधरा वामकराभ्यां त्रिदण्डीकमण्डलुव्यग्रा । तदनु हयग्रीवो ज्वलद्भासुरः पिङ्गलोर्द्ध्वकेशः नागाभरणो [क्, ढ्: नाना] रक्तवर्णः लम्बोदरो व्याघ्रचर्माम्बरः दण्डहस्तः । एवं पञ्चात्मको भगवान् भावनीयः सपरिवारः पूजयितव्योऽप्येवंविधः । ततः कृतमण्डले तत्रादौ मण्डलं कृत्वा रक्षां कुर्यात् । ओं मणिधरि वज्रिणि रक्ष रक्ष मां हुं फट् स्वाहा । ओं वज्ररेखे [क्: रेख] हुं मण्डलमन्त्रः । ओं आगच्छ भगवन् मण्डलकसिंहासने ओं आः इति मन्त्रकृतोऽध्येषणायां [क्: ध्येयना] कृतमण्डलमध्यसिंहासनोपरि सहस्रदलपद्मस्थं पञ्चात्मकं पूजयेदिति । तत्र पूजामन्त्राः - ओं वज्रपुष्पे हुं । ओं वज्रधूपे हुं । ओं वज्रगन्धे हुं । ओं वज्रालोके [क्, ग्: वज्रगन्धे] हुं । ओं वज्राहारे हुं । इति संपूज्य संस्तुत्य मन्त्रजापं कुर्यात् । ओं सर्वतथागतपूजामेघप्रसरसमूहे हुं । पूजाधिष्ठानमन्त्रः प्. ४५) ओं [क्: ओं आं त्रां तृं हुं फट् स्वाहा] आः तां सुं भृं हं फट् फट् स्वाहा । ओं सर्वतथागतसुललितनमितैर्नमामि भगवन्तं जः हुं वं होः प्रतीच्छ कुसुमाञ्जलिं [क्: माञ्जलिन्मथ] नाथ होः इति वन्दनामन्त्रः । ओं मुः स्वाहा इति विसर्जनमन्त्रः । ओं ख ख खाहि खाहि [क्: खाहिहि] गृह्ण गृह्ण गृह्णन्तु सार्वभौतिका इमं बलिं स्वाहा इति बलिमन्त्रः । अथ पूजारम्भकाले एवमुच्चार्य चित्तं शोधनीयं यत् सर्वदुश्चरितेभ्यो विरतिं करोमि [क्: ङ्करोषि] सर्वबुद्धबोधिसत्त्वशिक्षां शिक्षिष्ये [क्: शिष्ये] यावत् पूजाविधिं न समर्थयामि [क्: समन्धयामि, ढ्: समन्धयामि] । यद्येवं न क्रियते तदा रागजं द्वेषजं मोहजं कुशलमूलं स्यात् । इह सर्व एव सत्त्वा [क्: सर्वत्वा] रागद्वेषमोहाशयाः । तथाहि रागजकुशलमूलेन [क्: रागकु] नन्दोपनन्दौ नागराजानौ द्वेषजेन रावणः [क्: रागेण ग्: रमणाः] मोहजेन वैश्रवणो यक्षो भूतः । इत्यतो रागद्वेषमोहादीन् परिहृत्य चित्तविशुद्ध्या [क्: चित्तशुद्ध्या] करुणामयचित्तेन सर्वाण्येव दानादिकुशलमूलानि कर्तव्यानि । ।। इति खसर्पणसाधनं समाप्तम् ।। प्. ४६) १६. नमः [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् क्, ब्. सेए fओल्. २८] खसर्पणाय । प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः स्वहृदि अकारेण चन्द्रमण्डलं ततः ह्रीःकारं सितवर्णं तदुद्भूतसितरश्मिब्भिरग्रतोऽम्बरे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् पश्येत् । तान स्वहृद्बीजरश्मिभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कुर्यात् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति अधिष्ठयेत् । आत्मानं शून्यतायां व्यवलोक्य पूर्वोक्तह्रीःकारेण स्फुरणसंहरणक्रमेण लोकेश्वररूपमात्मानं भावयेत् सर्वाङ्गसितवर्णं जटामुकुटमण्डितम् अमिताभकृतशेखरं सर्वाभरणभूषितं अर्द्धपर्यङ्किनं दक्षिणे वरदहस्तं वामे पद्मधरं पद्मचन्द्रासनस्थम् । दक्षिणपार्श्वे आर्यवसुधारासुधनौ वामपार्श्वे भृकुटीहयग्रीवी । भगवतः शिरसि चन्द्रे ओं कण्ठे आः हृदि हुं एवं विभावयेत् । ध्यानात् खिन्नो योगी मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। आर्यावलोकितेश्वरखसर्पणसाधनं समाप्तमिति ।। प्. ४७) १७. नमः सिंहनादाय । द्विभुजैकमुखं शुक्लं त्रिनेत्रं सिंहवाहनम् । सिंहनादमहं वन्दे सर्वव्याधिहरं गुरुम् ।। आदौ तावन्मन्त्री मुखशुचादिकं कृत्वा मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टः शुक्ल-अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तदुपरि शुक्लहीःकारं [क्: ह्री] हृदि पश्येत् । तद्रश्मिभिस्त्रैधातुकमवभास्याकनिष्ठभुवनवर्त्तिनं सिंहनादं सर्वगुरुबुद्धबोधिसत्त्वानाकृष्य पुरत आकाशदेशे संस्थाप्य तदनु पूजापापदेशनादिकं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् विभाव्य शून्यताज्ञानवज्रस्वभावाः [क्: स्वभावात्मको] सर्वधर्माः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यनेन मन्त्रेण शून्यतामधितिष्ठेत् । ततः प्रणिधानमनुस्मृत्य [ढ्: मनुस्मृत्य, ग्: मत्रस्मृत्य] शुक्लपंकारपरिणतं कमलं [क्: ओमित्स् कमलं परिणतं] तदुपरि शुक्ल-अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तदुपरि शुक्ल-आःकारपरिणतं [क्: आ] श्वेतसिंहं तदुपरि शुक्ल-अंकारपरिणतं [ढ्: ओंकार] श्वेतपद्मं तद्वरटके शुक्लह्रीःकारं स्फुरद्रश्मिविसरं एतेत् सर्वं परिणम्य सिंहनादरूपमात्मानं पश्येत् सर्वाङ्गशुक्लं द्विभुजं एकमुखं त्रिनेत्रं जटामुकुटधरं अमिताभालङ्कृतशिरसं [क्: शिरः] महाराजलीलया स्थितं सिंहासने व्याघ्रचर्माम्बरधरं स्फुरत्पञ्चतथागतं अंसलुलितपञ्चचीरं अर्द्धचन्द्रालङ्कृतं [ढ्: चन्द्राङ्कितं] वामहस्तस्थितशुक्लपद्मोपरि सितखड्गं तत्समीपस्थितं शुक्लपद्मोपरि नानासुगन्धिकुसुमपरिपूर्णशुक्लकरोटकं प्. ४८) दक्षिणे सितपद्मोपरि सितफणिवेष्टितं सितत्रिशूलदण्डं एवंभूतं भगवन्तं ध्यात्वा ध्यानात् खिन्नो मन्त्री मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं आः सिंहनाद हुं फट् स्वाहा । विधिरत्र प्रतिमाकृतेः [क्: प्रतिमाक्षतो] पटगतस्य वा भगवतः पुरतः प्रतिमण्डलमेकवारं धारण्या । तत्रेयं धारणी - नमो रत्नत्रयाय नम आर्यवलोकितेश्वराय बोध्हिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे [क्, ग्: रेअद्स् त्रिकटे अfतेर् निकटे] कटंकटे करोटवीर्ये स्वाहा । अपतितगोमयमभिमन्त्र्य अष्टौ मण्डलकान् कुर्यात् । प्रतिमण्डलं त्रयोदश वारान् आवर्तयन् धारणीं प्रतिमण्डलामलितशेषगोमयं धारण्या [क्: न्धारणी, ढ्: धारणीं ग्: न्धारणा] सप्त वारानभिमन्त्र्य तेन व्याधिं [क्: व्यापिं] प्रलेपयेत् । सप्तमे दिवसे त्रयोदशे दिवसे एकविंशतितमे [क्: विंशतिञ्चान्त] वा पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि सिध्यन्ति [क्, ग्: सिध्यति] यदि न सिध्यन्ति [क्, ग्: सिध्यति] तदाऽहं पञ्चानन्तर्यकारी स्याम् । ।। सिंहनादसाधनं समाप्तम् ।। विधाय साधनं धन्यं यदलाभि [क्: यदचलाभिः] शुभं मया । सिंहनादस्य नाथस्य निर्व्याधि स्यात् ततो जगत् ।। ।। कृतिरियं पण्डितावधूतश्रीमदद्वयवज्रपादानाम् ।। प्. ४९) १८. नमो लोकनाथाय ।। पूर्ववत् क्रमयोगेन लोकनाथं शशिप्रभम् । ह्रीःकाराक्षरसंभूतं [क्: ह्रीःकारक्षसं] जटामुकुटमण्डितम् ।। वज्रधर्मजटान्तःस्थं अशेषरोगनाशनम् [क्, ग्: अशेषारागनागरं] । वरदं दक्षिणे हस्ते वामे पद्मधरं तथा ।। ललिताक्षेपसंस्थं तु महासौम्यं प्रभास्वरम् । वरदोत्पलकरा [क्: वलदालङ्कारा, ख्: वरदोत्पला ।] सौम्या तारा दक्षिणतः स्थिता ।। वन्दनादण्डहस्तस्तु हयग्रीवोऽथ [ग्: योवोऽर्थ] वामतः । रक्तवर्णोमहारौद्रो [ग्: रक्तर्णो] व्याघ्रचर्माम्बरप्रियः ।। तद्वरटकाष्टदले [ठे पस्सगेस् fरोम् तद्वरटकावृदले मण्डलस्यानुसारतः चन्नोत् बे fओउन्द् इन् अन्य ओथेर् रेचेन्सिओन् एxचेप्त् क् ; ड्, ध्: तद्वाक्यावृदले] पद्मे मैत्रेयादिं च विन्यसेत् । मैत्रेयः पीतवर्णश्च नागपुष्पवरप्रदः । क्षितिगर्भः श्यामवर्णः काशं चाभयं तथा ।। वज्रपाणिश्च शुक्लाभो वज्रहस्तो वरप्रदः । खगर्भो नभःश्यामाभो [ड्, ध्: नश्यामाभो] चिन्तामणिवरप्रदः ।। मञ्जुघोषः कनकाभः खड्गपुस्तकधारकःरिणः । गगनगञ्जो [ड्, ध्: गगनगजा] रक्तवर्णो नीलोत्पलवरप्रदः ।। प्. ५०) विष्कम्भी तु क्षारवर्णो रत्नोत्तमवरप्रदः । समन्तभद्रः पीताभो रत्नोत्पलवरप्रदः ।। धूपादिचतुर्देवी च वज्राङ्कुश्यादिद्वारगाः [ड्, ध्: वज्रीकुशादि] । वर्णायुधे यथापूर्वं मण्डलस्यानुसारतः ।। एवंविधैः समायुक्तं लोकनाथं प्रभावयेत् । सर्वक्लेशमलातीतो भवेत् पूर्णमनोरथः ।। अत्र मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। इति लोकनाथसाधनं समाप्तम् ।। १९. लोंबीजात् [क्, ग्: लां] सर्वं पूर्ववद् विधाय शुद्धिपर्यन्तं ततो लों [क्, ग्: लां] परिणम्य लोकनाथं चन्द्रप्रभं सर्वाभरणोज्ज्वलं जटाकुमुटिनं पद्मचन्द्रोपरि पर्यङ्किनं वामे पद्मधरं दक्षिणे वरदं चिन्तयेत् । समयमुद्रा । मुष्टिद्वयं बद्ध्वा मध्याङ्गुल्यौ पद्मसंकोचाकारेण [क्: सकाचाका] योजयेत् । ओं मणिपद्मे हुं मन्त्रं जपेत् । ।। लोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। प्. ५१) २०. नमः सिंहनादाय प्रथमं मुखशौचादिकं कृत्वा सुखासनस्थो योगी स्वहृदि सूर्यमण्डले आःकारं दृष्ट्वा पुरतो गुरुबुद्धादीनानीय पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततः शून्यतामामुखीकृत्याधिष्ठाय च प्रणिधिमनुस्मरेत् । ततः अकारपरिणतं [क्: आकार ; क्: हस् हुंकारं तत्परिणतं अfतेर् थिस्] चन्द्रं तस्योपरि ओंकारपरिणतं रक्तपद्मं तदुपरि आःकारपरिणतं श्वेतसिंहं तस्योपरि चन्द्रे ह्रीःकारसम्भवं सिंहनादभट्टारकं श्वेतं जटामकुटिनं त्रिनेत्रं द्विभुजं तपस्विवेशधरं महाराजलीलया स्थितं वामहस्तादुत्थितपद्मोपरि ज्वलदूर्ध्वखड्गं दक्षिणे सितत्रिशूलं सितफणिवेष्टितं वामे नानासुगन्धिपुष्पैः पूर्णं श्वेतकपालं अमिताभमुकुटिनं स्फुरत्पञ्चतथागतं [क्, ग्: स्फरयेत्] महानिर्माणरूपिणं ध्यायात् । जपमन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् । ।। इति सिंहनादसाधनम् ।। प्. ५२) २१. नमो रत्नत्रयाय । नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे कटंकटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा । एषा भगवत आर्यावलोकितेश्वरस्य पुरतः प्रत्यूषे अपतितगोमयेनाष्टौ म.डलकान् कृत्वा प्रतिमण्डलं त्रयोदश वारानुच्चारयितव्या । ततः सप्त वारान् गोमयशेषमभिमन्त्र्य व्याधिमुपलेपयेत् सर्वव्याधीनुपशमयति । यदि सप्तमे दिवसे त्रयोदशे वा एकविंशतितमे वा [क्, ढ्: वा ओमित्तेद्] दिवसे पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि न सिध्यन्ति [क्: सिध्यति] तदा अहं [क्, ढ्: अहं द्रोप्पेद् इन्] पञ्चानन्तर्यकारी स्यामिति । ।। सिंहनादानाम धारणी समाप्ता ।। प्. ५३) २२. नमः सिंहनादाय [क्, ब्: थिस् नमस्कार इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन्] । प्रथमं तावन्मन्त्री मुखशौचादिकं कृत्वा मृदुविष्टरे [क्, ढ्, ग्: मृदुविवृरे उपविश्य नोत् तोबे fओउन्द् इन्] उपविश्य सुखासनस्थः स्वहृदि चन्द्रमण्डले सितह्रीःकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिसमाकृष्टान् पुरतो गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् ध्यायात् । तदनु पूजापापदेशनादिकं कृत्वा शून्यतां विभाव्य ओं [ईन्स्तेअद् ओf थे मन्त्र ओं शून्यता एत्च्. क्, ब्: हस् स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं] शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यनेनाधितिठेत् । ततो [क्, ब्: पश्चात्] झटिति पंकारपरिणतं रक्तपद्मं तदुपरिसिंकारपरिणतं [क्: तदुपरिणतं] श्वेतसिंहं तस्योपरि चन्द्रे ह्रीःकारसम्भवं सिंहनादलोकेश्वररूपमात्मानं ध्यायात् शुक्लममिताभजटामुकुटिनं त्रिनेत्रं द्विभुजं तपस्विवेशधरं महाराजलीलया स्थितं वामहस्तादुत्थितपद्मोपरि [क्: दुत्थितपरि] ज्वलत्खड्गं दक्षिणे सितत्रिशूलं सितफणिवेष्टितं वामे नानासुगन्धिपुष्पैः पूर्णं श्वेतकपालं स्फुरत्पञ्चतथागतं [क्, ब्: तथागताः] महानिर्माणरूपिणं [क्, ब्: रूपं ग्: रूपितां] ध्यायात् इति । जपमन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् [क्, ब्: अद्द्स् स्वाहा अfतेर् फट्] । ।। सिम्हनादसाधनं समाप्तम् [थिस् चोलोफोन् इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् अन्य ओथेर् ड्, ध्: एxचेप्त् क्, ब्] ।। प्. ५४) २३. तदनन्तरं धारणी भवति । नमो रत्नत्रयाय नम आर्यवलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे कटंकटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा । अयं मन्त्रोपचारः [ग्: अत्रोप] भगवतोऽग्रतः प्रत्यूषे अपतितगोमयेनाष्टौ मण्डलकान् कृत्वा प्रतिमण्डलके [क्, ब्: मण्डले] त्रयोदश वारानुच्चारयेत् । गोमयशेषं सप्ताभिमन्त्र्य व्याधिमुपलेपयेत् [क्: व्याधिमूलेपययेत्] सर्वव्याधीनुपशमयति । यदि सप्तमे दिवसे त्रयोदशे दिवसे एकविंशतितमे [क्, ग्: विंशतिमे] वा दिवसे पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि न सिध्यत्ययं तदाऽहमेव पञ्चानन्तर्यकारी भविष्यामि । ।। सिंहनादधारणी समाप्ता ।। २४. नमः खसर्पणाय । नत्वा खसर्पणं नाथं नाथभूतं च दुःखिनाम् । संक्षिप्तात् विस्तरं किञ्चित् साधनं तस्य लिख्यते ।। प्रथमं तावन्मन्त्री पाणिपादादिकं वारिणा प्रक्षाल्य परमशुचिर्भूत्वा विजनगिरि गुहायां स्थाने शुचौ वा क्वचित् चित्तानुकूले मृदुविष्टरामलोपविष्टः स्वहृदि प्रथमस्वरपरिणतं निर्दोषदोषाकरमण्डलमालोक्य चेतसा तन्मध्ये प्. ५५) शरदिन्दुगतं [ग्: शरदिन्दुशतं] किरणावलीप्रोज्ज्वलं ह्रीःकारबीजं [क्, ग्: ह्रीःकारं] पश्येत् । ततोऽपि ह्रीःकारबीजात् निःसृत्य जगन्मोहतमस्तोमध्वंसकारिभिरङ्कुशाकारैर्मरीचिविसरैर्दशसु [क्, ग्: जनन्मो ; क्, ग्: म्भोम ; क्, ग्: यन्स] दिक्षु ये चानन्तलोकधातवः अवतिष्ठन्ते तान् सर्वान् प्रकाश्य तत्र स्थिता अप्यसंख्येया अप्रमेयाश्च गुरुबुद्धबोधिसत्त्वा नभोदेशे चाकृष्य संस्थाप्यन्ते । पश्चात् तेषां नभोदेशवर्तिनां [ग्: वृत्ति] परमकारुणिकानां गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानां पुष्पधूपदीपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टापताकादि##- ओमित्स् यत्किञ्चित् पुण्यानुमोदनां कुर्यात्] अस्यां जातावन्यासु वा जातिष्वनादिनिधने जातिसंसारे संसरता मया पापकं कर्म कायेन वाचा मनसापि कृतं कारितं क्रियमाणमनुमोदितं तत्सर्वं भगवतां [क्: सुजातिष्ठरादि ; ग्: भगवतो] त्रैलोक्यमहोत्सवानां गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानां पुरतः प्रतिदेशयामीत्यनेन विधिना प्रदेश्य [क्: प्रतिदेश्य] पुनरकरणसंवरं [क्: पुणरण] प्रतिगृह्य पुण्यानुमोदनां कुर्यात् । संबुद्धप्रत्येकश्रावकबुद्धानां [क्: श्राकानां] तत्सुतानामपि बोधिसत्त्वानां सत्त्वानामपि त्रैलोक्योदरवर्त्तिनां यदेव कुशलं तत्सर्वं अनुमोदयामीति । तदनु रत्नत्रयशरणगमनम् । बुद्धं शरणं गच्छामि द्विपदानामग्र्यम् धर्मशरणं गच्छामि विरागाणामग्र्यम् सङ्घशरणं प्. ५६) गच्छामि गणानामग्र्यमिति [क्: गणना] । पश्चान्मार्गाश्रयणम् [क्: यश्चात्मार्गात्रयणां] । मार्गः सम्बुद्धोक्तः स चाश्रयणीयो मया नान्य इति । तदनन्तरमध्येषणां [क्: मध्येर्पणां] कुर्यात् । सत्त्वार्थमासंसारं कुर्वन्तु भगवन्तः [क्, ढ्, क्: भगवन्तः ओमित्तेद् इन् ] संबुद्धास्तत्सुता अपि महाबोधिसत्त्वास्तिष्ठन्तु मामा [क्: मापरि, ढ्, क्: महापरि, ग्: मां परि] परिनिर्वाणादिति [क्: निर्वान्निति, ग्: निर्वान्त्विति] । तदनु याचनां तथाविधां निरुत्तरधर्मदेशनां भगवन्तस्तथागता [क्: स्तथागत] देशयन्तु [क्: देशायं] यया त्वरितमेव सत्त्वाः संसारागाधसागरं तरन्तीति । तदनु याचनानन्तरं पुण्यपरिणामनां कुर्यात् । सप्तविधानुत्तरपूजया यदेव कुशलमुत्पन्नं तदेव संबोधये [क्: संबोधिं] परिणामयामीति । अथवा समासतः सप्तविधानुत्तरपूजासूचकान् श्लोकानमून् पठेत् - कायेन वाचा मनसा कृतं यत् पापं जिनानां पुरतो दिशामि । लोकत्रयाणां कुशलं तु सर्वं नित्यं प्रमोदादनुमोदयामि ।। रत्नत्रयं यामि सदाहमत्र मार्गं जिनोक्तं शरणं श्रये [क्: श्रेये, ग्; शये] च । सत्त्वार्थमत्रापि कुर्वन्तु बुद्धाः सुताश्च तेषां सततं भवस्य [ग्: वस्य] ।। प्. ५७) तिष्ठन्तु यावत् स्थितिरेव तावत् निर्वान्तु मां ते पितरः प्रजानाम् । संदेशनां ते ननु तादृशीं वा धर्मस्य कुर्वन्तु महाप्रभावाः ।। संसारसिन्धोः सहसापि सत्त्वाः पारं यथा यान्ति सुखं प्रभूतम् । पुण्यं प्रभूतं यदिहापि सर्वं संबोधये तत् परिणामयामि ।। जिनेभ्यस्तत्सुतेभ्यश्च गुरुभ्यो जगतामहम् । आत्मानं सर्वभावेन निर्यातयामि सर्वदा ।। इत्यमीभिः सप्तविधां पूजां विधाय ओं आः हुं मुरिति विसर्जयेत् । तदनन्तरं प्रमाणानि चत्वारि मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणि [क्, ग्: यक्षामि] वक्ष्यमाणक्रमेण [ढ्, ब्: लक्षणमान] ध्यायात् । तत्रेयं मैत्री सर्वसत्त्वेषु अतिशयिताहितैकपुत्रकस्नेहलक्षणा [क्: सत्त्वैरतिशयित ; क्, ढ्, ब्: पुत्रस्नेह] । करुणा तु कीदृशी ? अगाधापारसंसारसागरमध्ये [क्, ग्: संसारसारसागर] पतितानन्तसत्त्वधातून् समुद्धरामीत्यध्याशयः । मुदिता पुनः कीदृशी ? धातुत्रयावस्थितानां सत्त्वानां यानि [क्: पानिमुचितानि] सुचरितानि तेषु तद्भोगैश्वर्यादिषु [क्: ओमित्स् तद्भोगैश्वर्यादिषु] हृष्टचित्तता [क्: हृष्टदित्तया] केयमुपेक्षा ? प्रतिघानुनयनिबन्धनमपहाय [क्, ढ्, ब्: प्रतिघातनमनि] हिताहितेषु सत्त्वेषु परमहिताचरणं [क्: हितावरणां] चतुःप्रमाणभावनानन्तरं सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां [क्: ओमित्स् तां अहमपि] प्. ५८) चिन्तयेत् । सर्व एवामी धर्माः प्रकृत्या स्वरूपेण परिशुद्धाः अहमपि प्रकृतिपरिशुद्ध इत्यादिकमामुखयेत् । इमामेव सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्यनेन दृढीकुर्यात् । न च प्रकृतिपरिशुद्धे [क्, ढ्, ब्: परिशुद्धिन] सर्वधर्मे [क्, ढ्, ब्: सर्वधर्म] सद्यो मुक्तिप्रसङ्गो दुर्वारः स्यात् । सत्यं परमयं प्रसङ्गोऽसङ्गत एव । कुतोऽसङ्गतः ? संसारहेतुकरागादिमलशवलत्वात् सर्वधर्माणाम् । कथं पुनः तदपगमः [क्: तदुपशमः] स्यात् ? विशिष्टमार्गभावनया । तया स निरुद्ध्यते । अत एवाह भगवान् निरोधः साक्षात् कर्तव्य इति । तस्मात् प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्मा इत्यादि वचनमुपपन्नमेव इत्यलं बहुभाषितया । सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतामामुखीकृत्य सर्वधर्मशून्यतां ध्यायात् । तत्रेयं शून्यता मनोमात्रमेवेदं तेन तेनाकारेण प्रकाशात्मकं [क्: प्रकाशात्मं] प्रतिभासते यथा स्वप्ने नास्ति मनसो बाह्यंन् [क्, ढ्, ब्: वाक्यं] मनोग्राह्यं [क्: श्राव्यं] ग्राह्याभावात् [क्: श्राव्या] । ग्राहकमपि मनो नास्ति । ततश्च मनःस्वरूपाः [क्: खरूपाः] सर्वधर्माः । तेषां ग्राह्यग्राहकादिसकलकल्पनाप्रपञ्चशून्यतातत्त्वं [क्: श्राण ; क्: संकल्प] परमार्थ इति यावत् । अयमर्थ अद्वैतप्रकाशमात्रात्मकं सचराचरं जगदिति चिन्तनीयम् । इमामेव शून्यतां ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यमुना मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । तदनु कलङ्काङ्कनिर्मुक्त- प्. ५९) क्षपाकरमण्डलारुढं [क्: रुद्यत् ढ्, ब्: रूढा] शुभ्रातिशुभ्रं [क्: शुभातिशुभ्यत्, ढ्, ब्: शुभ्रातिशुभ्रा] ह्रीःकारबीजं भगवन्तं श्रीमत्खसर्पणलोकेश्वरं शरदमलहरिणाङ्कमण्डलशतोदयातिशुभ्रदेहं [क्: शरदसहरि] परमशृङ्गारोज्ज्वलरमणीयमूर्तिं नानारत्नाद्याभरणविराजितविग्रहं [क्: विराजिविग्रहं] जटामकुटधारिणं [क्: द्रोप्स् णं रुहोपरि] विकसितपुण्डरीकलोचनं भगवदमिताभजिनरत्नविशोभितशिरोदेशं हेमवालुकासलिलक्षालितावदाताम्बरावृतशरीरं [ग्: हिम ; ढ्, ब्: वालुकाशनिक्षालि ; ढ्, ब्: दातां वुरा] शकटचक्रप्रमाणमतिकमनीयसिताम्भोरुहोपरिस्थितं [ढ्, ब्: शतचक्र] निष्कलङ्कविधुमण्डलासनस्थं अर्द्धपर्यङ्किनं सव्यकरेण वरदं अवसव्येन [क्: वरदं अवसव्येन द्रोप्पेद् इन्] विकसितमनोहारिसितारविन्दधरं एवम्भूतं भगवन्तं निष्पाद्य तद्रूपमात्मानं विभावयेत् । भगवतो दक्षिणपार्श्वे चार्यतारा सुधनौ वामपार्श्वे च भृकुटी हयग्रीवौ चिन्तनीयाविति । शिरसि निष्कलङ्केन्दुमण्डलोपरि ओंकारम् तदनु कण्ठे विमलसोममण्डलोपरि आःकारम् हृदये त्वमलकुमुदबन्धुमण्डलोपरि हुंकारं पश्येत् । तदनेन क्रमेण यावदिच्छति तावद् भावयेत् । तदनन्तरमस्यैव समयसत्त्वरूपस्य भगवतो लोकनाथरूपस्य [क्: वाचस्य] हृदिस्थकलङ्काङ्कविविक्तशशिमण्डलोपरिस्थितकार्तिकेन्दुकुन्दसन्निभह्रीःकार## -##बीजविनिर्गतापर्यन्तरश्मिविसरैर्स्त्रैलोक्याज्ञानान्धकारा- [ग्: रेअद्स् कमलं अfतेर् हृदिस्थ ; ग्: ओमित्स् न्धकारापहारिभिः] प्. ६०) पहारिभिर्गत्वा [ग्: ओमित्स् गत्वा ज्ञान] अनादिसंसिद्धो भगवान् ज्ञानसत्त्वरूपः सुदूराद् द्वीपदेशादानीयते [क्, ढ्, ब्: सुदूराद्धिपं देशा ; क्: दानीय] । समानीय तमेव [क्: समानीय ओमित्तेद् इन्] भगवन्तं [क्: भवन्तं] पुरतो नभःप्रदेशे च संस्थाप्य नानारत्नखचितचामीकरादिभाजनावस्थितसुगन्धोदकेन सुरभिकुसुमेन च तस्यैवानीतज्ञानसत्त्वरूपस्य भगवतो [क्: सत्त्वस्य] लोकनाथस्य चरणार्घं दत्त्वा तदनु दिव्यपुष्पधूपदीपनैवेद्यगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टा##- इन्] भगवन्तं ज्ञानसत्त्वात्मकमर्चयेत् । पुनः पुनरभ्यर्च्य स्तुत्वा च जः हुं वं होः इत्यनेनाक्षरचतुष्टयेन मुद्रां दर्शयेत् । किञ्चिदुच्छ्रितं [क्: दुच्छनं, ढ्, अ: दुच्छृतं, ग्: दुच्छुभं] संपुटाञ्जलिं कृत्वा मध्यमे सूचीकुर्यात् शेषाश्चाङ्गुल्यः किञ्चित् सङ्कोच्य सम्मुखमसंश्लिष्टा धारयेत् अङ्गुष्ठौ तर्जनीद्वयसमीपे स्थापयेदिति विकसितमकलमुद्रेयम् । अनया मुद्रया तमेवानीतं भगवन्तं ज्ञानसत्त्वलक्षणं परितोष्यापि समयसत्त्वरूपे भगवत्यन्तर्भाव्य ओं आः [क्: झाः] हुं इत्यनेनानयोरद्वैतमधिमुञ्चेत् । तदनन्तरं कलङ्कपटलनिर्मुक्तशुभ्रांशुमण्डलमध्यावलीनां [क्: शुतांशु] अनौषधीशमण्डलशतकरनिकरोज्ज्वलह्रीःकारबीजविनिर्गता असंख्येया अप्रमेयाश्च भगवतः श्रीखसर्पणलोकेश्वरभट्टारकदशदिग्वर्तिनोऽनेकलोकधातून् [क्, ढ्, ब्: कादशे] अवभास्य तत्र स्थितानामपि प्. ६१) सत्त्वानां स्वर्णमाणिक्यमुक्ताराजपटप्रवालवैडूर्येन्द्रनीलादिरत्नवर्षणेन [क्, ग्: राजपद] दारिद्र्यादिदुःखमपहरन्ति । निरुत्तरक्षणिकनैरात्म्यादिधर्मदेशनायाः पीयूषधाराप्रबन्धेन तान् सन्तर्पयन्ति । पुनः पुनरनवरतनानाप्रकारं [क्: पुनचरणत, ढ्, अ: भरणवत] परार्थं कृत्वा जगदपि भगवल्लोकेश्वररूपेण निष्पाद्य तत्रापि हिमार्चिमण्डलमध्यवर्तिनी [क्: मात्रि] स्फटिकमणिकिरणसङ्काशह्रीःकारबीजे त एव भगवन्तः समागत्यान्तर्भवन्तीत्येवमादिस्फुरणसंहरणक्रमेण यावत् खेदो न जायते तावद् भावयेत् । तत्रापि भावनाखिन्नो [क्: भासणात्] मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । मन्त्रोऽयं भगवतो लोकनाथस्य हृदयम् । असाधारणप्रभाव एवासौ मन्त्रराजः सर्वैरेव जिनवरैरभ्यर्चितः [ढ्, ब्: वभ्यर्च्य] सत्कृतो नमस्कृतश्चेति । समाधेरुत्थितो जगल्लोकेश्वररूपं वीक्ष्य तदहङ्कारेण यथेष्टं विहरेत् इति । प्रायोऽनेन विधिना भगवन्तं चिन्तयेत् खड्गाञ्जनादिप्रमुखसकला [क्, ग्: प्रख] महासिद्धयः समागत्य पादयोः पतन्ति किं पुनः क्षुद्रसिद्धयः ? अपि तु ताश्च नितरामेव । ये विजनवनश्मशानगिरिगुहासीना [क्, ढ्, ब्: वर] भगवन्तं भावयन्ति ते च अचिरादेव नियतमत्र भगवन्तं पश्यन्ति । स्वयमेव भगवांस्तेषां आश्वासप्रश्वासादिकं [क्: आश्वासादिकं] दद्यात् । यातु [क्, ढ्, ब्: यावत्] किं बहु- प्. ६२) वचनीयं [क्: किन्वचनीयं] परमातिदुर्लभं बुद्धत्वं [क्: बुद्धत्वं द्रोप्पेद् इन्] अपि तेषां पाणितलावलीनवदरकफलमिवावतिष्ठति [क्, ढ्, ब्: मिव तिष्ठति] इति । किञ्चिद् विस्तरं श्रीखसर्पणलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् । श्रीखसर्पणनाथस्य कृत्वा साधनमुत्तमम् । यत् पुण्यमर्जितं तेन यातु लोकः पुरं मुनेः ।। ।। कृतिः स्थविरानुपमरक्षितानाम् ।। २५. सिंहनादमहं वन्दे सर्वव्याधिहरं गुरुम् । भावनायोगमात्रेण मुच्यते सर्वकिल्विषात् [ढ्: किल्विषैः] ।। प्रथमं तावत् मुखशौचादिकं कृत्वा शुचिवस्त्रप्रावृतः पवित्रभूमौ सुखासनोपविष्टः स्वहृदि चन्द्रे ह्रीःकारं विभाव्य तेन रश्मिनाकृष्य सर्वतथागतान् पूजयित्वा पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततो मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाश्च [क्: चतुर्विभाश्च] विभाव्य स्वभावशुद्धमन्त्रोच्चारणपूर्वकं शून्यतां भावयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति । एतदनन्तरं [क्: तदन] प्रतिभासमात्रकं स्वकायमवलोक्यं रक्तरेफपरिणतं [ग्: रिफ] रक्ताष्टदलपद्मोपरि प्. ६३) ह्रीःकारपरिणामेन श्वेतसिंहं तस्योपरि पृष्ठचन्द्रे ह्रीःकारं सरश्मिकं तेनैवाकृष्य सर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं सिंहनादं लोकेश्वररूपं भावयेत् श्वेतवर्णं त्रिनेत्रं जटामुकुटिनं निर्भूषणं [ग्: विभूषणं] व्याघ्रचर्मप्रावृतं सिंहासनस्थं महाराजलीलं चन्द्रासनंन् [क्: चन्द्रासनं द्रोप्पेद् इन्] चन्द्रप्रभं भावयेत् । दक्षिणे सितफणिवेष्टितं त्रिशूलं वामे नानासुगन्धिकुसुमपरिपूरितपद्मभाजनं वामहस्तादुत्थपद्मोपरि [ढ्: दुपस्थितं] ज्वलत्खड्गं स्वकाये पञ्चतथागतं स्फुरन्तं पश्येत् । ततो हृद्बीजेनाकृष्य ज्ञानसत्त्वं प्रवेशयित्वा तथागतान् स्फार्याभिषिञ्चेदात्मानं [क्: स्थाप्या] मौलावमिताभमुद्रणं चिन्तयेत् । ततो मन्त्रं जपेत् देवतामूर्तिना । तत्रायं मन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् स्वाहा । तदनु सुगन्धादिमण्डलं कृत्वा पूजार्थं पुष्पादिकं ढौकयित्वा [क्: ढौषयित्वा] अर्चयेत् । पुनर्मालामन्त्रं जपेत् । ओं नमो रत्नत्रयाय नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय । तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे [क्: अद्द्स् कटके अन्द् ढ् त्रिकटे अfतेर् विकटे] कटङ्कटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा । अनेन मन्त्रेण मण्डलमृत्तिकां गृहीत्वा एकविंशतिवारान् आवर्त्य [क्: आर्त्त्य] व्याधिं प्रलेप्य स्वस्थो भवति । इति [ढ्: ओमित्स् इति अन्द् समाप्तं इन्त् हे चोलोफोन्] सिंहनादलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। प्. ६४) २६. प्रथमं तावत् मन्त्री सुखासनोपविष्टः स्वहृदि पंकारपरिणताष्टदलकमलस्योपरि अकारपरिणामेन [क्: ओमित्स् अकारपरि] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि ह्रीःकारं सरश्मिकं दृष्ट्वा तेन रश्मिनाकृष्याकनिष्ठभुवनवर्त्तिलोकेश्वरं पुरतो नभःस्थलं दृष्ट्वा पापदेशनादिकं कुर्यात् । तद्यथा पापदेशना पुण्यानुमोदना पुण्यपरिणामना त्रिशरणगमनं आत्मभावनिर्यातना अध्येषणा बोधिचित्तोत्पादनं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारवान् भावयेत् - मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाः । ततः शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । प्रतिभासमात्रं [क्: अद्द्स् तेन रश्मिना अfतेर् प्रतिभासमात्रं] स्वकायं [क्: खकार्यं] व्यवलोक्य हृदि मध्ये पंकारजाष्टदलपद्मस्योपरि [क्: पं रजा] अकारेण [क्: आकार] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि रक्तह्रीःकाररश्मिनाकृष्टसर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं लोकेश्वररूपं विभावयेत् । शुक्लवर्णं जटामुकुटिनं दक्षिणहस्तवरदं तदितरशुभ्रपद्महस्तं [ग्: यमहस्तं] अर्द्धपर्यङ्किनं सर्वालङ्कारभूषितं अमिताभमकुटिनं द्वात्रिंशल्लक्षणधरं अशीत्यनुव्यञ्जनं चन्द्रासनं चन्द्रप्रभमात्मानं विभावयेत् । ततो दक्षिणे आर्यतारासुधनौ वामे भृकुटीहयग्रीवौ पूर्वे वैरोचनः दक्षिणे रत्नसम्भवः पश्चिमे अमिताभः उत्तरे अमोघसिद्धिः आग्नेययां लोचना नैऋत्यां मामकी प्. ६५) वायव्यां पाण्डरा ऐशान्यां वज्रधात्वीश्वरी [क्, ग्: धाते] । ततो हृद्बीजरश्मिनाकृष्य ज्ञानसत्त्वं प्रवेशयेत् । चक्षुराद्यधिष्ठानं कायवाक्चित्ताधिष्ठानं कृत्वा अभिषेकं प्रार्थयेत् । यथाहि [क्: यथाभि] जातमात्रेण स्नापिताः सर्वतथागताः । तथाहं स्नापयिष्यामि शुद्धं [क्: अद्द्स् तु अfतेर् शुद्धं] दिव्येन वारिणा ।। ओं [क्: हस् आः हुं अfतेर् ओं] सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये [क्: माश्रये] हुं फट् स्वाहा । लोचनादिदशदेवतां संस्फार्य [क्: संस्थार्य] पूजास्तुतिं कृत्वा मन्त्रमाजपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। खसर्पणसाधनं समाप्तम् ।। २७. नमो हालाहलाय । पूर्ववछून्यतापर्यन्तं भावयित्वा - ह्रीःकारबीजनिष्पन्नं हालाहलं महाकृपम् । त्रिनेत्रं त्रिमुखं चैव जटामकुटमण्डितम् ।। प्रथमास्यं सितं नीलदक्षिणं वामलोहितम् । शशाङ्कार्द्धधरं [क्: शशकार्द्ध] मूर्ध्नि कपालकृतशेखरम् ।। जटान्तःस्थजिनं सम्यक् सर्वाभरणभूषितम् । सितारविन्दनिर्भासं शृङ्गाररससुन्दरम् ।। प्. ६६) षड्भुजं स्मेरवक्त्रं च व्याघ्रचर्माम्बरप्रियम् ।। वरदं दक्षिणे पाणौ द्वितीये चाक्षमालिकम् [ढ्: मालिनं] । तृतीये शरनर्तनं च वामे चापधरं [क्: क्षपरन्तथा, ग्: क्षेपरन्तथा ।] तथा ।। द्वितीये सितपद्मं च तृतीये स्तनमेव च ।। वामजानुना सितां स्वाभदेवीं [क्: नामिताभदेवीं] दधानं । वामेन कमलधरां दक्षिणेन भुजेन भगवदालिङ्गनपरां कुसुमशोभितजटाकलापां । दक्षिणपार्श्वे सर्पवेष्टितं त्रिशूलं [ख्: बेगिन्स्, fओल्. ४३] वामपार्श्वे पद्मस्थकपालं नानासुगन्धिकुसुमैः सम्पूर्णं रक्तपद्मचन्द्रे लीलाक्षेपस्थितं [क्: लीलान्तोपस्थितं] विभावयेत् भगवन्तम् । ततो मन्त्रं जपेत् ओं वज्रधर्म ह्रीः । ।। इति हालाहललोकेश्वरसाधनम् ।। २८. नमो [थिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् क्, ब्] हालाहलाय । सिद्धं हालाहलं नत्वा जगद्व्याधिविनाशनम् । महामायामयं तस्य वक्ष्यामि साधनक्रमम् ।। तत्रादौ तावन्मन्त्री क्वचिन्मनोऽनुकूले पृथिवीप्रदेशे स्थित्वा आद्यनुत्पन्नाः सर्वधर्माः प्रकृतिपरिनिर्वृता मायास्वप्नगन्धर्वनगरोपमा इत्यधिमोक्षेण आध्यात्मिकमेवमहंज्ञानमधिष्ठाय प्. ६७) दशदिगनन्तपर्यन्तलोकधातुव्यवस्थितान् बुद्धबोधिसत्त्वविद्याक्रोधगणानवलम्ब्य ओं सर्ववित् पूर पूर आवर्त्त आवर्त्त हेरित्यनेन विविधपूजामेधान् स्फारयित्वा मनसाभ्यर्च्याभावेन प्रणम्य धरणीतलविन्यस्तजानुमण्डलो हृदि कृताञ्जलिरेवं ब्रूयात् समन्वाहरन्तु मां बुद्धा भगवन्ता बोधिसत्त्वा महाकृपाविद्यादेव्या महाक्रोधाः सर्वलोकधातुव्यवस्थिताः - आबोधिशरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । ददामि तेभ्य आत्मानं प्रतिगृह्णन्तु नायकाः ।। अनादिमति संसारे संसरता मयास्मिन् वा जन्मनि यत्कायवाक्यमनोभिः पापकं कर्म रत्नत्रयाचार्यापाध्यायमातापिताभिक्षुभिक्षुणी-सामान्यसत्त्वानां सावद्याभ्याख्यां संवर्त्तनीयम् दारिद्र्यं संवर्त्तनीयं व्याधिं संवर्त्तनीयं । अथवा यत् स्वतः कर्म कृतं कारितमनुमोदितं च तत्सर्वं युष्माकं पुरस्तात् यदा सद्यः कृतं यच्च तत् सर्वं अनिमित्तयोगेनानुपलम्भमानः प्रतिदेशयामि । अनन्तभूयोऽप्येवं करिष्यामि । यच्च प्रथमचित्तोत्पादमुपादाय यावदनुत्तरा सम्यक्सम्बोधिर्यावच्च निरुपाधिशेषो निर्वाणधातुरत्रान्तरे सर्वबुद्धबोधिसत्त्वविद्याक्रोधगणश्रावकप्रत्येकबुद्धानां अन्येषां च पृथग्जनानां कुशलमूलं तत्सर्वमनुमोदयामि । बुद्धप्रेमस्तावदनुमोदनया - उत्पादयामि परमं बोधिचित्तमनुत्तरम् । यथा त्रैयध्विका नाथाः सम्बोधौ कृतनिश्चयाः ।। सर्वं चैतत् कुशलमूलं परिणामयामि । सम्यक्सम्बोधौ सम्यक्सम्बुद्धवर्त्तितया परिणामनया ततो वज्राञ्जलिर्विभाव्य प्. ६८) ओं सर्वतथागतसंशिताः सत्त्वानां सर्वसिद्धयः संपद्यन्तां सर्वतथागताश्च मामधितिष्ठेताम् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति उदीरयन् स्वशिरसि मुञ्चेत् । अत एव स्वभावशुद्धाः सर्वधर्मा विमोक्षात् विघ्नोपशमो भवति इति नात्र सन्देहः कार्यः । प्रोक्तविकल्पप्रबन्धाद् विघ्नान् । तदनु स्वहृच्चन्द्रे अकारोद्भवहृदयं स्फुरदमितमयूखं विन्यस्य सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् । तेभ्यः स्वहृदयाक्षरेभ्यो रश्मिमेघान संस्फार्य तत् सम्पश्येत् स्थिरचलान् सर्वभावान् । हालाहलरूपं निष्पाद्य विचिन्तयेत् तत्रैवं प्रवेश्य मायोपमं सकलं जगदित्यवगच्छन् आत्मानं हालाहलरूपं - शशाङ्ककोटिसंसृष्टं जटामकुटधारिणम् । सितारविन्दनिर्भासं नीलकण्ठं त्रिनेत्रकम् ।। महापन्नगसमुद्धृतरक्तपद्मोपरि स्थितम् । रत्नाचलगुहान्तःस्थं व्याघ्रचर्माम्बरसुवाससम् ।। पर्यङ्केन समाधिस्थं स्थितं चतुर्भुजविराजितम् । कुण्डिकाक्षधरं वीरं अमिताभकृतशेखरम् ।। त्रिशूलमूर्ध्वखट्वाङ्गं कुलिकाबद्धयष्टिकम् । चिन्तयेत् तस्य वामेन दक्षिणेन कपालकम् ।। कुसुमपरिपूर्णं कुलिकं च कृतफणं भगवन्तमवलोकयन्तम् । ततः पञ्चाङ्गविन्यासं मुद्राभिर्मन्त्रसंहताभिः कुर्यात् । उत्तानभाजो करयोर्निबन्धपार्श्वे चञ्चलतया शिखायाः पर्वद्वितीयं खलु संस्पृशेत् । न्यस्येत तालौ करपार्श्वतश्च मूलमुद्रेयम् । परीततः । वेष्टयित्वा च तालाभ्यां अवष्टभ्य शिरो भवेत् ।। इमामेव न्यसेत् मूर्ध्नि विपरीतप्रयोगतः । शिखा भवति तस्यैव हालाहलनिषेविनः ।। पृथग् मुष्टिद्वयं बद्ध्वा मध्यमे कृतशृङ्खले । तारे शूची च तालौ च पार्श्वतः कवचो भवेत् । विक्षिप्य तालतामेव कल्पयेदस्त्रकर्मिभिः ।। तारा तर्जनी तालोऽङ्गुष्ठः धाराऽनामिका मध्या शिखीति पर्यायः । अथासां मुद्राणां मन्त्रा भवन्ति । ओं सः स्वाहा हालाहलहृदयः । ओं ज्वलिनि स्वाहा शिरः । ओं प्रज्वालनदीपाय स्वाहा शिखा । ओं अघ्र्याय स्वाहा कवचः सर्वाङ्गे । अनन्तशक्तिगर्भा फट् अस्त्रं करद्वये । तदेव स्वयमेवाहं आर्यहालाहल इत्यहङ्कारवानात्मानं हालाहलं भावयेद् यावत् खेदो न जायते । सति च खेदे स्वहृच्चन्द्रे स्वज्वालहुंकारं विन्यस्य तन्मयूखावभासिनि च पर्यन्तेषु मन्त्रेषु - मन्त्राक्षराणि विन्यस्य कुर्यात् जपं समाहितः । हृदयं वा जपेन्मन्त्रं मालामन्त्रमथापि वा ।। हृन्मन्त्रकोटिजप्ते तु मालाया लक्षजापया । सर्वथा तस्य सिध्यन्ति सम्पत्तिव्याधयोऽखिलाः ।। यावदिच्छं जपं कृत्वा भावनामपि शक्तितः । क्षमयित्वा ततो नाथं प्रेषयेत् मूलमुद्रया ।। अथ पटविधानेन भगवन्तमाराधयितुमिच्छति तदा पटे पूर्वोक्तरूपं लक्षयेत् इत्ययं पटविधिः । प्. ७०) द्वितीयं कथ्यते - सुवर्णवर्णं यदि वा त्रिनेत्रं भुजद्वयोपेतसुनीलकण्ठम् । रत्नाचलस्थं सुसमाहितं तनुं हलाहलं पिङ्गलजटं लिखेच्च ।। आक्रान्तपादौ पुच्छौ वसुनीलरूपावर्द्धंगतोद्दण्डकृतस्वकायौ । पार्श्वद्वये नाथमुदीक्षमाणौ लिखेच्च सर्पौ पुरतः कपालम् ।। पुष्पैर्विचित्रैः परिपूर्णमेतत् पदद्वयं हस्तद्वयं समन्तात् । प्रमाणमेतत् कथितं जिनेन अधस्तु जानुस्थितधूपहस्तो निवेशनीयः खलु साधकोऽत्र ।। अतोऽन्यतमपटं प्रसार्य प्रातरेवापतितगोमयेन मण्डलकं कृत्वा मूलमुद्रया मन्त्रसहितया आवाहयेदभिनयेन पटाकृतौ पञ्चाङ्गन्यासं च कुर्यात् पूर्वोक्तविधिभिरेव मुद्राभिः समन्त्रसहिताभिः । ततो मूलमुद्रयैव पञ्चोपचारेण मानसीभिश्च पूजाभिः सम्पूज्य भगवन्तं सम्बोधयन् मुद्रामुपदर्शयेत् कन्यशृङ्खलेला वा सन्धितारापृष्ठे निवेशेतां । शिखाधाराविधिः यौ तर्जन्यौ कृतसूचकौ । ओं विस्फुलिङ्गाट्टहासकेशरि इति मन्त्रः । ततः पूर्वोक्तरूपमात्मानं विचिन्तयेत् । तद्रूपरहितो वा नवसृतं पूर्ववत् मालामन्त्रं त्रयोदश वारानुच्चारयेत् । मण्डलकगोमयेन व्याधिं प्रलेपयेत् । षण्मासैः सर्वव्याधयः प्. ७१) प्रशाम्यन्ति । अथवा लक्षमेकं जपेत् । सर्वाशापरिपूरिणोऽत्र न कार्या विचारणा । तत्रार्यमार्यहालाहलहृदयमन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो महापुरुषवृषभेभ्यो नमः आर्यावलोकितेश्वर महेश्वर महास्थामप्राप्त आर्यमैत्रेय समन्तभद्र आर्यवज्रपाणिप्रभृतिभ्यो महाबोधिसत्त्वप्रभृतिभ्यो नमस्कृत्वा भगवन्नार्यावलोकितेश्वर तव - हृदयमावर्तयिष्यामि सर्वकामप्रसाधनम् । अधृष्यं सर्वभूतेभ्यो भवमार्गविनाशनम् ।। तद्यथा । हे बोधिसत्त्व प्रियबोधिसत्त्व महाबोधिसत्त्व हे हले आर्यावलोकितेश्वर परममैत्रचित्त हितचित्त महाकारुणिक कुरु कुरु महाविद्येति धुरु धुरु धराधर चलेन्द्राचल नमस्तेऽस्तु ह्रीः सर्वसत्त्वाभयप्रद हरिहरिहरिवाहनोद्भव भवाभव भवानघ कुरु कुरु कुरु कुरु घुरु घुरु सुरु सुरु मुरु मुरु चुरु चुरु सुप्रसादितामलविमलमूर्ति आर्यावलोकितेश्वर महाकारुणिक कृष्णाजिनधर अक्षधर दण्डधर जटांमकुटावलम्बितप्रलम्बधर मल मल कल कल चल चल तल तल नल नल फल फल हुलु हुलु हुलुल हलाहल हो बोधिसत्त्व महाबोधिसत्त्व नमस्तेऽस्तु हृं हृं हृं कुरु कुरु हृदयमनुस्मर समयमनुस्मर जातिमनुस्मर इदं मे कार्यं कृतमनोरथं मे परिपूरय स्वाहा । प्रेषणं च सर्ववदिति । इति पुण्यजनः सर्वो भूयाद् हालाहल इति । अहं च मञ्जुघोषः स्यां जगदाशाप्रपूरकः ।। आबोधि मञ्जुघोषस्य पादाम्बुजरजोरसा । प्रज्ञापालितनाम्नायं कथितः पद्मभृद्विधिः ।। ।। आर्यहालाहलसाधनं समाप्तम् ।। प्. ७२) २९. नत्वाहालाहलं भक्त्या सर्वाशापरिपूरकं । संक्षेपादुच्यते तस्य साधनं करुणात्मनः ।। आदौ मनोहरे स्थाने सुलिप्ते [क्: सुलिप्त] चन्दनादिना । अवतार्य पटादिस्थं भगवन्तं पूजयेदिति ।। पुष्पादिढौकनमन्त्रः [क्: ढोषण] ओं वज्रपुष्पे हुं ओंं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं इत्यादिना [क्, ढ्, ग्: इत्यादि] । ओं [क्, ढ्: ओमित्स् ओं] सर्वतथागतपूजामेघप्रसरसमूहे स्फुर [क्: स्थरहिमं, क्, ब्: घुरहिमं] हिमं गगनकं हुं सर्वपूजाढौकनमन्त्रः ।। प्रपूज्य पुरतस्तस्य निष्पद्य च सुखासने । मैत्रीं विभाव्य जगति करुणां च महाकृपः ।। विन्यस्य हृदये मन्त्रं ह्रीःकारं [क्: ह्रीकलं] चन्द्रपृष्ठतः [क्, ग्: पृष्ठकः] । पश्येद्गगनमापूर्णं [ख्: पश्येद्भगवन्मा] सम्बुद्धैः सन्नतैः [क्, ढ्, ग्: सम्बद्धैस्तत्सुतैः] स्फुटम् ।। ह्रीःकारांशुजपूजाभिस्तान् [ह्रीःकारीशुक्र] प्रपूज्य गतभ्रमः [ग्: मतभ्रमः, क्, ब्: शतभ्रमः] । देशनाद्यं तु पापादेर्विदध्यात् पुण्यवृद्धये ।। त्रिरत्नशरणाद्यग्र्यं मन्त्रमेनमुदीरयेत् [क्: मन्त्रेण मुदी] । सर्वधर्माग्रनैरात्म्यद्योतकं [क्: धर्माग्रनैनास्य] करुणामनः [क्: करुणामलः, ख्, ग्: करुणावलः] ।। ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति । प्. ७३) मन्त्रार्थमामुखीकुर्वन् सर्वं वस्तु [क्: सर्वस्वस्त्र] महात्मना । ग्राह्यग्राहकनिर्मुक्तं [क्: श्राव्यश्रावकनि, क्, ब्: ग्राह्यग्राहकविनि] भावयेत् ज्ञानमात्रकम् ।। प्रत्यात्मवेद्यं तं दृष्ट्वा ह्रीःकारं शशिसंस्थितम् । तज्जमब्जं सितं ध्यायात् [क्, ब्: ध्यायाः] ह्रीःकारान्वितपुष्करम् ।। ततः संस्फार्य बुद्धौघं जगद् बुद्धं विधाय च । पुनः प्रवेश्य तत्रैव भूयाद् हालाहलः स्वयम् ।। त्रिमुखः षड्भुजः शान्तो रत्नाचलगुहाश्रयः । रक्तपद्मस्थिते [ख्: सिते] चन्द्रे ललिताक्षेपसंस्थितः ।। सितपीतमहानीलमूलवामेतराननः [Fओर् थिस् चरण क्: हस् सितपीतमहानीस व्य वामेतसेननः (?)] । व्याघ्रचर्माम्बरस्त्र्यक्षः सर्वाभरणसुन्दरः ।। वरदाक्षशरान् सव्ये वामे सत्कामिनीकुचम् । सितपद्मं च कोदण्डं बिभ्राणं करपल्लवैः ।। कपालं वामतो न्यस्य [क्, ब्: विन्यस्य] नानापुष्पैः प्रपूरितम् । विषभृद्वेष्टितं सव्ये त्रिशूलं च तथाम्बुजे ।। अमिताभमणिसच्चूडः कपालकृतशेखरः [क्: कौपाल] । शशिखण्डयुतोत्तुङ्गजटामकुटसञ्चयः ।। विधूतकल्पनाजालः [क्: द्रोप्स् विधूतकल्पनाजालः] स्फुरद्बुद्धौघरश्मिकः [क्, ब्: स्फुरन्बुद्धौ] । इत्थं हालाहलो भूत्वा स्वहृत्कण्ठशिरःसु च ।। प्. ७४) हुं आः ओं भावयेच्चन्द्रे नीलारुणसितान् क्रमात् । हृत्क.ठयोस्तथा मध्ये ध्येयो ह्रीः चन्द्रसंस्थितः ।। ततः स्थिरचलान् [क्, ब्: हस् सर्व अfतेर् स्थिरचलान्] भावान् भावयंस्तांस्तदाकृतीन् । सर्वासत्कल्पनिर्मुक्तो जपेन्मन्त्रं समाहितः ।। ओं हालाहल ह्रीः । अन्तर्जल्पमतिस्पष्टं न द्रुतं न विलम्बितम् । यथासुखं जपं कृत्वा विसृष्टौ प्रतिपूज्य च । संस्तुत्य च दृढीकृत्य समुच्चार्य शताक्षरम् ।। तत्रेदं [तत्रेदं शताक्षरं इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ख्, ढ्, ग्] शताक्षरम् - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । ओं [ठे विसर्जन fओर्मुल ओं कृतो वः एत्च्. इस् नोत् fओउन्द् इन् क्] कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्दत्ता यथानुगा । गच्छब्धं बुद्धविषयं पुनरागमनाय च ।। अनेन सञ्चोद्य एनं मन्त्रमुच्चारयेत् । ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यमनुत्पन्नत्वात् [क्, ग्: माद्यनुत्] मुरिति । ध्यानात् समुत्थितो योगी दानं दद्यात् स्वशक्तितः [क्; सशङ्कितः, ढ्: सशक्तितः] । प्. ७५) रूपादिकामान् भुञ्जानो निरस्ताशेषकल्पनः । प्राप्नोत्यनुत्तरां [क्: ओमित्स् fरोम् प्राप्नोत्यनुत्तरां विश्वपद्मचन्द्रे इन्च्लुदिन्ग् थे चोलोफोन् अन्द् पर्त् ओf थे नेxत् साधन] बोधिमचिरात् साधकोत्तमः ।। लिखित्वा साधनं प्राप्तं यन्मया शुभमुत्तमम् [ढ्, ग्: सुखमु] । तेन कृत्स्नं जगद् भूयादचिरेण हालाहलः ।। ।। हालाहलसाधनं समाप्तमिति [ढ्, ग्: हालाहलसाधनं ओन्ल्य] ।। ३०. पूर्वोक्तविधानेन विश्वपद्मचन्द्रे रक्तहीःकारपरिणतं पद्मनर्तेश्वरमात्मानं भावयेत् सत्त्वपर्यङ्कनिषणं द्विभुजैकमुखं रक्तं सकलालङ्कारधरं अमिताभमुकुटं वामपार्श्वे पाण्डरवासिनीसमाश्लिष्टं आलिङ्गनाभिनयस्थितवामभुजेन रक्तपद्मधरं नर्तनाभिनयेन सूचीमुद्रया विकाशयदपरदक्षिणकरम् । ततः ओं कायवाक्चित्तवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति मन्त्रमुच्चारयेत् । तदन्वष्टसु दिक्षु अष्टदेवीं [क्: सुदेवीं, ग्: वृदेवीं] चिन्तयेत् । तत्राष्टदलरक्तपद्मपूर्वपत्रे [क्: पद्मपत्रे, ढ्: पद्मपूर्वयन्त्रे] विलोकिनी शुक्ला रक्तपद्मधरा दक्षिणपत्रे [ढ्: यन्त्रे] तारा हरिता पलाशपद्मधरा पश्चिमदले भूरिणी चक्रनीलोत्पलधरा उत्तरदले भृकुटी शुक्ला पीतपद्मधरा पूर्वकोणदले पद्मवासिनी पीता माञ्जिष्ठपद्मधरा प्. ७६) दक्षिणकोणदले वज्रपद्मेश्वरी आकाशवर्णा सितपद्मधरा पश्चिमक्णदले विश्वपद्मा शुक्ला कृष्णपद्मधरा उत्तरकोणदले विश्ववज्रा विश्ववर्णा विश्वपद्मधरा । सर्वा एताः सत्त्वपर्यङ्किन्यो द्विभुजैकमुखाः सौम्याः । कर्णिकायां तु भगवानेव । ततो मन्त्रं जपेत् । मन्त्रः ओं ह्रीः पद्मनर्तेश्वर हुं । ।। पद्मनर्तेश्वरलोकनाथसाधनम् ।। ३१. नमः [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् ढ्, क्] पद्मनर्तेश्वराय । तत्र विश्वपद्मोपरि चन्द्रे रक्तह्रीःकारपरिणतं पद्मनर्तेश्वरं रक्तवर्णमेकमुखं जटामुकुटिनं त्रिनेत्रं अष्टभुजं सर्वालङ्कारभूषितं सर्पयज्ञोपवीतमर्द्ध पर्यङ्केन ताण्डवं प्रथमभुजद्वयेन नृत्याभिनयं द्वितीयदक्षिणभुजेन हृदि विकाशयन्तं सूचीमुद्रां वामभुजेन रक्तपद्मं शिरसि धृतं तृतीयभुजद्वयेन वज्रवद्दन्डत्रिशूलधरं [ड्, ध्: हस् वज्रविदण्डि] चतुर्थभुजद्वयेन अक्षसूत्रकुण्डिकाधरं अष्टदेवीपरिवृतं एवंभूतं पद्मनर्तेश्वरलोकनाथं भावयेत् । ।। पद्मनर्तेश्वरसाधनम् ।। प्. ७७) ३२. पूर्वोक्तविधानेन [क्: पूर्कैक] शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मस्थचन्द्रोपरि सितह्रीःकारं विभाव्य तत्परिणामेन पद्मनर्त्तेश्वराम्नायेनार्यावलोकितेश्वरभट्टारकमात्मानं विभावयेत् [क्: भाव] । एकमुखं अष्टादशभुजमर्द्धपर्यङ्किनं अमिताभजटाजूटमण्डलं सर्वकरैर्विश्वपद्मधारिणम् योगिनीवृन्दपरिवृतं दक्षिणवामपार्श्वस्थिततारासुधनभृकुटीहयग्रीवं [क्: दक्षिणपार्श्व] दिव्यालङ्कारवस्त्रभूषणं । ततो मन्त्रं जपेत् । ओं ह्रीः पद्मनर्तेश्वर हुं । व्याध्याद्युपशमे महानुशंसः । ।। इति पद्मनर्तेश्वरसाधनम् ।। ३३. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितह्रीःकारनिष्पन्नं हरिहरिहरिवाहनोद्भवं [क्: हरिहर] भगवन्तमार्यावलोकितेश्वरं सर्वाङ्गशुक्लं जटामकुटिनं शान्तवेशं दक्षिणकरेण भगवन्तं तथागतं साक्षिणं कुर्वन्तं द्वितीयेन अक्षमालाधारिणं [क्: वरदधारिणं] तृतीयेन दुःकुहकं लोकमुपदेशयन्तं [क्: मुपदर्शयन्तं] वामेन दण्डधरं द्वितीयेन कृष्णाजिनधरं [क्: जिनिन] तृतीयेन कमण्डलुधरं सिंहगरुडविष्णुस्कन्धसंस्थितमात्मानं [ग्: स्कन्धशत] ध्यात्वा ओं ह्रीः हुं इति मन्त्रं जपेत् । ।। हरिहरिहरिवाहनोद्भवसाधनम् ।। प्. ७८) ३४. आदौ तावन्मन्त्री सुखासनासीनो जगदभ्युद्धरणाशयः पापदेशनादिकसप्तविधानुत्तरपूजां कृत्वा यंकारनिष्पन्नं [क्, ढ्: पङ्कार] वायुमण्डलं धन्वाकारं नीलपताकाङ्कितं तस्योपरि रेफोद्भवं रक्तवर्णमग्निमण्डलं त्रिकोणं रक्तरेखाङ्कितं तदुपरि वंकारपरिनिष्पन्नं [क्, ढ्: चङ्कार] वारुणमण्डलं [ख्: वरुण] वर्तुलं शुक्लवर्णं शुक्लपताकाङ्कितं [ख्, ढ्: शुक्लघटमध्याङ्कितं] तदुपरि लंकारसम्भवं माहेन्द्रमण्डलं चतुरस्रं पीतवर्णं पीतत्रिसूचिकवज्रचतुष्कोणशोभितं तदुपरि सुंकारनिष्पन्नं सप्तरत्नमयं अष्टाङ्गं सुमेरुं तस्योपरि पंकारपरिणतं विश्वदलकमलं तस्योपरि आत्मानं [क्: मात्मानं] विचिन्त्य ओं ह्रीः हुं क्रमेण शिरसि कण्ठे हृदि विन्यस्यात्मानं अनादिकालसंचितकर्मावरणविगतं [क्: कास ; क्: द्वियतं] हरिहरिहरिवाहनोद्भवं लोकेश्वरमूर्ति सुवर्णरत्नरश्मिज्वालाकुलं कुमाररूपं विचिन्तयेत् मन्त्री । पश्चात् स्वहृदि पुण्यज्ञानविशुद्ध्या चन्द्रमण्डलं सूर्यमण्डलं च तत्र ह्रीःकारविनिर्गतरश्मिज्वालाभिर्ज्ञानसत्त्वमाकृष्य वक्ष्यमाणरूपं संपूज्य पूर्वोक्तपूजाभिः ज्ञानसत्त्वसमयसत्त्वयोरेकीकरणात् भगवन्तं हरिहरिहरिवाहनोद्भवं भगवल्लोकेश्वरं [ख्, ढ्: ओमित्स् भगवल्] स्थिरचित्तेनात्मानं विभावयेत् षड्भुजं शुक्लवर्णं जटामुकुटिनं शान्तवेशं दक्षिणकरेण सम्बुद्धं साक्षिणं कुर्वन्तं द्वितीयेनाक्षमालाधरं तृतीयेन दुर्गतिस्थितलोकं शुभमुपदेशयन्तं [शुभं ओमित्तेद् इन् क्] प्. ७९) वामेन दण्डधरं द्वितीयेन कृष्णाजिनधरं तृतीयेन कमण्डलुधरं भगवन्तं चिन्तयेत् । तत्र विशुद्धिः । वायवग्निमण्डलाभ्यां हरिः वारुणमण्डलेन गरुडः माहेन्द्रमण्डलसुमेरुभ्यां [ढ्: सुखहभ्यां] हरिरिति विशुद्धिः सततं भावयन् योगी सर्वसत्त्वार्थकरणसमर्थो [क्: णं अर्थो] भवति सर्वजनप्रियो भवति महाप्राज्ञो भवति नीरोगो निरुपद्रवश्च धनाढ्यो भवति वशविषकर्मणि [क्: शव] महासमर्थो भवति । जपमन्त्रं गुरूपदेशतो ज्ञेयम् [क्: क्षयं] । ।। हरिहरिहरिवाहनोद्भवलोकेश्वरसाधनम् ।। ३५. प्रथमं तावत् मनोऽनुकूले स्थाने योगिपटं [क्: स्थाने पठं, ख्: स्थाने पटं] प्रकाश्य तस्याग्रतो माहेन्द्रमण्डलमध्ये कुङ्कुमेन [क्: कुङ्कुमे] चन्द्रमण्डलं कारयेत् ओं वज्ररेखे हुं इति मन्त्रेण । तदनु जः हुं वं पद्मस्थहोरिति मन्त्रेणावाहनं कृत्वा मण्डलमध्ये त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरभट्टारकं पूजयेदनेन मन्त्रेण ओं त्रैलोक्यवशङ्कराय वज्रपुष्पे हुं प्रतीच्छ [क्: प्रतिष्ठ] स्वाहा । ततः ओं मुनिवज्रे [ख्: मणिवज्रे] मुरिति विसर्ज्य स्वहृदि रक्त-आंकारं विचिन्त्य प्. ८०) तत्परिणामेन सूर्यं तदुपरि रक्तह्रीःकारं तद्रश्मिसमाकृष्टामिताभतथागतं संपूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा त्रैलोक्यं च [क्: त्रैलोक्यवशं] वशं विधाय रश्मीन् स्वबीजे प्रवेश्य तत्परिणामेन झटिति लोकेश्वरं सर्वाङ्गमहारागरक्तमेकमुखं द्विभुजं त्रिनेत्रं जटामकुटमण्डितं वज्राङ्कितपाशाङ्कुशहस्तं रक्तपद्मे वज्रपर्यङ्कनिषणं दिव्याभरणवस्त्रविभूषितमात्मानं [क्, ख्: वस्त्रभू] विचिन्त्य त्रिभुवनमेषद्वयस्थपाशवज्रोपरिस्थितनानानिर्माणधारिबुद्धबोधिसत्त्व##- ह्रीः हुं यां [क्, ढ्: यों, ढ्, अ; आः, ग्: यीं] इति जाप्य त्र्यक्षरमन्त्रं [क्: अक्षर] ध्यात्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं ओं वज्रात्मकाः सर्वधर्मा वज्रात्मकोऽहं इति वज्रात्मकमन्त्रद्वयं पठेत् [क्: जपेत्] । एवमभ्यस्यतो धुननकम्पनादिगुण [क्, ग्: कम्पनादिषु नोत्पद्यते] उत्पद्यते । तदनु ओं ह्रीः [क्, ग्, ढ्, ढ् अ: ह्रीं] अः हां हारीति यक्षेश्वरी स्वाहा इति पिण्डं दद्यात् । ओं आं क्रों ह्रीं सकलगणवीरवीरेश्वरीणां [ग्: वीरेश्वराणां] परिकरै अ अ अवतर अवतर अवतरन्तु दशदिग्लोकपाला इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हुं स्वाहा इति बलिं दत्त्वा देवतायोगेन विहरेदिति । ।। सरहपादकृतं ओड्डियानक्रमेण [क्, ढ्, ग्, ढ्, अ: ओड्यायन] त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। प्. ८१) ३६. नमो [ठिस् नमस्कार इस् अब्सेन्त् इन् अल्ल् ंष्ष् एxचेप्त् क्, ब्] लोकनाथाय । प्रथमं तावन्मन्त्री [मन्त्री इस् द्रोप्पेद् इन् अल्ल् ंष्ष् एxचेप्त् क्, ब्] मनोऽनुकूले स्थाने योगिपटं प्रकाश्य तस्याग्रतो माहेन्द्रमण्डलमध्ये कुङ्कुमेन चन्द्रमण्डलं रचयेत् [ख्: रचेत्, क्, ब्: कारयेत्] अनेन मन्त्रेण ओं वज्ररेखे हुं । जः हुं वं पद्मस्थहोः अनेन मन्त्रेणावाहनं कृत्वा मण्डलमध्ये त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरभट्टारकं पूजयेत् अनेन मन्त्रेण ओं त्रैलोक्यवशङ्कराय वज्रपुष्पे हुं प्रतीच्छ स्वाहा । ओं मुनिवज्रे मुः [क्: मुनिः] विसर्जनमन्त्रोऽयम् [क्, ब्: मन्त्रः] । पश्चात् स्वहृदि आंकारं चिन्तयेत् । तं परिणम्य सूर्यमण्डलं निष्पद्यते । तस्योपरि शक्तिबीजं बालारुणसमप्रभं द्रष्टव्यम् । एतस्य रश्मिभिरमिताभं [क्, ब्: अद्द्स् तथागतं अfतेर् अमिताभं] पूजयित्वा पापदेशनादिकं कृत्वा पुनः शरीरे प्रविशन्तं एतत् सर्वं परिणम्य झटिति पद्मोपरिस्थं वज्रपर्यङ्किनं [क्, ख्, ग्, ढ्: पर्यङ्कं] विकसितत्रिनेत्रं जटामकुटधारिणं रक्तवर्णं रक्तवर्णं वज्राङ्कितपाशाङ्कुशहस्तं त्रिभुवनमेषद्वये पाशबद्धवज्रोपरि [क्: पाशवद्धे तद्भे तस्यो, ढ्, ग्: पाशवद्धे तस्यो] स्थिता नानानिर्माणधारिण्यो वज्रयोगिन्योऽभिषेकं प्रयच्छन्ति तथा बोधिसत्त्वा नानाभरणयुक्ताः [क्, ग्: संयुक्ता, ढ्: मुक्ता] पूजां कुर्वन्ति विद्याधरहरिहरहिरण्यगर्भनानायोगिनीगणा प्. ८२) नृत्यवाद्यादिकंकुर्वन्ति नानाभूतगणादिनानानरशिरःकपालमालावृतं तथा नानाच्छत्रचामरादिकं पश्येत् । एतादृशे समये अमिताभस्तथागतः शिरसि द्रष्टव्यः । ईदृशमात्मानं विचिन्तयेत् । पश्चान्नाभेरुपरि सूर्यमण्डलं रश्मिमयं विचिन्त्य तस्योपरि वामे शक्तिबीजं हृदि क्रोधबीजं आःकारस्वरभूषितं इति भाव्यमन्त्रः [क्, ब्: रेअद्स् इति भट्टारकस्य हृदयमन्त्रह्] । एतत् सर्वं ध्यात्वा वज्रात्मकमन्त्रोच्चारणं कृत्वा वज्रात्मकं चिन्तयेत् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति वज्रात्मकमन्त्रः । एतच्चाभ्यासयोगेन धुननकम्पनावेशनंन् [क्, ढ्, ग्: कम्पनावेशं] कृत्वा अद्वैतज्ञानमुत्पद्यते । स योगी द्विरदवत् गर्जति [गर्जति प्रेसेन्त् ओन्ल्य इन् क्, ब्] मदिरामत्त इव पञ्चवर्णं विहरति । यदि पञ्चवर्णं न विहरति तदा तस्य देहे धुननकम्पनावेशनादिकं [क्, ब्: देशनाद्वैतज्ञानादिकं] न तिष्ठति । एवं प्रतीत्यैव [ढ्: प्रतीत्य] पञ्चवर्णं विहर्तव्यम् [क्, ढ्, ग्: विहर्तव्यं] तेन सिद्धिः स्यात् । सिद्धे सति परदेहे धुननकम्पनावेशनं कृत्वा रागद्वेषादिकं निषेधयति । यथा सिद्धरसेन विद्धं ताम्रं कृष्णतां त्यजति तथा शरीरमेवाद्वैतरसेन विद्धं रागद्वेषादिकं त्यजति । ह्रीः [क्, ख्, ग्: हुं हुं यां, क्, ख्: ह्रींः हुं अं, ढ्: ह्रीं हुं आः] हुं यां जप्यमन्त्रः । ओं ह्रीः [क्, ग्, ढ्: ओं ह्रीं अः, क्, ब्: ओं अः, ख्: ओं ह्रीः अः] अः हां हारीति यक्षेश्वरी स्वाहा हारीतिमन्त्रः । ओं आं क्रों प्. ८३) ह्रीं सकलगणवीरवीरेश्वरीणां परिकरैः अ अ अवतर अवतर अवतरन्तु दशदिग्लोकपाला इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हुं स्वाहा बलिमन्त्रः । ।। इति सरहपादावतारित-ओड्डियानविन्निर्गतत्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरसाधनं [ठे रेअदिन्ग् ओड्डि० इस् fओउन्द् इन् क्, ब्: ओन्ल्य] समाप्तम् ।। ३७. नमो लोकेश्वराय । ओं चिटि चिनटि विक्लोलि विक्लोलि [ठे सेचोन्द् विक्लोलि इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] अमुकं सधनपरिवारं मे वशमानय स्वाहा । पूर्वसेवायुतं [क्, ग्: पूर्वसेवाश०, क्, ब्: पूर्वसेवायाः अयुतं, ढ्: पूर्वसेवा अयुतं] जप्ता पश्चात् साधनमारभेत् । दक्षिणोत्तरपार्श्वे ताराभृकुटीदेवीद्वयसहितं आर्यावलोकितेश्वरभट्टारकं रक्तवर्णं रक्तमाल्याम्बरानुलेपनं पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरं चतुर्भुजं शृङ्गारैकरसं रक्तं कुसुमवताशोकतरोरधस्तादवस्थितमात्मानं [क्, ग्: रक्तसुकुमारिताशोक०, ढ्: रक्तकुसुमाचिताशोक०] विचिन्तयेत् त्रिसन्ध्यम् । लवणाहुतीनां [क्: लवणाअदूतीनां, ग्: लवणाद्गतीनां, ढ्: लवणाद्गतीनां] अष्टोत्तरशतं जुहूयात् । सप्ताहात् स्त्रियं पुरुषं वा वशमानयति त्रिसप्ताहान्महापुरुषम् । लवणसहितेन मदनेन प्. ८४) पुत्तलिकां [क्, ग्: मदेन पुत्तिकां] साधयित्वा प्रतिकृतिं चतुरङ्गुलप्रमाणां कृत्वानिर्धूमे खदिराङ्गारे मन्त्रमुच्चारयन् त्रिसन्ध्यं तापयेत् यस्य नाम्ना स वशो [क्, ग्: सर्वशो] भवति । वज्रोदकभावितलवणं परिजप्याष्टोत्तरशतवारं यस्य प्रदीयते [क्, ग्: यत् प्रदीपते] स भक्षितमात्रेण वशो [क्, ख्, ग्, ढ्: वशगां] भवति । ।। रक्तलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। ३८. पूर्वोक्तविधानेन तथैव शून्यतानन्तरं रक्तह्रीःकारजरक्तपद्मं तन्मध्ये रक्त-आःकारपरिणतमार्यावलोकितेश्वरं रक्तवर्णं जटामकुटधरं [ठिस् जटामकुटधरं सेएम्स् तो बे रेदुन्दन्त्] अमिताभगर्भजटामकुटधरं वामकरगृहीतरक्तपद्मं तत् च दक्षिणकरेण विकाशयन्तं विविधालङ्कारवस्त्रविभूषितमात्मानं निष्पाद्य स्वहृदये ह्रीःकारजरक्तपद्मदलेषु षोडशस्वरपरिणतरूपान् शुभ्रभ्रमरान् चिन्तयेत् । ततः साध्यहृदयेऽपि पूर्ववत् पद्मं विचिन्त्य स्वहृदिस्थपद्मात् स्ववज्रमार्गेण भ्रमरान् निःस्सार्य [क्, ग्: निर्माय] ओं भमराः साध्यहृदि पद्मामृतमाकर्षय जः इति मन्त्रेण साध्यवज्रे प्रवेश्य तत्पद्मस्थामृतं भ्रमरैराकृष्य तान् पुनरपि प्. ८५) तद्वज्रेण निष्कास्य [ग्: निस्तास्य, ढ्: निष्काश] स्ववज्रमार्गेण तत्रैव प्रवेश्य तच्चित्तामृतमधुबिन्दुमुद्गिरतस्तान् पश्येदिति । मन्त्रः ओं हुं तावद् भावयेदविच्छेदं यावद् दिनानि सप्त । साध्यं च पादयोः पतन्तं [क्: पठतं तं] ध्यायादिति । ।। लोकेश्वरस्य वश्याधिकारविधिः ।। ३९. नमो लोकनाथाय । प्रथमं तावत् साधकः प्रातरुत्थाय सुखासने सत्त्वपर्यङ्केनोपविश्य हृदये प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमण्डलोपरिपीतह्रीःकारं विभाव्य तन्मरीचिसमूहैर्भगवन्तं भाव्यमानमानीय तस्मादेव बीजात् स्फारितपुष्पधूपादिभिः [क्, ग्: स्थापित०] संपूज्य तस्य पुरतः पापदेशनादिकं विधाय मैत्र्यादिचतुर्ब्रह्मविहारभावनां च कुर्यात् । तदनु सबाह्याभ्यन्तरं वस्तु शून्यस्वभावं विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति मन्त्रमावर्त्तयेत् । तदनन्तरं नभःप्रदेशे प्रथमस्वरेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि पीतह्रीःकारं तेनैव रक्तपद्मं तद्बीजाधिष्ठितं तत् सर्वं परिणम्य भगवन्तं पीतवर्णं अर्द्धचन्द्राङ्कितजटामकुटिनं अमिताभोपलक्षितशिरःप्रदेशं रक्तपद्मोपरिस्थितं कृष्णसारहरिणचर्मणि प्. ८६) वज्रपर्यङ्किनं समाधिमुद्रोपरि [क्: मुद्रां] नानारत्नपरिपूर्णकपालधारिणं एणेयचर्मकृतयज्ञोपवीतिनं [ख्: वीतं] व्याघ्रचर्माम्बरधरं [क्, ग्: चर्माम्बरं] निराभरणं नीलकण्ठं नीलगुलिकाविशिष्टकण्ठं पार्श्वद्वये परस्पराभिसम्बद्धपुच्छसमणिफणाविशिष्टभगवदवलोकनपरोद्ध्वमुख##- मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं स्फुलिङ्गाट्टहास क्षः । ।। इत्यपरिमितानुशंसं नीलकण्ठार्यावलोकितेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। ४०. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरमाकाशे रेफोद्भवसूर्यस्थहुंकारजविश्ववज्रपरिणतं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरं च विभाव्य तन्मध्ये घोरश्मशानं तस्य च मध्ये रक्ताष्टदलकमलं तन्मध्ये च नीलह्रीःकारसम्भवं भगवन्तमार्यावलोकितेश्वरं कृष्णवर्णं प्रत्यालीढस्थं सूर्यम.डलस्थितं पञ्चमुखं त्रिनेत्रं द्वादशभुजं सितरक्तदक्षिणमुखद्वयं तथापीतहरितवाममुखद्वयं दक्षिणभुजैः डमरुखट्वाङ्गाङ्कुशपाशवज्रशरधरं वामभुजैस्तर्जनीकपालरक्तकमलमणिचक्रचापधरं दंष्ट्राकरालसकलवदनं षण्मुद्रोपेतं प्. ८७) सार्द्रमुण्डमालालङ्कृतशरीरं [क्: मुण्हा, ढ्: सार्द्धमुण्ड] नग्नं सर्वाङ्गसुन्दरमात्मानं झटिति प्रत्याकलयय हृच्चन्द्रे ह्रीःकारमध्यवर्त्ती ओं आः हुं मुनिवरवज्रे ह्रीं हुं [क्: हुं जः] जः इति मन्त्रमक्षसूत्राकारं जपेत् । पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि लक्षजापात् सिध्यति । ।। मायाजालक्रमार्यावलोकितेश्वरसाधनम् ।। ४१. नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं चल चल चिलि चिलि चुलु चुलु कुलु [क्: हल हल, ग्: हुलु हुलु] कुलु मुलु मुलु हुं हुं हुं हुं फट् फट् फट् पद्महस्ते स्वाहा । दिने दिने पञ्च वारान् त्रिसन्ध्यमुच्चारयेत् । गर्दभोऽपि ग्रन्थशतत्रयं गृह्णाति । पद्महस्ता धारणीयम् । नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं धरणीधरे [क्: धराधरे ओमित्तेद् इन् ग्] धराधरे भद्रे सुभद्रे स्वाहा । सोमग्रहे सूर्यग्रहे वा पञ्चगव्येन प्रक्षाल्य अष्टोत्तरशतमाषान् [क्, ग्: शतवारान्] मुखे प्रक्षिप्य तावज्जपेत् यावन्न मुक्तो भवति । लोकनाथस्य पटप्रतिमाया अग्रतो भूत्वा [क्, ग्: भूतो] घृतेन प्रदीपं [क्, ग्: प्रदीपोज्वाल्य] प्रज्वाल्य चन्दनेन अपतितगोमयेन वा मण्डलकं कृत्वा शुचिसाचारमुत्तरसाधकं [क्: शुचिमा० ढ्: शुरिसा०] द्वारि स्थापयित्वा स्वयं प्. ८८) चन्द्रसूर्यमपश्यन् पूर्वसेवायुत जप्त्वा ब्रह्मचर्येण साधयेत् । अश्रुतान्यपि शास्त्राणि वेत्ति तत्क्षणात् । श्रुतानि न क्षयं यान्ति धारणीबलभावतः । यस्य मूर्ध्नि प्रदीयन्ते चूर्णीकृत्य च पादयोः ।। स सर्वोवशतां [क्; सर्वावश, ग्: सव्व] याति यावच्चन्द्रदिवाकरौ । रोगास्तस्य न जायन्ते डाकिनीग्रहतस्कराः ।। लेपनात् सर्वव्याधीनां शान्तिर्भवति नित्यशः । ह्रीःकारबीजसम्भूतं लोकनाथं विभाव्य च ।। द्विभुजं वरदं सव्ये वामे पद्मधरं सितम् । जटान्तःस्थामिताभं च विश्वाब्जचन्द्रसंस्थितम् । वज्रपर्यङ्किनं नाथं भावयेद् बिधिवद् बुधः ।। ।। सोपचारमाषमुखा [ग्: मापथ०] धारणी समाप्ता ।। ४२. ओं [ठिस् साधन अन्द् थे fओल्लोwइन्ग् अरे fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्] पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं शुक्लह्रीःकारोद्भवं सुगतिसन्दर्शनलोकेश्वरभट्टारकं शुक्लवर्णं षड्भुजं वरदाभयाक्षमालाधरं दक्षिणे वामे पद्मकुण्डीत्रिदण्डीधरं च रत्नाभरणभूषितं व्रतसूत्रधारिणं जटामुकुटं पद्मोपरि चन्द्रमण्डलस्थितं सौम्यरूपं भावयेत् । तस्य जापमन्त्रोऽयं ओं ह्रीः स्वाहा । ।। इति सुगतिसन्दर्शनलोकेश्वरसाधनम् ।। प्. ८९) ४३. इति शून्यताभावनानन्तरं श्वेतह्रीःकारोद्भवं जटामुकुटिनं षड्भुजं प्रथमभुजद्वयेन वरदौ द्वितीयभुजद्वयेन रत्नपुस्तकौ तृतीयभुजद्वयेन अक्षमालात्रिदण्डिकं सर्वालङ्कारभूषितं व्रत-अक्षसूत्रधारिणं सौम्यमूर्त्तिं पद्मोपरि चन्द्रमण्डले स्थितं श्वेतवर्णं विभावयेत् । मन्त्रश्च तथैव । ।। प्रेतसन्तर्पितलोकेश्वरसाधनम् ।। ४४. नमः स्थिरचक्राय । श्रीमद्गीर्गरिमानिरस्तसकलभ्रान्तिप्रतानोज्ज्वलं [क्: श्रीमञ्जिन्तरि, ग्: श्रीमद्गीरिमा] प्रोद्यद्गौरगभस्तिबिम्बविमलं बुद्धं च [क्, ग्, ढ्, क्, ब्: वृद्धञ्च] बालाकृतिम् । बिभ्राणं करवालमुद्गतरुचिं प्रज्ञां च नत्वादरात् आत्मानुस्मरणाय [क्, ब्: णप्रलि] लिख्यत इदं तच्चक्ररत्नं मया ।। दिक्ष्वनन्तान् [क्, ग्: दिक्श्चानन्ता, क्, ब्: दिक्ष्वनन्ता] सुसञ्चिन्त्य सर्वज्ञान् [क्, ग्, ढ्, क्, ब्: सर्वज्ञज्ञान] ज्ञानसागरान् । सन्त्रस्तानेकसत्त्वौघपरित्राणसमुद्यतान् [क्: सत्त्वोद्य, ग्: सत्त्वोघ, ढ्: सत्त्वोत्थ] ।। प्. ९०) तेभ्यो नानाविधां पूजां चेतश्चिन्तामणिश्रुताम् [क्, ब्: चेतचि] । कृत्वा लोकं परित्रातुं [क्, ग्, ढ्: परित्राणं] प्रयच्छेदात्मविग्रहम् ।। ततः शुभाभिवृद्धये कुर्यादिदं मन्त्री - सर्वाणि पापानि दिशामि भीतः प्रीत्यानुमोदे जगतः शुभानि । रत्नत्रयं वै [क्, ग्, क्, ब्: मे] शरणं प्रयामि संबुद्धबोधौ [क्, ग्: बोधिं] विदधामि [क्, ग्: दधामि चेतः, क्, ब्: विदधामि चित्तं] चेतः ।। पश्चात् पुनरिदमारभेत - ग्राह्यग्राहकहानितो जगदिदं स्वप्नेन्द्रजालोपमं शुद्धं च प्रकृतिप्रभास्वरतया व्योमोपमामाश्रितम् । आत्मानं च मनोविलासकलितं निश्चित्य संक्षेपतो मुःकारं पुनरंशुजालजटिलं तत्सम्भवं भावयेत् ।। ततः परावृत्तमखण्डमण्डलं [क्: मखण्डलं] हिमार्च्चिषः कुङ्कुमपङ्कपिञ्जरम् । स्वरोज्ज्वलन्मालिकया समाकुलं विचिन्तयेद् दीधितिदीप्तदिङ्मुखम् ।। ततः पुनर्मुःकृतिबीजसम्भवं विभावयेद् रागमरीचिमण्डलम् । कखादिवर्णैरखिलं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: रखिलै] समावृतं [क्, ब्: समासृतं] तदूर्ध्वमुद्दीधितिकुङ्कुमारुणम् ।। प्. ९१) तस्मिंश्च मुःकारमुदीक्ष्य मन्त्री तत्सम्भवं भास्वरपत्ररम्यम् [क्: पुट] । इन्दीवरं विस्फुरदंशुजालं [क्: विस्फुरण] विचिन्तयेन्मुःकृतिबीजमध्यम् ।। तत्सम्भूतमुदंशुबुद्धविसरैरापूरयन्तं जगत् चन्द्रस्थं भ्रमरान्धभास्वरतरैरुद्भास्वरं [क्, ग्: भासुर ; द्भासुर] चीरकैः । धुन्वन्तं निबिडान्धकारपटलं [क्: निविडार्थ] रक्तांशुजालैरलं सर्वाकारवरप्रदाननिपुणं श्रीमद्गिरामीश्वरम् [क्, ढ्, ब्: श्रीमन्गि०] ।। लालित्यशृङ्गाररसाभिरामं [क्: रालिभ्य०, ढ्: रालित्य०] व्याजृम्भमाणाम्बुरुहास्यलक्ष्मीम् [क्: व्याक्षम्भ, ढ्: व्यज्यन्त, ग्: व्यज्जम्भ] । वीरं [ख्: बीजं] कुमाराभरणं दधानं ध्यायात् पदं तस्य समीहमानः ।। एवं विचिन्त्य वागीशं मुःकारं भावयेद् हृदि । ज्वलन्तं रक्तवर्णाभं निर्गच्छद्दीप्तिमण्डलम् ।। तस्मात् सञ्जातमष्टारचक्रं हार्द्दतमोपहम् । पूरयेद् रश्मिभिर्विश्वं [क्: श्मिभिश्च] पश्येत् ज्ञानमयं प्रभुम् ।। निर्मितं बालतिग्मार्च्चीरोचिषां [क्: तिम्मार्चावाविषां, ढ्: तिम्मार्चारोचिषां, क्, ब्: तिम्मार्चीरोर्चिषां] सञ्चयैरिव । आकीर्णमक्षरै [ख्: आकीर्ण्य चाक्ष] रक्तै रक्तपुष्पोत्करैरिव ।। प्. ९२) तत्रैवं [क्, ग्: तेनैव] तावदक्षराणि चिन्तयेत् चक्रस्यारेषु पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरेषु यथाक्रमं अरपचनान् [क्, ग्: चारपत्तान, क्, ब्: अरपचन्, ढ्: अरपचान्] नाभौ नकारं आग्नेयनैऋत्यवायव्य##- ककारादीनि व्यञ्जनानि इति निश्चलं निश्चित्य पश्चाच्चक्रस्य वर्णसंहतेश्च रश्मिसमूहंन् हार्द्दं तमोमण्डलमपनयन्तं [क्, ब्: तमोह ; क्, ग्: वयकं] स्वशरीररोमकूपविवरेभ्यो निःसृत्य दशदिग्लोकधातुव्यवस्थिततथागतहृदयज्ञानामृतैः [तथागत द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] सह [क्: सहस्र सरसी] समरसीभूय तेभ्यो निर्गत्य तैरेव रोमविवरैः [क्: तैनेष्ववाम] प्रविश्य स्वशरीरमवभासयन्तं चिरं ध्यायात् । स्थिरचित्तस्य पश्चात् स्फुरणसंहरणन्यायेन तावद् भावयेत् यावत् प्रत्यक्षमाभाति । मञ्जुश्रियो द्वैतदशां [क्, ग्: दश्यन्दधाने, ढ्: दशान्दधाने] दधानैः सहैव [क्: सहं ववर्णेः] वर्णैः परिरोचमानैः [क्, ढ्: वरिरोच] । चक्रे स्फुटाभत्वमुपागतेऽस्मिन् अहर्न्निशं ध्यानकृताभियोगात् ।। अदृष्टपूर्वेष्वापि वाङ्मयेषु कलाकलापेष्वाखिलेषु तस्य । मतिर्यथेष्टं [क्, ब्: यति] मणिदीपदीप्ता [क्, ग्: दीप्त] प्रवर्त्तते हार्द्दतमो नुदन्ती ।। प्. ९३) इदं हि चक्रं हितमीहमानैः कुतूहलेनापि च पक्षमेकम् । परीक्ष्यमाणं सुगतस्वरूपं प्रबोधयिष्यत्यचिराद् भवेषु [ढ्: द्भवत्सु] ।। यदीह किमपि पुण्यं चक्रविन्यासजातं अमनसिजजनानां [ढ्: माम् मनसि] दीप्यतां [क्: दीव्यतां] तेन चक्रम् । नवतरणिरिवास्तमोहसान्द्रान्धकारं [क्, ढ्, ग्: मिवास्यां, क्, ब्: मिवास्यं, ख्: विरास्यन्] व्रजतु [क्, ग्: व्रजतु वज्रन] च जनतेयं वाग्विभोः श्रीविलासम् ।। ।। स्थिरचक्रसाधनं समाप्तमिति [आfतेर् थिस् चोलोफोन् ख्: गिवेस् थे दते इन् थे fओल्लोwइन्ग् wओर्द्स् सं २८५ पौष्यमासेति, इ.ए. इन् थे मोन्थ् ओf पौष इन् थे येअर् २८५ (ण्.ष्.) wहिछ् चोर्रेस्पोन्द्स् तो आ.ड्. ११६५ अन्द् नोत् ११६७ अस् Bएन्दल्ल् पुत्स् इत्.] ।। ४५. स्थिरचक्रमिदं श्रीमन्मञ्जुवज्रस्य तायिनः । तं नत्वा बालबोधाय लिख्यते विशदैः पदैः ।। सुखासनोपविष्टो योगी गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानाकाशस्थितान् [क्: सत्त्वानागं] विचिन्त्य तेभ्यो मनोमयीं नानाविधां पूजां विधाय पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततो विश्वं चित्तमात्रं [क्: मात्री] प्. ९४) ग्राह्यग्राहकविवर्जितं [क्, ढ्, ग्: वर्जितं] स्वप्नवत् प्रतिबिम्बवदात्मानं निश्चित्य कुङ्कुमारुणं मुःकारजातं [क्, कारं, ख्, ढ्: कारजं, ग्: कारज०] स्फुरदकारादिस्वररश्मिरक्तं [क्: रश्मिचन्रं, ढ्: रश्मिचक्रं] चक्रं पश्येत् । तस्योपरि मुःकारजं भास्वत्ककारादिप्रभारक्तं शशाङ्कमण्डलं भावयेत् । तस्योपरि मुःकारजं [क्: मुकारं, ग्: अःकारजं] स्फुरदमलमिन्दीवरं मुःकाराधिष्ठितकिञ्जल्कं विचिन्त्य तत्परिणतं [क्, ब्: तत्सर्वं] कुङ्कुमाभं पञ्चचीरं [ख्: रेअद्स् चीराभरणशृङ्गा] कुमाराभरणं शृङ्गारैकरसं खड्गपुस्तकधरं वागीश्वरमात्मानं चन्द्रस्थं ध्यायात् । तस्य हृदये मुःकारजं स्थिरमष्टारचक्रं रश्मिमयं ज्वलदकारादिमालिकाकलितं [ख्: कलिकं] बहिः स्फुरत्ककारादिमालिकोपवीतम् [ख्: मालिकालिको०] । तस्य च नाभौ अकारं पूर्वारे रेफं दक्षिणारे पकारं पश्चिमारे चकारं उत्तरारे नकारं आग्नेयादिकोणेषु च निष्प्रपञ्चानक्षरान् [क्: कुरान्] कुङ्कुमाभान् विचिन्त्य तच्चक्ररश्मिसमूहं अन्तःशरीरमवभास्य [क्, ग्: मन्त्रःशरीरं] प्रतिरोमकूपविवरैर्न्निःसृत्य दशदिग्लोकधातुमवभास्य पुनस्तैरेव रोमकूपविवरैः प्रविश्यान्तःशरीरमवभासयन्तं चिरं विचिन्तयेत् । ओं अरपचन मुः इति जपमन्त्रः । साधनं स्थिरचक्रस्य कृत्वा पुण्यमुपार्जितम् [क्, ग्, ढ्: यत्पुण्यमर्जितं] । तेन भूयात् जगत् सर्वं मञ्जुवज्रसमप्रभम् ।। ।। मुक्तेन स्थिरचक्रसाधनम् ।। प्. ९५) ४६. नमः श्रीवादिराड्मञ्जघोषाय प्रथमं तावत् मुखप्रक्षालनादिकं कृत्वा मृदुसुखासनोपविष्टः [क्: सुखमुखा] स्वहृदि पंकारजपद्मस्योपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तस्योपरि मंकाररश्मिनाकृष्याकनिष्ठभुवनवर्त्ति अनादिसंसिद्धमञ्जुश्रीकुमारं पुरतो विभाव्य ततो बाह्यपूजां पुष्पधूपादिकां कृत्वा अभिवन्द्य च पश्चात् पापदेशनां पुण्यानुमोदनां पुण्यपरिणामनां त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादं अध्येषणां आत्मभावनिर्यातनां कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् । पुनः सकलवस्तुतत्त्वसारसंग्राहकभूतां शून्यतां [शून्यतां इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] विचिन्तयेत् [ढ्: अद्द्स् कुङ्कुमाभासं चिरं विचिन्तयेत् अfतेर् विचिन्तयेत्] ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति । पुनः प्रणिधानमनुस्मृत्य प्रतिभासमात्रं स्वकायं व्यवलोक्य स्वहृदि पद्मचन्द्रस्योपरि मंकारबीजरश्मिना सर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं मञ्जुश्रीरूपं विभावयेत् । पीतवर्णं व्याख्यानमुद्राधरं रत्नाभरणं रत्नमुकुटिनं वामेनोत्पलं सिंहासनस्थं अक्षोभ्याक्रान्तमौलिनं चन्द्रासनं [क्: चक्रासनं] चन्द्रप्रभं भावयेदात्मानम् । ततो दक्षिणपार्श्वे सुंकारबीजसम्भवं सुधनकुमारं नानारत्नाभरणोज्ज्वलं रत्नमुकुटिनं [क्: संरत्न०] सर्वधर्मैकपुस्तककक्षानिक्षिप्तं संपुटाञ्जलिपूर्वकं तिष्ठेत् । वामपार्श्वे यमारिः कृष्णवर्णहुंकारबीजोद्भवः विकृताननः मुद्गरहस्तः पिङ्गोर्द्ध्वकेशः प्. ९६) नागाभरणभूषितः । ततो दक्षिणोत्तरपार्श्वे चन्द्रप्रभसूर्यप्रभौ पूर्वादिदिग्भागे वैरोचनरत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धयः आग्नेयादिकोणेषु लोचना-मामकी-पाण्डराताराश्चेति । ततो ज्ञानसत्त्वप्रवेशेन चक्षुराद्यधिष्ठानं कायवाक्चित्ताधिष्ठानाभिषेकपूजास्तुतिं च कृत्वा शिरसि अक्षोभ्यमुद्रणं पश्चाद् [क्: पश्चाद्व्यार०] ध्यानवान्मन्त्रमाजपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं धर्मधातुवागीश्वर मुः स्वाहा । ।। मञ्जुश्रीसाधनम् ।। ४७. सत्सौख्यं परमं समस्तजगतामिच्छोरनिच्छोः [क्: इच्छोः सुखं] सुखं स्वीयं स्वल्पमपि स्वभावमहतः सम्यग् गुरोराज्ञया । प्रज्ञापङ्कजिनीविकाशकरणे दक्षस्य [क्, ग्: दक्षिणस्य] संलिख्यते मन्दस्वल्पधिया मया भगवतो मञ्जुश्रियः साधनम् ।। श्रद्धां शुभस्य जननीं समुपाश्रितेन [क्: पासितेन] त्यक्ता च येन सकलाकुशलक्रियापि । तेनैव शुद्धमनसा गुरुतो निशम्य ध्यानादिकं भगवतः सततं विधेयम् ।। आदौ मनोभिरुचिते निचिते सुगन्धिपुष्पादिभिर्बहुविधैर्विजनप्रदेशे [क्, ग्: निचिते] । प्. ९७) चौरध्वनिप्रमुखकण्टकवर्जिते च निर्वर्त्य [क्: निर्वृत्य, ग्: निर्धन्य] कृत्यमपरं च सुखं निषद्य ।। यत्नतश्चञ्चलं चित्तमेकाग्रीकृत्य निर्भरम् । परार्थमाशये कृत्वा भावयेत् तदनन्तरम् ।। सत्त्वेष्वेकतनुजतोषसमतासंलक्षितां [क्: सत्त्वेवक] मित्रतां दुःखादुःखनिदानतोऽपि जगतामभ्युद्दीधीर्षां [क्: अभ्युदिधाया, ग्: अभ्युद्दिधार्षा] दयाम् । चित्तप्रीतिविशेषलक्षणवतीं [क्: विभु] सम्मोदिकामन्ततोऽसद्व्यासङ्गनिवृत्तरूपसहितां ध्यायादुपेक्षां बुधः ।। तदनु मनसि कृत्वा यावदिच्छाप्रकीर्णं विमलरुचिहिमार्चिर्मण्डलं शुक्लवर्णम् । तदुपरि सुकुमारं निर्मलस्वर्णवर्णं [क्, ग्: निर्भर स्वर्नं] कमलममलपत्रं [क्, ग्: कमलपत्रं] भावयेदष्टपत्रम् ।। चन्द्राम्भोरुहयोरुदंशुविसरव्यालोलयोरुत्तमामूर्ध्वं वर्द्धनशीलरश्मिकुहरं स्वर्णाकृतिं मंकृतिम् । पूर्वाभ्यां पिहितं हिताय जगतां मन्त्री चिरं भावयेत् । अत्यन्तोत्तममञ्जुवज्रपदवीमिच्छन् [क्: अत्यन्तोकम०] मनुष्योत्तमः ।। पश्चाज्जातिविपत्तिबाधकजराजाड्यादिदुःखाकुलं [क्, ग्: जापादि०] चन्द्राम्भोरुहयुग्ममंकृतिभवैश्छन्नीकृतं [ग्: श्छमी०] रश्मिभिः । विश्वं वीक्ष्य निरीक्ष्य [निरीक्ष्य द्रोप्पेद् इन् क्] चोत्तमसुखे सर्वैः समङ्गीकृतं बुद्धैस्तुल्यमतोऽपि पूर्णमनसं स्वात्मानमालोकयेत् ।। प्. ९८) पश्चाद् दिक्षु दशस्ववस्थिततनूननीय तै रश्मिभिः सर्वानेव गुरूंस्तथैव सुगतान् श्रीबोधिसत्त्वानपि । कृत्वा तान् पुरतो मनोरथमयं निष्पाद्य पूजाविधिं नानापुष्पसुगन्धिधूपविविधाकारेण [क्: सुगन्धिभिर्वि०] संपूजयेत् ।। पापादेरपि देशनादिपुरतस्तेषां विदध्यात् ततः तानेवांशुभिरेकतामुपगतान [क्: स्थाने] रोमावलीनां [क्, ग्: लीराञ्चिनैः] बिलैः । पुञ्जाकारतया प्रविश्य हृदये दृष्ट्वा ततस्तद्भवं ध्यायन् मोहमहाद्रिपाटनपटुं [क्: पुटं] श्रीमञ्जुवज्रं विभुम् ।। स्वच्छं षोडशवत्सराकृतिधरं शार्द्दूलपृष्ठस्थितं व्याख्याव्याकुलपाणिपद्मयुगलं वामार्द्धपर्यङ्किनम् । दीर्घं नापि न चापि खर्वमसमं सौन्दर्यराश्याश्रयं रत्नस्वर्णमणिप्रकारविविधालङ्कारमालाकुलम् ।। नासत्यं नाप्यसत्यं मुकुरतलमिव स्पष्टबिम्बायमानं ध्यात्वा वीरं [क्, ग्: चिरं] कुमारं सकलजनपरित्राणदं [क्, ग्: परित्राणं] वादिनाथम् [क्, ग्: देवादिनाथं] । पश्चादात्मानमेव व्यपगतकलुषं मञ्जुवज्रस्य मूर्त्त्या ध्यायेद् दीर्घं न यावद् भवति भगवता तुल्यदेहो मनीषी ।। तान्तं रान्तं [क्, ढ्: नान्तं] तथा सान्तं व्यञ्जनक्रमसंहितम् । ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रं ओकारं [क्: सकारं, ग्: सेकारं, ढ्: मैकारं] सानुनासिकम् ।। अपरमिह विशेषं सद्गुरोरेव वाचा [ग्: वाचो] विमलममलबुद्धेः प्रग्रहीष्यन्ति सन्तः । प्. ९९) प्रवरगुरुकृताज्ञो ध्यानमन्त्रक्रियायाः नहि सकलविशेषख्यापनेऽहं समर्थः ।। मञ्जुश्रियो यदि कुतूहलचेतसापि संराधनं भगवतः सततं विधत्ते । आराध्य सद्गुरुपदं मतिमांस्तथापि जाड्यान्धकारनिकरं नियतं भिनत्ति [क्: हिनस्ति] ।। श्रीमन्मञ्जुकुमारसाधनमिदं सम्यग् गुरोराज्ञया कृत्वा मन्दधिया मया यदमितं [क्, ग्: पदमितं] पुण्यं समासादितम् । तेनायासमपास्य सत्वरमयं श्रीमञ्जुवज्रोपमः श्रीचिन्तामणिकल्पवृक्षसदृशोऽप्यास्तां समस्तो जनः ।। ।। श्रीमद्वादिराट्साधनंन् समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं पण्डितश्रीचिन्तामणिदत्तस्येति ।। ४८. नमो मञ्जुनाथाय । सत्कुङ्कुमारुणकुमारकरूपलक्ष्मीं संबुद्धरश्मिनिहतामितमोहजालाम् [क्: निहित] । पारीन्द्रबद्धललितासनमन्त्रधर्मव्याख्याकरं नमत कामदवादिराजम् [क्: यानीन्दु, ग्: धारीन्दु] ।। प्रथमं प्रातरुत्थाय पं विश्वपद्मे तु [क्: गु, ढ्: त] हृदि । अं-चन्द्रमण्डलस्योर्द्ध्वं ह्रींकारं कुङ्कुमारुणम् ।। प्. १००) दृष्ट्वा वदनशौचादिं [ढ्: दिकं, क्, ग्: दि] कृत्वा ध्यानालये शुचौ । सुखासनं च संविश्य मन्त्रं बुद्धगुणाकरम् ।। मैत्रीं सत्पुत्रसम्प्रीतिसहस्रगुणितां जने । दुःखनेतोर्द्दुःखाच्च कृपामुद्धर्त्तुकामनाम् [क्: मुर्द्धन्त, ढ्: मुद्धर्त्य] ।। नित्यं सद्गुणसंयोजनेच्छां प्रमुदितां तथा । निजकार्यमनालोच्योपेक्षामन्यार्थकारिताम् ।। ध्यात्वा मन्त्री [मन्त्री द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] स्फुरद्श्मिव्यूहेनानीय [क्: रेअद्स् फणानां यतान् जातानु] तान् जिनान् । तैर्नभः पूरितं दृष्ट्वा कृत्वा पूजां मनोमयीम् ।। अभ्यङ्गोद्वर्त्तनस्नाननानालङ्कारकारिणः [क्: नभानालक्षर] । स्फुरत्पूजौघसन्मेघान् विश्वक् [क्: विश्वं संस्थार्य देवतीं, ग्: विश्वकास्फार्य देवतीं, ढ्: विश्वक् संस्फूर्य देवतीं] सम्स्फार्य देवताम् ।। प्रणम्य निर्मितैः कायैरसंख्येयैः पृथक् पृथक् । रागविद्वेषसम्मोहैस्त्रिविधं कायमानसम् ।। संवेगाद् देशयेत् [क्: शयात्याय] पापं कृतकारितमोदितम् । आयत्यां संवरं सत्त्वैः सार्द्धंन् कुर्यात् पुनः पुनः ।। संबुद्धमञ्जुघोषाद्यैर्द्दानादिजनितं शुभम् । संमोद्याध्येष्य संयाच्य चिरं सद्धर्मदेशनाम् ।। त्रिरत्नशरणं गत्वा बोधिचित्तं सन्मार्गकम् [क्: सन्मार्जकं] । आश्रित्य ओं शून्यताज्ञानवज्रात्मकोऽहम् [क्, ग्: वज्रस्वभावात्मको] ।। प्. १०१) ततो विश्वपद्मस्थं मंकारेन्दूर्ध्वसंस्थितम् । स्फुरत्पिण्डाक्षरं दृष्ट्वा कृत्वा मञ्ज्वरं जगत् ।। प्रविश्याकृष्य सन्मन्त्री वादिराजं विभावयेत् । काश्मीरारुणसत्कायमायानिर्जितमन्मथम् ।। सिंहसिंहासनाक्रान्तं निर्भ्रान्तं ललितासनम् । वामप्रकोष्ठपूर्वेषु [क्: निष्ठर्थं, ढ्: निस्तब्धं] नीलेन्दीवरधारिणम् ।। संबुद्धगुणसन्दोहं रत्नालङ्कारसोज्ज्वलम् । निर्यद्रश्मिस्फुरद्बुद्धसन्दोहालोकमालिनम् ।। धर्मचक्रमहामुद्रानिबद्धकरपङ्कजम् । तद्वदिन्दीवरे तादृक् विश्वकृन्मन्त्ररश्मिना [क्, ग्: कृत्] ।। समानीय परं नाथं कूटागारादिभिः समम् [क्, ग्: स्वयं] । सदृशत्वं समापाद्य [क्: साद्य] संश्राव्य समयं त्रिधा । समाकृष्य प्रवेश्याथ बुद्धं सम्यक् वशं नयेत् ।। ओं वज्रसत्त्व समयदृश्यहोः समयस्त्वं समयोऽहं समयस्त्वमहं जः हुं वं होः । ओं कायाधिष्ठानं आः वागधिष्ठानं हुं चित्ताधिष्ठानं । उत्पलमुद्रया पिण्डाक्षरेण ज्ञानाधिष्ठानं च कृत्वा रश्मिसञ्चोदितसंबुद्धकायनिर्गतदेवताकारावर्जितकुम्भाम्बुज्ञानवज्रशिरा [क्: कुम्भावु, ढ्: कुम्भो अवु०] भवेत् । पूजितो दशदिग्बुद्धैः बुद्धपूजापरायणः [क्: ओमित्स् बुद्धपूजापरायणः प्रकुर्वन्तं] । सम्भूयोद्भावयेद् भव्यो भवसंसिद्धिशुद्धये ।। प्. १०२) भूयो विभाव्य संप्राप्य प्रश्रब्धिं कायचित्तयोः । हारदोलक्रमेणाथ मन्त्रजापं समारभेत् ।। विश्वमशेषगुणोदधिं कृत्वा प्रवेशादि प्रकुर्वन्तं विभावयन् [क्: भावयेत्] ओं आः हुं इत्यानीय क्षमापयेत् । स्वयं मञ्जुवरो भूत्वा जगत् पश्यंश्च [क्: पुण्यश्च] तन्मयम् । यत्र यत्र युज्यते कर्म सत्त्वार्थे च तथा न्यसेत् ।। रत्नत्रयप्रसन्नानां शिष्याणां स्मृतये कृतम् । साधनं वादिराजस्य स्याद् ध्रुवं लोकसिद्धये ।। सर्वान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् इष्टदेवतामन्तर्भाव्य [क्: ताया मन्त्र भाष्य, ढ्: ताया मन्त्रं भाव्य] तदुद्दिश्य मण्डलकमारभेत् । ओं ह्रीः स्वाहा इति हस्तादिप्रक्षालनाचमनमन्त्रः । ओं हुं आसनाधिष्ठानमन्त्रः । ओं वज्रभूमे हुं भूमिपरिग्रहमन्त्रः । ओं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं स्वाहा गोमयादिपानीयमन्त्रः [क्: गामादि०] । ततः सम्मार्जननिष्पन्ने ओं वज्ररेखे हुं इति रेखाधिष्ठानमन्त्रः । पुनः पुष्पैकं मण्डले दत्त्वा ओं सुरेखे सर्वतथागता अधितिष्ठन्तु स्वाहा इति पठित्वा हस्तं प्रक्षालयेत् । तदनु पुष्पैकं गृहीत्वा ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे रक्ष रक्ष मां हुं फट् स्वाहा इति स्वशिरोदेशे पुष्पं क्षिपन्नात्मरक्षां कुर्यात् । पुनः ओं आः हुं इत्यात्मरक्षादिमन्त्रः । तन्मण्डलं विश्वपद्मरूपेणालम्ब्य तदुपरि चन्द्रं तदुपरि कुङ्कुमारुणं भगवद्बीजं तद्रश्मिसमाकृष्टमनादिसंसिद्धं भगवन्तं प्रदीपसंक्रमणन्यायेनाकृष्य [क्: व्यायेन] तत्रैव प्. १०३) च प्रवेश्य भगवन्तं निष्पादयेत् । ओं मञ्जुघोषाय वज्रपुष्पे हुं ओं अक्षोभ्याय वज्रपुष्पे हुं ओं वैरोचनाय वज्रपुष्पे हुं रत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धयः लोचनामामकीपाण्डराताराः । पूर्ववत् पुष्पधूपदीपनैवेद्यसुगन्धवस्त्रसमारम्भेण [क्: समारण, ढ्, ग्: समालभन] अधिष्ठानं [ग्: तेनाधिष्ठाय] दातव्यम् । वन्दनापापदेशनापुण्यानुमोदनां कृत्वा मन्त्रं जपेत् । ततो विसर्ज्जयेत् ओं वज्र मुः । ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यमनुत्पन्नत्वात् । ओं आः हुं फट् स्वाहा इति सार्वभौतिकबलिमन्त्रः [क्: तोभातिका] । ओं हारीत्यै महायक्षिण्यै हर हर सर्वपापानि मे क्षीं सर्वयक्षिणि प्रवेशनि स्वाहा हारीतीमन्त्रः । ओं अग्रपिण्डासनेभ्यः स्वाहा अग्रपिण्डमन्त्रः । ओं उत्सृष्टपिण्डासनेभ्यः स्वाहा उत्सृष्टपिण्डमन्त्रः । ओं आः सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये हुं हुं प्रतिमादेः स्नानमन्त्रः । ।। वज्रयोगिनीभाषितं वादिराजमञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् ।। प्. १०४) ४९. नन्मो मञ्जुश्रिये । पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं [क्, ग्: तानन्तरं] विश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डले रक्तप्लींकारं [क्; ककारं, ग्: ह्रींकारं] दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः समानीततथागतज्ञानमत्रैव प्रवेश्य तत्परिणामेनोत्पलं तन्मध्यचन्द्रस्थं तद्बीजं तद्विनिर्गतरश्मिभिर्वादिराड्मञ्जुश्रीरूपं जगन्निष्पाद्य निजबीज एव प्रवेश्य तत्परिणतमात्मानं झटिति मञ्जुश्रियमभिनिष्पादयेत् । द्विभुजैकमुखं पीतं ललिताक्षेपमुद्रया सिंहासनस्थं व्याख्यानमुद्रासलीलकरद्वयं रत्नमकुटिनं दिव्यालङ्कारभूषितमुत्पलवामभुजाधिष्ठितमूर्त्तिकमक्षोभ्यमकुटिनं एवं समयसत्त्वमुत्पाद्य हृद्बीजसमाकृष्टज्ञानसत्त्वं पुरतो दृष्ट्वा [क्: हस् समयसत्त्वं पुरतो वृट्वा अfतेर् दृष्ट्वा] समयस्त्वं दृश्यहोः समयस्त्वं समयोऽहं समयस्त्वमहमिति समयचोदनां कृत्वा जः हुं वं होः इति चतुर्बीजाक्षरैराकर्षणादिकं [क्, ग्: कर्णादिकं] कारयेत् । मन्त्रस्त्वयमेव वर्णसन्दोहराजः । ।। इति वादिराट्साधनं समाप्तम् ।। प्. १०५) ५०. पूर्वोक्तविधानेन प्रथमं हृदीन्दुमध्ये बीजं [बीजं द्रोप्पेद् इन् क्] षष्ठस्य पञ्चमं पञ्चमस्वरेण पूरितं शून्यद्वयदेवेनाक्रान्तं [क्: द्ववेदवना] तद्बीजरश्मिजगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पूजयित्वाभिवन्द्य च अनेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं । ततो रत्नत्रयं मे शरणमित्यादि पठेत् प्रणिधानपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं [ओं वज्रगन्धे ओं नोत् तोबे fओउन्द् इन् क् ; क्, ग्: पूर्वध०] भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततो ##- बीजं मायोपमाकारं त्रैधातुकमशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः । न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इत्यधिमुच्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं श्रीमञ्जुवज्रं पञ्चवीरकशेखरं कुमारं सर्वाभरणभूषितं कुङ्कुमारुणं वामेनोत्पलं दक्षिणेन लीलया स्थितं सिंहासनस्थमात्मानं कुमाररूपेण चिन्तयेत् । अस्य मुद्रा भवति - हस्तद्वयं सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयाभ्यामनामिकानखौ पिधाय उत्पलविकचसम्स्थिता । हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्वं वा लक्षजापः ओं वागीश्वर [क्, ग्: पञ्चवीरशे० ; क्, ग्: वागीश्वरं] मुः । ।। मञ्जुघोषसाधनम् ।। प्. १०६) ५१. नमः श्रीवादिराड्मञ्न्जुघोषाय [नमस्कार ओन्ल्य fओउन्द् इन् क्, ब्] । नत्वा ज्ञानमयं नाथं सर्वसिद्धिप्रदायकम् [क्, ब्: प्रसाधकं] । तत्साधनमहं वच्मि [क्, ढ्, ग्: वक्षे] क्रियातन्त्रानुसारतः ।। प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽभिरुचिते [क्: रुचिस्थाने] स्थाने यथासुखमुपविश्य दुःखार्णवे पतितं सत्त्वधातुं दृष्ट्वा प्रणिधिं कुर्यात् । दुःखिता अमी सत्त्वाः संसारे मंसरन्ति ते मया मञ्जुघोषेण भूत्वा सर्वसत्त्वा [सर्वसत्त्वा fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] अनुत्तरपदे प्रतिष्ठापयितव्या इति । ततः पटादिगतं [क्, ब्: पटादिकं] भगवन्तंन् मञ्जुघोषं गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुरतोऽवलम्ब्य पुष्पादिभिः सम्पूज्य प्रणिपत्य पापदेशनामकरणसंवरं पुण्यानुमोदनां आत्मभावनिर्यातनां त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादं [क्, त्पादनेन गाथा, ढ्: त्पादनञ्च] च कुर्यात् अनेन गाथाद्वयेन - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। उत्पादयामि वरबोधिचित्तं निमन्त्रयामि [ढ्: म्यहं] अहं सर्वसत्त्वान् । इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। ततो मार्गाश्रयणम् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं इत्यर्थानुगमेन वारत्रयमुच्चार्य स्वभावशुद्धमधिमुच्य सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् । त्रैधातुकं शून्यमलक्षणं प्. १०७) ग्राह्यग्राहकवर्जितं दृष्ट्वा स्वहृदये [क्, ब्: स्वहृद्यंका०] अकारेण चन्द्रमण्डलं तस्योपरि मुःकारं तप्तचामीकराभं तदुद्भूतगभस्तिसमूहैः [क्, ढ्, ग्: तदुद्भव] सर्वलोकधातुप्रसरानवभास्य यथाभव्यतया सत्त्वानामर्थं कृत्वा सर्वतथागतान् सञ्चोद्य तस्मिन् बीजे प्रवेश्य तत्सर्वं निष्पाद्य [क्, ढ्: निष्पत्या] मञ्जुघोषस्वरूपमात्मानं भावयेद् द्रुतकनकनिभं द्विभुजमेकमुखं [क्, ब्: द्विभुजैक] सिंहस्योपरि पद्मचन्द्रासने [क्, ब्: सनार्द्धपर्य] अर्द्धपर्यङ्कनिषणं त्रिचीरं रत्नमुकुटिनं चन्द्रप्रभामण्डलं कुमाराकाररूपिणं सर्वालङ्कारभूषितं शृङ्गाररससंयुक्तं ईषद्धसितं द्वाभ्यां हस्ताभ्यां धर्मचक्रमुद्राधरं [ग्: मुद्रां दधानं] अवसव्यभुजासक्तप्रज्ञापारमितासहितेन्दीवरं [क्, ढ्, ग्: सव्य] वामजङ्घाश्रितयमान्तकं [क्: पद्मान्तकं, क्, ब्: यामान्तकं] महाक्रोधं नीलवर्णं विकटदंष्ट्राकरालं पिङ्गलकुटिलकेशमारक्तमण्डलाक्षं [क्, ढ्, ग्: मण्डलाङ्गं] भयानकं [भयानकं विभूषितशिरसं fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भृकुटीघोरमुखं कपालमालाविभूषितशिरसं सव्यकरेण भगवतो जङ्घावलग्नं वामे दण्डधरं एवं विभाव्य कायवाक्चित्तेषु चन्द्रमण्डले ओं आः हुं इति त्र्यक्षरं [क्, ढ्, ग्: अक्षरं] सितरक्तनीलवर्णं यथाक्रमेण विन्यस्य ततः स्तनान्तरितचन्द्रमण्डले मुःकारं विचिन्त्य ततः [ढ्: तत्] पूज्यपूजकयोरभेदमालम्ब्य [क्, ग्: भेद्यमव] नानाविधदेवताभिः संस्तूयमानमात्मानं दृष्ट्वा स्फुरणसंहरणेन तावद् भावयेत् यावत् खेदो न जायते प्. १०८) एवं भावयतो [क्, ढ्: भावयते] नित्यं बुद्धबोधिप्रसिद्धये [क्, ढ्, ग्: प्रसिध्यति] । इह [क्, ब्: इहैव] जन्मनि प्राप्नोति मञ्जुनाथमहाकृपाम् [क्, ढ्, ग्: कृपं] ।। भावनाखिन्नः स्वहृदि चन्द्रमण्डले मन्त्रं विन्यस्य जपेदासक्तमानसः [क्, ब्: जपेदति] । तत्रायं जपमन्त्रः ओं धर्मधातुवागीश्वर मुः । एवं जपं कृत्वा भावनां चाप्यखेदतः उत्थातुकामश्चेत् [क्: उत्थितु] पुनस्तथैव संपूज्य संस्तुत्य कुशलं परिणाम्य क्षमापयेदनया गाथया - यत् कृतं दुष्कृतं किञ्चित् मया मूढधिया पुनः । क्षन्तव्यं तत् त्वया नाथ यतस्त्राताऽसि देहिनाम् ।। जगद्धिताय प्रणिधानं कुर्यात् । ततः - अनेन कुशलेनाहं बुद्धत्वमधिगम्य च । तारयेयं जगत् कृत्स्नमगाधाद् भवसागरात् ।। ततः सर्वधर्मसमतामध्यालम्ब्य सर्वं मञ्जुघोषमयं पश्यन् स्वदेवतागर्वमुद्वहन् [क्, ढ्: देवता] यथासुखं विहरेदिति । एवं चतुःसन्ध्यं [क्: चतुःसन्ध्येन्द्रियं लङ्घ्यया] त्रिसन्ध्यं वा करणीयमिति । इति साधनमाधाय [ग्: माराध्य] यदवापि [क्: पदं] फलं [क्: कलं] मया । तेनायंन् [ग्: तन्मयं] त्रिभवो [क्: त्रिभुवो] लोको भूयान्मञ्जुवरोऽखिलः ।। ।। आर्यश्रीमद्वादिराड्मञ्जुश्रीसाधनं [क्, ब्: रेअद्स् आर्यवादिराटसाधनं समाप्तमिति] समाप्तमिति ।। प्. १०९) ५२. प्रथमं तावन्मन्त्री सुगन्धोपलिप्तं नानापुष्पावकीर्णं भूमिभागं कृत्वा तन्मध्यसुखासने समुपविश्य त्रिऽऽअरणगाथामुच्चारयेत् । पश्चात् स्वहृदये अकारं पश्येत् तत्परिणामेन चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये मुःकारं चिन्तयेत् । ततो मुःकारात् पञ्चवर्णान् रश्मिमेघान् [क्: रश्मीन्] स्वरोमकूपेभ्यो निश्चारयेत् । तैश्च रश्मिभिर्मञ्जुघ्षरूपैः संच्छन्नं गगनं पश्येत् । ततस्तान् पुष्पादिभिः पूजयेत् । ततः पापदेशनां पुण्यानुमोदनां प्रणिधानादिकं च कुर्यात् । ततश्चतुर्ब्रह्मविहारं भावयेत् । पश्चात् तत् सर्वं शून्यं ध्यात्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रमुच्चारयेत् । ततः पुनरपि स्वहृद्यकारं पश्येत् । तत् [ढ्: तच्च] परिणम्य चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये मुःकारं तत्परिणामेन मञ्जुघोषरूपमात्मानं पश्येत् सिंहस्थं कनकगौरवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं व्याख्यानमुद्राव्यग्रकरं [क्: प्यग्र] वामपार्श्वे उत्पलधरं अक्षोभ्यमकुटिनं दक्षिणे [क्: दक्षिणेन] सुधनकुमारं वामे यमान्तकं पश्येदिति । भावनायाः [क्: भावनया] खिन्नो मन्त्रं जपेत् ओं वागीश्वर [क्: वागीश्वरं] मुः । ।। वादिराट्साधनं समाप्तम् ।। प्. ११०) ५३. प्रक्षाल्यार्चनपापदेशनशुभामोदादिमैत्र्यादिक मन्त्रोपाधिकसर्वधर्मतथतां चन्द्रद्वयान्तर्गतम । पीताम्भोजं बिभर्त्ति पीतविलसन मंकारबीजं ततः चन्द्रादेः परिणामतो झटिति स स्याद् वादिराजः स्वयम् ।। ततः [क्: तथा] प्रज्ञाकरं हान्तं रान्तं [क्, ग्: नान्तं] सान्तं सुपण्डितम् । ईश्वरिणं जपेन्मन्त्रं अर्द्धेन्दुबिन्दुनादिनम् ।। ।। प्रज्ञावृद्धिनिधिवादिराट्साधनं समाप्तम् [समाप्तं ओमित्तेद् इन् ढ्] । कृतिरियं पण्डितश्रीहरिहरस्य ।। ५४. लोकानुग्रहकारिणे कुमाराकारधारिणे । मञ्जुश्रिये नमस्तुभ्यं तथतापथदेशिने ।। म~जुश्रीकल्पोक्तविधिना वादिराट्साधनं निगद्यते । प्रथमं तावत् चतुरस्रं चतुर्द्वारं नानारत्नस्वचितवितानोपशोभितं मुक्तामयं ध्वजपताकादिमण्डितं [क्: नाश्रितं] मण्डपं विचिन्त्य तत्र मध्ये पट्टमसूरकं [क्: पदममूरकं, ढ्: पटमसूरकं] तत्रोपविश्य इदानीं बोधिचित्तमुत्पादयेत् । यावन्तः सत्त्वाः सत्त्वसंग्रहेण संगृहीतास्ते [क्: स्तत्सर्वं] प्. १११) सर्वे मया मञ्जुश्रीज्ञाने प्रतिष्ठापयितव्या इति यद्वा अनित्याः क्षणिका [क्: क्षणिक] निरात्मानः चित्तविठयिताः [क्: चित्तविपठित्वा] स्वप्नेन्द्रजालसदृशाः प्रतिभासमात्रा आदिशान्ताः प्रकृतिपरिशुद्धा अभावा अजाता अनुत्पन्नाः तथताभूतकोटिशून्याः [क्: पञ्चतथा] सर्वधर्मा इति शून्यताया अधिवचनम् । तृष्णावशात् अमी सत्त्वा अविद्यान्धीकृता अकर्मविपाकदर्शिनः तेभ्यो गम्भीरं प्रतीत्यसमुत्पादकर्मक्रियावताराय धर्मं देशयिष्यामीति करुणाया अप्यधिवचनम् । अत एवाह भगवान् समाजादौ - शून्यताकरुणाभिन्नं बोधिचित्तमिति स्मृतम् । अस्योत्पादादुत्पादितं बोधिचित्तं बोधिसत्त्व इत्युच्यते । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् मनसैव सम्पूज्य ततः स्वहृदि हुंकारं रक्तवर्णंन् सूर्यकोटिशतसहस्रज्वलनभासुराकारमात्मानं ज्ञानदेहमवलोक्य तेनैव सूर्यमण्डलं विभाव्य तदुपरि चन्द्रमण्डलं कुङ्कुमाभं तत्र परमाक्षरमनेकपुण्यकोटिशतसहस्रनिर्यातनं मंकारं पञ्चवर्णसमायुक्तं दिग्व्योमपर्यन्तं समीक्ष्य ततो ज्ञानोच्छ्रेकात् सञ्चोद्य भगवन्तं मञ्जुश्रियं तप्तकाञ्चनाभं पञ्चवीरकुमारं धर्मचक्रमुद्रासमायुक्तं प्रज्ञापारमितान्वितनीलोत्पलधारिणं सिंहस्थं ललिताक्षेपं सर्वालङ्कारभूषितं शृङ्गारसागरतरङ्गप्रभया [सागर द्रोप्पेद् इन् क्] त्रैधातुकमापूरयन्तं अनवरतगद्यपद्यसंस्कृतबहलानेकरुतधर्मं [क्: बहुलनक, ग्; बहुलामेक] देशयन्तं स्फुरणसंहरणपूर्वकमानीय प्द्f ७०, प्. ११२) प्रवेश्य ओं मञ्जुवर हुं इत्यनेन दृढीकृत्य मञ्जुवज्रस्वभावात्मक्रोऽहमिति भावयेत् । ततो भावनया खिन्ना जपेन्मन्त्रं ओं मञ्जुवर हुं । एषा भगवतो विधिः शुचिसाचारसम्पन्नः सन् सप्त लक्षाणि जपेत् । ।। वादिरादसाधनं समप्तम् ।। ५५. नमोऽरपचनाय । शशधरमिव शुभ्रं खड्गपुस्ताङ्कपाणिं सुरुचिरमतिशान्तं [क्, ब्: सुरचित] पञ्चचीरं कुमारम् । पृथुरतिवरमोक्षं पद्मपत्रायताक्षं कुमतिदहनदक्षं मञ्जुघोषं प्रणम्य ।। लघुतरमुपदेशं चक्ररत्नस्य कुर्यामरपचनसुसिद्ध्यै जन्मिनो येन् नूनम् । निखिलपदवीबोद्ध्रीं [क्, ब्: बोधिं] प्राप्नुवन्त्यग्रबुद्धिमविरतमभियोगाद् भावयन्तोऽर्द्धवर्षम् ।। सुरभिकुसुमाकीर्णे गन्धतोयोपसिक्ते समशुचिसुमनोज्ञे मन्त्रविद् भूमिभागे । क्वचिदतिमृदुरम्ये विष्टरे चोपविश्यसुखरतिमनिमित्तं भावयेद् बोधिचित्तम् ।। प्द्f ७०, प्. ११३) स्वभावशुद्धं [क्, ढ्, ग्: सिद्धं] समुदीर्य मन्त्रं विभाव्य शून्यं निखिलं समन्तात् । परार्थसार्थं पुनरात्मदेहं प्रभास्वरं तं सकृदेव पश्येत् ।। अथान्तरीक्षे स्वहृदीन्दुमण्डलं स्वरेण चाद्येन [क्, ब्: वाद्येन] विभाव्य भास्वरम् । अथात्र धीःकारमुदीक्ष्य पाण्डुरं तं मञ्जुघोषं विदधीत निर्मलम् ।। शशाङ्ककोटिद्युतिमादधानं न्यसेच्च सर्वाभरणोज्ज्वलं तम् । ध्यानैकनिष्ठं कमलोपरिस्थं सरागमीषद्धसितं मनोज्ञम् ।। स्वहृदि वरमकारं विस्फुरन्तं समीक्ष्य तमतुलघृणिजालं चक्रमष्टाररूपम् । तदुपरि शशिबिम्बं भावयेत् तेन मन्त्रीः शशधरकरगौरं मञ्जुघोषं तमेव ।। विहसितसकटाक्षां [क्, ब्, ढ्, ग्: विक्र] दक्षिणे चारुरूपां गुरुतरकुचयुग्मां केशिनीं तस्य पश्येत् । सुरुचिरललिताङ्गीं वामतश्चोपकेशीं सकलगुणनिधाने भावयेत् ते च नाभ्याम् ।। न्यस्येत् पुरस्तात् खलु जालिनीप्रभं सुशुभ्ररेफोद्भवमेव निर्मलम् । प्द्f ७१, प्. ११४) पंकारजं रश्मिमयं मनोहरं [क्, ब्: रमं] चन्द्रप्रभं तं विदधीत पृष्ठतः ।। ज्वलन्गभस्तीन्यथ चाक्षराणि पृथुप्रभावानि विभावयेच्च । अज्ञानशैलं विधमन्ति तानि कुर्वन्ति सुज्ञानमनाविलं च ।। चक्रं भ्रमत् शीघ्रमधो विचिन्त्य मोहान्धकारं विधमत् समस्तम् । सदैव तन्निश्चलमेव पश्येत् शशाङ्कबिम्बं बृहदंशुजालम् ।। शशाङ्कतो वै पृथुरश्मिमेघं निःसृत्य पश्येद् दशदिग्व्रजन्तम् । सत्त्वानलङ्कृत्य तथात्मदेहमागत्य चान्त्ये प्रविशन्तमिन्दौ ।। सदरपचनमन्त्रं संजपन् मन्त्रिमुख्यो दृढमतिरूपदेशात् भावयन्नाशु भूमीः । वरमिवलमनोज्ञाः पारमीश्चापि सर्वाः प्रहतविमतिदोषाः प्राप्नुयात् ता जिनानाम् ।। वरगुरुरतिवज्रैरग्रसद्धर्मतेजैः [ढ्: गञ्जैः] सुगतगणपुरस्ताद् योऽभिषिक्तो विधानात् । सुमतिरजितमित्रस्तेन संग्रन्थितं हि सदरपचनचक्रं जन्मिनां बुद्धिसिद्ध्यै ।। प्द्f ७१, प्. ११५) संग्रन्थ्य चक्रं सुविधानमग्र्यं पुण्यं मयाऽऽप्तं विपुलं समन्तात् । यत् तेन लोको निखिलोज्झिताघः [क्: ओमित्स् ज्झिताघः बीज इन्च्लुदिन्ग् थे चोलोफोन् अन्द् पर्त् ओf थे नेxत् साधन] सन्मञ्जुघोषोऽस्तु सुखैकनिष्ठः ।। ।। अरपचनसाधनम् ।। ५६. नमोऽरपचनाय । प्रथमं तावत् मन्त्री मनोऽनुकूले प्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृद्यादिवर्णोद्भवेन्दौ चतुर्थस्य चतुर्थं बीजमीकारान्तं बिन्दुद्वयसंयुतं विभाव्य ततस्तत्करनिकरैरपसारितक्लेशान्धकारहृदयो [क्, ब्: हारं] मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षेति चतुर्ब्रह्मविहारं भावयेद् वक्ष्यमाणक्रमेण । का मैत्री (?) या सर्वसत्त्वेष्ठेकपुत्रप्रेमता [क्, ग्: मेकता] । का करुणा (?) या त्रिदुःखदुःखितानां सत्त्वानां संसारसागरादुद्धरणकामता । का मुदिता (?) उत्पादितकुशलमूलपरभोगैश्वर्यादिषु हृष्टचित्तता । कोपेक्षा (?) सर्वत्र प्रतिघानुनयपरहितधर्मतायां [ढ्: घातन] स्वरसवाहिनी प्रवृत्तिरिति । चतुर्ब्रह्मविहारभावनानन्तरं स्वहृद्बीजरश्मिभिरेव निर्गतसमस्ताकाशदेशव्यापिगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् प्द्f ७२, प्. ११६) स्फुरणसंहरणाकारेण जगदर्थक्रियाकरुणैकपरान् दृष्ट्वा स्वहृद्बीजकिरणैरेव दिव्यगन्धपुष्पप्रकरादिकं निश्चार्य मण्डलपूर्वकं कृताञ्जलिना गुरुबुद्धबोधिसत्त्वचरणकमलविन्यस्तमूर्ध्ना [क्, ब्: सत्त्वानां] प्रणामना [क्, ढ्, ग्: णामो] वन्दना । तद्रश्मेरेव निर्गतपुष्पधूपदीपगन्धचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टापताकादिभिस्तेषां [क्, ढ्, ग्: ओमित् च्छत्र] च बाह्याध्यात्म्यपूजादिभिः संपूजनं पूजा । ततः पापदेशनादिकं कुर्यात् - द्वेषाच्च [क्, ब्: रेअद्स् दिffएरेन्त्ल्य - यत्पापं मयोपार्जितं सर्वजन्मसु रागजदेवणमोहनं वा कायेन वा मनसा वा वचोभिर्वा तत्सर्वं प्रतिदेशयामि । ] रागादथ मोहतोऽपि कायेन वाचा मनसाऽन्यतोऽपि । पापं कृतं कारितमेव यत् तत् सर्वं जिनानं पुरतो दिशामि ।। इति पापदेशना । पुण्यं [क्, ब्: रेअद्स् दिffएरेन्त्ल्य - यत्पुण्यं च सर्वतथागतानां बोधि सत्त्वश्रावकप्रत्येकबुद्धानां सद्गुरूणां च तत्सर्वं पुण्यमनुमोदयामि ।] च यत् सर्वतथागतानां अन्यच्च सम्बोधिसमाश्रितानाम् । प्रत्येकबुद्धस्य च सद्गुरूणां सर्वं [सर्वं पुण्यं इन् ढ्] जिनानां स्वनुमोदयामि ।। इति पुण्यानुमोदना । समस्तकालत्रयवर्तिबुद्धाननन्तदिग्व्यापिकृपागुणौघान् [क्, ब्: यावन्ति] । प्द्f ७२, प्. ११७) प्रहीनदोषार्यगणान् सधर्मानवेत्य भक्त्या शरणं प्रयामि ।। इति त्रिशरणगमनम् । संश्रित्य जैनं परिशुद्धमार्गं ब्रह्मेन्द्ररुद्रप्रभृतिष्ठनर्घम् । इत्थं मयोपाजितपुण्यवृन्दाद् उत्पादयाम्येष सुबोधिचित्तम् ।। इति जिनमार्गाश्रयणबोधिचित्तोत्पादौ । एवं सप्तविधानुत्तरपूजानन्तरं गुरुवचसा बाह्याध्यात्म्यशून्यतां विभाव्य पुनस्तदृढीकरणार्थं [क्, ब्: स्तदेव] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहसिति गाथामुच्चार्य तदनु स्वचित्तं प्रतिभासमात्रं स्वच्छाप्रतिघरूपमादिस्वरोद्भवेन्दुमण्डलाकारेण स्वचित्तं विचिन्त्य तदुपरि पूर्वोक्तबीजं तदिन्दुबीजपरिणतं खड्गं स्फुरद्रूपं तदनु मुष्टिमध्ये शशधरोपरि पूर्वोक्तबीजं ततः खड्गबीजपरिणतं मञ्जुघोषं शरत्काण्डसमप्रभं दशदिगालोककरनिकरधरं द्विभुजं कुमाराकृतिं सव्येन समस्ताज्ञानोच्छेदनैकपरप्रज्ञाखड्गव्यग्रकरं अवसव्येनोपायभूतसकलशास्त्रकलापुण्यैकपुस्तकव्यग्रपाणिं [क्, ब्: हस्तः] सर्वालङ्कारभूषितं रक्ताम्बरधरं ध्यानैकनिष्ठं प्रबुद्धपद्माननं कमलदलेक्षणं [क्, ढ्, ग्: मले] उत्पादितमहापुरुषलक्षणं इन्द्रनीलमणिसन्निभाकुञ्चितपञ्चचीरं सिताष्टदलकमलेन्दौ वज्रपर्यङ्केनोपविष्टं सर्वतथागतज्ञानस्वरूपं मञ्जुश्रीरूपमात्मानं विभाव्य एवं समयसत्त्वाहङ्कारवान् प्द्f ७३, प्. ११८) योगी स्वहृदि अंकारनिष्पन्नं शुभ्रमष्टारचक्रं स्फुरत्किरणगणैरशेषाज्ञानविध्वंसनकरं दक्षिणावर्त्तक्रमेणास्त्रं [क्, ढ्: शुध्वं दृ, ग्: शुध्वमनु दू०] भ्रमद्दृष्ट्वा तदुपर्यन्तरीक्षे आदिवर्णोद्भवेन्दुमण्डलं तदुपरि पञ्चाक्षरं यथाक्रमेण ज्वलदनलसङ्काशं सरश्मिकं समस्ताज्ञानोच्छेदकरं गुरूपदेशतो विभाव्य देवताकारनिष्पादनानलसो मन्त्री स्फुरणादिकं कृत्वा जपं कुर्यात् । अथवा हृदीन्दुमध्ये शुभ्राकारनिष्पन्नमरपचनाख्यं सितं सर्वालङ्कारभूषितं हृष्टं ध्यानैकनिष्ठं वज्रपर्यङ्केनोपविष्टं दक्षिणवामकराभ्यां असिपुस्तकौ [क्, ग्: मणिपु०] धारयन्तं इन्द्रनीलसकलाकुञ्चितपञ्चचीरधरं स्फुरदिन्दुसमाननं वदतां वरं स्वबीजेन्दुयुक्तहृदयं विभाव्य तस्य पुरतः शुक्लरेफोद्भवजालिनीप्रभं अरपचनवद् [क्, ढ्, ग्: ओमित् अरपचनवत् द्विभुजादियुक्तं] द्विभुजादियुक्तं स्वहृदीन्दौ स्वबीजाधिष्ठितं [क्, ब्: जान्वितं] दृष्ट्वा तदनु पृष्ठतः सितपकारनिष्पन्नं चन्द्रप्रभं स्वहृदीन्दौ बीजसंयुक्तमवलोक्य ततो दक्षिणे [क्, ब्: णतः] शुभ्रचकारनिष्पन्नां केशिनीं सितां सर्वालङ्कारभूषितां पीनपयोधरां सव्यावसव्येनासिपुस्तकधरां [क्, ढ्, ग्: ओमित्] स्वहृदीन्दौ बीजान्वितां विचिन्त्य एवं उत्तरेण [क्, ढ्, ग्: ओमित्] शुक्लनकारनिष्पन्नामुपकेशिनीं च स्वहृदीन्दौ बीजसमन्वितां विभाव्य सर्वानरपचनसदृशान् विचिन्तयेत् । इत्थं देवतागणहृद्बीजकिरणस्फुरणसंहरणैर्जगदज्ञानवृन्दमुच्छेदयन् धर्मामृतसकलशास्त्रशिल्पकलापैः सर्वसत्त्वान् सन्तर्पयन् मुहुर्मुहुः स्वच्छाप्रतिघरूपमात्मानं विभाव्य गुरूपदेशतः समाहितो प्द्f ७३, प्. ११९) मन्त्री जपं कुर्यात् । प्रणवादिपञ्चबीजाक्षरमध्ये समयसत्त्वबीजान्तमन्त्रः । यदा उत्थानाशयो [क्, ग्: उत्थासना] भवेत् [क्, ब्: भवति] तदा स्वमन्त्रं गुरूपदेशादुच्चार्य तदनु शताक्षरगाथां पठेत् । ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं [क्, ब्: चित्तश्रियः] श्रेयः कुरु हुं ह ह ह ह होः भगवन् [क्: ओमित्स्] सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः इति शताक्षरमन्त्रपठनानन्तरं स्फुरणादिकं विसृज्य समयसत्त्वगर्वेण सर्वेर्यापथेषु विहरन् समाहितो योगी सम्यग्ज्ञानसागरपारगो [क्, ग्: पाशो] भूत्वा अचिरेणैव कालेनानुत्तरां बोधिं प्राप्नोतीति । संलिख्य साधनं शुभ्रं मुक्तकेनेह मुक्तगे [क्, ढ्, ग्: व्यक्तवे] । पद्माकरस्य यत् पुण्यं तदस्तु भवमुक्तये ।। ।। मुक्तकेनारपचनसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f ७४, प्. १२०) ५७. मध्ये मञ्जुश्रियंन् [क्, ग्: सम्पश्येत्] न्यस्येद् रक्तवर्णं पूर्वेण जालिनीप्रभं हरितवर्णं रेफाक्षरेण [क्, ग्: रेफोद्भवेन] दक्षिणेन केशिनीं पीतवर्णां पकारेण पश्चिमेन चन्द्रप्रभं चन्द्रवर्णाभं चकारेण नकारेण उपकेशिनीं रक्तवर्णां लिखेत् । वरदमुत्पलकरं मञ्जुश्रियं वामेन पद्मधरं वरदं जालिनीप्रभं उत्पलवरदहस्तामुपकेशिनीं वरदपद्महस्तं चन्द्रप्रभं रक्तपद्मधरां केशिनीं वरदकरां च । नाभिमूले चक्रमष्टारं भ्रमन्तं वह्निसमप्रभं तदुपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि चतुरारं चक्रं चक्रान्तर्गतान्यक्षराणि ध्यायेन्मन्त्राक्षराण्येव देवताबिम्बम् । तेषां हृदये तान्येवाक्षराणि [क्, ग्: भावं चा०] । ततः सकलान् वर्णान् सर्वरसगुणोपेतान् दशदिग्व्यापकानिति यावत् । ।। आर्यमञ्जुश्रीभट्टारकभावनोपदेशः ।। प्द्f ७४, प्. १२१) ५८. सद्योऽनुभवमञ्जुश्रीसाधनं साधु कथ्यते । प्रज्ञार्थिजनार्ययैः [क्: जनदोः, ढ्, ग्: जनाद्यैः] प्रज्ञाविषव्यामोहहानये ।। प्रथमं तावद् [क्, ग्: भावये०] योगी क्वचिन्मनोऽनुकूले प्रदेशे अकारस्वरोद्भवेन्दुस्थितधीःकारबीजविनिर्गताङ्कुशाकार##- ततश्चित्ताकारपरिणतकुमुदबन्धुस्थितधीःकाराभिनिवर्त्तितानिमित्तनिस्त्रिंशं [क्, ढ्, ग्: निशित०] पश्येत् । तदग्रे आदिस्वरपरिणताब्जोपरि असिबीजं सर्वमेतत् परिणम्य खड्गपुस्तकधारिणमाकुञ्चितपञ्चचीरं रक्तवस्त्रयुगयुतं [क्, ग्: युतयुतं] शृङ्गारवेशधारिणं स्मितविकसितवदनं शशाङ्ककान्तितुल्यशोभं विश्वदलकमलस्थबद्धपर्यङ्कं [क्, ग्: मर्द्धप] सद्योऽनुभवारपचनरूपमात्मानमीक्षेत । ततः स्वहृद्यादिस्वरपरिणतमस्पृशदष्टारचक्रं तदुपर्यङ्गुरीमात्रेण स्वरादिसंभूतमस्पृशन्तमिन्दुमण्डलं [क्, ब्: संसृत] तत्र च चन्द्रबीजजनितमसिं तत्कोटिचन्द्रं च पूर्वोक्तखड्गबीजविराजितं खड्गादिपरिणामेन च तथैव मञ्जुघोषं विभावयेत् । तदग्रे च रेफजखड्गादिस्वरमोषधीशस्थितरेफं [क्, ढ्, ग्: रजो] विभाव्य खड्गादिपरिणतं जालिनीकुमारं भगवद्रूपं पश्येत् । तथा पृष्ठे तथैव पञ्चमाद्यक्षरेण [क्, ब्: माक्ष०] चन्द्रप्रभंन् दक्षिणे तथैव चकारेण केशिनीं स्तनभरविराजितां नाथरूपां वामे चोपकेशिनीं नकारेण तथैव च सर्वेषां स्वहृन्निशाकरे सितं स्वस्वबीजं विचिन्तयेत् । प्द्f ७५, प्. १२२) ततो नायकहृद्बीजविनिर्गतांश्वाकृष्टज्ञानसत्त्वेन [ग्: ताश्चा] सहैकतां च चक्रं च शीघ्रं भ्रमत् चन्द्रस्थदेवताचतुष्टययुक्तं चात्मानं स्थितं [क्, ढ्, ग्: स्थिरं] अशेषवाङ्मयं स्फुरणसंहरणं च ध्यायात् । ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रम् । तत्रायं मन्त्रराजः अरपचन धीः इति । सद्योऽनुभवमञ्जुश्रीसाधनं पुण्यमाचितम् । यत् कृत्वा तेन लोकोऽस्तु मञ्जुघोषसमः सदा ।। ।। सद्योऽनुभवारपचनसाधनम् ।। ५९. बीजेभ्यः स्फारयेद् रश्मीनुच्छ्वासेनाथ रश्मिभिः । निःश्वासौघैर्ज्ञान्सत्त्वं [क्, ग्: साद्यै] बीजेष्ठाकृष्य संहरेत् ।। विश्रम्य ज्ञानसत्त्वाद्यबीजकस्फारसंहृती [ढ्: त्त्वाढ्यं] । श्वासस्य स्थिरधीः कुर्यात् निर्गमागमयोः क्रमात् ।। असिविधुवरबीजं [क्, ग्: विचर] चन्द्रबिम्बोपरिस्थं क्रमगतिपरिणद्धं विद्रुतापत्तिशुद्धम् । तदनु च मतिपुञ्जं मञ्जुघोषादिरूपं भवति सुकुमतिचक्रं कोटिमोक्षप्रदं च ।। प्द्f ७५, प्. १२३) विधौ बीजासितन्सुष्टिचन्द्रबीजानि रोचिषाम् । रश्मीकृत्य गतायाते चिन्तयेत् पञ्च देवताः ।। पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मसूर्ये पीतवंकारबीजपरिणतं [क्, ग्: चंक्रा] झटिति वज्रानङ्गमञ्जुश्रीभट्टारकमात्मानमभिनिष्पादयेत् पीतवर्णमेकमुखं त्रिनेत्रं षड्भुजं जटाधरं [क्: चन्द्रज] द्विरष्टवर्षं सशृङ्गारं प्रत्यालीढपदं खड्गबाणदर्पणधरं दक्षिणकरत्रयं कार्मुककुवलयकंकेल्लिधारिवामकरत्रयं दिव्याभरणवसनभूषितमक्षोभ्यमुकुटिनं ध्यात्वा मदनप्रयोगेन भावयेत् । तथाहि - इषुणा तु कुचं विद्धा अशोकैस्ताडयेद् हृदि । खड्गेन भीषयेत् साध्यां दर्पणं दर्शयेत् ततः । उत्पलेन पदं बद्ध्वा आकर्षयेत् स विह्वलाम् ।। मुक्तकेशामिति । ओं अमुकीमाकर्षय मञ्जुघोष ह्रीः जः । ।। इति वज्रानङ्गभट्टारकसाधनं [ढ्: ओमित्स् भट्टारक] समाप्तम् ।। प्द्f ७६, प्. १२४) ६०. पूर्ववत् पापदेशनादिकं कृत्वा शून्यताभावनानन्तरं हंकारजं [क्: ओमित्स्] हंकाराक्रान्तवरटकमध्ये शरेण युक्तं चापं ध्यात्वा तत्परिणतं वज्रानङ्गनामार्यमञ्जुघोषं पीतवर्णं षड्भुजं मूलभुजाभ्यां आकर्णापूरितरक्तोत्पलकर्णिकाशरयुक्तकुसुमधनुर्द्धरं दक्षिणद्वयेन खड्गदर्पणभृतं वामयुगलेनेन्दीवररक्ताशोकपुष्पपल्लवधरं [क्, ब्: पर्ण] अक्षोभ्याधिष्ठितजटामकुटिनं प्रत्यालीढपदं षोडशवर्षाकारं महाशृङ्गारमूर्तिं पश्येत् । अथवा चतुर्भुजं दर्पणाशोकपल्लवधरं द्विभुजरहितं ध्यायात् । ततो ज्ञानसत्त्वेनैकीकृत्य ओं मञ्जुघोष ह्रीः जः इति मन्त्रं जपेत् । त्रिभुवनमपि लक्षेण किङ्करीकरोति । अथवा कश्चित् [क्, ढ्, ग्: काञ्चित्] आकृष्टकामः तदा अनन्तरोक्तभावनां कृत्वा तदहङ्कारगर्वितमनाः स्वहृदि रक्तषोडशदलकमलमानाभिलम्बितनालसहितं सकन्दमवलम्ब्य [क्, दन्द्र, क्, ब्: कन्ध] तन्नालमूले च रक्तहुंकारं [क्, ग्: रक्तानन] दृष्ट्वा तद्दलेषु [क्: तद्रव्यषु] प्रदक्षिणतो रक्तषोडशस्वरान् [क्, ब्: रान्वितं] विभाव्य तत्किञ्जल्कोपरि निशिदिवा यथाक्रमभवं [क्, ढ्, ग्: सम्भवं] सूर्यचन्द्रमसोर्मण्डलं रक्तवर्णं तन्मध्ये च रक्तह्रीःकारद्वयविदर्भितं वक्ष्यमाणस्वमन्त्रं पश्येत् । ततस्तान् स्वरान् रक्तभ्रमरानतिहृष्टपुष्टान् [क्: ष्टाननं] विभाव्य स्वमन्त्रारुणकिरणसञ्चयैर्दशदिशमापूर्य [क्, ढ्, ग्: मन्त्रशर] यावदभीष्टायाः स्त्रियः स्थानं गत्वा प्द्f ७६, प्. १२५) तां वायुमण्डलमध्ये आरोप्य रश्मिमयेनैव पाशेन सुबद्धकण्ठामङ्कुशेन [क्, ग्, क्, ब्: सुवु०] दृढविद्धधर्मोदयां पुरतः समानीय कृताञ्जलिपुटामालातचक्रमध्यवर्तिरक्तहुंकारपूरितनेत्रहृदयसर्वावयवां विभावयेत् । ततस्तस्या अपि हृदये रक्तषोडशस्वरसहितं सहुंकारनालं [क्, ब्: नादं] षोडशदलकमलमालोक्य किन्तु म्लानवर्णं [ग्: स्तान, क्, ब्: मलान] तन्मध्ये ह्रीःकारविदर्भितं नामाक्षरं ध्यायात् । ततः स्वमन्त्राक्षरकिरणप्रभवः सुरक्तनिशितसूक्ष्माङ्कुशः पद्मनालस्थहुंकाररश्मिभिः ऊर्ध्वगतैः प्रेरितमधुकरनिकरैरनुगम्यमानः स्वनासिकादक्षिणेतरविवराद् विनिर्गत्य साध्यासव्यनासिकाद्वारेण [क्, ख्, ढ्, ग्: विवरेण] तद्धृदयं प्रविश्य सोऽङ्कुशः तन्नामाक्षरमाकर्षणस्थितः [क्, ढ्, ग्: र्वयन्] । ते च मधुपास्तत्पद्मं सरभसमालूनविशीर्णं कृत्वा स्वमन्त्रतया [क्: सुतत, ढ्, ग्: स्वतन्त्रत] स्वरानाचूषयन्तीति [क्, ग्: दूध, ख्: भूष] सुचिरं निश्चलं पश्येत् । ततस्तथैव तच्छ्वासप्रेरिताङ्कुशस्तन्नाम हठादादाय ते च मधुकराः स्वकीयं [क्: स्ववीर्य] स्वरं आहृत्य [क्, ढ्, ग्: ओमित्] तन्नासिकावामविवरपथेन [क्, ब्: यान्नि] निःसृतान् वीक्षेत । पुनरानीय श्वासवायुना समाकृष्टानङ्कुशभ्रमरान् स्वनासिकादक्षिणद्वरेण [ख्: दक्षिणं प्र] प्रवेश्य तन्नामाक्षरं स्वहृदि मन्त्रेण गाढमाक्रम्य तांश्च स्वरान् प्रतिदलभ्रमरबलवशीकृतान् विचिन्तयेदित्यनेन क्रमेण स्वविज्ञानं तद्विज्ञानेनैकीकृत्य [ख्, क्, ब्: कृतं] पश्येत् । ततस्तत्पयोधरं निशितरक्तोत्पलकलिकाशरेण प्द्f ७७, प्. १२६) विद्धा महारागमूर्च्छापतितां च तां विलोक्य शृङ्खलयेव कार्मुकेन तच्चरणयुगलं गाढमाबद्ध्य स्वपृहीतोत्पलनालमयेन [क्: ओमित्स्; क्, ब्: नाली] पाशेन गले बद्ध्वा समाकृष्य स्वपादयोर्निपात्याशोकेन [क्, ढ्, ग्: र्निर्या] हृदयं सन्ताड्य निरभिमानिनीं कृत्वा खड्गेन भीषयित्वा अनन्तशरणां कृत्वा पुनर्द्दर्पणेनात्मीयसंस्थां [क्, ढ्, ग्: यावस्थां] मुक्तकेशां विवस्त्रां अतिरागविह्वलां विरहकातरतरामतिभक्तां दर्शयित्वा स्वसंवेद्यमात्मानुरागं कारयेत् । ओं अमुकीमाकर्षय मञ्जुघोष ह्रीः जः इति स्वमन्त्रं नामसहितमेकाग्रमना [क्, ब्: मानसं] जपेत् । एवमनन्तरोक्तक्रमेण शुक्लप्रतिपदमारभ्य यावच्चतुर्द्दशीमयुतमात्रं जपेत् । पुनः पौर्णमास्यां महतीं पूजां विधाय सकलां रात्रिं जपेत् । ततः प्रभाते सा नियतमागच्छति । आगतां च तां महामुद्रादिसिद्ध्यर्थी [क्, ख्, ढ्, ग्: द्धर्थं] स्वदेवतापूजाशयेन यथासुखमुपभुञ्जीत । ।। वज्रानङ्गमञ्जुश्रीसाधनं [ख्, क्, ब्: ओमित्स् मञ्जुश्री] समाप्तम् ।। प्द्f ७७, प्. १२७) ६१. तथैव शून्यतादिभावनानन्तरं विश्वपद्मोपरि चन्द्रे सित-आःकारजं श्रीधर्मधातुवागीश्वरं सर्वाङ्गशुक्लं चतुर्मुखमष्टभुजं पञ्चबुद्धमुकुटिनं [ढ्: रत्न] दिव्याभरणवस्त्रशृङ्गारादिरसान्वितं [क्, ढ्: णञ्च शृ] धर्मचक्रमुद्राङ्कहस्तद्वयं कृपाणबाणकुलिशदक्षिणहस्तत्रिकं प्रज्ञापारमितापुस्तकचापवज्रघण्टावामकरत्रिकं [क्, राप, ढ्: चाष] वज्र पर्यङ्किनमात्मानं निष्पाद्य स्वहृच्चन्द्रे [क्, ढ्, ग्: हृच्च] नीलहुंजातसबीजवज्रं [क्, हुंकारत बीजं वज्रं, ढ्; हुंकारजातसबीजवज्रं] महामुद्रास्वभावं ऊर्णायां पीतत्रांकारेण सबीजरत्नं धर्ममुद्रास्वभावं [क्: धर्मचक्र] कण्ठे रक्तहीःकारजसबीजपद्मं समयमुद्रास्वभावं मूर्ध्नि हरित##- चतुर्मुद्रान्वितमात्मानं विभाव्य ओं हुं ह्रीः भगवन् ज्ञानमूर्ति वागीश्वर महावाच सर्वधर्म गगनामलसुपरिशुद्ध धर्मधातुज्ञानगर्भ आः इति मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । ततो वज्रबन्धमध्यमाद्वयं [क्, ढ्; वज्रबन्धे, ग्: मध्यमध्य] तृतीयपर्वभग्नं खड्गाकारेण धारयित्वा तर्जनीद्वयमुत्थिताङ्गुष्ठोपरि [क्: मुचिता, ग्: मुञ्चिता] कुञ्चयित्वा धारयेदिति समयमुद्रा । ततः स्वज्जिह्वाचन्द्रस्थरक्तह्रीःकारबीजाधिष्ठितां ध्यात्वा क्रोधवाचा मन्त्रं जपेत् । तत्रायं जपमन्त्रः ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय ते नमः । अष्टशतनामधेयां च नामसङ्गीतिं यथाकालं पठेदिति । ।। धर्मधातुवागीश्वरसाधनम् ।। प्द्f ७८, प्. १२८) ६२. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं पद्मचन्द्रस्थरक्तहोःकारपरिणतमष्टभुजं चतुर्मुखं मूलमुखं [मूअमुखं इन् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ग्] रक्तगौरं दक्षिणं कुङ्कुमारुणं पश्चिमं पद्मरक्तं उत्तरं पीतरक्तं द्वाभ्यां हस्ताभ्यां धनुर्बाणधरं अपराभ्यां पाशाङ्कुशधरं पुनरपराभ्यां प्रज्ञापारमितापुस्तकखड्गधरं तथापराभ्यां घण्टावज्रधरं महारागशृङ्गाररसोज्ज्वलं ललितासनस्थं विश्वपद्मचन्द्रे दिव्यवस्त्राभरणममिताभजटामुकुटिनं हृद्बीजरश्मिनाङीतसत्त्वान् स्ववशेऽवस्थाप्य मन्त्रं जपेत् ओं महारागवज्र रागय सर्वसत्त्वान् होः । ।। इति धर्मधातुवागीश्वरसाधनवश्यविधिः ।। ६३. नमो मञ्जुनाथाय । शून्यताभावनापूर्वकं [ढ्: नन्तपू] चन्द्रमण्डलोपरि होःकारेण निष्पन्नमात्मानं महारागरूपं रक्तगौरं शृङ्गाररसोज्ज्वलं ललितासनस्थं चतुर्मुखमष्टभुजं प्रथममुखं रक्तगौरं दक्षिणं कुङ्कुमरक्तं पश्चिमं पद्मरक्तं उत्तरं पीतरक्तं द्वाभ्यां भुजाभ्यां धनुर्बाणधरं अपराभ्यां पाशाङ्कुशधरं तथा अपराभ्यां प्रज्ञापारमितापुस्तकखड्गधरं तथा अपराभ्यां घण्टावज्रधरं तथा विभाव्य मकुटकिरीटविनिर्गतरश्मिभिरूर्ध्वगतनवभास्य प्द्f ७८, प्. १२९) महारक्तान् प्रणतविग्रहान् पश्येत् । यथा पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरकेऽधोदिक्ष्ववस्थितान् [क्: दिगव्यव] प्रथमद्वितीयतृतीयचतुर्थपादरश्मिभिरापूर्यानुरज्ज्यानीय [ग्: ओमित्स् ब्भिरापूर्य त्रिरुच्चारयेत् इन् थे साधन fओर् अरपचन wहिछ् fओल्लोwस्] स्ववशे स्थापितान् मनसा चिन्तयनन्तरान्तरं मन्त्रं जपेत् ओं महारागवज्र रागय सर्वसत्वान् होः । ततो नियतं सर्वसत्त्वा वशीभवन्ति [ढ्: वशाभवन्ति] । ।। इति निशितमतिभावनीया महारागरूपरूपोत्तमा मञ्जुवज्रसर्वसत्त्ववशीकरणसमाधिः ।। ६४. तथैव शून्यताभावनानन्तरं वारुणमण्डले सिताष्टदलपद्मवरटके मरणापगताः सर्वधर्मा इत्यधिमोक्षतः चन्द्रस्थसित-अंकारपरिणामेन द्विभुजैकमुखं सितं वज्रपर्यङ्कोपरि समाधिमुद्राहस्तमशेषकुमाराभरणभूषितं पञ्चचीरकं मञ्जुश्रीभट्टारकरूपमात्मानं झटिति निष्पाद्य स्वहृच्चन्द्रपद्मोपरि खंकारजं गं खं तन्मध्ये वज्रजिह्व रं इति वज्रजिह्वां [क्: जिह्वोपरि] जिह्वोपरि रक्तपद्मं तदुपरि बुद्धममिताभं विचिन्त्य स्वतालुदेशे अधोमुखं स्रवत्सुधं सितवंकारं ध्यायात् । ओं वाक्येदं नमः इति जपमन्त्रः । ।। महानुशंसमिदं धर्मशङ्खसमाधिसूचकधर्मधातुवागीश्वरसाधनम् ।। प्द्f ७९, प्. १३०) ६५. प्रथमतः क्वचिद् विजने मनोहारिणि शुचौ भूप्रदेशे मृदुमसूरकाद्युपविष्टः त्रिदुःखदुःखितमनन्तं सत्त्वधातुमवलोक्य मयैते सत्त्वा मञ्जुघोषपदवीमासाद्य [क्: पददेवी] तत्पद एव निर्विशेषाः प्रतिष्ठापनीया इति करुणया समुपस्थापिता अनुत्तरचित्तैरविशेषचतुष्किकाचतुष्कोपशोभितचन्द्ररत्नघटितगन्धकुटीतले विततविचित्रवितानविलम्बमानगन्धपुटपरिमलभावितान्तराले [क्: कुट] भ्रमद्गन्धलुब्धमधुकरश्रेणीपक्षविक्षिप्तपुष्पप्रकररत्ननिर्मितविविध##- पञ्चोपचारया नृत्यगीतवाद्यादिस्वरूपया च पूजया सम्पूज्य मम दारिद्र्यस्य न किञ्चिदन्यदस्तीति च शरीरं निर्यात्य बुद्धं शरणं गच्छामि इत्यादि वचसा रत्नत्रितयशरणं उपेत्य पापं देशयित्वा पुनरकरणसंवरं विधाय पुण्यं चानुमोद्य झटिति सकलं शून्यमालोकयेत् । ततो नियतमेवैतदर्थं पश्यन् शनैः स्वभावशुद्धमन्त्रं त्रिरुच्चारयेत् । तदनन्तरं च तथैव शून्यतावाचकमन्त्रमपि [क्, ग्: मन्त्रपरिवार] वारत्रयं आवर्तयेत् । ततो झटिति त्रिलोकीमालोकमयीमालोकयेत् [क्: कीकमपि आलो, ढ्, ग्: कीकमपि मालो०] । तदनु स्वहृदि परमाक्षरपरिणते [क्: परिणमते] पीयूषगभस्तिबिम्बे शुचिरोचिषा धीःकारेण निर्वर्तितं निशितधारं कृपाणमवधारयेत् । तन्मुष्टिस्थिते च प्राचीनवर्णनिष्पादिते श्वेतभानौ खड्गबीजं पश्येत् । प्द्f ७९, प्. १३१) आत्मना सह पञ्चवर्णपरिणत्या च वामकरकलितपुस्तकं तदितरहस्तविन्यस्तप्रज्ञाखड्गं पञ्चरत्नालङ्कृतमकुटं [ढ्: रत्नकृत] आकुञ्चितपञ्चचीरं बन्धूककान्तिवसनयुगलं यथायथमुचितस्थाननिवेशितरुचिरशृङ्गाराभरणं स्मितस्फुरत्कपोलस्थलं शरदभ्रवृन्दमिवैकत्र कृतावस्थानमन्धकारचकितमिव पुञ्जीकृतमालोकयेत् । ततः स्वहृदि सर्ववर्णग्रामणीपरिणतमष्टारचक्रं भ्रमदङ्गुरीमात्रेण [क्: दशुची] स्पृशन् तदुद्भूतमिन्दुबिम्बं तत्र च तर्जनितमणिलतां तन्मुष्टौ [क्: ततो अष्टौ] च तथाभूतमेव सञ्चयं स्वदेहे रोचिःप्रवाहेन प्लावयन्तमिव निरन्तरं दिगन्तराणि निर्यद्द्विषज्जोतिषि [क्: दक्षोभि] विश्वदलकमलोपरि [क्: दलोपरि] स्थितकमलङ्कशशाङ्कमण्डले रचितनिविडवज्रपर्यङ्कस्थितं मञ्जुश्रियमात्मानमवलोकयेत् [क्, ग्: रेपेअत् ततः स्वहृदि तथाभूतमेव अfतेर् थिस्] । तत्र च तदेव महाप्राणमक्षरमीक्षेत । खड्गादिपरिणामेन च प्रागुक्तवर्णचिह्नादिसमन्वितं मञ्जुघोषं भावयेत् । तदग्रपृष्ठयोश्च स्वस्वबीजजनितनिस्त्रिंशनुमोदोत्पादितेन्दुबिम्बात्मनीननिदानैः [क्: शानुत्पादि, ग्: शानुत्पादोत्] सूर्यप्रभचन्द्रप्रभौ नायकाकृती चिन्तयेत् । अनेनैव विधिना विचित्रपरिधानोत्तरीये त्रिरत्नमुकुटिन्यौ स्वानुरूपाभरणभूषिते केशिन्युपकेशिन्यौ सव्यावसव्यवर्त्तिन्यौ ध्यायात् । पञ्चानामष्टारचक्रदेवतानां तथाविधस्वहृदयकुमुदिनीप्राणनाथे स्वस्वबीजं नीहारकरगौरजटिलं पश्येत् । ततो नायकमनोऽन्तःस्थबीजकिरणनालिकां [क्, ढ्: स्व] प्द्f ८०, प्. १३२) कुटिलकोटिं शिरसा निर्गत्य सकलत्रैधातुकमवभासयन्तीमासनकमलदले धारयित्वा समयसत्त्वाभिन्नस्वरूपं ज्ञानसत्त्वमानयन्तीं विभावयेत् । तेन चाग्रतोऽवस्थितेन मनसा विहितविविधपूजनेन हुं वं जः होरित्युच्चारयन्नैक्यमालम्बेत [क्: मैक्ष] । तदनन्तरं झटिति स्थिरदक्षिणावर्तत्वरितमष्टारचक्रं भ्रमत् चन्द्रमण्डलस्थिताश्च पञ्चार्यदेवताश्चला निरीक्षेत । अथ रोमकूपविवरैः निःसृत्य सकललोकमवभास्य आसनमृगलाञ्छनानन्तरं प्रविशन्तं मयूखसमूहं पुनः पुनः यावत्खेदं चिन्तयेत् । ध्यानविरसश्च क्रमेण परिणतशरत्काण्डपाण्डुराणि [परिणत द्रोप्पेद् इन् क्, ढ् ; क्, ढ्: राशि] वदनतो [क्, ढ्: वदनो] निर्गच्छन्त्यक्षराणि विचिन्तयन् षडक्षरं मन्त्रराजं जपेत् । अत्रापि विमुख उत्थाय यथासुखं देवताहं कृतिर्विहरेदिति । कृपाणपाणेर्वरवाचि चञ्चलं [क्, ढ्: चञ्चुर्गि] गिरां [क्, गिरं, ढ्: गिराट्] गुरोर्मञ्जुवरस्य साधनम् । विलिख्य सम्प्रापि मयेह [क्: मयद्धितं] यद्धितं प्रयातु तेनाशु जनो जिनास्पदम् ।। ।। अरपचनसाधनम् [क्, ग्: पञ्चन] ।। प्द्f ८०, प्. १३३) ६६. श्रीवज्रधर्मं धूतदोषजालं वाङ्मण्डलस्फारितरश्मिजालम् । समस्तसम्बुद्धवचःस्वभावं वाक्साधनं संप्रणिपत्य वच्मि ।। मन्त्रं [क्: मन्त्र, ढ्: मन्त्री] स्वभावेन विशुद्धरूपं [क्: विशुद्धिरूपं, क्, ब्, ढ्, ढ्, ब्, ग्: विशुद्धरूपः] प्रोच्चार्य बीजानिललालितः [क्: वीर्यानील, ढ्, ढ्, ब्च्: वीर्यानिल] सन् । मायामरीच्युदकचन्द्रकल्पं विभावयेल्लोकमिमं समग्रम् ।। पंकारबीजप्रभवं विभाव्य विश्वाम्बुजं सर्वविशुद्धरूपम् । अकारजन्मानमनन्तभासं संशुद्धचन्द्रं च कलासमग्रम् [क्, ब्: अङ्कार ; क्, ब्: भास्वरं] ।। पुनश्च गुह्यं परमं पवित्रं बीजाक्षरं प्रक्षरदंशुजालम् । बन्धूकपुष्पद्युतिसन्निकाशं वाचां प्रपञ्चप्रसरैकहेतुम् ।। तद्बीजसम्भूतमभूतदोषं समाधिमुद्रार्पितपाणिपद्मम् । वज्रासनस्थं करुणाभिरामं श्रीवज्ररागं परिशुद्धरागम् ।। प्द्f ८१, प्. १३४) रोमोदरोद्भूतविशुद्धबुद्धं [क्, ब्: बुद्धः] जीमूतजालैर्जगतो हितानि । कुर्वन्तमत्यन्तविशुद्धबुद्धिं विभावयेत् सर्वजगत्स्वभावम् ।। हृच्चन्द्रबिम्बे कुलिशं निरीक्ष्य ज्वालाभिरुद्भासितसर्वलोकम् । हुंकारनादादुपपन्नरूपं [ढ्: फुंका] पञ्चात्मकं निर्गतबुद्धमेघम् [क्, ब्: मेकं] ।। तन्मध्यसूचीस्फुटकोटिपीठनिविष्टदेहं [क्, ग्, ढ्, क्, ब्, ढ्, ब्: तन्मध्ये] त्रिभवावभासम् । महाक्षरं विक्षतभूरिभूतं [क्, ग्, क्, ब्, ढ्, ढ्, ब्: विक्षित ; क्: भूभृतं] सन्तानदुःखप्रसरान्धकारम् ।। तस्योच्चरच्चारुमरीचितानैर्बालार्कबिम्बामलरम्यरागैः [क्: चचारु ; क्, ग्, ढ्, ढ्, ब्: राशैः] । प्रज्ञाग्रदूती [क्, ढ्: दूतिं, ग्: हेतिं, क्, ब्: हुतिं] शुभवाक्प्रसूतिं जिह्वां विनिष्पाद्य च वज्रभूताम् ।। तदग्रभागे ललितोग्ररागे विचिन्तयेत् तत्त्वमुदाररोचिः । आत्मप्रभावैरनिवार्यवीर्यैर्न्निर्न्नाशयेद् [क्, ब्: बीजैः] वादिवरप्रभावम् ।। प्द्f ८१, प्. १३५) प्रतिक्षणाभ्यासबलोपपत्तेर्वाक्साधने [क्: र्वाक्यधने] सिद्धिमुपागतेऽस्मिन् । गद्येन पद्येन [ठे ंष् ख्, अ: प्रोपेर् बेगिन्स् हेरे अन्द् fओल्लोwस् क्, ढ् अन्द् ग्: मतेरिअल्ल्य इन् अर्रन्गेमेन्त्] वदत्यजस्रं शास्त्राणि चित्राणि च वेत्ति योगी ।। शास्त्राणि चित्राणि करोत्यवश्यं स्वयं महार्थानि जगन्निमित्तम् । जानाति चासौ परचित्तवृत्ती [ढ्, ग्, ख्, ख्, अ: वृत्तिं] रागाद्यवद्योपहताश्च [क्, ब्: हिताश्च] तास्ताः ।। तस्मिन् समाधौ दृढतां प्रयाते सुसूक्ष्मतीव्रस्फुटनिश्चयेन [क्: सुगुह्य, ढ्: स्वसूक्ष्म] । समस्तबुद्धास्पदमूर्त्तिधारी भवत्यसौ [क्: भगवत्तमौ] नात्र विचारणीयम् ।। अभ्यासयोगेन [अभ्यासङ्गे] भवन्ति पुंसां भूतान्यभूतानि पुरःस्थितानि । कामाकुलानामिव रम्यरामाश्चित्तानुयाताननुयोगयुक्तिः [क्: रर्घ्य, ख्, अ: रध्य ; ग्: मुक्तिः] ।। इति कुशलमुपार्जितं मया यद्विदधतु [क्, ढ्, ग्, ख्, ख्, अ: विधत्त] तेन जना जिनाग्रलक्ष्मीम् । प्द्f ८२, प्. १३६) विगतभयविषादशोकशल्यां शशधररश्मिमनोरमां [क्, ब्: रमाञ्च] समीहे ।। अविरतकुशलानुरक्तचित्ता गुरुवरलब्धसुखिपदेशशीलाः [क्, ब्: लौला] । इति सकलकुलोपनीतवृत्तिश्रियमनुयान्तु [क्, ढ्, ग्: यतिकमल] समाधिवश्यहर्षाः [क्, ख्, अ: वर्षाः] ।। अहमपि सुजनो भवेयमुच्चैर्ज्ज्वलदनलावलीमध्यवर्तिमूर्तिः [क्, ख्, अ: लावर्ति, ख्: लावलिमध्य] । गुरुतरकरुणः कपालमाली [क्, ब्: माला] जलधरपूर्णघनाभिनीललक्ष्मीः ।। कृतं सुजनभद्रेण वाचां साधनमुत्तमम् । एतेन साधयेद् वाचं वाचामीऽस्वरतां व्रजेत् ।। ओं [ठिस् मन्त्र इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्] आः ह्रीः हुं ।। ।। वाक्साधनम् [ठे चोलोफोन् इस् रेअद् दिffएरेन्त्ल्य अस् वाग्वज्रसाधनं समाप्तमिति इन् क्, ब्] ।। प्द्f ८२, प्. १३७) ६७. सिद्धैकवीरमञ्जुघोषसाधनार्थं चतुरस्रमण्डलकं कृत्वा तन्मध्ये ओं वज्रसत्त्वसिद्ध [ढ्: सत्त्वो] हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । पूर्वादिदिक्षु ओं वीरसत्त्व अधिष्ठान हुं स्वाहेति [ईन्स्तेअद् ओf स्वाहेति पुष्पं दद्यात् ख्, अ: रेअद्स् स्वाहा ओन्ल्य इन् अल्ल् प्लचेस् इन् थिस् साधन] पुष्पं दद्यात् । ओं समयसत्त्ववीर हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं अक्षयसत्त्वज्ञान हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं ज्ञानसत्त्ववज्र हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । एवं धूपादिकं दद्यात् । पूर्वादिदिक्षु ओं यमान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं प्रज्ञान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं पद्मान्तकाय [क्, ढ्, ग्: यमान्तकाय] हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं विघ्नान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । आग्नेयादिविदिक्षु [ढ्, ख्, अ: अग्न्यादि] ओं टक्किराजाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं नीलदण्डाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । एवं ओं महाबलाय हुं स्वाहा । ओं अचलाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यादिति मण्डलपूजा यथाविभवतः [क्, ख्, अ: विभवतः] कार्या । अध्यात्मपूजायै [ढ्: पूजापि] शुचिसमुदाचारो भूत्वा मनोऽनुकूले प्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृदये सितपंकारपरिणतसितपद्मवरटके अकारपरिणतचन्द्रमण्डलस्योपरि सितओंकारं पञ्चवर्णरश्मिकं [क्, ग्: द्रोप्स् पञ्चवर्णरश्मिकं वभासेन] भावयेत् । ततो निःसृतरश्मिभिरापादतलाद् वालाग्रपर्यन्तप्राप्तं भाव्यते । तद्रश्म्यवभासेन पञ्च स्कन्धा विशोध्यन्ते अनादिकालीनरागद्वेषमोहादयश्चापनीयन्ते । तेषामपगमात् ततः पञ्च प्द्f ८३, प्. १३८) स्कन्धाः पञ्चतथागतस्वरूपा भाव्यन्ते ततस्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्तश्चिन्तनीयाः । ततो निर्मलीभूतचित्तसन्ताने करुणामैत्रीमुदितोपेक्षा भावयेत् । तत्र दुःखाद् [दुःखात् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] दुःखहेतोः समुद्धरणलक्षणा करुणा जगदेकपुत्रप्रेमलक्षणा मैत्री व्यवसायसंसिद्ध्युपायदर्शनात् प्रहर्षणं [क्, ढ्, ख्, अ: हर्षणं] मुदिता बीजाक्षरमेव मञ्जुघोषरूपेणात्मानं निष्पादयितुमवधाय अष्टलोकधर्मेषु उपेक्षणं उपेक्षा । इत्थं चतुर्ब्रह्मविहारं भावयित्वा पुनर्बीजाक्षरान्निःसृतरश्मिभिः षड्गतिकसत्त्वानां रागद्वेषमोहमानादिसमस्तदोषा अपनीयन्ते । सत्त्वान् निष्क्लेशीकृत्य प्रतिनिवर्त्तन्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । पुनर्बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मयः परिशुद्धसत्त्वधातुं स्वकीयेनावभासेनावभास्य सिद्धैकवीरमञ्जुघोषरूपेण गगनतलमापूर्य प्रतिनिवर्तन्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । पुनर्बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मिभ्यो निर्गतपूजादेवीभिः सिद्धैकवीरम~जुघोषभट्टारकः पुष्पधूपादिभिः पूज्यते [क्, ख्, अ: पूज्यन्ते] । पूजितः सन् प्रसन्नो भवति । ततस्तेषामग्रतः पापदेशना अकरणसंवरपुण्यानुमोदना पुन्यपरिणामना आत्मभावनिर्यातनामार्गाश्रयण त्रिशरणगमन बोधिचित्तोत्पादाः क्रियन्ते । पश्चात् पूजादेवयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । पश्चात् - कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्द्दत्ता यथानुगा । गच्छध्वं बुद्धविषयं [ख्, अ: विषये] पुनरागमनाय मुः ।। इति विसर्जयेत् । एतेन पुण्यसम्भारार्थं [क्, ख्, अ: सम्भारज्ञानसम्भारा] योगी जगदाकलयति । यदेतत् घटपटशकटलयनदेवकुलपर्वतादिचराचरं प्द्f ८३, प्. १३९) तत् सर्वं प्रतिभासमात्रं विचारेण प्रतिभासोपमं मायास्वप्नसदृशम् अहमपि निःस्वभावः स्वप्नोपम इत्थं [क्, ख्, अ: इति] शून्यतां भावयन् शून्यतादृढीकरणाय मन्त्रं जपेत् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति चिन्तयन् प्राकृतशरीराहङ्कारं त्यक्त्वा योगचित्तमात्रेणावतिष्ठति [ग्: तिष्ठेत्] । पश्चात् चिन्तयति किमर्थं अहं शून्यतायां गतस्तिष्ठामि । जगदर्थो मया कर्तव्य एवं चिन्तयन् तच्चित्तं सितपंकाररूपेण दृश्यते । तत्परिणतं च सितपञ्चपत्रं च पद्मं [ढ्: पञ्चपद्मं] तद्वरटके अकारपरिणतचन्द्रमण्डले अकारादिषोडशस्वरान् द्विगुणीकृत्य द्वात्रिंशल्लक्षणविशुद्ध्या तत्परिणतचन्द्रमण्डलं भावयेत् । तस्योपरि सितओंकारं भावयेत् । आदर्शज्ञानस्वभावात्मकोऽहं [ढ्: अदर्श, ग्: आदर्शन] इति पठति । ततः ककारादिचतुस्त्रिंशदक्षराणि षडक्षरप्रवेशात् चत्वरिंशदक्षरं द्विगुणीकृत्य अशीत्यनुव्यञ्जनविशुद्ध्या तस्योपरि द्वितीयं चन्द्रमण्डलं तयोरेकीभावात् [क्: भावः] समता । ततः समताज्ञानवान् समताज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति । चन्द्रस्योपरि ओंकारं भावयेत् । तत्परिणतं च हेतुफलभूतं [ख्, अ: स्फुरणभूतं] नीलोत्पलं भावयेत् । तस्य वरटके चन्द्रस्थओंकारं भावयेत् । ततः प्रत्यवेक्षणाज्ञानवान् प्रत्यवेक्षणाज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति । ततो बीजाक्षरान्निःसृत्यरश्मिभिः षड्गतिकसत्त्वानामन्त्रयेत् । यत्सिद्धैकवीररूपनिष्पन्ने [क्, ढ्, ग्: वीरनिष्प] मयि [क्: अपि दीपश] मदीयशरीरे प्रविश्य मञ्जुश्रीसुखं प्द्f ८४, प्. १४०) भोक्ष्यथ इति आमन्त्र्य ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । ततः कृत्यानुष्ठानज्ञानवान् कृत्यानुष्ठानज्ञानसवभावात्मकोऽहं इति पठति । ततो बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मिभिरामन्त्रितषड्गतिकसत्त्वान् बीजाक्षरे प्रवेश्य समरसीभूय बीजचिह्नपरावृत्त्या सिद्धैकवीरो भगवान् चन्द्रमण्डलस्थः चन्द्रोपाश्रयो जगदुद्योतकारी द्विभुज एकमुखः शुक्लो वज्रपर्यङ्की दिव्यालङ्कारभूषितः पञ्चचीरकशेखरो नानारश्मिगहन उत्तिष्ठति वामे नीलोत्पलधरो दक्षिणे वरदः । हृदयेऽस्य सितपद्मस्थचन्द्रमण्डले ओंकारं तत्परिणतमुत्पलं तद्वरटके चन्द्रस्थबीजाक्षरं ततो निःसृतरश्मिभ्यः पूजादेवत्यः [क्: दैव] स्फुरन्ति द्विभुजाः सितवर्णाः दिव्यवारिपरिपूर्णकलशहस्ता [क्: द्विभुजानि] जयतु जयतु श्रीसिद्धैकवीर इति वदन्त्यो [क्: बहुभ्यः, ख्, अ: बहुत्वः] भगवन्तं स्नापयन्ति । ततश्च भगवतो मौलौ अक्षोभ्यं देवत्यः [क्: देवेभ्यः] पूजां कुर्वन्ति । ततः सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानवान् ओं सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति । ईदृशं भगवन्तं यावदिच्छं भावयेत् । भावनानन्तरं जापः ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय ते नमः । कदाचित् [कदाचित् नमः नोत् fओउन्द् इन् ख्, अ] ओं वाक्येदं [क्: बाह्ये] नमः इति जापानन्तरं स्तुतिपूजाप्रणिधानं कृत्वा उत्तिष्ठेत् [ढ्: त्तिष्ठते] । देवताहंकारेण सर्वलौकिककार्यं कुर्यात् । ।। सिद्धैकवीरसाधनं समापतम् ।। प्द्f ८४, प्. १४१) ६८. नमो वाग्वज्राय । पूर्ववत् शून्यतां विभाव्य पंकारजविश्वपद्मे अकारजचन्द्रमण्डलं [क्, ढ्, ग्: अकार] तदुपरि रक्तह्रीःकारपरिणतमात्मानममिताभरूपं ध्यायात् समाधिमुद्राधरमरुणवर्णं वज्रपर्यङ्कनिषणम् । ततो हृच्चन्द्रे [क्: ओमित्स्] हुंकारजपञ्चसूचिकं [ख्, अ: शुचिक] नीलवज्रमूर्धं तन्मध्ये सूचिकाग्रे रक्त-आःकारं ध्यायात् जिह्वाग्रे रक्तह्रीःकारमिति । ।। वाक्साधनम् ।। ६९. पूर्ववत् पापदेशनाद्यनन्तरं शून्यतामवलम्ब्य चन्द्रस्थमंकारबीजनिष्पन्नमार्यमञ्जुघोषं पीतमेकमुखं द्विभुजं पञ्चवीरकुमारं [ख्, अ: पञ्चचीरं] सर्वालङ्कारभूषितं उत्पलधारिवामकरं लीलावस्थितदक्षिणकरं [ख्, अ: नीला] सिंहासनस्थपद्मचन्द्रासीनमात्मानं [क्, ब्: सनस्थ, ख्: सनासीन] झटिति ध्यायात् । ततोऽञ्जलिं बद्ध्वा तर्जन्यावनामिकानखाश्रिते [ख्: नामिके ; क्: मुखोश्रिते] कृत्वा विकचोत्पलमुद्रा देया । ओं वागीश्वर मुः इति जप्यमन्त्रः । ।। महाराजलीलमञ्जुश्रीसाधनम् [ख्, अ: नील, क्, ब्: लीला] ।। प्द्f ८५, प्. १४२) ७०. नमो मञ्जुश्रिये । षष्ठस्य [ख्, अ: षष्ठमं; अल्ल् ओथेर् ंष्ष्. हवे षष्ठपञ्चमं] पञ्चमं बीजं पञ्चमस्वरेणोपशोभितं [क्: सत्त्वरेणो] शून्येनाक्रान्तं [क्: शून्यता] तेनैव निष्पन्नं श्रीमञ्जुघोषं पञ्चवीरकुमारं [ख्, अ: चीरकुमारं] सर्वालङ्कारभूषितं सिंहासने आत्मानं कुमाररूपेण चिन्तयेत् । अस्य मुद्रा [ग्: मूल] हस्तद्वयेन सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीभ्यामनामिकानखं [क्: मुखं] पिधाय उत्पलवद् विकचसंस्थितौ हृदि ऊर्णायां कण्ठे मूर्ध्नि न्यसेत् । ओं वागीश्वर मुः । ।। मञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् ।। ७१. मञ्जुवज्रं प्रणम्यादौ [ग्: प्रणम्येन्दु] शरत्सोमाभभास्वरम् । वक्ष्येऽहं साधनं तस्य संक्षेपात् स्फुटमुत्तमम् ।। प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽनुकूले शुचिभूमिप्रदेशे सुखासनमध्यासीनः स्वहृद्यकारोद्भवचन्द्रमसि [क्, ढ्, ग्, ख्: हृदि अ] मंतत्त्वं शुभ्रं विन्यस्य [क्: न्यस्यन्न] तद्रश्मिभिर्व्योमापूर्य भगवन्तं गुरुभट्टारकं च गगने दृष्ट्वा ततो भगवतः पुरतः [क्, ढ्, ग्: पुरतो, ख्: पुरः] स्थितो मनोमयया [ख्, अ: मया] पूजया मञ्जुश्रियं गुरुभट्टारकं च पूजयेत् वन्देत च प्द्f ८५, प्. १४३) शुभवृद्ध्यर्थम् । ततः सर्वपापं प्रतिदेशयामि सर्वपुण्यमनुमोदयामि तच्चानुत्तरबोधौ [क्, ब्; बुद्धबोधौ] परिणामयामि आबोधेर्बुद्धंन् धर्मं सङ्घं शरणंन् गच्छामि उत्पादयामि सम्बोधिचित्तम् [ख्, अ: सम्बोधे] । ततो भगवन्तं निजबीजेन [क्: बीज, ख्, ग्: बीजेन, क्, ब्, ख्, : बीजे] सहैकीभूतं दृष्ट्वा सर्वं त्रैधातुकं स्थावरं जङ्गमं प्रतीत्यसमुत्पन्नं स्वप्नमायाप्रतिबिम्बोपममविचारासहं विचिन्त्य प्रकृतिप्रभास्वरमेव केवलं परिशुद्धमात्मानं भावयेत् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्यनेन दृढीकुर्यात् । पुनः प्रणिधानबलोत्पन्नचन्द्रमसि मं वीक्ष्य तद्रश्मिस्फुरणैर्मञ्जुवज्रमात्मनि प्रवेश्यात्मानं मंकारोद्भवं ध्यायात् शरदिन्दुकराकारं पञ्चचीरकं सर्वाभरणभूषितं वामकरे नीलोत्पलधरं दक्षिणकरे वरदं विश्वकमलचन्द्रासने पर्यङ्कस्थितम् । ततः स्वहृदीन्दौ मंचन्द्रकान्तिमणिप्रभारश्मिभिर्गगनोदरवर्त्तिभिर्जगदर्थं [वर्तिज इन् क्, ग्] कुर्वन्तं देदीप्यमानं [क्, ढ्: दीप्य] तावद् भावयेत् यावत् खेदो न भवति । भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् ओं वाक्येदं नमः । उअपहृदयं वा जपेत् ओं ह्रीः हुं । ततः शताक्षरं पठित्वा मञ्जुवज्राहङ्कारेणोत्थाय तथैव विहरेदिति । षण्मासेन वागीश्वरतामासादयति । सतताभ्यासयोगेन [क्, ख्, अ: सतत्राभ्या, क्: सदाभ्या] इहैव जन्मनि बुद्धत्वमपि साधयति । एवं ध्यानस्थितः पूर्वसेवासप्तलक्षाणि जप्त्वा खड्गादिसिद्धयः साधनीयाः । ततः सोमग्रहे सूर्यग्रहे वा जातिलोहघटितं खड्गं स्वहस्तेन गृहीत्वा चन्द्रमपश्यन् प्द्f ८६, प्. १४४) तावज्जपेद् [ख्, अ: ज्जपेन्मुक्तो] यावन्मुक्तो भवति खड्गविद्याधरो भवति । एवं वज्रचक्रत्रिशूलशरमुद्गरपाशाङ्कुशादीनि [श्र fओउन्द् इन् ख्, क्, ब् ; आfतेर् थिस् अ अब्रुप्त्ल्य ब्रिन्ग्स् श्रुतिधरो मासादयति fरोम् बेलोw] अञ्जनपादलेपतिलकवशीकरणद्रव्यानि मेलयित्वा साधनीयानि । विद्याधरसाधनानि [ढ्, क्, ब्: विद्यारसायनानि, ख्, अ: विद्याधरसायनानि] संस्कृत्य साधनीयानि । क्षीरभक्तेन दधिभक्तेन वा सघृतेन सशर्करेण पात्रं पूरयित्वा हस्तेन चावष्टभ्य [ख्, अ: चावस्तभ्य] जप्त्वा भक्षणीयं पञ्चशतायुर्भवति । माषान् मुखे प्रक्षिप्य जपेदङ्कुरिता भवन्ति तानभ्यवहृत्य [क्, ख्, अ: कृत्व] कविर्भवति श्रुतिधरो वाग्मी मेधावी च भवति । बिल्वानां लक्षहोमेन त्रैलोक्यराज्यमासादयति । यथालब्धसितकुसुमानां चतुर्लक्षं हुत्वा वाक्सिद्धिर्लभ्यते [क्, ढ्, ग्: र्लभते] वागीश्वरसमत्वं च [क्: समम्, ख्, अ: समत्वं, क्, ब्: समत्वं वा] । घृताक्तपञ्चव्रीहिहोमेन [ख्, अ: घृतोक्त] वा चतुर्लक्षमात्रेण यक्षिणीमाकर्षयति पातालकन्यां वा । ब्राह्मीचूर्णं बिडालपदमात्रमष्टशताभिमन्त्रितं प्रभाते मण्डलकं कृत्वा यथाविभवं भगवन्तं सम्पूज्य घृतेनारनालेन वा पिबेत् । वचामर्द्धतोलकप्रमाणं [क्: वाचामर्द्ध, क्, ब्: वचोर्द्ध्व] तथैवाभिमन्त्र्य घृतेन क्षीरेण तैलेन वा मासमेकं पिबेत् जडतागद्गदमूकत्वं विनश्यति । षण्मासेनाश्रुतान्यपि [ढ्: सेनैव अश्रु] शास्त्राणि प्रत्यक्षीभवन्ति न जातु विनश्यन्ति । श्रुतिधरो मत्तकोकिलमधुरस्वरः स्पष्टवाक्यो भवति । प्द्f ८६, प्. १४५) तत्रायं [ठिस् शताक्षर मन्त्र इस् द्रोप्पेद् इन् ग् अन्द् ख्, अ] शताक्षरमन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । ।। आर्यसिद्धैकवीरसाधनम् ।। ७२. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितपद्मोपरि शुक्ल-अकारजचन्द्रे सितधीःकारपरिणतमात्मानं मञ्जुश्रीभट्टारकं सिद्धैकवीरनामानं सर्वाङ्गधवलं पर्यङ्कनिषणमेकमुखं द्विभुजं दक्षिणे वरदं वामे नीलोत्पलधरं दिव्याभरणसुन्दरं विचित्रपरिधानं झटिति निष्पाद्य शिरःकण्ठहृदये चन्द्रस्थ ओं [क्, ख्, अ: ओमित्] आः हुंकारान् पश्येत् । आःकारहुंकारयोर्मध्ये च धीःकाररश्मिभिर्जगदर्थं कारयन् मन्त्रं जपेत् ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय [क्: पञ्च] ते नमः । ।। सिद्धैकवीरसाधनम् ।। प्द्f ८७, प्. १४६) ७३. नमोऽलिमन्मथाय [क्, ब्: मथनाय] । सुन्दरानन्दनिःस्यन्दं शास्तुः सम्भोगविग्रहम् । नत्वा संक्षेपतो वक्ष्ये भृङ्गानङ्गस्य साधनम् ।। आदौ तावद् रक्ताब्जपुञ्जप्रतिमं श्रीहेरुकरूपमात्मानं [क्: मञ्जश्री] निष्पाद्य विज्ञप्तिमात्रं च त्रैधातुकमाकलयय [क्: कल्प्यय] स्वहृदये च सुरक्तषोडशार्द्धदलमहोत्पलकर्णिकायामालिकालिसंक्षेपरूपौ सकलबुद्धगुणानुरक्तावकारहुंकारौ [क्: रक्तौ च हुंका, ढ्, ग्: रक्तौ अंकार] मनसाऽभिलिख्य ततस्ताभ्यामकारहुंकाराभ्यां सुरक्तमधुरमरीचिनिचयं निश्चार्य तेनैव चार्द्रकश्मीरजप्रतिममरीचिनिचयेन सत्त्वभाजनलोकान् विशोध्य तेषां च कायवाक्चित्तैः सह एकीकृत्यानीय तयोरेव अकारहुंकारयोर्बिन्दौ प्रवेशयेत् । ततोऽकारहुंकारपरिणतं [क्: तथा अका, ग्: आका] भ्रमरमिथुनं मसृणकुरुविन्दरत्नोपमं परमकारुण्यंमकरन्दपानमत्तं अनवरतमुक्तातिदीर्घनादहुंकारमधुरविग्रहं [नाद द्रोप्पेद् इन् क्] नैरात्माहेरुकस्वभावं विचिन्तयेत् । ततोऽस्यैव हृदि कौसुम्भरागरञ्जितजलबिन्दुसदृशौ सविषयसूक्ष्माकारहुंकारौ पश्येत् । तदनु तन्मिथुनं प्रश्वासवायुरथारूढं नासिकाविवरेण निःसृत्य त्रैधातुकसंस्थितानां सत्त्वानां [सत्त्वानां द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] कायवाक्चित्तानि विशोध्य गृहीत्वा च पुनराश्वासवायुमारुह्य तनैव पथा स्वहृत्कमलकर्णिकायां प्रविशेत् । प्रविश्य चानीतकायवाक्चित्तानां स्वकायवाक्चित्तैः समतामधिमुञ्चेत् । एवं प्द्f ८७, प्. १४७) पुनः पुनर्भावयेत् यावज्झगिति [क्: यावन्यशीति] व्यक्ततरा [क्: वक्तव्यतरा] प्रतीतिरुपजायते । पश्चात् साध्यस्य साध्याया वा हृदये झगिति रक्ताष्टदलकमलं विभाव्य आत्मनो हृत्कमलकर्णिकायास्तद्भ्रमरमिथुनंन् [क्: मनोहृत्वा] प्रश्वासवायवारूढं [क्: वायवारूढं] नासिकाविवरेण निःसृत्य साध्यनासिकाविवरेण स्वकायवाक्चित्तस्वरूपहृत्कमलकर्णिकायां प्रविशेत् । प्रविश्य तस्य हृदयारविन्दस्य कायस्वरूपेण परागेनात्मानं [क्, ढ्: रागे] धूसरयति [क्: धूषयति] । वाक्स्वरूपं [क्: स्वरूपेण] च मकरन्दं पिबति चित्तस्वरूपं च पुष्करं [ख्: पुस्तकं] खादति । तदनु [क्: ततः] साधकः स्वकीयाश्वाससमीरणाकृष्टं साध्यस्य नासिकाविवरेण निःसृत्य आत्मनो नासिकारन्ध्रेण हृदयमहोत्पलकर्णिकायां प्रविश्य [क्: कायोपविश्य] पतन्तं कम्पयित्वा कायस्वरूपं परागं त्यजन्तं वाक्स्वरूपं मकरन्दं चित्तस्वरूपं पुष्करं चोद्वमन्तं [क्: चोद्धमं, ढ्: चोद्वमन्त्री] चिन्तयेत् । पुनस्तथैव गत्वा तथैव प्रविश्य तथैव गृहीत्वा [क्: गत्वा] तथैव चागत्य तथैव त्यजन्तमुद्वमन्तं च चिन्तयेत् । एवं पुनः पुनर्यावदनुरागं दर्शयति । अनुरागदर्शनाद् विधेयताऽवगम्यते । अवगम्य च यथाभिमतसिद्ध्यर्थं यतेत । अत्र चानया भावनया ललनां नर्मलालसमानसां मदनविह्वलदेहां साधकनामाङ्कवचनप्रबन्धां [क्: ढ्: साधन] रत्युत्सुकां कारयित्वा यदि दोषदर्शनान्नानुरमते तदा महदेव दूषणमापद्यते । तस्मादादावेव सद्विपर्यासविषयोऽवधारणीयः । अवधार्य च भावना विधेयेति । प्द्f ८८, प्. १४८) विधायासादितं पुण्यमलिमन्मथसाधनम् । यदत्युच्चैर्जनस्तेन भूयात् श्रीकरुणाचलः ।। लडहविल-आण हि-अ-अं म-अणालसधुस्सिरं [छाया - लटभवनितानां हृदय मदनालसघूर्णितं कृतं येन । रत्नाकरेण रचितमलिमन्मथसधनं तेन ।।; क्: मव्यनो, ढ्: मव्यानी] क##- अलिमन्महझाणमन्तेण] तेण ।। ।। अलिमन्मथसाधनम् ।। ७. नमो मञ्जुनाथाय [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब् सेए fओल् ३९] । प्रथमं तावत् निराभासीकृत्य सचराचरं तदुद्भूतमात्मानं अष्टवर्षाकृतिं श्वेतवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं भावयन् मञ्जुघोषं नाभिदेशे हुंकारेण सूर्यमण्डलं तदुपरि होकारेण विचित्रोत्पलं तस्योपरि चन्द्रमण्डलं भावयेत् । तदुपरि वज्रतीक्ष्णं कनकवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं दक्षिणे करे खड्गं वामे करे प्रज्ञापारमितापुस्तकं द्वीन्द्रियसमापत्त्या भावयेत् । ओं वज्रतीक्ष्ण सुरतस्त्वं त्वं मनसा जपेत् । स्वदेवतामण्डलचक्रं प्रति भाषयेत् । मञ्जुघोषसमयं इहैव जन्मनि भवति - ओं शूउन्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं ओं वज्राभिषेकं सर्वबुद्धा ददन्तु माम् । ।। वज्रतीक्ष्णभट्टारकस्य साधनं समाप्तम् ।। प्द्f ८८, प्. १४९) ७५. नमो मञ्जश्रिये । श्रीमञ्जुवज्रस्य विधाय रूपं संरक्तवर्णोज्ज्वलरश्मियुक्तम् [क्, ग्: रक्तरश्मिं, ढ्: रक्त, क्, ब्: हर्षरश्मिं, ख्, अ: रश्मिपुञ्जं] । निर्वर्त्य [ख्, अ: निर्वृत्य, क्, ग्: निवृत्त] सम्यक् स्वरषोडशानि सञ्चिन्त्य वज्रं हृदि पद्ममध्ये ।। बन्धूकपुष्पाकृतितुल्यरूपा आलम्बनीयाः खलु षट्पदाख्याः । निःश्वासवातेन शनैरशेषा निश्चारणीया निजनासयाऽमी [क्: नाशमामि, क्, ब्: नामयानि, ख्: नाशयायी] ।। सञ्चिन्त्य साध्यं पुरतः स्थितं च कृताञ्जलिं घूर्णितनेत्रयुग्मम् [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पूर्णित] । नासापुटेनैव शिलीमुखास्ते साध्यस्य भाव्या हृदये विशन्तः ।। आचूषयन्तो [Fरोम् आचूषयन्तो तो थे एन्द् ओf थिस् साधन इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् क्, ब् अन्द् ख्] हृदि पद्मलीनं [क्: पद्मनीलं] तस्यैव चेतो मकरन्दमार्यैः । निष्क्रम्य तस्माच्च पुनर्विशन्तः तत्रैव चिन्त्याः [क्: चित्राः] खलु लीयमानाः ।। विधानमेवं स्थिरयुक्तचित्ताः कुर्वन्ति ये सन्ध्यचतुष्टयं [ढ्: चतुर्षु यन्त्र] तु । प्द्f ८९, प्. १५०) आखण्डलं चापि चतुर्दशोर्द्ध्वैर्दिनैरलं [ख्, अ: र्द्दशाद्वै, ढ्: र्द्दशार्द्धै] ते [क्: नैरनन्ते, ढ्, ग्: नैवनन्ते] वशमानयन्ति ।। लब्धं मया सद्गुरुसन्निकाशात् श्रीमञ्जुघोषैकविधानमेतत् । इत्यत्र किञ्चिन्न विकल्पनीयं भवेदिदं किं न च सम्भवेद् वा ।। आकृष्टिमेतां खलु चित्तमंज्ञां शुभाकराख्येन यथोपदिष्टाम् । कुर्वन्तु सन्तः परिमुच्य सर्वं कृता मयाऽस्य गुरुणापि [क्, ग्: मया सद्गु, ढ्: मयास्मद्गु] चैषा ।। यन्मेऽत्र किञ्चित् कुशलं सुनिर्मलं प्राप्तं लिखित्वा वरषट्पदाष्टम् । तेनैव सत्त्वा निखिला भवन्तु [ख्, अ: भवन्तं] श्रीमञ्जुनाथेन सहैव [ख्, अ: सहैक] युक्ताः ।। ।। कृतिरियमाचार्यशुभाकरपादानाम् [ग्: कृतिराचार्य] ।। एतानि साधनवराणि मया लिखित्वा सर्वेण यत् कुशलमाप्तमतीव [क्, ढ्: मवाप्त] शुद्धम् । तेनैष लोक इह सौख्यकरं जिनत्वं प्राप्नोतु हीनभवभीतिरतिप्रकृष्टः [क्: भीतिप्रकृत्यः] ।। ।। वश्याधिकारमञ्जुश्रीसाधनम् [क्: वश्याधिको] ।। प्द्f ८९, प्. १५१) ७६. मञ्जुश्रीसाधनं शुद्धमधुना साधु कथ्यते [क्: शुद्धमधु कथ्यते] । संक्षिप्तमतिविस्पष्टमज्ञानतिमिरापहम् ।। पूर्वोक्तविधानेन स्वहृच्चन्द्रे [ख्: द्रोप्स् स्वहृचन्द्रे] पीतमुःकारपरिणतं मञ्जुकुमारं त्रिमुखं षड्भुजं कुङ्कुमारुणनीलसितदक्षिणेतरवदनं सत्त्वपर्यङ्किनं खड्गबाणवरदं दक्षिणकरत्रयं प्रज्ञापारमितापुस्तकनीलोत्पलचापवद् [ख्, अ: चापवाम] वामकरत्रयं सशृङ्गारकुमाराभरणनिवसनादिकं नानापुष्पमहाशोभाचीरत्रयविराजितं तथागतपरमाणुपरिघटितमात्मानं ध्यात्वा ओं मुः इति मन्त्रं जपेत् । ।। मञ्जुश्रीसाधनम् ।। ७७. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं पद्मे चन्द्रमण्डलोपरि सितबिन्दुं विभाव्य स्फुरणादिपूर्वकं तत्परिणामेन सितधीःकारजं केवलमेव सितं अरपचनमञ्जुश्रियं स्वबीजहृदये विचिन्त्य ओं धीः स्वाहेति मन्त्रं जपेत् । ।। इति विद्याधरपिटकीयसंक्षिप्तमञ्जुश्रीसाधनम् ।। प्द्f ९०, प्. १५२) ७८. विदध्यादादितो मन्त्री बुद्धादीनां प्रपूजनम् [क्, ढ्, ख्, अ: दोनाञ्च पूज] । पुण्यानां परिणामाद्यं ततो मैत्र्यादिभावनाम् ।। हृच्चन्द्रबिम्बमध्यस्थं मन्त्री बिन्दुं विचिन्तयेत् । दिवाकरकरोत्सृष्टहिमबिन्दुसमप्रभम् ।। तद्ब्बिन्दुकिरणैर्ध्यायात् प्रतिरोमविनिर्गतैः । जगत् सर्वं वितस्त्यादिक्रमेण [क्, ख्, अ: वितम्भ्यादि] विषदीकृतम् ।। सितधीःकाररूपं च बिन्दुमन्तर्गतत्विषम् । दृष्टारपचनं पश्येत् तत्सर्वपरिणामतः ।। अन्तर्निहितधीःकारं हृदि दृष्टेन्दुमण्डलम् । नासया निःसरेत् [क्, ढ्, ग्: निःसरत्पश्यत्] पश्चात् तन्मरीचिकदम्बकम् ।। मञ्जुघोषाकृतीन् सत्त्वान् ध्यायादुच्छ्वासवायुना । निःश्वासवायुना पश्चाद् धीःकारे संहरेदमून् ।। स्वाहान्तं प्रणवाद्यं तु मन्त्रबीजाक्षरं जपेत् । शरच्चन्द्रकराकारं हृच्चन्द्रमण्डलस्थितम् ।। ।। विद्याधरपिटकप्रतिबद्धमञ्जुघोषसाधनम् ।। प्द्f ९०, प्. १५३) ७९. प्रदीपकलिकाकारःनिर्माणाब्जेन्दुमध्यगः [ख्, अ: कलिकालो] । हंकारद्रावको वीरो रविगुप्तेन [क्: आव] देशितः ।। हुं आः प्रज्ञावृद्ध्यधिकारः [ख्, अ: वृद्धिकार] । झटिति मञ्जुश्रीयोगमालम्ब्य नाभौ चन्द्रमण्डलोपरि सितबिन्दुं प्रदीपकलिकाकारं सरश्मिकं विचिन्त्य शिरसि सितहंकारमनाहतं [ढ्: हुंकार] लम्बमानमस्तकं सरश्मिकं ध्यायात् । तदनु बिन्दुरश्मिना सञ्चोद्य द्रवीभूतेन [क्: भूतेनाहं, ख्: भूते हं] हंकारेण तं बिन्दुमाप्लावयन् स्थिरचित्तो मन्त्री न चिरेण प्रज्ञामभिवर्द्धयतीति । नाभिदेशोपरि व्यक्तरक्तधर्मोदयान्तरे । पञ्चारनीलदम्भोलिकरोरटोद्भासिततेजसः ।। सितहंकारतो जातं शिरः सन्धिविनिर्गतम् । पश्येन्नादं [क्: पश्येन्नाहं] नभोव्यापिधूम्रहंकारसम्भवम् ।। नादो रश्मिरेखा । ।। इति प्रज्ञावृद्धिविधिः ।। प्द्f ९१, प्. १५४) ८०. गुरुपादं सदा नत्वा वज्राचार्यं तथैव च । प्रणम्यादौ लिखिष्यामि मञ्जुश्रीर्येन सिध्यति ।। सत्त्वपर्यङ्कमासीनो हृदीन्दावःकारभूषितम् [क्, ब्: वं ; क्: भूतो, ढ्: भूषिते, क्, ब्: भूषिताः] । शङ्खकुन्दोज्ज्वलं [ख्, अ: कुण्डो] बीजं विश्वरश्मिसमाकुलम् ।। तैर्न्निष्पन्नाः सम्बुद्धगुरुबोधिसत्त्वा [क्, ब्: सम्बद्धं गुरुबद्धं बोधिसत्त्वमहर्द्धिकाः] महर्द्धिकाः तान् दृष्ट्वा पूजयेदनेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं । ततः - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। आबोधेः [ख्, अ: आबोधौ] शरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । बोधौ चित्तं करोम्येष स्वपरार्थप्रसिद्धये ।। उत्पादयामि [क्, ख्, अ: अद्द्स् परमं अfतेर् उत्पादयामि] वरबोधिचित्तं निमन्त्रयाम्यहं [ख्: मि अहं, ढ्: मि अत्र, ग्: मि बहु, क्, ब्, ख्, अ: मि अहु] सर्वसत्त्वान् । इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। इति । प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेदनेन मन्त्रेण ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । प्द्f ९१, प्. १५५) बीजं मायोपमाकारं [क्: अद्द्स् विचिन्त्य अfतेर् यमाकारं] त्रैधातुकमशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः [आfतेर् थे सेचोन्द् लिने क् हस् - न चोपलभ्यते चैव यथामाया हि सर्वतः ।] । न चोपलभ्यते चैवं सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इति अधिमोक्षं कुर्यात् । ततोऽनादिकालीनमसत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावशुद्धिमधिमुञ्चेत् [क्, ढ्, ग्: शुद्धमित्यधि] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति । ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं खड्गं तत्त्सरुमध्ये [क्, ब्: सत्सरुक, क्: सत्सनु] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पूर्वोक्तबीजं तत्सर्वपरावृत्त्या मञ्जुश्रीरूपमात्मानं विचिन्तयेत् अहमेव सर्वजगत्पतिरिति पद्मचन्द्रासनस्थं सत्त्वपर्यङ्कसमासीनं शशिप्रभमनेककिरणस्फुरणैर्व्याप्तनभःस्थलं विचित्रपरिधानं [क्, ढ्, ग्; विचित्रवस्त्र] जगदानन्दस्वरूपं शुक्लवर्णं मनोरमं पञ्चचीरं महावीरं सर्वालङ्कारभूषितं दक्षिणे उद्यतखड्गकरं वामहस्तेन हृदि गृहीतपुस्तकम् । ततो मुद्रां बध्नीयात् । हस्तद्वयेन सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीभ्यामनामिकानखौ [ख्: तर्जन्यौ विधाय, क्, ब्: तर्जन्यौ अना] पिधाय उत्पलवद् विकचसंस्थिते हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्वसु विन्यस्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: न्यस्य] मन्त्रेण पश्चान्नाभेरधो भ्रुंकारेण [क्, ढ्: ब्रुंका] शुक्लवर्णमश्वत्थपत्रसदृशं चिन्तयेत् चन्द्रमण्डलम् । तस्योपरि अष्टमस्य चतुर्थं प्रथमषोडशेन भूषितं [भूषितं इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] सप्तमस्य प्द्f ९२, प्. १५६) द्वितीयेन प्रथमं चतुर्थेन च भूषितं तन्निष्पन्नां पङ्कजकलिकां नाभेरुपरि हंकारेण विकसितां चिन्तयेत् । तस्योपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपर्यङ्गुलान्तरं त्यक्त्वा षडरचक्रं [क्, ढ्, ग्: षडार] सतेजः तस्यारेषु द्वादशमत्राणां युग्मयुग्माक्षरं [ग्: युगयुगा] न्यसेत् । प्रत्येकारस्योपरि [क्, ब्: काक्षर] मूलमन्त्रस्यैकैकाक्षरं विन्यस्य चक्राभ्यन्तरवरटके धीःकारं सकिरणं निश्चलं भावयेत् । बाह्यवरटके कालियोगं समुज्ज्वलं [ग्: मुज्वलद्गनलमा] ङञणनमाक्षररहितं चिन्तयेत् । पुनरूर्ध्वतोऽङ्गुलमन्तरं [क्: सम] त्यक्त्वा चन्द्रमण्डलं तस्योपरि अरपचन इति दृष्ट्वा शीघ्रतरं चक्रं भ्रमद् भावयेत् । षण्मासान् यावत् जपेदनेन मन्त्रेण ओं वज्रतीक्ष्ण मुः [क्, ढ्, ग्: हुं, ख्: ध्वं, क्, ब्: अं] । प्रतिदिनमयुतमेकं जपेत् । ततो जडोऽपि वाक्पतिर्भवति मेधावी [क्: ओमित्स् मेधावी धराधिपतिर्भवति] ग्रन्थसहस्रं गृह्णाति अविच्छिन्नसंस्कृतवक्ता महाकविः सर्वशास्त्रपारगः । सिद्धे सति खड्गविधाधराधिपतिर्भवति [क्, ब्: धरो भवति] विद्याधरीभिः सह क्रीडति । इदं [इदं बोद्धव्यं द्रोप्पेद् इन् क्, ब्, ख्, अ] चक्रवरं गूढमाचार्योपदेशेन् बोद्धव्यम् । प्रज्ञाचक्रमिदं श्रेष्ठं लिखित्वा यः फलोदयः । तेन लोकः समस्तोऽयं मञ्जुश्रीपदमाप्नुयात् ।। ।। प्रज्ञाचक्रमिदं मञ्जुश्रीभट्टारकस्य साधनं समाप्तम् [ठे चोलोफोन् इस् रेअद् इस् रेअद् अस् नामसङ्गीत्यास्नायेन सिद्धप्रज्ञाचक्रवरलब्धं समाप्तं इन् क्, ढ्, ग्, ख्, अ अन्द् अस् मञ्जश्रियप्रज्ञाचक्रं समाप्तं इन् ख्] ।। प्द्f ९२, प्. १५७) ८१. नमो [ग्: रेपेअत्स् fरोम् थे बेगिन्निन्ग् तो मञ्जुश्रीरूपमात्मानं भावयेत्] मञ्जुश्रिये । तत्रेयं धर्मशङ्खसमाधिः । सितवर्त्तुलवारुणमण्डलोपरि मकेशराष्टदलपद्मवरटके मरणापगताः [क्: मपनाय तीः, ढ्: मरणाय गताः] सर्वधर्मा इति द्योतकमंबीजनिष्पन्नं द्विभुजं शुक्लवज्रपर्यङ्कोपरि समाधिहस्तं कुमाराभरणं पञ्चचीरं स्वच्छनिर्मलज्ञानस्वभावं मञ्जुश्रीरूपमात्मानं भावयेत् । स्वहृच्चन्द्रोपरि पद्मे खंकारेण [ख्, अ: वं] शङ्खं तन्मध्ये ओं वज्रजिह्व रं इति वज्रजिह्वां जिह्वोपरि रक्तपद्मे समाधिसमापन्नममिताभबुद्धं तदुपरि तालुनि [क्, ख्: तालुनं] वंकारमधोमुखं अमृतबिन्दुं स्रवन्तं एवमनुक्रमेण पक्षमासषण्मासपर्यन्तं भावयेत् । सिद्धौ लब्धनिमित्तो मण्डलमालिखेत् । बाह्यतश्चतुरस्रं चतुर्द्वारं द्वारपालसमन्वितं लास्या-माल्या-गीता##- तदभ्यन्तरे वर्तुलं शुक्लैकरेखावृतं अरं [क्, ख्, अ: अर्द्धारं] तन्मध्ये शुक्लपद्मं एवं लिखित्वा कार्तिकफाल्गुनवैशाखादिपौर्णमास्यां पूजानैवेद्यादिपूर्वकं बलिं दत्त्वा समाहितो मण्डलमध्ये वज्रपर्यङ्केनोपविष्टो मञ्जुश्रीरूपपरावृत्तममिताभबुद्धरूपमात्मानं धर्मधातुसमं प्रभास्वरं भावयेत् । ततः सर्वतथागतानां कायवाक्चित्तमुद्राः सर्वदिगायाताः स्वकायवाक्चित्तेषु प्रविष्टा दृढीभूता इति स्थिरचित्तः स्वहृच्चन्द्रपद्मस्थितं प्द्f ९३, प्. १५८) शङ्खं स्पष्टं पश्येत् । तं परिनिवार्यावस्थितसर्वाक्षरस्वभावकेशरबिन्दुभ्यो वाक्परमाणवः कण्ठदेशं प्राप्य स्वररूपा भवन्ति । स्वरान्नादो नादादक्षररूपा जिह्वामासाद्य वज्राकृतिपरम्परया निःशेषाकाशद्योतनकराः सर्वाकाशस्फुरन्नादावरणषोडशघोषाकारास्ताः [क्, ढ्, ग्: स्फुरन्नाना का] पश्यन् घोषेण पूरयन् गगनं ओं वाक्येदं [क्: बाह्येद] नम इति मन्त्रं जपेत् । पर्यङ्कमभिनन्दन् सकलां रात्रिं जपतश्च सिद्धिनिमित्तानि भवन्ति । जिह्वया रश्मयः स्फुरन्ति । सिद्धौऽसीति [ख्, अ: सिद्धे सति] शब्दश्च श्रूयते । ओष्ठाद् दन्तेभ्यश्च विचित्रा रश्मयो निश्चरन्ति । ततः प्रभृति यथाचिन्तितपदवाक्यवृत्तगाथामन्त्रविद्याहृदयादीनि शङ्खादयत्नत एवं निश्चरन्ति । अनधिगतानि च शास्त्राण्यधिगच्छति करोति च । सर्वज्ञत्वं चाचिरादेव भवति । ।। इति धर्मशङ्खसमाधिमञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f ९३, प्. १५९) ८२. नमो मञ्जुश्रिये । प्रथमं तावत् साधकः प्रातरुत्थाय मुखशौचादिकं कृत्वा ध्यानगृहं प्रविश्य सुखासने पर्यङ्केनोपविश्य स्वहृत्पद्मचन्द्रे रक्तगौरमुःकारं भावयेत् । ततस्तन्मरीचिसञ्चयैरङ्कुशाकारैराकृष्य भगवन्तं वक्ष्यमाणवर्णमुखभुजचिह्नासनोपेतं पुरतो विभाव्य मनोमयपुष्पधूपादिभिः सम्पूज्य तदग्रतः पापदेशनादिकं सर्वं विधाय मैत्र्यादिब्रह्मविहारचतुष्टयं विभाव्य [Fरोम् थे बेगिन्निन्ग् तो चतुष्टयं विभाव्य इस् wरित्तेन् दिffएरेन्त्ल्य इन् ख्, अ: अस् fओल्लोwस् :- पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदि पद्मचन्द्रे रक्तगौरं मुकारं भावयेत् । तद्रश्मिनाकृष्य भगवन्तं पुरतो विभाव्य ततो पुष्पादिभिः सम्पूज्य तदग्रे पापदेशनादिकं सर्वं विधाय चतुर्ब्रह्मविहारीं विभाव्य] सर्वधर्मशून्यतामामुखीकृत्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । तत आकाशे हुंकारेण पञ्चसूचिकं वज्रं सबीजं विभाव्य तद्रश्मिभिः यथायोगं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरं वज्रारं वज्रमयीं भूमिमारसातलमवलम्ब्यं वज्रमयरश्मीभूय वज्रप्राकाराद् बहिर्गन्धादिरूपेणावस्थितं पश्येत् । तदनन्तरं वज्रप्राकाराभ्यन्तरे ह्रीःकारेण पद्मं पद्मोपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि रक्तगौरवर्णं मुःकारमनेकबुद्धस्फुरणसंहरणाकारं विभाव्य तत्परिणतं मञ्जुश्रीभट्टारकं रक्तगौरं पद्मचन्द्रोपरि वज्रपर्यङ्कनिषणम् प्रथममुखं रक्तं दक्षिणं नीलं वामे शुक्लं इति त्रिमुखं हस्तचतुष्टयेन यथायोगं प्रज्ञाखड्गधनुर्बाणयोगिनं रत्नकिरीटिनं द्वात्रिंशल्लक्षणाशीत्यनुव्यञ्जनविराजितं प्द्f ९४, प्. १६०) कुमारं कुमाराभरणभूषितमात्मानं विभाव्य हृदयपद्मचन्द्रोपरि [Fरोम् हृदयपद्म० मक्षोभ्यमौलिनमात्मानं विचिन्त्य इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क् अन्द् ग्] सत्त्वपर्यङ्कनिषणां सत्यवतीं शुक्लां वामे स्पर्द्धया घण्टाधरां दक्षिणे [क्: दक्षिणेभ्य] हृत्द्युत्कर्षणयोगेन वज्रधारिणीं ऊर्णायां तथैवावस्थितां रत्नवज्रीं पीतां करद्वयेन शिरसि पुष्पमालां बध्नयन्तीं कण्ठे पद्मवज्रीं रक्तगौरां वामेन सगर्वगृहीतपद्मनालां दक्षिणे तत्पत्रविकासिनीं पूर्ववदेवावस्थितां मूर्द्धनि कर्मवज्रीं हरितवर्णां त्रिसूचिकवज्रान्वितहस्तद्वयेनात्मीयमूर्द्धानं धारयन्तीं तथावस्थितां विभाव्य ओं वज्राङ्कुश जः ओं वज्रपाश हुं ओं वज्रस्फोट वं ओं वज्रावेश होः इत्येभिर्मन्त्रैः पद्मचन्द्रोपरि यथाक्रमं ज्ञानमण्डलमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य वज्रमुष्टिद्वयं [क्: च मुष्टि] बद्ध्वा तर्जनीकनिष्ठाभिः शृङ्खलां कृत्वा रचितवज्रचक्रमुद्रया उत्तानतः स्वमुखव्यवस्थापितया अर्घ्यपाद्यपुष्पधूपादिभिः [क्: पुष्पादिभिः] सम्पूज्य झटिति स्वशरीरे प्रवेशयेत् । तदनु सर्वतथागताभिषेकपूर्वकमक्षोभ्यमौलिनमात्मानं विचिन्तयेत् [क्, ग्: विचिन्त्य] । मन्त्रः ओं सर्वधर्माभावस्वभाव विशुद्धवज्र अ आ अं अः प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्मा यदुत सर्वतथागतज्ञानकायमञ्जुश्रीपरिशुद्धितामुपादायेति अ आः सर्वतथागतहृदय हर हर ओं हुं ह्रीः भगवन् ज्ञानमूर्तिवागीश्वर महावाच सर्वगगनामलसुपरिशुद्धधर्मधातु ज्ञानगर्भ आः इति मन्त्रेणादिमध्यावसानाधिष्ठानपूर्वकं प्द्f ९४, प्. १६१) नामसङ्गीतिं [क्: रेअद्स् भट्टारिकां अfतेर् सङ्गीतिं] प्रत्यहं प्रतिसन्ध्यं त्रीन् वारान् एकवारं वा पर्यङ्कमभिनन्दन् समाहितः सन् पठेत् । एवं तावत् पठेद् यावत् सिद्धिनिमित्तानि [क्: सिद्ध] न पश्यति । तदनन्तरं यथातन्त्रं सिद्धेरुपायमनुतिष्ठेदिति । ।। आर्यनामसङ्गीतिसाधनं समाप्तम् ।। ८३. नमः श्रीमञ्जुवज्राय । भूत्वा श्रीमञ्जुवज्रोऽहं कुर्यां सर्वार्थसम्पदम् । सत्त्वानां भ्रमदृष्टीनामित्यादौ परिभावयेत् ।। हृच्चन्द्रे न्यस्य [क्: न्यस्तमन्त्रेभ्यः] मंतत्त्वं पूजयित्वाऽभिवन्द्य च । गुरुं सम्बुद्धसन्मूर्तिं गच्छेत् त्रिशरणादिकम् ।। रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। स्वभावाभावतः शून्यं निर्निमित्तमहेतुकम् [क्: अनि०] । प्रणिधिरहितं सर्वं वस्तूहापगमान्मतम् ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । प्द्f ९५, प्. १६२) त्र्यस्रं [क्: न्यभ्रं, ढ्: न्यग्रं] शुक्लोच्चसंस्थानं विश्वाब्जवज्रमध्यगे । चैत्यं विभाव्य सम्बुद्धं वज्रसत्त्वं सविद्यकम् ।। प्रवेश्यास्येन तस्यैव [क्: न तस्य] स्वचित्तं वज्रनिर्गतम् । त्र्यक्षरीभूतमब्जे [क्: मब्जन्तु] तु होःकारद्वयरञ्जितम् ।। तत्प्रभाभिस्तु तत्कायं विलीनं चिन्तयेत् ततः । चन्द्रारुणरसावेशमललादिषु [ढ्: कलला] संभृतम् ।। स्थगितसर्वदिग्देव्यश्चोदनागीतितत्पराः । उत्थानाय विचिन्त्यात्मजगत्सौख्यप्रसिद्धये ।। त्वं वज्रचित्त भुवनेश्वर सत्त्वधातो त्रायाहि मां रतिमनोज्ञमहार्थकामैः । कामाहि मां जनकसत्त्व महाग्रबन्धो यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ ।। त्वं वज्रकाय बहुसत्त्वप्रियाङ्कचक्रबुद्धार्थबोधिपरमार्थहितानुदर्शी [क्: परार्थ] । रागेन रागसमयं मम कामयस्व यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ ।। त्वं [ठिस् श्लोकैस् द्रोप्पेद् इन् क्] वज्रवाच सकलस्य हितानुकम्पी लोकार्थकार्यकरणे सदा सम्प्रवृत्तः । कामाहि मां सुरतचर्य समन्तभद्र यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ ।। प्द्f ९५, प्. १६३) त्वं वज्रकाय समयाग्र महाहितार्थ सम्बोधिवंशतिन्नकः समतानुकम्पी । कामाहि मां गुणनिधिं बहुरत्नभूतं यदीच्छमे जीवितं मञ्जुनाथ ।। ततोऽपि भगवन्तं तद्देवीगीत्यनुरोधतः । मायाबद्धस्तु संचिन्त्य मन्तार्थं च विभावयेत् ।। स्फुरद्बुद्धौघनिर्माणप्रसाधितजगत्त्रयः । स्वतत्त्वोद्भवचिह्नोत्थमञ्जुवज्रः [क्: चिह्नार्थं] स्वयं भवेत् ।। कुङ्कुमारुणसंमूर्तिर्नीलसितत्रयाननः । भुजद्वयसमाश्लिष्टस्वभविद्याधरास्यधृक् ।। खड्गबाणभुजश्चापनीलोत्पलपरिग्रहः । विश्वदलाब्जचन्द्रस्थो वज्रासनशशिप्रभः ।। भवसङ्गाद् हि संसारः सममङ्गोविरागकृत् [ग्: सङ्गे] । श्रीमञ्जुवज्रसर्वात्मा सर्वां मायां विचिन्तयेत् ।। ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहम् । ततः प्रवेशयेद् बीजैश्चक्षुरादिषु सत्प्रभैः । क्षिं [क्, ढ्: हुं] यं खं स्कंमित्येभिः सञ्जीवार्थोपसाधनम् ।। क्षितीशकुलिशाकाशलोकेशस्कम्भिभद्रकान् । यद्वज्रायतनान्येव सौरिणां मण्डलं स्थितम् ।। स्वशिरःकण्ठहृच्चन्द्रे [क्: कण्ठचन्द्र] ओं आः हुं मन्त्रसत्प्रभैः । कायवाक्चित्तवज्रैस्तु मन्त्राधिपतिभावनम् [क्, ढ्: साधनं] ।। प्द्f ९६, प्. १६४) ओं सर्वतथागतकायवज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतवाग्वज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतचित्तवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । त्रिवज्रलक्षणं वीक्ष्य हृज्ज्ञानसत्त्वबीजतः । सर्वाशावर्त्तिसम्बुद्धविद्यार्र्चिःकुलसेकभृत् [ढ्: सैक] ।। चक्षुःकायाद्यधिष्ठानस्वमन्त्रोद्भवभासिनीम् । शिरोहृन्नाभिगुह्ये चरणे कायादिवज्रिभिः ।। पश्येद् ओंहुमिति स्वा-आहाख्यैः [क्: स्वमाख्यैः] पञ्चाङ्गसत्प्रभाम् । कायेशाक्षोभ्यरत्नेशामिताभामोघसिद्धिभिः [क्: कायेना] ।। वज्राब्जयोगसम्भूतान् [वज्राब्ज भावात्मकोऽहं इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ग्] सर्वदिग्भ्यः सुसंस्थितान् । संबुद्धान् संजपेद् योगी रूपवज्रादिभिस्तथा ।। ओं सर्वतथागतपूजावज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतानुरागेण वज्रस्वभावात्मकोऽहम् ।। सर्वधर्मैस्तु [क्: ओमित्स् सर्वधर्मैस्तु बुद्धकाय नमो नमः] यं देवं प्रतिशब्दसुशब्दकैः । स्वाहङ्कारपरावेशे स्वमनोऽधिपदैवतम् ।। नमस्ते वरदवज्राग्र भूतकोटि नमोऽस्तु ते । नमस्ते शून्यतागर्भ बुद्धबोधि नमोऽस्तु ते ।। बुद्धराग नमस्तेऽस्तु बुद्धकाय नमो नमः । बुद्धप्रीति नमस्तुभ्यं बुद्धमोद नमो नमः ।। प्द्f ९६, प्. १६५) बुद्धस्मित नमस्तुभ्यं बुद्धहास नमो नमः । बुद्धवाच नमस्तेऽस्तु बुद्धभाव नमो नमः ।। अभवोद्भव नमस्तेऽस्तु नमस्ते बुद्धसम्भव । गगनोद्भव नमस्तुभ्यं नमस्ते ज्ञानसम्भव ।। मायाजाल नमस्तुभ्यं नमस्ते बुद्धनाटक । नमस्ते सर्वसार्वेभ्यो ज्ञानकाय नमोऽस्तु ते ।। विश्वमारविदन्यच्च दहनं सोक्तपञ्चकम् । त्र्यक्षरैरमृतं भुक्तं कायवाक्चित्तशुद्धिकृत् ।। हेतुशक्तिरचिन्त्या हि रागादिविगतभ्रमः [क्: रागादिवशतं, ग्: रोगादिवेशतः] । एष्वेव च परैर्बोधिं प्राप्नोति हि जगौ मुनिः ।। त्र्यक्षरान्तर्गतं [क्: अक्षरा] मन्त्रं स्फुरत्कायादिवज्रिभिः । आकाशं व्याप्य मन्त्रान्ते संहरंस्तं जपेत् सुधीः ।। एवं जपन् खेदे तु मूर्ध्नीन्दौ प्रणवार्द्रतः । आप्यायने प्रयात्याथ बोधिचित्तं जपेत् पुनः ।। स्वप्नमायादिवत् सर्वं सर्वं कार्यं जगद्धितम् । मञ्जुवज्रत्वनिष्पत्तौ भावयेदनिशं प्रभुम् ।। कृतपूजादिको मन्त्री सज्जने जातसस्पृहः । त्र्यक्षराहितसम्बुद्धं ध्यायात् कायादिकल्पितम् ।। प्रज्ञोपायात्मकं तत्त्वं जगदेतेन वञ्चितम् । जगतस्तत्त्वनिष्पत्तौ प्रणिधानं तु बृंहयेत् ।। श्रीमतो मञ्जुवज्रस्य भावनाप्तशुभादतः । मञ्जुश्रीज्ञानकायः स्यां जगत्सर्वभूतप्रदः ।। प्द्f ९७, प्. १६६) यदा च द्रष्टुकामः स्यां प्रष्टुकामश्च [क्: कायस्य] किञ्चन । दशदिग्व्योमपर्यन्तं [क्: पर्यन्त] सर्वसत्त्वार्थसाधने । यथा चरति मञ्जुश्रीः सैव चर्या भवेन्मम ।। यावती प्रथमा कोटिः संसारस्यान्तवर्जिता । भावयन् सत्त्वहितायैव चरिष्याम्यमृताक्षरीम् [क्: चरियस्यमृताक्षरी, ढ्: चरिष्यामि मृताक्षरीं] ।। यावन्तः सर्वबुद्धा वै निर्वृता लोकबान्धवाः । तेषां च शासनार्थं तु चरिष्यामि युगे युगे ।। बालदारकरूपेण विचरिष्यामि सर्वतः । मन्त्ररूपेण सत्त्वानां विनश्यामि तदा तदा ।। व्युत्थाय मञ्जुनाथस्य वहन् गर्वं समाहितः । सर्वदैवतरूपांस्तु विषयानुपान्तं जपेत् ।। शुद्धेन्द्रियप्रयोगेन त्रिमुखान् षड्भुजांस्तथा । चक्रवज्रमहारत्नपद्मखड्गधरायुधान् ।। रूपशब्दमहागन्धरसस्प्रष्टव्यधार्मिकान् । कायकुलिशरत्नेशामिताभामोघभावजान् ।। पञ्चविषयरूपांस्तु सर्वबुद्धावबोधतः । स्वाधिदैवतयोगेन स्वपरांश्चैव पूजयेत् ।। भोजनं शयनं स्नानमासनं स्थानमेव च । स्वाधिदैवतयोगेन सर्वमेवं प्रकल्पयेत् ।। प्द्f ९७, प्. १६७) संक्षेपाच्चतुरङ्गस्य लिखितार्थसुभाषितः । मञ्जुवज्रोऽस्तु लोकोऽयं स स्यात् सौख्यफलप्रदः ।। भावनाखिन्नो [ठिस् प्रोसे पोर्तिओन् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्, अ] मन्त्रं जपेत् ओं वाक्येदं नमः । उपहृदयं वा जपेत् ओं ह्रीं हुं । ।। इति मञ्जुवज्रसाधनम् ।। ८४. नमो मञ्जुनाथाय । प्लीं [ढ्, अ: थ्रीं] नाम सर्वकार्यसमर्थः परमगुह्यतमः सार्वकर्मिक एकाक्षरो नाम विद्याराजोऽनतिक्रमणीयः सर्वसत्त्वानां अधृष्यः सर्वसत्त्वानां मङ्गलः सर्वसत्त्वानां साधकः सर्वमन्त्राणां [क्: कर्माणां] प्रभुः सर्वलोकानां ईश्वरः सर्ववित्तेश्वराणां मैत्र्यात्मकः सर्वविद्विष्टानां [क्, ढ्, अ: सिद्धिष्टानां] कारुणिकः सर्वजन्तूनां नाशकः सर्वविघ्नानाम् [क्: विद्यानां] । संक्षेपतो यथा यथा प्रयुज्यते तथा तथा करोति । असाधितोऽपि सर्वकर्माणि करोति । मन्त्रं जपन् यं स्पृशति स वशो भवति । वस्त्रमभिमन्त्र्य प्रावरेत् सुभगो भवति । दन्तकाष्ठमभिमन्त्र्य भक्षयेद् दन्तशूलमपनयति । श्वेतकरवीरकाष्ठं सप्त वारानभिमन्त्र्य भक्षयेत् अप्रार्थितमनुलभ्यते [क्, ढ्: मन्नं लभेत्] । अक्षिशूले प्द्f ९८, प्. १६८) सैन्धवं चूर्णयित्वा सप्त वारानभिमन्त्र्य अक्षि पूरयेत् अक्षिशूलमपनयति । गजविष्टोत्थितगर्जनसम्भवां छत्रिकायां किंशुकपत्रं बद्ध्वा मृद्वग्निना पक्वां शुष्कलापितां सुखोष्णां सैन्धवचूर्णतां कृत्वा सप्त वारानभिमन्त्र्य कर्णौ पूरयेत् तत्क्षणादुपशमयति । प्रसवनकाले स्त्रिया गूढगर्भायाः शूलादिभूताया आटरुषमूलं [क्: आढवज्र] निष्प्राणकोदकेन पिष्ट्वा नाभिदेशे लेपयेत् सुखेन प्रसवति । कष्टशल्यं वा पुरुषं पुराणघृतमष्टशतवारानभिमन्त्र्य पाययेत् लेपयेच्च तत्प्रदेशं तत्क्षणादेव निःशल्यं [क्, ग्: शल्यं] करोति । अजीर्णविसूचिकातिसारे शूले च सौवर्चलं वा लवणं सप्त वारानभिमन्त्र्य भक्षयेत् तस्माद् व्याधितोधीन् मुच्यते तदहनि स्वस्थो भवति । प्रसवधर्मिण्याः प्रसवकाङ्क्षिण्या अश्वगन्धामूलं गव्यक्षीरेण पिष्ट्वा आलोड्य पञ्चविंशतिजप्तेन ऋतुकाले पाययेत् परदारवर्जितेन स्वपत्नीमभिगम्येत जनयति सुतम् । एकाहिकद्व्यहिकत्र्यहिकचातुर्थकसततनित्यज्वरेषु पायसं घृतसंयुक्तं अष्टशतमन्त्रितं भक्षयेत् स्वस्थो भवति । डाकिनीग्रहगृहीतेषु आत्ममुखं अष्टशताभिमन्त्रितं कृत्वा निरीक्षयेत् स्वस्थो भवति । बालमातरं [ढ्, अ: मातल] पूजनवेतालकुमारग्रहादिषु [क्: युतेन, ढ्, अ: पुतनि] सर्वमानुषदुष्टवारुणगृहीतेषु [क्, ग्: दारुण] आत्मनो हस्तमष्टशताभिमन्त्रितं [क्: हस्तशत] कृत्वा गृहीतमस्तकं स्पृशेत् स्वस्थो भवति । एकजप्तेनात्मरक्षा द्विजप्तेन महारक्षा त्रिजप्तेन गृहरक्षा चतुर्जप्तेन ग्रामरक्षा पञ्चजप्तेन नगररक्षा एवं यावत् प्द्f ९८, प्. १६९) षड्जप्तेन कटकचक्ररक्षा कृता भवति । एतानि चापराणि क्षुद्रकर्माण्यनुक्तान्यपि करोति । अनेनैव मन्त्रेण स्त्रीः प्रदरादिरोगेषु [क्: पुरदादि] अलम्बुषमूलं क्षीरेण पिष्ट्वा अष्टशताभि मन्त्रितं कृत्वा क्षीरेणालोड्य पिबेत् स्वस्था भवतीति । हान्तरान्तसमायुक्तसान्तामीस्वरशोभिताम् । इन्द्वर्द्धबिन्दुनाऽऽक्रान्तलिपिं दृष्ट्वा जपेद् गुरौ ।। ।। एकाक्षरकल्पकतिपयप्रयोगः समाप्तः ।। ८५. नमो बुद्धाय । अवनिनिहितजानुः सव्यहस्तैकखड्गः तदितरकरमुष्टौ तर्जनीसक्तपाशः । निविडघनशरीरश्चण्डरुक् चण्डचक्षुः शमयतु भवविघ्नं विघ्नहन्ताचलोऽयम् ।। दशदिक्षु स्थिता बुद्धा बोधिसत्त्वाश्च नायकाः । तेभ्यो नानाविधां पूजां कृत्वा पुष्पादिभिर्धिया ।। सन्त्रस्तान् दुःखितान् दृष्ट्वा प्रयच्छेदात्मविग्रहम् । मन्त्री शुभाभिवृद्ध्यर्थं कुर्यात् पापस्य [क्, ख्, अ: पुण्यदेशनां] देशनाम् ।। ततोऽनुमोद्य सम्बुद्धबोधिसत्त्वगणस्य च । शैक्षाशैक्षादिसत्त्वानां कृत्स्नं पुण्यं स्वभावतः ।। प्द्f ९९, प्. १७०) त्रिरत्नशरणापन्नः सम्बोधौ दृढनिश्चयः । भावयेच्चतुरो [क्, ख्, अ: अभाव] ब्रह्मविहारांस्तु यथाक्रमम् ।। शून्यांस्तल्लक्षणायोगादनिमित्तानहेतुतः [क्: शुक्लल, ख्, अ: शुष्कल] । प्रणिधानविनिर्मुक्तान् भावान् भावाद् विभावयेत् ।। विश्वाब्जसूर्यमध्यस्थं ध्यायात् हुंकारसम्भवम् । रक्तचक्षुर्द्वयं वीरं द्विभुजं रत्नमौलिनम् ।। सद्यः पापहरं नाथं यथेच्छापरिपूरकम् । अतसीपुष्पसङ्काशं स्फुरद्बुद्धांशुनिर्मलम् [क्: स्फुरद्बुद्धं सुनिर्मलं] ।। निष्पीड्यमानदंष्ट्रोष्ठं सर्वाभरणभूषितम् । वामे तर्जनिकापाशं [क्: योगं] भूमावारूढजानुकम् ।। खड्गव्यग्रोग्रहस्तं च श्रीमहाचण्डरोषणम् [ख्: श्रीचण्डमहा] । केकराक्षं महाघोरं भयस्यापि भयङ्करम् ।। समयसत्त्ववद् ध्यायात् ज्ञानसत्त्वं महोज्ज्वलम् । तस्यैव हृदये मन्त्री बीजं चिह्नसमन्वितम् ।। ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रं देवताकारयोगतः । ततो विवक्षितां सिद्धिं प्राप्नोत्येव न संशयः ।। तत्रायं मन्त्रराजः ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । अयं मन्त्रराजः सकृदुच्चारितः सर्वपापानि निर्द्दहति सर्वत्र रक्षामावहति । माषादिभिस्ताडयन् भूतादिभयमपहरति । [क्: भयं हरति] शरावे [क्: आगमशरावे, ढ्: आमशरावे] खट्टिकयाऽभिलिख्य [ख्, ग्, ख्, अ: खटिकया] द्वारे लम्बावयेत् [ख्, अ: बन्धयेत्] । प्द्f ९९, प्. १७१) अभिनवप्रसूतानां बालानां रक्षां करोति । मदनेन पुत्तलिकां कृत्वा चतुरङ्गुलप्रमाणतः तस्या हृदये साध्यनामसहितं भूर्जमन्त्रमभिलिख्य प्रक्षिपेत् । कण्टकेन [क्, ख्, अ: कञ्जकेन] तु तस्या मुखं कीलयेत् प्रतिवादिमुखं कीलितं [ख्, अ: कालितं] भवति । पादौ कीलयेत् गतिं स्तम्भयेत् । हृदयं कीलयेत् रोषं स्तम्भयति । मानुषजङ्घास्थिकीलकेन लोहकीलकेन वा नाम गृहीत्वा यान्यङ्गानि कीलयेत् तानि तस्य [ख्, अ: स्तोप्स् अब्रुप्त्ल्य हेरे] नश्यन्ति । अरिद्वारे निखनेदुच्छादयेत् अभिमन्त्रितश्मशानभस्मना द्वारपटे [क्, ढ्, ग्: पटले] निक्षिप्तेनोच्चाटयति । खड्गमभिमन्त्र्य संग्रामे प्रविशन् जयमासादयति । यस्मिन् कार्ये समुत्पन्ने बलिमुपसंहरेत् तत् तस्य सिध्यति । यद् यदिच्छति मन्त्री तत् सर्वं शुभमशुभं वा कर्म करोति जपमात्रेण । लिखनाद् यन्मयाऽवाप्तं शुभं सत्त्वार्थसाधकम् [क्: सत्त्वास्तु] । तेनायं निखिलो लोको भूयात् सम्बोधिभाजनम् ।। ।। चण्डमहारोषणसाधनं सकल्पं [क्: सङ्कल्पं] समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं प्रभाकरकीर्तेः ।। प्द्f १००, प्. १७२) ८६. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितपद्मोपरि सूर्ये कृष्णहुंकारपरिणतं श्रीचण्डमहारोषणं भगवन्तमतसीपुष्पसङ्काशमचलापरनामानं [क्: बलापर] एकमुखं द्विभुजं केकराक्षं दंष्ट्राविकरालमहाघोरवदनं रत्नमौलिनं दंष्ट्रानिपीडिताधरं मुण्डमालाशिरस्कमारक्तचक्षुर्द्वयं दक्षिणं खड्गधरं तर्जनीपाशहृदयस्थवामकरं सितसर्पयज्ञोपवीतं व्याघ्रचर्मनिवसनं नानारत्नविरचिताभरणं भूमिलग्नवामचरणमीषदुन्नतदक्षिणचरणं सूर्यप्रभामालिनमात्मानं विचिन्त्य समयसत्त्वं ज्ञानसत्त्वभावनापूर्वकमक्षोभ्यमुकुटिनं ध्यायात् । तदनु जापमन्त्रः [ख्: जापः] ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । ।। चण्डमहारोषणसाधनम् ।। ८७. योगी क्वचिन्मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टः स्वहृदये सूर्यमण्डलोपरि कृष्णहुंकारं पश्येत् । तद्रश्म्याकृष्टगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् आकाशे व्यवलोकयेत् । ततस्तान् हुंकाररश्मिविनिर्गतपुष्पादिपञ्चोपचारेण सम्पूज्य तदग्रे पापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनादिकं कुर्यात् । ततो मैत्रीं सर्वसत्वेष्वेकपुत्रप्रेमतालक्षणां [क्: प्रेमपुत्रसतालक्षणां] करुणां दुःखाद् दुःखहेतोः समुद्धरणकामतां मुदितां प्रमोदरूपां प्द्f १००, प्. १७३) उपेक्षां असद्व्यासङ्गपरिहानिस्वभावां भावयेत् । ततः शून्यं त्रैधातुकमवलोक्य अनेन मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततोऽन्तरीक्षे पद्मोपरि सूर्यमण्डलस्थं हुंकारसम्भवं खड्गं हुंकाराधिष्ठितमुष्टितमुष्टिकं परिणाम्यात्मानं चण्डाचलरूपनिष्पन्नं पश्येत् । स्फुरद्वर्तुलरक्तप्रचण्डचक्षुषं प्रविकटभृकुटीललाटतटं निष्पीडितदन्तौष्ठं क्षोणीविन्यस्तवामजानुं दक्षिणचरणाक्रान्तदुर्वारमारं खड्गव्यग्रोग्रदक्षिणपाणिं त्रिभवभयहरतर्जनीमुष्टिपाशं इन्द्रनीलसमद्युतिं ज्वलदनलमहाचण्डरोषं हृद्बीजरश्मिसमाकृष्टज्ञानसत्त्वं समयसत्त्वे प्रवेश्य अभिषेकं गृह्णीयात् । अभिषेकानन्तरं शिरसि अक्षोभ्यं पश्येत् । ततो भावनया खिन्नो मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । ।। चण्डमहारोषणसाधनम् ।। ८८. क्वचिन्मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनासीनः स्वहृदये अष्टदलकमलोपरि सूर्यमण्डले [क्: मण्डलं हुंकारं] कृष्णहुंकारं विचिन्त्य तद्रश्मिनाऽऽकाशदेशे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् वक्ष्यमाणचण्डमहारोषणमानीय सम्पूज्य पापदेशनाऽकरणसंवरत्रिशरणगमनपुण्यानुमोदनाऽऽत्मनिर्यातनाबोधि##- प्द्f १०१, प्. १७४) भावयित्वा जगदिदं [क्: लगदिःखभाव] निःस्वभावस्वभावं ग्राह्यग्राहकविनिर्मुक्तं स्वप्नमायोपमं बुद्ध्वा [ग्: संबुद्धा] शून्यतां विभावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । तदनु अमलगगनाङ्गने अष्टदलकमलोपरि सूर्यमण्डले कृष्णहुंकारजखड्गमुष्टौ [क्: हुंकारख] हुंकारं तद्रश्मिभिः सकलबुद्धसन्दोहमानीय हुंकारे प्रवेश्य ततो हुंकारसम्भवमनल्पकल्पानलज्वालामालाकुलं दुर्वारमारविध्वंसिनं महानीलजीमूतसङ्काशदेहं विविधाभरणरत्नविभूषितं रत्नसम्बद्धमौलिस्फुरत्पञ्चवीरकुमारं करालसमुल्लसत्कुन्दसङ्काशदन्तौष्ठपीडनाद् [क्: समुण्डस ; क्: दंष्ट्रो] दुष्टसन्त्रासबीभत्सरूपश्रियं भृकुटीदन्तौरनिरीक्षणं युगपत् पातालसन्दर्शितनेत्रद्वयं मेदिनीमण्डलारूढसव्यैककानुं अरविन्दस्थसूर्यासनासीनवामाङ्घ्रिणोत्थातुकामं दक्षिणपाणौ हुंकारगर्भज्वलन्नीलखड्गं वाममुष्टौ तर्जनीतर्जितव्याकुलानेकहरिहरहिरण्यगर्भादिक्लेशवृन्दारिबन्धनाय [क्: व्याकुलीनैक ; क्, ग्: वन्दनाय] वज्राङ्कितसुवर्णपाशं जगद्वाञ्छितानन्तसम्पतिदानैकरक्तं श्रीचन्डमहारोषणं भावयेत् । महाक्रोधराजाचलस्य भगवतो हृदि पद्मसूर्यस्थहुंकारसम्भवाङ्कितगर्भखड्गं [क्: गर्त] परिणम्य हुंकारजद्वितीयं चण्डमहारोषणं हृदयान्तर्गतभगवन्तं चिन्तयेत् । तस्यापि हृदये पद्मसूर्यस्थं हुंकारजातऋजुकृष्णतदङ्कितगर्भखड्गं [क्, ग्: हुंजात] तद्रश्मिसमाकृष्टं ज्ञानसत्त्वं समयसत्त्ववद् दृष्ट्वा जःकारेणानयेत् आचमनप्रोक्षणादिकं प्द्f १०१, प्. १७५) दत्त्वा हुंकारेण तत्रैव प्रवेशयेत् वंकारेण बन्धयेत् होःकारेण तोषयेत् । पयसि पय इव एकीभूतं नायकं भावयेत् । भगवतः चक्षुःश्रोत्रयोर्नासापुटयोर्मुखशिरसि चित्ते यथायोगं वैरोचनाक्षोभ्यरत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धिं नैरात्म्यां षडङ्गेषु न्यसेत् । हृदयस्थितहुंकारान्निर्गतपञ्चतथागतदेवीगणं रश्मिभिरानीय पञ्चामृतपूर्णकुम्भैः स्नापयित्वा मौलौ अक्षोभ्यं देवीभिर्नानाविधनृत्यवाद्यादिविविधपूजादिभिरानन्दयेत् । ततो भगवान् परार्थोद्यतः सर्वसत्त्वान् रागद्वेषमोहादिभिः हरिहरहिरण्यगर्भकन्दर्पादिभिर्महामोहजालैर्महाद्वेषजालैर्महा##- । ततो हृन्सन्त्रस्फुरितैर्महाक्रोधराजैरनेकस्थान् [क्रोध द्रोप्पेद् इन् क्] मारवृन्दान् ससैन्यान् दिगम्बरान् मुक्तकेशान् क्रन्दमानान अचाणान् वज्रपाशेन बद्ध्वाङीय विध्वंस्य विचूर्ण्य तीक्ष्णेन खड्गेन च्छित्त्वा मैत्रीचित्तेन [क्: विचित्रेण] पुनर्निर्माय धर्मे विनेतुं स्वपदान्तिके स्थापयेत् । ध्यानात् खिन्नो मन्त्रं जपेत् । चित्तं भ्रुवोरन्तराले [क्: भुव्] समारोप्य विश्वैकतत्त्वमूर्त्तिर्महाचण्डमहारोषणनाथस्य [क्: चण्डरोषण] मन्त्रजपमात्रेण दुर्द्दान्तदान्तिं [क्, ढ्: दन्तिं] जगदवश्यशान्तिं रक्षणं वर्द्धनं तुष्टिं पुष्टिं तथोच्चाटनाकर्षणमारणत्रासनं सर्वकर्म कुर्वीत । ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । ।। इति चण्डमहारोषणसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १०२, प्. १७६) ८९. नमस्तारायै । पूर्ववच्छून्यतापर्यन्तं विभाव्य पद्मचन्द्रे तांबीजपरिणतेन्दीवरं तांबीजगर्भं तत्परिनिष्पन्नां हरिताममोघसिद्धिमकुटीं [ख्: मकुटां] वरदोत्पलधारिदक्षिणवामकरां [वाम द्रोप्पेद् इन् क्] अशोककान्तामारीच्येकजटाव्यग्रदक्षिणवामदिग्भागां [क्: स्वग्रह] दिव्यकुमारीमलङ्कारवतीं [क्: रीं साल] ध्यात्वा ज्ञानसत्तेन सहैकीकृत्य ओं तारे तुत्तारे [क्: तुतारे] तुरे स्वाहा इति मन्त्रं जप्त्वा तन्मनसैव यथेष्टं विहरेत् । ।। इत्यार्यखदिरवणीतारासाधनम् [क्, ब्: खदिरतारा, क्: खदिरवनां] ।। ९०. नमस्तारायै । प्रथमं स्वहृदीन्दुमध्यस्थतांबीजविनिर्गतरश्मिभिर्निष्पन्नान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् ध्यायात् । तांश्च बाह्याध्यात्म्यपूजाभिः सम्पूज्य तदग्रे सप्तविधानुत्तरपूजां कुर्यात् । ततः शून्यतां विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चारयेत् । ततश्चन्द्रे तांसम्भूतां सितोत्पलस्थतांकारोद्भूतां तारां श्यामां द्विभुजां दक्षिणे वरदां वामे सनालेन्दीवरधरां सर्वाभरणभूषितां पद्म-चन्द्रासने प्द्f १०२, प्. १७७) पर्यङ्कनिषणां चिन्तयेत् । समयमुद्रां बन्धयेत् । हस्तद्वयेन [हस्तद्वयेन fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयेन मध्यमे पिधायाङ्गुष्ठाग्रलग्ने [क्, ढ्, ग्: कुष्ठावलग्नौ] विकचोत्पलमुद्रा । ततः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। महत्तरीतारासाधनं समाप्तम् ।। ९१. नमस्तारायै । पूर्ववत् शून्यतापर्यन्तं विभाव्य पंकारजविश्वकमलमध्ये अकारजचन्द्रे श्यामतांकारजां तारां श्यामवर्णां सर्वालङ्कारधरां वामे नीलोत्पलवतीं दक्षिणे वरदां अर्द्धपर्यङ्कनिषणां दक्षिणपार्श्वे अशोककान्तां पीतां नानारत्नमकुटां वामदक्षिणहस्तयोरशोकपल्लवकुलिशधरां तथा महामायूरीं पीतां वामेतरकरयोर्मयूरपिच्छिकाचामरधारिणीं वामपार्श्वे एकजटां [क्, ग्: एकजटीं] खर्वाम् कृष्णां व्याघ्राजिनधरां त्रिनेत्रां दंष्ट्राकरालवदनां ज्वलत्पिङ्गलोर्द्ध्वकेशां [क्, ब्, ख्, अ: पिङ्गो] कर्त्रिकपालधारिणीं तथा आर्यजाङ्गुलीं श्यामां वामदक्षिणहस्तयोः कृष्णोरगचामरधारिणीं विभावयेत् । एवं च ध्यानात् [ढ्: व्याख्यानात्] खिन्नो मन्त्रं जपेत् । ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । ।। इति वरदतारासाधनं [क्, ब्: तारा] समाप्तम् ।। प्द्f १०३, प्. १७८) ९२. तांकारजं तांकाराक्रान्तमध्यमिन्दीवरं [क्: तारा] ध्यात्वा तत्परिणतामार्यतारां श्यामवर्णां वामेनोत्पलधरां दक्षिणे वरदां भद्रासनस्थिताममोघसिद्धिमकुटीं [क्, ब्: स्याम] ध्यात्वा ज्ञान सत्त्वेनैकीकृत्य ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकं [ग्, क्, ब्: ओमित्स्] अमुकीं वा वशमानय स्वाहा इति साध्यनामसहितमनन्तरोक्तेन संख्यानियमेन जपेत् । शरादिचिह्नाभावेऽपि साध्यगलमुत्पलेन बद्ध्वा स्वशरीरारुणकिरणसञ्चयैस्तच्छरीरमापूर्य [क्: गता] स्ववशे स्थापयेदिति । ।। वश्याधिकारतारासाधनं [क्, ढ्, ग्: वश्यतारा, क्, ब्: आर्यतारा, ख्: तारा] समाप्तम् ।। ९३. नमो वज्रतारायै । अथातः सम्प्रवक्ष्यामि वज्रताराप्रसाधनम् । होमकर्मविधानेन सर्वकामार्थसाधकम् ।। तत्रेमानि मन्त्रपदानि भवन्ति - नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् [क्, ग्: फट् ओन्ल्य] फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि [क्: स्तम्भता] तारे स्वाहा । प्द्f १०३, प्. १७९) मातृमण्डलमध्यस्थां तारादेवीं विभावयेत् । अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। कनकवर्णनिभां भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् । पञ्चबुद्धमहामकुटीं वज्रसूर्याभिषेकजाम् ।। नवयौवनलावण्यां चलत्कनककुण्डलाम् । विश्वपद्मसमासीनां रक्तप्रभाविभूषिताम् ।। वज्रपाशतथाशङ्खासच्छरोद्यतदक्षिणाम् [क्: वज्रयोग] । वज्राङ्कुशोत्पलधनुस्तर्जनीवामधारिणीम् । वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् ।। पूर्वेण पुष्पतारां तु सितवर्णां मनोरमाम् [क्, ग्: ओमित्स्] । ओंकाराक्षरनिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् ।। द्विभुजामेकवक्त्रां च सर्वालङ्कारभूषिताम् । दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् [क्, ग्: ओमित्स्] ।। धूपशाखाकरव्यग्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् । पश्चिमे दीपतारां [क्: ओमित्स्] च दीपयष्टिकराकुलाम् [ख्: यष्टिकुलां करां, क्: कराकुली] ।। पीतवर्णां महाभूषां चलत्कनककुण्डलाम् । उत्तरे गन्धतारां तु गन्धशङ्खकराकुलाम् ।। रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले । द्वारपालीस्ततो ध्यायादङ्कुश्यादिप्रभेदतः ।। पूर्वद्वारे वज्राङ्कुशीमेकवक्त्रां द्विभुजां वज्राङ्कुशोत्पलहस्तां विकृतवदनां कृष्णवर्णां दक्षिणद्वारे वज्रपाशीं प्द्f १०४, प्. १८०) पीतवर्णां विकृताननां एकवक्त्रां द्विभुजां वज्रपाशहस्तां पश्चिमद्वारे वज्रस्फोटीं रक्तवर्णां एकवक्त्रां द्विभुजां विकृतवदनां वज्रस्फोटहस्तां उत्तरद्वारे वज्रघण्टां श्वेतवर्णां एकवक्त्रां द्विभुजां विकृतवदनां वज्रघण्टाहस्तां एता आलीढपदस्थाः सूर्यासनाः सूर्यप्रभा ज्वालामालाकुलाः सर्पाभरणा [ख्: सर्वा] द्रष्टव्याः । ऊर्ध्वे ऊष्णीषविजयामधः सुम्भां विभावयेत् । चक्रं च नागपाशं च ध्यात्वा मन्त्रं स्फुरन् जपेत् ।। ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । दशाक्षरैर्दश देवयो दशपारमिताश्रयाः । भावनीयाः प्रयोगेन सर्वकार्यप्रसिद्धये ।। एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं तीव्रं वज्रपञ्जरभाषितम् [क्, ग्: पञ्जल] ।। अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्यायामपि गच्छन् न केनाप्यवलीयते [क्: लोयेत्] । व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयादयो नामस्मरणमात्रेण नश्यन्ति विलीयन्ते । अनेन मन्त्रेणोत्पलानामष्टोत्तरशतं यावद् जुहूयात् । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मे वशमानय स्वाहा । यां यां इच्छति तां तां वशमानयति । अनेनैव मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद् वारान् परिजप्यारिगृहे गोपयेत् सप्ताहेनोच्चाटयति । ओं तारे तुत्तारे तुरे चल प्रचल शीघ्रगामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं हुं फट् । प्द्f १०४, प्. १८१) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यं विवाहेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा । मदनं चण्डबीजं च तथोन्मत्तकमेव च । अशोकपत्रं पुष्पं च जुहूयात् सहस्रपञ्चकम् ।। घृतमधुगुडहोमं कन्यासिद्धौ [क्: सिद्धौ] प्रशस्यते । सप्ताहेन तदा योगी लभेत् कन्यां स्ववाञ्छिताम् ।। अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्थानत [क्: स्वस्था] आकर्षय ममान्तिके जः अनेन मन्त्रेण बदरीकण्टकानां पञ्चसहस्राणि स्वयम्भूकुसुमाक्तानि [क्: कुसुमानि] जुहूयात् । अनेन कृतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयेदिति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । रजस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकाननामङ्कुशोत्पलपाशहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजां कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना पश्चात् मन्त्रं जपेत् भावान्वितः - ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मम ईप्सितस्वप्नं कथय हुं फट् । पञ्चसहस्रेणागच्छति । पाशेन गलके बद्ध्वा अङ्कुशेन विदार्य च साध्यं पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वाऽट्मनोऽक्षिद्वयं मार्जयेत् । राजकुलस्यान्तिके प्रविशेत् । अथ स राजा शिष्यवद् गौरवं करोति विरुद्धं प्द्f १०५, प्. १८२) न वक्ति प्रसादं च प्रयच्छति प्रियालापं कुरुते दासतामुपैति क्रुद्धोऽपि वशो भवेदिति दृष्टप्रत्ययः सद्भूतः । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगावीघृतेन अर्कतूलेन वर्त्तिं कृत्वा प्रज्वाल्याञ्जनं पातयेत् । तमञ्जनं वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां सम्मर्द्य [क्: समर्च्य] परमान्नेन [क्: परमाश्वेन] धूपयेत् । भस्मना सार्द्धमक्षिमञ्जयेत् । यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि [क्: सापदि] पद्मनर्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाऽहं तारा न भवेयम् घातिताश्च बुद्धा भगवन्तो मया भवेयुरिति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजमूलेन गोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां [क्, ढ्, ग्: यां यां] पश्यति तां वश्यां कुरुते नान्यं रमते नान्यस्मिन् गच्छति स्वपतिं त्यजति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । उदरकीटं ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धं कन्यायै ताम्बूलेन दद्यात् । अभ्यवहृते योगवरेण मुञ्चति [क्: मूर्च्छति] नान्यंन् रमते नान्यस्मिन् गच्छति स्वपतिं त्यजति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीं जपेदयुतमेकं भावनान्वितं । जपान्ते शालिपिष्टकुड्मल्याशष्कुलिका [क्: कुन्दमल्पा, ढ्: कुट्टमल्ला] यस्यै दीयते सा पञ्चतायामपि न मुञ्चेदिति । प्द्f १०५, प्. १८३) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । चन्द्रोपरागसमये तारादारणीं जपन् सेवां कृत्वा तद्भूतलोकेश्वरं गृह्य शङ्खचूर्णं भावयेत् । प्रमदायै दातव्यम् । पञ्चतायामपि तमनुवर्तते । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीमन्त्रेण [क्: नाना] मदनफलमष्टोत्तरशतवारान् परिजप्य तेन फलेन हयग्रीवेन सार्द्धं यां म्रक्षति [क्, ढ्: रक्षति] सा वश्या भवति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु मुः स्वाहा अनेन मन्त्रेणार्कदलं साध्यनामविदर्भितं संलिख्य कुलीरगर्त्ते स्थापयेत् बन्धनमुक्तिर्भवति । ।। वज्रतारासाधनं समाप्तम् ।। ९४. नमस्तारायै । अथातः सम्प्रवक्ष्यामि वज्रताराप्रसाधनम् । होमकर्मविधानेन सर्वकामार्थसाधनम् ।। तत्रेमानि मन्त्रपदानि भवन्ति । तद्यथा नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् [क्: फट् फट् ओन्ल्य] सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । तत्रादौ तावत् स्वहृदि प्द्f १०६, प्. १८४) चन्द्रमण्डले तांकारबीजं ध्यात्वा तद्रश्मिसमाकृष्टगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् नानाविधपूजादिभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा त्रिशरणगाथां पठेत् । ततश्चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयित्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रमुच्चारयेत् । ततः पंकारजपद्मे चन्द्रमण्डलोपरि तांकारबीजं पुनरपि ध्यात्वा तत्परिणामेन - मातृमण्डलमध्यस्थां तारादेवीं विभावयेत् । अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। कनकवर्णनिभां भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् । विश्वपद्मसमासीनचन्द्रासनसुसंस्थिताम् ।। पीतकृष्णसितरक्तसव्यावर्तचतुर्मुखाम् । प्रतिमुखं त्रिनेत्रां च वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् ।। रक्तप्रभां चतुर्बुद्धमकुटीं वज्रशरशङ्खवरदसद्दक्षिणलसत्करां उत्पलचापवज्राङ्कुशवज्रपाशसतर्जनीवामसत्कराम् - वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् । तदग्रतः पुष्पतारां सितवर्णां मनोरमाम् ।। ओंकाराक्षरनिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् । द्विभुजां चैकवक्त्रां तु सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। दक्षिणे धूपतारां च कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् । धूपघटीकरव्यग्रां सर्वालङ्कारशोभिताम् ।। पश्चिमे दीपतारा च पीतवर्णां मनोहराम् । दीपयष्टिधरां दिव्यां चलत्कनककुण्डलाम् ।। उत्तरे गन्धतारां वै गन्धशङ्खकराकुलाम् । रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले ।। प्द्f १०६, प्. १८५) एता एकवक्त्रा द्विभुजाः सर्वालङ्कारभूषिता वज्रपर्यङ्किन्यश्चेति । एताः षड् देव्य ईषत्करालवदना ललिताक्षेपसंस्थिताः । एताः सर्वा मण्डलचक्रे ध्यात्वा हृद्बीजरश्मिसमानीतज्ञानचक्रं जः-हुं-वं##- पूर्वद्वारे ततो ध्यायाद् वज्राङ्कुशीं सितद्युतिम् । वज्राङ्कुशसचिह्नककरात्मकमनोहराम् [ख्: करामेक] ।। दक्षिणद्वारे वज्रपाशीं कृष्णामतिरतिप्रियाम् । दिव्यालङ्कारभूषाङ्गीं वज्रपाशधरां वराम् ।। वज्रस्फोटां पीतवर्णां [क्, ढ्, ग्: रेअद् सुरूपिणी अfतेर् पीतवर्णां] वज्रस्फोटाङ्कसत्कराम् । चिन्तयेत् [ग्: ओमित्स् चिन्तयेत् चक्रधरां ततः] पश्चिमे द्वारे नानालङ्कारभूषिताम् ।। वज्रघण्टामुत्तरद्वारे [क्, ढ्, ग्: मुत्तरे] वज्रघण्टायुधामथ । रक्तवर्णां शुभां शश्वत् पश्येद् वै दिव्यरूपिणीम् ।। ऊर्ध्वे उष्णीषविजयां पीतवर्णां सुरूपिणीम् । ध्यायात् सम्बाधिफलदां मन्त्री चक्रधरां ततः ।। तद्गर्भमण्डलस्याधः कृष्णवर्णां विभावयेत् । सुम्भां भास्वरसद्रूपां [ख्: भास्वरत] नागपाशलसत्कराम् ।। द्विभुजा एकवदनाः सर्वा ज्ञेया मनोहराः । अक्षरैर्दशभिश्चैता देवत्यो दश निर्मिताः । दशपारमिताः शुद्धाः सर्वकर्मप्रसिद्धये ।। तत्र दशाक्षराणि - ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । प्द्f १०७, प्. १८६) तथा चित्तवाङ्कायाधिष्ठानाभिषेकबिन्दुसूक्ष्मयोगजापादयोऽपि ध्यातव्या इति । एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं दिव्यं वज्रपञ्जरभाषितम् ।। इति । अत्रायं उपचारः । अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं गृहीत्वा सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्याटवीमपि [क्, ढ्, ग्: विन्ध्याया] गच्छन्न केनाप्यवलीयते व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयाश्वादयो नश्यन्ति विलीयन्त इति । तथा अनेन मन्त्रेणोत्पलानामष्टोत्तरशतं जुहूयात् ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मे वशमानय स्वाहा । यामिच्छति तां वशमानयति । तथा अनेन मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद्वारान् परिजप्यारिगृहे गोपयेत् सप्ताहेनोच्चाटयति - ओं तारे तुत्तारे तुरे चल [ढ्: बल प्रबल] प्रचल शीघ्रगामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं फट् । इति उच्चाटनविधिः । अथापरः प्रयोगः । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यमुद्वाहेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा । मदनं चण्डबीजं च उन्मत्तकफलं [क्, ढ्, ग्: तदुन्मत्तप] तथा । अशोकपत्रं पुष्पं च जुहूयात् सहस्रपञ्चकम् ।। घृतमधुगुडहोमं वै कन्यासिद्धौ प्रशस्यते । सप्ताहेन ततो योगो लभेत् कन्यांन् स्ववाञ्छिताम् [क्: सुवा] ।। इति । प्द्f १०७, प्. १८७) अथापरः प्रयोगः । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्वानत आकर्षय ममान्तिके जः इत्यनेन [क्, ढ्, ग्: अनेन] मन्त्रेण बदरकष्टकानि पञ्च सहस्राणि स्वयम्मूकुसुमाक्तानि [क्: सुमानि] होतव्यानि । एतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । रजःस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकवक्त्रामङ्कुशपाशोत्पलहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजांन् कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना मन्त्रं जपेत् भावनान्वितः - ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं ममेप्सितं स्वप्नं कथय हुं फट् । पञ्चसहस्रेणागच्छति । पाशेन गलकं बद्ध्वा अङ्कुशेन विदार्य च । चरणावुत्पलेनैव बद्धाऽऽकृष्य समन्ततः । साध्यं पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् ।। अथापरः प्रयोगः । ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा अक्षिद्वयमञ्जयेत् [क्: दुस्थि] । राजकुलस्यान्तिके प्रविशति स राज गौरवादिकं करोति एकान्ततो वश्यो भवतीति । अथापरः प्रयोगः । ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनमाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगावीघृतेनार्कतूलेन वर्त्तिकां च कृत्वा प्रज्वाल्याञ्जनं पातयेत् । तमञ्जनं सूर्यवज्राभ्यां [क्, ढ्: वज्रधर्माभ्यां, ख्: वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां] सम्पाद्य परमान्नेन धूपयेत् । तद्भस्मना सार्द्धमक्षि अञ्जयेत् । यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि पद्मनर्त्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाऽहं तारा न भवेयम् घातिताश्च मे बुद्धा भगवन्तो भवेयुरिति । प्द्f १०८, प्. १८८) अथापरः प्रयोगः । उदरकौटकं [ख्: कीटं] धारण्या [धारण्या द्रोप्पेद् इन् क्] सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धमेकीकृत्य ताम्बूलेन दद्यात् । अभ्यवहरति अनेन प्रयोगवरेण मुञ्चति स्वपत्नीवाचरति । अथापरः प्रयोगो भवति । अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजगोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां पश्यति तां वशं कुरुते । अथापरोऽपि प्रयोगः । महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीमयुतमपि जपेत् भावयन् जपान्ते शालिपिष्टकेन कुड्मल्या [क्: कुटुमल्या, ढ्: कुट्टमल्या] शष्कुलिकां [क्, ख्, ग्: शंकुलिकां] कृत्वा यस्मै दीयते स पञ्चतायामपि न मुञ्चति । अथापरोऽपि प्रयोगः । चन्द्रोपरागममये ताराधारणीं जपन सेवां च कुर्वन् तदुद्भवलोकेश्वरेण शङ्खचूर्णं भावयेत् । तद् [क्, ग्: यत्] यस्या दीयते सा यावत् पञ्चत्वमनुवर्त्तते । अपरः प्रयोगः । ताराधारण्या मदनफलमष्टोत्तरशतवारान् परिजप्य तेन फलेन हयग्रीवेण सार्द्धं यां म्रक्षति सा वश्या भवति । अपरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु स्वाहा अनेन मन्त्रेणार्कदले साध्यनामविदर्भितं विलिख्य कुलीरगर्त्ते [क्, ग्: गर्भे] गोपयेत् बन्धनमुक्तिर्भवति । ।। इति वज्रतारासाधनं समप्तम् ।। प्द्f १०८, प्. १८९) ९५. नमो [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् ख्. षेए fओल्. ६७आ] वज्रतारायै । वज्रतारां नमस्कृत्य गुरुपूर्वक्रमगताम् । तस्याश्र माधनं स्पष्टं लिख्यते स्मृतये मया ।। मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टो योगी ओं रक्ष रक्ष हुं हुं फट् स्वाहा इति स्थानात्मयोगरक्षां कृत्वा हृच्चन्द्रे तांकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः समाकृष्टां भगवतीं वज्रतारां समाण्डलेयां वक्ष्यमाणभुजायुधां समालम्ब्याकाशे पुष्पादिभिः सम्पूज्य - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। इत्युच्चार्य मैत्र्यादिभावनां कुर्यात् । सर्वसत्त्वा मया संसारदुःखादुद्धृत्य महासुखे बुद्धत्वे प्रतिष्ठापयितव्या इति सर्वाकारवरोपेतशून्यतां भावयेत् । चित्तमेवेदं भ्रान्तं तेन तेनाकारेण प्रतिभासते । यथा स्वप्ने चित्तादन्यत्र ग्राह्यं न विद्यते ग्राह्याभावात् चित्तमपि ग्राहकं न भवति तस्माद् विश्वमिदं निःस्वभावं प्रकृतिपरिशुद्धं आद्यमनुत्पन्नं पश्येत् । तदनु आकाशे पूर्वप्रणिधानबलादुत्पन्नं शुद्धलौकिकविज्ञानस्वभावं रेफोद्भवं सूर्यमण्डलं तदुपरि कृष्णहुंकारेण परिणतां शुक्लधर्मोदयां ऊर्ध्वस्थितां त्रिकोणां अन्तःशुषिरां विश्वपद्मविश्ववज्राधिष्ठितमध्यां ध्यात्वा विश्ववज्रवेदिकायां प्द्f १०९, प्. १९०) चत्वारि महाभूतानि भावयेत् । खंकारजं पृथ्वीमण्डलं पीतं चतुरस्रं कोणेषु त्रिसूचिकवजाङ्कितम् तदूर्ध्वे वंकारजं वरुणमण्डलं शुक्लं वर्तुलघटाङ्कम् तदुपरि रेफपरिणतमन्निमण्डलं त्रिकोणं कोणेषु रेफाङ्कितम् तदुपरि यंकारपरिणतं वायुमण्डलमर्द्धचन्द्राकारमन्तद्वयेन चलत्पताकाङ्कितं धूम्रवर्णं चिन्तयित्वा तत्परिणतं कूटागारं पञ्चरत्नमयं चतुरस्रं चतुर्द्वारं चतुस्तोरणभूषितं हारार्द्धहारपट्टस्रग्दाममण्डितं अष्टस्तम्भोपशोभितं स्तम्भोपरि वृतवलयवज्रावलीवृतं मध्यपुटेषु पञ्चसु द्वारेषु अध ऊर्ध्वे च विश्वपद्मम् । तत्र मध्यासने अकारादिषोडशस्वरपरिणामेन चन्द्रमण्डलमादर्शज्ञानस्वभावं तदुपरि ककारादिचतुस्त्रिंशद्व्यञ्जनैः सूर्यमण्डलं तयोरेकतां समताज्ञानं तदुपरि तांकारजोत्पलकर्णिकायां चन्द्रस्थतांकारं प्रत्यवेक्षणाज्ञानं तद्बीजरश्मिभिराकृष्टानां सर्वतथागतानां प्रवेशे कृत्यानुष्ठानज्ञानं तदनु भगवत्या निष्पत्तिः सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानम् । एवं पञ्चाकाराणि सम्बोधिक्रमेणैव तांकारनिर्गतस्वबीजचिह्नपरिणामनिष्पन्नदशदेवत्या सहैव निष्पन्नां तां भगवतीं चिन्तयेत् पीतवर्णां पीतकृष्णरक्तश्वेतमिति चतुर्वक्त्रामष्टभुजां वज्रपाशशङ्खशरवरददक्षिणकरां वज्राङ्कुशोत्पलकार्मुकतर्जनीवामकरां सर्वालङ्कारभूषितां रक्तप्रभाविभूषितां नवयौवनां वज्रपर्यङ्किनीं विश्वपद्मासनस्थितां पञ्चतथागतमुकुटिनीं ध्यायात् । पूर्वदले पुष्पतारां श्वेतां ओंकारजां द्विभुजां पुष्पमालाधारिणीं सर्वालङ्कारभूषिताम् ताकारेण दक्षिणे प्द्f १०९, प्. १९१) धूपतारां कृष्णां धूपशाखाकराम् रेकारेण पश्चिमे दीपतारां पीतां दीपयष्टिकराम् तुकारेण उत्तरे गन्धतारां रक्तां गन्धशङ्खकरां ध्यायात् गर्भमण्डले ताकारेण अङ्कुशतारां अङ्कुशहस्ताम् दक्षिणे रेकारेण पाशतारां कृष्णवज्रपाशहस्तां पश्चिमे तुकारेण स्फोटतारां पीतवर्णां निगडहस्ताम उत्तरे रेकारेणावेशतारां रक्तां घण्टाकराम् अधसि स्वाकारेण सुम्भतारां कृष्णां नागपाशकराम् ऊर्ध्वे हाकारेण उष्णीषविजयतारां पीतां चक्रधरां ध्यायात् । तदनु हृच्चन्द्रस्थितचिह्नबीजपरिणतज्ञानसत्त्वहृच्चन्द्रे तांकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिर्ज्ञानमण्डलमाकृष्य सम्पूज्य जः हुं वं होः इत्यनेन मन्त्रेण आकर्षणप्रवेशनबन्धनतोषणं कुर्यात् । तदनु चक्षुरादिषु मोहवज्रादयः षट् चिन्तनीयाः कायवाक्चित्तेषु ओं आः हुंकारपरिणताः खेचरीभूचरीनैरात्माश्चिन्तनीयाः । तदनु हृद्बीजरश्मिभिराकृष्टान् तथागतान् सम्पूज्य अभिषेकं प्रार्थयेत् । अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागता इति । तैस्तथागतैर्ज्ञानामृतपूर्णकलशैरभिषिच्यते । अभिषिच्यमानानां अभिषेकजिनाः शिरसि जायन्ते । तत्र भगवत्या रत्नसम्भवः पुष्पतारादीनां यथाक्रमं वैरोचनाक्षोभ्यामिताभाऽमोघसिद्धयः अङ्कुशतारादीनामपि ते एव । अधोदेवत्यूर्ध्वदेवत्योरक्षोभ्यवैरोचनौ हृद्बीजनिर्गतपुष्पादिभिः सम्पूज्य वीणादिभिः संस्तुत्य रसवज्रादिभिः ढौकितं समासाद्य प्रत्येकं स्फुरणेनाखेदनपर्यन्तेन जगदर्थं कारयित्वा पुष्पादयः क्रमेण भगवत्या हृदये प्रतिष्ठाश्चिन्तनीयाः । भगवत्या प्द्f ११०, प्. १९२) अपि स्फुरणयोगेन सर्वमेव विश्वं मायोपमस्वप्नोपमनिजचिन्ताधीनमाकलयय स्वहृद्बीजे प्रतिष्ठा ध्येया । तदनु तद्बीजं रश्मिपुञ्जाकारं क्रमावलीनं सूक्ष्मबिन्दुरूपं महासुखमयं ध्यात्वा तमपि निरुपलब्धिं कुर्यात् । पुनर्झटिति आविर्भूतं मण्डलं दृष्ट्वा बलिं दद्यात् ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणां आद्यमनुत्पन्नत्वात् । ओं आः हुं फट् स्वाहा इत्यनेन मन्त्रेण दिक्पालेभ्यः । तदनु मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । मालामन्त्रं वा ओं आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । विधाय वज्रतारायाः साधनं यन्मयार्जितम् । शुभं तेन जनाः सर्वे मन्त्रसम्बुद्धभास्कराः [ठेन् fओल्लोwस् थे समे प्रयोगस् अस् गिवेन् इन् थे त्wओ प्रेविओउस् साधनस् ओf वज्रातारा] ।। ।। इति वज्रतारासाधनम् ।। प्द्f ११०, प्. १९३) ९६. नमो वज्रतारायै । वज्रतारां नमस्कृत्य सितवर्णां मनोरमाम् । तत्साधनविधिं वक्ष्ये सर्वसत्त्वार्थहेतुना ।। इह भावनाधिकृतो योगी स्वहृदि चन्द्रमण्डले तांकारं विचिन्त्य मुखशौचादिकं कुर्यात् । अत्यन्तसुखासनोपविष्टः स्वहृद्बीजात् रश्मिं निश्चार्य तेन रश्मिनाऽऽकृष्य तारा भट्टारिकां पुरतोऽन्तरीक्षेऽवस्थाप्य गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुरतः पापदेशनादिकं कुर्यात् । पापदेशना अकरणसंवरं अनुमोदना परिणामना त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादनं मार्गाश्रयणं चतुर्ब्रह्मविहारीभावना । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति शून्यताभावनां च विभाव्य बिम्बनिष्पत्तिभावनां च भावयेत् । ततः पंकारपरिणतं सितम.ष्तदलकमलं [क्, ग्: मष्टदलं] तस्योपरि अकारपरिणतं चन्द्रं चन्द्रोपरि तांकारपरिणतं सितमुत्पलं उत्पलमध्ये चन्द्रं चन्द्रमध्ये तांकारं तांकाराद् गगनतलं विश्वं च तारारूपेण संस्फार्य तारारूपेण त्रिभुवनस्थितान् सत्त्वान व्यवस्थाप्य पुनस्तत्रैव तांकारे संस्फार्य [क्: सम्पूर्य, ढ्: संहार्य] उत्पलचन्द्रे तांकारपरिणतताराभट्टारिकारूपेणात्मानं पश्यति । सितवर्णां सितकमलोपरि चन्द्रासनस्थां वज्रपर्यङ्किनीं सितचन्द्राश्रितां षोडशाब्दवपुष्मतीं [क्: वयुः] नानाभरणभूषितां दक्षिणे हस्ते वरदां वामेनोत्पलधारिणीं अशेषमारविध्वंसन्तीं स्वकायरोमकूपतो प्द्f १११, प्. १९४) बुद्धबोधिसत्त्वान् स्फुरन्तीं भावयेत् । ईदृशीं भावनां स्थिरीकृत्य मन्त्रं जपेत् । स्वहृदि सितमष्टारचक्रं विचिन्त्य अरं [क्: अलिं] प्रति अष्टौ अक्षरान् विभाव्य मध्ये स्वाहाकारं दत्त्वा जपेत् मनसा वाचयेन्मन्त्रं ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । अनेन चिन्तितमात्रेण सर्वमारैरवध्यो [क्, ढ्: माराः अ] भवेत् । कविता वक्तृता चैव प्रज्ञा चात्यन्तनिर्मला । कल्पान्तं अपि जीवनोपायमुक्तं वज्रभृता स्वयम् ।। राजानो वशगास्तस्य शान्ताः पुरजनैः सह । अप्यखण्डितरोमात्मा सर्वशत्रुषु सर्वदा ।। आर्यवज्रतारा महातेजाः सर्वसिद्धिप्रदायिका । दत्त्वा तु दक्षिणां वाऽपि सुवर्णरजतादिकम् ।। श्रोतव्यं परया [क्, ग्: शरमया] भक्त्या पण्डितेन महात्मना । अभिषेकाग्रलब्धो यो गुरुभक्तिपरात्मकः ।। स श्रोता च भवेदत्र प्रोक्तो जिनगणैः सदा । अन्यथा नैव सिद्ध्यति यदि साक्षात् स्वयं जिनः ।। ।। वज्रतारासाधनं समापतम् ।। ।। कृतिरियं आर्यनागार्जुनपादानाम् ।। प्द्f १११, प्. १९५) ९७. नमस्तारायै । प्रथमं तावन्मन्त्री स्वहृद्यकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तत्र स्थिततांकारं पीतवर्णं तत्परिणतं नवसूचिकवज्रं [क्, ग्: शूक] तद्वरटके तांकारं भावयेत् । तद्रश्मिभिरानीतज्ञानसत्त्वस्वभावां भगवतीं वक्ष्यमाणभुजचिह्नाद्यलङ्कृतां अष्टभुजां चतुर्वक्त्रां वज्रपर्यङ्कनिषणां दशदेवतीपरिवृतां नभसि दृष्ट्वा स्वहृद्वीजनिर्गतपुष्पादिपञ्चोपचारपूजाभिः सम्पूज्य पापदेशना - पुण्यानुमोदना - त्रिशरणगमन - बोधिचित्तोत्पादमैत्रीकरुणामुदितोपेक्ष भावयेत् । ततः सर्वधर्मानात्मानं च स्वप्नोपमं निःस्वभावं आद्यमनुत्पन्नमधिमुच्य मन्त्रमुच्चारयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । तदनन्तरं बोधिचित्तमनुस्मृत्य आकाशे रंकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तत्र हुंकारपरिणतं त्रिसूचिकवज्रं [क्, ग्: शूक] तद्रश्मिसम्भूतं तावदिच्छाविस्तरं जाज्वल्यमानं वज्रप्राकारं तद्रश्मिनिर्मितवज्रपञ्जरं वज्रभूमिं बाह्यसीमाबन्धं च ध्यात्वा तद्रश्मिभिर्विघ्नानुत्सार्य पञ्जरमध्ये आकाशस्वभावां धर्मोदयामेकाराकारां अधः सूक्ष्माग्रामुपरि [क्: सूक्ष्मामु, ढ्: स्वोपरि] विशालां शुक्लां विभावयेत् । तन्मध्ये गगनस्वरूपविश्वदलकमलकर्णिकास्थितत्रिसूचिकवज्रं तद्वेदिकाव्यापीनि चतुर्महाभूतमण्डलानि । यंकारपरिणतं अर्द्धचन्द्राकारं नीलं वायुमण्डलं [ढ्: ओमित्स्] कटिद्वये ललत्पताकाङ्कितम् तदुपरि रंकार्जजं अग्निमण्डलं त्रिकोणं प्द्f ११२, प्. १९६) रक्तं कोणेषु [क्: कोशेक्षु] रेफाङ्कं तस्योपरि वंकारजं वरुणमण्डलं वर्तुलं सितघण्टाङ्कं [क्; घण्टाकां] तदुपरि लंकारजं माहेन्द्रमण्डलं पीतं चतुरस्रं कोणेषु त्रिसूचिकवज्राङ्कितं तत्स्वभावं मायोपमं विज्ञानं विदित्वा चतुर्महाभूतपरिणामजं परिशुद्धबुद्धक्षेत्रसंक्षेपरूपं महामोक्षपुरं वैरोचनस्वभावं विश्ववज्रवेदिकामध्ये नानारत्नमयं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारमष्टस्तम्भोपशोभितम् । चतुर्वेदीपरिक्षिप्तं चतुस्तोरणमण्डितम् ।। हारार्द्धहारपट्टाघण्टादर्शचामरविचित्रपताकाघण्टाविभूषितम् । तस्य गर्भपुटे अष्टदलं [क्: लकमलपद्मं] पद्मं सकेशरं वरटकोपरि [क्: वरटकपरिणतं] अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलमादर्शज्ञानस्वभावं तस्योपरि तांकारं पीतं समताज्ञानस्वभावं सूर्यमण्डलाक्रान्तम् [क्: कान्तं] । ततः तांकारपरिणतं कनकवर्णं नवसूचिकवज्रं बीजगर्भप्रत्यवेक्षणास्वभावं तन्निर्गतरश्मिभिः स्फुरित्वा दशसु दिक्षु भगवत्याकारैः [ढ्, ग्: त्यङ्कारैः] सत्त्वार्थं कृत्वा पुनस्तत्रैव बीजचिह्नसंहरणकृत्यानुष्ठानस्वभावम् । ततो बीजचिह्नचन्द्रसूर्यपरिणतां भगवतीं सुविशुद्धधर्मधातुस्वभावाम् - वज्रतारां चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् । अष्टभुजां कनकवर्णां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् ।। नवयौवनकान्तिमतीं चलत्कनककुण्डलाम् । चतुर्बुद्धमहामुकुटीं पद्मरागप्रभान्विताम् ।। प्द्f ११२, प्. १९७) वज्रपाशं शरं शङ्खं बिभ्रती दक्षिणैः करैः । वामैः [क्, ढ्: ओमित् बुत् अद्द् पाश बेfओरे तर्जनीं इन् थे समे लिने] पीतोत्पलं चापमङ्कुशं तर्जनीं तथा ।। हेमाभं प्रथमं वक्त्रं शुक्लदक्षिणमुत्तरम् । लोहितं पश्चिमं नीलं वज्रपर्यङ्कमासनम् ।। मन्त्रो हृद्बीजसम्भूतो मण्डलाधिपतेर्मुखात् । निर्गतो दशदेवीनां विभक्तो बीजतां गतः ।। ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । पूर्वदिग्दलेषु चन्द्रमण्डलस्थानि ओं तारेषु अक्षराणि पूर्वादिदिग्द्वारेषु [क्: पूर्वदिग्द्वा] सूर्यमण्डलस्थानि त्तारेतुरे अक्षराणि ऊर्ध्वे सूर्यमण्डलस्थं स्वाक्षरमधः सूर्यमण्डलस्थं हाक्षरं तद्बीजाक्षरपरिणतानि चिह्नानि बीजगर्भानि भावयित्वा तद्रश्मिभिः स्फुरणसंहरणं कृत्वा तद्बीजचिह्नपरिणता देव्यः - विज्ञेया दश देवयो दशभूमिस्वरूपतः । वज्रपर्यङ्कयोगिन्य एकास्या द्विभुजाश्च ताः ।। चन्द्रस्थां पूर्वतस्तारां शुक्लवर्णां विभूषिताम् । पुष्पदामान्वितकरां भावयेत् प्रणवोद्भवाम् ।। दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णां चन्द्रे ताकारसम्भवाम् । धूपशाखान्वितकरां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। पश्चिमे [ग्: द्रोप्स् थिस् लिने] दीपतारां च पीतवर्णां सुभूषिताम् । दीपवृक्षान्वितकरां चन्द्रे रेकारसम्भवाम् ।। चन्द्रे तुकारसम्भूतां [क्: तुतार] गन्धतारां तथोत्तरे । गन्धशङ्खोद्यतकरां रक्तवर्णां सुभूषिताम् ।। प्द्f ११३, प्. १९८) विदिग्दले तथा चिह्नमक्षोभ्यादिप्रभेदतः । वज्रचक्रं तथा पद्मं शङ्खं तद्वर्णभेदतः ।। द्वारपालीस्तथा ध्यायात् सूर्यस्थाः सर्पभूषणाः । पूर्वद्वारेऽङ्कुशीं शुक्लां बीजत्ताकारसम्भवाम् [क्: बीजन्तु] ।। दक्षिणे अङ्कुशधरां वामतो दुष्टतर्जनीम् । दक्षिणे पाशीं पीतां बीजरेकारसम्भवाम् ।। सपाशतर्जनीहस्तां रक्तमण्डलसंश्रिताम् । स्फोटां च पश्चिमे रक्तां तुबीजाक्षरसम्भवाम् [ढ्: तद्बीजा] ।। वज्रालीं [ढ्: वज्रावलीं; बुत् थिस् दोएस् नोत् सुइत् थे मेत्रे] तर्जनीहस्तां वज्रमण्डलसुस्थिताम् । श्यामामुत्तरतो घण्टां बीजरेकारसम्भवाम् । वज्रघण्टान्वितकरां रश्मिस्थां वामतर्जनीम् ।। कोणभागेषु चिह्नानि मामक्यादिविशुद्धितः । बोधिचित्तघटो [क्: गतो] मेरुर्वह्निकुण्डं [क्: कुण्डलं] महाध्वजः ।। ऊर्ध्वे चोष्णीषविजयां सूर्ये स्वाकारसम्भवाम् [क्: लाहार] । शुक्लवज्रधरां शुक्लां वामे च रिपुतर्जनीम् ।। नागपाशधरां नीलां सूर्ये हाकारसम्भवाम् । वामे च तर्जनीं घोरामधः सुम्भां विभावयेत् ।। सर्वासां चक्षुराद्यधिष्ठानं मोहवज्रां न्यस्येत् । नेत्रद्वयेषु वज्रां च कर्णयोर्मात्सर्यिकां तथा । घ्राणे वक्त्रे तु रागवज्रिकाम् । प्द्f ११३, प्. १९९) काये चेर्ष्यावज्रां तु मनो नैरात्म्ययोगिनी इति चक्षुराद्यधिष्ठानं कृत्वा कायवाक्चित्ताधिष्ठानं ओंकारेण कायाधिष्ठानं आःकारेण वागधिष्ठानं हुंकारेण चित्ताधिष्ठानम् । ततः सर्वासां देवतीनां हृदि चन्द्रमण्डलस्थं बीजाक्षरं पश्येत् । ततो रश्मिभिरानीतं ज्ञानसत्त्वस्य मण्डलम् । पुष्पतारादिदेवताभिः स्फुरित्वा सर्वपूजाभिः पूजयेत् । ततो ज्ञानसत्त्वमण्डलं द्वारपालीप्रयगेन समयमण्डले प्रवेशयेत् ओं वज्राङ्कुशि आकर्षय जः [जः द्रोप्पेद् इन् ढ्] ओं वज्रपाशि प्रवेशय हुं ओं वज्रस्फोट बन्धय वं ओं वज्रावेश वशीकुरु होः । तदनन्तरं स्वहृद्बीजनिर्गतरश्मिभिः त्रैधातुकस्थितान् [क्; धातुस्थि] बुद्धानानीय सम्पूज्य मातृभिरनुनाथ्यते [क्; नाध्यते, ग्: राथ्यते] अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागता बुद्धज्ञानेनेति । ततस्तैर्बुद्धैः हेरुकरूपैः पञ्चामृतभृतपञ्चतथागतात्मकैः कलशैः पञ्चभिरभिषिच्यते [क्: षिञ्चते] । अभिषिच्यमाने पुष्पकुङ्कुमवृष्टिर्दुन्दुभिशब्दश्च भवति देवताभिः पूज्यते स्तूयते च । अभिषिक्ते मूर्ध्नि रत्नसम्भव [क्: वल०] उत्पद्यते मध्यपुटदेवतीनां यथाक्रमं वैरोचनाक्षोभ्यामिताभाऽमोघसिद्धिस्तथागता द्वारपालीनां मुकुटेषु भवन्ति । उष्णीषाया रत्नेशः सुम्भाया मुकुटे अक्षोभ्य उत्पद्यते । ततो भगवतीं निर्माणकायैः सर्वासु दिक्षु सत्त्वार्थं कुर्वन्तीं दृष्ट्वा मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । प्द्f ११४, प्. २००) एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं दिव्यं वज्रपञ्जरभाषितम् ।। अथापरोऽपि धारणीमन्त्रः - नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । ।। वज्रतारासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं महापण्डितस्थविरधर्माकरमतिपादानाम् [क्, ढ्: पण्डित ; क्: धर्माकरपा] ।। ९८. नमस्तारायै तारां प्रणम्य महतीं जननीं जिनानां [क्: जनजीनिनानां] निःशेषदोषरहितां गुणिनां हिताय [क्, ग्: महत्या] । तत्साधनं सुविशदैः सुपदैश्च [ढ्: सुविसश्च] भक्त्या संलिख्यते वचनतः सुहृदामिहापि ।। नापूर्वं लिख्यते किञ्चित् किन्तु वाक्याद् [क्, ढ्: बाह्यात्] गुरोरपि । श्रुतं यत् तदपि [क्: उदयि] स्मर्त्तुं संक्षेपतः प्रलिख्यते ।। प्द्f ११४, प्. २०१) प्रथमं तावत् प्रातरुत्थाय मन्त्री मुखचरणादिकं प्रक्षाल्य पवित्रीभूय विजने मनोऽनुकूले सुगन्धोपलिप्ते सुरभिकुसुमावकीर्णे च भूप्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृदये प्रथमस्वरपरिणतं शीतांशुमण्डलं विचिन्त्य तन्मध्ये कमनीयनीलनीरजं तत्किञ्जल्के निष्कलङ्कशशाङ्कमण्डलं [शशाङ्क द्रोप्पेद् इन् क्] तदुपरि पीततांकारबीजं पश्येत् । ततोऽपि पीततांकारबीजात् निःसृत्य जगन्मोहान्धकारापहारिभिर्मयूखसमूहैर्दशसु दिक्षु ये चापर्यन्ता लोकधातवो विद्यन्ते तान् सर्वानवभास्य तत्रस्थानप्यसंख्येयानप्रमेयान् बुद्धबोधिसत्त्वांश्चाकाशदेशेऽप्यानीयावस्थाप्यन्ते । तदनु तेषांमाकाशदेशावस्थितानां महाकारुणिकानां बुद्धबोधिसत्त्वानां दिव्यपुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टा##- कुर्यात् । यत्किञ्चिदनादिसंसारे संसरता [क्: समावेशं सरसा] मया पापकं कर्म [क्: ओमित्स्] कायेन वा मनसाऽपि कृतं कारितं क्रियमाणमनुमोदितं वा तत् सर्वं प्रतिदेशयामि इत्यनेन विधिना [क्: विना] प्रतिदेश्य पुनरकरणसंवरं प्रतिगृह्य पुण्यानुमोदनां कुर्यात् । सुगतप्रत्येकश्रावकजिनानां तत्सुतानामपि बोधिसत्त्वानां सदेवकसब्रह्मकलोकानां [क्: सदैव] यत् कुशलं [क्: भूकुशलं] तत् सर्वमनुमोदयामीति । तदनु रत्नत्रयशरणगमनम् - बुद्धं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] । प्द्f ११५, प्. २०२) धर्मं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] । सङ्घं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] ।। इति [क्: ओमित्स्] । पश्चात् मार्गाश्रयणम् मार्गस्तथागतोक्तः स चाश्रयणीयो मया [क्: मा] नान्य इति । तदनु अध्येषणां कुर्यात् । जगदर्थमासंसारं कुर्वन्तो भगवन्तस्तथागतास्तत्सुता अपि तिष्ठन्तु मां परिनिर्वान्तु इति । तदन् याचना तादृशीं निरुत्तरां धर्मदेशनां भगवन्तस्तथागता देशयन्तु यया झटित्येव संसारिणः सत्त्वा भवबन्धनान्निर्मुक्ता भवन्तीति । तदनन्तरं पुण्यपरिणामनां कुर्यात् । सप्तविधानुत्तरपूजापापदेशनाकुशलमूलमुपजातं तत् सर्वं सम्यक्सम्बोधये [क्: म्बोधिं] परिणामयामीति । अथवा समासतः सप्तविधानुत्तरपूजासूचकं श्लोकमेनं पठेत् - सर्वं पापमहं दिशामि परमं प्रीत्यानुमोदे [क्: मोदान्] शुभान् आजन्मस्थितयेऽर्थये [या जन्म इन् क्] भगवतः सद्धर्मरत्नस्य च । रत्नानां त्रयमभ्युपैमि शरणं बोधौ दधे मानसं तन्मार्गं च समाश्रये शुभविधीन् सम्बोधये नामये ।। इत्यनेन सप्तविधानुत्तरपूजां विधाय ओं मुः [क्, ढ्: ओं आः हुं] इति विसर्जयेत् । अथवा - शीलचन्दनलिप्ताङ्गा ध्यानप्रावरणावृताः । बोध्यङ्गकुसुमाकीर्णा विहरध्वं यथासुखम् ।। इत्यनेन । तदनन्तरं चतुर्ब्रह्मविहारं मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षासंज्ञकं वक्ष्यमाणक्रमेण भावयेत् । तत्र केयं मैत्री ? प्द्f ११५, प्. २०३) सर्वसत्त्वेष्वेकपुत्रप्रेमतालक्षणा अथवा हितसुखोपसंहाराकारेति । करुणा पुनः कीदृशी ? दुःखाद् दुःखहेतोः समुद्धरणकामता त्रिदुःखदुःखमहानलप्रज्वलितसंसारलोहभवनप्रविष्टान् जन्तून् ततोऽपि समुद्धरामीत्यध्याशयो वा करुणा अथवा त्रिदुःखदुःखितानां सत्त्वानां संसाराम्बुधेः समुद्धरणेच्छा । मुदिता तु ईदृशी । प्रमोदो मुदिता अथवाऽसदृशे बुद्धत्वे तदुपाये च सर्व एव संसारिणः सत्त्वा मया प्रतिष्ठापयितव्या इत्यध्याशयो मुदिता यद्वा विश्वेषां यानि कुशलानि तेषु तद्भोगैश्वर्यादिषु च आकृष्टचित्तता । कोपेक्षा ? प्रतिघानुनयनिबन्धनमपहाय [क्: प्रतिद्यानयन] हिताहितेषु जन्तुषु परमहिताचरणमुपेक्षा [ढ्: परममहिताचरण, क्: हितावरणः] यद्वा सर्वस्मिन् प्रेमानुशयरहितपरहितधर्मतायां [परहित द्रोप्पेद् इन् क्] स्वरसवाहिनी प्रवृत्तिरुपेक्षा अथवा लाभालाभयशोऽपयशोनिन्दास्तुतिसुखदुःखेत्याद्यष्टलोकधर्मप्रमुख##- चतुर्ब्रह्मविहारभावनानन्तरं सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां भावयेत् । सर्व एव धर्माः प्रकृत्या स्वभावेन परिशुद्धा इत्यादिकमामुखीकुर्यात् । इमां च सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतामनेन मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति । यदि प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्माः कुतस्तर्हि संसारमावहति ? ग्राह्यग्राहकादिमलावृतत्वात् । तद्विगमोपायः सन्मार्गभावना तया स निरुद्धः स्यात् । अतः प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्व- प्द्f ११६, प्. २०४) पगे नोत् च्लेअर् प्द्f ११६, प्. २०५) पगे नोत् च्लेअर् प्द्f ११७, प्. २०६) धर्मदेशनामृतेन तान् सन्तर्पयन्ति । पुनः पुनर्नानाप्रकारं जगदर्थं कृत्वा विश्वमपि तारारूपं निष्पाद्य तत्रापि पीततांकारबीजे ताश्चान्तर्भवन्तीत्येवमादिस्फुरणसंहरणक्रमेण यावत् खेदो न जायते तावद् भावयेत् । भावनातः खिन्नो मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । महाप्रभाव एवायं मन्त्रराजः सर्वैरेव तथागतैर्वन्दितः पूजितः सत्कृतश्चेति ध्यानाद् व्युत्थितो [क्: व्यथितो] जगत् तारारूपं दृष्ट्वा भगवत्यहङ्कारेण यथेष्टं विहरेदिति । प्रायोऽमुना क्रमेण भगवतीं भावयतोऽष्टमहासिद्धयश्चरणयोर्निपतन्ति किं पुनरन्याः सिद्धयः ? अपि तु ताश्च सुतरामेव । यश्च विजनगिरिगुहासीनः सन् भगवतीं भावयेत् स खलु प्रत्यक्षत एव तां पश्यति । स्वयमेव भगवती तस्याः श्वासप्रश्वासादिकं ददाति । किं बहु वक्तव्यं परमदुर्लभं बुद्धत्वमपि [क्: बुद्धत्वं रिपुकर] करतलगतं तस्यावतिष्ठते । ।। इति किञ्चिद्विस्तरं तारासाधनं समाप्तम् ।। पुण्यं मया भगवतः खलु साधने यत् प्राप्तं प्रकृष्टममलं विपुलं च तेन । तारे त्रिलोकविदिते वरसाधनं ते कृत्वा जनो जिनपुरं त्वरितं प्रयातु ।। तारायाः साधनं किञ्चिद्विस्तरं विरचयय यत् [क्: विलम्ब्य तत्] । लब्धं तेन शुभं लोकः [क्: लोकैः] प्रयातु शमपत्तनम् ।। ।। कृतिरियं पण्डितस्थविरानुपमरक्षितानाम् ।। प्द्f ११७, प्. २०७) ९९. नम आर्याष्टमहाभयतारिण्यै । यस्याः स्मरणमात्रेण नष्टमष्टभयानकम् । तां प्रणम्य प्रवक्ष्यामि साधनं च शिशो शृणु ।। ध्यात्वा गगनमध्ये तु तारामष्टभयापहाम् । पूजां मनोमयीं कृत्वा कुर्यात् पापस्य देशनाम् ।। पुण्यानुमोदनां पश्चादात्मपुण्यस्य यातनाम् । आत्मभावं ततो दद्यात् शरणानि त्रिधा पुनः ।। करोत्यकरणं पश्चात् शून्यतायास्त्वनन्तरम् । स्वहृच्चन्द्रे [ढ्: चन्द्रं] ततः पद्ममष्टदलविकाशिनम् ।। तन्मध्ये तां विचिन्त्यैव नीलाभमुत्पलं ततः । तस्य मध्ये पुनर्बीजं वह्निरश्मिप्रभास्वरम् ।। तेन देवी समुत्पाद्य सर्वालङ्कारभूषिताम् । सव्यतो वरदां देवीं वामे तूत्पलकरां तथा ।। एकवक्त्रां सुबिम्बां च नवयौवनसंस्थिताम् । सुगन्धिपुष्पकेशां च पद्मचन्द्रोपरिस्थिताम् ।। अर्द्धपर्यऽऽण्कमवष्टभ्य रक्षयेद् भुवनत्रयम् । अष्टदेव्यन्तराले च [क्: न्तरालैश्च] भावयेत् ताररूपिणीम् । स्फुरन्मन्त्रतया योगी कृत्वा ध्यानमनाविलः ।। ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । ओं ओं स्वाहा पूर्वे ओं ता स्वाहा दक्षिणे ओं रे स्वाहा पश्चिमे ओं तु स्वाहा उत्तरे ओं त्ता स्वाहा वह्निकोणे ओं रे स्वाहा नैऋत्यां ओं तु स्वाहा वायव्ये ओं रे स्वाहा ऐशान्याम् । प्द्f ११८, प्. २०८) सर्वाः श्वेताः स्फुरद्रूपा यथा देवी तथा पराः ।। ओं तां तारिण्यै वज्रपुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा पुष्पं देयम् । गन्धनैवेद्यादिकं उत्पलमुद्रया निवेदयेदिति । कृत्वा साधनमेवेदं नवदेवीसमन्वितम् । हत्वाऽष्टभयं च सर्वं करोतु जगदुत्तरम् ।। ।। आर्याष्टमहाभयतारायाः साधनं समाप्तम् ।। १००. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्त-आःकारजरक्तपद्मोपरि सितटांकारजपद्मभाजने [क्, ढ्, ग्: तां] सूर्यस्थनीलहुंकारजसबीजकत्रिपरिणामेन [क्: कर्ता] कृष्णामार्यताराभट्टारिकां [क्, ढ्: कृष्टा] चतुर्भुजैकमुखीं त्रिनेत्रां खर्वलम्बोदरां दंष्ट्राकरालवदनां प्रत्यालीढपदेन शवारूढां [क्: पदां पञ्चशवा, ढ्: पदां शवा] नागाष्टकभूषणां व्याघ्रचर्मवसनां अवलम्बमानमुण्डमालां पञ्चमुद्राविभूषितां खड्गकर्त्रिधारिदक्षिणकरामुत्पलकपालधारिवामकरां साक्षोभ्यनाथपिङ्गलजटाजूटां [क्: जूटी] अतिघोराट्टहासभीमरूपां निष्पाद्य ओं ह्रींः हुं फट् इति मन्त्रं [ढ्: अभिमन्त्रं] विषयप्रज्ञाधिकारेण [क्: कारं, ढ्: कारे] जपेत् । निरंशुमालिकां ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः । स्फुरत्संहारयोगेन संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् ।। ।। इतिमहाचीनक्रमार्यतारासाधनम् [ख्: क्रमतारा] ।। प्द्f ११८, प्. २०९) १०१. प्रत्यालीढपदार्पिताङ्घ्रिशवहृद्घोराट्टहासा [क्: द्वोरा हृष्टा च] परा खड्गेन्दीवरकर्त्रिकार्पितभुजा हुंकारबीजोद्भवा । खर्वा नीलविशालपिङ्गलजटाजूटोग्रनागैर्युता जाड्यं न्यस्य कपालके [क्: केति] त्रिजगतां हन्त्युग्रतारा स्वयम् ।। महाचीनक्रमां नत्वा तारां त्रिभवतारिणीम् । तत्साधनमहं वक्ष्ये यथा गुरूपदेशतः ।। एकलिङ्गे श्मशाने वा शून्यागारे च सर्वदा । तत्रस्थः साधयेद् योगी विद्यां त्रिभवमोक्षणीम् [ख्: मोक्षिणीं] ।। मृदुमसूरकसमासीनोऽन्येषु [ग्: मचूलक, ढ्: चूलक] कोमलेषु वा । विष्टरेषु समाश्रित्य साधयेत् सिद्धिमुत्तमाम् ।। झटित्याकारयोगेन त्रिवज्रं सुसमाहितः । त्रिषु स्थानेषु तं ध्यात्वा रश्मिं विस्फारयेत् ततः ।। त्रिभवचारिणः सत्त्वानवभास्यानयेत् पुनः । संहारे च पुनर्ध्यायाच्छून्यं विश्वं समन्ततः ।। ततः - पठेत् जिनमन्त्रकं ओं शून्यतादिस्वभावकम् । अन्तरीक्षं ततो ध्यायादाःकाराद् [क्: आका, ख्: आंका] रक्तपङ्कजम् ।। भूयस्तस्योपरि ध्यायात् टांकारात् [क्, ग्: ताङ्का] पद्मभाजनम् । तस्य मध्ये पुनर्ध्यायात् हुंकारं नीलसन्निभम् ।। प्द्f ११९, प्. २१०) ततो हुंकारजं पश्येत् कर्त्रिकां बीजभूषिताम् । कर्त्रिपरिणतं ध्यायादात्मानं तारिणीसमम् ।। प्रत्यालीढपदां घोरां मुण्डमालाप्रलम्बिताम् । खर्वलम्बोदरां भीमां नीलनीरजराजिताम् ।। त्र्यम्बकैकमुखां दिव्यां घोराट्टहासभासुराम् । सुप्रहृष्टां शवारूढां [क्: प्रहृष्टाङ्गे चारूढां] नागाष्टकविभूषिताम् ।। रक्तवर्तुलनेत्रां च व्याघ्रचर्मावृतां [क्: वृता कार्त्रि, ढ्: वृतकटिं] कटौ । नवयौवनसम्पन्नां पञ्चमुद्राविभूषिताम् ।। ललज्जिह्वां महाभीमां सदंष्ट्रोत्कटभीषणाम् । खड्गकर्त्रिकरां सव्ये वामोत्पलकपालधाम् [ख्: रेअद्स् धरां, wहिछ्, थोउघ् मोरे ग्रम्मतिचल्, स्पोइल्स् थे मेत्रे] ।। पिङ्गोग्रैकजटां ध्यायात् मौलावक्षोभ्यभूषिताम् । भावनाचलनिष्पत्तौ भवेद् योगी महाकविः ।। जडोऽपि यदि मूर्खः स्याद् भावनारसतत्परः । लभते मञ्जुवाणीं [क्: मञ्जुवर्णन्तु] तु लक्षमन्त्रस्य जापतः ।। त्र्यक्षरोऽसौ [क्: अक्ष] महामन्त्रः हुंकारान्तो [ग्: हुंकारान्ता, ख्: हुंकारान्तां] हृदि स्थितः । पञ्चरश्मिसमायुक्तो अज्ञानेन्धनदाहकः ।। तस्य द्वारविधिं वक्ष्ये योगाचारानुसारतः । प्रथमं हपरं [ख्: मं सरं, क्, ढ्, ग्: मंपरं] दत्त्वा चतुर्थस्वरभूषितम् ।। प्द्f ११९, प्. २११) रेफारूढं स्फुरद्दीप्तमिन्दुबिन्दुसमन्वितम् । त्रंकारं [ग्: उं] च ततो दद्यात् चतुर्थेनैव भूषितम् ।। दीर्घाकारसमायुक्तं [ग्: दीर्घोकार] हंकारं योजयेत् पुनः । हंकारं च ततो दद्यात् सम्पूर्णं सिद्धमन्त्रकम् ।। निरंशुमालिकां ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः । स्फुरत्संहारयोगेन संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् ।। कल्पयेत् स्थिरचित्तेन पण्डितोऽहं महाकविः । अजस्रभावनाभ्यासाद् भवत्येव न संशयः ।। तारायाः साधनं कृत्वा यन्मयोपचितं [क्, ढ्: यन्ममा] शुभम् । भवन्तु प्राणिनस्तेन पण्डिता जिनशासने ।। कृतिः शाश्वतवज्रस्य सेयंन् मेधाप्रसाधनी । अगाधाः पण्डिता अत्र क्षन्तुमर्हन्ति साधवः ।। ।। महाचीनक्रमतारासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १२०, प्. २१२) १०२. नमः सिततारायै । पूर्ववच्छून्यतापर्यन्तं विभाव्य । सितारविन्दमध्यस्थां तांभूतां चन्द्रविष्टराम् । आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् ।। शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् । सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुःक्रमाम् ।। ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति [क्, ब्: सितं] । अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् ।। ओंहाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् । ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः ।। जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् ।। तत्रैष मन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । मृत्युदोषैर्न्न लिप्तः स्यात् ताराहृच्चक्रभावः । लाभी च सर्वसिद्धीनां षण्मासावधि तत्परः ।। ।। मृत्युवञ्चनतारासाधनम् ।। प्द्f १२०, प्. २१३) १०३. मृत्युदोषैरलिप्तः [क्, ढ्, ग्: मन्त्र ; क्, ब्: र्न्नलिप्तः] स्यात् ताराहृच्चक्रभावकः [क्, ढ्, ग्: हृच्चन्द्र०] । लाभी च सर्वसिद्धीनां षण्मासावधि तत्परः ।। वागीश्वरकृतादेशात् मृत्युवञ्चनसंग्रहात् । उद्धृता सितताराया भावना भयनाशनी [क्: भव०] ।। तुर्यगर्गाद्यसाकारत्विषा विस्फुरिताऽम्बरे [क्: ताम्बरः, ढ्: तानुते] । सिताब्जेन्द्वासनां दृष्ट्वा पुरस्त्रिशरणं [ढ्: पुनः] पठेत् ।। मुहूर्तं शून्यतां पश्येत् प्राकृतारोपहानये । ततः प्रकृतिसामर्थ्याद् बोधिचित्ताक्षरं भवेत् ।। सितारविन्दमध्यस्थचन्द्रबिम्बासनोपरि । आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् ।। शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् । सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुष्मतीम् ।। सर्वसम्बुद्धतत्पुत्रमातरं [क्: मात्र] कामरूपधाम् [क्: रंकार] । ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति ।। अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् । ओंहाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् [ख्: घना] ।। ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः । जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् ।। प्द्f १२१, प्. २१४) ओंकारमादितो दत्त्व पश्चात् तारे [क्: पञ्चारे] प्रयोजयेत् । तुत्तारे स्यात् तुरे पश्चात् स्वाहान्तः सार्वकमिकः [क्: सार्थ] ।। ब्रह्मेन्द्रविष्णुचन्द्रार्करुद्रदिक्कालमन्मथैः । अप्यखण्डितरोमाग्रो मृत्युं जयति मुक्तवत् ।। वलिपलितदौर्भाग्यव्याधिदारिद्र्यसंक्षयः । सिंहाद्यष्टमहाभीतिदुःखसन्दोहनाशनः ।। अयाचिताम्बरपानान्नहर्म्यरत्नादिसङ्गमः [क्, ग्: अपचिता ; क्, ग्: हर्मे बलादि] । खड्गाञ्जनपादलेपभद्रकुम्भादिसिद्धयः [क्: खङ्गाञ्जन] ।। कविता वक्तृता [क्: च कृतो] मेधा प्रज्ञा चैकान्तनिर्मला । अन्या च वाञ्छिता सिद्धिश्चक्रादस्मात् [क्, ग्: चक्राद्रश्मीन्] प्रजायते ।। साधनं सितताराया मृत्युव्याधिविनाशनम् । उद्धृत्य यच्छुभं तेन जगत् तारा [क्: जगतस्तारा] स्वयं भवेत् ।। ।। मृत्युवञ्चनसिततारासाधनम् [ख्: सिततारा] ।। प्द्f १२१, प्. २१५) १०४. पूर्ववच्छून्यताद्यनन्तरं [ख्: भावनानन्तरं] सुंकारपरिणतं नानारत्नमयं सुमेरुं तदुपरि पंकारेण श्वेतपद्मं तदुपरि अकारेण [क्: मुंका, ख्: अका०] चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये शुक्लहुंकारनिष्पन्नां ताराभगवतीं शुक्लां त्रिनेत्रां चतुर्भुजां पञ्चतथागतमुकुटीं नानालङ्कारां भुजद्वयेनोत्पलमुद्रां दधानां दक्षिणभुजेन चिन्तामणिरत्नसंयुक्तवरदां सर्वसत्त्वानामाशां परिपूरयन्तीं वामे नोत्पलमञ्जरीं बिभ्राणां ध्यायात् । तस्या दक्षिणपार्श्वे मारीचीं पीतां चन्द्रासनां नीलाम्बरां द्विभुजां वामेन रक्ताशोकपल्लवधरां दक्षिणेन सितचामरधरां दक्षिणेन सितचामरधरां रक्तकञ्चुकाभरणां वामपार्श्वे महामायूरीं प्रियङ्गुश्यामां द्विभुजां वामेन मयूरपिच्छधरां [क्: पुच्छ०] दक्षिणेन चामरधरां एवं विचिन्त्य ओं भगवति तारे [क्: तारा] मम हृदये [क्, ग्: हृदयं] प्रविश स्वाहा इत्यात्मानमधितिष्ठेत् । ततो मन्त्रं जपेत् । ओं नमस्तारे मनोहरे हुं हरे [ख्: हर] स्वाहा । ।। सिततारासाधनम् ।। प्द्f १२२, प्. २१६) १०५. तथैव शून्यताभावनानन्तरं रेफपरिणतसूर्यस्थहुंभवविश्ववज्रपरिणतवज्रप्राकारादि विचिन्त्य तन्मध्ये पंकारजपद्मोपरि [क्: पंवज्रपद्मो] अकारजचन्द्रे सितहुंकारजं सबीजोत्पलं पश्येत् । तत्स्फुरणादिपूर्वकं [क्, क्: स्फुरणा] तत्परिणतां भगवतीं सिततारां त्रिमुखां षड्भुजां पीतनीलदक्षिणेतरमुखीं प्रतिमुखं त्रिनेत्रां वरदाक्षसूत्रशरधरदक्षिणत्रिकरां [ख्: ओमित्स् शर०] उत्पलपद्मचापधरवामपाणित्रयां अर्द्धपर्यङ्कनिषणां चन्द्रासनचन्द्रप्रभांन् जटामुकुटस्थितामोघसिद्धिं पञ्चमुण्डविभूषितमस्तकां अर्द्धचन्द्रकृतशेखरां नानालङ्कारधरां द्विरष्टवर्षाकृतिमष्टश्मशानमध्यस्थितां हृच्चन्द्रस्थितनिजबीजमात्मानं विचिन्त्य मन्त्रं जपेत् ओं अचले अनिमित्तवरे हुं हुं फट् फट् [Oने फट् इस् द्रोप्पेद् इन् ख्] स्वाहा । पोषधेन पूजापुरःसरं चतुःसन्ध्यायां मासैकं जपतः [ख्: जपेत्] शान्तिकादि [क्: शान्तिकारा हि, ग्: शान्तिकारादि] भवतीति । ।। षड्भुजशुक्लतारासाधनम् [ख्: शुक्लतारा] ।। प्द्f १२२, प्. २१७) १०६. जाङ्गुलीतारायै नमः । नत्वा भगवतीं तारां जाङ्गुलीरूपधारिणीम् । सत्त्वानामनुकम्पार्थं लिख्यते तत्प्रसाधनम् [ख्, ढ्: तस्य सा] ।। प्रथमं तावन्मन्त्री शुचिः स्नातः शुक्लमाल्याम्बरधरो विजने सुलिप्ते प्रदेशे शुक्लसुगन्धितोयोपसिक्ते [क्: तयो] शुक्लपुष्पप्रकरावकीर्णे सुखासनोपविष्टो [ढ्: सने उप०] जगति मैत्रीं करुणां च विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चारयेत् । ततः शून्यतामामुखीकृत्य चिन्तयेत् शुक्लपंकारजपद्मं [पद्मं द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्] शतपत्रं शुक्लं तदुपरि अकारजचन्द्रमण्डलोपरि शुक्लह्रीःकारं स्फुरदनेकरश्मिनिकरं तद्भवां जाङ्गुलीं भगवतीं भावयेत् शुक्लवर्णां चतुर्भुजां जटामुकुटिनीं शुक्लां शुक्लोत्तरीयां सितरत्नालङ्कारवतीं शुक्लसर्पैर्भूषितां सत्त्वपर्यङ्कासनासीनां मूलभूजाभ्यां वीणां वादयन्तीं द्वितीयवामदक्षिणभुजाभ्यां सितसर्पाभयमुद्राधरां [क्: सव्य] चन्द्रांशुमालिनीं ध्यायात् । शिरसि कण्ठे स्तनान्तरे [क्, ढ्, ग्: स्तनान्ते चन्द्र] नाभौ चन्द्रम.डलस्थ-आः-ह्रीः-हुंकारान् विभावयेदाखेदं यावत् । तदनु मन्त्रं जपेत् ह्रीः । सप्तलक्षं जपेत् सप्तायुतं जुहूयात् सितपुष्पं सितालङ्कारधरः सन् । ततो भवति गरुडेश्वरप्रभावः कविः सर्वशास्त्रविशारद इति । ।। आर्यजाङ्गुलीतारासाधनं समाप्तम् [क्, ख्: ओमित्स्] ।। प्द्f १२३, प्. २१८) १०७. नम आर्यतारायै । तारा [हारा इन् ख्] हरितैकमुखी चतुर्भुजा द्विनयना स्तवतुष्टा [क्, ख्: द्विनयनो स्तवस्तुष्टो] । यस्या मण्डलचक्रे द्वादश देव्यो द्विनयनाश्च ।। भगवत्यार्यताराया विशिष्टमतिदुर्लभम् [क्: विशिष्टं मन्त्र] । प्रवक्ष्यामि समासेन धनदाक्रमसाधनम् ।। प्रातः [क्: पीतः] कृतबोधिचित्तोत्पादो योगी स्वहृच्चन्द्रे हरिततांकारं दृष्ट्वा कृतमुखशौचादिकः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य ओं अमृते हुं फट् इत्यनेन [क्: अमृतहडिन्य] नानाच्छटाब्भिर्दशदिग्विघ्नानुत्सार्य [ख्, ढ्: द्रोप् नाना ; क्: दिग्विमा, ढ्: दिशि विघ्ना०] स्वहृदि पंकारजरक्तकमलोपरि अकारजचन्द्रस्थं स्वबीजं विभाव्य तत्किरणाकृष्टगगनस्थगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सम्पूज्य पापदेशनादिकं विधाय शून्यतां च ध्यात्वाऽधिष्ठ्य च पुरतो रक्तरेफपरिणतसूर्यस्थकृष्णहुंकारजविश्ववज्रं विलोक्य तत्किरणवज्रैर्वज्रप्राकारं [क्: वज्रि वज्र०] वज्रपञ्जरं वज्रभूमिं च ध्यायात् । अथ विश्ववज्रवेदिकायां रक्तपंकारजकमलोपरि अकारजचन्द्रस्थशुभ्रभ्रुंकारपरिणतं सितचक्रं भ्रुंकारमध्यं [क्: मध्यस्थं] दृष्ट्वा पद्मचन्द्रे चक्रबीजपरिणामजं सर्वरत्नमयं चतुरस्रादिगुणयुक्तं द्विपुटं गर्भपुटस्थकमलाष्टदलकर्णिकासु नवचन्द्ररूपशोभितं [ढ्: चन्द्रे] चतुर्द्वारस्थचतुःसूर्यभासुरं प्द्f १२३, प्. २१९) कूटागारं पश्येत् । ततो मध्यचन्द्रोपरि तमेव तांकारम् [क्: अकारं] ततः स्फुरणसंहरणम् ततस्तद्बीजां [क्: तं तप्तवी०] ताराभगवतीमात्मानं भावयेत् चन्द्रासनप्रभां सौम्यां सत्त्वपर्यङ्कस्थां हरितश्यामामेकवदनां द्विलोचनां चतुर्भुजां अक्षसूत्रवरदोत्पलपुस्तकधरां विचित्रवस्त्रालङ्कारवतीम् । ततः [ग्: अद्द्स् स्रुं अfतेर् ततः] ओं शिरसि ता [ग्: तो] ललाटे रे चक्षुषोः तु कण्ठे त्ता [क्, ग्: ता] बाह्वोः रे हृदये तु नाभौ रे गुह्ये स्वा जानुनोः हा पादयोर्न्यस्येत् । ततो हृदये पद्मचन्द्रस्थस्वबीजरश्मिसञ्चोदितलोचनादिभिर्देवीभ्रभिषिक्तमात्मानममोघसिद्द् हिमुकुटं ध्यायात् । अथवा पुटस्थचन्द्रेषु वज्रतारादिदेवीर्झटिति दृष्ट्वा पश्चाद् विभावयेत् । पूर्वे वज्रतारां कृष्णां वज्रहस्ताम् दक्षिणे रत्नतारां पीतां रत्नहस्ताम् पश्चिमे पद्मतारां रक्तकमलहस्ताम् उत्तरे बुद्धतारां शुक्लां चक्रधारिणीम् आग्नेयकोणे पुष्पतारां सितां पुष्पदामधराम् नैऋत्यकोणे धूपतारां कृष्णां धूपकटच्छूहस्ताम् वायव्यकोणे दीपतारां पीतां दीपयष्टिधराम् ऐशानकोणे गन्धतारां रक्तां गन्धशङ्खधराम् । इमा विश्वपद्मपत्रस्थचन्द्रेष्वष्टौ शशिप्रभाः सत्त्वपर्यङ्कनिषणा वामेनोत्पलधारिकाः स्मेरवदना नानालङ्कारवस्त्रधारिण्यः । पूर्वद्वारे वज्राङ्कुशी कृष्णां वज्राङ्कुशकराम् दक्षिणे वज्रपाशीं पीतां वज्रपाशहस्ताम् पश्चिमे वज्रस्फोटां रक्तां वज्रस्फोटधारिणीम् उत्तरे वज्रघण्टां शुक्लां वज्रघण्टाहस्ताम् । प्द्f १२४, प्. २२०) एताश्चतुर्द्वारसूर्येषु [क्: एतासु चतु०] पश्येत् सूर्यप्रभाः पिङ्गलोर्द्ध्वज्वलत्केशा आलीढपदस्थिता भुजङ्गभूषणा विकृतवदना व्याघ्रचर्माम्बरधरा वामकरेणोत्पलधारिकाः । ततो ज्ञानसत्त्वेन सहैकीकृत्य स्वहृत्कमलगतस्वबीजमतिसूक्ष्मं भावयेत् निश्चलेन मनसा । ततो मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे धनं मे दद स्वाहा । तत उत्थानसमये ओं अकारो मुखमित्यादिना मन्त्रेणोत्पलमुद्रया बलिं दत्त्वा प्रणिधिं विधाय [क्: विध्यपदेवता०] देवताचक्रं स्वबीजे [क्: स्ववीर्यान्तं; ग्: ओमित्स् स्वबीजे जपादिकं] अन्तर्भाव्य स्वदेवताहङ्कारमुद्वहन् यथासुखं विहरेत् । मध्याह्नसायाह्नसन्ध्ययोस्तु स्वहृद्बीजात् झटिति देवताचक्रं संस्फार्य पूर्ववद् ध्यानजपादिकं कुर्यात् । सायाह्नमध्याह्नसन्ध्यायां [क्: मध्याह्नम् ध्यानसन्ध्या०] पुनरयं विशेषः । पुष्पादिना ज्ञानमण्डलं सम्पूज्य ओं तारे तुत्तारे तुरे [तुरे द्रोप्पेद् इन् क्] मुरित्यनेन विसर्जयेदिति । ।। धनदतारासाधनम् ।। प्द्f १२४, प्. २२१) १०८. नमो रत्नत्रयाय । नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय नमस्तारायै तद्यथा ओं तारे तारय हुं हुं हुं समयस्थिते भर [क्: भरभ्रु, ग्: भरत्र] सर्वाभरणभूषिते पद्मे पद्मे पद्मभुजे पद्मासनस्थे हस हस त्रैलोक्यवरदे सर्वदेवदानवपूजिते स्मराहि [ढ्: स्माराहि] भगवत्तथागतपुरतः समयं धर धर महासत्त्वावलोकिते मणिकनकविचित्राभरणे ओं विलोकय भगवति तारे हुं हुं हुं फट् स्वाहा । मूलमन्त्रः सधातुके चैत्ये अष्टोत्तरसहस्रं जपेत् । ततो हि पूर्णे सति भगवतीमार्यतारां [क्: मायां] पश्यति यमिच्छति तं वरं लभते । ओं मणितारे हुं लक्षजापेनार्या अग्रत उपतिष्ठति यदिच्छति तत् सर्वं ददाति । विना मण्डलकस्नानोपवासेन केवलं जापमात्रेण सिध्यति । सर्वकार्यं [क्: कार्येति] च साधयति । ।। लब्धाममिताभगर्भतन्त्रे [क्: ताभतन्त्रे] भगवत्यार्यतारायाः कल्पोद्देशः समाप्तः ।। प्द्f १२५, प्. २२२) १०९. नमस्तारायै [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्. षेए Fओल्. ७९ क्] । स्रग्भाजो भगवत्यास्तारायाः कतिपयपचारोऽयम् । सर्वाज्ञानविनाशनहेतोस्तज्जैस्सदा कार्यः ।। स्थाने शुचौ मनोज्ञे स्नातो मन्त्राम्बुयोगतः स्थित्वा । पूजोपचारयुक्ते तदभावे भाविते वापि ।। पूर्वाभिमुखो योगी परहितमनसा विभावितां देवीम् । अर्जुननीरजचन्द्रे स्थानमुपेतामनेकगुणबहलाम् ।। शरदिन्दुधामधवलीं नवयौवनमण्डिताङ्गलक्ष्मीकाम् । नीलोत्पलदलनयनां सीमान्ते भक्तनागसम्भूताम् ।। कुण्डलरुचकाङ्गदकै रसनामञ्जीरघुर्घुरासहितैः । संशोभिगात्रयष्टिं मुक्ताफलमाल्यचारुकुचयुग्माम् ।। मण्डितदुकूलवसनां कर्णोत्पलहारिचापबद्भ्रूकाम् । चिन्तावचनविलोकनहृत्पापां सर्वसत्त्वानाम् ।। रत्नांशुजालबहलितजाम्बूनदपट्टशोभिमूर्द्धानम् । अमिताभबुद्धमध्यां जटिकां दधतीं मनोहरामेवम् ।। या भगवती सोऽहं योऽहं सा भगवतीत्यहङ्कारमुत्पादयेत् । सर्वत्र पूजाविधानस्य मन्त्राधिष्ठानमार्यकर्मकेन मन्त्रनीतिप्रयोगेन न कर्तव्यम् । एतच्च त्रिसन्ध्यं सर्वदा च नित्यस्रातेन गृहीतब्रह्मचर्येण त्रिचेलपरिवर्तनतत्परेण दशकुशलकर्मपरिहारवता सर्वाकुशलपक्षकर्मपरिक्षयायोद्यतेन मनसा साधकेन तावदविरतं भावयितव्यं प्. १२५, प्. २२३) यावदसौ भगवती स्वयं न भवति । अत्र चोपदेशो हार्द्दतमोजालपटलविघटनापकरणीयः । तद्यथाऽलिगुप्तमध्यहरिणाङ्कवलयोपरि मायाबीजं स्रवत्सुधाधारिणं शुद्धार्कसन्निभं तदधो वातमण्डलीस्थाने तत्त्वबीजसूर्यकोटिसमप्रभं देदीप्यमानं सर्वमोहान्धकारं दशदिग्गतमामूलं शोधयन्तं मूर्द्धबीजक्षरितामृतधाराभिः प्लवन्यप्लमानं स्थिरमना दीर्घं भावयेत् । खिन्नश्च ततो जिह्वारुणाम्बुजदले गुरूपदेशतो बीजं ध्यात्वा ततो मन्त्रमालां निश्चरन्तीं मणिमन्त्रौषधिबलं तथागतज्ञानामृतं चाकृष्य जठरकूपे प्रविश्य तान्यधो व्याप्य पुनरुद्वहन्तीं निरीक्षमाणो योगी मन्त्रं जपेत् । यद्येवमयं करोति तदाऽस्य सपद्यनुभवो महान् भवति एवमेव यदि सप्ताहोरात्रान् करोति दृढध्यानस्तदा महाप्राज्ञो वाग्मी पटुः पद्यमुखभाषो गणज्ञोऽविरतवाक्यगद्यपद्यं करोतिङ्कुहेडि । संस्कृतान्ययत्नतो वक्तुमलं भवति नात्र विकल्पः करणीय इति । अथ स्तुतिविधानमभिधीयते । योऽभूत् महापण्डितः श्रीसर्वज्ञमित्रनामा भगवतीताराचरणेनाविष्टमानसः काश्मीरकविबुधजनचक्रवर्त्तितिलकस्तेन वक्त्रतोऽपि सङ्कटगतेन तामेव भगवतीमार्यतारामाराध्य मरणाभिलाषपरायणेन मनसा कृतोर्द्ध्वदृष्टिना कृतकरपुटाञ्जलिना नवनुतिकुसुममालया दरिद्रस्य मम मन्दकर्मणः स्रग्धरा भव मातः परस्मिन्नपि जन्मनि भगवतीचरणकमललाभी भवेयमिति कृतप्रणिधिना भगवत्यभिष्कृता तेन स्रग्धरेति नाम उपपन्नम् । स्रग्धरानाम्ना च वृत्तेन रचितत्वादस्याः स्तुतेः स्रग्धरेति नाम समुदितम् तन्नाम्ना भगवत्याः प्द्f १२६, प्. २२४) स्तुतित्वाद् वा उभयथाऽपि वा तन्नामानयोरुत्पन्नमिति वार्ता ।। इह हि प्रज्ञापारमितां साक्षादधिगन्तुकामो योगी विद्याधरोऽर्धमासं कालत्रयं पूर्वोक्तविधानसमापन्नः पूर्वोक्तसकलव्रताचारानुपालक एकमना विजने भगवतीं स्तूयादजस्रमविच्छिन्नम् । तत्र चोपदेशः पठनवेलायामुच्चारणमातरिमूलावलग्राग्रेषु यथाक्रमं तत्त्वबीजशक्तिबीजमायाबीजानि विन्यस्य भगवतिविदा कालत्रयोच्छलितरश्मिसुस्नातः सन्नहमिति - कृत्वा विधिमतियुक्तं तारायाः स्रग्धराया यत् कुशलम् । तेन समस्तं भूयाज्जगदाशु तारिणीसदृशम् ।। ।। स्रग्धरायाः स्तुतिविधिः समाप्ता ।। ११०. प्रणम्य तारिणीं भक्त्या सर्वसम्पत्तिवर्धनीम् । लिख्यते साधनं तस्या यथाम्नायं समासतः ।। प्रथमं तावत् योगी सुरभिगन्धपुष्पादिमनोहरध्यानागारादिकं [क्: दिभिर्म ; क्: ध्यानाशा०] प्रविश्य सुखासने पर्यङ्कं बद्ध्वा स्वहृदये अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पीततांकारबीजं तत्किरणाकृष्टमभिमुखमाकाशदेशे भगवतीचक्रमवलोक्य स्वहृद्बीजनिःसृतपुष्पादिदेवीः [ढ्: पुष्पादिभिर्दे०] संस्फार्य पुष्पादिभिः पूजां प्द्f १२६, प्. २२५) विदध्यात् । ततस्तस्यैव भगवतीचक्रस्याग्रतः पापदेशनादिकं कुर्यात् । सर्वमात्मनः पापं प्रतिदेशयामि सर्वबुद्धबोधिसत्त्वार्यपृथग्जनानां सर्वकुशलमनुमोदे [क्: कुशलमाह] सर्वं चात्मनः कुशलमनुत्तरायां सम्यक्सम्बोधौ परिणामयामि एषोऽहमाबोधेर्बुद्धं [क्: धिबु] शरणं गच्छामि द्विपदानामग्र्यम् धर्मं शरणं गच्छामि समग्रं महायानम् सङ्घं शरणं गच्छामि अवैवर्त्तिकबोधिसत्त्वगणम् अहो बताहमनुत्तरां [क्: त्तरायां] सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धेयं सर्वं [क्, ढ्; ओमित्] सर्वसत्त्वानामर्थाय हिताय सुखाय यावदत्यन्तनिष्ठे निर्वाणधातौ बुद्धबोधौ प्रतिष्ठापनाय च एषोऽहमनुत्तरसम्यक्संबोधिमार्गमाश्रयामि यदुत वज्रयानम् । ततस्त्रिशरणगाथां पठेत् । ततः सर्वसत्त्वेषु सुखोपसंहाराकारां [ग्: कारी] मैत्रीम् सर्वदुःखापनयनाकरां करुणाम् दिव्यसुखावियोगनियमाकारां मुदिताम् क्लेशप्रतिपक्षमार्गोपसंहाराकारां [क्: यक्षमाग्नेय] उपेक्षां भावयेत् । ततः सर्वधर्मान् मनसाऽवलम्ब्य विचारयेत् । चित्तमेवैतत् तेन तेनाकारेण भ्रान्तं प्रतिभासते । यथा स्वप्ने नास्ति चित्तात् [ढ्: चित्ते] बाह्यचित्तं बाह्यग्राह्याभावात् चित्तमपि ग्राहकं भवति । तस्माच्चित्तशरीराः सर्वधर्माः तेषां ग्राह्यग्राहकशून्यता परमार्थ इत्येवमेकान्तेन निश्चित्य भ्रान्तिसमारोपितं भ्रान्तिचिह्नं सर्वधर्माणामाकारमपहाय तेषां प्रकृतिमेव [क्, ग्: प्रतिकृति] केवलामद्वयविज्ञप्तिलक्षणां [ढ्, ग्: नामद्वय] प्द्f १२७, प्. २२६) शुद्धस्फटिकसङ्काशां शरदमलमध्याह्नगगनोपमामनन्तां पश्येत् । इदमुच्यते लोकोत्तरं शून्यताज्ञानं निष्प्रपञ्चं निर्विकल्पम् । ततस्तन्मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । सैव भगवती प्रज्ञापारमिता सैव परमा रक्षा । ततस्तस्य निष्यन्दभूतामाकारवतीं रक्षां शुद्धलौकिकज्ञानस्वभावां भावयेत् । ततो रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तस्मिन् रवौ [क्: तस्मिन्नधो] हुंभवं [क्: हुंकारभवं] विश्ववज्रं तेनैव वज्रेण विभावयेच्च प्राकारकं वज्रपञ्जरबन्धनंन् [क्: पञ्जल] च विश्ववज्रकिरणैः प्रलयानलदुःसहैः सर्वतः स्फुरित्वा घनीभूय रचितं तिर्यक् चतुरस्रं ज्वलद्वज्रप्राकारं उपरिष्टाच्च वज्रपञ्जरमधस्तात् वज्रमयीं भूमिमारसातलविरचितां पश्येत् । ततो रविविश्ववज्राभ्यां रश्मीभूय दशदिशि [क्, ग्: दिशि दिशि] स्फुरित्वा घनीभूय बहिर्द्वारे सीमाबन्धः कार्य इति श्लोकार्थः । तन्मध्ये आकाशमहाभूतस्वभावं धर्मोदयाख्यं महावज्रधरस्वभावं शरच्छशधरधवलमधः सूक्ष्मं उपरि विशालं त्रिकोणं अन्तर्गगनस्वरूपं तन्मध्ये विश्वदलकमलकर्णिकावस्थितविपुलविश्ववज्रं तद्वेदिकायां चत्वारि महाभूतानि चतुर्मण्डलाकाराणि चतुर्देवीस्वभावानि उपर्युपरि पश्येत् । तत्रादौ यंकारेण वायव्यं धन्वाकारं [क्: अद्द्स् कृष्णकोणं] धूमवर्णं कोटिद्वये चलत्पताकाङ्कम् ततो रंकारेणाग्नेयं [क्: रका] त्रिकोणं रक्तकोणेषु रेफाङ्कम् ततो वंकारेण वारुणं वर्तुलं सितघटाङ्कम् ततो लंकारेण माहेन्द्रमण्डलं चतुरस्रं प्द्f १२७, प्. २२७) पीतं कोणेषु त्रिसूचिकवज्राङ्कम् [क्, ग्: त्रिशूक] तदुपरि भ्रुंकारजं चक्रं भावकस्त्विदानीं तदेव लोकोत्तरं ज्ञानं व्यापकत्वेन स्थितं ततो विश्ववज्रं वेदिकामध्ये चतुर्महाभूतपरिणामजं [क्: भूतं] परिशुद्धबुद्धक्षेत्रं संक्षेपरूपं महामोक्षपुरं वैरोचनस्वभावं नानारत्नमयं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारं अष्टस्तम्भोपशोभितम् [क्, ढ्, ग्: स्तम्भाव] । चतुर्वेदीपरिक्षिप्तं चतुस्तोरणमण्डितम् ।। हारार्द्धहारपट्टस्रग्वितानादर्शचामरै रुचिरवज्रसूत्रैश्च स्फुरद्बुद्धबोधिमंशुभिः चलच्चित्रपताकाग्रघण्टामुखरदिङ्मुखं [क्, ग्: मुख] परमैः पञ्चकामोपहारैश्च हर्षणंन् द्विपुटं किञ्जल्केन भावयेदेकं त्रिकोणेनापरं स्मृतम् । तन्मध्ये द्विगुनालिपरिणतं [क्: द्विगुणपरि, ढ्: द्विगुणनालिपरि] चन्द्रं तदुपरि तांकारपरिणतं वज्रं तद्वरटके तांकारं ततोऽपि द्विगुणोपेतडढदधयलोपेतद्विगुणकालिपरिणतं [क्: उपदधये] सूर्यं द्वयोर्मेला महासुखं परमानन्दम् । आदर्शज्ञानवांश्चन्द्रः स तावान् [क्, ग्: समता] सप्तसप्तिकः । बीजैश्चिह्नैः स्वदेव्याश्च प्रत्यवेक्षणमुच्यते । सर्वैरैक्यानुष्ठानं निष्पत्तिः शुद्धधर्मता ।। इति पञ्चाकाराभिः सम्बोधिः । तद्बीजरश्मिभिः सत्त्वानाकृष्य स्वेष्टदेवताचक्रं तथैव प्रवेश्य च योगी चिह्नबीजपरिणतां तारादेवीं विभावयेत् - प्द्f १२८, प्. २२८) अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रं सर्वालङ्कारभूषिताम् । कनकवर्णनिभां [क्, ढ्: देवीं] भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् ।। चतुर्बुद्धमहामुकुटीं वज्रसूर्याभिषेकजाम् । नवयौवनलावण्यां चलत्कनककुण्डलाम् ।। विश्वपद्मसमासीनां [ढ्: पद्मासना] रक्तप्रभाविभूषिताम् । वज्रपाशं तथा शङ्खं सच्छरोद्यतदक्षिणाम् [क्, ढ्: शरोद्व्यत] ।। वज्राङ्कुशोत्पलं चैव वामे कार्मुकतर्जनीम् । वज्रतारात्मको योगी सर्वसत्त्वार्थपारगः [क्: परागः] ।। वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् । पूर्वेण पुष्पतारां तु सितवर्णां मनोरमाम् ।। ओंकारज्ञाननिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् । द्विभुजामेकवक्त्रा च सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् । धूपशाखाकरव्यग्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। पश्चिमे दीपतारां च दीपयष्टिकराकुलाम् । पीतवर्णां महाभूषां चलत्कनककुण्डलाम् ।। उत्तरे गन्धतारां [क्: ओमित्स् गन्धतारां तु] तु गन्धशङ्खकराकुलाम् । रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले ।। द्वारपालीस्ततो ध्यायात् अङ्कुश्यादिप्रभेदतः । अङ्कुशं दक्षिणे हस्ते वामेन दुष्टतर्जनीम् । सूर्यमण्डलमध्यस्थां शुक्लवर्णां मनोरमाम् ।। अङ्कुशी । प्द्f १२८, प्. २२९) पाशदक्षिणहस्ते तु वामेन दुष्टतर्जनीम् । रक्तमण्डलमध्यस्थां गौररूपां मनोरमाम् ।। पाशिनी [क्, ढ्: योगिनी] । दक्षिणे तु करे [क्, ग्: करस्फोटां] स्फोटां वामहस्तेन तर्जनीम् । वज्रमण्डलमध्यस्थां रक्तवर्णां विभावयेत् ।। वज्रस्फोटा । वज्रघण्टाकरव्यग्रां वामेन दुष्टतर्जनीम् । रश्मिमण्डलमध्यस्थां रक्त-उत्पलसन्निभाम् ।। वज्रघण्टा । कोणभागेषु चिह्नानि चत्वारि विधियोगतः । बोधिचित्तघटो मेरुर्वह्निकुण्डं महाध्वजः ।। ऊर्ध्वे चोष्णीषविजयां शुक्लवर्णां सुरूपिणीम् । वज्रं [ग्: चक्रं] दक्षिणहस्ते च वामेन दुष्टतर्जनीम् ।। नागपाशं दक्षिणे हस्ते वामेन दुष्टतर्जनीम् । कृष्णवर्णां महाघोरामधः सुम्भां विभावयेत् ।। ततो ध्यात्वा मन्त्रं स्फुरन् जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । दशाक्षरैर्दश देवयो [क्, ग्: देवेभ्यो] दशपारमिताश्रयाः । भावनीयाः प्रयोगेन सर्वकर्मप्रसिद्धये ।। मोहवज्रां न्यसेन्नेत्रे द्वेषवज्रां च कर्णतः । ईर्ष्यावज्रां तथा घ्राणे वक्त्रे तु रागवज्रिकाम् ।। प्द्f १२९, प्. २३०) स्पर्शे मात्सर्यवज्रां वै [क्: स्पर्शेमान् सर्पवज्राम्बै] सर्वक्लेशतमोऽपहाम् । आयतनेषु विज्ञेया हृद्या नैरत्म्ययोगिनी ।। इति चक्षुराद्यधिष्ठानम् । द्विभुजाश्चैकवक्त्राः स्युर्न्नानारूपा [क्: वक्त्राम्बुर्नाना, ढ्: वक्त्रास्यन्नाना] हि योषितः । कत्रिकपालकरव्यग्रा गतप्राणोर्द्ध्वसंस्थिताः ।। ततः कायवाक्चित्ताधिष्ठानम् । ओंकारोऽयं महावज्रो [क्: महारजाअ] कायवज्रविभूषणः । हुंकारः चित्तवज्रो मोहवज्रो [क्: महाराजा] वज्रसत्त्वपदे स्थितः ।। आःकारं परमं तत्त्वं बाह्यं चोद्घाटकं [क्: वाक्पथोघातकं, ढ्: बाह्यञ्चोद्योतकं] मतम् । सर्वासामेव मातॄणां हृदि ज्ञानमयं न्यसेत् ।। सत्त्वज्ञानप्रयोगेन बुद्धबोधिमवाप्नुयात् । स्वमन्त्राक्षरसम्भूता मुद्राचिह्नस्य कल्पना ।। स्फुरणं संहरणं कृत्वा माण्डलेयानां तु सम्भवः । आकाशधातुमध्यस्थं भावयेद् ज्ञानमण्डलम् [क्, ग्: मण्डले] ।। पञ्चज्ञानगुणाकीर्णं नानारूपं समन्ततः । पूजयेत् सर्वपूजाभिर्मानयेच्च न हापयेत् ।। द्वारपालीप्रयोगेन ज्ञानोदधिं प्रसाधयेत् । समयचक्रे समावेश्य ज्ञानचक्रं महोज्ज्वलम् । सर्वबुद्धसमो योगी अद्वयी [क्: अर्द्धपिङ्गो] भवति क्षणात् ।। ओं वज्राङ्कुशी आकर्षय जः ओं वज्रपाशी प्रवेशय प्द्f १२९, प्. २३१) हुं ओं वज्रस्फोट बन्धय वं ओं वज्रावेशे वशीकुरु होः । स्वहृद्वीजनिःसृतरश्मिभिरङ्कुशाकारैस्त्रैधातुकस्थितान् बुद्धानाकृष्याष्टमातृभिः संपूज्यानुनाथ्यते । अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागताः - बोधिवज्रेण बुद्धानां यथा [ढ्: ओमित्स् यथादत्तो सर्वबुद्धानां] दत्तो महामहः । ममापि त्राणनार्थाय [क्: त्राणा] खवज्राद्यं [क्: स्ववज्रायं, ढ्: खवज्रोऽयं] ददाहि मे ।। इत्यभिषेकयाचनम् । अभिषेकं महावज्रं त्रैधातुकनमस्कृतम् । ददामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् ।। इति पठद्भिर्बुद्धैर्हेरुकरूपैः पञ्चामृतभृतपञ्चतथागतात्मकैः कलशैः पञ्चभिरभिषिच्यते । अभिषिच्यमाने पुष्पवृष्टिर्भवति दुन्दुभिशब्दश्चोच्छलति कुऽऽण्कुमवृष्टिर्भवति रूपवज्रादिभिः पूज्यते वज्रगीत्या लोचनादिभिः स्तूयते अभिषिच्यमाने मूर्ध्नि वज्रसूर्य उत्पद्यते । मकुटस्य चतुर्दिक्षु वैरोचनाक्षोभ्यामिताभामोघसिद्धयस्तथागता [क्, ग्: सिद्धिस्त] मध्ह्यपुटचतुर्देवीनां मुकुटेऽपि यथाक्रमं द्वारपालीनामपि उष्णीषाया रत्नेशः सुम्भाया [क्: कुम्भाया] मुकुटे अक्षोभ्यः । द्वेषवज्रि नमस्तुभ्यं मोहवज्रि नमोऽस्तु ते । मात्सर्यवज्रि मां त्राहि रागवज्रि प्रयच्छ मे ।। महामात्रे [क्: महमानेति] महेर्ष्येति सर्ववज्रि प्रसीद मे । सर्ववज्रसमयनाथा सर्वकर्मप्रसाधिका ।। स्तुतिः । प्द्f १३०, प्. २३२) इमे पुष्पाः शुभा दिव्याः शुचयः शुचियोनयः [क्: शुचयोऽनयः] । मया निवेदिता भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। पुष्पम् । वनस्पतिरसो हृद्यो गन्धाढ्यो धूप उत्तमः । मया निवेदितो भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। धूपः । रक्षोघ्नश्च पवित्रश्च तमोभिदः मनःशुभः । मया निवेदितो भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। दीपः । इमे गन्धाः शुभा दिव्याः शुचयः शुचियोनयः । मया निवेदिता भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। गन्धः । तदनु नीलपंकारपरिण्तधन्वाभध्वजाङ्कितवायुमण्डले [क्: धन्वाभुजान्वित] रक्तरंबीजसम्भूतत्रिकोणाग्नेयम.डलोपरि रक्त##- यथाऽसंख्येयं पञ्चतथागतस्वभावं पञ्चामृतं गोकुटदहनाख्यं च पञ्चबीजं ध्यात्वा तदुपरि वितस्तिमात्रमतिक्रम्य चन्द्रस्थहुंकारसम्भूतशुक्लपञ्चसूचिकमहावज्रं ध्यात्वा तदध [क्, ग्: ततः] ओंकारं विचिन्त्य वायुप्रेरिताग्नेयम.डलाग्निना उपरि वज्राग्निना च तत् सर्वं परिणतं दृष्ट्वा तद्वाष्पस्पर्शेन प्रणवं वज्रविलीनं तस्मिन्नेवामृते नवनीतवत् [क्; ओमित्स् नवनीतवत् ज्ञानामृत] समरसीभूतं ध्यात्वा तदुपरि शुक्लतांकाररश्मिभिस्त्रैलोक्योदरवर्त्तिसर्वामृतमाकृष्य प्द्f १३०, प्. २३३) तत्रान्तर्भाव्य धर्मधातुसमतया सर्वतथागतहृदयवर्तिज्ञानामृतमाकृष्य तैरेव [क्, ग्: तेनैव] सहैकीकृत्य तदुपरि त्रितत्त्वं ध्यात्वा तेनैवाभिमन्त्र्य सर्वमाण्डलेयहृदये [क्, ढ्: हृदय] मण्डलचक्रं ध्यात्वा तज्जिह्वासु शुक्लहुंकारजं यवफलप्रमाणं [क्: बहल] शुक्लवज्रं ध्यात्वा तेन पञ्चामृतेन माण्डलेयानात्मानं च सन्तर्पयेदिति । एतेन मण्डलं निष्पन्नं त्रिसन्ध्यं भावनां कृत्वा तिष्ठेत् । सततं देवतामूर्त्त्या [क्; मृत्यो] स्थातव्यम् । तत्रायं जपमन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं तीव्रं [क्, ग्: तं] वज्रपञ्जरभाषितम् ।। अथापरोऽपि धारिणीमन्त्रः नमः आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । दशाक्षरस्य विधानम् - अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्यायामपि गच्छन् न केनाप्यवलीयते । व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयादयो नामस्मरणमात्रेण नश्यन्ति विलीयन्ते । अनेन मन्त्रेण उत्पलानामष्टोत्तरशतं यावत् जुहूयात् । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकं मे वशमानय स्वाहा । पुनस्तेनैव मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद्वारान् परिजप्यारिगृहे प्द्f १३१, प्. २३४) गोपयेत् सप्ताहेनाच्चाटयति । ओं तारे तुत्तारे तुरे चल प्रचल शीघ्रयामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं फट् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यमुद्वाचेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा । मदनं चन्डबीजं च तथोन्मत्तकमेव च । अशोकपत्रं [क्: यन्त्र] पुष्पं च जुहुयात् पञ्चसहस्रकम् ।। घृतमधुगुडहोमं कन्यासिद्धौ प्रशस्यते । सप्ताहेन तदा योगी लभेत् कन्यां स्ववाञ्छिताम् ।। अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्थानादाकर्षय ममान्तिके जः । अनेन मन्त्रेण बदरकण्टकानां [क्: वदनकण्ठकानां] पञ्चसहस्राणि स्वयम्भूकुसुमाक्तानि होतव्यानि । अनेन कृतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । रजःस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकवदनामङ्कुशोत्पलपाशहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजां कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना पूजयेत् । पश्चान्मन्त्रं जपेत् भावनान्वितः ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं कन्यां ममेप्सितं स्वप्नं कर्णे कथय हुं फट् । पञ्चसहस्रेणागच्छति । पाशेन गलके बद्ध्वा अङ्कुशेन हृदि विदार्य च साध्यां पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा आत्मनोऽक्षिद्वयं अञ्जयेत् । राजकुलं प्रविशतः [क्: प्रविशन्तः] स राजा शिष्यवद् [क्, ग्: शिष्येव] गौरवं करोति विरुद्धं न प्द्f १३१, प्. २३५) वक्ति प्रमादं च प्रयच्छति प्रियालापं च कुरुते दासतां समुपैति क्रुद्धोऽपि वशो भवेदिति दृष्टप्रत्ययश्च सद्भूतः । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगाभीघृतेनार्कदलेन वर्त्तिं [क्, ग्: सम्पाद्य] कृत्वा प्रज्वाल्य कज्जलं पातयेत् । तत् कज्जलं वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां सम्मर्द्द्यं परमान्नेन धूपयेत् । भस्मना सार्द्धमक्षि अञ्जयेत् । यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि पद्मनर्त्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाहं तारा न भवेयम् घातिताश्च मया बुद्धा भगवन्तो भवेयुरिति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजमूलं गोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां यां पश्यति तां तां वशं कुरुते । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । उदरकीटं ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धं कन्यायै ताम्बूलेन सह दद्यात् । अभ्यवहृतमात्रेण योगीवरं न मुञ्चति नान्यम् रमते नान्यस्मिन् गच्छति नान्यं पुरुषमिच्छति स्वपतिं त्यजति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीं [क्: धारा] जपेत् । अमितं जपेद् भावयेच्च । जपान्ते शालिपिष्टकेन कुड्मल्या [क्: कुकुटुमलेन, ढ्: कुड्यभलेन] शष्कुलिकां कृत्वा यस्यै यस्मै वा दीयते सा स पञ्चत्वं गता गतोऽपि न मुञ्चेदिति । प्द्f १३२, प्. २३६) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । चन्द्रोपरागसमये ताराधारणीं जपमानः सेवांकृत्वा ततः समुद्भूतं लोकेश्वरं संगृह्य शङ्खचूर्णेन भावयेत् । ततः प्रमदायै दातव्यम् पञ्चतां यावदनुवर्त्तते तमेव परमिच्छति नान्यम् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीमन्त्रेण मदनफलमष्टोत्तरशतवारं परिजप्य तेन मदनफलेन हयग्रीवेण सार्द्धं यां स्रक्षयति [क्, ग्: द्रक्ष] सा वश्या भवति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु मुः स्वाहा इत्यनेन मन्त्रेण अर्कदले साध्यनामविदर्भितं लिखित्वा कुलीरगर्त्ते गोपयेत् । तस्यावश्यं बन्धनमुक्तिर्भवति । साधनं वज्रतारायाः संलिख्य यदुपार्जितम् । तेन पुण्येन लोकोऽयं व्रजतां सौगतीं गतिम् ।। ।। वज्रतारासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं रत्नाकरशान्तिपादानाम् ।। प्द्f १३२, प्. २३७) १११. संपूज्य देवीं करवीरपुष्पैरष्टौ [ढ्: ओमित्स् करवीर] शतान्येव जपेत् त्रिसन्ध्यम् [क्, ग्: जपन्ति सद्यं] । इष्टं वरं याचितमेकमेव [क्, ग्: याभिमत] मासेन दद्याद् ध्रुवमार्यतारा ।। ओं जम्भे मोहे स्वाहा नमस्तारायै नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय नमो भगवत्यै आर्यतारायै ओं तारे तुत्तारे तुरे वीरे दुर्गादुत्तारय ह्रीं ह्रीं सर्वदुःखान्मोचनि भगवति दुर्गोत्तारिणि महायोगेश्वरि ह्रीं नमोऽस्तु ते स्वाहा । एतां भगवतीं दुर्गोत्तारिणीतारां मुहुः श्यामां चतुर्भुजां वामेन पाशं दक्षिणेनाङ्कुशधारिणीं भक्तमाश्वासयन्तीं दक्षिणेन वरदां दिव्यमालाम्बरधारिणीं वामेन नीलोत्पलहस्तां सितवस्त्रप्रावृतदेहां [क्, ग्: देही] पद्मासनस्थां त्रिकालं ध्यायेत् । सर्वदुःखेभ्य उत्तारयति । बन्धनात् मोचयति । शृङ्खलाविनिवेष्टितं पाशेन बद्धं ग्रहग्रस्तं वा उत्तारयति । बन्धस्थेन जप्तव्या । सहस्रमष्टशतं वा दिने [क्, ग्: ओमित्] दिने जपेत् मोचयति । यदि न मुञ्चति तदा मूर्द्धानं स्फुटति [क्, ग्: स्थूयति] भूम्यां लुठति । स्वस्थो वदति अमुकं मुञ्चेति । तं यदि न मुञ्चति तदा शिरोवेदना भवति ज्वरो महान् भवति विषमा विसूचिका भवति साधकस्य दर्शनं ददाति सप्तमे दिवसेऽवश्यं मोचयति । एषा भगवती दुर्गोत्तारिणी प्द्f १३२, प्. १३३) कथिता ह्रीं ह्रीं [क्: हूं ह्रों जः] सप्त वारान् पुष्पमभिमन्त्र्य दातव्यम् । पूजा । संमध्ये खं तां [क्: खतां] वामावर्त्तेन वुं आं जीं हुं [क्: ह्रीं, ग्: ह्रीं] । वामावर्त्तेन लों [क्, ढ्, ग्: लां] मां पां तां । ।। इति दुर्गोत्तारिणीसाधनं समाप्तम् ।। ११२. उत्थाय पूर्वसन्ध्यायां भूप्रदेशे मनोहरे । मृद्वासनोपविष्टः सन् स्वहृदि चन्द्रमण्डले ।। पञ्चमस्य प्रथमं तु द्वितीयस्वरयोजितम् । अर्द्धेन्दुबिन्दुसंयुक्तं सितरश्मिविभूषितम् ।। तस्य शुक्लमयूखैस्तु तारामाकृष्य व्योमनि । द्विभुजां सितदेहां तु वरदोत्पलधारिणीम् ।। पञ्चोपचारपूजाभिः [क्: हार] पूजयित्वा तु भक्तितः । पापानां देशनां पश्चात् ततः पुण्यानुमोदनाम् । तत्परिणामनां चैव त्रिशरणगमनं तथा ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठेत् । इति स्वपरशून्यं वै ध्यात्वा योगी विधानवित् । सितारविन्दमध्यस्थचन्द्रबिम्बासनोपरि ।। पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नां तारादेवीं मनोरमाम् । आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् ।। प्द्f १३३, प्. २३९) शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् । सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुष्मतीम् ।। सर्वसंबुद्धतत्पुत्रमातरं [क्: सर्वबुद्ध] कामरूपधाम् । ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति ।। अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् [क्: परितं] । ओं हाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् ।। ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः [क्: सन्नामानुरूढ] । जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् ।। ओंकारमादितो दत्त्वा पश्चात् तारे प्रयोजयेत् । तुत्तारे स्यात् तुरे पश्चात् स्वाहान्तं सार्वकर्मिकम् ।। ब्रह्मेन्द्रविष्णुचन्द्रार्करुद्रदिक्कालमन्मथैः । अप्यखण्डितरोमाग्रो मृत्युं जयति मुक्तवत् ।। वलिपलितदौर्भाग्यव्याधिदारिद्र्यसंक्षयः । सिंहाद्यष्टमहाभीतिदुःखसन्दोहनाशनम् ।। अयाचितान्नपानादिहर्म्यवस्त्रादिसङ्गमः [क्, ढ्: अवारिता] । खड्गाञ्जनपादलेपभद्रकुम्भादिसिद्धयः ।। कविता वक्तृता मेधा प्रज्ञा चैकान्तनिर्मला । अन्या च वाञ्छिता सिद्धिश्चक्रादस्मात् प्रजायते ।। ।। इति मृत्युवञ्चनोपदेशतारासाधनं [क्: ओमित्स् मृत्यु] समाप्तम् ।। प्द्f १३४, प्. २४०) ११३. विश्वमातायै नमह् । ध्यात्वा चन्द्रार्कमध्ये त्वलिकलिसहिते तोयबीजाब्जमेकं [ढ्: बीजाब्ज एकं] तेनोत्पन्नैकवक्त्रां यमकरकमलां देवतीं चन्द्रवर्णाम् । आरूढां श्वेतनागं सितजलजकरीं [क्: जल] चाभयां श्वेतवस्त्रां श्वेतालङ्कारयुक्तां प्रहसितवदनां प्रेषयन् साध्यवेश्म ।। तस्मात् साध्यं गृहीत्वा पुनरपि च विभोर्मण्डले सम्प्रविष्टा भर्त्तुश्चाज्ञां [क्: इन्दो] प्रलब्धाः पुनरमृतघटैर्लोचनाद्याः [क्: लोचनायै] प्रहृष्टाः । तं साध्यं स्नापयन्ति प्रवरदशविधाः शक्तयः पूजयन्ति रूपाद्याः पोषयन्ति प्रकटदशबलास्यादयस्तोषयन्ति [क्: भ्यादयः] ।। ब्भूताख्याश्चाह्वयन्ति प्रवरदशविधाः क्रोधजाः पालयन्ति नागिन्यश्चुम्बयन्ति त्वमरयुवतयो द्वादशालिङ्गयन्ति । चण्डाः [क्: चन्द्राः] कुर्वन्ति रक्षां सकलभुवितले यान्ति पुष्ट्यर्थहेतोरेवं [क्: पुष्पेष्वहेतोः] साध्यं च सर्वं परमसुखकरं योगिना [क्: योगीनां] भावनीयम् ।। ।। विश्वमातासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १३४, प्. २४१) ११४. नमस्तारायै । पूर्वक्रमप्रयोगेन भगमध्ये शशिमण्डले । हेमवर्णां महाघोरां तारादेवीं महर्द्धिकाम् । त्रिनेत्रामष्टवदनां भुजषोडशभूषिताम् ।। ऊर्ध्वपिङ्गलकेशां सार्द्रशतार्द्धमुण्डमालाकृतहाराम् [क्, ग्: सार्द्ध] - प्रत्यालीढपदोपेतां जगत्त्राणां महाबलाम् । विचित्रवस्त्रनेपथ्यां हसन्तीं नवयौवनाम् ।। प्रधानमुखं पीतं दक्षिणे [क्, ढ्, ग्: दक्षिणं] द्वितीयं नीलं तृतीयं श्यामं चतुर्थं गगनश्यामं वामे कुन्दसन्निभं द्वितीयं रक्तं तृतीयं गगनश्यामं ऊर्ध्वास्यं धूम्रवर्णाभं [क्: ऊर्द्ध्वात् प्रधु] महाघोरं मध्यास्यं विकटोत्कटम् दक्षिणकरेषु खड्गोत्पलशरवज्राङ्कुशदण्डकर्त्रिअभयधरां [ढ्: खट्टाङ्गो, क्: खड्गदक्षिणकभुजो ; क्: वक्त्रा] वामभुजेषु सपाशतर्जनिकपालधनुःखट्वाङ्गसवज्रपाशब्रह्म-शिरोरत्नकलशधरां [क्: सर्वत] विश्वपद्मचन्द्रस्थां सूर्यप्रभाविभूषितां वामपादेनेन्द्रं दक्षिणपादेनोपेन्द्रं पादद्वयमध्ये रुद्रं ब्रह्माणं चाक्रम्य स्थितां सर्वावरणविनाशनीं [क्: विरागिनीं] भावयेत् । योगी लघु सिद्धिमवाप्नुयात् । जपमन्त्रः ओं प्रसन्नतारे [क्: अद्द्स् अमृते अfतेर् थिस्] अमृतमुखि अमृतलोचने सर्वार्थसाधनि सर्वसत्त्ववशङ्करि हुं फट् हुं स्वाहा । ।। इति सर्वार्थसाधन्याः प्रसन्नतारायाः साधनं समाप्तम् ।। प्द्f १३५, प्. २४२) ११५. ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । ओं कुरुकुल्ले स्वाहा । मूलमन्त्रः शरीरे न्यस्तव्यः हृदयमन्त्रेण जापः कर्तव्यः ओंकारं शिरसि न्यस्तव्यम् कुकारं [क्, ढ्: कुंका] शिखायां न्यस्तव्यम् रुकारं चक्षुषि युञ्जयेत् कुकारं कवचं कुर्यात् । लकारं मस्तकमूर्ध्नि [क्: मस्तकमुद्दीप्तं] लेकारं हृदये न्यसेत् । स्वाकारं नाभिदेशे तु हाकारं पादयोर्न्यसेत् । एवं अक्षरविन्यास आत्मदेहे साधकेन कर्तव्यः । ओंकारं श्वेतवर्णाभं कुकारं श्याममेव च । रुकारं रक्तमेवोक्तं कुकारं श्वेतमेव च ।। लकारं पीतमुद्दिष्टं लेकारं श्याममेव च । स्वाकारं रक्तमुद्दिष्टं हाकारं कृष्णमेव च ।। एवमेवाक्षराणां वर्णं कथितम् । ताराया मन्त्रमेवम् - एहि देवि भगवति [ढ्: भवति] प्रसादं मे देवि [क्, ग्: देहि] कुरु पूजां गृहाणात्र सन्निहिता भव आवाहनमन्त्रः । ओं तारे तुत्तारे तुरे हुं फट् स्वाहा अर्घमन्त्रः । पद्ममुद्रां बद्ध्वा सुगन्धपुष्पैरर्घो देयः । ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वकर्मसु [क्, ग्: कर्मसंयो] योजयेत् तांकारः । स एवंविधः ओं तां तां तां तां तां इति । अनेन सर्वशत्रून् स्तम्भयति । अङ्गुलिषु न्यस्तव्यः । सर्वशत्रोर्हस्ते दर्शयेत् ततः स्तम्भितो [क्, ग्: सुस्थितो] भवति । ओं त्रां त्रां त्रां त्रां त्रां पुनः प्द्f १३५, प्. २४३) यस्य संप्रत्ययतो भवति । तांकारं लक्षं [क्: लक्षणं] जपेत् । ग्रामशतं लभते । ओं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं अनेन सर्वरक्षा भवति । राजकुलप्रवेशे [क्: प्रदेशे] गोरोचनां अष्टशताभिमन्त्रितां कृत्वा तिलकं दत्त्वा अष्टसु स्थानेषु योजयेत् । शिखायां ललाटे कण्ठे हृदये नाभौ जानुनोःभ्यां पादयोश्चेति एवं मन्त्रा न्यस्तव्याः । अनेनैव गोरोचनया अक्षिण्यञ्जयेत् । ततो राजकुलप्रवेशे [क्, ग्: प्रदेशे] राजा समभिमुखमवलोक्य कथयति । शतसहस्रजापेन सर्वसत्त्वा वश्या भवन्ति । त्रुं त्रुं [त्रां त्रां इन् ग्] त्रुं त्रुं त्रुं ओं अस्य मन्त्रस्य लक्षं जापयेत् । ग्रामसहस्रं लभते भगवतीं तारां च पश्यति । दीपमन्त्रः । ओं रुं रुं रुं हः हः हुं फट् स्वाहा शिखाबन्धमन्त्रः । ओं तां तां तां तां तां बन्ध ता हा हः स्वाहा अधोर्द्ध्वमन्त्रः । अयं ताराजापविधिक्रमः - ओं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं हृदयमन्त्रः । उपहृदयं ताति [क्: तातादिते] ते । अनेन अयं वशकर्मणि प्रयोजयेत् । वशीकरणमण्डलमालिख्य श्मशानाङ्गारेण प्रतिकृतिं कृत्वा शिखायां तां तां गुह्ये [क्: सुहृति, ग्: तुहेति] ति पादयोरेवं विन्यस्य करवीरपुष्पैर्भगं ताडयेत् । अनेन मन्त्रेण सा वश्या भवति । आकर्षणे गोरोचनया भूर्जपत्रे स्त्रिया वा पुरुषस्य वा प्रतिकृतिं कृत्वा ति शिरसि ति हृदये ति गुह्यदेशे ति पादयोः तं ललाटे एवं अक्षरविन्यासं कुर्यात् । अथ पटविधाने भगवतीं तारां लिखेत् चतुर्भुजां रक्तश्यामकृष्णशुक्लवर्णां विश्वरूपां एकहस्तेन पाशं अपरेण प्द्f १३६, प्. २४४) खड्गं उत्पलं तथा अङ्कुशहस्तां [अङ्कशहस्तां द्रोप्पेद् इन् क्] अङ्कुशेनाकर्षयन्तीं [कट्ट] चिन्तयेत् । योजनशतसहस्रादप्याकर्षयति । लक्षजापो देयः । यं इच्छति तं वशमानयति । ततोऽङ्गुलिं विन्यसेत् । ततः शत्रोर्नामाभिलिख्य हस्तेनावष्टभ्य तावद् जपेत् यावत् तत्कालग्रहः । कृष्णवर्णां विचिन्तयेत् । ओं त्रां त्रां त्रां त्रां त्रां ओं अस्य लक्षजापेनाभिषेकबन्धो भवति । अथ नीलोत्पलपुष्पैर्भगवतीं तारां दशसहस्रैरर्चयित्वा अस्य जापो देयः । एकैकेनार्चयित्वा जपेत् । अस्यानुशंसात् सर्वजनप्रियो भवति त्रिकालमष्टशतिको जापः [क्: कोपः] । एवमेव [क्: एवं सेवा] मेवा । राजकुले वा व्यवहारे वा देवागारे वा अरण्ये वा सर्वत्र भगवती तारा रक्षां करोति इति । आर्यताराभट्टारिकायाः [ड्, ध्: ख्, अ: बेगिन्स् बेरे अगैन् अfतेर् अ लोन्ग् ब्रेअक्] कल्पः समाप्तः । ११६. महाश्रीतारायै नमः । आदौ तावन्मन्त्री ओं स्वभावशुद्ध इत्यादिमन्त्रेणाधितिह्य [ढ्, ब्: तिष्ठेत्] शून्यतां विभाव्य तदनन्तरं शुभ्राकारोद्भूतचन्द्रमण्डलं [ढ्, ब्: सूत्रकारोद्भुवन] तदुपरि हरिततांकारबीजसम्भूतां महाश्रीतारां चन्द्रासनस्थां श्यामवर्णां द्विभुजां हस्तद्वयेन व्याख्यानमुद्राधरां प्द्f १३६, प्. २४५) मुद्राधरां एकवक्त्रां सर्वालङ्कारभूषितां पार्श्वद्वयेनोत्पलशोभां [द्वयं] सुवर्णसिंहासनोपरि अपाश्रयादिशोभां नानापुष्पाशोकचम्पकनागेश्वरपारिजातकादिभीराजिताममोघसिद्धिमकुटिनीम् । महाश्रीतारायाः पार्श्वे एकजटामर्द्धपर्यङ्कोपविष्टां नीलवर्णां कर्त्रिकपालधरां सक्रोधां लम्बोदरां पिङ्गलजटाविभूषितां व्याघ्रचर्माम्बरधराम् दक्षिणे पार्श्वे अशोककान्तां पीतवर्णां रत्नमकुटिनीं वज्राशिकधराम् पुनर्वामे आर्यजाङ्गुलीं श्यामवर्णां सर्पवरदहस्ताम् दक्षिणे महामायूरीं मयूरपिच्छवरदहस्ताम् । भावनावसानसमये उत्पलमुद्रां बन्धयेत् । ततोऽलातचक्राकारं पश्यन् मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे धनं ददे [ढ्, ब्: ददः] स्वाहा । राजलीलास्थिता [ख्: ललिता] देवी महाश्रीः करुणान्विता । इति महाश्रीतारिण्याः साधनं समाप्तम् [ठिस् साधन इस् fओउन्द् इन् ढ्, ब् ओन्ल्य; सेए fओर् इन्स्तन्चे, ख्: fओल्. ८१ क्] । प्द्f १३७, प्. २४६) ११७. पूर्वोक्तेन विधानेन स्वहृदि रक्तमण्डले । जांकारज्ञाननिष्पन्ना [क्: सिध्यन्ना] विद्या नाम्ना तु जाङ्गुली ।। पीतसप्तफणाभोगा ज्वलत्सन्मणिभूषणा [ख्, अ: समणि ; ढ्, ख्: भूषिता] । त्रिनेत्रा [ख्: त्रिमुखा त्रिनेत्रा तु] तु त्रिमुखा कुमारीलक्षणोज्ज्वला ।। सरोषहसिता [क्, ख्, अ: सरोषसहिता] चैव सर्पमण्डितमेखला । षड्भुजा ललिताक्षेपाऽक्षोभ्यावष्टब्धमस्तका ।। दक्षिणे तु करे वज्रं द्वितीये खड्गमुद्यतम् [क्, ग्: मुद्यतां] । तृतीये नृत्याभिनयं [क्: नयनं] मारत्रासिशरोद्यता ।। वामे तर्जनिकापाशौ [क्: पाणौ] द्वितीये विषपुष्पकम् [क्: पुस्तकं] । तृतीये धनुर्हस्ता [ख्: गन्धहस्ता] च पुष्पमण्डितमेखला ।। पद्मासनस्था कनकवर्णा रक्तप्रभामण्डला [ढ्: मण्डलप्रभा, ख्, अ: मण्डा] स्फुरन्तीन्द्रायुधनिर्माणज्वालापरिकरच्छदा । स्फुरद्बुद्धौघबिम्बांस्तु [क्: विक्षां, ढ्: विम्बासु] चन्द्रकलशान् स्वहस्तकान् [क्: स्ताक्रान्तात् ख्, अ: स्तासन्] सेकयन्ती विषसुप्तांस्तु जांकारमुखरञ्जिता ।। भावयेद् विषपाते तु [क्, ढ्, ग्: पानन्तु] त्रिकायां जाङ्गुलीं सदा । एवं हि भाव्यमानेन चिराद् बोधिरवाप्यते ।। हस्तद्वयेन सर्पभोगाकारेण मूर्ध्नि फट्च्छत्रं प्रयच्छ्य प्द्f १३७, प्. २४७) तेन जाङ्गुलीमुद्रा । मन्त्रं जपेत् ओं नमः शबरकुमारि ये चूर्च्छचाडि [ढ्, ग्: चूर्णचाडि, ख्, अ: चुर्चचाडि] चालय चुच्चालय [ख्, अ: चुच्चारय] संघट्टनि मत्तमातङ्गि [क्: मित्रमातङ्गि, ख्, अ: मातर्गि] अडविद्धे अहे [क्: अह] ओं जः स्वाहा । ।। आर्यजाङ्गुलीसाधनम् ।। ११८. ओं इलिमित्ते तिलिमित्ते इलितिलिमित्ते दुम्बे दुम्बाली-ए दुम्मे [ख्: दुस्मे] दुम्माली-ए [दुम्मा] तर्के तर्करणे मर्मे मर्मरणे कश्मीरे कश्मीरमुक्ते अघे अघने अघनाघने इलि इली-इ मिली-ए [ख्: लिये] इलिमिली##- स्वाहा । इयमस्माकं भिक्षवो विद्या सर्वश्वेता सुदक्षिणा । य इमां विद्यां सकृत् शृणोति स सप्त वर्षाणि अहिना न [न द्रोप्पेद् इन् क्] दश्यते न चास्य काये विषं संक्रमिष्यति । य इमां विद्यां भिक्षवो धारयिष्यति स यावज्जीवं अहिना न दश्यते न वाऽस्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: चास्य] काये विषं संक्रामति । यश्चैनमहिर्दशेत् तस्य [क्, ग्: एतस्य] सप्तधा स्फु.एत् मूर्द्धा अर्जकस्येव [ख्: आर्याकस्येव] मञ्जरी । ।। आर्यजाङ्गुलीधारणी ।। प्द्f १३८, प्. २४८) ११९. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्तकमलचन्द्रे पीतजांकारपरिणतामार्यजाङ्गुलीमात्मानं झटिति निष्पादयेत् पीतां त्रिमुखां षड्भुजां नीलसितदक्षिणेतरवदनां [ख्, अ: णोत्तर] खड्गवज्रबाणदक्षिणहस्तत्रयां सतर्जनीपाशविषपुष्पकार्मुकवामकरत्रयां स्फीतफणामण्डलशिरःस्थां सर्वदिव्यवस्त्राभरणभूषितां कुमारीलक्षणोज्ज्वलां [ख्: कुमारीं] अक्षोभ्याक्रान्तमस्तकां ध्यात्वा मन्त्रं जपेत् ओं जाङ्गुलि [क्, ग्: जाङ्गुली] सर्वविषप्रशमनि हुः स्वाहा । ।। आर्यजाङ्गुलीसाधनम् ।। १२०. एवं मया श्रुतमेकस्मिन् समये भगवान् श्रावस्त्यां विहरति स्म जेतवने अनाथपिण्डस्यारामे महता भिक्षुसङ्घेन सार्द्धं अर्द्धत्रयोदशभिर्भिक्षुशतैः सम्बहुलैश्च बोधिसत्त्वैर्महासत्त्वैरनेकैश्च देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यैश्च सार्द्धम् । तत्र खलु भगवान् भिक्षूणामामन्त्रयते स्म । भूतपूर्वं भिक्षवो बोधिसत्त्वभूतो विहरामि । हिमवन्तस्योत्तरपार्श्वे पर्वते गन्धमादने तस्य पर्वतराजस्य प्राग्भारे कुमारीशतपुण्यलक्षणा - प्द्f १३८, प्. २४९) एणेयचर्मवसना सर्पमण्डितमेखला । आशीविषसुम्भलिका [क्: दुम्भलिका, ख्, अ: चुम्भरिका] दृष्टिविषावतंसिका [ख्, अ: वदर्शिका] ।। खादन्ती विषपुष्पाणि पिबन्ती मालुतालताम् । सांमालएति लाएति (??) एहि वत्स शृणोहि मे ।। जाङ्गुलीनामाहं विद्या उत्तमा विषनाशनी । यत्किञ्चित् मम नाम्ना हि तत्सर्वं नश्यते विषम् ।। तद्यथा ओं इलिमित्ते तिलिमित्ते इलितिलिमित्ते दुम्बे दुम्बालीए दुम्मे [ख्, अ: दुम्ले] दुम्मालीए [ख्, अ: दुस्ना] तर्के तर्करणे मर्मे मर्मरणे कश्मीरे कश्मीरमुक्ते अघे अघने अघनाघने इलि [क्, ढ्, ग्: अद्द् इली अfतेर् थिस्] इलीए मिलीए इलिमिलीए अक्याइए अप्याइए श्वेते [ख्, अ: श्वेति] श्वेततुण्डे अननुरक्ते स्वाहा । इयमस्माकं भिक्षवो विद्या सर्वश्वेता [ढ्: सर्वश्च एता] सुदक्षिणा । य इमां विद्यां सकृत् शृणोति स सप्त वर्षाणि अहिना न दश्यते [ख्, अ: दंश्यते] । न चास्य काये विषं संक्रमिष्यति । य इमां विद्यां भिक्षवो धारयिष्यति स यावज्जीवमहिना न दश्यते न चास्य काये विषं संक्रामति । यश्चैनमहिर्दशेत् [क्, ग्: र्दश्येत्] तस्य [क्, ढ्, ग्: एतस्य] सप्तधा स्फु.एत् मूर्द्ध्वा अर्जकस्येव मञ्जरी । इमानि च मन्त्रपदानि सर्पस्य पुरतो न वक्तव्यानि यत्कारणं सर्पा म्रियन्ते । तद्यथा इर्णा [ख्, अ: इल्ला] चिर्णा चक्को वक्को [क्, ढ्, ग्: ओमित्] प्द्f १३९, प्. २५०) कोडा कोडेति [क्, ढ्, ग्: कोडिति] मोडा मोडेति कुरुडा कुरुडेति निकुरुडा [ख्, अ: निरुडा] निकुरुडेति [ख्, अ: निरुडे] पुरुडा पुरुडेति निपुरुडा निपुरुडेति फुट्टे [ख्, अ: फुट्ट] फुट्टरहे फुट्टटुटुण्डरहे [क्, ढ्, ग्: फफट्ट फट्ट टुण्ठरहे] नागे नागरहे नागटुटुण्डरहे [क्, ग्: दृढण्डे] सर्पे सर्परहे [क्: हरे, ख्, अ: रदे] सर्पटुटुण्डरहे [क्: सर्पदृढ] अच्छे अच्छले इलविकलविषे [ढ्: इलविख ; कलविधे fओउन्द् इन् ढ्] शीते शीतवत्ताले हले हलले तुण्डे तुतुण्डे तण्डिते तण्डितट्टे तट्ट स्फुट स्फुटतु [स्फुटे] विषं [क्: विभूषं] स्वाहा । इति हि भिक्षवो जाङ्गुल्या महाविद्यायाः सर्वदेवासुरनागयक्षभूतसमागमे भाषितलपितमुदीरितं प्रव्याहृतं सर्वं तत् तथा अवितथा नान्यथाभूतं सत्यतथ्यम् । तथा यथावदविपरीतं अविपर्यस्तं बुद्धसत्यमनुस्मर धर्मसत्यमनुस्मर सङ्घसत्यमनुस्मर सत्यवादिनां सत्यमनुस्मर । अनेन सत्येन सत्यवचनेन इदं विषं अविषं भवतु दातारं गच्छतु दष्टारं गच्छतु अग्निं गच्छतु कुड्यं गच्चह्तु जलं गच्छतु स्तम्भं गच्छतु शान्तिं गच्छतु स्वस्त्ययनं गच्छतु भूम्यां निपततु विषं स्वाहा । इदमवोचत् भगवानानन्दस्ते च भिक्षवः सा च सर्वावती पर्षत् सदेवमानुषासुरगरुडगन्धर्वकिन्नरमहोरगयक्षनागपर्षद् भगवतो [भगवतो fओउन्द् इन् ख्, अ] भाषितमभ्यनन्ददिति । ।। आर्यजाङ्गुलीमहाविद्या समाप्ता ।। प्द्f १३९, प्. २५१) १२१. अथ भगवत्या हृदयकल्पं व्याख्यास्यामः । ओं असिजिह्वे शूलजिह्वे वज्रकाये ग्रस ग्रस ज्वल ज्वल महाज्वाले महायोगेश्वरि हुं हुं फट् फट् स्वाहा । दशसहस्रजापात् सर्वविषकर्मशमनसमर्थो भवति । जपश्चानेन विधिना कर्तव्यः । त्रिकालस्नायी मद्यमांसवसापलाण्डुतैललवणविवर्जितस्त्रिकालं जपेत् यावद् दशसहस्राणि [क्, ग्: दशशत] । ततः सिद्धो भवति । पश्चात् कर्माणि कारयेदनेन विन्यासेन । प्रथमं तावन्मन्त्री आत्मानमीदृशं चिन्तयेत् कुमार्याकारं हरितवर्णं सप्तफट्विराजितमूर्ध्वजं चतुर्भुजं एकमुखं एकहस्तेन त्रिशूलं द्वितीयेन मयूरपिच्छं तृतीयेन सर्पं चतुर्थे प्रसारिताभयम् । सर्वाङ्गेन नूपुरमेखलावलयकुण्डलादीन् सर्पाकारान् चिन्तयेत् । एकैकस्मात् रोमविवरात् अग्निज्वालां समन्तान्निष्काशमानां विचिन्तयेत् । एवमात्मनि कल्पयेत् अहं तावत् देवता । ततः सर्पदष्टकं पुरतः [ढ्: दष्टकयुतं] संस्थाप्य ताम्रादिभाजने उदकं प्रतिष्ठाप्यानया विद्यया सप्तवाराभिमन्त्रितं तं सप्त वारान् शिरःप्रभृतिविषमाकृष्य ततोदक एव प्रक्षिपेत् पुनः पुनः । एतेन निर्विषो भवति । चलं च विषं यं यमेवाङ्गं मुञ्चति तस्मिन् तस्मिन् स्थाने मृत्तिकया सप्तजप्तया धारणीबन्धं सर्पाकारवलययोगेन कारयेत् । एतौ मुद्रौ सर्पाकारौ । प्द्f १४०, प्. २५२) हुःकारं मुञ्चेद् दष्टकस्याङ्गे [ढ्: मुञ्चेद] पिबन्तमिव [ख्, अ: पिवन्तो] विषं चिन्तयेत् । एवं कर्मसिद्धिर्भवति नान्यथा । ।। इत्यार्यजाङ्गुल्या भगवत्याः कल्पः समाप्तः ।। १२२. नमो [ठिस् नमस्कार इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भगवत्यै आययजाङ्गुल्यै । नत्वा भगवतीं तारामार्यजाङ्गुलिरूपिणीम् [क्, ब्: जाङ्गुलीरूपधारिणीं] । सत्त्वानामनुकम्पाय लिख्यतेऽस्याः प्रसाधनम् [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: लिख्यते तत्प्रसा] ।। प्रथमं तावन्मन्त्री शुचिः स्नातः शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलिप्तो [शुक्लगन्धानुलिप्तो इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] विजने सुलिप्ते प्रदेशे शुक्लसुगन्धितोयोपसिक्ते [क्: गन्धिते] शुक्लपुष्पप्रकरावकीर्णे [क्, ब्: प्रकारा] सुखासनोपविष्टो जगति मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षां विभाव्य [क्, ब्: करुणां विभावयेत्] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: च्चारयेत्ततो] जगद् ग्राह्यग्राहकरहितं पश्येत् [क्, ब्: पश्यति] । तदनन्तरं चिन्तयेत् पंकारं [क्, ब्: अकारं] शुक्लवर्णं तत्परिणतं [क्, ब्: णतेन] पद्मं सितं विकसितशतपत्रं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ओमित् विकसित] तद्वरटके शुक्लाकारेण प्द्f १४०, प्. २५३) चन्द्रमण्डलं दृष्ट्वा तदुपरि शुक्लवर्णह्रीःकारजात्मानं [क्, ब्: वर्णां जाङ्का] आर्यजाङ्गुलीरूपां सर्वशुक्लां चतुर्भुजां एकमुखां जटामुकुटिनीं शुक्लां शुक्लनिवसनोत्तरीयां [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: शुक्लोत्तरीयां] सितरत्नालङ्कारभूषितां शुक्लसर्पैर्विभूषितां सत्त्वपर्यङ्के उपविष्टां [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पर्यङ्कमा] मूलभूजाभ्यां वीणां वादयन्तीं द्वितीयवामभुजेन सितसर्पधारिणीं अपरदक्षिणेनाभयप्रदां [क्, ब्: दक्षिणाभय] चन्द्रांशुमालिनीं ध्यायात् । शिरसि कण्ठे स्तनान्तरे चन्द्रमण्डले आः ह्रीः [क्, ब्: ह्रीं] हुंकारान् विभावयेत् । तदनु ह्रीःकाररश्मिनाऽऽकृष्य गगनस्थान् ज्ञानसत्त्वसमयसत्त्वान् एकीकृत्य विभावयेत् जः हुं वं हो प्रयोगेणेति । पुनरपि ह्रीःकाररश्मिनाकृष्टाः सर्वतथागता [ईन्स्तेअद् ओf सर्वतथा जपेन्मन्त्रम्, क्, ब्: हस् सर्वतथागतान् गगनस्थान् सितोदकेनाभिषिञ्च्य स्वशिरसि सितवर्णकाये सञ्चिन्तयेत् ।] गगनस्थाः सत्त्वार्थोद्यतं मामभिषिञ्चन्तु । सुचिरं [ख्, अ: सुचिरं] बहलकायं चिन्तयेत् । एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रम् । ह्रीः इति जापमन्त्रः सप्तलक्षं जपेत् सप्तायुतं सितपुष्पं जुहूयात् सितालङ्कारभूषितः [क्, ब्: भूषितां] । अनेन क्रमेण गरुडेश्वरत्वं कवित्वं सर्वशास्त्रविशारदत्वं सर्वविषहरत्वं भवति न सन्देहः । ।। आर्यजाङ्गुलीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १४१, प्. २५४) १२३. नम एकजटायै । अतः परं प्रवक्ष्यामि यथाकल्पोपदेशतः । तारामेकजटाम्नायां [ग्: जटानास्ना] नत्वा तस्याः प्रसाधनम् [ढ्: लिख्यते चास्य साधनं] ।। ओं हुं वज्राङ्गे मम रक्ष रक्ष फट् [क्, ब्: अद्द्स् अनोथेर् फट्] स्वाहा इत्यनेनात्मरक्षां कृत्वा प्रथमं तावद् योगी मुखशौचादिकं कृत्वा क्वचिद् विजने घनश्मशानचत्वरादौ सकलजगदभ्युद्धरणोत्साहवत्सलः परमसुखाभ्यासीनः स्वहृदि रक्तपद्मोपरि चन्द्रमण्डले कृष्णहुंकारं सरश्मिकं ध्यायात् । तस्य रश्मिनाऽऽकाशे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पूजयेत् । पापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पादादिकं कृत्वा आत्मभावनिर्यातनामार्गाश्रयणं चाशयविशुद्धिरहङ्कारममकारपरित्यागश्चेति मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षां च [ख्, अ: चतुर्ब्रह्मविहारीं] भावयेत् । ततश्च - चित्तमात्रं तु वै तिष्ठेत् बोधिसम्भारभावनैः । प्रतिभासमात्रं ज्ञानं ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावत्मकोऽहं स्वपरं [क्, ग्: खमपरं] विभाव्य शून्यं प्राक्प्रणिधिमनुस्मरेत् [क्, ब्: स्मरन्] । रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तस्मिन् रवौ [क्: तस्मिन् ओन्ल्य] हुंभवविश्ववज्रं विश्ववज्रान्तर्गतं सूर्यमण्डलं सूर्यम.डलस्योपरि चन्द्रमण्डले स्फुरद्रत्नप्रदीपमिव हुंकारं निश्चलं ध्यायात् । ततस्तस्माद् विनिसृत्य नीलपीतरक्तहरितनानवर्णरश्मिनिकरै रोमविवरविनिर्गतै प्द्f १४१, प्. २५५) रक्तपंकारजं रक्तकमलं रक्ततनु वैरोचनादिपरमाणुमयैः पूर्वादिदिक्षु चंक्रमणेन [क्: दिकचंक्रमेण] यमान्तकादयस्तत्रानीय संपूज्य तत्त्वपूजादिभिः त्रिशरणगमनादिकं ध्यायात् तान्येव प्रवेशयेत् इति बुद्धोपसंहारो नाम समाधिः । ततः करुणाम्नेडितहृदयो [क्: मुदि, ख्, अ: मेडि] यथाक्रमं नरकतिर्यक्प्रेतमनुष्यासुरदेवतामवलोक्य तद्विनिर्गतनानारश्मिभिः संस्पृश्य वैरोचनादितथागतरूपेण निष्पाद्य तत्रैव प्रवेशयेदिति [क्, ढ्, ग्: निष्पाद] समयसत्त्वोपकारो नाम समाधिः । तत आकाशदेशे रक्तपंकारजं रक्तकमलं विश्वदलं केशरान्वितं तन्मध्ये [क्, ढ्, ग्: तन्मध्य] रक्तरंकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तस्योपरि कृष्नहुंकारजं [क्: कारं] सूर्यम् सूर्यस्थहुंकारोद्भवं करालवज्रं यवप्रमाणणं [क्, ढ्, ग्: तन्मध्य] वज्रमयं रश्मिविकीर्णं सकलमारसैन्यविनाशयमानं विचिन्तयेत् । ततो भाभिरूर्द्ध्वगताभिर्वज्रपञ्जरं पार्श्वगताभिर्वज्रप्राकारं वज्रवितानमधोगताभिर्वज्रमयीं भूमिं विदध्यात् । तन्मध्ये शरदिन्दुधवलां अन्तःशुषिरामूर्द्ध्वस्थितत्रिकोणां [क्: कारं] एकारजां धर्मोदयां भावयेत् । तद्गगनकुहरान्तर्गतं यंकारपरिणतं धन्वाकारं कृष्णाभं वायुमण्डलं ध्वजाङ्कितम् तदुपरि रंकारजं पीतं [ख्, अ: ओमित्स्] त्रिकोणरेफाङ्कितं अग्निमण्डलं तस्योपरि वंकारपरिणतं श्वेतवर्णं चक्राकारं आपोमण्डलं [ख्, अ; आप, क्; अपा] घण्टाङ्कितम् [क्, ढ्, ग्: घटा] तदुपरि लंकारजं प्द्f १४२, प्. २५६) श्यामवर्णं चतुरस्रं पृथ्वीमण्डलं विश्ववज्राङ्कितम् [क्: ध्वजा] तत्रोपरि सुंकारपरिणतं महासुमेरुपर्वतराजंन् चतूरत्नमयं अष्टशृङ्गोपशोभितम् तस्योपरि झटिति रक्तकमलं विश्वदलं यावदिच्छाविस्तरं [दिच्छाविस्त्रार्द्धं] तत्किञ्जल्के [क्: ल्केन] रविशशिसंपुटयोर्मध्ये [ख्, अ: विश्व] हुंकारं हुंकारेणात्मानं विभावयेत् कायवाक्चित्तात्मकं कृष्णहुंकारम् । पुनः कृष्णहुंकारपरिणतं विश्ववज्रं विश्ववज्रपरिणामजं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारमष्टस्तम्भोपशोभितम् । हारार्द्धहारसंयुक्तं वज्रसूत्रैरलङ्कृतम् ।। तस्मिन् मण्डलचक्रान्तर्गतं रविशशिसंपुटयोर्मध्ये धर्मोदये [आल्ल् ड्, ध्, ध् रेअद् धर्मोदयायां] गगनकुहरान्तर्गतं कृष्णहुंकारं ध्यायात् । तत आंकारेण [क्, ग्: आका] सूर्यमण्डलं भावयेत् तदुपरि पीतहुंकारपरिणतं महावज्रधरं सितवर्णं ध्यायाद् एकवक्त्रं द्विभुजं त्रिनेत्रं वज्रघण्टाधरंन् [क्, ढ्, ग्: वज्रवज्र] ध्यानस्थमात्मानं तस्य हृदये कृष्णहुंकारं नानारश्मीन् निश्चार्य दशदिगनन्तपर्यन्तावस्थितान् [ढ्: दशदिशा] तथागतान् बुद्धबोधिसत्त्वविद्यादेवत्यः [बुद्ध द्रोप्पेद् इन् ढ्] क्रोधादीन् सञ्चोद्य पुनरागत्य तस्मिन्नेव सूर्ये प्रविशन्तं चिन्तयेत् । तमेव महावज्रधरं तानेव तथागतादीन् एकलोलीभूतं सूर्ये प्रविशन्तं पश्येत् । ज्वलद्भासुराकाराश्च योजनसहस्रव्यापिनं [क्, ग्: धायिनं] तदुपरि कृष्णहुंकारं नानारश्मिसंयुतं ततो हुंकाराद् रश्मिं निश्चरन्तं पश्येत् । पुनस्तत्रैव प्रवेश्य प्द्f १४२, प्. २५७) तदेवाक्षरं विकरालकृष्णं महावज्रं श्वेतकपालस्थं [ख्, अ: द्रोप्स् श्वेत] नानारश्मिविस्फुरन्तं ध्यायात् । बुद्धबोधिसत्त्वक्रोधविद्यादेवत्योगगनतलतिलकबिम्बमिव सूर्यावस्थिताश्चिन्तयेत् । तैर्बुद्धादिभिः सत्त्वान् परिपाच्य पुनरागत्य वज्रबिम्बं प्रविशन्तं पश्येत् । तदेव वज्रबिम्बं द्वादशमुखां महाकृष्णवर्णां चतुर्विंशतिभुजां चतुर्मारसमाक्रान्तां श्वेतकपालोपरि प्रत्यालीढपदां महाप्रलयाग्निसमप्रभां [क्, ग्: बलया] विवृतास्यां हाहाकारां ललज्जिह्वां सरोषां विकृतकोटिभीमभृकुटीतटोद्भूनेत्रचलद्वर्त्तुलां [क्: तटोद्भूत] भयस्यापि भयङ्करीं कपालमाला शिरसि भूषितां व्याडैरलङ्कृतां षण्मुद्रोपेतां [क्, ग्: षण्मुखो] प्रथममुखं महाकृष्णं तथा दक्षिणमुखपञ्चकं सितपीतहरितरक्तधूम्रवर्णं च वाममुखपञ्चकं रक्तसितपीतहरितसितरक्तं च ऊर्ध्वमुखं [क्: अर्द्ध] धूम्रं [क्: महाधूम्रं] विकृतं क्रुद्धं सर्वमुखानि दंष्ट्राकरालवदनानि त्रिनेत्राणि ज्वलितोर्द्ध्वपिङ्गलकेशानि सरोषां खर्वलम्बोदरीं पीनोन्नतपयोधरां व्याघ्रचर्मनिवसनां दक्षिणद्वादशभुजेषु खड्ग-वज्र-चक्र-रत्नच्छटा [क्: च्छत्रा]-अङ्कुश-शर-शक्ति-मुद्गर-मुसल-कर्त्रि##- सुप्रहृष्टां शवारूढां नागाष्टकविभूषिताम् । नवयौवनसम्पन्नां हाहाट्टहासभासुराम् । पिङ्गोग्रैकजटां ध्यायात् मौलावक्षोभ्यभूषिताम् ।। प्द्f १४३, प्. २५८) ओं आः हुं कायवाक्चित्ताधिष्ठानं कुर्यात् । ओं ह्रींः [ग्: ह्रां] त्रीं [क्: डीं] हुं वायुवरुणमाहेन्द्राग्निमण्डलेषु बीजं [ढ्: ओमित्स्; क्: हस् ज ओन्ल्य] यथोपदेशतः एवम्भूतं भगवत्यात्मको मन्त्री पुनर्गगनकुहरे [क्: र्वनग] ज्ञानचक्रमाकृष्याग्रतः स्फुटीकृत्यावलीय स्वसमयचक्रे [क्, ख्, अ: चक्रेषु] प्रवेशयेत् । प्रवेश्य एकीकृत्य देवताहङ्कारमुद्वहमानः [क्: कृत्याह] स्वकायविनिर्गतरश्मिसमूहं तथागतबोधिसत्त्वविद्यादेवतीक्रोधादिभिः पञ्चामृतपरिपूर्णकलशजलैरभिषिच्यमानं [क्, ढ्, ग्: कलसैर] विविधपूजाविशेषैः सम्पूजयेत् आत्मानं भावयेत् । उष्णीषे हुं [क्: हं] ललाटे ओं कण्ठे आः हृदि ह्रींः नाभौ त्रीं नाभितले हुं गुह्ये त्रां पादयोः अं अः फट् स्वाहा इत्यङ्गन्यासः । एवं समयी भूत्वाऽनेन [क्, ग्: समयभूतो] विधिना यान्येव [क्, ग्: विधिनान्ये च] मन्त्राक्षराण्युच्चार्यन्ते तानि देवतीमुखान्निर्गतानि सरश्मिकानि स्वमुखं प्रवेश्य कुलिशमार्गेण निश्चार्य देवीपद्मप्रविष्टानि पुनर्द्देवीमुखात् [क्, ढ्, ग्: र्द्देवती] स्वमुखमनेन क्रमेणाविच्छिन्नं मन्त्रमावर्तयेत् । एवमाखेदपर्यन्तं परिजप्य ततः स्वहृदये रश्मिपुञ्जाकारं क्रमेण दीपशिखेव यावदनुपलब्धिकं कुर्यात् । यथोक्तां उत्पलमुद्रां बद्ध्वा शिरसि [क्, ग्: स्वशिर] ललाटकण्ठनाभिनाभितलगुह्यपादद्वयेषु विन्यस्य मन्त्रं जपेदनिमित्तयोगेन । तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रींः त्रीं हुं फट् मूलमन्त्रः ओं ह्रींः त्रीं हुं हुं फट् स्वाहा हृदयमन्त्रः ओं ह्रींः त्रीं हुं उपहृदयमन्त्रः । प्द्f १४३, प्. २५९) एवं विचिन्त्य दृढीकृत्यात्मानं भावयेत् । अथवा पटगतां भगवतीं भावयेत् । पूर्वसेवालक्षं जपेत् । दशांशेन [क्, ग्: दशात्मेन] होमं कुर्यात् । श्रीफलपुष्पं [ढ्: फलं] पत्रं वा श्वेतार्कपुष्पं श्वेतकरवीरपुष्पं वा गव्यघृतेन होमं कुर्यात् । यथाविधिना पटं लिखापयित्वा पूजाध्यानजापं कुर्यात् । पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिध्यति । सर्वभावनिःस्वभावं कृत्वा झटिति हृदि कमलं कमलोपरि रविशशिमध्ये रक्तहुंकारं सूक्ष्मरूपं वालाग्रसहस्रभागं बिन्दुरूपं हुंकारान्वितं वज्रनलनासायां [क्: नाशां] ध्यायात् । हुंकारोद्भवां वज्रयोगिनीं रक्तवर्णां द्विभुजैकमुखां त्रिनेत्रां नग्नां मुक्तकेशां [क्, ढ्, ग्: मुकुट] ललितक्रोधां [क्: स्फोटां] षण्मुद्रोपेतां धर्मोदयान्तर्गतां शवाक्रान्तां [क्, ग्: सर्वाक्रा] अध-ऊर्ध्वपादस्थितां [क्, ग्: अर्द्ध] कर्त्रिकपालधरां सरोषां भावयेदहर्न्निशम् । ।। विद्युज्ज्वालाकरालीनामैकजटासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १४५, प्. २६०) १२४. नम एकजटायै तारा मारभयङ्करी [क्, ग्: ङ्करै] सुरवरैः सम्पूजिता सर्वदा लोकानां हितकारिणी जयति सा मातेव या रक्षति । कारुण्येन समायुता बहुविधान् संसारभीरून् जनान् त्रात्री भक्तिमतां विभाति जगतां नित्यं भयध्वंसिनी ।। एकजटोद्भवं सद्यः साधनं च भविष्यति । ज्ञानेन [क्: क्षाले] चाधुना तेन सर्वकर्म प्रसिध्यति ।। आमित्यक्षरमुच्चार्य शून्यता क्रियते सदा । तदेवाक्षरमुच्चार्य विश्वपद्मस्य भावना ।। विश्वपद्मस्य मध्ये तु टामित्यक्षरभावना [क्, ग्: तामि] । कपालं भाव्यते शुक्लं हुंकारं तस्य मध्यतः [क्, ग्: मध्ये तु] ।। नीलं चैतदुक्तं च [क्, ढ्: ब्रह्मण, ख्, अ: द्युक्षञ्च] नीलरश्मिसमन्वितम् । तत्परिणामयोगेन आत्मचित्तमयेन तु ।। भाव्यते तत्क्षणाद् देवी नीलाञ्जनसमप्रभा । चतुर्भुजा त्रिनेत्रा च रक्तभीमसुलोचना ।। व्याघ्रचर्मपरिधाना कपालाभरणोज्ज्वला । मौक्तिकेनैव हारेण शोभनेन विराजिता ।। द्विरष्टवर्षाकारा च पीनोन्नतपयोधरा । सुपिङ्गैकजटा देवी लम्बोदरसुशोभना ।। प्द्f १४५, प्. २६१) ईषद्दंष्ट्राकरालास्या ललज्जिह्वा भयङ्करी । नीलसर्पैः सुघोरैश्च मण्डिता तीव्ररश्मिभिः ।। केयूरनूपुराद्यैश्च [क्: केयूराद्यै] किङ्किणीभिः प्रमण्डिता । वामहस्ते कपालं च दक्षिणे कर्त्रिशोभना ।। उत्पलं चापरे हस्ते कलिकानालसंयुतम् [क्, ग्: कानन] । पुनर्दक्षिणहस्ते च खड्गं विभाव्य यत्नतः ।। खड्गपरिणामयोगेनाक्षमाला च दृश्यते । आलीढस्थानरक्षा[क्: नररक्ता च, ढ्, ख्, अ: स्थानरक्ताञ्च] च कपालमध्यदेशतः ।। प्रलयानलपुञ्जाभा रश्मिज्वालासमन्विता । ध्यानं यः कुरुते नित्यं देव्या भक्तिसमन्वितः ।। जापं च कुरुते यो हि सार्धाक्षरचतुष्टयम् [क्, ग्: सार्वक्षर, ख्, अ: सार्द्धाक्षर] । तस्य वश्यं [ख्, अ: वशं] जगत् सर्वं यथा बुद्धेन देशितम् ।। पुनः कपालमध्ये च साध्यं प्रयात्य यत्नतः । शिरः पादौ च सम्पीड्य पद्भ्यां स्थानेन [क्: पट्टस्था] तेन च ।। निग्रहं क्रियते नूनं यदि ध्यानमयं मनः । मन्त्रश्च कथ्यते सम्यक् यथा देवीप्रबोधकः ।। हान्तं हुताशनस्थं च चतुर्थस्वरभेदितम् । बिन्दुमस्तकसंभिन्नं खण्डेन्दुसहितं पुनः ।। एतद् बीजं [क्, ग्: एकबीजं] महद्बीजं द्वितीयं शृणु साम्प्रतम् । तान्तं [क्: शान्तं] वह्निसमायुक्तं पुनस्तेनैव भेदितम् ।। प्द्f १४६, प्. २६२) नादबिन्दुसमायुक्तं द्वितीयं भवति स्थिरम् [क्, ग्: विस्तरं] । तृतीयं तु पुनर्बीजं कथयामि प्रयत्नतः ।। हान्तं षष्ठस्वराक्रान्तं [क्, ढ्, ग्: शान्तश्रष्ठ] नादबिन्दुसमन्वितम् । एतद् बीजवरं श्रेष्ठं त्रैलोक्यदहनात्मकम् ।। कथयामि चतुर्थं च यथा बुद्धेन भाषितम् । फान्तं [क् या कं] शुद्धं सुतेजाढ्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ।। शृणु अर्द्धाक्षरं सम्यक् मन्त्रनिष्पत्तिकारणम् । टान्तमविहीनं [क्: नान्तमविहितानन्तु] तु उच्चारेण तु रक्षणम् [ढ्, ग्, ख्, अ: चारणस्य तु लक्षणं] ।। देव्या एकजटायास्तु मन्त्रराजो महाबलः । अस्य श्रवणमात्रेण निर्विघ्नो जायते नरः ।। सौभाग्यं जायते नित्यं विलयं यान्ति शत्रवः । धर्मस्कन्धो भवेन्नित्यं बुद्धतुल्यो न संशयः ।। ।। इदमेकजटायास्तु साधनं सुष्ठु [क्, ग्: सन्न्यं, ख्, अ: सिद्धं] समापतम् ।। प्द्f १४६, प्. २६३) १२५. नम एकजटायै । प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽनुकूले [क्: अद्द्स् ध्यात्वा] ध्यानालये सुखासनोपविष्टो गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् बाह्याध्यात्मपूजाभिः [ख्: बाह्यपूजा] सम्पूज्य त्रिशरणगमनं पापदेशनादिकं विधाय दृढं बोधिचित्तमुत्पाद्य आमित्यक्षरमुच्चार्य सर्वधर्मशून्यतामामुखीकृत्य पुनः आंकाराक्षरमुच्चार्य तत्परिणतं विश्वपद्मं विभावयेत् । तन्मध्ये टांकारजं [ढ्: दां] पद्मभाजनं चन्द्रकान्तसमप्रभं तन्मध्ये स्फुरन्मयूखावभासितानन्तलोकधातुं [क्: फलं समुखाव] इन्द्रनीलप्रभं हुंकारं विचिन्त्य तत्परिणतां इन्द्रनीलमहारत्नद्युतिव्याप्तजगत्त्रयां चतुर्भुजां महाभीमां [क्, ग्: भीमां त्रिलो, ढ्: भीमत्रिलो] रक्तभीमत्रिलोचनां [रक्तभीम fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] व्याघ्रचर्माम्बरधरां पद्मभाण्डैरलङ्कृतां नैरंशुकेन हारेण मण्डितां चण्डरूपिणीं [क्, ग्: चन्द्र] द्विरष्टवत्सराकारां पीनोन्नतपयोधरां आपिङ्गैकजटां क्रूरनागाभरणविभूषिताम् [क्, ग्: जटाकुल] - ईषदंष्ट्राकरालास्यां ललज्जिह्वां भयङ्करीम् । लम्बोदरीं महामैत्रीकरुणाविष्टमानसाम् ।। हारनूपुरकेयूरकिङ्किणीमेखलादिभिः । मण्डितां च हुंकारजितमारमहाचमूम् ।। वामपाणिधृताम्भोजभाजनं दक्षिणे करे । प्रोल्लसन्मारसन्त्रासिवज्रवत्कर्त्रिधारिणीम् [क्, ग्: तन्त्रा] ।। उत्पलं च पुनर्वामे सनालकलिकाकृतम् । दक्षिणे तु करे खड्गं दृष्ट्वा तत्परिणामतः ।। प्द्f १४९, प्. २६४) स्फुरत्तारावलीकान्तां [क्: त्ताराचक्रान्तो] भावयेदक्षमालिकाम् । रक्तपूर्णकपालस्य मध्ये आलीढसंस्थिताम् ।। प्रलयानलवद्रश्मिज्वालान्तर्वर्तिविग्रहाम् । ध्यायादेकजटां देवीं स्फुरन् [क्, ग्: स्तवं] मन्त्रं जपेत् ततः ।। मन्त्रस्त्वचिन्त्यसामर्थ्यः [क्: चिन्तमावेष्य] सार्द्धाक्षरचतुष्टयः [क्, ग्, ख्, अ: सार्द्धाक्ष] । जगत्क्षोभवशावेशः [क्: जगञ्जौ भवमावेशः] त्रासकृद् [क्, ढ्, ग्: कृत्यूर्द्ध्व] बुद्धभाषितः ।। आलीढपद्भ्यामाक्रम्य साध्यं मूर्ध्नि पदद्वये । पद्मभाण्डे विभाव्यैवं [ख्, अ: विभाव्येयं] योगी मन्त्रं स्फुरन् [क्: स्थूलं] जपेत् ।। मन्त्रस्तु कथ्यते सिद्धः [क्, ग्: सिद्धिः] सम्यग् देवीप्रबोधकः । आद्यमग्निरथारूढं [क्: मग्निमथा] हान्तमीस्वरभेदितम् [ख्, अ: वेदितं] ।। उद्धरेदर्द्धचन्द्रार्द्धबिन्दुभूषितमस्तकम् । द्वितीयं तु तथा किन्तु तान्तरूपेण [क्, ढ्, ग्: शान्त] भेदयेत् ।। हान्तमेव तृतीयं च [क्: तृतीयपञ्च] षष्ठस्वरसमन्वितम् [क्, ग्: सन्धितं] । पूर्ववछीर्षशोभं च चतुर्थं स्यात् फडन्तकम् [क्, ग्: फुदन्तकं] । जपेन्मन्त्रमिमं [ख्, अ: मविच्छिन्नं] मन्त्री ह्रींः त्रीं [क्: क्रीं] हुं फडितीदृशम् [ढ्: दृढं] ।। ।। आर्यैकजटासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १४९, प्. २६५) १२६. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मोपरि टांकारपरिणतकपालमध्ये [क्: ताकार] हुंकारं [क्: नीलहुं] स्फुरणसंहरणपूर्वकं तत्परिणामेन भगवतीमेकजटां सर्वाङ्गकृष्णां चतुर्भुजैकमुखीमारक्तत्रिनयनांन् व्याघ्रचर्मवसनां कपालमालाशिरःपिङ्गोर्द्ध्वकेशां दंष्ट्राकरालललज्जिह्वां लम्बोदरीं नीलभुजगविचित्राभरणां द्विरष्टवर्षां पीनोन्नतपयोधरां हारकेयूरकिङ्किणीस्रग्दामान्वितसितसकलावयवां दक्षिणभुजाभ्यां खड्गकर्त्रिधारिणीं वामभुजाभ्यां उत्पलकपालधारिणीमात्मानं झटिति निष्पाद्य मन्त्रं जपेत् ओं ह्रींः त्रीं हुं फट् । ।। इत्येकजटासाधनम् ।। १२७. ओं आः हुं ओं [क्: ओमित्स्] वज्रयोगिनि प्रतीच्छेमं बलिं ह्रीं हुं हहहह [क्, ग्: हेः, ढ्: हैः] हं हः फट् मम शान्तिं कुरु स्वाहा ओं आः अरल्लि [ढ्: अरले, क्, ग्: अरण्डि] होः [क्: होमि] इत्यादीनुच्चारयेत् [क्, ढ्, ग्; दिमुच्चा] । अथातः संप्रवक्ष्यामि द्विभुजैकजटासाधनम् । पिङ्गोग्रैकजटां देवीं कर्त्रिकरोटधारिकाम् ।। प्द्f १५०, प्. २६६) तथा चतुर्भुजां देवीं कल्पोक्तां च ब्रवीम्यहम् । शरशङ्खधरां [ख्, अ: खड्ग] सव्ये वामे चापकरोटकाम् ।। तथा चाष्टभुजायास्तु वक्ष्यामि क्रमसंगतम् । सव्ये [क्, ख्, अ: सव्ये, ढ्: मध्ये] खड्गशरं [क्: धरं] वज्रं कर्त्रिकां च तथैव च ।। चापोत्पलपरशुं [क्, ग्: चापशूल] च वामे करोटधारिकाम् । कृष्णवर्णा मताः सर्वा व्याघ्रचर्मावृताः कटौ [कटिं इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्] ।। एकवक्त्राः त्रिनेत्राश्च पिङ्गोर्द्ध्वकेशमूर्द्धजाः ।। खर्वा लम्बोदरा रौद्राः प्रत्यालीढपदस्थिताः ।। सरोषकरालवक्त्रा [क्: सरोषाकार] मुण्डमालाप्रलम्बिताः [क्, ग्: बलान्विताः, ढ्: बलम्बिताः] ।। कुणपस्था महाभीमा [क्: मदा] मौलावक्षोभ्यभूषिताः । नवयौवनसम्पन्ना घोराट्टहासभास्वराः ।। टांकारबीजसम्भूताः सद्यः प्रत्ययकारिका । विश्वपद्मोपरि सूर्ये चिन्तनीयाः प्रयत्नतः ।। ह्रींः त्रीं [क्, ढ्, ग्: त्रां] हुं फट् । निरंशुमालिकां [ख्, अ: ओमित्स् निरंशु जापतः] ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः । पूर्वोक्तं यथाक्रमेण संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् ।। भावनाबलनिष्पत्तौ भवेद् योगी महाकविः । लभते मञ्जुवाणीं तु लक्षमन्त्रस्य जापतः ।। प्द्f १५०, प्. २६७) तारायाः साधनं कृत्वा पुण्यमासादितं मया । तेनैव [क्, ढ्, ग्: तेन प्राणिजनाः] प्राणिनः सर्वे भवन्तु तारिणीसमाः ।। ।। एकजटासाधनं समाप्तम् ।। ।। आर्यनागार्जुनपादैः [ठिस् पर्त् ओfथे चोलोफोन् इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् क्, ग्, ख्, अ] भोटेषु उद्धृतमिति ।। १२८. नमः [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, सेए fओल्. ८२ ff.] शुक्लैकजटायै । पद्मावस्थितपद्मभाजनवरे हुंकारजाता सिता साध्यालीढपदस्थिता गुरुकुचा संरक्तचक्षुर्द्वया । सत्पिङ्गैकजटा निरंशुसहिता सव्येऽक्षमालाधरा वामे नीलपयोजकोरकधरा देवी सदा पातु वः ।। भीमाष्टनागसहिता करुणावशेन पूर्णातिलोलरसना भयकारिहासा । चित्तेशशोभितशिरा मृगशत्रुचर्मवस्त्रा भवस्य [ड्, ध्: वभस्य] च निहन्तु तमांसि तारा ।। श्रीमदद्वयवज्रस्य गुरोर्नत्वा पदाम्बुजम् । श्रीमल्ललितगुप्तेन [ड्, ध्: गुह्येन] तारासाधनमुच्यते ।। प्द्f १५१, प्. २६८) प्रथमं तावन्मन्त्री कृतमुखशौचादिकः सुविष्टरोपविष्टः सुरभिकुसुमनिकरावकीर्णे प्रदेशे विभवानुरूपतः पूजां विधाय स्वहृदये शुक्लवर्णं हुंकारं पश्येत् । हुंकारादात्मनो रोमविवरेण मुखादिद्वारेण पञ्चाकारान् रश्मीन् निश्चरतश्चिन्तयेत् । तैश्च रश्मिभिरनन्तापर्यन्तगङ्गानदीवालुकासमालोकधातवोऽवभासिताः । ततोऽकनिष्ठभुवनस्थिता भगवती वक्ष्यमाणवर्णादिसहिता कोऽपि सत्त्वो मामध्येषयति तमधिष्ठामि इत्युक्त्वा झटिति पुरतोऽवस्थिता चिन्तयितव्या पश्चात् । तत एवं हुंकारान्नानापुष्पधूपगन्धमाल्यादीनि निश्चार्य ततो मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षापापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनात्रिशरण##- नामचिह्नितमन्त्रेण धूपादीन्यपि दद्यात् । तत आमित्यक्षरमुच्चरयेत् । आद्यनुत्पन्नाः सर्वधर्मा इत्युक्त्वा सर्वस्वभावशून्यं भावयेत् । मन्त्रमुच्चारयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततः प्रणिधिसामर्थ्यात् अंकारपरिणतं शुक्लवर्णंन् पद्मं तन्मध्ये टांकारेण करोटकं चन्द्रकान्तिमणिप्रभं रुधिरपरिपूर्णं तत्र मध्ये हुंकारं पञ्चरश्मिकं पञ्चात्मकं सुन्दरं शुक्लं तत्परिणतां नीलोत्पलकलिकां हुंकाराधिष्ठितां पश्येत् । सर्वमेकत्र परिणम्यात्मानं भगवतीरूपं विभावयेत् शुक्लां द्विभुजामेकाननां दक्षिणे निरंशुकाक्षमालाधरां वामे नीलोत्पलकलिकां बिभ्रतीं अतिपिङ्गैकजटां व्याप्तब्रह्माण्डखण्डां क्रूरनागाभरणभूषिताम् शिरोवेष्टनं प्द्f १५१, प्. २६९) कर्कोटको नीलः कण्ठावाभरणं तक्षको रक्तः नन्दोपनन्दौ कर्णकुण्डलौ पीतौ ब्रह्मसूत्रं अनन्तो सितः कटुसूत्रं वासुकी शुक्लः दक्षिणभुजे वलयं कुलिकः पारावतवर्णः इतरभुजे वलयं शङ्खपालो धवलः नूपुरौ पद्ममहापद्मौ रक्तौ हारनूपुरकेयूरकिङ्किणीमेखलादिमण्डितां शवोपरि प्रत्यालीढपदस्थितां अत्यन्तभीमरूपां ईषद्दंष्ट्राललज्जिह्वां श्रीमदक्षोभ्यालङ्कृतमुकुटां महामैत्रीकरुणाविष्टमानसाम् । ततः स्वहृदये शुक्लहुंकारं तद्रश्म्याकृष्टज्ञानमण्डलं पश्येत् । पश्चात् जः हुं वं होः इत्यनेन क्रमेणाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा तोषयेत् । ततो नीरक्षीरवत् ज्ञानसत्त्वसमरसं भावयेत् । ततो भट्टारिकाहृदये कमलोपरि चन्द्रे ह्रींकारं शुद्धस्फटिकसंकाशं रश्मिकोटिशतसहस्रं रश्मीन् निश्चरन्तं पश्येत् । भावनातः खिन्नो मन्त्रं जपेत् । पुनर्मन्त्रमहासामर्थ्यमण्डलं न द्रुतं न विलम्बितं नास्पष्टं न मात्राहीनं मनसाभिलिख्यम् । तत्रायं मन्त्रोद्धारः - सप्तमस्य चतुर्थं वह्निसंयुक्तं ईकारभेदितं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं इत्थं जपेत् । नाभिमध्ये अष्टदलकमलं तदुपरि चन्द्रे देदीप्यमानं ह्रींकारं जिह्वोपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि ह्रींकारं पश्येत् । अक्षसूत्रगुलिकं च ह्रींकारेण ग्रन्थिकाः ताश्चाविच्छिन्नं मुखान्निःसृत्य नाभिमार्गेण प्रविशन्ति च स्वमुखान्निर्गच्छन्ति चिन्तयेत् । एकाक्षरोऽयं मन्त्रराजश्चिन्तामणिकल्पः पापव्याधिनाशनो विशेषेण जगदक्षोभ्यबुद्धभाषितं मन्त्रमावर्त्तयेत् । दृढमतिः एवं मन्त्रं जपेत् । लक्षजापेन महाकविर्भवति श्रुतिधरो वाग्मी च वज्रवाणीं च लभते । महाधनो दीर्घायुः सर्वशास्त्रविशारदो प्द्f १५२, प्. २७०) गरुडेश्वर इव त्रिभुवनंन् निर्विषं करोति । शीघ्रं च बोधिमभिसम्भोत्स्यते नास्ति अत्र सन्देहः । ओं आः ह्रीं हुं हं हः अयं मन्त्रराजो बुद्धत्वं ददाति किं पुनरन्याः सिद्धयः । ओं आः ह्रीं हुं घातय घातय सर्वदुष्टान् हुं फट् स्वाहा इमं बलिं दद्यात् सर्वमारविनाशनम् । ।। शुक्लैकजटासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं ललितगुप्तपादानाम् ।। १२९. नमश्चुन्दायै [ठिस् नमस्कार इस् अब्सेन्त् इन् ढ्. क्: ओमित्स् नमः पूरितं । चुन्दा इस् उनिfओर्म्ल्य स्पेल्त् अस् चुण्डा इन् ख्, अ.] । नत्वा सम्यग् [ढ्: सर्वान् नि, क्, ब्: सर्वान् जिनानां] जिनांस्तांश्च चुन्दादेवीं [ढ्, ग्: चुन्दां] महर्द्धिकाम् । तस्या आराधनं वक्ष्ये संक्षेपात् क्षिप्रसाधनम् ।। प्रथमं तावन्मन्त्री स्वहृदीन्दुमध्ये [ख्, अ: मध्यबीजं] बीजं तृतीयवर्गाद्य प्रथमपञ्चमेन पूरितं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं शरच्चन्द्रांशुमालिनं सर्वबुद्धैरधिष्ठितं [क्: तिष्ठितं] दिव्यं ततो रश्मिभिर्निष्पन्नां भगवतीं गुरुसंबुद्धादींश्च दृष्ट्वाऽभिवन्द्यानेन मन्त्रेण पूजयेत् । ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं । ततो - प्द्f १५२, प्. २७१) रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे [क्, ग्: मोद्य] जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। इत्यादि पठेत् । ततः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: तत्प्रणिधि] णिधिपूर्वकंप्र सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेदनेन मन्त्रेण ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततो [क्, ब्: अद्द्स् विचिन्त्य] - बीजम् मायोपमाकारं [क्, ढ्, ग्: अद्द्स् विचिन्त्य] त्रैधातुकमशेषतः । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नश्रीचुन्दादेवीरूपेणात्मानं [क्, ढ्, ग्: न्ना ; चुन्दा इस् दिffएरेन्त्ल्य स्पेल्त् अस् चुन्द्रा, चून्द्रा, चुण्डा इन् दिffएरेन्त् ड्, ध्, ध् ; रूपेण fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भावयेत् शरच्चन्द्राभां चतुर्भुजां दक्षिणेन वरदां वामे पुस्तकाङ्कितपद्मधरां करद्वये पात्रधरां सर्वालङ्कारभूषितां पद्मचन्द्रासनस्थां भावयेत् पश्चात् मुद्रां बन्धयेत् । हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु रक्षां कृत्वा जपं कुर्यात् । तत्रेयं मुद्रा हस्तद्वयेन अञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयं मध्यमामध्ये [क्, ब्: मध्यकु] कुण्डलाकारेण लग्नं [क्, ग्: पद्मं] अङ्गुष्ठौ पार्श्वतः । इयं चुन्दाया मुद्रा मन्त्रश्चायम् - ओं चले चुले [चुले ओमित्तेद् इन् क्, ब्: ओन्ल्य] चुन्दे स्वाहा । ।। सुन्दासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १५३, प्. २७२) १३०. प्रथमं हृदि चन्द्रे शुक्लचुंकारबीजं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिर्बुद्धादीनभिपूज्य प्रणम्य संस्तुत्य च पापदेशनादिसप्तविधानुत्तरपूजानन्तरं त्रिशरणगाथां पठित्वा क्षमयित्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् विभाव्य शून्यतां ध्यायात् । ततो विश्वदलपद्मचन्द्रे पुनः निजबीजं ध्यात्वा तत्परिणामेनार्यचुन्दां शरच्चन्द्राभामेकमुखां [क्: भासामेक] चतुर्भुजां वरददक्षिणभुजां पुस्तकाङ्कितपद्मवामभुजां [क्: कङ्कृत] पात्रधारिशेषभुजद्वयां नानाभरणविभूषितां वज्रसत्त्वमुकुटां अनेकसत्त्वार्थकारिस्फुरद्विग्रहां आत्मानं झटिति निष्पाद्य निजबीजं च हृदि विचिन्त्य मुद्रां त्रिषु स्थानेषु न्यसेत् । हस्तद्वयेनाञ्जलिं कृत्वा तर्जन्यार्मध्ये कुण्डलाकारेण लग्नमङ्गुष्ठद्वयं [ग्; वङ्गुष्ठ] पार्श्वतो विदध्यात् । मन्त्रः ओं चले चुले चुन्दे स्वाहा । ।। इति चुन्दासाधनम् ।। प्द्f १५३, प्. २७३) १३१. नमश्चुन्दायै । प्रथमं हृदीन्दुमध्यस्थचुंबीजविनिर्गतविचित्ररश्मिभिर्न्निष्पन्नान् [क्: चून्बीज, ख्: चुंविनि] गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पुरतः [क्, ग्: पुनः] पूजादिकं कुर्यात् ओं वज्रपुष्पे हुं इत्यादिमन्त्रैः । ततः त्रिशरणगाथामुच्चारयेत् । तदनन्तरं शून्यतां विभाव्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्युच्चारयेत् । ततश्चुंनिष्पन्नां [क्, ढ्, ग्: तत्र चुं] चुन्दां शरच्चन्द्रप्रभां चतुर्भुजां सर्वालङ्कारभूषितां दक्षिणे वरदां वामे पुस्तकपद्मधरां शेषभुजाभ्यां पात्रधरां पद्मचन्द्रे सत्त्वपर्यङ्कासीनां भावयेत् । पश्चान्मुद्रया हृदूर्नाकण्ठमूर्धसु [क्, ग्, ढ्: मूर्द्धं सुसं] संस्पृश्य रक्षां कृत्वा जपं कुर्यात् ओं चले चुले चुन्दे स्वाहा । तत्रेयं मुद्रा - हस्तद्वयेनाञ्जलिं कृत्वा तर्जन्योर्मध्ययोर्मध्ये कुण्डलाकारेण लग्नावङ्गुष्ठौ पार्श्वतः स्थितौ । ।। इति चुन्दासाधनम् ।। प्द्f १५४, प्. २७४) १३२. नमो मारीच्यै [मारीची इस् अल्सो स्पेल्त् अस् मारिचि, मारिची अन्द् मारीचि] । पूर्वोक्तविधिना [ख्, अ: धानेन] पंकारजविश्वपद्मोपरि चन्द्रे सितमांकारजां मारीचीं श्वेतां पञ्चमुखीं दशभुजां चतुश्चरणां झटित्यात्मानं चिन्तयेत् । तत्र प्रधानमुखं श्वेतं दक्षिणं कृष्णं वामं वाराहं रक्तं पश्चान्मुखं हरितं मस्तकोपरि मुखं पितं नानारत्नविरचितत्रिशिखालङ्कृतजटामुकुटीं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: रत्नचित्र] दक्षिणपञ्चभुजेषु सूर्यमण्डलवज्रशर-अङ्कुशसूचीहस्तां [क्, ख्: नीलवज्र] वामपञ्चभुजेषु चन्द्रमण्डलचापाशोकपल्लवसपाशतर्जनीसूत्रहस्तां विविधालङ्कारधरां कुमारीं नवयौवनां सितकञ्चुकोत्तरीयां चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढं विष्ण्विन्द्रशङ्करब्रह्माक्रान्तचतुश्वरणाम् । तद्रथमध्यावस्थितमकरसमाक्रान्ताऽन्यतमा [कमल इन् क्] भगवती कृष्णा शूकरमुखी वज्रतर्जनीधरदक्षिणवामकरा दक्षिणदिशि अपरा भगवती रक्ता शूकरमुखी चतुर्भुजा अङ्कुशसूचीधरदक्षिणहस्तद्वया सपाशतर्जनीसूत्रधरवामहस्तद्वया दिव्यालङ्कारधरा चेति वामदिश्यपरा भट्टारिका रक्ता शूकरमुखी आकर्णपूरितचापशरा [ख्: आपमुद्रा] वज्राशोकपल्लवधारिशेषदक्षिणवामभुजा [शेष fओउन्द् इन् ख्, अ ओन्ल्य] विचित्राभरणा चेति । रथवाहकशूकराणामध आदित्यादिनवग्रहा [आदिगव इन् क्] नानेत्युपद्रवरोगसङ्कुलाश्च [क्: नान्यं त्यूष, ढ्: नानामृत्यूप] मनुष्यरूपेणाधःपतिताश्चिन्तनीयाः । ततो हृच्चन्द्रस्थितमांबीजरश्मिभिस्तथागतानानीयाभिषेकं प्द्f १५४, प्. २७५) गृहीत्वा वैरोचनमुद्रिता भवति । ततो हृद्बीजादेवाक्षसूत्राकारेण मन्त्राक्षराणि निश्चार्य मुखान्नाभौ नाभेर्मुखे मुखात् पुनरपि [क्, ढ्, ग्: सुखादनेनापि] नाभावित्यादिकचक्रभ्रमणक्रमेण मन्त्रमावर्त्तयेत् [क्, ढ्, ग्: भ्रमणमन्त्र] । तत्रायं मन्त्र ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् [Oने फट् इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्, ग्] स्वाहा । स्वबीजाधिष्ठितं च सर्वभोजनादिकमनुष्ठेयम् । खेदे [क्: खेदेन] च शताक्षरमन्त्रमुच्चार्य यथासुखं विहरेदिति । ।। कल्पोक्तदशभुजसितमारीचीसाधनम् [कल्पोक्तसित इन् ख्] ।। १३३. नमो मारीच्यै । अथ शून्यताभावनानन्तरं चन्द्रे पीतमांभवाशोकस्तवकं तदुपरि मां तत्परिणता पीता द्विभुजैकमुखी वैरोचनसनाथरत्नमुकुटिनी कनकनिभशूकरपृष्ठविश्वपद्मचन्द्रे सलीलमूर्ध्वस्थिता अशोकवृक्षशाखावलग्नवामकरा वरददक्षिणकरा हारादिभूषिताङ्गी नवयौवनकाम्या चेति । इत्थमेनां ध्यात्वा हृदि मांबीजस्फारितरश्मिसनाथशूकरनिकरैर्दुष्टान् [क्: सिबीज ; क्: स्फुरित, ख्: स्फरित] सम्मर्द्य [क्, ग्: समर्च्य, ढ्: समर्प्य] सत्त्वार्थमनेकविधं च विधाय ओं मारीच्यै [क्: मारिचि] मां स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् [क्, ग्: जपयेत्] । ।। इति अशोककान्तामारीच्याः [ख्, अ: मारीचि] साधनम् ।। प्द्f १५५, प्. २७६) १३४. नमो मारीच्यै । निरुत्तरसुखासऽऽण्गप्रज्ञापारङ्गतान् [क्, ब्: निरन्तर] गुरून् । प्रणम्य कल्पमारीच्याः [क्, ढ्, ग्: कल्पं] साधनं लिख्यतेऽधुना ।। तत्रादौ तावद् योगी सकलजगदभ्युद्धरणाध्याशयः ओं फडिति [क्: फटिति] मन्त्रेण हृत्कण्ठोर्णामुर्द्ध्वसु क्रोधमुष्टिं दत्त्वा ओं मारीच्यै [ढ्: मारीचि] विघ्नानुत्सारय [ख्, अ: नुच्छारय] हुं फडित्यनेन च विघ्नान् विमर्द्य स्वहृदये आंकारपरिणतसूर्ये [क्: आका, ढ्: तांका] पीतमांकारं ध्यात्वा तद्विनिर्गतरश्मिनिवहैराकाशे समाकृष्य [क्: काराशेष] भगवतीमग्रतः [क्: मन्त्रतः] स्थापयेत् गौरीं [क्, ब्: सुवर्णगौरां] त्रिमुखां त्रिनेत्रामष्टभुजां रक्तदक्षिणमुखां नीलविकृतवामवाराहमुखां वज्राङ्कुशशरसूचीधारिदक्षिणचतुष्करां अशोकपल्लवचापसूत्रतर्जनीधरवामचतुष्करां वैरोचनमुकुटिनीं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्, ख्: मुकुटीं] नानाभरणवतीं चैत्यगर्भस्थितां रक्ताम्बरकञ्चुकोत्तरीयां सप्तशूकररथारूढां [ख्, अ: रथाभि] प्रत्यालीढपदां यंकारजवायुमण्डले हंकारजचन्द्रसूर्यग्राहिमहोग्रराहुसमधिष्ठितरथमध्ये देवीचतुष्टयपरिवृताम् तत्र [क्: नेत्रं] पूर्वदिशि वर्त्ताली [क्: वर्त्तारिं, क्, ब्: वेतालीं] रक्तां वराहमुखीं चतुर्भुजां सूच्यङ्न्कुशधारिदक्षिणहस्तां पाशाशोकधारिवामहस्तां रक्तकञ्चुकां चेति तथा दक्षिणे वदालीं पीतां अशोकपल्लवसूचीवामदक्षिणभुजां [पल्लव इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] प्द्f १५५, प्. २७७) वज्रपाशदक्षिणवामकरां कुमारीरूपिणीं नवयौवनालङ्कारवतीम् तथा पश्चिमे वरालीं शुक्लां वज्रसूचीवद्दक्षिणभुजां [क्, ढ्, ग्: दक्षिणवाम] पाशाशोकधरवामकरां प्रत्यालीढपदां [प्रत्यालीढपदां वामकरां ओमित्तेद् इन् क्] सुरूपिणीं चेति तथोत्तरदिग्भागे वराहमुखीं रक्तां त्रिनयनां चतुर्भुजां वज्रशरवद्दक्षिणकरां [ढ्, ग्, ख्: शरदक्षिण] चापाशोकधरवामकरां दिव्यरूपिणीम् ध्यात्वा पूजाप्रणामस्तुतिपापदेशनापुण्यानुमोदनापरिणामनायाचनात्रिशरण##- विहारी शूण्यं] भावयित्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति शून्यतासमाधिमालम्बयेत् । ततः सूर्यमण्डले ओंकारजं वैरोचनं सिंहासनस्थं शुक्लं जटामुकुटधरं बोध्यङ्गीमुद्राधरं [क्, ग्: बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री, ख्, अ: बोध्यं श्री ; क्: मुद्रं, ख्: मुद्रां] शान्तं सर्वालङ्कारभूषितं तस्य हृदि चन्द्रे पञ्चविंशत्यक्षरपरिवारमांकारबीजपरिनिष्पन्नाशोकपल्लवं तदुपरि चन्द्रे मांबीजं एतत्सर्वपरिणामेन यथोक्तवर्णभुजादिलक्षणं मारीचीरूपमात्मानं झटिति ध्यात्वा ओं मारीच्यै वर्त्तालि [क्, अ: वेत्तालि, ख्: वत्तालि] वदालि वरालि वराहमुखि आकर्षय जः स्वाहेत्यनेन वर्त्तालीं पूर्वस्यां दिशि न्यसेत् । तथा ओं मरीच्यै यर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मुखं बन्ध बन्ध हुं स्वाहेत्यनेन [क्, ढ्, ग्, ख्: स्वाहेति] दक्षिणस्यां वदालीम् । तथा ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि [क्: बला] वराहमुखि प्द्f १५६, प्. २७८) सर्वदुष्टप्रदुष्टानां [ढ्, ग्, क्, ब्: दुष्टानां । क्: ओमित्स् सर्वदुष्टा वराहमुखि] मुखं स्तम्भय वं स्वाहेति पश्चिमायां वरालीम् । तथा ओं [क्, ब्: ओमित्] मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वसत्त्वान् वशमानय होः स्वाहेत्यनेन चोत्तरस्यां वराहमुखीं चेति । ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् [क्, ब्: ओमित्] स्वाहेति भावनानन्तरं मन्त्रजापः । एवं सन्ध्यात्रयमधिष्ठाय देवतायोगेन विहर्तव्यमिति । ।। कल्पोक्तमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। १३५. नमो मारीच्यै । प्रथमं तावत् स्वहृदि चन्द्रे शुक्लमांकाररश्मिसमाकृष्टां भगवतीं नानोपहारेणाभिपूज्य [क्: नानोपहारैरभि] पापदेशनादिकं च कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्युच्चार्य पंकारजविश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डले पुनरपि सितमांकारपरिणतां मारीचीं कुन्देन्दुसन्निभां पञ्चमुखीं दशभुजां चतुश्चरणां झटित्यात्मानं चिन्तयेत् । तत्र प्रधानमुखं शरीरवर्णं दक्षिणमुखं कृष्णं वाममुखं वाराहं रक्तं पश्चान्मुखं हरितं [क्: हरितचण्डं] मस्तकोपरि मुखं पीतं नानारत्नविचित्रत्रिशिखजटामुकुटिनीं दक्षिणपञ्चभुजेषु सूर्यमण्डलनीलवज्रशराङ्कुशसूचिहस्तां [क्, ढ्: मण्डवज्र] वामपञ्चभुजेषु चन्द्रमण्डलचापाशोकपल्लवसपाशतर्जनीसूत्रहस्तां [क्, ग्: तर्जनीहस्तां] प्द्f १५६, प्. २७९) विविधरत्नविरचितकुण्डलकेयूरचूडाकिङ्किणीवस्त्रभूषितशरीरां [क्: केयूरकाञ्चित] नवयौवनां सितकञ्चुकोत्तरीयां चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढां विष्ण्विन्द्रशङ्करब्रह्माक्रान्तचतुश्चरणाम् । तस्याश्च रथमध्ये स्थितमकरसमाक्रान्ताऽन्यतमा [क्, ग्: स्थितकमले सर्वाक्रान्ता] भगवती सा च कृष्णा शूकरमुखी वज्रतर्जनीदक्षिणवामभुजा दक्षिणदिशि अपरा भगवती सा च रक्ता शूकरमुखी चतुर्भुजा अङ्कुशसूचिदक्षिणद्वयहस्ता सपाशतर्जनीसूत्रवामद्वयहस्ता दिव्यालङ्कारभूषिता चेति वामदिश्यपरा [क्: वामदिशे भट्टा] भट्टारिका सापि च रक्तवर्णा शूकरमुखी आकर्णपूरितचापशरवज्राशोकपल्लवदक्षिणवामभुजा विचित्रवस्त्राभरणा [क्: चित्राभ] चेति रथवाहकशूकराणामध आदित्यादिनवग्रहा नानामृत्यूपद्रवरोगसङ्कुलाश्च पतिता मनुष्यरूपेण सन्ति । एवंरूपां भगवतीं ध्यात्वा हृच्चन्द्रे मांकारविनिर्गतरश्मिभिस्तथागतानानीयाभिषेकं गृहीत्वा शिरसि वैरोचनेनाङ्कयेत् । ततो हृद्बीजादेवाक्षसूत्राकारेण मन्त्राक्षरान्निश्चार्य मुखान्नाभौ नाभेर्मुखे मुखात् [क्, ढ्: ओमित्] पुनरपि नाभावित्यादिकचक्रभ्रमणक्रमेण [क्: ओमित्स् क्रमेण] मन्त्रमावर्तयन् त्रिकोटितथतां मनसि कुर्यादिति । तत्रायं मन्त्रः - ओं मारीच्यै मां हुं फट् स्वाहा । स्वबीजाधिष्ठितं च सर्वं भोजनादिकमनुष्ठेयम् । खेदे च शताक्षरमन्त्रमुच्चार्य यथासुखं विहरेदिति । ।। कल्पोक्तविधिना सितमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १५७, प्. २८०) १३६. नमो मारीच्यै । ओं आः ह्रीं [ख्: ह्री, क्, ब्: ह्रीः] स्वाहा इति शिरोललाटकण्ठहृदयजानुद्वयेषु आत्मनो विभाव्य ओंकारात् सर्वं पूर्ववत् शुद्धिपाठपर्यन्तं [क्: पाठयन्तं] विधिं विधाय ओंकारेण निष्पन्नां च वज्रधात्वीश्वरीं मारीचीं द्वादशभुजां रक्तां षण्मुखीं लम्बोदरां ज्वलत्पिङ्गलोर्द्धकेशं [क्, ढ्, ग्: ज्वलितपिङ्ग्, ख्: जलित्पिङ्गो] कपालमालिनीं सर्पमण्डितमेखलां [क्, ब्: समय] व्याघ्रचर्माम्बरधरां [क्, ब्: न्वरां] चरणयुगनिपतितानेकविघ्नसन्ततिं चैत्यगर्भसूर्यमण्डले प्रत्यालीढस्थितां वैरोचनसनाथां नानावराहाकृष्यमाणरथां रक्तकृष्णहरितपीतसितप्रथमादिपञ्चमुखीं [क्, ब्: रक्तहरितकृष्णा] ऊर्ध्वकृष्णवराहैकमुखीं दक्षिणे खड्गमुषलशर##- करालवदनामतिभयानकाकारां [ख्: ककायां] चिन्तयेत् । रथमध्ये द्विभुजां तर्जनी-अशोकपल्लवहस्तां रथवाहिकां प्रत्यालीढासनां भीषणां चिन्तयेत् । स्फुरणादिकपूर्वकं स्तम्भयन् मोहयन् [क्: मोहयेन, ख्: ओमित्स्] घातयन् दुष्टसत्त्वान् ओं वज्रधात्वीश्वरि सर्वदुष्टसत्त्वान् हन [क्, ढ्, ग्: हर हर] हन दह दह पच पच ओं मारीच्यै हुं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: ओं हुं] फट् स्वाहेति मन्त्रं जपेत् । ।। वज्रधात्वीश्वरीमारीचीसाधनम् [ख्: रक्तमारीचिसाधनं, क्: मारीचाः साधनं, क्, ब्: माहोक्षैसाधनं] ।। प्द्f १५७, प्. २८१) १३७. प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टो वामक्र्धमुष्टिना [क्: क्रोड] हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु [क्, ब्: मूर्द्धञ्च] ओं फट् इति मन्त्रेण संस्पृश्य दक्षिणक्रोधमुष्टिमुन्नाम्य निर्विघ्नं चिन्तयेत् । ततो मुखशौचादिकं कृत्वा पुनरुपविश्य स्वहृदये रात्रिदिनभेदेन [क्, ख्: न्दिवस्य भेदेन, ढ्, ग्: न्दिवभेदेन] अकाराकारनिष्पन्नौ शशिसूर्यौ [क्: शरीरसूर्यं] दृष्ट्वा तदुपरि पीतं ओंकारं विभाव्य तद्रश्मिनिष्पन्नां भगवतीमग्रतो दृष्ट्वा यथालब्धपुष्पादिभिः सम्पूज्य तदग्रतः पापदेशनादिकं कृत्वा सकलं शून्यं विभावयेत् । तत ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य तदांकारपरिणतमष्टारचक्रं तन्मध्यस्थितमोंकारं परिणाम्यात्मानं [क्, ब्: णतमात्मा] वैरोचनरूपं पीतवर्णं जटामुकुटधरं रक्ताम्बरं [ढ्, ग्: म्बरधरं] शान्तं पद्मगर्भसिंहासने वज्रपर्यङ्कस्थं सर्वाभरणभूषितं बोध्यङ्गीबद्धमुद्रकं [क्: वाग्री, ढ्, ग्: बोध्यग्री] ध्यायात् । तस्य हृदये चन्द्रस्थमांकारपरिणतं अशोकपुष्पं तदुपरि मांकारं तद्रश्मीन् निश्चार्य सकलसत्त्वार्थं कृत्वा तत्रैवानीय [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: तेनैवा] प्रवेशयेत् । ततोऽग्रत आकारपरिणतं सूर्यमण्डले मांकारजां [क्, ब्: कारबीजं] भगवतीमष्टभुजां रश्मिमयीमुपदेशतो [क्: देशतीं, ढ्, ग्; देशतो] ध्यायात् । तदनन्तरं ओं मामिति मन्त्रमुच्चारयन्नात्मानं [क्, ढ्, ग्: मुच्चार्य आ, क्, ब्: मुचारयेत्] चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढां मारीचीं विभावयेत् । रथस्याधस्ताद् यंकारजवायुमण्डले हंकारनिर्मितो राहुः । तत्र भगवतीं प्द्f १५८, प्. २८२) रत्नमुकुटां अष्टभुजां त्रिनेत्रां त्रिमुखां सुपीतां मूलमुखं पीतं बन्धूकजवाकुसुमसदृशाधरं दक्षिणं रक्तं वर्तुलं वामं वाराहं सरोषं [क्: सर्वं] नीलं ललज्जिह्वं विकृतवदनं [क्: वृत] भीषणं भृकुटीकरालं वामे तर्जनिकापाशं धनुरशोकपल्लवं सूत्रं च [ख्: वामे] दक्षिणे सूच्यङ्कुशौ शरं वज्रं च नानावलयादिसर्वाभरणभूषितां विचित्ररक्तकञ्चुकोत्तरीयां प्रत्यालीढस्थां चतुर्देवतीपरिवृतां [क्, ढ्, ग्, ख्: द्दवी] चिन्तयेत् । पूर्वतो वर्तालीं [क्, ब्: वेतालीं] आलीढस्थितां चतुर्भुजां [ग्; प्रत्यालीढ, क्, ब्; लीढस्थं] वराहैकमुखीं रक्तां दक्षिणे सूच्यङ्कुशधरां [क्; सूर्पा] वामे पाशपल्लवौ [क्: यवौ] दक्षिणे वदालीं प्रत्यालीढस्थितां चतुर्भुजां वराहैकमुखीं पीतवर्णां दक्षिणे सपुष्पाशोकपल्लवससूत्रसूचीधरां [क्, ढ्, क्, ब्: सूत्र] वामे पाशवज्रधराम् पश्चिमे [क्: ओमित्स् पश्चिमे पल्लवधरां] वरालीं आलीढस्थां चतुर्भुजां पीतवर्णां [ढ्: ओमित्स्] वराहैकमुखीं दक्षिणे वज्रसूचीधरां वामे पाशाशोकपल्लवधराम् तथैवोत्तरे वराहमुखीं रक्तां उदितादित्यवर्णोज्ज्वलां प्रत्यालीढस्थितां चतुर्भुजां दक्षिणे शरवज्रधरां वामे चापाशोकपल्लवधराम् । सर्वा एताश्चैत्यकूटागारस्था नानालङ्काररत्नमुकुटरक्तकञ्चुकोत्तरीयास्त्रिनेत्रा [क्: नानारत्ना ; क्: त्तरीयास्त्रियाः] विचित्राभरणा ध्येयाः [क्: श्वेताः] ।ततो जः हुं वं होः ज्ञानसत्त्वप्रवेशे [क्, ब्: प्रवेशः] मुद्रां बन्धयेत् । प्द्f १५८, प्. २८३) उभौ हस्तौ समौ कृत्वा अञ्जल्याकारमिश्रितौ [क्, ग्; मण्डितौ] । कुर्याद् विकसितावग्रावुभावङ्गुष्ठनामितौ [क्: सितागौड] ।। मध्यमाङ्गुलिसमाश्लिष्टौ [क्: अधमा] कुण्डलाकारचिह्नितौ [क्: तमं, ख्; ङ्गमो] । पर्यङ्केणोपविष्टेन [क्; विष्टा च] नाभिदेशे तदा [ख्: तथा] न्यसेत् ।। ततो भावनापूर्वङ्गमं [क्; तमं, ख्: ङ्गमो] मन्त्रं जपेत् ओं [ठिस् मन्त्र इस् ओमित्तेद् इन् क्, ब्] मारीच्यै स्वाहा । न्यूनाधिकं विधिं [ढ्: कविधिं] शताक्षरमन्त्रेण पूरयेत् ओं वज्रसत्त्वेत्यादि । विसर्जनकाले तु ओं मारीच्यै [क्: चि] मुरिति स्वमुद्रां मुञ्चेदिति [ढ्: मुदिति] । ।। अष्टभुजपीतमारीचीसाधनम् [क्, ब्: संक्षिप्त] ।। १३८. ओडियानमारीचीसाधनं भवति । प्रथमं तावत् मन्त्री [क्, ढ्, ग्: मन्त्री] स्वहृदि आकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तस्योपरि प्रथमस्य त्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं तथैव सर्वं पापदेशनादिकं कृत्वा तेनैव निष्पन्नं मांकारं तत्सर्वपरिणतां मारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखां द्वादशभुजां प्रथममुखं रक्तं द्वितीयं कृष्णं तृतीयं श्यामं चतुर्थं पीतं पञ्चमं सितं प्द्f १५९, प्. २८४) शिरःस्थितं तदूर्ध्वं वाराहकृष्णं षष्ठमुखम् अशोकचैत्यालङ्कृतां पीतवैरोचननायां लम्बोदरीं कपालमालाविभूषितां ऊर्ध्वपिङ्गलकेशां व्याडैर्विभूषितां [क्: व्यादेवी] व्याघ्रचर्मनिवसनां प्रत्यालीढस्थितां शूकराक्रान्तविघ्नां [ख्, अ: ओमित्स् शूकरा करालवदनां] दक्षिणकरैर्खड्गं वज्रं [ख्: शङ्ख] मुषलं शरं एकसूचिकवज्रं [आल्ल् ड्, ध्, ध्: रेअद् एइथेर् शूक ओर् सूक wहिछ् ओउघ्त् तो स्तन्द् fओर् सूचिक] परशुं वामे तर्जनिकापाशं कपालं अशोकपल्लवं ब्रह्मशिरश्चापं [क्, ब्: शिरं] त्रिशूलं त्रिनेत्रां रक्तवर्तुलां दंष्ट्राकरालवदनां [क्: दग्धा] रथमध्ये स्थितां अपरां देवीं द्विभुजांन् तर्जनिकापाशपल्लवसहितां [आfतेर् थिस् ढ् रेअद्स् कपालं । अशोकपल्लवं । ब्रह्मशिरः । चापं त्रिशूलपल्लवसहितां] भावयेद् अहमेव भगवती [क्, ब्: तीति] । ततो मुद्रां बन्धयेत् । वज्राञ्जलिं समाधाय मध्यमेऽथ [क्, ढ्, ग्: मोऽथ, ख्, अ: माथे] निकुञ्चनात् । अङ्गुष्ठद्वयपर्यङ्ककुञ्चिताग्राग्रविग्रहाम् [क्: ताभ्र] ।। मन्त्रः - ओं मारीच्यै ओं मां हुं हुं फट् फट् स्वाहा । ।। द्वादशभुजरक्तवर्ण-ओडियानमारीचीसाधनं [क्, ब्: अन्द् ख्: रेअद्स् ओडियानमारीचीसाधनं ओन्ल्य] समाप्तम् ।। प्द्f १५९, प्. २८५) १३९. पूर्वोक्तविधानेन पापदेशनानन्तरं शून्यतां विभाव्य विश्वपद्मसूर्ये रक्तमांकारबीजपरिणतां [क्, ग्: मा] ओडियानमारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखीं [ख्: ण्मुखां] द्वादशभुजां प्रतिमुखं त्रिनेत्रां रक्तकृष्णशुक्लहरितपीतदक्षिणावर्तपञ्चमुखां ऊर्ध्वकृष्णशूकरमुखां प्रथमषड्दक्षिणभुजेषु यथाक्रमं खड्गचक्रमुषलशरपरशुएकसूचिकवज्राणि [ढ्: सचिक; ओथेर्स् रेअद् शूक] वामभुजेषु तर्जनीपाशखट्वाङ्गकपाल##- चैत्यगर्भस्थामष्टनागेन्द्रभूषणशरीरामूर्ध्वपिङ्गलकेशां [क्, ग्: गर्भा] दंष्ट्राकरालवदनां शुष्कपञ्चमुण्डमालामौलिकां [क्, ख्, ग्; शुक्ल] विगलन्मुण्डमालाप्रलम्बितकन्धरां [क्; वङ्गल ; क्, ग्: कन्दरां] अनेकरत्नविरचितरथाधोविचित्रसप्तशूकरारूढां [क्: अकरे ; क्: रथो, ख्: रथाबोधि ; ढ्: चित्त ; क्, ढ्, क्: ररथारूढं] बहिरष्टश्मशानपरिवृतां [क्, ग्: रक्त] रथमध्यस्थितां पर्यङ्कनिपणां वज्रसूचिअशोकतर्जनीधारिणींरीं रक्तवर्णमारीचीं पीतकञ्चुकां [क्: पीतं ककं] नानारत्नाभरणां व्याघ्रचर्मवसनभूषितां [क्, ग्: निवसनां] रक्तप्रभां स्फुरत्पञ्चतथागतां झटिति ध्यात्वा तद्धृदयसूर्ये मांबीजविनिःसृतरश्मिशतसमानीतैर्बुद्धबोधिसत्त्वैरभिषेकं गृहीत्वा वैरोचनमुकुटिनीमात्मानं चिन्तयेत् । ततो निजबीजप्रसाधितयथालब्धसमयद्रव्यसेवापूर्वकं [क्: लथ, इ.ए., र्थ] प्द्f १६०, प्. २८६) मन्त्री तद्बीजाच्च विनिर्गताक्षसूत्रमालाकारेण हृदयान्निर्गत्य [क्: यनिर्ग] नाभौ नाभेः [क्: ओमित्स्] पुनः हृदय इत्यनेन [क्, ग्; दिनेन] चक्रभ्रमणयोगेन मन्त्रं जपेत् ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् स्वाहाअ । उत्तरकालसमाध्युपसंहारे [क्; कारं ; क्, ग्: समाधाय] जप्त्वा [क्: ओमित्स् जमा विहरे] तद्योगेनैव यथासुखं विहरेदिति । ।। ओडियानमारीचीसाधनम् [ईन्स्तेअद् ओf ओडियान क् रेअद्स् रक्तवर्णद्वादशभुजा] ।। १४०. आदौ हृदि सूर्यासने हुंकारकिरणैरानीय भगवतीमनेकविधपूजाभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा शून्यताभावनानन्तरं [क्; तानन्त] विश्ववज्राकारं चेतः [क्: चिर्भवतः] संचिन्त्य तत्परिणामेन वज्रभूमिं वज्रप्राकारादिकं ध्यात्वा तन्मध्ये श्रीओडियानपीठं [क्: ओत्रयानं पीतं, ख्: ओड्डि] त्रिकोणमारक्त तन्मध्ये सूर्यस्थपञ्चसूचिकवज्रं ओंकाराधिष्ठितवरटकं तत्परिणामेन बोधिचित्तरूपां महाप्रलयानलविस्फुलिङ्गदुर्द्धर्षामट्टाट्टहासां [क्: मत्ताद्धाट्ट, ख्; भट्टट्ट] समाक्रान्तचतुर्मारां [क्, ढ्, ग्: मालां] प्रत्यालीढपदां द्वादशभुजां षण्मुखीं प्द्f १६०, प्. २८७) त्रिनेत्रां रक्तवर्णां प्रथमदक्षिणषड्भुजेषु खड्गविश्ववज्रएकसूचिकवज्रपरशुशरमुषलान् [ख्: रेअद्स् खट्टाङ्ग ; ढ्: ओमित्स् सूचिक; ओथेर् ड्, ध्, ध्; सूक] दधानां [ख्: लदधा] वामभुजेषु मतर्जनीपाशिकात्रिशूल-अशोकपल्लवचापपाशब्रह्मशिरोधारिणीं [क्, ख्: सोपिका] नरशिरोमालाप्रलम्बितसर्वाङ्गावयवशोभां [क्, ग्: लालम्बित] व्याघ्रचर्मोत्तरीयवाससं मूलमुखं रक्तं सितकृष्णं वाममुखद्वयं पीतकृष्णं दक्षिणमुखद्वयं कृष्णोर्द्ध्ववाराहमुखं [ख्: वराह] ललज्जिह्वामूर्ध्वज्वलितपिऽऽगलकेशां वैरोचनमुकुटिनीं भुजगाष्टाभरणभूषितां [क्: जनस्था, ढ्, ग्; जगास्थ्या] निजकिरणैः सर्वतो मारविध्वंसिनीं दशदिक्पलायमानडाकिनीभूतवेताडफेत्कारहाहारवभीषणपरिवेष्टित##- क्, ग्: हत्का ; ख्, अ: कार] श्रीमदोड्डियानमारीचीमात्मानं [क्, ग्: मन्त्रोभि, ढ्: मन्नोभि] झटिति निष्पाद्य शिरःकण्ठहृदयेषु ओं आः हुं सर्वाङ्गेषु फंकारं चिन्तयेत् । ततो नाभेरुपरि विश्वकमले चन्द्रसूर्यसम्पुटमध्ये [ढ्: ओमित्स् चन्द्र] हुंकारात् मृणालतन्तुस्वभावं [ख्: वर्ण] विश्ववर्णमक्षरं चिन्तयेत् । ओं वज्रसत्त्वेश्वरि [ख्: श्वरी] सर्वदुष्टान् हन [क्: हर हर] हन दह दह पच पच ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् [ख्, अ: फट् फट्] स्वाहा हृदयमन्त्रः । ओं आः हुं भावनामन्त्रः । ओं वज्रवेतालि [क्: वेतारि, ख्: वेतालो] हुं फट् जापमन्त्रः । ओं प्द्f १६१, प्. २८८) मारीचि ओं मां हुं हुं फट् द्वितीयजापमन्त्रः । तदनु चतुःसन्ध्यासु [क्: चन्द्र] बलिमन्त्रः ओं अलल्लि [क्: आचण्डिण्डि, ख्: आरल्लि, ढ्: आरल्लि, ग्: अरण्डि । ठे मन्त्र गिवेन् इन् ख्, अ इस् हेरे उफेल्द्] होः जह् हुं वं होः ओं वज्रडाकिनि समयस्त्वं दृश्यहोः ख ख खाहि खाहि सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादापस्मारडाकडाकिन्यादय [क्: व्युत्पादो ; डाक इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] इमं इमं [ख्, अ: इदं] बलिं गृह्णथ पिबथ जिघ्रथ [जिघ्रथ fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] मातिक्रमथ महासुखविवृद्धये [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: प्रवृ] मम सहायका [क्: सर्वका] भवथं [ख्, अ: भवन्तु] हुं हुं फट् फट् [ठे सेचोन्द् फट् इस् ओमित्तेद् इन् ख्] स्वाहा । भोजनादिकं च ह्रीःकारेण हुंकारादिना वा [क्, ढ्, ख्, अ: च] संशोध्याचरेदिति । ।। द्वादशभुजरक्तवर्णओडियानस्वाधिष्ठानक्रममारीचीसाधनम् [ख्: ओमित्स् द्वादशभुजरक्तवर्ण ; क्: कुङ्कुम] ।। प्द्f १६१, प्. २८९) १४१. स्वहृदि विश्वपद्मे चन्द्रोपरि पीतमांकारं विन्यस्य तथैव सर्वं प्रतिभासमात्रमात्मानं चाकलयय ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति पठेत् । ततस्तन्मांकारेण परिणतमशोकस्तवकं पुनर्मांकारं तत् सर्वं परिणमयय भगवतीं पीतवर्णां द्विभुजां एकमुखां वैरोचनोपशोभितशिरोभागां [क्: भागोशां] रत्नमुकुटिनीं देदीप्यमानां [क्: देवयय] कनकवर्णां शूकररूपां विश्वपद्मचन्द्रे लीलया स्थितां नवयौवनोद्धतां [क्, ग्: वनवतां] ऊर्ध्वस्थितां वामकरेणाशोकवृक्षशाखाविलग्नां दक्षिणेन वरदां हारादिविभूषिताङ्गां श्वेतवस्त्रनिवसनां [ढ्: विव] स्वहृदि मांकारादनेकशूकराकाररश्मिस्फुरणेन दुष्टान् निवारयन्तीं [क्: विचार] विचिन्तयेत् । ओं मारीच्यै स्वाहा । ततो यथावद् विसर्ज्य यथासुखं विहरेद् इति । देशान्तरगमने तु अनेन मन्त्रेणात्मीयोत्तरीयाञ्चलं गृहीत्वा सप्त वारान् परिजप्य सहायस्य [क्: सदा पश्य] च वस्त्रान् गृहीत्वा यथावद् ग्रन्थिं कृत्वा गच्छेत् । चौरादिभिर्न मुष्यते [क्: पुष्य] । प्राप्ते अभिमते देशे ग्रन्थिं मोचयेदित्युपदेशः [क्: येत्यु] । यथावद् ग्रन्थिं कृत्वा सप्त वारानभिमन्त्रितमुत्तरीयाञ्चलं कृत्वा दिशो दश व्यवलोक्य दुष्टानां मुखचक्षुर्बन्धं करोमि इति विचिन्त्य श्वासं निवार्य अन्तर्जल्पाकारेण मन्त्रमुच्चारयन् ग्रन्थिं बध्नीयादिति । ।। अशोककान्तामारीच्याः साधनं समाप्तम् ।। प्द्f १६२, प्. २९०) १४२. सम्यक् प्रणम्य मारीचीं वैरोचनकुलोद्भवाम् । कल्पोक्तविधिना तस्याः कथ्यते साधनक्रमः ।। तत्र तावत् श्रीमारीच्युदयमण्डलाभिषिक्तो [क्: चोत्युद] मन्त्री स्वसमयसंवरपरिपालनशुद्धचित्तः [क्, ढ्; स ; क्: पारण] सकलसत्त्वाभ्युद्धरणाशय ओं फट् [क्, ग्: हडि] इत्युच्चारयन् [क्; धारण] क्रोधमुष्टिं हृदूर्णामूर्द्धसु विन्यस्य मुखशौचादिकं कृत्वा देवगृहं प्रविश्य पटादिगतमूर्त्तिं भगवतीमवतार्य मारीचीविघ्नोत्सारणमन्त्रेण् गन्धोदकं परिजप्यानेनैव पञ्चोपचारादिकं [क्: पञ्चप्र] प्रपूज्यम् । तत्रायं विघ्नोत्सारणमन्त्रः - ओं मारीच्यै हुं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं फट् । ततः स्वहृदयाक्षरेण [क्, ढ्; ओमित्] निशि [क्: निमिशि] चन्द्रमण्डलं दिवा सूर्यमण्डलं आकारेण [क्, ग्: मण्डलाका] ध्यात्वा तस्योपरि प्रथमत्रयोदशबीजं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं तप्तचामीकराभम् । ततो विश्वरश्मीन् निश्चार्य तै रश्मिभिर्निष्पन्नां भगवतीं मूर्ध्नि गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च दृष्ट्वा पूजयित्वा अभिवन्द्य च अनेन मन्त्रेण ओं मारीच्यै पुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा ओं मारीच्यै धूपं प्रतीच्छ स्वाहा ओं मारीच्यै स्वाहेत्यर्घं परिजप्य ओं मारीच्यै अर्घं प्रतीच्छ स्वाहा अभावे सति ध्यानेन वा । ततः - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। प्द्f १६२, प्. २९१) आबोधेः शरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । बोधौ चित्तं करोम्येष [क्: चिन्तान्तरोप] स्वपरार्थप्रसिद्धये ।। उत्पादयामि [क्, ग्: अद्द् परमं अfतेर् थिस्] वरबोधिचित्तं [क्: ओमित्स् वर] निमन्त्रयामि बहुसर्वसत्त्वान् [क्, ढ्: अहं] । इष्टां चरिष्ये [ड्, ध्, ध्: चरिष्यामि, wहिछ् मकेस् थे मेत्रे fऔल्त्य] वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। इति त्रिरुच्चार्य प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेद् अनेन मन्त्रेण । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठित्वा - बीजं मायोपमाकारं [क्: माकारं] त्रैधातुं [क्, ग्: रेअद् विचिन्त्य बेfओरे त्रैधा] च [क्: तुकञ्च] विशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः । न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इति पठित्वा [ग्: ओमित्स्] प्रतिभासमात्रमवगम्य [क्: समात्रमगम्य] ततो अनादिकारणासत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावशुद्धोऽहमित्यधिकुञ्चेत् । स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोहमिति वारत्रयमुच्चार्य ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं चन्द्रं तस्योपरि ओंकारं [क्, ग्: हु] तत्सर्वं परिणम्य श्रीमद्वैरोचननाथं पद्मगर्भसिंहासनस्थं वज्रपर्यङ्कनिषणं सुवर्णचन्द्रे बोध्यङ्गीसमाधिसमापन्नं [क्, ग्: बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री] जटामुकुटधरं शान्तं सर्वालङ्कारभूषितं ध्यायात् । ततः स्वहृदि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पञ्चविंशतिकमक्षरं प्द्f १६३, प्. २९२) परमहृदयं प्रथमस्य द्वितीयेन समायुक्तं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं विभाव्य निष्पन्नमशोकस्तवकं तस्योपरि चन्द्रस्थमांकारं ध्यात्वा तत्सर्वपरिणतमात्मानं मारीचीरूपेण भावयेत् अहमेव मारीची भगवती इति । सुपीतां जाम्बूनदप्रभाकारां [क्: नन्द] दीप्तदेहां चैत्यगर्भस्थां रक्ताम्बरधरां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां [क्, ग्: पञ्चु] नानावलयसर्वालङ्कारभूषितां कटकुण्डलकटिसूत्रकिङ्किणीनूपुररवां [क्: कटक ; क्: नवां] अष्टभुजां त्रिमुखां त्रिनेत्रां ज्वलत्स्फुरद्रश्मिमालिनीं बन्धूकज्वाकुसुमसदृशाधरां [क्, ग्: जम्बुक] वैरोचनकृतमूर्द्ध्वजां अशोकमाला शिरसि भूषितां वामकरैरक्षसूत्राशोकचापधरां दक्षिणे स्फुरद्वज्रसूचिकाङ्कुशशरोल्ललनप्रियां [क्: नारनन] प्रथमं मुखं सौम्यं विकसिताननं सुपीतकनकावदातं [क्: दानं] उत्फुल्ललोचनं [क्: वदनां] सिन्दूररेणुरञ्जिताधरं [क्, ग्: सिन्दूरेवोज्वल] शृङ्गाररसविभ्रं वाममुखं वाराहं सरोषविकृतं विकटोत्कटभीषणं इन्द्रनीलप्रभाकारं द्वादशार्कसमप्रभमुरुभृकुटिकरालं [क्, ग्: शाकार ; क्, ग्: सुभ्रु] ललज्जिह्वं भयस्यापि भयङ्करं दक्षिणमुखं सुरक्तं दिव्यज्वलद्भासुरमिव हर्म्योत्थिताशोकतरुकुसुममालावकीर्णां [क्: हर्मस्थिता ; क्: वर] तस्याः शिरसि वैरोचनं नाथं पूर्वोक्तवर्णमुद्रोपेतमधःस्तात् [चन्द्र इन् क् ; क्: द्रोपम] सप्तशूकररथगतां प्रत्यालीढस्थितां कुमारीं नवयौवनस्थाम् रथवाहकशूकराणां अधस्तात् प्द्f १६३, प्. २९३) यंभवं वायव्यमण्डले हंकारपरिणतं राहुग्रहं हस्ताभ्यां ग्रस्तं [ढ्: सन्तं] चन्द्रसूर्यौ दिवा दिनकरं निशिगतं चन्द्रमसं देवीचतुष्टयपरिवृतां ध्यायात् । तत्र पूर्वेण ओं मारीच्यै [क्: चि] वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सिद्धिमाकर्षय जः स्वाहेति एवं देवीं रक्तवर्णां वराहैकमुखीं [क्: वराह] चतुर्भुजां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां वामे पाशाशोकहस्तां दक्षिणे वज्राङ्कुशसूचिधरां सर्वाभरणभूषितां कल्पोक्तविधिना अभिप्रेतसिद्धिमाकर्षयन्तीं ध्यायात् । ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मुखं बन्ध बन्ध हुं स्वाहा । वदालीं देवीं पूर्वोक्तवस्त्राभरणतद्रूपां पीतवर्णां वामे पाशवज्रधरां दक्षिणे पल्लवसूत्रीधरां दुष्टानां मुखचक्षुषी [क्: षमपि] सीवन्तीं दक्षिणतो भावयेत् । ओं मारीच्यै वर्त्ताली वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टान् [क्: नां] स्तम्भय वं [क्, ढ्: च] स्वाहेति वरालीं देवीं तद्वत् वस्त्राभरणवर्णां तु [क्: वर्णादिन्तु] दक्षिणे वज्रसूचिहस्तां वामे पाशाशोकधरां सर्वदुष्टान् स्तम्भयन्तीं पश्चिमे न्यसेत् । ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वसत्त्वान् मे [क्: ओमित्स्] वशमानय होः स्वाहेति वराहमुखीं देवीं रक्तवर्णां तथावस्त्राभरणां च सव्येन वज्रशरधारिणीं [क्; सशर] वामे अशोकचापधरां सर्वसत्त्वानुपसर्पयन्तीं [क्, ग्: ननुराग] उत्तरस्यां दिशि न्यसेत् । प्द्f १६४, प्. २९४) ततो वज्राङ्कुश्यादिभिर्मुद्राभिः तन्मन्त्रैश्चाकर्षणादिकं कुर्यात् । ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य साधयेत् । तर्जन्यङ्कुशबन्धेन कनिष्ठया [क्: ष्ठाद्या] महाङ्कुशी बाहुग्रन्थिकटाग्राभ्यां शृङ्खलापृष्ठयोश्च पीडनादिति । ओं वज्राङ्कुशि जः इत्यनेन ज्ञानसत्त्वमाकृष्य पुरतो अर्घपाद्यादिकं दयात् । मारीचीमुद्रणम् । ततः ओं वज्रपाश हुं इत्यनेन प्रवेशयेत् ओं वज्रस्फोट वं अनेन बन्धयेत् ओं वज्रावेश होः अनेन तोषयेत् । ततः समयदेवताभिः सदाऽद्वयं कुर्यात् । तत्रेयं मुद्रा - उभौ हस्तौ समौ कृत्वा अञ्जल्याकारमिश्रितौ । कुर्याद् विकसितावग्रावुभावङ्गुष्ठनामितौ ।। मध्यमाङ्गुलिसमाश्लिष्टौ कुण्डलाकारबन्धितौ । पर्यङ्केनोपविष्टेन नाभिदेशे तदा न्यसेत् ।। एषा मुद्रा वरा श्रेष्ठा सर्वकर्मसु योजयेत् । ततोऽभिषेकं गृह्णीयात् महामुद्रया अनया ।। अङ्गुष्ठसत्त्वपर्यङ्का [क्: श्रष्ठा] कुञ्चिताग्राग्रविग्रहा । सममध्यमोत्तमाङ्गा [क्: मांकार, ढ्: मोंकार, ग्: माकार । सेए इन्fर] शेषा वज्राञ्जलिप्रभा ।। इति मूर्ध्नि स्थाप्य ओं भूः खं मां अभिषिञ्चेति मन्त्रेण वैरोचनः कनकाभो बोध्यङ्ग्यवस्थितः [क्, ढ्, ग्: ग्राव] शिरसि ध्येयः । भावनाखिन्नो जपेन्मन्त्रम् । स्वहृदि चन्द्रस्थं मन्त्रं देदीप्यमानं ओं मारीच्यै स्वाहेति दृष्ट्वा जपेत् [क्: जपयेत्] । यथाशक्त्या प्द्f १६४, प्. २९५) भावनापूर्वङ्गमं [क्: गमनं] सर्वां देवतीं समुत्तेजयन्तीं [Oन्ल्य इन् ढ्] पश्यन् [क्: पश्चा] मन्त्रं जपेत् । पश्चान्न्यूनाधिकविधिः [क्: विधे] शताक्षरेण [क्, ग्: नता] पूरयेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सुपोष्यो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ [क्, ग्: अद्द् मा संशयं कुरु अfतेर् प्रयच्छ wहिछ् इस् ओब्विओउस्ल्य रेदुन्दन्त् अस् थे लेत्तेर्स् ओf थे मन्त्र गो बेयोन्द् हुन्द्रेद् इन् थत् चसे] सर्वकर्मसु च [क्, ढ्, ग्; ओमित्] मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहहहोः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । विसर्जनकाले तु सर्वमेतत् कुशलं परिणम्य अभिप्रेतां सिद्धिमभियाच्य स्वमुद्रां शिरसि मुञ्चेत् ओं मारीच्यै मुरिति [क्: मुदि] । स्वाधिदैवतयोगेन भोजनस्नानदानशयनादिकं [क्: नानुदानाशना] सर्वं प्रकल्पयेत् । इत्यनेन क्रमेण कायवाक्चित्तरक्षां कृत्वा यथासुखं विहरेदिति । मारीच्याः साधनं कृत्वा यच्छुभं समुपार्जितम् । प्राप्नुवन्तु पदं सत्त्वा [क्: सत्या] मारीचीज्ञाननिर्मलम् ।। ओं ख ख खाहि खाहि गृह्ण गृह्ण गृह्णन्तु सार्वभौतिका [ढ्: तिकाः] बलिं मम शान्तिं कुर्वन्तु स्वाहेति बलिमन्त्रः । ।। कल्पोक्तमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं पण्डिताचार्यगर्भपादानाम् ।। प्द्f १६५, प्. २९६) १४३. नमो मारीच्यै । प्रथमं सूर्यमण्डलं तस्योपरि प्रथमत्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं तन्निष्पन्नां मारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखां प्रथमं रक्तं द्वितीयं कृष्णं तृतीयं श्यामं चतुर्थं पीतं पञ्चमं सितं षष्ठमूर्ध्वं वराहमुखं कृष्णं अशोकचैत्यालङ्कृतां लम्बोदरीं कपालमालाशोभितां ऊर्ध्वकेशां व्याडैर्विभूषितां व्याघ्रचर्मनिवसनां विघ्नघातिनीं नानावर्णशूकररथारूढां सव्ये खड्गवज्रमूषलशरएकसूचिकवज्रपरशून् [क्, ग्: पल्लवं, ढ्: पर्शून्] धारयन्तीं वामे तर्जनिकापाशं अशोकपल्लवब्रह्मशिरश्चापं [क्, ग्: स्यावं] त्रिशूलं च [क्: ओमित्स्] इत्थं [क्, ग्: इत्यर्थ] द्वादशभुजां त्रिनेत्रां रक्तवर्णवर्तुलां मुखोच्चललत्कारां [क्: मुक्खाच्च, ढ्: मुखाद्य] रथमध्ये द्विभुजां तर्जनिकापल्लवगृहीतां पुरतो द्वितीयां भावयेत् । अहमेव मारीची भगवतीति ततो मुद्रां बन्धयेत् । वज्राञ्जलिं [क्, ग्: लीन्] समाधाय मध्यमेऽथ [क्, ढ्: मार्थे, ग्: मोऽथ] निकुञ्चनात् [आल्ल् थे थ्रेए ड्, ध्, ध्, क्, ढ् अन्द् ग्; रेअद् समाकुलं wहिछ् गिवेस् नो मेअनिन्ग्. ठिस् एमेन्दतिओन् इस् प्रोपोसेद् ओन् थे स्त्रेन्ग्थ् ओf ओथेर् सिमिलर् स्तन्शस्] । अङ्गुष्ठद्वयपर्यङ्ककुञ्चिताग्राग्रविग्रहाम् ।। ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् स्वाहा । ।। मारीचीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १६५, प्. २९७) १४४. शासने [क्: स्वासन] कल्पमात्रोत्थे [क्, ग्: संक] सर्वोपद्रवशान्तये [क्, ग्: न्नाशाय] । मारीचीं भावयेत् प्राज्ञः [क्, ग्: प्रज्ञा] सर्वज्ञाकारप्राप्तये [क्, ग्, ढ्: सर्वज्ञता] ।। सर्वकत्र्यध्वसम्बुद्धमध्यवर्तिगुरोः [क्, ग्: स्तुत्वादिकत्रार्थ] पुनः । मांहृच्चन्द्रात् समापूज्य [क्, ग्: युक्त] विधिवद्देशनादिकम् [क्: वनदेवा] ।। प्रतिदिशाम्यघं सर्वमनुमोदे जगच्छुभम् । त्रिरत्नशरणं यामि सम्बोधौ विदधे मनः ।। द्वयासद्भावतः [क्, ग्: स्तम्भवातः] शून्यं निर्निमित्तमहेतुकम् । अतो हेतोः प्रणिहितं त्रिविमोक्षं जगत् स्वयम् ।। धर्मधातुस्थिते चैत्ये धातुहृद् बुद्धवर्त्मनि [क्, ग्: कृद्धु] । स्फुरद्बुद्धौघखव्यापिचतुरस्रादिसंयुते ।। बहिरन्तश्चतुष्कोणे त्रिशूकाङ्केन्दुमन्डले । दुष्टसत्त्वतलाक्रान्तगिरिराजप्रतिष्ठिते ।। भावयेत् तत्र मांतत्त्वमशोकस्तवकोद्भवाम् [क्: ओमित्स् तत्त्व] । शृङ्गारवीरसद्धर्षैर्जाम्बूनदसमप्रभाम् [क्, ग्: विलस ; क्, ग्: सद्धेश] ।। मध्येन्द्रनीलवर्णास्यां [क्, ग्: मध्यनी ; क्, ग्: वक्त्रा] ब्भयबीभत्सरौद्रकैः । करुणाद्भुतशान्तैश्च स्फटिकेन्द्वितराननाम् [क्: न्दितरै नरां] ।। प्द्f १६६, प्. २९८) त्रिविमोक्षमुखैस्त्र्यक्षां [क्, ग्: स्वाक्षाभा] धर्मसम्भोगनिर्मिताम् । पीताक्षभरणसद्वस्त्रां मयूखसुखवासिनीम् [ढ्: मख] ।। सूच्याक्षास्यानि [क्: सुष्याच्छा] सीवन्तीं बध्नन्तीं मुखचक्षुषी । हृद्गलेऽङ्कुशपाशाभ्यां [क्: हृङ्गने अ] विन्धन्तीं बाणकार्मुकैः ।। वज्रेण दुष्टहृद् भित्त्वाऽशोकेनासेचनापराम् । विमोक्षाष्टाष्टभिस्तान् दुष्टान् नष्टान् प्रभावयेत् ।। पादविकाशसंकोचादात्मदृष्टिं च तद्रतिम् । प्रज्ञोपायपदाक्रान्तां [क्: वदा] मारीचीं भावयेद् [क्, ग्: विभा] व्रती ।। सर्वदिक्त्र्यध्वभावात्मस्फुरत्संहारकारकान् [क्, ग्: स्त्रार्थमा] । जः हुं वं होः ब्रुवंस्तस्मिन् सर्वबुद्धान् [ढ्: ओमित्स्] प्रवेशयेत् ।। बुद्धाङ्गोद्भवविद्याभिर्भृतकुम्भामृताम्बुधिः [क्, ग्: कुटुम्बा] । रत्नमुकुटपट्टाङ्गां पश्येत् शाश्वतसेकधाम् ।। सर्वपूजाकरव्यग्रधूपपुष्पादिवज्रिभिः [क्, ग्: पूजन] । पूजां स्तुतिं च कुर्याद् वै तेन पश्येदिमां ततः ।। स्तम्भयन् कायवाक्चित्तमामन्त्र्य पिचुवां जपेत् । सर्वदुष्टप्रदुष्टानां चतुर्थान्तं [क्: र्थेऽन्तं] सशङ्कया ।। चतुःसन्ध्यं [क्, ग्: चतुम्मध्ये] त्रिसन्ध्यं [क्: ओमित्स्] वा प्रातर्वाऽष्टशतं जपेत् । भावयंस्तां महाविद्यां महार्थे तु सहस्रकम् ।। प्द्f १६६, प्. २९९) जप्त्वा पूजास्तुतिं कृत्वा विनाम्य शुभमर्थतः । निवेश्यात्मनि [क्, ग्: श्यान्योनि] सम्बुद्धान् गतसङ्गो विसर्जयेत् ।। विसर्जनमधिष्ठानं सामान्यं त्र्यक्षरं स्मृतम् । प्रतिष्ठासमये तन्त्रे कायवाक्चित्तसाधने ।। सन्ध्यान्तरेऽपि पूजादिपुरःसरमितो जपेत् । प्राग्विधिना पुनः प्रातर्देवीसङ्गीतिचोदितः ।। इमां विद्यां तथा चान्यां [क्: प्राण्यां] भावयेत् स समाजपन् । तन्त्राम्नायेन सन्मन्त्री रुचितः साधयेद् भृशम् ।। पिचुवालेशसंलेखाद् [क्: विरुवारेसरेखा, ढ्: पिचुवालेशालेखा, ग्: पिचुवारेशम् लेखा] यत् पुण्यं समुपार्जितम् । तेन [क्, ढ्; अनेन] लोकोऽस्तु सर्वाशः स्यामहं मञ्जुराट् स्वयम् ।। ।। श्रीमारीचीपिचुवासाधनं [क्: पिरुचा] समाप्तम् ।। १४५. नत्वा च मारीचीं देवीं सर्वदुष्टप्रमर्दनीम् । तस्याः साधनं वक्ष्येऽहं सर्वकर्मप्रसाधकम् ।। सत्त्वपर्यङ्कमासीनां हृदीन्दावोंकारभूषिताम् [क्: दीन्दु ओं] । रक्तवर्णां [ढ्: वर्णो] ज्वलद्दिव्यां [क्, ग्: द्बीजं] विश्वरश्मिसमाकुलाम् ।। प्द्f १६७, प्. ३००) तैर्निष्पादिताः संबुद्धाः बोधिसत्त्वा [क्: गुरुबुद्धबोधि] महर्द्धिकाः । वन्दित्वा सम्पूज्याभिमन्त्र्य नैवेद्यादि [क्, ढ्: निवे] निवेदयेत् [क्, ग्: न निवे] ।। अनेन मन्त्रेण - वज्रपुष्पे वज्रधूपे वज्रदीपे [क्: ओमित्स्] वज्रगन्धे [क्: वज्रराधे] वज्रनैवेद्ये ओं हुं इति सर्वत्र । ततो रत्नत्रयं मे शरणं बोधिचित्तोत्पादनं च । प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेद् अनेन ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततः स्थिरचलसर्वभावस्वभावान् [क्: वर] विचिन्त्य [क्: धिरित्य] बीजं च तदनु ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । तद्बीजनिष्पन्नचक्रं तस्य वरटके भानुमण्डलं तस्योपरि षष्ठस्य पञ्चमबीजं आकार-इन्दुबिन्दुशोभितं [क्, ग्: ओमित् बिन्दु] तत्सर्वं निष्पन्ने सति मारीचीरूपेणात्मानं विचिन्तयेत् रक्तवर्णां वक्त्रद्विगुणभुजां [क्: रक्तवर्णवस्त्रां] ललितव्याघ्रचर्मनिवसनां ऊर्द्ध्वावबद्धजटां [क्: ऊर्द्ध्वार्धजटां, ढ्: उर्द्ध्वच्छटां] रत्नमुकुटिनीं [ढ्: रक्त] त्रिमुखीं उभयवराहाननां प्रथममुखं सौम्यं प्रहसिताननं सशृङ्गाररसविभ्रमं सर्वत्र त्रिनेत्रां वामं रक्तं वाराहं वज्रमुद्गरगृहीतनमस्कृतं दक्षिणमुखं वाराहं सैन्धवच्छायं वज्रपाशगृहीतपुरन्दरवन्दितं [क्, ग्: चक्र] चैत्यगर्भकृष्णक्रोडालीढेन स्थितां अधो हरिहरब्रह्मादयो मर्द्दिता वसुलोकपालाः सर्वे भीतास्त्रस्ता भट्टारिकावन्दनामाज्ञां [क्: चन्द, ढ्: मन्द] च कुर्वन्तः स्थिताः आकर्णपूरितधन्वीं [क्: वृधीं] अशोककलिकानिभेन प्द्f १६७, प्. ३०१) शरेण साध्यं हृदि विन्धयन्तीं [क्: विश्ववन्तीं] विचिन्तयेत् रक्तकञ्चुकोत्तरीयां सर्वालङ्कारभूषितां अशोकबद्धमकुटां वामकरेणाशोकपुष्पवसुपुष्पधृतां [ढ्: पल्लव] हृदि तर्जनीस्थितां वज्रपाशमहाकपालसूत्रशिरोभद्रघटगृहीतहस्तां दक्षिणे सूचिअङ्कुशभिण्डिपालखड्गकर्त्रिवज्रदण्डकुलिशहस्तां नृपावर्त्तक(##? [बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री ; क्: अद्द्स् समाधि बेfओरे समा] जटामुकुटधरं शान्तं ज्ञानोन्मीलितचक्षुषं [क्: ज्ञानात्क्षालित, ढ्; ज्ञानात्माशोभित] शिरसि विचिन्त्य सर्वकर्म समारभेत् । यथोपदेशतः [क्, ग्: देशं] ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य [क्: वसो] साधयेत् । अभिषेकं [ग्: ओमित्स् अभिषेकं रतस्य] कवचपट्टबन्धपूजास्तुतिं च कृत्वा पश्चात् जापं समारभेत् । यथाहि गेहे ज्वलति प्रदीपो [क्: प्रदायो] अकम्पमानानिलप्रयुक्तः [क्, ग्: कम्प] तथाहि धर्मो ज्वलते [ढ्: ज्वलन्तं] शरीरे एकाग्रचित्तस्य जपे रतस्य । ततो मुद्रां बन्धयेत् । अङ्गुष्ठसत्त्वपर्यङ्का कुञ्चिताग्राग्रविग्रहा । सममध्यमोत्तमाङ्गा शेषा वज्राञ्जलिप्रभा ।। हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्नि अवस्थाप्यानेन ओं मारीच्यै हुं [क्: ओमित्स्] सर्वदुष्टान् मर्दय हुं फट् । अष्टमस्य तृतीयचतुर्थयोस्तृतीयं सप्तचतुर्थेन [ढ्: सम्पूरयेत् तथैनं] पूरितं तौ प्रथमद्वितीयेन भूषितौ शुक्लं इन्द्राननं प्रदोषे मध्यमया शान्तिमन्त्रं प्रकाशितम् । ओं प्द्f १६८, प्. ३०२) मारीच्यै [क्: त्रि] देवदत्तस्य शान्तिं कुरु स्वाहा । प्रथमस्य त्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं [क्: ओमित्स् बिन्दु] प्रत्यूषे मध्यमया पीतं कौबेराननं पौष्टिके मन्त्रमुदाहृतम् । ओं मारीच्यै देवदत्तस्य पुष्टिं [क्: ओमित्स् पुष्टिं कुरु देवदत्तस्य] कुरु ओं । अष्टमस्य चतुर्थं च प्रथमस्य त्रयोदशं षोडशेन समायुक्तं अर्द्धरात्रौ वाऽन्यत् रक्ताऽनामिकाकया वश्यवर्णप्रभेदितम् । ओं मारीच्यै देवदत्तस्य वशमानय होः । हपरं षष्ठेन संयुक्तमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं [क्: मन्बिन्दु] मध्यसाध्यप्रवेशितं [क्: मध्यप्रवे] षष्ठस्य तृतीयकं चतुर्थ्याद्यर्थिनं कृष्णयाम्यास्यो मध्याह्ने अभिचारं [ढ्: अरारं] तर्जन्या एष मन्त्रः प्रचोदितः । ओं मारीच्यै देवदत्तं मारय हुं फट् । तृतीयातृतीयकं बीजं षोडशेन समायुक्तं [ढ्: ओमित्स्] सर्वाकर्षणमुत्तमम् । ओं मारीच्यै अमुकस्य सिद्धिमाकर्षय जः । मारीच्या मण्डलाभिषिक्तो गुरुभक्तोऽथ सत्यवाक् सिध्यति । तस्य [क्: ओमित्स्] देवताजप्तविद्यस्य न संशयः । कोटिजापेन मन्त्रः स्यात् । पटस्याग्रतः सुजप्तेन [क्: स्वजन्तचान, ढ्: प्रधान] सिध्यन्ति सर्वकर्माणि मनोऽभिरुचितं यद्भवेत् । मारीच्युद्भवतन्त्रस्य लिखितं साधनं वरम् । अनेन कुशलमूलेन सत्त्वा भवन्तु सौगताः ।। ।। मारीच्याः साधनम् ।। प्द्f १६८, प्. ३०३) १४६. संक्षिप्तमारीचीसाधनं विधीयते । स्वहृदि चन्द्रे मांकारं ध्यात्वा तद्रश्मिभिर्न्निष्पन्नान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् अग्रतो दृष्ट्वा वन्दित्वा संपूज्य पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततः सर्वधर्ममात्मानं च मायोपमाकारेण प्रतिभासमात्रं बीजं विचिन्त्य स्वभावशुद्धिं पठेत् । ततः शून्यताधिमोक्षं कुर्यात् । ततस्तद्बीजपरिणतं अशोकस्तवकं तदुपरि चन्द्रस्थमांकारं एतत् सर्वं परिणम्यात्मानं मारीचीरूपं पश्येत् । तत् पीतवर्णां [ढ्: पीतां] त्रिमुखां [क्, ग्: ओमित्] त्रिनेत्रां अष्टभुजां रक्ताम्बरधरां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां सर्वालङ्कारभूषितां वैरोचनकृतमूर्द्ध्वजां स्फुरद्रश्मिमालाकुलां बन्धूकजवाकुसुमसदृशाधरां [क्: जम्बुकबीज] वामकरे तर्जनीपाशचापाशोकपल्लवसूत्रधरां दक्षिणे वज्रशर-अङ्कुशसूचीधरां चैत्यगर्भस्थितां सप्तशूकररथगतां प्रत्यालीढपदां कुमारीं यौवनस्थितां उत्फुल्ललोचनाम् [क्, ग्: फुल्लेन्दीवराननी ; ढ्: अद्द्स् स्थितां] । तदस्या मूलमुखं सौम्यं सशृङ्गारं वामं कृष्णं सरोषं त्राराहं भृकुटिकरालभयानकं ललज्जिह्वं दक्षिणमुखं सुरक्तं चटुलं [चतुरं इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्] पद्मरागसन्निभं हर्म्यस्थिताशोकतरुकुसुमावकीर्णां अधस्ताद् वायुमण्डलं हंभवराहुं चन्द्रसूर्यौ ग्रसमानं [क्: ग्रहा] चतुर्देवीपरिवृतां भगवतीं ध्यायात् । तत्र पूर्वेण वर्त्तालीं देवीं रक्तवर्णां चतुर्भुजां वामकराभ्यां पाशाशोकौ दक्षिणाभ्यां वज्राङ्कुशसूचिधरां प्द्f १६९, प्. ३०४) दक्षिणतो वदालीं देवीं पीतवर्णां [क्, ब्: ओमित्स् पीत] चतुर्भुजांन् वामकराभ्यां [क्, ढ्: वामाभ्यां] पाशवज्रौ दक्षिणे अङ्कुशैकसूत्रिधरां [क्: अद्द्स् तारां अfतेर् थिस्] पश्चिमतो वरालीं देवीं तद्द्रूपधरां वामकराभ्यां पाशाशोकौ दक्षिणाभ्यां वज्रसूचिधरां उत्तरे वराहमुखीं देवीं रक्तवर्णां चतुर्भुजां वामकराभ्यां अशोकचापौ दक्षिणाभ्यां शरवज्रधरां ध्यायात् । सर्वाश्चैता रत्नमकुटा वराहैकमुखाः त्रिनेत्रा विचित्राभरणा रक्तकञ्चुकोत्तरीया ध्यायात् । ततो वज्राङ्कुश्यादिमुद्राभिस्तन्मन्त्रैर्ज्ञानसत्त्वस्याकर्षणादिकं [क्, ग्: न्मन्त्रं क्षा] कुर्यात् जः हुं वं होः इत्यनेन । ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य तोषयेत् । ततो मारीचीमुद्रयाऽद्वयं कुर्यात् । भावनापूर्वकं जापं कुर्यात् ओं मारीच्यै स्वाहा । सर्वकुशलं परिणम्य विसर्जयेत् ओं मारीच्यै मुरिति । ।। संक्षिप्तमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १६९, प्. ३०५) १४७. नमो [ख्, अ: ओमित्स् fरोम् थे बेगिन्निन्ग् उप् तो कुर्वाणां सीमबन्धनं] मारीच्यै । सत्त्वपर्यङ्कस्थितो धीमान् आलम्बितमहाकृपः । प्रातः [ईन्स्तेअद् ओf थिस् लिने क् हस् सायं चन्द्र सितोऽक्षरेण भावयेत्] सायं च हृच्चन्द्रे सितौंकारेण भावयेत् ।। वैरोचनाख्यमात्मानं तत्करैः सर्वतः सितम् । प्राकारं चतुरं [ढ्: लं] चैत्यभूषितोर्द्ध्वं [क्, ग्: भूतो] ज्वलत्प्रभम् ।। रक्षार्थं पुरतः पश्चात् सव्ये सव्ये वामेऽथ मूर्द्धनि [क्, ग्: मूद्ध्नि] । क्रमान्मात्रादि दारादि [ढ्: दास्यादि] मातुलादि सुतादि च ।। प्रतिमापटकल्पेन [ढ्: कल्पा] मिश्रपुष्पादिसम्भवात् । ततो हृच्चन्द्रमांपीतमाराशोकच्छटोद्भवा [क्: गांवित ; मासं ; क्: च्छतोभ] ।। चिन्तयेदार्यमारीचीं सूचीसूत्रधरारूपाम् । उत्थानाभिनयां सव्ये नासारन्ध्रेण तां पुनः ।। संस्थाप्य स्यूतनेत्रास्यदुष्टान् प्राकारतो बहिः । कुर्वाणामसकृन्नद्धबोध्यङ्गीधारणीं पठेत् ।। तत ओं आदि [क्, ग्: ओमित् ; क्: माटि] मारीच्यै स्वाहा मन्त्रो यथाबलम् । जप्योऽर्थमन्त्रविद् वामनासारन्ध्रेण [क्: विद्धामु] तां हृदि ।। प्द्f १७०, प्. ३०६) प्रवेश्याशोककान्ता स्याद् रश्मिजैः पीतशूकरैः । बहिः सम्पिष्ट्य [क्: सापीष्ट] तद्दुष्टैः कुर्वाणां सीमबन्धनम् ।। हेमाभशूकरारुढां तप्तकाञ्चनभास्वराम् । लीलयोर्द्ध्वस्थितां चन्द्रबिम्बाम्भोरुहसंश्रयाम् ।। अशोकवृक्षशाखाग्रविलग्नां वामपाणिना । बिभ्रतीं [क्: चित्रति] वरदाकारदक्षिणकरपल्लवाम् ।। दीप्तरत्नोपशोभेन [क्, ढ्, ग्: दीप्तानलो] मौलिना बुद्धशेखराम् । श्वेतवस्त्रां [क्: नस्तां, ख्, अ: वर्णां] नमस्यामि मारीचीमभयप्रदाम् ।। ।। आर्यमारीचीधारणीपाठोपदेशः [क्: यथो, ढ्, ब्: पीठो ; आfतेर् थिस् साधन थे fइर्स्त् पर्त् ओf ड्, ध्, ढ्: चोमेस् तो अन् एन्द् ओन् थे रेवेर्से सिदे ओf fओलिअ १४६, अन्द् थे एन्द् इस् मर्केद् wइथ्त् हे उसुअल् Bउद्धिस्त् fओर्मुल नमो धर्माय नमो बुद्धाय नमो सङ्गाश्च] ।। १४८. पर्णशवर्यै नमह् । पर्णशवरीसाधनमुच्यते [पर्णशवरीसाधनमुच्यते इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] । पूर्ववत् सर्वं विधाय स्वहृदि सितपद्मचन्द्रमण्डले पीतपंकारजं वज्रं [क्, ढ्, ग्: ओमित्स्] तद्वरटके पंकारं तत्सर्वपरिणतां भगवतीं पीतवर्णां त्रिमुखां त्रिनेत्रां षड्भुजां प्रथममुखं पीतं [क्, ब्: कनकवर्णं] दक्षिणं सितं वामं रक्तं ललितहासिनीं प्द्f १७०, प्. ३०७) सर्वालङ्कारधरां [क्, ब्: शोभं] पर्णपिच्छिकावसनां [क्, ढ्, ग्, क्, ख्, अ: पल्लव] नवयौवनोद्धतां [क्: नाच्छतां, क्, ब्: नोदयां] पीनां खर्वलम्बोदरीं [खर्वलम्बोदरीं ललज्जिह्वां fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] ललज्जिह्वां दक्षिणभुजैः वज्रपरशुशरधारिणीं [क्, ब्: ओमित्स् शर] वामभुजैः सतर्जनिकापाशपर्णपिच्छिकाधनुर्धारिणीं [क्, ग्: पल्लव] पुष्पावबद्धजटामुकुटस्थाक्षोभ्यधारिणीं सूर्यप्रभामण्डलिनीं [क्: ओमित्स्] अधो [क्, ब्: ओमित्स्] विघ्नान् निपात्य सितपद्मचन्द्रासने प्रत्यालीढस्थां हृद्वाममुष्टितर्जन्याधो [ख्: वाम] विघ्नगणान् सन्तर्ज्य दक्षिणवज्रमुष्टिप्रहाराभिनयाम् [क्, ब्: अद्द्स् अfतेर् थिस् नयेन सन्धार्य अनया मुद्रया हृद्यादिकमाशयेन मुद्रां स्वाभाविकज्ञान्सत्त्वप्रवेशादिकं निष्पाद्य पशूनामयुतमेकेनाभिमन्त्र्य सर्वोपद्रवनाशं मन्त्री चिन्तयेत्] ।अथ [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ओमित्] तथैव चतुर्भुजां वामभुजयोः सतर्जनिकापाशपर्णपिच्छिके [क्: ओमित्स् पाश] दक्षिणभुजयोर्वज्रपरशुधारिणीमतिभयदां [क्: मतीतपरां] भावयेत् । ततो मन्त्रं जपेत् ओं पिशाचि पर्णशवरि सर्वमारिप्रशमनि [क्, ब्: मार ; क्: प्रणयनि स्वाहा । ततो यथावद् विसर्ज्य यथासुखं विहरेदिति । ।। पर्णशवरीसाधनम् ।। प्द्f १७१, प्. ३०८) नोत् च्लेअर् प्द्f १७१, प्. ३०९) नोत् च्लेअर् प्द्f १७२, प्. ३१०) स्वाहा । ओं गौरि गान्धारि चण्डालि मातङ्गि पूक्कसि स्वाहा । ओं अङ्कुरे मङ्कुरे कुरुकुरे [ख्: कुररे] पर्णशवरि स्वाहा । ओं नमः सर्वशवराणां [क्: सराणां] महाशवराणां भगवति पिशाचि पर्णशवरि पिशाचि [क्, ग्; ओमित्] पर्णशवरि [पर्णशवरि द्भयौ (?) इस् ओमित्तेद् इन् अल्ल् ड्, ध्, ध् एxचेप्त् ख्] पिशाचि पाशपरशुधारिणि यानि कानिचिद् भयानि(यौ) स्वाहा । ओं पिशाचि पर्णशवरि ह्रीः हः [क्, ग्: ज] हुं फट् पिशाचि स्वाहा । ।। आर्यपर्णशवरीताराधारणी [ढ्, ग्; ओमित् तारा ; ख्; धारिणी] समाप्ता ।। १५१. ओं नम आर्यप्रज्ञापारमितायै । अथातः सम्प्रवक्ष्यामि प्रज्ञापारमितोदयम् । यस्यां [क्, ब्: यया] भावितमात्रायां [क्, ग्, ख्, क्, ब्: भाषित ; क्, ब्: मात्रया] निग्रहः [क्, ब्: सर्वपरप्रवादियिजयो भवेत्] सर्ववादिनाम् ।। द्विभुजामेकवदनां सितवर्णां मनोरमाम् । अर्द्ध चर्चरकेशां [क्; चन्दन] च श्वेताम्भोरुहसंस्थिताम् [क्, ब्: म्बुजसं] ।। पद्मं दक्षिणहस्ते तु रक्तवर्णं विभावयेत् । प्रज्ञापारमितां वामे वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् ।। प्द्f १७२, प्. ३११) सर्वालङ्कारसम्पूर्णां [भूषिताङ्गीं] भावयेन्नाभिमण्डले । अंकारज्ञानसम्भूतां [क्, ब्: निष्पन्नां] परमानन्दकारिणीम् ।। समयसत्त्वं [क्, ढ्: समयं सर्वसत्त्वं विनिष्पाद्य, ग्: सर्वसत्त्वं एत्च्., ख्: समयसत्त्वं विनिष्पाद्य] निष्पाद्य ज्ञानसत्त्वस्य भावना । षण्मासाभ्यासयोगेन प्रज्ञापारमिता भवेत् [ग्: भावयेत्] ।। सप्तरात्रप्रयोगेण सर्वशास्त्रविशारदः [क्, ढ्, ग्: मन्त्र] । लक्षजापप्रयोगेण शतश्लोकं [क्, ग्: श्लोका, ढ्: श्लोको, ख्; श्लोकान्] दिने दिने । करोति चाप्रयत्नेन शतग्रन्थं च धारयेत् ।। तत्र मन्त्रपदानि भवन्ति - ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि [क्: रिद्धिरि, ढ्: द्धिरि, ग्: रिद्धि] बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । अनेन [क्, ब्: अद्द्स् अकाकरुदिते बेfओरे अनेन; थिस् अप्पेअर्स् तो बे रेदुन्दन्त्] मन्त्रेण सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा अयाचितमारनालं [ख्, अ; स्वपा] षण्मासं यावत् [क्, ब्: यः पिवति पाज्ञो] पिबेत् । महाप्राज्ञो भवति । ओं प्रं स्वाहा अयं [ख्: अयञ्च] मन्त्रः । अक्षोभ्यमुद्रिता चेयम् । ।। इति शुक्लप्रज्ञापारमितासाधनम् [ख्: इति प्रज्ञा, क्, ब्: प्रज्ञा] ।। प्द्f १७३, प्. ३१२) १५२. पूर्वोक्तविधानेनाकारजचन्द्रे पीतधीःकारजविश्वपद्मे पीतहकारमकारादिषोडशस्वरपरिवेष्टितं [क्, ग्, ख्, अ: ढ्: हः] बहिः ककारादिद्वात्रिंशद्वर्णपरिवृतं [क्, ग्; शदर्थ; सिच्. ओउघ्त् तो बे द्व्यञ्जन] भावयेत् । ततः [क्: ततस्तोश्री, ढ्, ख्, ख्, अ: द्रोप् श्री०] श्रीलास्या माल्या नृत्या गीता पुष्पा धूपा दीपा गन्धा इत्यष्टौ योगिनीः [क्; योगिनिः, ख्: योगिनीः; सिच्. ओउघ्त् तोबे योगिन्यः] । एतत्सकलपरिणामेन ज्ञानचन्द्र उदेति प्रभाभास्वरः तदुपरि पद्मं तदुपरि प्रज्ञापारमितापुस्तकं तदुपरि द्वितीयं चन्द्रमण्डलं तदुपरि द्वितीयपुस्तकम् ।सर्वमेतत् परिणम्य भगवती प्रज्ञापारमिता पीतवर्णा द्विभुजैकमुखी पञ्चतथागतमकुटी व्याख्यानमुद्रावती [क्: भवति] विश्वदलपद्मे चन्द्रासनासीना सर्वालङ्कारवस्त्रवती वामदक्षिणपार्श्वे उत्पलस्थप्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणी [ख्: धारणीमन्त्रः] । मन्त्रः - ओं [ख्: अद्द्स् हुं अfतेर् ओं] आः [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: अः] धीः हुं स्वाहा । पीतओंकारो ललाटे शुक्ल-आकारः [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: अः] कण्ठे पीतधीःकारो हृदि कृष्णहुंकारो नाभाविति जापकाले चत्वार्यक्षराणि अनुचिन्तयेत् । ।। इति कनकवर्ण प्रज्ञापारमितासाधनं [ख्, अ: पीत, ग्; पीतवर्णवर्ण] समाप्तम् ।। प्द्f १७३, प्. ३१३) १५३. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्तपद्मे चन्द्रस्थपीतधीःकारपरिनतां प्रज्ञापारमितां पीतां [क्: ओमित्स्] अक्षोभ्यान्तःस्थजटामुकुटिनीं व्याख्यानमुद्राधरां पुस्तकसहितनीलोत्पलं वामपार्श्वे धारिणीं [ख्: धारणीं] पट्टांशुकोत्तरीयां दिव्यवस्त्रालङ्कारिणीमित्येवं ध्यात्वा ओं धीः श्रुतिस्मृतिविजये स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। पीतवर्णसंक्षिप्तप्रज्ञापारमितासाधनं [क्: संक्षेप, ख्: संक्षिप्त] समाप्तम् ।। १५४. प्रज्ञापारमितायै नमः [Fरोम् थे नमस्कार तो तदुच्यते इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] । प्रज्ञापारमिताया योगं तदुच्यते । पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदि सितारविन्देन्दुमण्डले सितप्रंकारं [क्: प्र, ढ्; प्रा, ग्: प, क्, ब्: पं] विन्यस्य तथैव पूर्ववत् सर्वं विधाय पंकारपद्मपरिणतां [क्: यं, क्, ब्: पं, ख्: पं] भगवतीं द्विभुजां एकमुखां शुक्लां [रत्नमुकुटधारिणीं अfतेर् शुक्लां इस् wरोन्ग्ल्य अद्देद् इन् क्, ब्] आगमाधिगमरूपां [क्, ब्: गमात्मकां, क्: गमसुरूपां, ग्: गमसरूपां] रत्नमकुटधारिणीं प्रज्ञापारमितापुस्तकाङ्कितकमलद्वयां प्द्f १७५, प्. ३१४) वामदक्षिणपार्श्वयोरन्तरुत्थितं [क्, ग्: रन्तरस्थित] सन्धार्य कराभ्यां व्याख्यानमुद्रामाबद्ध्य सितपद्मचन्द्रे वज्रपर्यङ्किनीं नवयौवनोद्धतां विचित्रवस्त्रालङ्कारभूषितां प्रतिभासमात्रां प्रस्फुरन्नानारश्मिसमूहैर्गगनमापूरयन्तीं [क्, ब्: पूर्यन्तीं] प्रदीपमालामिवाप्रतिघां [क्, ग्: भां] अनेकप्रज्ञापारमितास्फुरणसंहरणयोगेन सर्वमेकस्वभावाधिमोक्षेण [क्, ग्: मोक्षणचेतोवद्भा] च तावद् भावयेत् यावत् प्रज्ञापारमितां साक्षान्न कुर्यात् । तत औद्धत्यं [क्, ग्: उद्धृत्यं] यदा भवेत् तदा सितपद्मं नासाग्रे चणकप्रमाणमालिखितमिव विभाव्य तत्रस्थां प्रज्ञापारमितां अतिसूक्ष्मामुक्तरूपां [क्, ढ्: सूक्ष्मां मुक्त] एकाग्रमनाः पुनः [क्, ब्: ओमित्स्] पुनराकलयन् [क्, ब्: रवलोकयन्] भावयेत् । तत्र [ख्: तत उ, ढ्, ग्: ततो उ, क्: तदु] उत्पत्तिपक्षे मन्त्रः ओं प्रं स्वाहा निष्पन्नपक्षे [क्: निष्प्रक्षण, ग्: निष्पन्नम, ख्: निष्पन्नपक्षेण] मन्त्रोऽस्तीति परमार्थक्रमः प्रज्ञापारमितायोगोपदेशलब्धः [क्, ब्: मितोपदेश] । सङ्घदत्तस्य पुत्रेण [क्: मूत्रेण] कुलनाम्ना च यत्नतः [क्: कुलन्नानाभयन्ततः] । लिखितं साधनं स्पष्टं [क्, ग्: पुस्तकं] सर्वसत्त्वार्थहेतुतः ।। ।। इति सितप्रज्ञापारमितासाधनं [ख्: ओमित्स् सित] समाप्तम् ।। प्द्f १७५, प्. ३१५) १५५. प्रज्ञापारमितादेव्या राजते भावनाविधुः [क्: गेवना] । यस्योदयेन [क्, ग्: पायेन] निद्राति वादिनां मुखपङ्कजम् ।। कृपावान् सुखासनस्थो योगी स्वहृदि शुक्लपंकारपरिणतं [क्, ग्: प] पद्मं ततश्च अभवं [ढ्, ख्, अ: अं] चन्द्रमण्डलं तत्र शुक्लमकारं [ढ्: शुभ्र] ततो निर्गतै रश्मिभिः नभसि गुरुं प्रज्ञापारमितां बुद्धबोधिसत्त्वांश्च पश्येत् । तान् बीजनिर्गतान् [ढ्: तेन] पूजोपचारेण पूजयेदिति पूजा । एवं वन्दना [क्: नानि] त्रिशरणगमनं पापदेशना अकरणसंवरः पुण्यानुमोदना आत्मनिर्यातनं [क्, ग्: सत्त्वा इत्यानं] पुण्यपरिणामनं बोधिचित्तोत्पादो जिनमार्गाश्रयणम् । परसौख्यसम्पदिच्छा [क्, ग्: परमसुखे, ढ्, ग्: परसुख, ख्, अ: परमसौख्य] मैत्री परदुःखापनयनसमीहा करुणा मोदन्तां सत्त्वा इत्याकारा मुदिता मित्रोदासीनशत्रुषु [क्: दान, ग्; दार] अनुनयप्रतिघविरहाकारा [क्: हान्ता] संस्कारसमतया सत्त्वमात्रमेतदित्याकृतिरुपेक्षा इति चिन्तयेत् । ततः शून्यता । शून्यताबोधको मन्त्रः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति [शून्यता इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्, ग्] । ततः पद्मं ततः चन्द्रं विभाव्य तन्मध्ये बीजं ततः शुद्धस्फटिकघटितां भगवतीं एकाननां कृष्णोर्द्ध्वचर्चरकेशपाशां [क्, ग्: वर्द्धन] द्विभुजां कृतपर्यङ्कां रक्ताधरपाणिपादतलां [क्, ग्: धरं ; क्, ग्; धरां] प्द्f १७६, प्. ३१६) सर्वालङ्कारभूषितां शुभ्राम्बरधरां सनालरक्तकमलकृतदक्षिणपाणिपल्लवां तदन्यकरेण [क्, ग्: अद्द् हुं अfतेर् करेण] हृदयविलिखितपुस्तकां आत्मानं प्रज्ञापारमितास्वभावमुत्पाद्य नाभिमण्डले एवमपरामपि भगवतीं सर्वालङ्कारधारिणीं भावयेत् । अस्याश्च हृदि पद्मे [क्, ढ्, ग्: पद्मचन्द्र] चन्द्रबीजं ततः स्फुरन्तीभिः प्रभाभिरङ्कुशाकाराभिरनादिसंसिद्धां भगवतीं जः इति मन्त्रेणाकृष्य [क्: समयाभ्यर्च्य] समभ्यर्च्य हूं इति प्रवेश्य वं इति बद्ध्वा होः इति सन्तोषयेत् [आfतेर् थिस् क्, ग्: रेपेअत् व्य समभ्यर्च्य सन्तोषयेत्] । तदनु बीजात् स्फुरणेन निर्गतान् अनेकलोकधातुस्थानां सत्त्वानामर्थं कृत्वा अनन्तान् प्रज्ञापारमितानिर्माणकायान् पुनस्तत्र तान् संहरन् भावयेत् । खिन्नः स्फुरणं संहृत्य भगवत्यहङ्कारेण व्यवहरेत् । एवं मध्यसन्ध्यायां [सन्ध्या इस् द्रोप्पेद् इन् ग्] अवसानसन्ध्यायां तु स्फुरणं विभाव्य आहृत्य तदहङ्कारेण सुप्यादिति [क्: पुष्या] । पुनः प्रभातसन्ध्यायां मुःकारेण विसृज्य तथैव भावयेत् । तत्रायं जपविधिः । हृद्बीजाक्षरमध्याद् बहिर्देवीमुखविवरेण निःसृतानि नाभिम.डलेन तत्रैवानुप्रविष्टानि स्फटिकाक्षमालाकाराणि शुक्लानि मन्त्राक्षराणि स्फुरणमुपसंहृत्य देवताहङ्कारेण जपेत् । तत्रायं जप्यो मन्त्रः - ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल [क्: ओमित्स्] ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । एवं भावयन् योगी अचिरेणैव कालेन सर्वशास्त्रकोविदो भवति । इति प्रज्ञापारमिताभावनाक्रमः । प्द्f १७६, प्. ३१७) विधायासादितं पुण्यं प्रज्ञापारमितोदयम् । यत् [क्, ग्: यत्ने] तेनेदं जगद् भूयात् प्रज्ञापारमितोदयम् ।। ।। शुक्लप्रज्ञापारमितासाधनम् ।। ।। कृतिरियं पण्डितश्रीपद्मवर्द्धनपादानाम् ।। १५६. स्वहृदये अकारोत्थचन्द्रमण्डले धीःकारं विन्यस्य तस्माद् विनिर्गतरश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्यानीयाग्रतो विचित्रासनोपविष्टान् दृष्ट्वा मनसा वन्दनापूजापापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पाद##- ततः शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्युक्त्वा शून्यतां भावयेत् । ततस्तदेव चित्तं झटिति चन्द्रस्थधीःकारं दृष्ट्वा तत्परिणतां प्रज्ञापारमितां जटामुकुटिनीं चतुर्भुजां एकमुखीं हस्तद्वयेन धर्ममुद्राधरां [धर्ममुद्रा wहिछ् इस् fओउन्द् इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्; सेएम्स् तो बे अ चोन्त्रच्तेद् fरोम् ओf धर्मचक्रमुद्रा] नानारत्नाभरणभूषितां सुवर्णवर्णोज्ज्वलां वामभुजासक्तप्रज्ञापारमितान्वितनीलोत्पलधरां विचित्रवस्त्रपरिधानोत्तरीयां दक्षिणहस्तेनाभ्यप्रदां रक्तपद्मोपरि चन्द्रासने वज्रपर्यङ्कस्थां भगवतीं विभाव्य ततो दृढाहङ्कारं कुर्यात् प्द्f १७७, प्. ३१८) या भगवती प्रज्ञापारमिता साऽहं योऽहं सा भगवती प्रज्ञापारमिता । ततो मन्त्रन्यासं कुर्यात् । कण्ठे ओं धीः जिह्वायां ओं गीः कर्णयोः ओं ज्रीः [ग्: जीः] । ततः स्वहृदये रक्त-आःकारोद्भवरक्ताष्टदलपद्मं कर्णिकाकेशरान्वितं विचिन्त्याक्षराणि विन्यसेत् मनसा पद्मपत्रे [क्, ग्: पद्मान्ते] कर्णिकायां च पीतानि । पूर्वपत्रे नमः आग्नेययां पत्रे भगवत्यै दक्षिणपत्रे प्रज्ञापारमितायै नैऋत्यां अमृतगुणायै वारुणपत्रे भक्तिवत्सलायै वायव्यपत्रे सर्वत्थागतज्ञानपरिपूरितायै कौवेरपत्रे सत्त्ववत्सलायै ऐशानपत्रे तद्यथा ओं धीः कर्णिकायां पूर्वेण [क्: पूर्वशत्रु] श्रु आग्नेययां ति दक्षिणे [क्: ओमित्स् दक्षिणे स्मृ] स्मृ नैऋत्यां ति वारुणे वि वायव्ये ज कौवेरे ये ऐशाने स्वाहा एवं मन्त्राक्षराणि विन्यस्य जपेत् । एतान्येवाक्षराणि विचिन्तयेत् । त्रिसन्ध्यं अष्टसहस्रं वा षण्मासान् [क्, ग्: श्मशानासनो] यावत् संवत्सरं वा ततः श्रुतिधरो भवति । ।। कनकवर्णप्रज्ञापारमितासाधनं सत्पाप्तम् ।। प्द्f १७७, प्. ३१९) १५७. क्वचिन्मनोरमे स्थाने निषद्य च [क्, ग्: वा] सुखासने । मैत्रीकृपान्वितो [क्, ग्: द्वयान्वितो] योगी मन्त्रमुच्चारयेत् त्रिधा ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । इति स्थिरचलान् भावानात्मदेहं [क्, ग्: भवाना, ढ्: तावाना] च सर्वथा । शून्यं विभाव्य चित्तेन स्वप्ने स्वप्नसमेन तु ।। पंकाराक्षरनिष्पन्नपद्मचन्द्रासनस्थितं [ख्, अ: यं] पीतधीःकारमारोप्य तेनात्मानं भगवतीं प्रज्ञापारमितां द्विभुजां विचित्रभूषणां विचित्रवस्त्रधरां व्याख्यानमुद्रया समुपेतसत्कराम् - शृङ्गारैकरसोपेतां वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् [ढ्: सुस्थितां] । सपुस्तकनीलाब्जं [क्, ग्: विलाक्षचित्राणा] च बिभ्राणां वामपार्श्वतः ।। शिरःकण्ठहृअदयेषु स्थानेषु चन्द्रसंस्थिताः ।। त्रितत्त्वकं ओं आः हूं ओं काःकारयोर्मध्यचन्द्रे [क्, ग्: द्रोप् ओं] धीःकारं पीतरश्मिकम् । विभाव्य च ततः पीतां रूपिणीं भावयेद्(त्) व्रती ।। प्रज्ञां प्रज्ञापारमितां [ग्: ओमित्स् पारमितां प्रज्ञा, क्, ढ्: ओमित् प्रज्ञा] प्रज्ञासम्बृतियोगतः । परमार्थं गतं [ख्, अ: सङ्गतं] रूपं वक्ष्ये प्रज्ञात्मकं महत् ।। यन्निष्ठां प्राप्य सम्बोधिर्जायते क्रमयोगतः । विभाव्य सितं चित्तेशं शरच्चन्द्रसमप्रभम् ।। प्द्f १७८, प्. ३२०) विश्वं सचराचरं तादृक् पश्चात् तदपि स्वोपमम् [ढ्: खोपगं] । निःशेषकल्पनाशून्यं स्वयं शून्यमरूपि वा [ग्: च] ।। रूपशब्दगन्धरसस्पर्शादिग्राह्यग्राहककल्पनैरनालिप्तं चाचिन्त्यप्रत्ययोदयं [क्, ग्: ञ्चाञ्चित्त ; क्, ग्: दकं] सम्यक्सम्बोधिपदं चित्तं सर्वज्ञतापदम् । तत्रायं जप्यमन्त्रं [ख्, अ: जाप] ओं प्रज्ञे महाप्रज्ञे श्रुतिस्मृतिविजये धीः स्वाहा । प्रज्ञापारमिताभावनां कुर्वता मया यत्पुण्यमवाप्तम् - तेनास्तु निखिलो लोकः प्रज्ञापारपरायणः । ।। प्रज्ञापारमितासाधनम् ।। १५८. प्रथमं तावत् साधकः सुखासनस्थितः स्वहृदि प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमध्ये धीःकारं विभाव्य तस्याद् विनिर्गतपुष्पादिभिर्भाव्यमानां भगवतीं हृद्बीजगभस्तिभिरानीय तां स्वपुरःस्थितां सम्पूज्य तस्याग्रतः पापदेशनादिकं कुर्यात् । तदनन्तरं चतुर्ब्रह्मविहारभावनापूर्वकं मुहूर्त्तं शून्यतां भावयेत् । मन्त्रः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुधोऽहमिति । पश्चादकाअशदेशे प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमण्डले पीतधीःकारमकारादिषोडशस्वरपरिवृतं [क्, ग्: णतं, ढ्: वृत्तं] ततः प्द्f १७८, प्. ३२१) ककारादिद्वात्रिंशद्व्यञ्जनावलिपरिकलितं धीःकारपरिणामेन प्रज्ञापारमितापुस्तकं बीजोपलक्षितं विभाव्य सर्वं परिनमयय भगवतीं प्रज्ञापारमितां पीतवर्णां विश्वपद्मासने वज्रपर्यङ्किनीं द्विभुजामेकमुखीं व्याख्यानमुद्रावतीं सर्वालङ्कारभूषितां रत्नमुकुटिनीं वामपार्श्वस्थितपद्ममध्ये प्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणीं भावयेत् । पीतओंकारो ललाटे शुक्लाःकारः कण्ठे पीतधीःकारो हृदि कृष्णहुंकारो नाभौ । जपमन्त्रः ओं आः धीः हुं स्वाहा । ।। कनकवर्णप्रज्ञापारमितासाधनम् ।। १५९. प्रज्ञापारमिताज्ञानमद्वयं सा तथागतः । साध्यतादर्थयोगेन तच्छब्दंन् [क्: तच्छून्यं, ग्; तच्छृत्यं] ग्रन्थमार्गयोः ।। प्रज्ञापारमितां नत्वा बोधिबीजमनुत्तरम् । लिख्यते साधनं तस्या अद्वयज्ञानसिद्धये ।। आदौ तावन्मन्त्री समाहितो भूत्वा प्रज्ञापारमितां हृदि कृत्वा चन्दनेन [क्, ग्: चन्द्रेन] मण्डलकं कृत्वा तद्भवां गोमयेन [क्, ग्: शमयेत्] तत्र मध्ये अक्षोभ्यमुद्दिश्य पुष्पं दद्यात् अनेन मन्त्रेण ओं नमोऽक्षोभ्याय हुं [हुं ओं अरे द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । एवमक्षोभ्याय हुं इति बीजाक्षरमुच्चार्य अन्येभ्योऽपि ओं [क्, ग्; ओमित् ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा] वज्रपुष्पे प्द्f १७९, प्. ३२२) हुं स्वाहा ओं वज्रधूपे हुं स्वाहा ओं वज्रगन्धे हुं स्वाहा ओं वज्रदीपे हुं स्वाहा ओं वज्रनैवेद्ये हुं स्वाहा इति सर्वं दातव्यम् । तस्याग्रतः ओं नमो वैरोचनाय ओं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहोति तथास्यैव दक्षिणे पार्श्वे ओं नमो रत्नसम्भवाय त्रां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा तथा पश्चिमे ओं नमोऽमिताभाय ह्रीः ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा तथा वामे ओं नमोऽमोघसिद्धये ओं खं ओं [क्: हुं] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा इत्थमेषां पूजां कृत्वा वैरोचनरत्नसम्भवयोर्मध्ये [ख्, अ: ओमित्स् वैरोचन र्म्मध्ये] लोचनादेवीः पूजयेत् । ओं नमो लोचनायै लों ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा रत्नसम्भवामिताभयोर्मध्ये [ईन्स्तेअद् ओf रत्न र्म्मध्ये, ख्, अ: हस् नैऋते] ओं नमः [क्: ओमित्स् ओं नमः, ग्: ओमित्स् नमः] मामक्यै मां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा पुनरमिताभामोघयोर्मध्ये [ईन्स्तेअद् ओf पुन र्म्मध्ये, ख्, अ: हस् पुनर्वायव्ये] ओं नमः पाण्डरायै पां [क्: ओमित्स्] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा पुनरमोघसिद्धिवैरोचनयोर्मध्ये ओं नमस्तारायै तां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ततोऽक्षोभ्यस्य स्थाने ओं [ओं नमः द्रोप्पेद् इन् क्] नमः प्रज्ञापारमितायै धीः ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहेति त्रिधा सर्वपुष्पादिकं दद्यात् । ओं सर्वतथागतपूजावज्रस्वभावात्मकोऽहमिति नानाविधां दिव्यपूजां कारयेदिति । मण्डलकर्म इदानीं एव चिन्तयति । अमी हि सत्त्वा भवदुःखोपहताः [क्, ग्: भगव०] सन्तः पुनः पुनः संसारे संसरन्ति । अहोबत कष्टमेषामिति करुणाचित्तमुत्पाद्य एवं हृदि प्द्f १७९, प्. ३२३) करोति । प्रज्ञापारमितायोगमागम्यानुत्तरां [क्: योगस्यानु] सम्यक्सम्बोधिं प्राप्य एतेऽपि [क्: प्राप्यते] मया तत्र व्यवस्थापयितव्या यथैषां पुनर्द्दुःखं न भवति संसारात् मुच्यन्ते [क्: च्यते] सुखिताश्च भवतीति [क्; तीति] प्रणिधानलक्षणम् चित्तमुत्पादयति । ततः स्वहृदि नीहारहारहरहासनिभं शुभ्रममृतराशिमिव चन्द्रमण्डलं पश्येत् । तथो धीःकारं कनकवर्णसदृशं अनेकरश्मिशतसहस्रदीपितत्रिसाहस्रलोकधातुं अनेकबुद्धकोटिनियुतशतसहस्राणि विस्फुरितानि द्रष्टव्यानि [क्, ग्: तुष्ट] । अत्रैव प्रज्ञापारमिताऽपि लोचनाद्याश्च देव्यः कल्याणमित्रश्च अनेकाश्च पुष्पधूपदीपगन्धनैवेद्यचक्ररत्नगजरत्नाश्चरत्नस्त्रीरत्न##- [क्, ग्: वतीं] सर्वासां च देवीनां कल्याणमित्रस्य च दिव्यपूजामेघैरेव [क्, ग्; दिव्यां] मनोनिर्यातैः पुष्पादिभिः कुर्यात् आत्मनिर्यातनां त्रिशरणगमनं पापदेशनां पुण्यानुमोदनां च । ततो बुद्धा भगवन्तो लोचनाद्याश्च देव्यो विस्फुरन्ति संहर्न्तीति [क्: रन्ति] अनिशं ध्यायात् । एवं ध्यायतः प्रस्थानलक्षणं चित्तमुत्पद्यते । ततः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति गाथा [क्, ग्: गाथेयम्प] पठितव्या । तत आत्मानमेकमेव पश्यन्नन्तरीक्षगतं स्फुरदमृतपुञ्जमिव निर्मलं पूर्णिमाचन्द्रमिव सकलकलाकलापपरिपूर्णं देदीप्यमानं तत ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठितव्यम् । पश्यन्नात्मानं न [क्, ग्: अरूपं] रूपं प्द्f १८०, प्. ३२४) न सज्ञामपीति किन्तर्हि स्फुरदालोकपुञ्जमिव केवलमित्येवं ध्यात्वा पुनरकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं ततो धीःकारं [ख्, अ: रमेव] तादृशमेव [ख्, अ: तादृशं] विचिन्त्य तत्परिणत्या [क्, ग्: णत] विश्वपद्मं तन्मध्ये हःकारो [क्, ग्: हका०] द्रष्टव्यः अकारादिषोडशस्वरवेष्ठितः तथा ककारादिद्वात्रिंशद्वर्णैः [ठे रेअदिन्ग् व्यञ्जनैः ओच्चुर्स् अल्सो इन् मन्य प्लचेस्] । हःकारादयः सर्वशुक्लाः । तथाऽस्यैव दले लास्या-माला-गीता [गीता इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ग्]-नृत्या##- परिणम्य ज्ञानचक्रमुत्पद्यते । ततो जायते पद्मं तस्योपरि प्रज्ञापारमितापुस्तकं पुनरत्राप्युपरि [ग्: ओमित्स् परि सर्वं] चन्द्रमण्डलं ततोऽपि प्रज्ञापारमितापुस्तकं द्वितीयम् । पुनरेतत् सर्वं परिणम्य विश्वदलपद्मस्थिता व्याख्यानमुद्रान्विता कनकवर्णा सुरूपा सर्वाङ्गेतथागतैः कृतालङ्कारा [क्, ग्: गतकृता०] वामदक्षिणे चोत्पले प्रज्ञापारमितापुस्तकद्वयं विभ्रती पञ्चतथागतमुकुटा बुद्धबोधिसत्त्वपरिवृता [क्, ग्: सत्त्वसुत०] प्रज्ञापारमिता उपजायते । तदीदृशी प्रज्ञापारमिता भावयितव्येति । यदा तु ध्यातुं [क्, ग्: ध्वान्तं] न पार्यते [क्, ग्: पर्यायते] तदा मन्त्रजापः कर्तव्यः अनेन मन्त्रेण ओं आः धीः हुं स्वाहा । जापकाले च ओंकारः पीतो ललाटे द्रष्टव्यः तथा शुक्ल-आःकारः कण्ठे पुनः पीतधीःकारो हृदि हुंकारश्च नीलो नाभाविति । प्द्f १८०, प्. ३२५) प्रज्ञापारमितादेवीमीदृशीं भावयन्ति ये । सर्वज्ञं हि पदं धीराः प्राप्नुवन्ति न संशयः ।। प्रज्ञापारमितासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं आचार्यासङ्गपादानाम् ।। १६०. प्रज्ञापारमितामेव [ठेसे थ्रेए श्लोकस् अरे fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] प्राप्तप्रज्ञाश्रयोदयाम् । प्रज्ञाप्रख्यातसत्कीर्तिं तां प्रज्ञां प्रणमाम्यहम् ।। इतरं बोधिसत्त्वानां सुगतं गतकिल्विषम् । प्रज्ञाप्राप्ताग्रनिर्वाणं नमामि करुणात्मकम् ।। या सर्वज्ञतया नयत्युपशमं शान्त्यैषिनः श्रावकान् या मार्गज्ञतया जगद्धितकृता लोकार्थसम्पादिका । सर्वाकारमिदं वदन्ति मुनयो विश्वरं यया सङ्गता तस्यै श्रावकबोधिसत्त्वगणिनो बुद्धस्य मात्रे नमः ।। ।। प्रज्ञापारमितास्तुतिः ।। प्द्f १८१, प्. ३२६) १६१. नमो वज्रसरणत्यै । नत्वा वज्रसरस्वतीं गुणमयीं संबुद्धवाणीन्ददां [क्: वाणीमुदां] स्फुर्जद्दुर्जयवादसुन्दररसां स्वाराधकानां [क्, ग्: कारां] हिताम् । घोराज्ञानतमोऽपहां भवभिदं [क्, ग्: भवतीदं, ढ्: भगवती] तस्याः समाराधनं वक्ष्ये सत्त्वहिताय सूक्तविधिना [क्, ग्: युक्त] दुर्बोधबुद्धिं प्रति ।। आदावेव मुखादिशुद्धिमगमत् प्रातः [क्, ग्: भगति] कृपावान् क्षमी मैत्रीमोदमदेन यो [क्, ग्: मदनया] मुदितवान् [क्, ब्: मुदितो] मन्त्री शुचावासने [क्: तुचा] । स्थाने [ढ्: ओमित्स्] चापि मनोहरे रहसि वा दृष्ट्वा स्वहृत्पङ्कजं तस्मिन् निर्मलमांभवं [क्: मातरं, ढ्: तमात्, ग्: मार्द्दवं, ख्, अ: मार्तवं] शशधरं सम्भावयेत् तत्र च ।। दोःकारं किरणैर्द्दिगन्तरमितश्चापूरयन्तं ततो दृष्ट्वा बुद्धसमूहमग्रत [क्, ब्: मूर्त्त] इदं पूजादिकं भावयेत् । पुष्पाद्यैरथ वन्दनां पुनरसौ पापप्रकाशं तथा पुण्यानामनुमोदनां त्रिशरणं सम्यग् व्रजेन्मन्त्रवित् ।। इत्याद्यप्रणिधानतः सुकृतिनं चात्मानमालम्ब्य [ख्, अ: मुञ्चा] सः । शून्यं सर्वविकल्पजालमखिलं विश्वं ततो भावयेत् ।। एकानेकवियोगवत्परिकथाशुद्धं च सं [क्: ओमित्स् च सं, ख्, अ, ब्: सद्, ढ्: गतं] ज्ञानवित् पठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् ।। प्द्f १८१, प्. ३२७) शून्योद्भूतसरोजचन्द्रनिहितं दोःकाररक्तं [ख्, अ: होः] पुनः नानारश्मिसमूहसुन्दरतरं तेनाष्टपत्राङ्कजम् [क्, ब्: पत्रपङ्कजं; थिस् सेएम्स् तो बे अ बेत्तेर् रेअदिन्ग् बुत् इत् स्पोइल्स् थे मेत्रे] । तस्माद् रक्तमहाद्युतिं भगवतीं सद्भूषणालङ्कृतां प्रत्यालीढपदस्थितां त्रिवदनां षड्बाहुभिर्भूषिताम् [क्: पञ्चाहवि, ढ्: षडधातुभि] ।। सव्ये नीलमुखां बिभर्त्ति च करे पद्मासिकर्त्रींश्च वै वामे शुक्लमुखां [क्, ब्: पीत] च पात्रसहितां सद्रत्नचक्रं तथा । हृत्पद्मस्थितचन्द्रमध्यनिहितं तस्याश्च दोर्भास्वरं [ग्, ख्, ख्, अ: सुरं, क्, ब्: सुरां] नानाज्ञानतमोऽपहैश्च किरणैरापूर्यमाणं जगत् ।। संहृत्य [क्: स्वहृद्य] स्वहृदीन्दुबीजविहितां [क्; विहिति, क्, ब्: निहितं] दृष्ट्वा पुनर्निःसृतिं तस्यैवेति मुहुर्मुहुः प्रतिदिनं ध्यायात् सदाऽतन्द्रितः [ख्: तन्त्रतः] । ध्याने [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: ध्यानात्] खिन्न इतीह बीजसमयैः [क्: समाज, ढ्: समजे, ख्, ख्, अ: समये] संहृत्य मन्त्रानसौ हारादोलदिवाकरक्रमसरन् मन्त्रं जपेदीदृशम् ।। ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । देवीरूपमनाः [क्: मनाभः] सदा प्रमुदितः सन्ध्यासु सर्वासु वै मन्त्रं संपरिजप्य सूक्तविधिना सत्त्वार्थहेतोरिमम् । पुण्यं वा परिणाम्य कार्यकरणे ध्यानैकनिष्ठश्चरेद् यावन्न क्षमपूरितं भवति चापूर्णे [क्, ब्: पूर्णं] च कर्मक्रमः ।। प्द्f १८२, प्. ३२८) सर्वाकारविपक्षतामुपगतो ध्यानंन् करोत्येव स [क्, ब्: त्यवस्य] शुक्लायां प्रतिपद्यतीव सुमना यावच्छशाङ्कस्थितिः । तावत् संस्कृतमेव वै प्रतिनिशं यावत् सुपूर्णः शशी तस्यामेव च निःश्वासो [ख्: निशेसौ] भवति वै सिद्धः कविर्द्दुर्जयः ।। श्रीमत्कृष्णयमारितन्त्रनिहिता [क्, ब्: विहिता] श्रीकृष्णराजेन या श्रीमद्वज्रसरस्वती भगवती [क्, ग्, ख्, अ: ओमित्] तस्याः समाराधनम् [क्: साध] । सत्त्वानां हितहेतवे रचयता पुण्यं मया साम्प्रतं प्राप्तं तेन जनोऽस्तु कृष्णसदृश् दुर्वारसिद्धः [क्, ग्, क्, ब्: सिद्धिः] कविः ।। अकारि श्रीधरेणेदं साधनं बौद्धयोगिनाम् [क्, ग्: योगिनीं] । श्रीमद्वज्रसरस्वत्या [क्, ग्: श्रीवज्र] विध्वस्तध्वान्तमान्तरम् [क्, ढ्, ग्: धुन्वत्यार्थान्त ; क्: मन्त्ररं, ग्: मन्तरं, क्, ब्: मातरं] ।। ।। आर्यवज्रसरस्वतीसाधनम् ।। प्द्f १८२, प्. ३३३) षण्मासाभ्यासतः प्रज्ञापर्यन्तमधिगच्छति । सप्तरात्राभियोगेन सर्वशास्त्रेषु कोविदः ।। ध्यानादुपेतखेदस्तु जपं कुर्यादनन्यधीः । नाभौ शशिनि बीजान्तर्वर्णानां [क्, ढ्, ग्: बीजान्तु व०] निर्गमागमात् ।। वक्त्राद् बहिस्ततश्चाधस्तस्मादूर्ध्वमिति क्रमः । मुक्तारत्नाक्षसूत्रेण समं [क्: ओमित्स्] सर्वावभासनात् ।। उपर्युपरि वृत्तीनां वर्णानां मध्यवाहिनाम् । आवृत्तिर्मन्त्रमालायास्तुल्यकालावलम्बिनी ।। वंकारजे च लक्षांशौ बीजमादौ निवेशयेत् । नाभिमध्ये सबीजस्य सिद्धस्यैवोपढौकनम् ।। एवं समाधिमालम्ब्य जपेल्लक्षमनावृतौ । आवृतौ [ढ्: ओमित्स्] पुनरध्युष्टलक्षाण्येवाक्षरव्रतः [क्, ढ्, ग्: रप्युष्ट ; क्, ग्, ख्, अ: लक्षाश्च वीक्षते] ।। पाठमात्राच्छतग्रन्थधारणं फलमस्य च । यदृच्छया [क्, ढ्, ग्: यदि०] शतश्लोककरणं च दिने दिने ।। ब्रह्मचर्यामिषत्यागमद्यपानविवर्जनम् । प्रत्यहं स्नानमित्येष विधिरत्रोपदिश्यते ।। त्रिचेलपरिवर्त्तश्च विकालभोजनं च यत् । पानीयप्रत्यवेक्षा चेत्ययं विधिरपीष्यते ।। ब्रह्मचर्यस्य रक्षायामरक्षायां परस्य च । फलमालम्बते किन्तु न शीघ्रं नापि सर्वथा ।। प्द्f १८३, प्. ३३४) पालने ब्रह्मचर्यस्य मद्याचारस्य वर्जने । अन्वयव्यतिरेकाभ्यां समानफलता स्मृता [क्, ग्: मृता] ।। तस्मादिष्टफलाशंसी सम्पूर्णविधिमाचरेत् । विश्वविस्मापने शक्तिरस्मादस्योपजायते ।। आसनाम्भोरुहवर्णा रुचयश्च सिता मताः । अकाकरुदितं [क्: आकारामुदितं] तज्ज्ञा [क्, ग्: प्रज्ञा] भास्वतोऽनुदयं [क्, ग्; भास्वरो, ढ्: भाषतो] विदुः ।। अन्वयव्यतिरेकं वा विद्यात् सिद्धिर्यथायथम् । दीपस्य दर्शनात् स्वप्ने विप्लुताविप्लुतस्य [क्: ओमित्स् विद्युता] च ।। पिबेदकाकरुदिते वत्सरार्द्धमयाचितम् । आरनालैकचुलुकं स्वमन्त्रेणाभिमन्त्रितम् ।। स्वयं ग्रहः स्वसङ्केतैरन्यैराख्यानमेव वा [क्, ग्: च] । यत्र नास्ति तमेवाहुरयाचितविधिं [क्, ग्: रचित] बुधाः [क्, ग्: बुद्धाः] ।। प्रज्ञादिसाधनमिदं सुगतोपदिष्टं आख्याय नः सुविपुलं कुशलं यदासीत् । तेनाशु विस्मयकरं च निरुत्तरं च सर्वज्ञताऽपि पदमस्य जनस्य भूयात् ।। ।। वज्रसरस्वतीसाधनम् ।। ।। कृतिरियं आर्यावलोकितेशक्रमकमलानतिधौतकल्मषस्य [ढ्: कल्पन] मतिनयविदुष उदारकीर्तिप्रभवमनोरथरक्षितस्य भिक्षोः ।। प्द्f १८३, प्. ३३५) १६५. आदौ चक्रधरस्ततः [ख्, अ: वज्र] पिचुयुगात् प्रज्ञान्वितो वर्द्धनि [क्, ढ्: वर्द्धनः] तस्माच्च ज्वलयुग्ममस्य तु परे मेधा परे वर्द्धनि । एतस्माच्चरमं धिरिद्वयमतो बुद्धिस्तथा वर्द्धनि स्वाहान्तः कथितः स एष सुगतैर्मन्त्रः [क्: सुतैः] कवित्वादिभूः ।। धर्मपादं प्रणम्यादौ प्रज्ञातत्त्वोपदेशकम् । सारस्वतमिदं वक्ष्ये चक्रं लोकहितोदयम् ।। क्वचित् सुखासनस्थोऽसौ योगी शून्यं विभावयेत् । यथाविधि ततो बीजं [क्: ओमित्स्] बीजादब्जं [क्: दक्षरं] तथैव च ।। सप्तमस्य द्वितीयस्थमष्टमस्य चतुर्थकम् । प्रथमस्य चतुर्थेन भूषितं तत् [क्: त्वपितकत् (?)] सबिन्दुकम् ।। तदुद्भवां सरस्वतीं वीणावादनतत्पराम् । चन्द्रावदातनिर्भासां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। निष्पाद्य तां महादेवीं चिन्तयेत् तद् हृदि स्थितम् । आं[क्, ग्: आद्य]-इत्यक्षरनिष्पन्नचक्रमष्टारभूषितम् ।। तन्मध्ये चन्द्रबिम्बस्थं तद्बीजं चिन्तयेत् स्थिरम् । तत्र तस्यावभासेन द्योतयेदात्मविग्रहम् ।। ततस्तं रोमकूपेन निश्चार्याशेषसम्भवम् । अज्ञानतिमिरं हत्वा [ख्, ग्: हत्या] पुनस्तस्मिन् प्रवेशयेत् ।। प्द्f १८४, प्. ३३६) पञ्चमाधःस्थितः षष्ठः स्वरो बिन्दुद्वयाङ्कितः । आ [क्, ग्: ओमित् थ्रेए लिनेस् fरोम् हेरे] ई पूर्वं तथा ऊ ऐ औ अस्तद्वदुदाहृतम् [ढ्: तास्त] ।। हृदि शिरसि शिखायां कण्ठे नेत्रे च स्कन्धके । न्यासमित्थं विधानेन प्रकुर्याद् [ढ्: प्रज्ञया] ब्रह्मचर्यतः ।। तदनु भ्रामयेच्चक्रं हृदयस्थमहर्न्निशम् । निश्चलं तु स्वहृद्वीजं भावयेत् स्थिरबुद्धिमान् ।। लक्षजापं ततः कुर्यात् सप्तसङ्ख्यासमन्वितम् । प्रसन्ना विचरेत् तस्य हृदि देवी सरस्वती ।। गद्यपद्यमयाशेषं [क्, ढ्, ग्: ङ्गेषु] द्वितीय इव गीष्पतिः [क्: सीव्यति] । जानात्यदृष्टपूर्वं च सर्वमैत्र्यादिवाङ्मयम् ।। इहं हि चक्रं कविराजतार्थिभिर्निषेवितव्यं [क्, ग्: तान्विभिः] वर्षार्द्धमुद्यतैः । निषेव्यमाणं स्वरमस्वरूपं समर्पयिष्यत्यचिरादतुल्यम् ।। ।। वज्रवीणासरस्वतीसाधनम् ।। प्द्f १८४, प्. ३२९) १६२. ररस्वत्यै नमः । पूर्वोक्तविधानेन शून्यतां यावदभिमुखीकृत्याधिष्ठाय च सितकमलं सप्तहस्तप्रमाणं तदुपरि शशिमण्डलं तन्मध्ये ह्रीःकारं शुक्लं तेन सितकमलं स्वबीजगर्भं भावयेत् । तेन च भगवतीं महासरस्वतीमनुविचिन्तयेत् [क्, ग्: पूनर्विचि०] शरदिन्दुकराकारां [करा ओमित्तेद् इन् ख्] सितकमलोपरि चन्द्रमण्डलस्थां दक्षिणकरेण वरदां वामेन सनालसितसरोजधरां स्मेरमुखीमतिकरुणामयां श्वेतचन्दनकुसुमवसनधरां [क्: चन्द्रेन] मुक्ताहारोपशोभितहृदयां नानारत्नालङ्कारवतीं द्वादशवर्षाकृतिं मुदितकुचमुकुलदन्तुरोरस्तटीं स्फुरदनन्तगभस्तिव्यूहावभासितलोकत्रयाम् । ततस्तत्पुरतो भगवतीं प्रज्ञां दक्षिणतो मेधां पश्चिमतो मतिं वामतः स्मृतिं एताः स्वनायिकासमानवर्णादिकाः सम्मुखमवस्थिताश्चिन्तनीयाः । ततः स्वनाभिप्रदेशे चन्द्रमण्डले सितमोंकारं [क्, ग्: मां०] ध्यात्वा ततो निश्चरन्तीमशेषवाङ्मयमालामविच्छिन्नप्रवाहां [क्, ग्: मवच्छिन्न, क्, ब्, ख्, अ; वच्छिन्न] चिन्तयन् मन्त्रमावर्त्तयेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रीः महामायाङ्गे महासरस्वत्यै [ख्: तकेस् थिस् महासरस्वत्यै नमः अस् थे बेगिन्निन्ग् ओf अ नेw साधन] नमः । एवं पोषधिको भूत्वा मौनादवतिष्ठन् निरन्तरं देवताहङ्कारमुद्वहन् मन्त्रमप्यावर्त्तयन्ननन्यकर्मा मासेन सारस्वतीं [क्, ग्: अद्द् प्रसार बेfओरे सार; क्, ग्: रेअद् सर] प्द्f १८५, ३३०) वाणीं लभते । मासत्रयेन ब्रह्मघ्नोऽपि सिध्यति । षण्मासैः सरस्वतीसमो भवतीति । अथ भैषज्यमुच्यते - अजाक्षीराभयाव्योषपाठोग्रासिग्रुसैन्धवैः [ख्: यानैग्रा] । सिद्धं सारस्वतं [क्, ग्: सास्वतं] सर्पिः पिबेत् सप्ताभिमन्त्रितम् ।। चतुर्गुणे अजाक्षीरे घृतप्रस्थं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: प्रच्छं] विपाचयेत् । औषधैः पलिकामात्रैः [क्: पालिका, ख्, अ: परिका] शनैर्मृद्वग्निना सुधीः ।। मासत्रयं [ख्, अ: मात्रं] प्रयुञ्जीत वाणीं प्राप्नोत्यनुत्तराम् । षण्मासोपयोगेन साक्षाद् वागीश्वरो भवेत् ।। मत्तकोकिलनिर्घोषो जायते मधुरस्वरः । संशयो नेह कर्तव्यो विचित्रा भावशक्तयः ।। ।। इति महासरस्वतीसाधनम् ।। १६३. पूर्वोक्तविधानेन हृदि [क्: ओमित्स्] रक्तसरोजचन्द्रे रक्तदोःकारबीजपरिणतरक्ताष्टदलकमलं [होः इन् ख्, अ] स्वबीजगर्भं तत्परिणतां भगवतीं वज्रसरस्वतीं त्रिमुखां षड्भुजां सर्वाङ्गरक्तां त्रिनयनां नीलसितदक्षिणवाममुखीं पद्मखड्गकर्त्रिधरदक्षिणकरां । प्द्f १८५, प्. ३३१) कपालरत्नचक्रधारिवामकरां [ख्: कराल] प्रत्यालीढपदां कुमारीं नवयौवनवतीं नानालङ्कारधरां हृदयाधिष्ठितचिह्नबीजेन परार्थकरणोत्सुकां आत्मानं विभाव्य ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। वज्रसरस्वतीसाधनम् ।। १६४. नमो वज्रसरस्वत्यै । श्रीघनशरदामृतांशोर्निरुत्तरा कौमुदीव [क्, ढ्, ग्: कौमुदीं च] या जगतः । जाड्यतमःशमयित्री सा कुलिशसरस्वती जयति ।। सोपदेशं [क्: पदैनं] समासेन तस्याः साधनमुच्यते । दर्शितं डाकिनीवज्रपञ्जरे सर्वदर्शिना ।। स्थाने शुचौ [क्, ग्: गुरौ] मनोज्ञे च निषणस्तादृशासने । श्रद्धयाऽनन्यकर्मा च ध्यायात् सन्ध्यात्रयानुगः ।। दयाप्रभावात् सम्बोधौ कृतप्रणिधिरुद्धुरः [क्, ख्, अ: रुद्धरः] । स्वप्नमायोपमं विश्वमखिलं कल्पयेत् [क्, ढ्, ग्: कल] ततः ।। हृच्चन्द्रबीजकिरणैरुपनीततथागतान् । सम्पूज्य पापमखिलं दिशेद् विश्वहिताशयः ।। ततः पुनरकरणं प्रतिज्ञाय विधाय च । पुन्यानुमोदनां तच्च सम्बोधौ परिणामयेत् ।। प्द्f १८६, प्. ३३२) रत्नत्रयं च शरणं प्रपद्याबोधिसम्पदः [ख्, अ: बोधौ] । आत्मानं दासभावेन [क्, ग्: दासता] सर्वज्ञेषु निवेदयेत् ।। मैत्र्यादिभावनामेवं [क्, ग्: मेकं] कुर्याद् द्वेषादिशान्तये । ततः किरणसन्दर्भे बीजगर्भे निवेशिनी ।। सर्वाशावदनोद्भासिसितांशुपटलोज्ज्वलाम् । पद्मचन्द्रसमासीनां वज्रपर्यङ्कशालिनीम् ।। अर्द्धचर्च्चरभृङ्गाङ्गश्रीसत्केशैरलङ्कृताम् [क्, ग्: वर्वरभूषाङ्गा] । उन्निद्रारुणराजीवराजत्सव्यकरश्रियाम् [क्, ढ्, ग्: राजसेव्य] ।। चित्रनेपथ्यसौभाग्यां लक्ष्मीख्याताङ्गसम्पदम् । प्रज्ञापारमिताभास्वद्वामपाणिसरोरुहाम् ।। द्विरष्टवत्सराकारां सितवर्णाम्बरामथ । चन्द्रबीजादिनिष्पन्नां [क्, ढ्: निपुनां] पश्येदार्यसरस्वतीम् ।। हृदि स्फटिकभीमाभमिन्दुमण्डलमध्यगम् । सतारार्द्धविधुप्रायबिन्दुनादमवस्थितम् [क्: सतार्द्ध ; ढ्: परिष्कृतं] ।। सर्वतः स्फुरदुद्दामधामलक्षीविभूषितम् [प्राम इस् ओमित्तेद् इन् क्, ग्] । बिभ्रतीं बीजमंकारं गिरामिव समुच्चयम् ।। मन्त्रैर्जःकारादिभिराकर्ष्यादिप्रसाधनोपायैः । स्ववपुर्निजाधिदैवतरूपाभिन्नं प्रसाधयेत् तदनु ।। इमामावेशनिर्माणां जिनानां मूर्त्तिमुद्वहन् । अधिबीजं सृजेन्मन्त्री तत्त्वयोगादहर्निशम् ।। प्द्f १८६, प्. ३३७) १६६. वज्रसरस्वत्यै नमः । दृष्ट्वाऽकारं हृदि विनिहितं चिन्तयेच्चन्द्रबिम्बं तस्मिन् पद्मं तदुपरि लसद् ह्रींकृतिं तत् समन्तात् । पश्चाद् र्मावलिबिलगतं भावयेद् बाह्यरश्मिं [क्: वाक्य] देवी तत्र प्रभवति महाबुद्धिबीजाङ्करश्रीः ।। शुभ्राम्बुजोपरि [क्, ढ्: शुद्धा] लसत्तनुमादधानां नेत्रत्रयं मुकुटसंस्थितमर्द्धचन्द्रम् । वामेन पुस्तकधराम्बुजमन्यहस्ते पश्चात् स्वदेहसमतामनयत् प्रयत्नात् ।। ततस्तु ध्यानखिन्नोऽसौ जपेन्मन्त्रं समाहितः । गुर्वादेशवशाल्लब्धं शुचिसाचारतां [ख्, अ: शौचार] गतः ।। हान्तरान्तसमायुक्तं सान्तमीस्वरशोभितम् । इन्द्वर्द्धबिन्दुनाऽऽक्रान्तं लिपिं दृष्ट्वा जपेद् गुरौ ।। ।। वज्रशारदासाधनं समापतम् ।। प्द्f १८७, प्. ३३८) १६७. भास्वत्प्रवालमणिसन्निभदिव्यकान्तिं वक्त्रत्रयां कुलिशपूर्वसरस्वतीं ताम् । पद्मासिकर्त्रिसितचक्रनवांशरत्नब्रह्मास्यभाजनधरां [क्, ढ्, ग्; द्मांलिक ; क्, ढ्, ग्: ब्रह्माक्ष] शिरसा नमामि ।। मनोऽनुकूले विजनप्रदेशे मृदुमसूरकादावुपविश्य स्वहृदि चन्द्रमण्डलमादिस्वरसम्भवं [क्, ढ्, ग्: लंभ] भावयेत् । तदुपरि दोःकारबीजं [ख्, अ: होः] पद्मरागमणिप्रभं ततो रश्मीन् निश्चार्य तै रश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्य पुरोवर्त्तिनः कुर्यात् । ततो वज्रपुष्पादिभिर्मन्त्रैर्मनोमयीभिः पूजाभिः पूजयेत् । ततः पापदेशनादिकं [ग्: ओमित्स् पाप ततः हेरे, बुत् स्ततेस् थे ओमित्तेद् पोर्तिओन् अfतेर् पङ्कजं] कुर्यात् । ततः ओं स्वभावशुद्धाः [क्, ढ्: ओमित् स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः] सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति सप्तधा पठेत् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति सर्वधर्मशून्यतां विभावयेत् । ततः पुरतो रक्तपद्मं सप्तहस्तप्रमाणं विभावयेत् । तदूर्ध्वं चन्द्रमण्डलं ईषद्रक्तं अकारसम्भवं [क्, ढ्: अंका, ख्, अ: तांका] तदूर्ध्वं दोःकारसम्भवं [ख्, अ: होः] पङ्कजं पुनः पद्मस्योपरि चन्द्रमण्डलं तदूर्ध्वं दोःकारं पुनः । ततो रश्मिमेघं निश्चार्य षड्गतिसंगृहीतान् सत्त्वान् अनुत्तरायां सम्यक्सम्बोधौ प्रतिष्त्ःआप्य वज्रसरस्वत्याकारेण दोःकारे प्रवेशयेत् । ततः स्वयं प्रविशेत् । प्द्f १८७, प्. ३३९) स्वयं प्रविष्टमात्रेण सर्वं परिणम्य त्रिमुखां षड्भुजां देवीं नानालङ्कारभूषितां पिङ्गोर्द्ध्वकेशीं प्रत्यालीढपदेन रक्तचन्द्रोपरिस्थितां विभावयेत् । तस्याः प्रथमं मुखं रक्तं दक्षिणं शुक्लं वामं कृष्णं प्रथमदक्षिणभुजे कमलं प्रज्ञापारमितापुस्तकाङ्कितं द्वितीये असिं तृतीये कर्त्रीं प्रथमवामभुजे सितचक्रमष्टारं द्वितीये नवांशरत्नं तृतीये ब्रह्मकपालम् । यथा शून्यतासमाध्यनन्तरं [क्, ढ्, ग्: धान] देवतानिष्पत्तये बीजाक्षरं तथा पुनर्भगवत्या हृदि विभावयेत् । ततो बीजाद् रश्मीन् निश्चार्य ज्ञानसत्त्वमानीय पूजयेत् प्रवेशयेच्च । ततो मन्त्रं जपेत् मन्त्री सुसमाहितमानसः । लक्षद्वयं तु जप्त्वा [क्, ढ्, ग्: दृष्ट्वा] ततः प्रारभ्यते क्रिया । तत्रायं मन्त्रः - ओं पिचु पिचु [क्, ढ्, ग्: ओमित्] प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । शुक्लपक्षप्रतिपदमारभ्य चन्द्रमसमालोकयन् संस्कृतं कुर्याद् यावद् अस्तमेति चन्द्रमाः यावत् पूर्णमासीम् । पूर्णिमायां दिवाशायी यावत् कर्म तावद् भावयेत् । ततोऽश्रुतपूर्वाण्यपि शास्त्राण्यभिमुखीभवन्ति सहस्रग्रन्थं धारयेद् दिने दिने सर्ववादिप्रमर्द्दकः प्रियो देवमनुष्यानाम् । ।। कृष्णयमारितन्त्रोद्धृतवज्रसरस्वतीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १८८, प्. ३४०) १६८. नमो वज्रतरसत्यै । चतुर्ब्रह्मक्रमेण साधनं लिख्यते । पूर्ववद् अंकारं ध्यात्वा हृच्चन्द्रे पापदेशनादिशून्यताबोधिपर्यन्तं पंकारजश्वेताब्जेन्दौ अंबीजात् स्फुरणादिना सम्भूतां सितवर्णां मनोरमां दक्षिणेन रक्ताम्बुजधारिणीं वामेन प्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणीं वज्रसमाजमुद्रया [क्, ग्: ओमित्] ओं वज्रसमाज जः जः जः ज्ञानसत्त्वप्रवेशादिपूर्वकं [क्, ग्: दिकं] प्रज्ञापारमितां वज्रपर्यङ्कसमासीनां भावयेत् । तस्या हृदयचन्द्रस्थं अंकारं ध्यात्वा स्फुरणसम्हरणक्रमेण मन्त्रं जपेत् ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि [ख्, अ: चिरि चिरि] धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । प्रदीपपङ्क्तिमिव ज्वलन्तीं मुखान्निर्गत्य नाभिमण्डलं प्रविशन्तीं विचिन्त्य एवमन्येषां द्रष्टव्यम् । तथा चोक्तम् - प्रथमं शून्यताबोधिं द्वितीयं बीजसंयुतम् । तृतीयं बिम्बनिष्पत्तिं चतुर्थं न्यासमक्षरम् ।। ।। इति वज्रसरस्वतीसाधनं समापतम् ।। प्. १८८, प्. ३४१) १६९. पूर्वोक्तविधानेन पीतभृंकारनिष्पन्नां [क्, ग्: भ्रूं, ख्: हुं] चतुर्भुजैकमुखीं पीतां त्रिनेत्रां नवयौवनां वरदाक्षसूत्रधरदक्षिणकरां [क्, ढ्, ग्; करधरां] त्रिदण्डीकमण्डलुधरवामकरां [ऋएपेअतेद् इन् ख्, अ] अमिताभमुद्रितां पद्मचन्द्रासनस्थां भगवतीं ध्यात्वा मुद्रां बन्धयेत् । प्रसारितहस्तद्वयाङ्गुष्ठाभ्यां कनिष्ठिकानखद्वयं [ख्, अ: ष्ठिकां] पिधाय [ख्, अ: ओमित्स् fरोम् पिधाय तो थे एन्द् ओfथे साधन] ततो मन्त्रं जपेत् ओं भृं [क्, ढ्, ग्; भृकुटी] स्वाहा । ।। भृकुटीसाधनम् ।। प्द्f १८९, प्. ३४२) १७०. नमो [ठिस् नमस्कार इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भृकुष्ट्यै । पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदीन्दुमध्ये बीजं षष्ठस्य चतुर्थं प्रथमाष्टमेन पूरितं शून्यदेवेनाक्रान्तं [ख्: सूच०] अर्द्धेन्दुना शिरसि भूषितं तेनैव निष्पन्नां भृकुटीं पीतवर्णां चतुर्भुजां जटामकुटधरां शान्तां दक्षिणे वरदां अक्षसूत्रधरां वामेन त्रिदण्डीकमण्डलुधरां [क्, ढ्, ग्: दश्च] पद्मचन्द्रासनस्थां भावयेत् । ततो मुद्रां बन्धयेत् । पूर्ववद् [क्ख्, अ: ओमित्स् पूर्णव० भृकुटीमुद्रा] हस्तद्वयप्रसारितेनाङ्गुष्ठेन कनिष्ठिकानखं पिधाय पृथक् पृथक् शेषा वज्रलक्षणाः इयं [क्: इति] भृकुटीमुद्रा । पश्चात् मन्त्रं जपेत् ओं भृं [क्: भ, ढ्, ख्, ख्, अ; भॄः] स्वाह । ।। भृकुटीसाधनम् ।। एन्द् ओf वोलुमे ओने </poem> f7o7da7njhmx5j5wsloh6uie918vnxy 416045 416044 2026-06-08T11:06:01Z Shubha 190 416045 wikitext text/x-wiki {{header | title = साधनमाला | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> ---- MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00342 Uniform title: sādhanamālā Vol. 1 Author : bhattacharya benoytosh Description: This text is a collection of sādhanas, that is, procedures for the worship of Buddhist Tantric deities especially those of the Anuttarayoga Tantras. A description of the deity, its form and colour, vehicle etc along with its related visualization is supplied in each sādhana together with that deitys Mantra and its applications in worship and yogic practice. They are composed by a large range of Buddhist teachers many of eminence. The earliest is the Siddha Saraha who is dated to around 630 CE. Along with him are a number of other great Buddhist Siddhas, such as Nāgārjuna, Kukkuripa, Indrabhūti, Kṛṣṇapāda, śabara and others who belonged to the 7th and 8th century. The last contributors belong to the 12th century which gives us a lower limit for the date of the collection. Notes: Data entered by the staff of Muktabodha under the direction of Mark S. T. Dyczkowski. Revision 0: February 21, 2015 Publisher : Baroda Oriental Institute Publication year : 1925 Publication city : Baroda Publication country : India ---- प्. १) साधनमाला । ई ओं नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यः । श्रीमत्त्रिसमयं वन्दे सर्वसम्पत्सुखोदयम् । भवदुर्गतिखिन्नानां चिन्तारत्नमिवाद्भुतम् ।। अस्त्येव साधनं सम्यक् पूर्वाचार्यैरिहोदितम् । किन्तु विस्तरभीरुणा संक्षिप्तमुपदिश्यते ।। इह खलु श्रीत्रिसमयराजे महातन्त्रराजे महातन्त्रे [क्: रेअद्स् तन्त्रमण्डले] मन्त्रमण्डले रजोमण्डले [रजोमण्डले द्रोप्पेद् इन् अल्ल् ओथेर् ंष्ष् एxचेप्त् ण्] वा विधिवल्लब्धाधिकारो मन्त्री तदुक्तसमयसम्वरस्थः पूर्वसेवां चिकीर्षुः पर्वतारण्यादिषु गुहागृहारामलयनादिषु वा विविक्तविजनेषु मनोरमेषु वसन् आदौ तावदिमां मूलविद्यां बुद्धप्रतिमाया अग्रतो [क्: रेअद्स् रान्तद] मण्डलकं [क्: ण मण्डलम्] पुष्पाभिकीर्णं कृत्वा प्रणम्य बोधिचित्तमुत्पाद्य सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्य आत्मानं निर्यात्य तत्प्रणामालम्बनजापमभ्यसन् [क्: ण लम्ब ; ढ्: स्यन् इन्] सहस्रं जपेत् । ततः सर्वमन्त्राणां लक्षजापः [क् ढ् अ: जायम्] कृतो भवति । सर्वरक्षादिमन्त्राश्चास्य सिद्धा भवन्ति । तत्रेयं विद्या - प्. २) नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां अमला मलहारका अनन्ताः ससुताः सर्वजिना असीमनिष्ठा वरदामम [क्, ढ् अ: वर] देन्तु [सिच्. चोर्रेच्त् fओर्म् इस् ददतु] अत्युदारं वरमग्र्यं सम सर्वदा अनन्तम् । तत्र इमे वज्रपदाः । अरर असम सम [क्, ढ् अ: असमसमन्ता] समन्तानन्त धर्म ते खण खण महावीराचले सम सम असहमहाबले कण कण महावराग्रिके हह हह [क्, ढ् अ: हुहु हुहु] वज्रवज्राह्वये धर धर हुं हुं मण्डलं समबलाग्रविक्रमे [क्, ढ् अ: वराग्र] कुरु कुरु तुरु तुरु सर्वथा सर्वं हि ज्वल ज्वल अग्रे अग्रिणि हुं फट् [क्, ढ् अ: फट् फट्] स्वाहा । ततः सर्वकर्मावरणक्षयार्थं सर्वतथागतहृदयं शताक्षरं तेनैव विधिना अष्टसहस्रं जपेत् । सद्धर्मदूषणानन्तर्यादिकं कर्मावरणं प्रहीयते । इदं च तत् - नमस्त्र्यैयध्विकानां तथागतानां सर्वत्राप्रतिहतावाप्तिधर्मतावलीनां ओं [क्, ढ् अ: अं] असम सम समन्ततोऽनन्ततावाप्तिशासनि हर हर स्मर स्मरण विगतराग बुद्धधर्म ते सर सर समवला हस हस त्रय त्रय [क्, ढ् अ: त्रयं त्रयं] गगनमहावरलक्षणे [क्, ढ् अ: महाबल ; क्, ढ् अ: क्, ढ् अ: रम्भणे] ज्वलज्वलनसागरे स्वाहा । ततः स्वपराभ्युदयसाधनाङ्गमेवं पूर्वसेवाविधिमनुतिष्ठेत् । तत्रादौ प्रातरेवोत्थाय सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान स्वामिनो [सिच्. क्, ढ् अ: नाध्या] अध्यासयेत् । एवं प्रणमेत् - लोकधातुष्ठानन्तेषु यावन्तः ससुता जिनाः । कायेन मनसा वाचा तान् सर्वान् प्रणमाम्यहम् ।। प्. ३) ततो बोधिचित्तमुत्पादयेत् - उत्पादयामि सम्बोधौ चित्तं बोधाय देहिनाम् । भद्रचर्यां चरिष्यामि सर्वसत्त्वहितोदयाम् ।। ततः सर्वविघ्नविनाशार्थमचलहृदयममोघचण्डं [क्, ढ् अ: अमोघचण्ड०] वज्रमुद्रां बद्ध्वा त्रिरुच्चारयेत् । तत्रेयं वज्रमुद्रा । दक्षिणहस्तमूर्ध्वं प्रसृतं कृत्वा वृद्धाङ्गुष्ठेन तर्जन्यग्रमाक्रमेत् [ढ्: व्यग्रया] । शेषा वज्रलक्षणाः । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां चाट् अमोघचण्ड महारोषण स्फाटय हुं भ्रमय भ्रमय हुं त्रट् हां मां । स्वस्तिकं च बध्नीयात् । श्लिष्टाङ्गुलिमभ्यन्तरमुष्टिं कृत्वा मध्यमे सूच्यौ तर्जन्यौ [क्, ढ् अ: तज्जन्यौ द्रोप्पेद् इन्] चाङ्गुष्ठाग्र ईषत्संसक्ते [क्: इषदं ; ढ्, ढ् अ: ससक्तं] धारयेत् । मन्त्रः । ओं हर हर महानिमित्त हुं फट् स्वाहा । ततो मुखशौचादिकं कृत्वा सुखासनोपविष्टः पटपुस्तकप्रतिमादीनामन्यतमस्याग्रतो दशदिक्स्थितबुद्धबोधिसत्त्वानवलम्ब्य मुक्ताकुसुमावकीर्णं मण्डलकं [क्, ढ् अ: मण्डलं] कृत्वा पूर्ववद् गाथया सर्वाङ्गतः प्रणम्य बोधिचित्तमुत्पाद्य एव सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्य आत्मानं निर्यातयेत् । अहमेवंनामा सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानामात्मानं निर्यातयामि सर्वथा सर्वकालं प्रतिगृह्णन्तु मां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वा अधितिष्ठन्तु मां महाकारुणिका नाथाः सिद्धिवरदायकाश्च [ढ् अ: बलदायन्ता ढ् वरदाका] भवन्त्विति । ततः सर्वपापानि देशयेत् । सर्वपापान् [क्, ढ् अ: पापानुराग] रागद्वेषमोहवान् प्. ४) सार्वकालिकानशेषान् [ढ्: द्रोप्स् अशेषान्] देशयामि यथा बुद्ध्वा भगवन्तो जानन्तीति । ततः [ढ्: द्रोप्स् ततः जानन्तीति] पुण्यमनुमोद्यम् । सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां ये पुण्यज्ञानसम्भारा लौकिकलोकोत्तरास्त्रैकालिकास्तानग्र्यानुमोदनयाऽनुमोदेया यथा बुद्धा भगवन्तो जानन्तीति । ततः पर्यङ्कावस्थित इमां समयमुद्रां बध्नीयात् । प्रणामाञ्जलिः शिरसि स्थितः समयमुद्रा । मन्त्रः । नमः सुसिङ्गे [क्, ढ् अ: सुसिद्ध] साधनि अग्रे करुणे वरदे तयि तयि अतिबले नमोऽस्तु [क्, ढ् अ: नमो] वरसिद्धिदायकेभ्यो [क्, ढ् अ: वरदायिभ्यो] महाकृपेभ्यः स्वाहा । अनया सर्वमुद्रामन्त्राणां समयः सन्दर्शितो भवति । ततः पूर्ववद् वज्रमुद्रां बद्ध्वा अचलहृदयमनुस्मरेत् । नमः समन्तवज्राणां अचल कालचण्ड साधय [क्, ढ् अ: साधने] हुं फट् । ततो वज्रोष्णीषमुद्रां शिरसि न्यसेत् दक्षिणमुष्टौ अङ्गुष्ठकं स्थितकं कुर्यात् । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां त्रिशिख्यग्रि [क्, ढ् अ: त्रिशिखोग्रि] नमोऽस्तु ते । समन्तात्त्रिगुणाचलाग्रधर्मे [क्: समन्तादसमन्ता] विधुनाहि [क्: बन्धुना हि, ढ् अ विधुनादि, ढ्: विध्वनादि] क्लेशदुःम्बुजालान् जगतः सर्वसुखान् ददाहि [सिच्. क्: ददहि] चाशु तत्रेदं त्रिसमये कुरु स्वाहा । अनया मन्त्री महायानान्न परिहीयते [क्: मानानुपरि] निर्विघ्नसिद्धिश्च भवति । पुनश्च महां महारक्षां पञ्चसु स्थानेषु न्यसेत् । महारक्षा भवति । उत्तानमञ्जलिं कृत्वा कन्यसानामिके [क्: ङ्गमन्त्रसा, ढ् अ: कृत्वाना] करमध्ये प्. ५) कन्यसा बहिःसूक्षीषदवनता अनामिका तस्या उपरि अङ्गुष्ठो न्यसेत् । मध्यमा सूचीपूर्वा [क्, ढ् अ: सूची द्रोप्पेद् इन्] तस्याः पार्श्वेतर्जन्यौ [क्, ढ् अ: पार्श्वित] कुञ्चयित्वा तृतीयपर्वे न्यसेत् । असहा नाम महामुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं [क्, ढ् अ: हुं हुं] स्फाटयामहे हुं फट् । ततो महाकवचमुद्रया अजितवज्रया कवचं कुर्यात् । कन्यसाङ्गुष्ठौ शङ्कुलाकारेण [ढ्: शंक] अन्याः संसक्तमूलमध्याग्राः [क्, ढ् अ: मध्यमा] । अजितवज्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं [क्, ढ् अ: हुं] वज्रमये वरकवचे हो वज्र वज्र हुं फट् । तदेवं मारादिभिः सुतरामधृष्यो [क्, ढ् अ: सुरामदृश्यो] भवति । एवमात्मरक्षां कृत्वा स्थानरक्षां कुर्यात् । तत्र वज्रासनमुद्रया आसनं वज्रमयमधितिष्ठेत् । पर्यङ्कं बद्ध्वा उत्तानवामकरस्योपरि दक्षिणकरं निवेशयेदुत्सङ्गे [क्, ढ् अ: दुत्तमाङ्गे] वज्रासनमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रासने वं हुं फट् । ततो वज्रमण्डपमुद्रया स्वस्थानं वज्रमयमधितिष्ठेत् । प्रणामाञ्जल्या तर्जनीद्वयमनासिकाद्वयं च मध्यपर्वभग्नमभ्यन्तरतः [क्, ढ् अ: मध] प्रवेश्य चतुःस्थूणाकारेण शेषाः सूक्ष्याकारेण वज्रमण्डपमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्राग्रभुवने [क्: ग्रमुवनमे] मं हुं फट् । ततो वज्रप्राकारं तन्मुद्रया न्यसेत् । उत्तानमञ्जलिं कृत्वा अनामिकाद्वयं मध्ये न्यस्य मध्यमा सूची तर्जनीयुगलं वज्राकारेण तृतीयपर्वे प्. ६) न्यसेत् अङ्गुष्ठौ च पार्श्वतः [क्, ढ् अ: अङ्गुष्ठो पाश्वेतः] । प्राकारमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रमण्डले बन्ध बन्ध हुं फट् । ततस्तदुपरि वज्रपञ्जरं तन्मुद्रया न्यसेत् । प्रणामाञ्जलेरनामिकायुगलं तर्जनीयुगलं विपरीतपृष्ठभग्नमिति । अनामिकातर्जन्यारुपरि चक्रेण तावेव [क्: भावेव] देयौ [क्: देयां] त एव देये विपरीतपृष्ठभग्नं मध्यमा सूची तथा कनिष्ठिकाङ्गुलौ । पञ्जरमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्राग्रभुवनेमुः [क्, ढ् अ: भुवन] हुं फट् । ततो वज्रज्वालावहितस्तन्मुद्रया [क्, ढ् अ: हि तन्मुद्रया] न्यसेत् । अभयकरस्योपरि वामं संहताङ्गुलीकं दक्षिणेन भ्रामयेत् । वज्रज्वाला । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रज्वाले [क्, ढ् अ: ओमित् वज्रज्वाले हुं] हुं फट् । ततः सीमां बध्नीयात् । दक्षिणकरमुष्ट्या [क्, ढ् अ: पुष्ट्या] तर्जनीमुच्छ्रितां कृत्वा दक्षिणेन भ्रामयेत् । असीमा नाम सीमाबन्धनी । अस्या मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं महासीमाबन्धे बन्ध बन्ध वज्रे वज्रिणि हुं फट् । ततः स एवं कृतरक्षापरिकरः स्वस्थानस्थितेभ्य एव बुद्धबोधिसत्त्वेभ्यस्तथागतसम्भवमुद्रया अर्घ्यं [क्, ढ् अ: अर्घ] प्रकल्पयेत् । ततस्ते समन्वाहरन्ति सिद्धिवरदायकाश्च भवन्ति । मुष्टिकरसंस्थाना [क्, ढ् अ: स्यामा] कनिष्ठिकाभ्यां विकसिताभ्यां तथागतसम्भवमुद्रा । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः अमलविक्रान्ततेजिनि अरजे स्वाहा । ततो बाह्यगन्धाद्युपचारासम्भवे [ङ्: गन्ध्याह्य, क्, ढ् अ: गन्धाद ; क्, ढ् अ: सम्भव] प्. ७) अचलवज्रमुद्रया परिशोध्य गन्धादीन् प्रति प्रतिस्वमन्त्रैरष्ट [क्, ढ् अ: ठे सेचोन्द् प्रति इस् द्रोप्पेद् इन्] वारानभिमन्त्र्य पूजां कुर्यात् । तत्र गन्धमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां असमगन्धोत्तमे भगवति स्फुर हिमं [ङ्: स्फारहिम] गगनकं महोदयेसर्वार्थसाधनि [क्, ढ् अ: दय] स्वाहा । पुष्पमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां आवर्तावर्तमहापुष्पवति [ङ्: अवर्त्ता] स्वाहा । धूपमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां अग्रे अग्रशिखे [क्, ढ् अ: शिख] धूमशिखे [क्, ढ् अ: शिख] स्वाहा । दीपमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां आलन्ते ज्वलन्ते दीपज्योतिशिखे [क्, ढ् अ: शिख] स्वाहा । नैवेद्यमन्त्रः [ङ्: निवेद्य] । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां अरर परर करर बलिदे बलिं ददाहि महाबलि स्वाहा । ततो दशदिग्लोकधातुस्थितचित्रपूजाङ्गान्येवं निर्यातयेत् । प्रणामाञ्जलिं बद्ध्वा ये असमा अपरिग्रहा दशदिग्लोकधातुषु [क्, ढ् अ: धातु] पूजाङ्गविशेषाः स्थलजा रत्नपर्वतकल्पवृक्षादयो जलजाः सामुद्ररत्नादयः कनकपङ्कजादयश्च ये चान्ये सर्वलोकधातुषु दिव्यमनुष्यकाः सर्वरूपशब्दगन्धरसस्पर्शादयस्तान् सर्वान् बुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो निर्यातयामीत्युदाहरेत् । मनोमयांस्तु पूजामेघानेवं [क्, ढ् अ: मोघा] प्रवर्तयेत् । पूर्णमुद्रां सङ्कुचिताग्रप्रणामाञ्जलिलक्षणां [क्, ढ् अ: संकुरिता ; क्, ढ् अ: लिर्ल] बद्ध्वा एवं वदेत् । सर्वबुद्धबोधिसत्त्वाधिष्ठानबलेन समप्रणिधिपुण्यबलेन प्. ८) विद्यामन्त्रबलेन च सर्वबुद्धबोधिसत्त्वपर्षन्मण्डलेषु वरोदाराः समन्तभद्रबोधिसत्त्वचर्याभिर्निर्हिता [क्, ढ् अ: रर्द्धता] महापूजामेघाः प्रसरन्तामिति चिन्तयित्वा इमां पूजाधिष्ठानकर्त्रीं महाविद्याराज्ञीमष्टौ वारानुच्चारयेत् । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानांन् सर्वथा उद्गते स्फुर [क्, ढ् अ: स्थल] हिमं गगनकं समन्ततः स्वाहा । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां विचित्रगुणवर्णसङ्गीतिमेघसमुद्रा धर्मसङ्गीतिमेघसमुद्राश्च सर्वलोकधातुविशोधकाः सर्वत्र प्रवर्त्तन्तामिति चिन्तयित्वा इमां स्तुतिसङ्गीतिमेघाभिर्निर्हारकर्त्रीं विद्याराज्ञीमष्टौ वारानुच्चारयेत् । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां सर्वत्र संकुसुमिताभिन्नाराज्ञिनि [क्, ढ् अ: नाशि] नमोऽस्तु ते स्वाहा । ततः सर्वलोकधातुसमुद्रेषु सर्वत्र सर्वसत्त्वात्मभावसमाः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वनिर्माणमेघाः सर्वारम्भणेभ्यो निश्चार्य सर्वसत्त्वानां सर्वदुःखानि प्रज्ञमयन्तु सर्वलौकिकलोकोत्तरसम्पदे यावत् समन्तभद्रकायादिशुद्धि [क्, ढ् अ: कायादि] प्रापयन्त्विति [क्, ढ् अ: यतु इति] चिन्तयित्वा इमं [क्, ढ् अ: इमां] महाविद्यारात्रमष्टौ वारानुच्चारयेत् । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां नमोऽस्तु ते महावज्र सर्वसत्त्वहितङ्कर तिष्ठ सर्वत्र सर्वेषां धर्माणामधिष्ठाय [क्, ढ् अ: सर्वधर्मा] स्वाहा । सर्वं चैतत् [क्, ढ् अ: सर्वत्र तत्र] पूजादिकं मन्त्रादिबलेनावितथं सम्भवतीति श्रद्धेयम् । कुशलमूलं चैतत् अनुत्तरसम्यक्सम्बोधावेवं परिणामयेत् । यथा बुद्धा भगवन्तो अभ्यनुजानन्ति परिणाम्यमानमेतत् प्. ९) कुशलमूलं तथाहं परिणामयामीत्यनेन पुण्येनाहं समन्तभद्रचर्या [क्, ढ् अ: चर्या] बोधिमभिसम्बुध्य सर्वसत्त्वानपि [ङ्: नेएद्स् सर्व सर्व] समन्तभद्रचर्याशुद्धौ प्रतिष्ठापयामीति [ङ्: पयेयमिति] । ततः सर्वबुद्धबोधिमत्त्वाधिष्ठानप्रतिलम्भार्थं तन्मुद्रां बद्ध्वा पूर्वोक्तं शताक्षरमनुस्मरेत् पञ्चाक्षरं वा । हस्तद्वयमन्योन्यघृष्टं संसक्तमूर्द्ध्वमुखाङ्गुलीकं संयोज्य तर्जन्यौ कनिष्ठिके च शङ्कुलाकारेण [क्, ढ् अ: सकला] मध्यमानामिकासूच्योर्मध्ये [क्, ढ् अ: र्मध्य] अङ्गुष्ठद्वयं सममूर्ध्वमुखं धारयेत् शताक्षरमुद्रा । पञ्चाक्षरमुद्रा तु [क्, ढ् अ: तु द्रोप्पेद् इन्] सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयेनाङ्गुष्ठाग्रं [क्, ढ् अ: तर्जनीना] पीडयेत् शेषास्तु तथैव सूच्याकाराः [क्, ढ् अ: सूर्या] । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः वीर हुं खं । ततः सर्वमुद्रासंग्रहभूतं [क्, ढ् अ: भूत] समन्तावभासोष्णीषं [क्, ढ् अ: ष्णीष] धर्मचक्रं वा बध्नीयात् । प्रसृतसमोत्तानोभयपाणिनाऽनामिके करमध्ये नखेन नखं परिधायाङ्गुष्ठाग्रेण न्यसेत् । कन्यसौ [क्, ढ् अ: कम्पसौ] सूच्याकारेण संहताग्रौ तथैव मध्यमेसमनखशिखासंसक्ते [क्, ढ् अ: मध्यमा] मध्यप्रदेशिन्यौ सूच्याकारेण [क्, ढ् अ: द्रोप् संसक्ते सूच्याकारेण] समन्तावभासोष्णीषम् । एवं तर्जन्यौ संचार्य नखेन [क्, ढ् अ: ननखं इन्स्तेअद् ओf नखेन नखं] नखमालभेत मण्डलाकारेण । धर्मचक्रमुद्रा । अनयोर्यथाक्रमं मन्त्रः । आः मं हं । ओं धुन यातय च्छिन्द चक्रेण वज्रिणि हुं अनयोरन्यतरां बद्धा प्. १०) मन्त्रं सकृदुच्चार्य स्थितो निषणो वा जपेत् । मारादिभिर्नाभिभूयते सिद्धिश्चास्याभिमुखीभवति । ततः शीघ्रसिद्ध्यर्थं तावद् धर्मोदयमुद्रां बद्ध्वा तन्मन्त्रमनुस्मरेत् । वामहस्तेन मुष्टिं बद्ध्वा तर्जनीकनिष्ठाङ्गुष्ठौ च प्रसारयेदूर्ध्वं धर्मोदयमुद्रा । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः सर्वथा सर्वत्राणके स्वाहा । स्वमुद्रया च मन्त्रं [क्, ढ् अ: मन्त्र] सकृदुच्चार्य समयं दर्शयेत् । स्वमुद्रा तु यथायोगं वेदितव्या [क्, ढ् अ: वदितव्या] । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वप्रणामालम्बनजापमभ्यसन् [ङ्: भ्यस्यन्] यथाभिलषितं मन्त्रं न द्रुतं न विलम्बितं असत्सङ्कल्पवर्जितं मन्त्राक्षरगतचित्तं [क्, ढ् अ: गतं चित्तः] तावज्जपेत् यावन्न खेदो भवति । तत उत्थायार्य [क्, ढ् अ: त्यायार्यं] गण्डव्यूहादिसूत्राणि तथागतहृदयं सकृदनुस्मृत्य वाचयेत् । पूजयित्वा अन्ततः प्रणम्य वा भुञ्जीत । भुञ्जता चानेन मन्त्रेणाहारमष्ट वारानभिमन्त्रितं कृत्वा अग्रपिण्डं [क्, ढ् अ: अग्रं] सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो निवेद्य मध्यमात्रया भोक्तव्यम् । तत्रायं मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां ओं बलन्ददे [क्, ढ् अ: बलन्दद] तेजोमालिनि स्वाहा । भुक्तशेषाद् वार्याचलायामोघचण्डहृदयेन सकृदभिमन्त्र्योत्सृष्टपिण्डो दातव्यः । स तत्रानुबन्धः [ङ्: ततानुबद्ध] सुखसिद्धितां ददाति । भुक्तविश्रान्तश्च पापदेशनादिकं कृत्वा सद्धर्माराम एव तिष्ठेत् । यदि [क्, ढ् अ: अविसक्तो] शक्तो भवति अपराह्णेऽपि सर्वमेतत् रक्षादिपरिकरं पूजादिकं च कृत्वा जपेत् नो चेत् पूर्वाह्णकृतमेव रक्षादि [क्, ढ् अ: रक्षावि] प्. ११) अविसर्जितं स्थितमेव [क्, ढ् अ: स्थितनीव] दृढमधिमुच्यार्याचलवज्रमुद्रया समन्त्रया विघ्नानुत्सार्य पञ्चाक्षरादीनामन्यतमेन मुद्रासहितेन रक्षां कृत्वा पूजास्तुत्यादिकं विधाय पूर्ववत् जापं कुर्यात् । विकाले च प्राकारपञ्जरादिकं विसर्ज्य रश्मिमालिन्या कवचं कुर्यात् । अन्योन्याङ्गुलिश्लिष्टामभ्यन्तरमुष्टिं कृत्वा मध्यमे सूच्याकारेण प्रसारयेत् तर्जनीयुगलं तस्यास्तृतीयपर्वे [क्, ढ् अ: भूम्या] न्यसेत् अङ्गुष्ठौ च पार्श्वतः । रश्मिमालिनीमुद्रा । मन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां तथागतानां महासमयगतिं गते समते सम सर्वथा सत्त्वत्राणके [क्, ढ् अ: त्राणक] धर्मधात्वभ्यन्तरसङ्गते स्वाहा । पूर्वरात्रापररात्रजागरिका च सद्धर्मस्वाध्यायादिना कर्तव्या । मध्यमे याभे मञ्चकरहितायां शययायां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् सर्वाङ्गतः प्रणमन्नेव स्वपेत् [क्, ढ् अ: प्रणमेत् न च भयेत्] विज्ञप्तिं च कुर्यात् । अधितिष्ठन्तु मां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वा अनुत्तरसिद्धिवरदायकाश्च भवन्तु सर्वोपद्रवांश्च प्रशमयन्त्विति [क्, ढ् अ: प्रगम] । अयमेव च विधिः प्रत्यहं [क्, ढ् अ: प्रत्यहं द्रोप्पेद् इन्] यावत् पौर्णमास्यां लक्षजापो वा यावद् वा सिद्धिनिमित्तानि प्रादुर्भवन्ति । ततः पौर्णमास्यादितिथिषु कृतभक्तच्छेदोपवासः पोषधसम्बरी [क्, ढ् अ: पासध] पल्लवोपविष्टः कुशण्डिकोपविष्टो वा चैत्यपटपुटपुस्तकप्रतिमादीनामन्यतमस्याग्रतः [क्, ढ् अ: चैम्ययत] कृतकुसुमावकीर्णमण्डलकः [क्: कृतमुक्त ; ङ्: वर्ण] कृतरक्षापूजादिपरिकरः पूर्ववद् प्. १२) धर्मोदयमुद्रां बद्ध्वा [ङ्: दयाम्बध्वा] तन्मन्त्रमनुस्मरेत् । ततः स्वदेवतामुद्रां बद्ध्वा तन्मन्त्रं सप्ताष्टवारानुच्चार्य [क्: सप्तातवृ०] समयं दर्शयेत् । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् प्रणम्य चक्रपूजादिकं गृहीत्वा समन्तभद्रतथागतकायादिशुद्धिमभिलषन् [क्, ढ् अ: गतकादि] स्वसमीहितसिद्धौ हृदयमाधाय सर्वबुद्धबोधिसत्त्वप्रणामालम्बनजापमभ्यसन् सर्वौद्धबोधिसत्त्वपुण्यज्ञानसम्भारानुमोदनाभ्यासचेतनया [क्, ढ् अ: व्येतरया] सन्ध्यारागात् प्रभृति तावत् जपेद् यावत् अर्द्धरात्रे सूर्योदये वा तच्चक्रादिकं अवश्यं प्रज्वलति । ज्वलिते [ङ्: ज्वलिता] चाकाशात् बुद्धोत्पाद इव महानिमित्तानि पुष्पवृष्टिदुन्दुभिध्वनिदिव्यघोषतथागतसाधुकारादीनि बुद्धक्षेत्रकम्पनादीनि चात्यद्भुतानि [क्: चाद्भुता] भवन्ति सर्वविद्याधरकुलानि च सन्निपतन्ति । तैरभिषिच्यते । सर्वलोकधातुषु बुद्धबोधिसत्त्वाराधकः पञ्चाभिज्ञः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वाभिनन्दितो बोधिसत्त्वचर्याचारी विद्याधरराजो भवति अनन्तविद्याधरस्त्रीपरिवारः [क्, ढ् अ: धरपरि] सुखानुयायी न च तस्मात् कायाद्धीयते । तेनैव च कायेनानुपूर्वसम्भारोपचयतः [क्: यचतः] सर्वबोधिसत्त्वभूमिराक्रामति यावदभिसंबुद्ध्यते चेति । अन्याश्च बुद्धबोधिसत्त्वदर्शनचिन्तामणिभद्रघटादिसर्वलौकिकलोकोत्तरसिद्धयोऽनेनैव विधिना [क्: विधान] सामान्यविषयपटलदृष्टेन वा विधिना तन्त्रमवलोक्य निर्विचिकित्सैः साधनीयाः । नियतं सिध्यन्तीत्ययमुपायवतां प्. १३) साधनविधिः अनुपायैस्तु यथाशक्ति साधनं कर्तव्यम् । यथोक्ते नाहं शक्त इति नावसादितव्यम् [क्, ढ् अ: नावसीतितव्य, ङ्: नावसातितव्यं] । अन्तत एकामप्यात्मरक्षां कृत्वा सीमाबन्धनं च पूजादिकं च चिन्तयित्वा तन्मन्त्रानुच्चार्य यावदिच्छं जपेत् साधयेद् वा । वीर्यानुरूपं [क्: नुज्ञायं] कर्मानुरूपं चावश्यमेव सिध्यति । एकोऽपि त्रैलोक्यं रक्षितुं क्षमति तन्त्रवचनात् । अमोघसिद्धिश्चायं त्रिसमयराजः निर्विघ्नसिद्धिश्च । मनीषितविधिरिति पूर्वसेवादिविधिरहितं सर्वबुद्धबोधिसत्त्वालम्बनमात्रं कृत्वा जगदर्थचित्तेन मन्त्रानुष्ठानम् । अत्र च येन तेनापि विधिना मनीषितेन वा मन्त्राः साध्यमानाः सिध्यन्ति । तद्यथा अत्रैवोक्तं विविक्तविजने स्थाने सङ्गनिकायपरिवर्जिते [क्: चित्रर्वि] सत्त्वाननुतापिना विनापि पूजया [क्, ढ् अ: पूजा] विनापि पटेन विनापि स्नानादिसमुदाचारेण विनिपतितेनापि साध्यमवश्यं सिध्यतीति । पुनरुक्तं द्वे चात्यद्भुते । यथा यथा मन्त्राः साध्यन्ते तथा तथा अनुरूपा भवन्ति । येन च विधिना [क्: विना] योज्यन्ते [क्, ढ् अ: योक्षन्ते] तेनैव सिध्यन्तीति । पुनरप्युक्तम् - बोधिचित्तं दृढं [क्, ढ् अ: हृदयस्य] यस्य निःशङ्का च मतिर्भवेत् [क्: अतिभवेत्] । विचिकित्सा न कर्तव्या तस्येदं सिध्यति ध्रुवम् ।। इति । तस्माद् वीर्यमुत्पाद्य विचिकित्सां विहाय साधयितव्यमवश्यं सिध्यति । अत्र च सिद्ध्यर्थिना [क्, ढ् अ: र्थेना] समयरक्षणे प्. १४) दृढतरयत्नवता भाव्यम् । तन्मूलत्वात् सर्वसिद्धीनां च स च समयः । न सद्धर्मः प्रतिक्षेप्तव्याः [क्, ढ् अ: प्रतिज्ञप्तव्य] न गुरुष्ववमन्यना कार्या न मद्यपानं कार्यं न मञ्चशयया कार्या न वज्राकारा भञ्जनीया न लङ्घनीया इत्येवमादिरवश्यं तन्त्रे ज्ञातव्यः । विस्तरभयात्तु [ङ् अ: भयार्त्तेन] न लिख्यते । स्नातुमिच्छता च त्रिसमयजापिनार्याचलहृदयेनामोघचण्डेनैव वज्रमुद्रायुक्तेन सर्वमृत्तिकादिस्नानीयद्रव्याभिमन्त्रणदुष्टोत्सारणसीमाबन्धादिकं [ङ् अ: मन्त्रदुष्टो] कार्यम् । तेनैव सर्वविघ्नाः प्रशाम्यन्ति । ।। इति त्रिसमयराजस्य साधनं समाप्तम् कृतिरियं पण्डितकुमुदाकरमितिपादानाम् [क्: करपादा] ।। प्. १५) २. नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यः । असमाचलाः समतसारधर्मिणः करुणात्मका जगति दुःखहारिणः । असमन्तसर्वगुणसिद्धिदायिनो अमलाचलाः समवराग्रधर्मिणः ।। गगनसमोपमकता न विद्यते [क्, ढ् अ: नैवद्यते] गुणलेशरेणुकणिकेऽप्यसीमिके [क्: प्यसीमिके द्रोप्पेद् इन्] । सदसत्त्वधातुवरसिद्धिदायिषु विगतोपमेषु असमन्तसिद्धिषु ।। सततामला करुणवेगतोत्थिता प्रणिधानसिद्धिरविरोधधर्मता [क्: रनिबोध] । जगतोऽर्थसाधनपरासमन्तिनीसततं विरोचति महाकृपात्मनाम् ।। न निरोधतां करुणचारिकाकुला [क्: अचला] व्रजतेत्रिलोकिवरसिद्धिदायिका [ङ् अ: व्रजातो ; क्, ढ् अ: लोकवर] । अमितामितेषु सुसमाप्तितां गता [क्, ङ्: गतिं] गतिं गतेष्वपि अहो [क्: अ] सुधर्मता ।। त्रिसमयेऽग्रसिद्धि वरदा ददन्तु [क्, ङ्: ददातु] मे वरदानताग्रगतितां गताः सदा [क्: दानाग्र] । प्. १६) सकलास्त्रिलोकिवरदाग्रसाधका नाथास्त्रियध्वगतिका अनावृताः ।। इति विसमयराजकल्पोक्ता वज्रधरसंगीता स्तुतिः । इदं तत् सर्वबुद्धानामद्भुतगुणविस्तरम् [ङ्: सद्भत] । सिध्यन्ति सर्वमन्त्रा वै सकृदुच्चारितेऽपि हि ।। अनेन स्तोत्रराज्ञा वै तोषितास्ते तथागताः । ददन्ति विपुलां [ङ् अ विपुल] सिद्धिं कल्पस्थां कल्पचोदिताम् ।। दर्शयन्ति च आत्मानं आसेचनकविग्रहम् । वैरोचनमहानाथमक्षोभ्यं रत्नसम्भवम् ।। अमिताभं जिनं शुद्धममोघराजं च सर्वतः । रसं रसायनं तत्त्वं प्रवदन्ति वराणि [क्: वरांशि] च ।। अशेषाः सिद्धयो रम्या विपुला अर्थसम्पदः । सर्वाशापरिपूरिं च ददन्ति मनसेप्सिताः । ज्ञानमायुर्बलं वेगं ददन्ति परमं शुभम् [क्, ङ् अ: गुणं] ।। इति । एतदेव स्तोत्रं वज्रमण्डललङ्कारमहायोगतन्त्रेऽपि [ङ्: लाकार] सानुशंसं सम्पठितमिति । नमो बुद्धाय । बुद्धांस्त्रैयध्विकान् नत्वा बुद्धपुत्रांश्च [क्: बुद्धपत्रश्च] भावतः । वक्ष्यामि समयं किञ्चित् श्रीमत्त्रिसमयोदितम ।। न सद्धर्मः प्रतिक्षेप्यो [क्, ङ् अ: त्रज्वाः] न सन्त्यज्यः [क्: तन्त्राज्ञाः] कदाचन । सम्बुद्धा बोधिसत्त्वाश्च न कार्या तेष्ठनादृतिः ।। प्. १७) गुरौ विधेया नावज्ञा न हन्तव्याश्च देहिनः । न स्वयं मन्त्रमुद्राश्च कार्या नाश्याश्च नैव ताः ।। मात्सर्यं मद्यपानं च करणीयं न सर्वथा । वज्राकारा न लङ्घ्याश्च [क्: लंघाश्च] भञ्जनीयाश्च नैव ते ।। न मञ्चशयनं कार्यं न मुद्रादिष्वगौ [क्: दिश्च] गौरवम् । न बालधर्मता कार्या गुरौ वा देवतासु वा ।। अभिचारो न कर्तव्यः सुशीले नापराधयेत् [ङ्, अ: नय] । नाकार्यं करणीयं वा नानुमोद्यं [ङ्, अ: मोघं] च किल्विषम् ।। संक्षेपात् प्रतिकूलं यत् तन्न कार्यं परात्मनोः । समयोऽयं महाकल्पे श्रीमत्त्रिसमये स्मृतः ।। कौकृत्यमाजीवमलं रतिं संगणिकासु च । विचिकित्सकता भूरिः परिष्कारपरिग्रहः ।। आलस्यं लीनचित्तत्व आत्मोत्कर्षादयस्तथा । अन्तरायकरा धर्माः कल्पराजेऽत्र कीर्त्तिताः ।। दोषैरमीभिर्निर्मुक्तः पूर्वोक्तसमये स्थितः । सर्वासङ्गोज्झितः श्राद्धः स्थिरसम्बोधिमानसः ।। जगत्त्रयहितोद्युक्तः वाङ्मनःकायचेष्टितः । सिद्धिं त्रिसमयोक्तेन साधयेद् विधिनेप्सिताम् [क्, ङ् अ: द्विनेमि] ।। त्रिसमयराजसाधनम् । कृतिरियं पण्डितरत्नाकरगुप्तपादानाम् ।। प्. १८) ३. नमः [ढ्: नमो बुद्धाय, क्: नमो वज्रासनाय] शाक्यमुनये तथागताय । नत्वा सर्वतथागतान् गुणगणाधारान् परार्थं गुरोः श्रीवज्रासननामभूषिततनोः संसारदोषग्रहैः । अस्पृष्टवरबुद्धतादमशमं तत्साधनं [ग्: सत्साधनं] तत्त्वतो नानावर्णतथागतादिरचनादेहं तथा [क्, ढ्: तदा] लिख्यते [क्: कथ्यते] ।। ततः पुरतो भगवन्तं वक्ष्यमाणविधिना वर्णभुजादिसमन्वितबुद्धं सर्वतथागतादिसमन्वितं [क्: सर्वतथागतादिसमन्वितं fओउन्द् ओन्ल्य इन्] विचिन्त्य पुष्पादिकं प्रयच्छेत् । ओं नमो अक्षोभ्याय हुं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाह । प्रत्येकं वारत्रयं दद्यात् । ओं नमो वैरोचनाय ओं ओं वज्रपुष्पे हुं [क्: हुं द्रोप्पेद् इन्] स्वाहा । ओं नमो रत्नसम्भवाय [क्: वज्रसम्भवाय] त्रां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमोऽमिताभाय ह्रीं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमोऽमोघसिद्धये [ग्: सिद्धि] खं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमो लोचनायै लों [ग्: लं] ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमो मामक्यै मां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमः पाण्डरायै पां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमस्तारायै तां ओं [ग्: ओं द्रोप्पेद् इन्] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । पुनरप्यक्षोभ्यरूपवज्रासनाय प्रभूतप्रभूततरं पुष्पं दद्यादनेनैव क्रमेण । ओं वज्रधूपे हुं स्वाहा ओं वज्रगन्धे प्. १९) हुं स्वाहा ओं वज्रनैवेद्ये हुं स्वाहा ओं वज्रदीपे हुं स्वाहा इत्यादिभिः [क्, ढ्: इत्यादि] पूजाविधिं कृत्वा मैत्र्यादिभावनापुरःसरं ततः स्वहृद्यकारपरिणतं [क्: स्वहृदय] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि हुंकारं सुवर्णवर्णं [क्: वर्णं द्रोप्पेद् इन्; ग्: वर्ण] तद्रश्मिनिर्गतान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा ततः स्नानपूजामेघप्रसरैः [क्, ढ्, ग्: रेअद् पुष्पादिभिः अfतेर् स्नान ; क्: मोघ, क्, ब्: मेध्य] सम्पूज्य ततः पापदेशनां पुण्यानुमोदनां [क्: पुण्यानुमोदनां द्रोप्पेद् इन्] परिणामनां त्रिशरणगमनं जिनमार्गाश्रयणं [क्, ढ्, ग्: जिन द्रोप्पेद् इन् ; ग्: श्रयात्] बोधिचित्तोत्पादं च कुर्याद् रत्नत्रयं मे शरणमित्यादिना । ततः शून्यतां विभावयेत् [क्: विला] । सर्वधर्मान् निःस्वभावरूपान् विभाव्य [क्, ब्: वयित्वा] अक्षररूपं बोधिचित्तस्वरूपं प्रभास्वरमात्मानं पश्येत् । दृढीकरणार्थं मन्त्रमुच्चारयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । तदेव ज्योतीरूपपरिणतं [क्, ढ्: रूपं तत्परि] चन्द्रमण्डलम् । तस्योपरि हुंकारं अकारादिषोडशस्वरपरिवेष्टितं पुनरपि ककारादिवर्णेन [क्, ढ्: वर्णेन द्रोप्पेद् इन्] परिवेष्टितं शुक्लवर्णं सकलसमस्तपरिणतं चन्द्रमण्डलरूपं [क्, ढ्: रूपं द्रोप्पेद् इन्] विचिन्तयेत् । तस्योपरि हुंकाराक्षरबीजं [क्, ढ्, ग्: हुंकार] तत्परिणतं वज्रं पीतवर्णं तत्रापि वज्रवरटके [क्, ढ्: वरटकं] हुंकारं समस्तमेतत् [ग्: समन्त्रमे] परिणम्य वज्रासनरूपं प्. २०) सुवर्णवर्णं [ढ्: वणं द्रोप्पेद् इन्] तस्य चतुर्मारासनम् [क्, ब्: र्म्मारैरासनं] । ते च स्कन्धक्लेशमृत्युदेवपुत्रमाराः [क्: स्कन्द ; क्, ब्: मारं] गौररक्तकृष्णश्यामवर्णाः । यथाक्रमेण मूर्तिमेषां विभाव्य एभिर्मारैः परिघटितसिंहासनं तस्योपरि [क्, ब्: सनस्योपरि] विश्वपद्मं वज्रं च तत्र स्थितं भगवन्तं द्विभुजं वज्रपर्यङ्कनिषणं [क्, क्, ब्: पर्यङ्क] सव्यकरं भूस्पर्शमुद्रान्वितं अवसव्यमुत्सङ्गस्थितं रक्तवस्त्राच्छादितगात्रं शान्तमात्मानं विभावयेद् योगी । ततोऽहङ्कारमुत्पादयेत् [क्, ढ्, ग्: हुंकारं] । ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहम् । ततो भगवतो दक्षिणे मैत्रेयं [ग्: मैत्रियं] बोधिसत्त्वं गौरवर्णं [क्: गौरवर्णं द्रोप्पेद् इन्] द्विभुजं जटामकुटधारिणं सव्यगृहीतचामररत्नं [क्, ढ्: सव्ये] अवसव्येन [क्, ढ्, ग्: सव्ये] नागकेशरपुष्पच्छटाधारिणं तथा वामे लोकेश्वरं बोधिसत्त्वं शुक्लवर्णं दक्षिणे गृहीतचामररत्नं वामेन कमलधारिणं [ग्: धारिणां] भगवन्मुखं व्यवलोकयन्तौ [क्, ढ्: कयन्तो] तौ [क्, ब्: तौ ओन्ल्य इन्] भावयेत् । पश्चात् षडङ्गन्यासं कुर्यात् । भगवतो चक्षुषोरुभयोश्चन्द्रमण्डलं [क्, ढ्, ग्: भगवतश्चक्षु] तदुपरि क्षिंकारं शुक्लवर्णं श्रोत्रयोश्चन्द्रमण्डलोपरि जंकारं नीलवर्णं नासापुटयोश्चन्द्रमण्डलोपरि खंकारं पीतवर्णं जिह्वायां चन्द्रमण्डलोपरि गंकारं रक्तवर्णं ललाटचन्द्रमण्डलोपरि स्कंकारं श्यामवर्णं स्तनद्वये [क्: तन्त्रमध्ये, ढ्, ग्: स्तनमध्ये] चन्द्रमण्डलोपरि संकारं शुक्लवर्णं इति षडङ्गन्यासं प्. २१) विभाव्य ततः स्वहृदि चन्द्रमण्डले हुंकारपरिणतवज्रं [क्, ब्: णतं वज्र] तद्वज्रवरटके चन्द्रमण्डलोपरि हुंकारं तत्सर्वं परिणाम्य [क्, ढ्: णम्य] ज्ञानसत्त्वं समयसत्त्ववद् [ग्: सत्त्वम्बि] विचिन्तयेत् । ततः शिरसि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि उंकारपरिणतं चक्रं शुक्लवर्णं तन्मध्ये चन्द्रस्थ-उंकारं चेति [क्: चिन्तं] भगवतः कायविशुभावना । कण्ठे चन्द्रमण्डलं तस्योपरि [क्, ढ्, ग्: मण्डलस्योपरि] आःकारपरिणताष्टदलपद्मं [क्, ढ्: आकार] रक्तवर्णं तन्मध्ये [क्: तन्मध्य] चन्द्रमण्डलस्थं आःकारमिति [क्, ब्: ओमित्स् आःकारमिति मण्डलस्थं] भगवतो वाग्विशुद्धिभावना । नाभेरूर्ध्वं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि हुंकारपरिणतं वज्रं कृष्णवर्णं तन्मध्ये चन्द्रमण्डलस्थं [क्: मण्डल] हुंकारमिति भगवतश्चित्तविशुद्धिभावना । बुद्धत्वफलदायिनी बुद्धसिद्धिरिति । ततः आकाशस्थितं भगवन्तं हृद्बीजरश्मिना [ढ्: हृदयबीज, ग्; रश्मना क्, ब्: हृद्बीजार्चिषा] आकृष्य जः हुं वं होः इत्यक्षरचतुष्टयेन पुरतः स्थापयेत् । तस्मै अर्घ्यपाद्याचमनं [ढ्: द्यासनं, ग्: द्याचमं] प्रोक्षणं [क्, ग्: प्रोक्षं] च दद्यात् । पश्चात् क्षीरादिभोजनं प्रयच्छेत् इत्यमृतास्वादो [क्: ताम्बादौ] विहितः । ततः सर्वबुद्धान नमस्यामीत्यनया स्तुत्या [क्, ढ्: स्तुत्वा द्रोप्पेद् इन्] स्तुतिं कुर्यात् । ततो ज्ञानसत्त्वेन सह समयसत्त्वमेकीकृत्य समयस्त्वं समयस्त्वं [ढ्: अद्द्स् अ थिर्द् समयस्त्वं] समयमहं ओं आः हुं [ढ्: हुं द्रोप्पेद् इन्] इत्यनेन मन्त्रेणाद्वयं कुर्यात् । पश्चाद् प्. २२) भावनाखिन्नो जपं कुर्यात् । ओं आः वज्र हुं [क्, ग्: हुं फट्] स्वाहा इति जपमन्त्रः [क्: अयं] । पश्चात् सम्यक्सम्बोधौ पुण्यं परिणाम्य विसर्ज्य [क्, ब्; विसर्जयित्वा] विहरेत् यथेच्छयेति । अनेन पुण्येन सर्वसत्त्वास्तथागतज्ञानप्राप्ताः [क्, ब्: सर्वे द्रोप्पेद् इन्] शीघ्रं भवन्ति । ।। वज्रासनभट्टारकसाधनोपदेशविधिः [ग्: सामध्ये] परिसमाप्तः ।। ४. पूर्वोक्तेन [ढ्: पूर्वोक्तवि] विधानेन शून्यताभावनानन्तरं चन्द्रमण्डले नीलं हुंकारमकारादिसितषोडशस्वरपरिवेष्टितं [क्: षोडशवर] ततः सितककारादिचतुस्त्रिंशद्व्यञ्जनपरिवेष्टितं [क्: तस्त्रिंश] सर्वमेतत्परिणम्य चन्द्रमण्डलं तदुपरि पुनस्तदेव [क्: न्यस्त] बीजं तत्परिणामेन पीतवज्रं तद्वरटकेऽपि तद्बीजं सर्वमेतत् परिणम्य श्रीमद्वज्रासनबुद्धभट्टारकमात्मानं झटिति निष्पादयेत् [क्, ढ्: विष्पा] । द्विभुजैकमुखं पीतं चतुर्मारसंघटितमहासिंहासनवरं तदुपरि विश्वपद्मवज्रे वज्रपर्यङ्कसंस्थितं वामोत्सङ्गस्थितवामकरं भूस्पर्शमुद्रादक्षिणकरं [ग्: भूस्पृश] बन्धूकरागारुणवस्त्रावगुण्ठिततनुं सर्वाङ्गप्रत्यङ्गासेचनकविग्रहं विचिन्त्य ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहमिति अद्वयाहङ्कारं प्. २३) कुर्यात् । तदनु भगवतो दक्षिणे मैत्रेयं [ग्: मैत्रियं] बोधिसत्त्वं सुवर्णगौरं द्विभुजं जटामकुटधारिणं गृहीतचामरदक्षिणकरं नागकेशरपल्लवधरवामकरम् [ग्: पल्लवामर ; क्: चामरकरं] । तथा वामे लोकेश्वरं बोधिसत्त्वं शुक्लं जटामुकुटिनं [क्: जटमुकुटिं] चामरधारिदक्षिणभुजं कमलधारिवामकरम् । एतद्द्वयं भगवन्मुखमभिवीक्ष्यमाणं पश्येत् । ततः षडङ्गन्यासं कुर्यात् [ग्: कुर्वीत] । भगवतश्चक्षुषोश्चन्द्रस्थसितक्षिंकारं [क्: श्चन्द्रस्थितं] श्रोत्रयोश्चन्द्रस्थनीलजंकारं ततो [ढ्: ततो पुटे; क्; ओमित्स् ततो] नासापुटे चन्द्रस्थपीतखंकारं जिह्वायां चन्द्रस्थलोहितगंकारं ललाटे चन्द्रस्थहरितस्कंकारं स्तनान्तराले चन्द्रस्थसितसंकारं । ततो हृदि चन्द्रस्थहुंकारजवस्त्रं [क्: चन्द्रहुकार] तद्वरटकेऽपि सचन्द्रहुंकारं कण्ठे चन्द्रमण्डले [क्: चन्द्रमरक्त] आःकारजपद्मे चन्द्रस्थाअःकारमिति [क्: चन्द्र आः] वाग्विशुद्धिभावना । शिरसि चन्द्रे सितओंकारजाष्टारचक्रे चन्द्रस्थओंकारमिति कायविशुद्धिभावना । नाभेरूर्ध्वं चन्द्रस्थसवज्रहुंकारमिति चित्तविशुद्धिभावनेति । ततो हृद्बीजसमाकृष्टज्ञानसत्त्वमर्घ्यपाद्यादिनानाविध##- सहैकीकृत्य ओं समयस्त्वं समयस्त्वं समयमहं ओं आः हुं इति मन्त्रेणाद्वयाहङ्कारमुत्पादयेत् । ततो भावनाखिन्नो [ग्: खीनो] मन्त्रं जपेत् । ओं आः वज्र हुं स्वाहा । ।। इति वज्रासनसाधनं समाप्तम् ।। प्. २४) ५. नमो वज्रासनाय । आदौ मुखादिशुद्धिं विधाय स्वहृद्यकारपरिणतचन्द्रे पीतहुंकारं पश्येत् । तत्किरणैराकृष्य गुरुबुद्धादीन् पूजयेत् । ततोऽपि पापदेशनादिकं विधाय शून्यतां चामुखीकृत्य तन्मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । ततः पूर्वप्रणिधानसंचोदनया [क्, ढ्: चोदना] रूपकायमभिनिर्मापयेत् सत्त्वार्थविधये । शशिम.डलमध्ये पीतहुंकारं पश्येत् अकारादिसितषोडशस्वरवेष्टितम् [ढ्: सित द्रोप्पेद् इन्] ततोऽपि बहिः सितककारादिवर्णसमूहैर्वेष्टितं [क्: सहस्रे] तत्सकलपरिणतं शशिमण्डलमकलङ्कमवलोक्य सव्यकारेण भूस्पर्शमुद्रं उत्सङ्गस्थितावसव्यहस्तं काषायवस्त्रावगुण्ठनं नीलगौररक्तश्यामचतुर्मारोपरि [ग्; द्रोप्स् गौर बोधिसत्त्वं] विश्वपद्मवज्रावस्थितं शान्तं लक्षणव्यञ्जनेनान्वितगात्रम् । तस्य भगवतो दक्षिणे मैत्रेयबोधिसत्त्वं गौरं द्विभुजं जटामुकुटिनं [क्: मुकुटिनं] सव्यकरेण चामररत्नधारिणं अवसव्येन नागकेशरपुष्पच्छटाधारिणम् [क्: च्छत्र] । तथा वामतो लोकेश्वरं शुक्लं दक्षिणकरेण चामरधरं वामकरेण [क्: द्रोप्स् वामकरेण कमलधरं] कमलधरम् । भगवन्मुखावलोकनपरौ च तौ भावयेत् । ततः षडङ्गन्यासं कुर्यात् । भगवतश्चक्षुषोश्चन्द्रस्थितशुक्लक्षिंकारं [क्: स्थितश्चक्र] श्रोत्रयोः शशिमण्डलावस्थितं जंकारं नीलं नासापुटे प्. २५) चन्द्रस्थपीतखंकारं जिह्वायां चन्द्रस्थं रक्तगंकारं [ग्: शंकारं] ललाटे चन्द्रस्थं श्यामस्कंकारं स्तनमध्ये चन्द्रस्थशुक्लसंकारं चिन्तयेत् । तदनु ज्ञानसत्त्वभावनां कृत्वा शिरसि चन्द्रमण्डलोपरि ओंकारजं सितमष्टारचक्रं तदुपरि चन्द्रस्थं ओंकारं कण्ठे चन्द्रोपरि आःकारजमष्टदलपद्मं [क्, ढ्: आकारं] तन्मध्ये चन्द्रस्थं आःकारं [क्: आकारं] हृदि चन्द्रस्थहुंकारजं वज्रं स्वबीजगर्भं कायवाक्चित्तविशुद्ध्या च एतदेवं [क्: एवत्रयं] भावयेत् । इति भगवन्तमाखेदं यावद् भावयित्वा मन्त्रं जपेत् । तत्रैष मन्त्रः । ओं आः वज्र [क्: वज्रसत्त्व] हुं स्वाहा । ।। इति वज्रासनसाधनं समाप्तम् ।। प्. २६) ६. आर्यषडक्षरोमहाविद्यायै नमः [क्, ब्: थिस् नमस्कार इस् गिवेन् ओन्ल्य इन्] । आदौ तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः मुखशौचादिकं कृत्वा स्वहृदि [क्, ब्: अन्द् ख्: स्वहृदि पुरतो इस् द्रोप्पेद् इन्] चन्द्रस्थसितह्रीःकारविनिर्गतरश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् पुरतो बुद्धादीन् [क्, ढ्, ग्: बुद्धादीन् द्रोप्पेद् इन्] दृष्ट्वा सम्पूज्य त्रिशरणगमनादिकं [क्: शरणादिकं] कुर्याद् रत्नत्रयं मे [क्: त्रयशरण] शरणमित्यादिना । यावन्तः सत्त्वाः सत्त्वसंग्रहेन संगृहीताः अण्डजा वा जरायुजा वा संस्वेदजा [क्: स्वस्व] वा औपपादुका वा रूपिणो वा अरूपिणो वा संज्ञिनो वा असंज्ञिनो वा नैवसंज्ञानासंज्ञिनो वा यावत् [ढ्: यावान्] कश्चित् सत्त्वधातुः प्रज्ञप्यमानः प्रज्ञप्य ते [ढ्, ग्: ते द्रोप्पेद् इन्] सर्वे मया अनुपधिशेषनिर्वाणधातौ [क्: अनुपविशेषेण] प्रतिष्ठापयितव्या इति । ततः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं इति वारत्रयमुच्चारयेत् [क्, ब्: चार्य] । तदनु शून्यतां मुहूर्त्तमालम्बयेत् [क्, ब्: मुहूर्तमात्रं ध्यात्वा] । तदनन्तरं [क्, ब्: तदनु] स्वहृदये [क्, ख्, ढ्, ग्: हृदये] सितपद्मोपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि सितह्रीःकारं ततो निश्चरदनेकरश्मिशतसहस्रं [क्, ब्: ततोऽनेक] ध्यात्वा तेन सर्वसत्त्वानामशेषानादिकालसञ्चितं [क्, ख्, ढ्, ग्: तेनाशेषा ; क्: अन्वित] रागादिक्लेशसमूहं सत्त्वानां विशोध्यन्ते [क्, ख्: विशोध्य तत्] । तत् प्. २७) पुनस्तत्रैव प्रवेशयेत् [क्: प्रवेशस्तत्] । तत्पपरिणतमात्मानं लोकेश्वररूपं सर्वालङ्कारभूषितं शुक्लवर्णं चतुर्भुजंन् वामतः पद्मधरं दक्षिणतो अक्षसूत्रधरं अपराभ्यां हस्ताभ्यां हृदि संपुटाञ्जलिस्थितं ध्यायात् [क्, ब्: ध्यायात् ओमित्तेद् इन्] । दक्षिणे मणिधरं तद्वद्वर्णभुजान्वितं [क्: त्द्वर्ण, ढ्: तत्तद्वर्ण] पद्मान्तरोपरिस्थं वामे तथैव अपरपद्मस्थां [क्: पद्मस्था] षडक्षरीं महाविद्याम् । ततः ओं महासुख वज्रसत्त्व जः हुं वं होः [क्: हाः] सुरतस्त्वं अललललहोः अः अः अः अः इत्यधिष्ठानमन्त्रराजमुच्चारयेत् [क्, ब्: मन्त्रमु] । एवं ध्यात्वा [क्, ब्: ध्यानं कृत्वा] ततो लोकेश्वरात्महृदयचन्द्रमण्डलादक्षसूत्राकारं [क्, ढ्: हृदये] शुक्लवर्णं मुखेन निर्गत्य नाभौ प्रविशन्तं चक्रभ्रमणयोगेन [क्: भ्रम] इमं [क्, ग्: इयं, क्, ब्: इदं] मन्त्रराजं सर्वबुद्धहृदयचिन्तामणिकल्पं पश्येदनिमित्तयोगेन । ततो जपं कृत्वा भ्रमणप्रवेशनादिकं [क्: भ्रमणावेगेना, ख्, ढ्: भ्रमणावेशना] प्राप्याचिरेणैव [क्: प्राप्यादि] कालेन श्राद्धः कृपावान् [क्: क्रिया] गुरुभक्तो योगी सिध्यति । ओं मणिपद्मे हुं इति [क्, ढ्, ग्: इति द्रोप्पेद् इन्] जापमन्त्रः । तत उत्थानकाले इमं मन्त्रराजमुच्चार्योतिष्ठेत् [क्: मुच्चाचयेति] । ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय [क्: पालयन्] वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ [क्: सत्त्वो तेनो] दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव प्. २८) सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः [क्, ढ्: हो] भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । एवमुक्ता यथामुखं विहरेदिति । ।। आर्यषडक्षरीमहाविद्यासाधनं समाप्तम् ।। ७. पद्मकुलोद्भवं नाथं सर्वज्ञकृतमौलिनम् । प्रणम्य साधनं [ग्: सालं] वक्ष्ये सर्वरोगविनाशनम् ।। प्रथमं तावदाचार्यानुगता [क्: चार्यान् गता] सिद्धिः - तस्माच्च [ठे मेत्रे इन् बोथ् थेसे श्लोकस् इस् fऔल्त्य] सर्वभावेन गुरुं पूजयेद् यत्नतः । गुरुणा परितुष्टेन [क्: परितुष्टो न] कर्मसिद्धिः प्रजायते ।। मण्डलप्रविष्टस्य सिद्धिरनुज्ञाता च सर्वथा । स्वसमयसम्बरं रक्षयन् सिध्यते ध्रुवम् ।। मुखशौचादिपूर्वकं देवगृहे पटादिगतभट्टारकमवतार्य स्वहृदये आद्यक्षरेण [क्: आद्याद्य] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि अष्टमस्य चतुर्थकं बीजं सप्तमद्वितीयेनासनं [क्, ग्: द्वितीय ना] प्रथमचतुर्थेन मण्डितं षोडशेन संयुक्तं शुक्लवर्णं मनोरमं ततो विश्वरश्मीन्निश्चार्य तै रश्मिभिर्निष्पन्नान् गुरून् सबुद्धमूर्तीन् दृष्ट्वा पूजयित्वा अभिवन्द्य चानेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं ततो - प्. २९) रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् [क्: मोघं] । अनुमोदे [क्: मोद्य] जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। आबोधेः शरणंन् यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । बोधौ चित्तं करोम्येष स्वपरार्थप्रसिद्धये ।। उत्पादयामि [ईन् अ इन्स्तेअद् ओf थेसे त्wओ लिनेस् wए हवे उत्पादं यामी अङ्ग । ईन् थे समे श्लोक ढ् रेअद्स् अहं इन्स्तेअद् ओf बहु] परमं वरबोधिचित्तं निमन्त्रयामि बहुसर्वसत्त्वान् । इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। इति । प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् अनेन मन्त्रेण । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । बीजं मायोपमाकारं [ढ्: अद्द्स् विचिन्त्य अfतेर् मायोपमाकारं] त्रिधातुकमशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि [क्: माया ति] सर्वतः । न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इत्यधिमुच्य । ततोऽनादिकालीनमसत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावमधिमुञ्चेत् [क्: मुचेत्] । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं पद्मं तस्योपरि ह्रीःकारं तत्सर्वं [ग्: तसव] निष्पन्ने सति श्रीमल्लोकनाथं [क्: धीमन्] वज्रपद्मगर्भचन्द्रस्थं वज्रपर्यङ्कं शशिप्रभं कुन्देन्दुवर्णमुज्ज्वलं जटामकुटधरं शान्तं अमिताभकृतशेखरं [क्: कृशेष्वरं] व्याघ्रचर्मनिवसनं चतुर्भुजं नानालङ्कारभूषितं दक्षिणेकंरे पद्ममणिविभूषितं द्वौ हस्तौ संयुक्तौ सर्वराजेन्द्रमुद्रा हृदि संस्थितं ततोऽहङ्कारं कुर्यात् अहमेव लोकेश्वर इति । ततो ज्ञानसत्त्वमाकृष्य यथोपदेशतः स्वमन्त्रेणार्घ्यपाद्यादिकं दद्यात् । समाजमुद्रया एकीकृत्यानेन मन्त्रेण सह विन्यसेत् । ओं सुरतवज्र अललललहोः समयस्त्वं समयस्त्वं समयमहम् । यथोपदेशतो अभिषेककवचपट्टबन्धाधिमोक्षणसमतालपूजास्तुतिं च कृत्वा भावनापूर्वकं जपं कुर्यात् । स्वहृदि [स्वहृदिन्द्रो] चन्द्रोपरि षडक्षरं प्रदीपमालामिव गृहान्तरद्योतिनीं पश्येत् । मन्त्रः [क्: मन्त्रः द्रोप्पेद् इन्] ओं मणिपद्मे हुं मणिपद्मे हुं । अक्षरलक्षं जपेत् । ततो द्वितीयतृतीयेन विगतकल्मषो भगवति पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिद्ध्यति । तत उत्थातुकामोऽर्घ्यादिकं [क्: तुमामा] दत्त्वा विशिष्टाहङ्कारेण विहरेत् । चतुःसन्ध्यं जपित्वा कुशलमूलं परिणम्याभिप्रेतसिद्धये [क्: णम्याभिज] अर्द्धरात्रौ [क्: टूर्द्ध्वरात्रौ] ज्ञानसत्त्वं विसर्ज्ज्य [क्: विसृक्ष्य] शताक्षरं चोच्चार्य कायवाक्चित्तरक्षां च कृत्वा यथासुखं विहरेदिति । यदि रोगादि नाशयितुं इच्छति तदा यथोपदेशतः [क्: यथोग्र] पुष्यनक्षत्रेणापतितगोमयेन भट्टारकस्याग्रतश्चतुरस्रं मण्डलकं कुर्यात् । अभिप्रेतषडक्षरविदर्भितमष्टोत्तरशतं [क्: मष्टाक्षर] जपेत् । षण्मासेन सिध्यति न संशय [क्: वशंसय, ग्: शताय] इति । ।। कारण्डव्यूहाम्नायेन रचितं साधनं समापतम् ।। प्. ३१) ८. पूर्वविधानेन चन्द्रमण्डलं सप्ततृतीयकं बीजं त्रयोदशाक्रान्तं इन्दुबिन्दुविभूषितं तेनैव निष्पन्नं श्रीमल्लोकनाथं जटामकुटधरं शान्तं चन्द्रांशुमिव निर्मलं सर्वालङ्कारभूषितं वामेन पद्मधरं दक्षिणे वरदं पद्मचन्द्रासनस्थं भावयेत् । हस्तद्वयेन मुष्टिं कृत्वा मध्यमपद्मसंकोचमिव [मध्यसं] अनया मुद्रया मुद्रयेत् । ततो जापं कुर्यात् ओं मणिपद्मे हुंं । अक्षरलक्षेण विगतकल्मषो भवति द्वितीये तृतीये स्वप्नानि [क्: त्वप्राणि] पश्यति पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिध्यति । ।। श्रीमल्लोकनाथसाधनं समाप्तम् ।। ९. ह्रीःकारज्ञाननिष्पन्नो हालाहलो [क्: हलाहलो] महद्वपुः [ग्: महावपुः] । त्रिनेत्रं त्रिमुखं चैव जटामकुटमण्डितम् ।। अर्द्धचन्द्रधरं देवं कपालकृतशेखरम् । जिनबिम्बजटान्तःस्थं सर्वाभरणभूषितम् ।। सितारविन्दनिर्भासं शृङ्गारादिरसान्वितम् । षड्भुजं हसितं [क्: सहितं] वक्त्रं व्याघ्रचर्मसुवाससम् [ग्: चर्माशसवासनं] ।। प्. ३२) दक्षिणे करे वरदं द्वितीये चाक्षमालिकम् [क्: मालिकां] । तृतीये शरनर्त्तनं वामे पद्मविभूषितम् ।। द्वितीये कुचधरं चैव तृतीये धनुरेव च । दक्षिणे त्रिशूलं चैव [क्: लञ्चै, क्: जन्तु] सर्पेण परिवेष्टितम् ।। वामे पूर्णकपालं तु पुष्पैर्नानासुगन्धिभिः । रक्तपद्मस्थितं चैव ललिताक्षेपसंस्थितम् [क्: ताक्षय] ।। रत्नाचलगुहान्तःस्थं भावयेद् योगचिन्तकः । स्फुरद्बुद्धमयैर्बिम्बैः [क्: मयोत्बम्बै] विविधैः प्रातिहार्यकैः ।। सर्वाहारं तु भुञ्जानो निर्विकल्पसमाधिना । अन्तर्जल्पो जपेन्मन्त्रान् भावयेत् क्रमयोगतः । क्षिप्रं च प्राप्यते बोधिरनुत्तरसुखावहा [क्: सुखामहा] ।। ।। सर्वकामप्रसाधनहालाहलपरितोषणवज्रा [क्: परितो वन] नाम समाधिः ।। प्. ३३) १०. हृच्चन्द्रे न्यस्य [क्: जीःकारं] ह्रीःकारं धर्मनैरात्म्यभावनम् । कृत्वा संस्फार्य [क्, ढ्: संस्थार्य] तस्माच्च रक्तरश्मीन् नभःसमान् ।। तैश्च लोकेश्वराकारं जगत् स्थावरजङ्गमम् । कृत्वा सम्बोधिसत्त्वार्थं जातं हृदि प्रवेश्य च ।। तं ह्रीःकारं परावृत्य झटिति ज्ञानयोगतः । तं सितं रक्तवर्णं तु पद्मरागसमद्युतिम् [ग्: मयं] ।। पञ्चबुद्धमकुटधरं [क्, ढ्: मुकुटं] हर्षेणोत्फुल्ललोचनम् [ढ्: हर्षोत्फुल्ललोचनं । क्: हर्षोत्फुल्लवनं] । वामतो स्पर्द्धया नालं धृत्वा षोडशपत्रकम् [ढ्: यन्त्रकं] ।। पद्मं विकाशयन्तं च हृदि दक्षिणपाणिना । मयूरोपरि मध्यस्थे निषणं चन्द्रमण्डले ।। सत्त्वपर्यङ्कमाभुज्य [क्: मातुष्य] सशृङ्गाररसोत्सवम् [क्: ससृक्सार] । चैत्यान्तःस्थमहाकर्म कूटागारविहारिणम् । भावयेद् वज्रधर्माग्र्यं [क्: धर्मग्रः] नित्यं बोधिमवाप्नुयात् ।। भावनाखिन्नो हृच्चन्द्रे न्यस्य मालामिवाविक्षिप्तचित्तो जपेत् । तत्रायं जप्यो मन्त्रः ओं वज्रधर्म ह्रीः । ।। साधनोपायिका संक्षिप्ता वज्रधर्मस्य ।। प्. २४) ११. नमः षडक्षरीलोकेश्वराय । सम्यक् परहितोद्युक्तमनसाऽऽलम्ब्य [क्, ग्: संरहि] देहिनाम् । निःशेषदुःखोपशमं सत्सुखे च प्रतिष्ठितम् ।। तन्मना हृदि सञ्चिन्त्य भावयेच्छुभ्रदीधितिम् । तत्प्रभाभिः [क्: प्रभातिस्फुरती] स्फुरन्तीभिस्तनुं [क्: समव] स्वामवभासयेत् ।। विश्रम्य विधिवन्मन्त्री संहृत्य सद्वितर्क्कितः । स्फुटमुच्चारयेन्मन्त्रं श्वेतदीध्हितिभास्वरम् ।। स्वनाभिमण्डलेनैवं [क्, ख्, ढ्: लेनैनं] प्रवेश्य हृदि संहरेत् । इति कुर्वन् त्रिधा ध्यायात् कायवाक्चित्तशोधनम् ।। तत्र स्वदेहसंस्थेन कायादेः शुद्धिमात्मनः । बहिर्गतेन मन्त्रेण प्राणिनां तु [क्: प्राणिनात्र विचि; ढ्: प्राणिना भुवि] विचिन्तयेत् ।। दृष्टोच्चारितमन्त्रोत्थं [ग्: मन्त्रौर्थे] पुरतो देवतात्रयम् । मन्त्रोच्चारणसंहारक्रमात् प्रत्येकमाचरेत् ।। विचित्रपूजानिर्माणं तन्निष्पादनमेव [ख्, ढ्: तन्निर्यातन] च । परिपूरिं ततः शुद्धिमिष्टार्थे परिणामनाम् ।। मन्त्रजापं ततः कुर्यात् विधिनाऽन्ते जपस्य तु । पूजादि पूर्ववत् कृत्वा देवतां हृदि संहरेत् ।। समाधिप्रतिलम्भादौ चतुःसन्ध्यमिमं विधिम् । कुर्वन् लक्षं जपेन्मन्त्री विजनेषु गृहादिषु ।। प्. ३५) श्वासचिन्तां विना [क्: श्वासनिन्तीपिना] कार्यो जापस्फुरणसंस्कृतैः [क्: स्फुरणस्कृतैः] । पापक्षयादौ सर्वत्र चतुरस्रं च मण्डलम् ।। कारयित्वा पटाद्यस्य पुरो ध्यात्वाथवा विभुम् । मण्डलार्चनमर्चां [क्: मर्थाम्बा, ग्: मर्वाम्बा] वा कृत्वा कुर्यादमून् विधीन् ।। तत्रायं देवताकारोपदेशः - पर्यङ्किनं सितं साक्षमालाब्जं [क्: मालाजं, ग्: मनोब्जं] सम्पुटाञ्जलिम् । दृष्ट्वा विभुं तत्प्रतिमां देवीं वीरासनाश्रिताम् ।। आर्यां तु चिन्तयेत् पीतां वामे रत्नच्छटाभृताम् [क्: च्छत्रा भृतं] । रिक्तसव्यकरां [क्, ग्: रक्त] रत्नमौलिं वीरासनानुगाम् [क्, ग्: विभुं सना] ।। ।। इत्यार्यषडक्षरीमहाविद्यालोकेश्वरभट्टारकोपदेश##- प्. ३६) १२. क्वचित् [क्: इति] षडक्षरीसाधने भगवान् समणिपुस्तकाङ्कितपद्मधरः [क्: सपुस्त] मणिधरस्तु पुस्तकरहितमणिपद्मधरः षडक्षरी तु मणिरहितपुस्तकपद्मधरा । पूजामन्त्रः [क्, ख्, ढ्, ग्: मन्त्रास्तु] ओं लोकेश्वर पुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा एवं धूपं दीपं [क्, ग्: नैवेद्यादि] इत्यादि बोद्धव्यम् । अन्यदेवतायां तत्सम्बोधनं कार्यम् । ज्ञानमण्डलाकृष्टावयं मन्त्रः ओं महासुख वज्रसत्त्व जः [क्, ग्: सत्त्वा] हुं वं होः सुरतस्त्वं अललललहोः [क्: होः द्रोप्पेद् इन्] अः [क्, ब्: अः, ग्: अः अः अः] अः अः अः ।। षडक्षरीसाधनम् १३. नमः खसर्पणाय । प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः कृतमुखशौचादिकः [क्, ब्: द्रोप्स् कृतमुख वकाशे] शुचाववकाशे [क्, ख्: काशो] स्वहृदि [क्: हृदि] अकारेण चन्द्रमण्डलं विभाव्य तदुपरि सितह्रीःकारं तद्रश्मिभिराकृष्याग्रतोऽम्बरे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वादीनानीय प्. ३७) हृद्बीजरश्मिसम्भवपूजामेघैः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारभावनां च ततः शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति [क्: ओं द्रोप्पेद् इन्] चाधितिष्ठेत् । तदनु पूर्ववत् ह्रीःकारं विभाव्य गगनकुहरे संस्फार्य [क्: संस्थार्य] संहृत्य तदुद्भूतं [क्: चात्यद्भूतं, ख्: रतदुद्भूतं] लोकेश्वरमात्मानं भावयेत् । शीतांशुकोटिप्रभं जटामकुटिनं अमिताभकृतशेखरं सर्वालङ्कारविभूषितं स्मेरमुखं [ग्: मेव] अर्द्धपर्यङ्केन [क्: पर्यकिनो] पद्मचन्द्रासनस्थं दक्षिणेन वरदं वामेन [क्, ग्: वामे पद्मं] पद्मधरम् । दक्षिणपार्श्वे आर्यतारासुधनकुमारौ वामपार्श्वे भृकुटीहयग्रीवौ । ततः शिरसि ओंकारं कण्ठे आःकारं हृदि हुंकारमिति सञ्चिन्त्य खेदपर्यन्तं यावत् तिष्ठेत् । खेदे तु मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। इत्यार्यखसर्पणलोकेश्वरसाधनम् ।। प्. ३८) १४. नमः खसर्पणाय । अभिमतफलदानोद्भासिकल्पद्रुमश्रीः [क्: दानासि, ग्: दाडासि] सुगतनयमहाध्वक्षेमकृत्सार्थवाहः [सुगततनय ; क्: महाक्षय, ग्: महार्थक्षय] । भवसमसमभावः सर्वभावस्वभावः [ग्: स्वभावः द्रोप्पेद् इन्] शमयतु जगदंहः [क्: भुजगदन्तः] सोऽयमम्भोजपाणिः [क्: मम्भोवज्र] ।। प्रातर्मुखादिसंशुद्धिं विधाय विजनालये [ग्; वये] । हृच्चन्द्रबीजकिरणैः मृदुविष्टरसंस्थितः [क्, ढ्, ग्: विस्तर] ।। स्वबीजं हृदये ध्यात्वा पूर्णेन्दुपरिभास्वरम् । संचोद्य [क्: संवाद्य] तत्करैरग्रे [क्: तत्किरणै] समानीय नभोऽङ्गणे [क्, ग्: नभोक्षणे] ।। श्रीमत्खसर्पणं [क्: खसर्जनं] नाथं गुरुबुद्धौघसत्सुतान् [क्, ढ्, ग्: तत्सुतान्] । पूजयेद् विविधैः पूजामेघैस्तद्बीजसम्भवैः । ततोऽभिवन्द्य [ग्: भिवक्ष्य] कुर्वीत पापस्य देशनादिकम् ।। यदनादिमति संसारे संसरता मया कृतमकुशलं कारितं वा क्रियमाणं वा परेणाभ्यनुमोदितं तत् सर्वं भगवतामग्रतो [क्: भगवतोऽग्रत] देशयामि । संबुद्धबुद्धपुत्रैरार्यैरन्यैश्च यत् कृतं कुशलम् । अनुमोद्य तदवशेषं सम्यक् परिणामयामि सम्बोधौ ।। प्. ३९) बुद्धं गच्छामि शरणं करुणामयमुत्तमम् [क्, ग्: मुत्तरं] । धर्मं च सर्वधर्मेण रसरूपं [क्, ग्: सर्वधर्मेण सरूपञ्च] निरञ्जनम् ।। मुदितादिभूप्रविष्टं च बोधिसत्त्वगतणं [क्: गतथा; तथा द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] तथा निवृत्तिं च कर्तुकामान् बुद्धान् परहितविधानाय [क्, ग्; परं] चिरस्थितये [क्, ग्: चिरस्तितयो] याचयामि सर्वावरणविमूलनहेतुभूतायां बोधौ चित्तमुत्पादयामि ससुतसुगतैकमार्गं [क्: ससुगतसुगमार्गञ्च, ढ्: ससतसुगतमार्गञ्च] च आशयविशुद्ध्या समाश्रितोऽस्मि । तत एकानेकवियोगादेतत् सकलमेव चलाचलं जगत् शून्यमिति विचिन्त्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति शून्यतामधितिष्ठेत् । अधिष्ठाय प्रकृतिविशुद्धाः सर्वे [क्: इमे द्रोप्पेद् इन्] इमे धर्मास्तथाहमित्यवलोक्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति पठेत् । ततो विज्ञानमात्रात्मको [क्, ढ्: मात्रात्मका] भावकः पूर्वप्रणिधिसञ्चोदितः पंकारपरिणतविऽस्ववर्णकमले अकारजं [क्, ब्: हुंकार] पूर्णशशिमण्डलममलं [क्, ग्; मण्डलं] तत्रोपरि ह्रीःकारमतिप्रभास्वरं स्फुरत्किरणसमूहव्याप्तनभःस्थलं [ढ्: स्फारत्] विभाव्य तत्परिणतं स्वबीजगर्भं [क्: स्वबीजं भगे] नालालङ्कृतं विकचकमलमवलोकयेत् [क्: विकचकनाल, ग्: विकचनाल ।] । तत एतत् सकलपरिणतमात्मानं भगवन्तं ध्यायात् हिमकरकोटिकिरणावदातं प्. ४०) देहं ऊर्ध्वजटामकुटं [क्, ख्, ढ्, ग्; ऊरु] अमिताभशेखरं [क्, ढ्, ग्: अमिताभकृत] विश्वनलिनविषणं शशिमण्डले अर्द्धपर्यङ्कनिषणं सकलालङ्कारधरविग्रहं [क्: वृतजालधर] स्मेरमुखं द्विरष्टवर्षदेशीयं [क्, ढ्: देशीयां, क्, ब्: देहं] दक्षिणे वरदकरं [क्: नवनकरं] वामकरेण सनालकमलधरं करविगलत्पीयूषधाराभ्यवहाररसिकं [ख्, ग्, ब्: लितपीयूष, क्, ग्: त्यायुषं ; क्: नासिकं] तदधः समारोपितोर्द्धमुखं महाकुक्षिमतिकृशमतिशितिवर्णं [क्, ब्: मतिशितिवर्णं द्रोप्पेद् इन्] सूचीमुखं तर्पयन्तं [क्, ग्: तर्जयन्तं] श्रीमत्पोतलकाचलोदरनिवासिनं करुणास्निग्धविलोकनं [क्, ख्, ढ्, ग्: स्निग्धावलोकनं] शृङ्गाररसपर्युपासितं अतिशान्तं नानालक्षणालङ्कृतम् । तस्य पुरतस्तारा दक्षिणपार्श्वे सुधनकुमारः । तत्र तारा श्यामा [क्, ब्: श्यामवर्णा] वामकरविधृतं सनालमुत्पलं दक्षिणकरेण विकाशयन्ती [क्: ओमित्स् क्रुचभारा । सुधन, ग्: कुचतारा] नानालङ्कारवती अभिनवयौवनोद्भिन्नकुचभारा । सुधनकुमारश्च कृताञ्जलिपुटः कनकावभासिद्युतिः [क्, ब्: भासद्यतिः] कुमाररूपधारी [क्: माररूप] वामकक्षविन्यस्तपुस्तकः सकलालङ्कारवान् । पश्चिमे भृकुटी हयग्रीव उत्तरे । तत्र भृकुटी चतुर्भुजा हेमप्रभा जटाकपालिनी [क्: जकलपिणी] वामे त्रिदण्डीकमन्डलुधारिहस्ता दक्षिणे वन्दनाभिनयाक्षसूत्रधरकरा [ढ्: बन्धना] त्रिनेत्रा । प्. ४१) हयग्रीवो रक्तवर्णः खर्वलम्बोदरः ऊर्ध्वज्वलत्पिङ्गलकेशः भुजगयज्ञोपवीती [क्: भुजत, ग्: भुजङ्ग] कपिलतरश्मश्रुश्रेणीपरिचितमुखमण्डलः रक्तवर्तुलत्रिनेत्रः [क्: वर्णल] भ्रूकुटीकुटिलभ्रूकः [क्, क्, ब्, ग्: भृकुटी] व्याघ्रचर्माम्बरः दण्डायुधः दक्षिणकरेण वन्दनाभिनयी । एते सर्व एव स्वनायकाननप्रेरितदृष्टयो यथाशोभमवस्थिताश्चिन्तनीयाः । ततः स्वहृदि शशिमण्डलोपरि ह्रीःकारं विभाव्य तस्माच्च नानाकारान् रश्मीन् संस्फार्य [क्, ग्: संस्थार्य] त्रैधातुकमापूर्य सर्वसत्त्वान् लोकेश्वरपदे [क्, ग्: पद] प्रतिष्ठाप्य तान् रश्मीन् पुनस्तत्रैव बीजाक्षरे [क्, ग्: क्षर] प्रवेशयेत् । पुनस्तत्किरणैरेव ज्ञानसत्त्वमाकृष्य समयसत्त्वेन सह क्षीरनीरयोरिव [क्: नीरयोनि] एकरूपतां [क्: रूपती] । ततः कायवाक्चित्तविशुद्ध्या यथाक्रमं शिरसि सितं ओंकारं [क्: तमोंकारं, ग्: सितमां] कण्ठे रक्तमाःकारं हृदि कृष्णहुंकारं विचिन्तयेत् । अमी चानवरतनिःसरदनन्तकिरणजालविध्वस्तनिखिलसत्त्वराशिकलुषसङ्घाता [क्: वनतु ; ग्: ज्ञान ; क्, ढ्: विध्वस्त ; क्, ब्: संहातो, ख्: संहाता] इति भावनां यथाशक्ति स्फुटीकुर्यात् । पाटवं धारणां प्रज्ञां सौभाग्यारोग्यसम्पदम् । लभते भावनायोगात् साक्षात्कारं च [क्, ग्: करणञ्च] वीर्यवान् ।। भावनाखिन्नस्तु मन्त्रमेकाग्रचेतसा जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । अमी च वर्णाः शरदमलतारकामालिकेव प्. ४२) मलतारकामालिकेव प्रभास्वराः स्फुरदनेकरश्मयः । जपखेदात्तु [क्: जपेदातु] पुण्यं परिणमयय उत्थाय [क्: परिणामोत्थाय] यथासुखं देवताहङ्कारमुद्वहन् विहरेत् । विधाय साधनं हृद्यं [क्: गद्यं] श्रीमल्लोकेश्वरस्य यत् । मया पुण्यं समासादि तेनास्तां तत्पदं जगत् ।। ।। इति खसर्पणसाधनं समाप्तम् ।। कृतिः [क्, ब्: इति] पद्माकरमतिपादानाभ् ।। १५. नमः श्रीखसर्पणाय । इह शुभङ्करनामा उपासकः शुभकर्मकारी करुणायमानः स किल पोतलकगमनोद्यतः गच्छन् खाडीमण्डले [क्: खाती, ग्: खादी] खसर्पणनामा ग्रामोऽस्ति तत्रोषितः । तस्य तु भगवतार्यावलोकितेश्वरेण प्रत्यादेशो दत्तः । मा गच्छ त्वमिहास्मान् वैरोचनाभिसंबोधितन्त्रराजक्रमेण स्थापय तेन महान् प्. ४३) सत्त्वार्थो भविष्यति । तत्रासौ [क्: ततोलौ] भगवन्तं शीघ्रमेव कारितवान् इत्येषा श्रुतिः । तत्र भगवतः साधनाय दृष्टिसम्पत्तिः [क्: सम्पति] क्रियते । तथाहि वरं भिक्षोः शीलविपत्तिर्न पुनर्दृष्टिविपत्तिरिति अतस्तत्र तावत् क्षणिकान् [क्: कश्चिकान्] निरात्मकान् सर्वधर्मान् व्यवलोक्य व्यपगतसकलविकल्पः कृपाशयोऽहो बत अमी सत्त्वाः क्लेशकर्मादिभिरुपद्रुताः ततो जातिजरामरणदुःखैरतीव पीड्यमानाः सन्तोऽनेकप्रकारदुःखमनुभवन्ति । ततोऽहं लोकेश्वरो भूत्वा तेषां दुःखाद्यपनयामि सर्वज्ञज्ञाने प्रतिष्ठापयामि । इत्येवं प्रतिज्ञाशयं कृत्वा स्वहृदि पंकारजसहस्रदलपद्मवरटकमध्ये अकारजं चन्द्रमण्डलोपरि आः तां [क्: त्रां] सुं [क्: सं] भृं हं इति पञ्चबीजानि विन्यस्य एतद्रश्मिमालाभिः सञ्चोद्यानीय तान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् गगनतले पुरोवर्त्तिनः कृत्वा वन्दनापूजापापदेशनाचिशरणगमनादिसप्तविधां [क्: ओमित्स् त्रिशरणगमना] पूजामेकादशविधां वा कृत्वा मैत्रीकरुणादिचतुर्ब्रह्मविहारभावनां [क्: विहारी] कुर्यात् । ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्युच्चार्य शून्यताबोधिं कृत्वा भगवानवलोकितेश्वरो योगात्मना भूयते । स च शरत्काण्डगौरः जटामकुटी शिरसि अमिताभधारी सर्वालङ्कारभूषितः रत्नसिंहासनोपरि सहस्रदलपद्मस्थः ललिताक्षेपः [क्: ललिताक्षयः] द्विभुजैकमुखः वामेन प्. ४४) पद्मधारी दक्षिणेनामृतधारास्रवद्वरदः [क्: द्रोप्स् धारा] सत्त्वपर्यङ्कासीनः । अग्रतस्तारा कनकश्यामवर्णा [क्: वर्णाः] उन्नतपीनपयोधरा सर्वालङ्कारभूषिता उत्पलकलिकासन्नकरद्वयार्पितनेत्रा [ग्: त्रिनेत्रा] । तदनु सुधनकुमारः कनकोज्ज्वलः रत्नाभरणो [क्: वस्ताभरणो] रत्नमकुटी वामकक्षावसक्तकमलिकः [क्, ग्: सक्तमलिकः] कृताञ्जलिपुटः । तदनु भृकुटीजटामकुटिनी मूर्ध्नि चैत्यालङ्कृता कनकोज्ज्वला रक्तवस्त्रपरिधाना दक्षिणहस्तेन नमस्कारं कुर्वाणा अपरेणाक्षमालाधरा वामकराभ्यां त्रिदण्डीकमण्डलुव्यग्रा । तदनु हयग्रीवो ज्वलद्भासुरः पिङ्गलोर्द्ध्वकेशः नागाभरणो [क्, ढ्: नाना] रक्तवर्णः लम्बोदरो व्याघ्रचर्माम्बरः दण्डहस्तः । एवं पञ्चात्मको भगवान् भावनीयः सपरिवारः पूजयितव्योऽप्येवंविधः । ततः कृतमण्डले तत्रादौ मण्डलं कृत्वा रक्षां कुर्यात् । ओं मणिधरि वज्रिणि रक्ष रक्ष मां हुं फट् स्वाहा । ओं वज्ररेखे [क्: रेख] हुं मण्डलमन्त्रः । ओं आगच्छ भगवन् मण्डलकसिंहासने ओं आः इति मन्त्रकृतोऽध्येषणायां [क्: ध्येयना] कृतमण्डलमध्यसिंहासनोपरि सहस्रदलपद्मस्थं पञ्चात्मकं पूजयेदिति । तत्र पूजामन्त्राः - ओं वज्रपुष्पे हुं । ओं वज्रधूपे हुं । ओं वज्रगन्धे हुं । ओं वज्रालोके [क्, ग्: वज्रगन्धे] हुं । ओं वज्राहारे हुं । इति संपूज्य संस्तुत्य मन्त्रजापं कुर्यात् । ओं सर्वतथागतपूजामेघप्रसरसमूहे हुं । पूजाधिष्ठानमन्त्रः प्. ४५) ओं [क्: ओं आं त्रां तृं हुं फट् स्वाहा] आः तां सुं भृं हं फट् फट् स्वाहा । ओं सर्वतथागतसुललितनमितैर्नमामि भगवन्तं जः हुं वं होः प्रतीच्छ कुसुमाञ्जलिं [क्: माञ्जलिन्मथ] नाथ होः इति वन्दनामन्त्रः । ओं मुः स्वाहा इति विसर्जनमन्त्रः । ओं ख ख खाहि खाहि [क्: खाहिहि] गृह्ण गृह्ण गृह्णन्तु सार्वभौतिका इमं बलिं स्वाहा इति बलिमन्त्रः । अथ पूजारम्भकाले एवमुच्चार्य चित्तं शोधनीयं यत् सर्वदुश्चरितेभ्यो विरतिं करोमि [क्: ङ्करोषि] सर्वबुद्धबोधिसत्त्वशिक्षां शिक्षिष्ये [क्: शिष्ये] यावत् पूजाविधिं न समर्थयामि [क्: समन्धयामि, ढ्: समन्धयामि] । यद्येवं न क्रियते तदा रागजं द्वेषजं मोहजं कुशलमूलं स्यात् । इह सर्व एव सत्त्वा [क्: सर्वत्वा] रागद्वेषमोहाशयाः । तथाहि रागजकुशलमूलेन [क्: रागकु] नन्दोपनन्दौ नागराजानौ द्वेषजेन रावणः [क्: रागेण ग्: रमणाः] मोहजेन वैश्रवणो यक्षो भूतः । इत्यतो रागद्वेषमोहादीन् परिहृत्य चित्तविशुद्ध्या [क्: चित्तशुद्ध्या] करुणामयचित्तेन सर्वाण्येव दानादिकुशलमूलानि कर्तव्यानि । ।। इति खसर्पणसाधनं समाप्तम् ।। प्. ४६) १६. नमः [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् क्, ब्. सेए fओल्. २८] खसर्पणाय । प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः स्वहृदि अकारेण चन्द्रमण्डलं ततः ह्रीःकारं सितवर्णं तदुद्भूतसितरश्मिब्भिरग्रतोऽम्बरे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् पश्येत् । तान स्वहृद्बीजरश्मिभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कुर्यात् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति अधिष्ठयेत् । आत्मानं शून्यतायां व्यवलोक्य पूर्वोक्तह्रीःकारेण स्फुरणसंहरणक्रमेण लोकेश्वररूपमात्मानं भावयेत् सर्वाङ्गसितवर्णं जटामुकुटमण्डितम् अमिताभकृतशेखरं सर्वाभरणभूषितं अर्द्धपर्यङ्किनं दक्षिणे वरदहस्तं वामे पद्मधरं पद्मचन्द्रासनस्थम् । दक्षिणपार्श्वे आर्यवसुधारासुधनौ वामपार्श्वे भृकुटीहयग्रीवी । भगवतः शिरसि चन्द्रे ओं कण्ठे आः हृदि हुं एवं विभावयेत् । ध्यानात् खिन्नो योगी मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। आर्यावलोकितेश्वरखसर्पणसाधनं समाप्तमिति ।। प्. ४७) १७. नमः सिंहनादाय । द्विभुजैकमुखं शुक्लं त्रिनेत्रं सिंहवाहनम् । सिंहनादमहं वन्दे सर्वव्याधिहरं गुरुम् ।। आदौ तावन्मन्त्री मुखशुचादिकं कृत्वा मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टः शुक्ल-अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तदुपरि शुक्लहीःकारं [क्: ह्री] हृदि पश्येत् । तद्रश्मिभिस्त्रैधातुकमवभास्याकनिष्ठभुवनवर्त्तिनं सिंहनादं सर्वगुरुबुद्धबोधिसत्त्वानाकृष्य पुरत आकाशदेशे संस्थाप्य तदनु पूजापापदेशनादिकं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् विभाव्य शून्यताज्ञानवज्रस्वभावाः [क्: स्वभावात्मको] सर्वधर्माः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यनेन मन्त्रेण शून्यतामधितिष्ठेत् । ततः प्रणिधानमनुस्मृत्य [ढ्: मनुस्मृत्य, ग्: मत्रस्मृत्य] शुक्लपंकारपरिणतं कमलं [क्: ओमित्स् कमलं परिणतं] तदुपरि शुक्ल-अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तदुपरि शुक्ल-आःकारपरिणतं [क्: आ] श्वेतसिंहं तदुपरि शुक्ल-अंकारपरिणतं [ढ्: ओंकार] श्वेतपद्मं तद्वरटके शुक्लह्रीःकारं स्फुरद्रश्मिविसरं एतेत् सर्वं परिणम्य सिंहनादरूपमात्मानं पश्येत् सर्वाङ्गशुक्लं द्विभुजं एकमुखं त्रिनेत्रं जटामुकुटधरं अमिताभालङ्कृतशिरसं [क्: शिरः] महाराजलीलया स्थितं सिंहासने व्याघ्रचर्माम्बरधरं स्फुरत्पञ्चतथागतं अंसलुलितपञ्चचीरं अर्द्धचन्द्रालङ्कृतं [ढ्: चन्द्राङ्कितं] वामहस्तस्थितशुक्लपद्मोपरि सितखड्गं तत्समीपस्थितं शुक्लपद्मोपरि नानासुगन्धिकुसुमपरिपूर्णशुक्लकरोटकं प्. ४८) दक्षिणे सितपद्मोपरि सितफणिवेष्टितं सितत्रिशूलदण्डं एवंभूतं भगवन्तं ध्यात्वा ध्यानात् खिन्नो मन्त्री मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं आः सिंहनाद हुं फट् स्वाहा । विधिरत्र प्रतिमाकृतेः [क्: प्रतिमाक्षतो] पटगतस्य वा भगवतः पुरतः प्रतिमण्डलमेकवारं धारण्या । तत्रेयं धारणी - नमो रत्नत्रयाय नम आर्यवलोकितेश्वराय बोध्हिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे [क्, ग्: रेअद्स् त्रिकटे अfतेर् निकटे] कटंकटे करोटवीर्ये स्वाहा । अपतितगोमयमभिमन्त्र्य अष्टौ मण्डलकान् कुर्यात् । प्रतिमण्डलं त्रयोदश वारान् आवर्तयन् धारणीं प्रतिमण्डलामलितशेषगोमयं धारण्या [क्: न्धारणी, ढ्: धारणीं ग्: न्धारणा] सप्त वारानभिमन्त्र्य तेन व्याधिं [क्: व्यापिं] प्रलेपयेत् । सप्तमे दिवसे त्रयोदशे दिवसे एकविंशतितमे [क्: विंशतिञ्चान्त] वा पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि सिध्यन्ति [क्, ग्: सिध्यति] यदि न सिध्यन्ति [क्, ग्: सिध्यति] तदाऽहं पञ्चानन्तर्यकारी स्याम् । ।। सिंहनादसाधनं समाप्तम् ।। विधाय साधनं धन्यं यदलाभि [क्: यदचलाभिः] शुभं मया । सिंहनादस्य नाथस्य निर्व्याधि स्यात् ततो जगत् ।। ।। कृतिरियं पण्डितावधूतश्रीमदद्वयवज्रपादानाम् ।। प्. ४९) १८. नमो लोकनाथाय ।। पूर्ववत् क्रमयोगेन लोकनाथं शशिप्रभम् । ह्रीःकाराक्षरसंभूतं [क्: ह्रीःकारक्षसं] जटामुकुटमण्डितम् ।। वज्रधर्मजटान्तःस्थं अशेषरोगनाशनम् [क्, ग्: अशेषारागनागरं] । वरदं दक्षिणे हस्ते वामे पद्मधरं तथा ।। ललिताक्षेपसंस्थं तु महासौम्यं प्रभास्वरम् । वरदोत्पलकरा [क्: वलदालङ्कारा, ख्: वरदोत्पला ।] सौम्या तारा दक्षिणतः स्थिता ।। वन्दनादण्डहस्तस्तु हयग्रीवोऽथ [ग्: योवोऽर्थ] वामतः । रक्तवर्णोमहारौद्रो [ग्: रक्तर्णो] व्याघ्रचर्माम्बरप्रियः ।। तद्वरटकाष्टदले [ठे पस्सगेस् fरोम् तद्वरटकावृदले मण्डलस्यानुसारतः चन्नोत् बे fओउन्द् इन् अन्य ओथेर् रेचेन्सिओन् एxचेप्त् क् ; ड्, ध्: तद्वाक्यावृदले] पद्मे मैत्रेयादिं च विन्यसेत् । मैत्रेयः पीतवर्णश्च नागपुष्पवरप्रदः । क्षितिगर्भः श्यामवर्णः काशं चाभयं तथा ।। वज्रपाणिश्च शुक्लाभो वज्रहस्तो वरप्रदः । खगर्भो नभःश्यामाभो [ड्, ध्: नश्यामाभो] चिन्तामणिवरप्रदः ।। मञ्जुघोषः कनकाभः खड्गपुस्तकधारकःरिणः । गगनगञ्जो [ड्, ध्: गगनगजा] रक्तवर्णो नीलोत्पलवरप्रदः ।। प्. ५०) विष्कम्भी तु क्षारवर्णो रत्नोत्तमवरप्रदः । समन्तभद्रः पीताभो रत्नोत्पलवरप्रदः ।। धूपादिचतुर्देवी च वज्राङ्कुश्यादिद्वारगाः [ड्, ध्: वज्रीकुशादि] । वर्णायुधे यथापूर्वं मण्डलस्यानुसारतः ।। एवंविधैः समायुक्तं लोकनाथं प्रभावयेत् । सर्वक्लेशमलातीतो भवेत् पूर्णमनोरथः ।। अत्र मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। इति लोकनाथसाधनं समाप्तम् ।। १९. लोंबीजात् [क्, ग्: लां] सर्वं पूर्ववद् विधाय शुद्धिपर्यन्तं ततो लों [क्, ग्: लां] परिणम्य लोकनाथं चन्द्रप्रभं सर्वाभरणोज्ज्वलं जटाकुमुटिनं पद्मचन्द्रोपरि पर्यङ्किनं वामे पद्मधरं दक्षिणे वरदं चिन्तयेत् । समयमुद्रा । मुष्टिद्वयं बद्ध्वा मध्याङ्गुल्यौ पद्मसंकोचाकारेण [क्: सकाचाका] योजयेत् । ओं मणिपद्मे हुं मन्त्रं जपेत् । ।। लोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। प्. ५१) २०. नमः सिंहनादाय प्रथमं मुखशौचादिकं कृत्वा सुखासनस्थो योगी स्वहृदि सूर्यमण्डले आःकारं दृष्ट्वा पुरतो गुरुबुद्धादीनानीय पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततः शून्यतामामुखीकृत्याधिष्ठाय च प्रणिधिमनुस्मरेत् । ततः अकारपरिणतं [क्: आकार ; क्: हस् हुंकारं तत्परिणतं अfतेर् थिस्] चन्द्रं तस्योपरि ओंकारपरिणतं रक्तपद्मं तदुपरि आःकारपरिणतं श्वेतसिंहं तस्योपरि चन्द्रे ह्रीःकारसम्भवं सिंहनादभट्टारकं श्वेतं जटामकुटिनं त्रिनेत्रं द्विभुजं तपस्विवेशधरं महाराजलीलया स्थितं वामहस्तादुत्थितपद्मोपरि ज्वलदूर्ध्वखड्गं दक्षिणे सितत्रिशूलं सितफणिवेष्टितं वामे नानासुगन्धिपुष्पैः पूर्णं श्वेतकपालं अमिताभमुकुटिनं स्फुरत्पञ्चतथागतं [क्, ग्: स्फरयेत्] महानिर्माणरूपिणं ध्यायात् । जपमन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् । ।। इति सिंहनादसाधनम् ।। प्. ५२) २१. नमो रत्नत्रयाय । नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे कटंकटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा । एषा भगवत आर्यावलोकितेश्वरस्य पुरतः प्रत्यूषे अपतितगोमयेनाष्टौ म.डलकान् कृत्वा प्रतिमण्डलं त्रयोदश वारानुच्चारयितव्या । ततः सप्त वारान् गोमयशेषमभिमन्त्र्य व्याधिमुपलेपयेत् सर्वव्याधीनुपशमयति । यदि सप्तमे दिवसे त्रयोदशे वा एकविंशतितमे वा [क्, ढ्: वा ओमित्तेद्] दिवसे पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि न सिध्यन्ति [क्: सिध्यति] तदा अहं [क्, ढ्: अहं द्रोप्पेद् इन्] पञ्चानन्तर्यकारी स्यामिति । ।। सिंहनादानाम धारणी समाप्ता ।। प्. ५३) २२. नमः सिंहनादाय [क्, ब्: थिस् नमस्कार इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन्] । प्रथमं तावन्मन्त्री मुखशौचादिकं कृत्वा मृदुविष्टरे [क्, ढ्, ग्: मृदुविवृरे उपविश्य नोत् तोबे fओउन्द् इन्] उपविश्य सुखासनस्थः स्वहृदि चन्द्रमण्डले सितह्रीःकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिसमाकृष्टान् पुरतो गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् ध्यायात् । तदनु पूजापापदेशनादिकं कृत्वा शून्यतां विभाव्य ओं [ईन्स्तेअद् ओf थे मन्त्र ओं शून्यता एत्च्. क्, ब्: हस् स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं] शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यनेनाधितिठेत् । ततो [क्, ब्: पश्चात्] झटिति पंकारपरिणतं रक्तपद्मं तदुपरिसिंकारपरिणतं [क्: तदुपरिणतं] श्वेतसिंहं तस्योपरि चन्द्रे ह्रीःकारसम्भवं सिंहनादलोकेश्वररूपमात्मानं ध्यायात् शुक्लममिताभजटामुकुटिनं त्रिनेत्रं द्विभुजं तपस्विवेशधरं महाराजलीलया स्थितं वामहस्तादुत्थितपद्मोपरि [क्: दुत्थितपरि] ज्वलत्खड्गं दक्षिणे सितत्रिशूलं सितफणिवेष्टितं वामे नानासुगन्धिपुष्पैः पूर्णं श्वेतकपालं स्फुरत्पञ्चतथागतं [क्, ब्: तथागताः] महानिर्माणरूपिणं [क्, ब्: रूपं ग्: रूपितां] ध्यायात् इति । जपमन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् [क्, ब्: अद्द्स् स्वाहा अfतेर् फट्] । ।। सिम्हनादसाधनं समाप्तम् [थिस् चोलोफोन् इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् अन्य ओथेर् ड्, ध्: एxचेप्त् क्, ब्] ।। प्. ५४) २३. तदनन्तरं धारणी भवति । नमो रत्नत्रयाय नम आर्यवलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे कटंकटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा । अयं मन्त्रोपचारः [ग्: अत्रोप] भगवतोऽग्रतः प्रत्यूषे अपतितगोमयेनाष्टौ मण्डलकान् कृत्वा प्रतिमण्डलके [क्, ब्: मण्डले] त्रयोदश वारानुच्चारयेत् । गोमयशेषं सप्ताभिमन्त्र्य व्याधिमुपलेपयेत् [क्: व्याधिमूलेपययेत्] सर्वव्याधीनुपशमयति । यदि सप्तमे दिवसे त्रयोदशे दिवसे एकविंशतितमे [क्, ग्: विंशतिमे] वा दिवसे पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि न सिध्यत्ययं तदाऽहमेव पञ्चानन्तर्यकारी भविष्यामि । ।। सिंहनादधारणी समाप्ता ।। २४. नमः खसर्पणाय । नत्वा खसर्पणं नाथं नाथभूतं च दुःखिनाम् । संक्षिप्तात् विस्तरं किञ्चित् साधनं तस्य लिख्यते ।। प्रथमं तावन्मन्त्री पाणिपादादिकं वारिणा प्रक्षाल्य परमशुचिर्भूत्वा विजनगिरि गुहायां स्थाने शुचौ वा क्वचित् चित्तानुकूले मृदुविष्टरामलोपविष्टः स्वहृदि प्रथमस्वरपरिणतं निर्दोषदोषाकरमण्डलमालोक्य चेतसा तन्मध्ये प्. ५५) शरदिन्दुगतं [ग्: शरदिन्दुशतं] किरणावलीप्रोज्ज्वलं ह्रीःकारबीजं [क्, ग्: ह्रीःकारं] पश्येत् । ततोऽपि ह्रीःकारबीजात् निःसृत्य जगन्मोहतमस्तोमध्वंसकारिभिरङ्कुशाकारैर्मरीचिविसरैर्दशसु [क्, ग्: जनन्मो ; क्, ग्: म्भोम ; क्, ग्: यन्स] दिक्षु ये चानन्तलोकधातवः अवतिष्ठन्ते तान् सर्वान् प्रकाश्य तत्र स्थिता अप्यसंख्येया अप्रमेयाश्च गुरुबुद्धबोधिसत्त्वा नभोदेशे चाकृष्य संस्थाप्यन्ते । पश्चात् तेषां नभोदेशवर्तिनां [ग्: वृत्ति] परमकारुणिकानां गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानां पुष्पधूपदीपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टापताकादि##- ओमित्स् यत्किञ्चित् पुण्यानुमोदनां कुर्यात्] अस्यां जातावन्यासु वा जातिष्वनादिनिधने जातिसंसारे संसरता मया पापकं कर्म कायेन वाचा मनसापि कृतं कारितं क्रियमाणमनुमोदितं तत्सर्वं भगवतां [क्: सुजातिष्ठरादि ; ग्: भगवतो] त्रैलोक्यमहोत्सवानां गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानां पुरतः प्रतिदेशयामीत्यनेन विधिना प्रदेश्य [क्: प्रतिदेश्य] पुनरकरणसंवरं [क्: पुणरण] प्रतिगृह्य पुण्यानुमोदनां कुर्यात् । संबुद्धप्रत्येकश्रावकबुद्धानां [क्: श्राकानां] तत्सुतानामपि बोधिसत्त्वानां सत्त्वानामपि त्रैलोक्योदरवर्त्तिनां यदेव कुशलं तत्सर्वं अनुमोदयामीति । तदनु रत्नत्रयशरणगमनम् । बुद्धं शरणं गच्छामि द्विपदानामग्र्यम् धर्मशरणं गच्छामि विरागाणामग्र्यम् सङ्घशरणं प्. ५६) गच्छामि गणानामग्र्यमिति [क्: गणना] । पश्चान्मार्गाश्रयणम् [क्: यश्चात्मार्गात्रयणां] । मार्गः सम्बुद्धोक्तः स चाश्रयणीयो मया नान्य इति । तदनन्तरमध्येषणां [क्: मध्येर्पणां] कुर्यात् । सत्त्वार्थमासंसारं कुर्वन्तु भगवन्तः [क्, ढ्, क्: भगवन्तः ओमित्तेद् इन् ] संबुद्धास्तत्सुता अपि महाबोधिसत्त्वास्तिष्ठन्तु मामा [क्: मापरि, ढ्, क्: महापरि, ग्: मां परि] परिनिर्वाणादिति [क्: निर्वान्निति, ग्: निर्वान्त्विति] । तदनु याचनां तथाविधां निरुत्तरधर्मदेशनां भगवन्तस्तथागता [क्: स्तथागत] देशयन्तु [क्: देशायं] यया त्वरितमेव सत्त्वाः संसारागाधसागरं तरन्तीति । तदनु याचनानन्तरं पुण्यपरिणामनां कुर्यात् । सप्तविधानुत्तरपूजया यदेव कुशलमुत्पन्नं तदेव संबोधये [क्: संबोधिं] परिणामयामीति । अथवा समासतः सप्तविधानुत्तरपूजासूचकान् श्लोकानमून् पठेत् - कायेन वाचा मनसा कृतं यत् पापं जिनानां पुरतो दिशामि । लोकत्रयाणां कुशलं तु सर्वं नित्यं प्रमोदादनुमोदयामि ।। रत्नत्रयं यामि सदाहमत्र मार्गं जिनोक्तं शरणं श्रये [क्: श्रेये, ग्; शये] च । सत्त्वार्थमत्रापि कुर्वन्तु बुद्धाः सुताश्च तेषां सततं भवस्य [ग्: वस्य] ।। प्. ५७) तिष्ठन्तु यावत् स्थितिरेव तावत् निर्वान्तु मां ते पितरः प्रजानाम् । संदेशनां ते ननु तादृशीं वा धर्मस्य कुर्वन्तु महाप्रभावाः ।। संसारसिन्धोः सहसापि सत्त्वाः पारं यथा यान्ति सुखं प्रभूतम् । पुण्यं प्रभूतं यदिहापि सर्वं संबोधये तत् परिणामयामि ।। जिनेभ्यस्तत्सुतेभ्यश्च गुरुभ्यो जगतामहम् । आत्मानं सर्वभावेन निर्यातयामि सर्वदा ।। इत्यमीभिः सप्तविधां पूजां विधाय ओं आः हुं मुरिति विसर्जयेत् । तदनन्तरं प्रमाणानि चत्वारि मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणि [क्, ग्: यक्षामि] वक्ष्यमाणक्रमेण [ढ्, ब्: लक्षणमान] ध्यायात् । तत्रेयं मैत्री सर्वसत्त्वेषु अतिशयिताहितैकपुत्रकस्नेहलक्षणा [क्: सत्त्वैरतिशयित ; क्, ढ्, ब्: पुत्रस्नेह] । करुणा तु कीदृशी ? अगाधापारसंसारसागरमध्ये [क्, ग्: संसारसारसागर] पतितानन्तसत्त्वधातून् समुद्धरामीत्यध्याशयः । मुदिता पुनः कीदृशी ? धातुत्रयावस्थितानां सत्त्वानां यानि [क्: पानिमुचितानि] सुचरितानि तेषु तद्भोगैश्वर्यादिषु [क्: ओमित्स् तद्भोगैश्वर्यादिषु] हृष्टचित्तता [क्: हृष्टदित्तया] केयमुपेक्षा ? प्रतिघानुनयनिबन्धनमपहाय [क्, ढ्, ब्: प्रतिघातनमनि] हिताहितेषु सत्त्वेषु परमहिताचरणं [क्: हितावरणां] चतुःप्रमाणभावनानन्तरं सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां [क्: ओमित्स् तां अहमपि] प्. ५८) चिन्तयेत् । सर्व एवामी धर्माः प्रकृत्या स्वरूपेण परिशुद्धाः अहमपि प्रकृतिपरिशुद्ध इत्यादिकमामुखयेत् । इमामेव सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्यनेन दृढीकुर्यात् । न च प्रकृतिपरिशुद्धे [क्, ढ्, ब्: परिशुद्धिन] सर्वधर्मे [क्, ढ्, ब्: सर्वधर्म] सद्यो मुक्तिप्रसङ्गो दुर्वारः स्यात् । सत्यं परमयं प्रसङ्गोऽसङ्गत एव । कुतोऽसङ्गतः ? संसारहेतुकरागादिमलशवलत्वात् सर्वधर्माणाम् । कथं पुनः तदपगमः [क्: तदुपशमः] स्यात् ? विशिष्टमार्गभावनया । तया स निरुद्ध्यते । अत एवाह भगवान् निरोधः साक्षात् कर्तव्य इति । तस्मात् प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्मा इत्यादि वचनमुपपन्नमेव इत्यलं बहुभाषितया । सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतामामुखीकृत्य सर्वधर्मशून्यतां ध्यायात् । तत्रेयं शून्यता मनोमात्रमेवेदं तेन तेनाकारेण प्रकाशात्मकं [क्: प्रकाशात्मं] प्रतिभासते यथा स्वप्ने नास्ति मनसो बाह्यंन् [क्, ढ्, ब्: वाक्यं] मनोग्राह्यं [क्: श्राव्यं] ग्राह्याभावात् [क्: श्राव्या] । ग्राहकमपि मनो नास्ति । ततश्च मनःस्वरूपाः [क्: खरूपाः] सर्वधर्माः । तेषां ग्राह्यग्राहकादिसकलकल्पनाप्रपञ्चशून्यतातत्त्वं [क्: श्राण ; क्: संकल्प] परमार्थ इति यावत् । अयमर्थ अद्वैतप्रकाशमात्रात्मकं सचराचरं जगदिति चिन्तनीयम् । इमामेव शून्यतां ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यमुना मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । तदनु कलङ्काङ्कनिर्मुक्त- प्. ५९) क्षपाकरमण्डलारुढं [क्: रुद्यत् ढ्, ब्: रूढा] शुभ्रातिशुभ्रं [क्: शुभातिशुभ्यत्, ढ्, ब्: शुभ्रातिशुभ्रा] ह्रीःकारबीजं भगवन्तं श्रीमत्खसर्पणलोकेश्वरं शरदमलहरिणाङ्कमण्डलशतोदयातिशुभ्रदेहं [क्: शरदसहरि] परमशृङ्गारोज्ज्वलरमणीयमूर्तिं नानारत्नाद्याभरणविराजितविग्रहं [क्: विराजिविग्रहं] जटामकुटधारिणं [क्: द्रोप्स् णं रुहोपरि] विकसितपुण्डरीकलोचनं भगवदमिताभजिनरत्नविशोभितशिरोदेशं हेमवालुकासलिलक्षालितावदाताम्बरावृतशरीरं [ग्: हिम ; ढ्, ब्: वालुकाशनिक्षालि ; ढ्, ब्: दातां वुरा] शकटचक्रप्रमाणमतिकमनीयसिताम्भोरुहोपरिस्थितं [ढ्, ब्: शतचक्र] निष्कलङ्कविधुमण्डलासनस्थं अर्द्धपर्यङ्किनं सव्यकरेण वरदं अवसव्येन [क्: वरदं अवसव्येन द्रोप्पेद् इन्] विकसितमनोहारिसितारविन्दधरं एवम्भूतं भगवन्तं निष्पाद्य तद्रूपमात्मानं विभावयेत् । भगवतो दक्षिणपार्श्वे चार्यतारा सुधनौ वामपार्श्वे च भृकुटी हयग्रीवौ चिन्तनीयाविति । शिरसि निष्कलङ्केन्दुमण्डलोपरि ओंकारम् तदनु कण्ठे विमलसोममण्डलोपरि आःकारम् हृदये त्वमलकुमुदबन्धुमण्डलोपरि हुंकारं पश्येत् । तदनेन क्रमेण यावदिच्छति तावद् भावयेत् । तदनन्तरमस्यैव समयसत्त्वरूपस्य भगवतो लोकनाथरूपस्य [क्: वाचस्य] हृदिस्थकलङ्काङ्कविविक्तशशिमण्डलोपरिस्थितकार्तिकेन्दुकुन्दसन्निभह्रीःकार## -##बीजविनिर्गतापर्यन्तरश्मिविसरैर्स्त्रैलोक्याज्ञानान्धकारा- [ग्: रेअद्स् कमलं अfतेर् हृदिस्थ ; ग्: ओमित्स् न्धकारापहारिभिः] प्. ६०) पहारिभिर्गत्वा [ग्: ओमित्स् गत्वा ज्ञान] अनादिसंसिद्धो भगवान् ज्ञानसत्त्वरूपः सुदूराद् द्वीपदेशादानीयते [क्, ढ्, ब्: सुदूराद्धिपं देशा ; क्: दानीय] । समानीय तमेव [क्: समानीय ओमित्तेद् इन्] भगवन्तं [क्: भवन्तं] पुरतो नभःप्रदेशे च संस्थाप्य नानारत्नखचितचामीकरादिभाजनावस्थितसुगन्धोदकेन सुरभिकुसुमेन च तस्यैवानीतज्ञानसत्त्वरूपस्य भगवतो [क्: सत्त्वस्य] लोकनाथस्य चरणार्घं दत्त्वा तदनु दिव्यपुष्पधूपदीपनैवेद्यगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टा##- इन्] भगवन्तं ज्ञानसत्त्वात्मकमर्चयेत् । पुनः पुनरभ्यर्च्य स्तुत्वा च जः हुं वं होः इत्यनेनाक्षरचतुष्टयेन मुद्रां दर्शयेत् । किञ्चिदुच्छ्रितं [क्: दुच्छनं, ढ्, अ: दुच्छृतं, ग्: दुच्छुभं] संपुटाञ्जलिं कृत्वा मध्यमे सूचीकुर्यात् शेषाश्चाङ्गुल्यः किञ्चित् सङ्कोच्य सम्मुखमसंश्लिष्टा धारयेत् अङ्गुष्ठौ तर्जनीद्वयसमीपे स्थापयेदिति विकसितमकलमुद्रेयम् । अनया मुद्रया तमेवानीतं भगवन्तं ज्ञानसत्त्वलक्षणं परितोष्यापि समयसत्त्वरूपे भगवत्यन्तर्भाव्य ओं आः [क्: झाः] हुं इत्यनेनानयोरद्वैतमधिमुञ्चेत् । तदनन्तरं कलङ्कपटलनिर्मुक्तशुभ्रांशुमण्डलमध्यावलीनां [क्: शुतांशु] अनौषधीशमण्डलशतकरनिकरोज्ज्वलह्रीःकारबीजविनिर्गता असंख्येया अप्रमेयाश्च भगवतः श्रीखसर्पणलोकेश्वरभट्टारकदशदिग्वर्तिनोऽनेकलोकधातून् [क्, ढ्, ब्: कादशे] अवभास्य तत्र स्थितानामपि प्. ६१) सत्त्वानां स्वर्णमाणिक्यमुक्ताराजपटप्रवालवैडूर्येन्द्रनीलादिरत्नवर्षणेन [क्, ग्: राजपद] दारिद्र्यादिदुःखमपहरन्ति । निरुत्तरक्षणिकनैरात्म्यादिधर्मदेशनायाः पीयूषधाराप्रबन्धेन तान् सन्तर्पयन्ति । पुनः पुनरनवरतनानाप्रकारं [क्: पुनचरणत, ढ्, अ: भरणवत] परार्थं कृत्वा जगदपि भगवल्लोकेश्वररूपेण निष्पाद्य तत्रापि हिमार्चिमण्डलमध्यवर्तिनी [क्: मात्रि] स्फटिकमणिकिरणसङ्काशह्रीःकारबीजे त एव भगवन्तः समागत्यान्तर्भवन्तीत्येवमादिस्फुरणसंहरणक्रमेण यावत् खेदो न जायते तावद् भावयेत् । तत्रापि भावनाखिन्नो [क्: भासणात्] मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । मन्त्रोऽयं भगवतो लोकनाथस्य हृदयम् । असाधारणप्रभाव एवासौ मन्त्रराजः सर्वैरेव जिनवरैरभ्यर्चितः [ढ्, ब्: वभ्यर्च्य] सत्कृतो नमस्कृतश्चेति । समाधेरुत्थितो जगल्लोकेश्वररूपं वीक्ष्य तदहङ्कारेण यथेष्टं विहरेत् इति । प्रायोऽनेन विधिना भगवन्तं चिन्तयेत् खड्गाञ्जनादिप्रमुखसकला [क्, ग्: प्रख] महासिद्धयः समागत्य पादयोः पतन्ति किं पुनः क्षुद्रसिद्धयः ? अपि तु ताश्च नितरामेव । ये विजनवनश्मशानगिरिगुहासीना [क्, ढ्, ब्: वर] भगवन्तं भावयन्ति ते च अचिरादेव नियतमत्र भगवन्तं पश्यन्ति । स्वयमेव भगवांस्तेषां आश्वासप्रश्वासादिकं [क्: आश्वासादिकं] दद्यात् । यातु [क्, ढ्, ब्: यावत्] किं बहु- प्. ६२) वचनीयं [क्: किन्वचनीयं] परमातिदुर्लभं बुद्धत्वं [क्: बुद्धत्वं द्रोप्पेद् इन्] अपि तेषां पाणितलावलीनवदरकफलमिवावतिष्ठति [क्, ढ्, ब्: मिव तिष्ठति] इति । किञ्चिद् विस्तरं श्रीखसर्पणलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् । श्रीखसर्पणनाथस्य कृत्वा साधनमुत्तमम् । यत् पुण्यमर्जितं तेन यातु लोकः पुरं मुनेः ।। ।। कृतिः स्थविरानुपमरक्षितानाम् ।। २५. सिंहनादमहं वन्दे सर्वव्याधिहरं गुरुम् । भावनायोगमात्रेण मुच्यते सर्वकिल्विषात् [ढ्: किल्विषैः] ।। प्रथमं तावत् मुखशौचादिकं कृत्वा शुचिवस्त्रप्रावृतः पवित्रभूमौ सुखासनोपविष्टः स्वहृदि चन्द्रे ह्रीःकारं विभाव्य तेन रश्मिनाकृष्य सर्वतथागतान् पूजयित्वा पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततो मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाश्च [क्: चतुर्विभाश्च] विभाव्य स्वभावशुद्धमन्त्रोच्चारणपूर्वकं शून्यतां भावयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति । एतदनन्तरं [क्: तदन] प्रतिभासमात्रकं स्वकायमवलोक्यं रक्तरेफपरिणतं [ग्: रिफ] रक्ताष्टदलपद्मोपरि प्. ६३) ह्रीःकारपरिणामेन श्वेतसिंहं तस्योपरि पृष्ठचन्द्रे ह्रीःकारं सरश्मिकं तेनैवाकृष्य सर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं सिंहनादं लोकेश्वररूपं भावयेत् श्वेतवर्णं त्रिनेत्रं जटामुकुटिनं निर्भूषणं [ग्: विभूषणं] व्याघ्रचर्मप्रावृतं सिंहासनस्थं महाराजलीलं चन्द्रासनंन् [क्: चन्द्रासनं द्रोप्पेद् इन्] चन्द्रप्रभं भावयेत् । दक्षिणे सितफणिवेष्टितं त्रिशूलं वामे नानासुगन्धिकुसुमपरिपूरितपद्मभाजनं वामहस्तादुत्थपद्मोपरि [ढ्: दुपस्थितं] ज्वलत्खड्गं स्वकाये पञ्चतथागतं स्फुरन्तं पश्येत् । ततो हृद्बीजेनाकृष्य ज्ञानसत्त्वं प्रवेशयित्वा तथागतान् स्फार्याभिषिञ्चेदात्मानं [क्: स्थाप्या] मौलावमिताभमुद्रणं चिन्तयेत् । ततो मन्त्रं जपेत् देवतामूर्तिना । तत्रायं मन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् स्वाहा । तदनु सुगन्धादिमण्डलं कृत्वा पूजार्थं पुष्पादिकं ढौकयित्वा [क्: ढौषयित्वा] अर्चयेत् । पुनर्मालामन्त्रं जपेत् । ओं नमो रत्नत्रयाय नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय । तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे [क्: अद्द्स् कटके अन्द् ढ् त्रिकटे अfतेर् विकटे] कटङ्कटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा । अनेन मन्त्रेण मण्डलमृत्तिकां गृहीत्वा एकविंशतिवारान् आवर्त्य [क्: आर्त्त्य] व्याधिं प्रलेप्य स्वस्थो भवति । इति [ढ्: ओमित्स् इति अन्द् समाप्तं इन्त् हे चोलोफोन्] सिंहनादलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। प्. ६४) २६. प्रथमं तावत् मन्त्री सुखासनोपविष्टः स्वहृदि पंकारपरिणताष्टदलकमलस्योपरि अकारपरिणामेन [क्: ओमित्स् अकारपरि] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि ह्रीःकारं सरश्मिकं दृष्ट्वा तेन रश्मिनाकृष्याकनिष्ठभुवनवर्त्तिलोकेश्वरं पुरतो नभःस्थलं दृष्ट्वा पापदेशनादिकं कुर्यात् । तद्यथा पापदेशना पुण्यानुमोदना पुण्यपरिणामना त्रिशरणगमनं आत्मभावनिर्यातना अध्येषणा बोधिचित्तोत्पादनं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारवान् भावयेत् - मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाः । ततः शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । प्रतिभासमात्रं [क्: अद्द्स् तेन रश्मिना अfतेर् प्रतिभासमात्रं] स्वकायं [क्: खकार्यं] व्यवलोक्य हृदि मध्ये पंकारजाष्टदलपद्मस्योपरि [क्: पं रजा] अकारेण [क्: आकार] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि रक्तह्रीःकाररश्मिनाकृष्टसर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं लोकेश्वररूपं विभावयेत् । शुक्लवर्णं जटामुकुटिनं दक्षिणहस्तवरदं तदितरशुभ्रपद्महस्तं [ग्: यमहस्तं] अर्द्धपर्यङ्किनं सर्वालङ्कारभूषितं अमिताभमकुटिनं द्वात्रिंशल्लक्षणधरं अशीत्यनुव्यञ्जनं चन्द्रासनं चन्द्रप्रभमात्मानं विभावयेत् । ततो दक्षिणे आर्यतारासुधनौ वामे भृकुटीहयग्रीवौ पूर्वे वैरोचनः दक्षिणे रत्नसम्भवः पश्चिमे अमिताभः उत्तरे अमोघसिद्धिः आग्नेययां लोचना नैऋत्यां मामकी प्. ६५) वायव्यां पाण्डरा ऐशान्यां वज्रधात्वीश्वरी [क्, ग्: धाते] । ततो हृद्बीजरश्मिनाकृष्य ज्ञानसत्त्वं प्रवेशयेत् । चक्षुराद्यधिष्ठानं कायवाक्चित्ताधिष्ठानं कृत्वा अभिषेकं प्रार्थयेत् । यथाहि [क्: यथाभि] जातमात्रेण स्नापिताः सर्वतथागताः । तथाहं स्नापयिष्यामि शुद्धं [क्: अद्द्स् तु अfतेर् शुद्धं] दिव्येन वारिणा ।। ओं [क्: हस् आः हुं अfतेर् ओं] सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये [क्: माश्रये] हुं फट् स्वाहा । लोचनादिदशदेवतां संस्फार्य [क्: संस्थार्य] पूजास्तुतिं कृत्वा मन्त्रमाजपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। खसर्पणसाधनं समाप्तम् ।। २७. नमो हालाहलाय । पूर्ववछून्यतापर्यन्तं भावयित्वा - ह्रीःकारबीजनिष्पन्नं हालाहलं महाकृपम् । त्रिनेत्रं त्रिमुखं चैव जटामकुटमण्डितम् ।। प्रथमास्यं सितं नीलदक्षिणं वामलोहितम् । शशाङ्कार्द्धधरं [क्: शशकार्द्ध] मूर्ध्नि कपालकृतशेखरम् ।। जटान्तःस्थजिनं सम्यक् सर्वाभरणभूषितम् । सितारविन्दनिर्भासं शृङ्गाररससुन्दरम् ।। प्. ६६) षड्भुजं स्मेरवक्त्रं च व्याघ्रचर्माम्बरप्रियम् ।। वरदं दक्षिणे पाणौ द्वितीये चाक्षमालिकम् [ढ्: मालिनं] । तृतीये शरनर्तनं च वामे चापधरं [क्: क्षपरन्तथा, ग्: क्षेपरन्तथा ।] तथा ।। द्वितीये सितपद्मं च तृतीये स्तनमेव च ।। वामजानुना सितां स्वाभदेवीं [क्: नामिताभदेवीं] दधानं । वामेन कमलधरां दक्षिणेन भुजेन भगवदालिङ्गनपरां कुसुमशोभितजटाकलापां । दक्षिणपार्श्वे सर्पवेष्टितं त्रिशूलं [ख्: बेगिन्स्, fओल्. ४३] वामपार्श्वे पद्मस्थकपालं नानासुगन्धिकुसुमैः सम्पूर्णं रक्तपद्मचन्द्रे लीलाक्षेपस्थितं [क्: लीलान्तोपस्थितं] विभावयेत् भगवन्तम् । ततो मन्त्रं जपेत् ओं वज्रधर्म ह्रीः । ।। इति हालाहललोकेश्वरसाधनम् ।। २८. नमो [थिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् क्, ब्] हालाहलाय । सिद्धं हालाहलं नत्वा जगद्व्याधिविनाशनम् । महामायामयं तस्य वक्ष्यामि साधनक्रमम् ।। तत्रादौ तावन्मन्त्री क्वचिन्मनोऽनुकूले पृथिवीप्रदेशे स्थित्वा आद्यनुत्पन्नाः सर्वधर्माः प्रकृतिपरिनिर्वृता मायास्वप्नगन्धर्वनगरोपमा इत्यधिमोक्षेण आध्यात्मिकमेवमहंज्ञानमधिष्ठाय प्. ६७) दशदिगनन्तपर्यन्तलोकधातुव्यवस्थितान् बुद्धबोधिसत्त्वविद्याक्रोधगणानवलम्ब्य ओं सर्ववित् पूर पूर आवर्त्त आवर्त्त हेरित्यनेन विविधपूजामेधान् स्फारयित्वा मनसाभ्यर्च्याभावेन प्रणम्य धरणीतलविन्यस्तजानुमण्डलो हृदि कृताञ्जलिरेवं ब्रूयात् समन्वाहरन्तु मां बुद्धा भगवन्ता बोधिसत्त्वा महाकृपाविद्यादेव्या महाक्रोधाः सर्वलोकधातुव्यवस्थिताः - आबोधिशरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । ददामि तेभ्य आत्मानं प्रतिगृह्णन्तु नायकाः ।। अनादिमति संसारे संसरता मयास्मिन् वा जन्मनि यत्कायवाक्यमनोभिः पापकं कर्म रत्नत्रयाचार्यापाध्यायमातापिताभिक्षुभिक्षुणी-सामान्यसत्त्वानां सावद्याभ्याख्यां संवर्त्तनीयम् दारिद्र्यं संवर्त्तनीयं व्याधिं संवर्त्तनीयं । अथवा यत् स्वतः कर्म कृतं कारितमनुमोदितं च तत्सर्वं युष्माकं पुरस्तात् यदा सद्यः कृतं यच्च तत् सर्वं अनिमित्तयोगेनानुपलम्भमानः प्रतिदेशयामि । अनन्तभूयोऽप्येवं करिष्यामि । यच्च प्रथमचित्तोत्पादमुपादाय यावदनुत्तरा सम्यक्सम्बोधिर्यावच्च निरुपाधिशेषो निर्वाणधातुरत्रान्तरे सर्वबुद्धबोधिसत्त्वविद्याक्रोधगणश्रावकप्रत्येकबुद्धानां अन्येषां च पृथग्जनानां कुशलमूलं तत्सर्वमनुमोदयामि । बुद्धप्रेमस्तावदनुमोदनया - उत्पादयामि परमं बोधिचित्तमनुत्तरम् । यथा त्रैयध्विका नाथाः सम्बोधौ कृतनिश्चयाः ।। सर्वं चैतत् कुशलमूलं परिणामयामि । सम्यक्सम्बोधौ सम्यक्सम्बुद्धवर्त्तितया परिणामनया ततो वज्राञ्जलिर्विभाव्य प्. ६८) ओं सर्वतथागतसंशिताः सत्त्वानां सर्वसिद्धयः संपद्यन्तां सर्वतथागताश्च मामधितिष्ठेताम् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति उदीरयन् स्वशिरसि मुञ्चेत् । अत एव स्वभावशुद्धाः सर्वधर्मा विमोक्षात् विघ्नोपशमो भवति इति नात्र सन्देहः कार्यः । प्रोक्तविकल्पप्रबन्धाद् विघ्नान् । तदनु स्वहृच्चन्द्रे अकारोद्भवहृदयं स्फुरदमितमयूखं विन्यस्य सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् । तेभ्यः स्वहृदयाक्षरेभ्यो रश्मिमेघान संस्फार्य तत् सम्पश्येत् स्थिरचलान् सर्वभावान् । हालाहलरूपं निष्पाद्य विचिन्तयेत् तत्रैवं प्रवेश्य मायोपमं सकलं जगदित्यवगच्छन् आत्मानं हालाहलरूपं - शशाङ्ककोटिसंसृष्टं जटामकुटधारिणम् । सितारविन्दनिर्भासं नीलकण्ठं त्रिनेत्रकम् ।। महापन्नगसमुद्धृतरक्तपद्मोपरि स्थितम् । रत्नाचलगुहान्तःस्थं व्याघ्रचर्माम्बरसुवाससम् ।। पर्यङ्केन समाधिस्थं स्थितं चतुर्भुजविराजितम् । कुण्डिकाक्षधरं वीरं अमिताभकृतशेखरम् ।। त्रिशूलमूर्ध्वखट्वाङ्गं कुलिकाबद्धयष्टिकम् । चिन्तयेत् तस्य वामेन दक्षिणेन कपालकम् ।। कुसुमपरिपूर्णं कुलिकं च कृतफणं भगवन्तमवलोकयन्तम् । ततः पञ्चाङ्गविन्यासं मुद्राभिर्मन्त्रसंहताभिः कुर्यात् । उत्तानभाजो करयोर्निबन्धपार्श्वे चञ्चलतया शिखायाः पर्वद्वितीयं खलु संस्पृशेत् । न्यस्येत तालौ करपार्श्वतश्च मूलमुद्रेयम् । परीततः । वेष्टयित्वा च तालाभ्यां अवष्टभ्य शिरो भवेत् ।। इमामेव न्यसेत् मूर्ध्नि विपरीतप्रयोगतः । शिखा भवति तस्यैव हालाहलनिषेविनः ।। पृथग् मुष्टिद्वयं बद्ध्वा मध्यमे कृतशृङ्खले । तारे शूची च तालौ च पार्श्वतः कवचो भवेत् । विक्षिप्य तालतामेव कल्पयेदस्त्रकर्मिभिः ।। तारा तर्जनी तालोऽङ्गुष्ठः धाराऽनामिका मध्या शिखीति पर्यायः । अथासां मुद्राणां मन्त्रा भवन्ति । ओं सः स्वाहा हालाहलहृदयः । ओं ज्वलिनि स्वाहा शिरः । ओं प्रज्वालनदीपाय स्वाहा शिखा । ओं अघ्र्याय स्वाहा कवचः सर्वाङ्गे । अनन्तशक्तिगर्भा फट् अस्त्रं करद्वये । तदेव स्वयमेवाहं आर्यहालाहल इत्यहङ्कारवानात्मानं हालाहलं भावयेद् यावत् खेदो न जायते । सति च खेदे स्वहृच्चन्द्रे स्वज्वालहुंकारं विन्यस्य तन्मयूखावभासिनि च पर्यन्तेषु मन्त्रेषु - मन्त्राक्षराणि विन्यस्य कुर्यात् जपं समाहितः । हृदयं वा जपेन्मन्त्रं मालामन्त्रमथापि वा ।। हृन्मन्त्रकोटिजप्ते तु मालाया लक्षजापया । सर्वथा तस्य सिध्यन्ति सम्पत्तिव्याधयोऽखिलाः ।। यावदिच्छं जपं कृत्वा भावनामपि शक्तितः । क्षमयित्वा ततो नाथं प्रेषयेत् मूलमुद्रया ।। अथ पटविधानेन भगवन्तमाराधयितुमिच्छति तदा पटे पूर्वोक्तरूपं लक्षयेत् इत्ययं पटविधिः । प्. ७०) द्वितीयं कथ्यते - सुवर्णवर्णं यदि वा त्रिनेत्रं भुजद्वयोपेतसुनीलकण्ठम् । रत्नाचलस्थं सुसमाहितं तनुं हलाहलं पिङ्गलजटं लिखेच्च ।। आक्रान्तपादौ पुच्छौ वसुनीलरूपावर्द्धंगतोद्दण्डकृतस्वकायौ । पार्श्वद्वये नाथमुदीक्षमाणौ लिखेच्च सर्पौ पुरतः कपालम् ।। पुष्पैर्विचित्रैः परिपूर्णमेतत् पदद्वयं हस्तद्वयं समन्तात् । प्रमाणमेतत् कथितं जिनेन अधस्तु जानुस्थितधूपहस्तो निवेशनीयः खलु साधकोऽत्र ।। अतोऽन्यतमपटं प्रसार्य प्रातरेवापतितगोमयेन मण्डलकं कृत्वा मूलमुद्रया मन्त्रसहितया आवाहयेदभिनयेन पटाकृतौ पञ्चाङ्गन्यासं च कुर्यात् पूर्वोक्तविधिभिरेव मुद्राभिः समन्त्रसहिताभिः । ततो मूलमुद्रयैव पञ्चोपचारेण मानसीभिश्च पूजाभिः सम्पूज्य भगवन्तं सम्बोधयन् मुद्रामुपदर्शयेत् कन्यशृङ्खलेला वा सन्धितारापृष्ठे निवेशेतां । शिखाधाराविधिः यौ तर्जन्यौ कृतसूचकौ । ओं विस्फुलिङ्गाट्टहासकेशरि इति मन्त्रः । ततः पूर्वोक्तरूपमात्मानं विचिन्तयेत् । तद्रूपरहितो वा नवसृतं पूर्ववत् मालामन्त्रं त्रयोदश वारानुच्चारयेत् । मण्डलकगोमयेन व्याधिं प्रलेपयेत् । षण्मासैः सर्वव्याधयः प्. ७१) प्रशाम्यन्ति । अथवा लक्षमेकं जपेत् । सर्वाशापरिपूरिणोऽत्र न कार्या विचारणा । तत्रार्यमार्यहालाहलहृदयमन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो महापुरुषवृषभेभ्यो नमः आर्यावलोकितेश्वर महेश्वर महास्थामप्राप्त आर्यमैत्रेय समन्तभद्र आर्यवज्रपाणिप्रभृतिभ्यो महाबोधिसत्त्वप्रभृतिभ्यो नमस्कृत्वा भगवन्नार्यावलोकितेश्वर तव - हृदयमावर्तयिष्यामि सर्वकामप्रसाधनम् । अधृष्यं सर्वभूतेभ्यो भवमार्गविनाशनम् ।। तद्यथा । हे बोधिसत्त्व प्रियबोधिसत्त्व महाबोधिसत्त्व हे हले आर्यावलोकितेश्वर परममैत्रचित्त हितचित्त महाकारुणिक कुरु कुरु महाविद्येति धुरु धुरु धराधर चलेन्द्राचल नमस्तेऽस्तु ह्रीः सर्वसत्त्वाभयप्रद हरिहरिहरिवाहनोद्भव भवाभव भवानघ कुरु कुरु कुरु कुरु घुरु घुरु सुरु सुरु मुरु मुरु चुरु चुरु सुप्रसादितामलविमलमूर्ति आर्यावलोकितेश्वर महाकारुणिक कृष्णाजिनधर अक्षधर दण्डधर जटांमकुटावलम्बितप्रलम्बधर मल मल कल कल चल चल तल तल नल नल फल फल हुलु हुलु हुलुल हलाहल हो बोधिसत्त्व महाबोधिसत्त्व नमस्तेऽस्तु हृं हृं हृं कुरु कुरु हृदयमनुस्मर समयमनुस्मर जातिमनुस्मर इदं मे कार्यं कृतमनोरथं मे परिपूरय स्वाहा । प्रेषणं च सर्ववदिति । इति पुण्यजनः सर्वो भूयाद् हालाहल इति । अहं च मञ्जुघोषः स्यां जगदाशाप्रपूरकः ।। आबोधि मञ्जुघोषस्य पादाम्बुजरजोरसा । प्रज्ञापालितनाम्नायं कथितः पद्मभृद्विधिः ।। ।। आर्यहालाहलसाधनं समाप्तम् ।। प्. ७२) २९. नत्वाहालाहलं भक्त्या सर्वाशापरिपूरकं । संक्षेपादुच्यते तस्य साधनं करुणात्मनः ।। आदौ मनोहरे स्थाने सुलिप्ते [क्: सुलिप्त] चन्दनादिना । अवतार्य पटादिस्थं भगवन्तं पूजयेदिति ।। पुष्पादिढौकनमन्त्रः [क्: ढोषण] ओं वज्रपुष्पे हुं ओंं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं इत्यादिना [क्, ढ्, ग्: इत्यादि] । ओं [क्, ढ्: ओमित्स् ओं] सर्वतथागतपूजामेघप्रसरसमूहे स्फुर [क्: स्थरहिमं, क्, ब्: घुरहिमं] हिमं गगनकं हुं सर्वपूजाढौकनमन्त्रः ।। प्रपूज्य पुरतस्तस्य निष्पद्य च सुखासने । मैत्रीं विभाव्य जगति करुणां च महाकृपः ।। विन्यस्य हृदये मन्त्रं ह्रीःकारं [क्: ह्रीकलं] चन्द्रपृष्ठतः [क्, ग्: पृष्ठकः] । पश्येद्गगनमापूर्णं [ख्: पश्येद्भगवन्मा] सम्बुद्धैः सन्नतैः [क्, ढ्, ग्: सम्बद्धैस्तत्सुतैः] स्फुटम् ।। ह्रीःकारांशुजपूजाभिस्तान् [ह्रीःकारीशुक्र] प्रपूज्य गतभ्रमः [ग्: मतभ्रमः, क्, ब्: शतभ्रमः] । देशनाद्यं तु पापादेर्विदध्यात् पुण्यवृद्धये ।। त्रिरत्नशरणाद्यग्र्यं मन्त्रमेनमुदीरयेत् [क्: मन्त्रेण मुदी] । सर्वधर्माग्रनैरात्म्यद्योतकं [क्: धर्माग्रनैनास्य] करुणामनः [क्: करुणामलः, ख्, ग्: करुणावलः] ।। ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति । प्. ७३) मन्त्रार्थमामुखीकुर्वन् सर्वं वस्तु [क्: सर्वस्वस्त्र] महात्मना । ग्राह्यग्राहकनिर्मुक्तं [क्: श्राव्यश्रावकनि, क्, ब्: ग्राह्यग्राहकविनि] भावयेत् ज्ञानमात्रकम् ।। प्रत्यात्मवेद्यं तं दृष्ट्वा ह्रीःकारं शशिसंस्थितम् । तज्जमब्जं सितं ध्यायात् [क्, ब्: ध्यायाः] ह्रीःकारान्वितपुष्करम् ।। ततः संस्फार्य बुद्धौघं जगद् बुद्धं विधाय च । पुनः प्रवेश्य तत्रैव भूयाद् हालाहलः स्वयम् ।। त्रिमुखः षड्भुजः शान्तो रत्नाचलगुहाश्रयः । रक्तपद्मस्थिते [ख्: सिते] चन्द्रे ललिताक्षेपसंस्थितः ।। सितपीतमहानीलमूलवामेतराननः [Fओर् थिस् चरण क्: हस् सितपीतमहानीस व्य वामेतसेननः (?)] । व्याघ्रचर्माम्बरस्त्र्यक्षः सर्वाभरणसुन्दरः ।। वरदाक्षशरान् सव्ये वामे सत्कामिनीकुचम् । सितपद्मं च कोदण्डं बिभ्राणं करपल्लवैः ।। कपालं वामतो न्यस्य [क्, ब्: विन्यस्य] नानापुष्पैः प्रपूरितम् । विषभृद्वेष्टितं सव्ये त्रिशूलं च तथाम्बुजे ।। अमिताभमणिसच्चूडः कपालकृतशेखरः [क्: कौपाल] । शशिखण्डयुतोत्तुङ्गजटामकुटसञ्चयः ।। विधूतकल्पनाजालः [क्: द्रोप्स् विधूतकल्पनाजालः] स्फुरद्बुद्धौघरश्मिकः [क्, ब्: स्फुरन्बुद्धौ] । इत्थं हालाहलो भूत्वा स्वहृत्कण्ठशिरःसु च ।। प्. ७४) हुं आः ओं भावयेच्चन्द्रे नीलारुणसितान् क्रमात् । हृत्क.ठयोस्तथा मध्ये ध्येयो ह्रीः चन्द्रसंस्थितः ।। ततः स्थिरचलान् [क्, ब्: हस् सर्व अfतेर् स्थिरचलान्] भावान् भावयंस्तांस्तदाकृतीन् । सर्वासत्कल्पनिर्मुक्तो जपेन्मन्त्रं समाहितः ।। ओं हालाहल ह्रीः । अन्तर्जल्पमतिस्पष्टं न द्रुतं न विलम्बितम् । यथासुखं जपं कृत्वा विसृष्टौ प्रतिपूज्य च । संस्तुत्य च दृढीकृत्य समुच्चार्य शताक्षरम् ।। तत्रेदं [तत्रेदं शताक्षरं इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ख्, ढ्, ग्] शताक्षरम् - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । ओं [ठे विसर्जन fओर्मुल ओं कृतो वः एत्च्. इस् नोत् fओउन्द् इन् क्] कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्दत्ता यथानुगा । गच्छब्धं बुद्धविषयं पुनरागमनाय च ।। अनेन सञ्चोद्य एनं मन्त्रमुच्चारयेत् । ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यमनुत्पन्नत्वात् [क्, ग्: माद्यनुत्] मुरिति । ध्यानात् समुत्थितो योगी दानं दद्यात् स्वशक्तितः [क्; सशङ्कितः, ढ्: सशक्तितः] । प्. ७५) रूपादिकामान् भुञ्जानो निरस्ताशेषकल्पनः । प्राप्नोत्यनुत्तरां [क्: ओमित्स् fरोम् प्राप्नोत्यनुत्तरां विश्वपद्मचन्द्रे इन्च्लुदिन्ग् थे चोलोफोन् अन्द् पर्त् ओf थे नेxत् साधन] बोधिमचिरात् साधकोत्तमः ।। लिखित्वा साधनं प्राप्तं यन्मया शुभमुत्तमम् [ढ्, ग्: सुखमु] । तेन कृत्स्नं जगद् भूयादचिरेण हालाहलः ।। ।। हालाहलसाधनं समाप्तमिति [ढ्, ग्: हालाहलसाधनं ओन्ल्य] ।। ३०. पूर्वोक्तविधानेन विश्वपद्मचन्द्रे रक्तहीःकारपरिणतं पद्मनर्तेश्वरमात्मानं भावयेत् सत्त्वपर्यङ्कनिषणं द्विभुजैकमुखं रक्तं सकलालङ्कारधरं अमिताभमुकुटं वामपार्श्वे पाण्डरवासिनीसमाश्लिष्टं आलिङ्गनाभिनयस्थितवामभुजेन रक्तपद्मधरं नर्तनाभिनयेन सूचीमुद्रया विकाशयदपरदक्षिणकरम् । ततः ओं कायवाक्चित्तवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति मन्त्रमुच्चारयेत् । तदन्वष्टसु दिक्षु अष्टदेवीं [क्: सुदेवीं, ग्: वृदेवीं] चिन्तयेत् । तत्राष्टदलरक्तपद्मपूर्वपत्रे [क्: पद्मपत्रे, ढ्: पद्मपूर्वयन्त्रे] विलोकिनी शुक्ला रक्तपद्मधरा दक्षिणपत्रे [ढ्: यन्त्रे] तारा हरिता पलाशपद्मधरा पश्चिमदले भूरिणी चक्रनीलोत्पलधरा उत्तरदले भृकुटी शुक्ला पीतपद्मधरा पूर्वकोणदले पद्मवासिनी पीता माञ्जिष्ठपद्मधरा प्. ७६) दक्षिणकोणदले वज्रपद्मेश्वरी आकाशवर्णा सितपद्मधरा पश्चिमक्णदले विश्वपद्मा शुक्ला कृष्णपद्मधरा उत्तरकोणदले विश्ववज्रा विश्ववर्णा विश्वपद्मधरा । सर्वा एताः सत्त्वपर्यङ्किन्यो द्विभुजैकमुखाः सौम्याः । कर्णिकायां तु भगवानेव । ततो मन्त्रं जपेत् । मन्त्रः ओं ह्रीः पद्मनर्तेश्वर हुं । ।। पद्मनर्तेश्वरलोकनाथसाधनम् ।। ३१. नमः [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् ढ्, क्] पद्मनर्तेश्वराय । तत्र विश्वपद्मोपरि चन्द्रे रक्तह्रीःकारपरिणतं पद्मनर्तेश्वरं रक्तवर्णमेकमुखं जटामुकुटिनं त्रिनेत्रं अष्टभुजं सर्वालङ्कारभूषितं सर्पयज्ञोपवीतमर्द्ध पर्यङ्केन ताण्डवं प्रथमभुजद्वयेन नृत्याभिनयं द्वितीयदक्षिणभुजेन हृदि विकाशयन्तं सूचीमुद्रां वामभुजेन रक्तपद्मं शिरसि धृतं तृतीयभुजद्वयेन वज्रवद्दन्डत्रिशूलधरं [ड्, ध्: हस् वज्रविदण्डि] चतुर्थभुजद्वयेन अक्षसूत्रकुण्डिकाधरं अष्टदेवीपरिवृतं एवंभूतं पद्मनर्तेश्वरलोकनाथं भावयेत् । ।। पद्मनर्तेश्वरसाधनम् ।। प्. ७७) ३२. पूर्वोक्तविधानेन [क्: पूर्कैक] शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मस्थचन्द्रोपरि सितह्रीःकारं विभाव्य तत्परिणामेन पद्मनर्त्तेश्वराम्नायेनार्यावलोकितेश्वरभट्टारकमात्मानं विभावयेत् [क्: भाव] । एकमुखं अष्टादशभुजमर्द्धपर्यङ्किनं अमिताभजटाजूटमण्डलं सर्वकरैर्विश्वपद्मधारिणम् योगिनीवृन्दपरिवृतं दक्षिणवामपार्श्वस्थिततारासुधनभृकुटीहयग्रीवं [क्: दक्षिणपार्श्व] दिव्यालङ्कारवस्त्रभूषणं । ततो मन्त्रं जपेत् । ओं ह्रीः पद्मनर्तेश्वर हुं । व्याध्याद्युपशमे महानुशंसः । ।। इति पद्मनर्तेश्वरसाधनम् ।। ३३. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितह्रीःकारनिष्पन्नं हरिहरिहरिवाहनोद्भवं [क्: हरिहर] भगवन्तमार्यावलोकितेश्वरं सर्वाङ्गशुक्लं जटामकुटिनं शान्तवेशं दक्षिणकरेण भगवन्तं तथागतं साक्षिणं कुर्वन्तं द्वितीयेन अक्षमालाधारिणं [क्: वरदधारिणं] तृतीयेन दुःकुहकं लोकमुपदेशयन्तं [क्: मुपदर्शयन्तं] वामेन दण्डधरं द्वितीयेन कृष्णाजिनधरं [क्: जिनिन] तृतीयेन कमण्डलुधरं सिंहगरुडविष्णुस्कन्धसंस्थितमात्मानं [ग्: स्कन्धशत] ध्यात्वा ओं ह्रीः हुं इति मन्त्रं जपेत् । ।। हरिहरिहरिवाहनोद्भवसाधनम् ।। प्. ७८) ३४. आदौ तावन्मन्त्री सुखासनासीनो जगदभ्युद्धरणाशयः पापदेशनादिकसप्तविधानुत्तरपूजां कृत्वा यंकारनिष्पन्नं [क्, ढ्: पङ्कार] वायुमण्डलं धन्वाकारं नीलपताकाङ्कितं तस्योपरि रेफोद्भवं रक्तवर्णमग्निमण्डलं त्रिकोणं रक्तरेखाङ्कितं तदुपरि वंकारपरिनिष्पन्नं [क्, ढ्: चङ्कार] वारुणमण्डलं [ख्: वरुण] वर्तुलं शुक्लवर्णं शुक्लपताकाङ्कितं [ख्, ढ्: शुक्लघटमध्याङ्कितं] तदुपरि लंकारसम्भवं माहेन्द्रमण्डलं चतुरस्रं पीतवर्णं पीतत्रिसूचिकवज्रचतुष्कोणशोभितं तदुपरि सुंकारनिष्पन्नं सप्तरत्नमयं अष्टाङ्गं सुमेरुं तस्योपरि पंकारपरिणतं विश्वदलकमलं तस्योपरि आत्मानं [क्: मात्मानं] विचिन्त्य ओं ह्रीः हुं क्रमेण शिरसि कण्ठे हृदि विन्यस्यात्मानं अनादिकालसंचितकर्मावरणविगतं [क्: कास ; क्: द्वियतं] हरिहरिहरिवाहनोद्भवं लोकेश्वरमूर्ति सुवर्णरत्नरश्मिज्वालाकुलं कुमाररूपं विचिन्तयेत् मन्त्री । पश्चात् स्वहृदि पुण्यज्ञानविशुद्ध्या चन्द्रमण्डलं सूर्यमण्डलं च तत्र ह्रीःकारविनिर्गतरश्मिज्वालाभिर्ज्ञानसत्त्वमाकृष्य वक्ष्यमाणरूपं संपूज्य पूर्वोक्तपूजाभिः ज्ञानसत्त्वसमयसत्त्वयोरेकीकरणात् भगवन्तं हरिहरिहरिवाहनोद्भवं भगवल्लोकेश्वरं [ख्, ढ्: ओमित्स् भगवल्] स्थिरचित्तेनात्मानं विभावयेत् षड्भुजं शुक्लवर्णं जटामुकुटिनं शान्तवेशं दक्षिणकरेण सम्बुद्धं साक्षिणं कुर्वन्तं द्वितीयेनाक्षमालाधरं तृतीयेन दुर्गतिस्थितलोकं शुभमुपदेशयन्तं [शुभं ओमित्तेद् इन् क्] प्. ७९) वामेन दण्डधरं द्वितीयेन कृष्णाजिनधरं तृतीयेन कमण्डलुधरं भगवन्तं चिन्तयेत् । तत्र विशुद्धिः । वायवग्निमण्डलाभ्यां हरिः वारुणमण्डलेन गरुडः माहेन्द्रमण्डलसुमेरुभ्यां [ढ्: सुखहभ्यां] हरिरिति विशुद्धिः सततं भावयन् योगी सर्वसत्त्वार्थकरणसमर्थो [क्: णं अर्थो] भवति सर्वजनप्रियो भवति महाप्राज्ञो भवति नीरोगो निरुपद्रवश्च धनाढ्यो भवति वशविषकर्मणि [क्: शव] महासमर्थो भवति । जपमन्त्रं गुरूपदेशतो ज्ञेयम् [क्: क्षयं] । ।। हरिहरिहरिवाहनोद्भवलोकेश्वरसाधनम् ।। ३५. प्रथमं तावत् मनोऽनुकूले स्थाने योगिपटं [क्: स्थाने पठं, ख्: स्थाने पटं] प्रकाश्य तस्याग्रतो माहेन्द्रमण्डलमध्ये कुङ्कुमेन [क्: कुङ्कुमे] चन्द्रमण्डलं कारयेत् ओं वज्ररेखे हुं इति मन्त्रेण । तदनु जः हुं वं पद्मस्थहोरिति मन्त्रेणावाहनं कृत्वा मण्डलमध्ये त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरभट्टारकं पूजयेदनेन मन्त्रेण ओं त्रैलोक्यवशङ्कराय वज्रपुष्पे हुं प्रतीच्छ [क्: प्रतिष्ठ] स्वाहा । ततः ओं मुनिवज्रे [ख्: मणिवज्रे] मुरिति विसर्ज्य स्वहृदि रक्त-आंकारं विचिन्त्य प्. ८०) तत्परिणामेन सूर्यं तदुपरि रक्तह्रीःकारं तद्रश्मिसमाकृष्टामिताभतथागतं संपूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा त्रैलोक्यं च [क्: त्रैलोक्यवशं] वशं विधाय रश्मीन् स्वबीजे प्रवेश्य तत्परिणामेन झटिति लोकेश्वरं सर्वाङ्गमहारागरक्तमेकमुखं द्विभुजं त्रिनेत्रं जटामकुटमण्डितं वज्राङ्कितपाशाङ्कुशहस्तं रक्तपद्मे वज्रपर्यङ्कनिषणं दिव्याभरणवस्त्रविभूषितमात्मानं [क्, ख्: वस्त्रभू] विचिन्त्य त्रिभुवनमेषद्वयस्थपाशवज्रोपरिस्थितनानानिर्माणधारिबुद्धबोधिसत्त्व##- ह्रीः हुं यां [क्, ढ्: यों, ढ्, अ; आः, ग्: यीं] इति जाप्य त्र्यक्षरमन्त्रं [क्: अक्षर] ध्यात्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं ओं वज्रात्मकाः सर्वधर्मा वज्रात्मकोऽहं इति वज्रात्मकमन्त्रद्वयं पठेत् [क्: जपेत्] । एवमभ्यस्यतो धुननकम्पनादिगुण [क्, ग्: कम्पनादिषु नोत्पद्यते] उत्पद्यते । तदनु ओं ह्रीः [क्, ग्, ढ्, ढ् अ: ह्रीं] अः हां हारीति यक्षेश्वरी स्वाहा इति पिण्डं दद्यात् । ओं आं क्रों ह्रीं सकलगणवीरवीरेश्वरीणां [ग्: वीरेश्वराणां] परिकरै अ अ अवतर अवतर अवतरन्तु दशदिग्लोकपाला इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हुं स्वाहा इति बलिं दत्त्वा देवतायोगेन विहरेदिति । ।। सरहपादकृतं ओड्डियानक्रमेण [क्, ढ्, ग्, ढ्, अ: ओड्यायन] त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। प्. ८१) ३६. नमो [ठिस् नमस्कार इस् अब्सेन्त् इन् अल्ल् ंष्ष् एxचेप्त् क्, ब्] लोकनाथाय । प्रथमं तावन्मन्त्री [मन्त्री इस् द्रोप्पेद् इन् अल्ल् ंष्ष् एxचेप्त् क्, ब्] मनोऽनुकूले स्थाने योगिपटं प्रकाश्य तस्याग्रतो माहेन्द्रमण्डलमध्ये कुङ्कुमेन चन्द्रमण्डलं रचयेत् [ख्: रचेत्, क्, ब्: कारयेत्] अनेन मन्त्रेण ओं वज्ररेखे हुं । जः हुं वं पद्मस्थहोः अनेन मन्त्रेणावाहनं कृत्वा मण्डलमध्ये त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरभट्टारकं पूजयेत् अनेन मन्त्रेण ओं त्रैलोक्यवशङ्कराय वज्रपुष्पे हुं प्रतीच्छ स्वाहा । ओं मुनिवज्रे मुः [क्: मुनिः] विसर्जनमन्त्रोऽयम् [क्, ब्: मन्त्रः] । पश्चात् स्वहृदि आंकारं चिन्तयेत् । तं परिणम्य सूर्यमण्डलं निष्पद्यते । तस्योपरि शक्तिबीजं बालारुणसमप्रभं द्रष्टव्यम् । एतस्य रश्मिभिरमिताभं [क्, ब्: अद्द्स् तथागतं अfतेर् अमिताभं] पूजयित्वा पापदेशनादिकं कृत्वा पुनः शरीरे प्रविशन्तं एतत् सर्वं परिणम्य झटिति पद्मोपरिस्थं वज्रपर्यङ्किनं [क्, ख्, ग्, ढ्: पर्यङ्कं] विकसितत्रिनेत्रं जटामकुटधारिणं रक्तवर्णं रक्तवर्णं वज्राङ्कितपाशाङ्कुशहस्तं त्रिभुवनमेषद्वये पाशबद्धवज्रोपरि [क्: पाशवद्धे तद्भे तस्यो, ढ्, ग्: पाशवद्धे तस्यो] स्थिता नानानिर्माणधारिण्यो वज्रयोगिन्योऽभिषेकं प्रयच्छन्ति तथा बोधिसत्त्वा नानाभरणयुक्ताः [क्, ग्: संयुक्ता, ढ्: मुक्ता] पूजां कुर्वन्ति विद्याधरहरिहरहिरण्यगर्भनानायोगिनीगणा प्. ८२) नृत्यवाद्यादिकंकुर्वन्ति नानाभूतगणादिनानानरशिरःकपालमालावृतं तथा नानाच्छत्रचामरादिकं पश्येत् । एतादृशे समये अमिताभस्तथागतः शिरसि द्रष्टव्यः । ईदृशमात्मानं विचिन्तयेत् । पश्चान्नाभेरुपरि सूर्यमण्डलं रश्मिमयं विचिन्त्य तस्योपरि वामे शक्तिबीजं हृदि क्रोधबीजं आःकारस्वरभूषितं इति भाव्यमन्त्रः [क्, ब्: रेअद्स् इति भट्टारकस्य हृदयमन्त्रह्] । एतत् सर्वं ध्यात्वा वज्रात्मकमन्त्रोच्चारणं कृत्वा वज्रात्मकं चिन्तयेत् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति वज्रात्मकमन्त्रः । एतच्चाभ्यासयोगेन धुननकम्पनावेशनंन् [क्, ढ्, ग्: कम्पनावेशं] कृत्वा अद्वैतज्ञानमुत्पद्यते । स योगी द्विरदवत् गर्जति [गर्जति प्रेसेन्त् ओन्ल्य इन् क्, ब्] मदिरामत्त इव पञ्चवर्णं विहरति । यदि पञ्चवर्णं न विहरति तदा तस्य देहे धुननकम्पनावेशनादिकं [क्, ब्: देशनाद्वैतज्ञानादिकं] न तिष्ठति । एवं प्रतीत्यैव [ढ्: प्रतीत्य] पञ्चवर्णं विहर्तव्यम् [क्, ढ्, ग्: विहर्तव्यं] तेन सिद्धिः स्यात् । सिद्धे सति परदेहे धुननकम्पनावेशनं कृत्वा रागद्वेषादिकं निषेधयति । यथा सिद्धरसेन विद्धं ताम्रं कृष्णतां त्यजति तथा शरीरमेवाद्वैतरसेन विद्धं रागद्वेषादिकं त्यजति । ह्रीः [क्, ख्, ग्: हुं हुं यां, क्, ख्: ह्रींः हुं अं, ढ्: ह्रीं हुं आः] हुं यां जप्यमन्त्रः । ओं ह्रीः [क्, ग्, ढ्: ओं ह्रीं अः, क्, ब्: ओं अः, ख्: ओं ह्रीः अः] अः हां हारीति यक्षेश्वरी स्वाहा हारीतिमन्त्रः । ओं आं क्रों प्. ८३) ह्रीं सकलगणवीरवीरेश्वरीणां परिकरैः अ अ अवतर अवतर अवतरन्तु दशदिग्लोकपाला इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हुं स्वाहा बलिमन्त्रः । ।। इति सरहपादावतारित-ओड्डियानविन्निर्गतत्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरसाधनं [ठे रेअदिन्ग् ओड्डि० इस् fओउन्द् इन् क्, ब्: ओन्ल्य] समाप्तम् ।। ३७. नमो लोकेश्वराय । ओं चिटि चिनटि विक्लोलि विक्लोलि [ठे सेचोन्द् विक्लोलि इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] अमुकं सधनपरिवारं मे वशमानय स्वाहा । पूर्वसेवायुतं [क्, ग्: पूर्वसेवाश०, क्, ब्: पूर्वसेवायाः अयुतं, ढ्: पूर्वसेवा अयुतं] जप्ता पश्चात् साधनमारभेत् । दक्षिणोत्तरपार्श्वे ताराभृकुटीदेवीद्वयसहितं आर्यावलोकितेश्वरभट्टारकं रक्तवर्णं रक्तमाल्याम्बरानुलेपनं पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरं चतुर्भुजं शृङ्गारैकरसं रक्तं कुसुमवताशोकतरोरधस्तादवस्थितमात्मानं [क्, ग्: रक्तसुकुमारिताशोक०, ढ्: रक्तकुसुमाचिताशोक०] विचिन्तयेत् त्रिसन्ध्यम् । लवणाहुतीनां [क्: लवणाअदूतीनां, ग्: लवणाद्गतीनां, ढ्: लवणाद्गतीनां] अष्टोत्तरशतं जुहूयात् । सप्ताहात् स्त्रियं पुरुषं वा वशमानयति त्रिसप्ताहान्महापुरुषम् । लवणसहितेन मदनेन प्. ८४) पुत्तलिकां [क्, ग्: मदेन पुत्तिकां] साधयित्वा प्रतिकृतिं चतुरङ्गुलप्रमाणां कृत्वानिर्धूमे खदिराङ्गारे मन्त्रमुच्चारयन् त्रिसन्ध्यं तापयेत् यस्य नाम्ना स वशो [क्, ग्: सर्वशो] भवति । वज्रोदकभावितलवणं परिजप्याष्टोत्तरशतवारं यस्य प्रदीयते [क्, ग्: यत् प्रदीपते] स भक्षितमात्रेण वशो [क्, ख्, ग्, ढ्: वशगां] भवति । ।। रक्तलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। ३८. पूर्वोक्तविधानेन तथैव शून्यतानन्तरं रक्तह्रीःकारजरक्तपद्मं तन्मध्ये रक्त-आःकारपरिणतमार्यावलोकितेश्वरं रक्तवर्णं जटामकुटधरं [ठिस् जटामकुटधरं सेएम्स् तो बे रेदुन्दन्त्] अमिताभगर्भजटामकुटधरं वामकरगृहीतरक्तपद्मं तत् च दक्षिणकरेण विकाशयन्तं विविधालङ्कारवस्त्रविभूषितमात्मानं निष्पाद्य स्वहृदये ह्रीःकारजरक्तपद्मदलेषु षोडशस्वरपरिणतरूपान् शुभ्रभ्रमरान् चिन्तयेत् । ततः साध्यहृदयेऽपि पूर्ववत् पद्मं विचिन्त्य स्वहृदिस्थपद्मात् स्ववज्रमार्गेण भ्रमरान् निःस्सार्य [क्, ग्: निर्माय] ओं भमराः साध्यहृदि पद्मामृतमाकर्षय जः इति मन्त्रेण साध्यवज्रे प्रवेश्य तत्पद्मस्थामृतं भ्रमरैराकृष्य तान् पुनरपि प्. ८५) तद्वज्रेण निष्कास्य [ग्: निस्तास्य, ढ्: निष्काश] स्ववज्रमार्गेण तत्रैव प्रवेश्य तच्चित्तामृतमधुबिन्दुमुद्गिरतस्तान् पश्येदिति । मन्त्रः ओं हुं तावद् भावयेदविच्छेदं यावद् दिनानि सप्त । साध्यं च पादयोः पतन्तं [क्: पठतं तं] ध्यायादिति । ।। लोकेश्वरस्य वश्याधिकारविधिः ।। ३९. नमो लोकनाथाय । प्रथमं तावत् साधकः प्रातरुत्थाय सुखासने सत्त्वपर्यङ्केनोपविश्य हृदये प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमण्डलोपरिपीतह्रीःकारं विभाव्य तन्मरीचिसमूहैर्भगवन्तं भाव्यमानमानीय तस्मादेव बीजात् स्फारितपुष्पधूपादिभिः [क्, ग्: स्थापित०] संपूज्य तस्य पुरतः पापदेशनादिकं विधाय मैत्र्यादिचतुर्ब्रह्मविहारभावनां च कुर्यात् । तदनु सबाह्याभ्यन्तरं वस्तु शून्यस्वभावं विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति मन्त्रमावर्त्तयेत् । तदनन्तरं नभःप्रदेशे प्रथमस्वरेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि पीतह्रीःकारं तेनैव रक्तपद्मं तद्बीजाधिष्ठितं तत् सर्वं परिणम्य भगवन्तं पीतवर्णं अर्द्धचन्द्राङ्कितजटामकुटिनं अमिताभोपलक्षितशिरःप्रदेशं रक्तपद्मोपरिस्थितं कृष्णसारहरिणचर्मणि प्. ८६) वज्रपर्यङ्किनं समाधिमुद्रोपरि [क्: मुद्रां] नानारत्नपरिपूर्णकपालधारिणं एणेयचर्मकृतयज्ञोपवीतिनं [ख्: वीतं] व्याघ्रचर्माम्बरधरं [क्, ग्: चर्माम्बरं] निराभरणं नीलकण्ठं नीलगुलिकाविशिष्टकण्ठं पार्श्वद्वये परस्पराभिसम्बद्धपुच्छसमणिफणाविशिष्टभगवदवलोकनपरोद्ध्वमुख##- मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं स्फुलिङ्गाट्टहास क्षः । ।। इत्यपरिमितानुशंसं नीलकण्ठार्यावलोकितेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। ४०. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरमाकाशे रेफोद्भवसूर्यस्थहुंकारजविश्ववज्रपरिणतं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरं च विभाव्य तन्मध्ये घोरश्मशानं तस्य च मध्ये रक्ताष्टदलकमलं तन्मध्ये च नीलह्रीःकारसम्भवं भगवन्तमार्यावलोकितेश्वरं कृष्णवर्णं प्रत्यालीढस्थं सूर्यम.डलस्थितं पञ्चमुखं त्रिनेत्रं द्वादशभुजं सितरक्तदक्षिणमुखद्वयं तथापीतहरितवाममुखद्वयं दक्षिणभुजैः डमरुखट्वाङ्गाङ्कुशपाशवज्रशरधरं वामभुजैस्तर्जनीकपालरक्तकमलमणिचक्रचापधरं दंष्ट्राकरालसकलवदनं षण्मुद्रोपेतं प्. ८७) सार्द्रमुण्डमालालङ्कृतशरीरं [क्: मुण्हा, ढ्: सार्द्धमुण्ड] नग्नं सर्वाङ्गसुन्दरमात्मानं झटिति प्रत्याकलयय हृच्चन्द्रे ह्रीःकारमध्यवर्त्ती ओं आः हुं मुनिवरवज्रे ह्रीं हुं [क्: हुं जः] जः इति मन्त्रमक्षसूत्राकारं जपेत् । पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि लक्षजापात् सिध्यति । ।। मायाजालक्रमार्यावलोकितेश्वरसाधनम् ।। ४१. नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं चल चल चिलि चिलि चुलु चुलु कुलु [क्: हल हल, ग्: हुलु हुलु] कुलु मुलु मुलु हुं हुं हुं हुं फट् फट् फट् पद्महस्ते स्वाहा । दिने दिने पञ्च वारान् त्रिसन्ध्यमुच्चारयेत् । गर्दभोऽपि ग्रन्थशतत्रयं गृह्णाति । पद्महस्ता धारणीयम् । नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं धरणीधरे [क्: धराधरे ओमित्तेद् इन् ग्] धराधरे भद्रे सुभद्रे स्वाहा । सोमग्रहे सूर्यग्रहे वा पञ्चगव्येन प्रक्षाल्य अष्टोत्तरशतमाषान् [क्, ग्: शतवारान्] मुखे प्रक्षिप्य तावज्जपेत् यावन्न मुक्तो भवति । लोकनाथस्य पटप्रतिमाया अग्रतो भूत्वा [क्, ग्: भूतो] घृतेन प्रदीपं [क्, ग्: प्रदीपोज्वाल्य] प्रज्वाल्य चन्दनेन अपतितगोमयेन वा मण्डलकं कृत्वा शुचिसाचारमुत्तरसाधकं [क्: शुचिमा० ढ्: शुरिसा०] द्वारि स्थापयित्वा स्वयं प्. ८८) चन्द्रसूर्यमपश्यन् पूर्वसेवायुत जप्त्वा ब्रह्मचर्येण साधयेत् । अश्रुतान्यपि शास्त्राणि वेत्ति तत्क्षणात् । श्रुतानि न क्षयं यान्ति धारणीबलभावतः । यस्य मूर्ध्नि प्रदीयन्ते चूर्णीकृत्य च पादयोः ।। स सर्वोवशतां [क्; सर्वावश, ग्: सव्व] याति यावच्चन्द्रदिवाकरौ । रोगास्तस्य न जायन्ते डाकिनीग्रहतस्कराः ।। लेपनात् सर्वव्याधीनां शान्तिर्भवति नित्यशः । ह्रीःकारबीजसम्भूतं लोकनाथं विभाव्य च ।। द्विभुजं वरदं सव्ये वामे पद्मधरं सितम् । जटान्तःस्थामिताभं च विश्वाब्जचन्द्रसंस्थितम् । वज्रपर्यङ्किनं नाथं भावयेद् बिधिवद् बुधः ।। ।। सोपचारमाषमुखा [ग्: मापथ०] धारणी समाप्ता ।। ४२. ओं [ठिस् साधन अन्द् थे fओल्लोwइन्ग् अरे fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्] पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं शुक्लह्रीःकारोद्भवं सुगतिसन्दर्शनलोकेश्वरभट्टारकं शुक्लवर्णं षड्भुजं वरदाभयाक्षमालाधरं दक्षिणे वामे पद्मकुण्डीत्रिदण्डीधरं च रत्नाभरणभूषितं व्रतसूत्रधारिणं जटामुकुटं पद्मोपरि चन्द्रमण्डलस्थितं सौम्यरूपं भावयेत् । तस्य जापमन्त्रोऽयं ओं ह्रीः स्वाहा । ।। इति सुगतिसन्दर्शनलोकेश्वरसाधनम् ।। प्. ८९) ४३. इति शून्यताभावनानन्तरं श्वेतह्रीःकारोद्भवं जटामुकुटिनं षड्भुजं प्रथमभुजद्वयेन वरदौ द्वितीयभुजद्वयेन रत्नपुस्तकौ तृतीयभुजद्वयेन अक्षमालात्रिदण्डिकं सर्वालङ्कारभूषितं व्रत-अक्षसूत्रधारिणं सौम्यमूर्त्तिं पद्मोपरि चन्द्रमण्डले स्थितं श्वेतवर्णं विभावयेत् । मन्त्रश्च तथैव । ।। प्रेतसन्तर्पितलोकेश्वरसाधनम् ।। ४४. नमः स्थिरचक्राय । श्रीमद्गीर्गरिमानिरस्तसकलभ्रान्तिप्रतानोज्ज्वलं [क्: श्रीमञ्जिन्तरि, ग्: श्रीमद्गीरिमा] प्रोद्यद्गौरगभस्तिबिम्बविमलं बुद्धं च [क्, ग्, ढ्, क्, ब्: वृद्धञ्च] बालाकृतिम् । बिभ्राणं करवालमुद्गतरुचिं प्रज्ञां च नत्वादरात् आत्मानुस्मरणाय [क्, ब्: णप्रलि] लिख्यत इदं तच्चक्ररत्नं मया ।। दिक्ष्वनन्तान् [क्, ग्: दिक्श्चानन्ता, क्, ब्: दिक्ष्वनन्ता] सुसञ्चिन्त्य सर्वज्ञान् [क्, ग्, ढ्, क्, ब्: सर्वज्ञज्ञान] ज्ञानसागरान् । सन्त्रस्तानेकसत्त्वौघपरित्राणसमुद्यतान् [क्: सत्त्वोद्य, ग्: सत्त्वोघ, ढ्: सत्त्वोत्थ] ।। प्. ९०) तेभ्यो नानाविधां पूजां चेतश्चिन्तामणिश्रुताम् [क्, ब्: चेतचि] । कृत्वा लोकं परित्रातुं [क्, ग्, ढ्: परित्राणं] प्रयच्छेदात्मविग्रहम् ।। ततः शुभाभिवृद्धये कुर्यादिदं मन्त्री - सर्वाणि पापानि दिशामि भीतः प्रीत्यानुमोदे जगतः शुभानि । रत्नत्रयं वै [क्, ग्, क्, ब्: मे] शरणं प्रयामि संबुद्धबोधौ [क्, ग्: बोधिं] विदधामि [क्, ग्: दधामि चेतः, क्, ब्: विदधामि चित्तं] चेतः ।। पश्चात् पुनरिदमारभेत - ग्राह्यग्राहकहानितो जगदिदं स्वप्नेन्द्रजालोपमं शुद्धं च प्रकृतिप्रभास्वरतया व्योमोपमामाश्रितम् । आत्मानं च मनोविलासकलितं निश्चित्य संक्षेपतो मुःकारं पुनरंशुजालजटिलं तत्सम्भवं भावयेत् ।। ततः परावृत्तमखण्डमण्डलं [क्: मखण्डलं] हिमार्च्चिषः कुङ्कुमपङ्कपिञ्जरम् । स्वरोज्ज्वलन्मालिकया समाकुलं विचिन्तयेद् दीधितिदीप्तदिङ्मुखम् ।। ततः पुनर्मुःकृतिबीजसम्भवं विभावयेद् रागमरीचिमण्डलम् । कखादिवर्णैरखिलं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: रखिलै] समावृतं [क्, ब्: समासृतं] तदूर्ध्वमुद्दीधितिकुङ्कुमारुणम् ।। प्. ९१) तस्मिंश्च मुःकारमुदीक्ष्य मन्त्री तत्सम्भवं भास्वरपत्ररम्यम् [क्: पुट] । इन्दीवरं विस्फुरदंशुजालं [क्: विस्फुरण] विचिन्तयेन्मुःकृतिबीजमध्यम् ।। तत्सम्भूतमुदंशुबुद्धविसरैरापूरयन्तं जगत् चन्द्रस्थं भ्रमरान्धभास्वरतरैरुद्भास्वरं [क्, ग्: भासुर ; द्भासुर] चीरकैः । धुन्वन्तं निबिडान्धकारपटलं [क्: निविडार्थ] रक्तांशुजालैरलं सर्वाकारवरप्रदाननिपुणं श्रीमद्गिरामीश्वरम् [क्, ढ्, ब्: श्रीमन्गि०] ।। लालित्यशृङ्गाररसाभिरामं [क्: रालिभ्य०, ढ्: रालित्य०] व्याजृम्भमाणाम्बुरुहास्यलक्ष्मीम् [क्: व्याक्षम्भ, ढ्: व्यज्यन्त, ग्: व्यज्जम्भ] । वीरं [ख्: बीजं] कुमाराभरणं दधानं ध्यायात् पदं तस्य समीहमानः ।। एवं विचिन्त्य वागीशं मुःकारं भावयेद् हृदि । ज्वलन्तं रक्तवर्णाभं निर्गच्छद्दीप्तिमण्डलम् ।। तस्मात् सञ्जातमष्टारचक्रं हार्द्दतमोपहम् । पूरयेद् रश्मिभिर्विश्वं [क्: श्मिभिश्च] पश्येत् ज्ञानमयं प्रभुम् ।। निर्मितं बालतिग्मार्च्चीरोचिषां [क्: तिम्मार्चावाविषां, ढ्: तिम्मार्चारोचिषां, क्, ब्: तिम्मार्चीरोर्चिषां] सञ्चयैरिव । आकीर्णमक्षरै [ख्: आकीर्ण्य चाक्ष] रक्तै रक्तपुष्पोत्करैरिव ।। प्. ९२) तत्रैवं [क्, ग्: तेनैव] तावदक्षराणि चिन्तयेत् चक्रस्यारेषु पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरेषु यथाक्रमं अरपचनान् [क्, ग्: चारपत्तान, क्, ब्: अरपचन्, ढ्: अरपचान्] नाभौ नकारं आग्नेयनैऋत्यवायव्य##- ककारादीनि व्यञ्जनानि इति निश्चलं निश्चित्य पश्चाच्चक्रस्य वर्णसंहतेश्च रश्मिसमूहंन् हार्द्दं तमोमण्डलमपनयन्तं [क्, ब्: तमोह ; क्, ग्: वयकं] स्वशरीररोमकूपविवरेभ्यो निःसृत्य दशदिग्लोकधातुव्यवस्थिततथागतहृदयज्ञानामृतैः [तथागत द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] सह [क्: सहस्र सरसी] समरसीभूय तेभ्यो निर्गत्य तैरेव रोमविवरैः [क्: तैनेष्ववाम] प्रविश्य स्वशरीरमवभासयन्तं चिरं ध्यायात् । स्थिरचित्तस्य पश्चात् स्फुरणसंहरणन्यायेन तावद् भावयेत् यावत् प्रत्यक्षमाभाति । मञ्जुश्रियो द्वैतदशां [क्, ग्: दश्यन्दधाने, ढ्: दशान्दधाने] दधानैः सहैव [क्: सहं ववर्णेः] वर्णैः परिरोचमानैः [क्, ढ्: वरिरोच] । चक्रे स्फुटाभत्वमुपागतेऽस्मिन् अहर्न्निशं ध्यानकृताभियोगात् ।। अदृष्टपूर्वेष्वापि वाङ्मयेषु कलाकलापेष्वाखिलेषु तस्य । मतिर्यथेष्टं [क्, ब्: यति] मणिदीपदीप्ता [क्, ग्: दीप्त] प्रवर्त्तते हार्द्दतमो नुदन्ती ।। प्. ९३) इदं हि चक्रं हितमीहमानैः कुतूहलेनापि च पक्षमेकम् । परीक्ष्यमाणं सुगतस्वरूपं प्रबोधयिष्यत्यचिराद् भवेषु [ढ्: द्भवत्सु] ।। यदीह किमपि पुण्यं चक्रविन्यासजातं अमनसिजजनानां [ढ्: माम् मनसि] दीप्यतां [क्: दीव्यतां] तेन चक्रम् । नवतरणिरिवास्तमोहसान्द्रान्धकारं [क्, ढ्, ग्: मिवास्यां, क्, ब्: मिवास्यं, ख्: विरास्यन्] व्रजतु [क्, ग्: व्रजतु वज्रन] च जनतेयं वाग्विभोः श्रीविलासम् ।। ।। स्थिरचक्रसाधनं समाप्तमिति [आfतेर् थिस् चोलोफोन् ख्: गिवेस् थे दते इन् थे fओल्लोwइन्ग् wओर्द्स् सं २८५ पौष्यमासेति, इ.ए. इन् थे मोन्थ् ओf पौष इन् थे येअर् २८५ (ण्.ष्.) wहिछ् चोर्रेस्पोन्द्स् तो आ.ड्. ११६५ अन्द् नोत् ११६७ अस् Bएन्दल्ल् पुत्स् इत्.] ।। ४५. स्थिरचक्रमिदं श्रीमन्मञ्जुवज्रस्य तायिनः । तं नत्वा बालबोधाय लिख्यते विशदैः पदैः ।। सुखासनोपविष्टो योगी गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानाकाशस्थितान् [क्: सत्त्वानागं] विचिन्त्य तेभ्यो मनोमयीं नानाविधां पूजां विधाय पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततो विश्वं चित्तमात्रं [क्: मात्री] प्. ९४) ग्राह्यग्राहकविवर्जितं [क्, ढ्, ग्: वर्जितं] स्वप्नवत् प्रतिबिम्बवदात्मानं निश्चित्य कुङ्कुमारुणं मुःकारजातं [क्, कारं, ख्, ढ्: कारजं, ग्: कारज०] स्फुरदकारादिस्वररश्मिरक्तं [क्: रश्मिचन्रं, ढ्: रश्मिचक्रं] चक्रं पश्येत् । तस्योपरि मुःकारजं भास्वत्ककारादिप्रभारक्तं शशाङ्कमण्डलं भावयेत् । तस्योपरि मुःकारजं [क्: मुकारं, ग्: अःकारजं] स्फुरदमलमिन्दीवरं मुःकाराधिष्ठितकिञ्जल्कं विचिन्त्य तत्परिणतं [क्, ब्: तत्सर्वं] कुङ्कुमाभं पञ्चचीरं [ख्: रेअद्स् चीराभरणशृङ्गा] कुमाराभरणं शृङ्गारैकरसं खड्गपुस्तकधरं वागीश्वरमात्मानं चन्द्रस्थं ध्यायात् । तस्य हृदये मुःकारजं स्थिरमष्टारचक्रं रश्मिमयं ज्वलदकारादिमालिकाकलितं [ख्: कलिकं] बहिः स्फुरत्ककारादिमालिकोपवीतम् [ख्: मालिकालिको०] । तस्य च नाभौ अकारं पूर्वारे रेफं दक्षिणारे पकारं पश्चिमारे चकारं उत्तरारे नकारं आग्नेयादिकोणेषु च निष्प्रपञ्चानक्षरान् [क्: कुरान्] कुङ्कुमाभान् विचिन्त्य तच्चक्ररश्मिसमूहं अन्तःशरीरमवभास्य [क्, ग्: मन्त्रःशरीरं] प्रतिरोमकूपविवरैर्न्निःसृत्य दशदिग्लोकधातुमवभास्य पुनस्तैरेव रोमकूपविवरैः प्रविश्यान्तःशरीरमवभासयन्तं चिरं विचिन्तयेत् । ओं अरपचन मुः इति जपमन्त्रः । साधनं स्थिरचक्रस्य कृत्वा पुण्यमुपार्जितम् [क्, ग्, ढ्: यत्पुण्यमर्जितं] । तेन भूयात् जगत् सर्वं मञ्जुवज्रसमप्रभम् ।। ।। मुक्तेन स्थिरचक्रसाधनम् ।। प्. ९५) ४६. नमः श्रीवादिराड्मञ्जघोषाय प्रथमं तावत् मुखप्रक्षालनादिकं कृत्वा मृदुसुखासनोपविष्टः [क्: सुखमुखा] स्वहृदि पंकारजपद्मस्योपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तस्योपरि मंकाररश्मिनाकृष्याकनिष्ठभुवनवर्त्ति अनादिसंसिद्धमञ्जुश्रीकुमारं पुरतो विभाव्य ततो बाह्यपूजां पुष्पधूपादिकां कृत्वा अभिवन्द्य च पश्चात् पापदेशनां पुण्यानुमोदनां पुण्यपरिणामनां त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादं अध्येषणां आत्मभावनिर्यातनां कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् । पुनः सकलवस्तुतत्त्वसारसंग्राहकभूतां शून्यतां [शून्यतां इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] विचिन्तयेत् [ढ्: अद्द्स् कुङ्कुमाभासं चिरं विचिन्तयेत् अfतेर् विचिन्तयेत्] ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति । पुनः प्रणिधानमनुस्मृत्य प्रतिभासमात्रं स्वकायं व्यवलोक्य स्वहृदि पद्मचन्द्रस्योपरि मंकारबीजरश्मिना सर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं मञ्जुश्रीरूपं विभावयेत् । पीतवर्णं व्याख्यानमुद्राधरं रत्नाभरणं रत्नमुकुटिनं वामेनोत्पलं सिंहासनस्थं अक्षोभ्याक्रान्तमौलिनं चन्द्रासनं [क्: चक्रासनं] चन्द्रप्रभं भावयेदात्मानम् । ततो दक्षिणपार्श्वे सुंकारबीजसम्भवं सुधनकुमारं नानारत्नाभरणोज्ज्वलं रत्नमुकुटिनं [क्: संरत्न०] सर्वधर्मैकपुस्तककक्षानिक्षिप्तं संपुटाञ्जलिपूर्वकं तिष्ठेत् । वामपार्श्वे यमारिः कृष्णवर्णहुंकारबीजोद्भवः विकृताननः मुद्गरहस्तः पिङ्गोर्द्ध्वकेशः प्. ९६) नागाभरणभूषितः । ततो दक्षिणोत्तरपार्श्वे चन्द्रप्रभसूर्यप्रभौ पूर्वादिदिग्भागे वैरोचनरत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धयः आग्नेयादिकोणेषु लोचना-मामकी-पाण्डराताराश्चेति । ततो ज्ञानसत्त्वप्रवेशेन चक्षुराद्यधिष्ठानं कायवाक्चित्ताधिष्ठानाभिषेकपूजास्तुतिं च कृत्वा शिरसि अक्षोभ्यमुद्रणं पश्चाद् [क्: पश्चाद्व्यार०] ध्यानवान्मन्त्रमाजपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं धर्मधातुवागीश्वर मुः स्वाहा । ।। मञ्जुश्रीसाधनम् ।। ४७. सत्सौख्यं परमं समस्तजगतामिच्छोरनिच्छोः [क्: इच्छोः सुखं] सुखं स्वीयं स्वल्पमपि स्वभावमहतः सम्यग् गुरोराज्ञया । प्रज्ञापङ्कजिनीविकाशकरणे दक्षस्य [क्, ग्: दक्षिणस्य] संलिख्यते मन्दस्वल्पधिया मया भगवतो मञ्जुश्रियः साधनम् ।। श्रद्धां शुभस्य जननीं समुपाश्रितेन [क्: पासितेन] त्यक्ता च येन सकलाकुशलक्रियापि । तेनैव शुद्धमनसा गुरुतो निशम्य ध्यानादिकं भगवतः सततं विधेयम् ।। आदौ मनोभिरुचिते निचिते सुगन्धिपुष्पादिभिर्बहुविधैर्विजनप्रदेशे [क्, ग्: निचिते] । प्. ९७) चौरध्वनिप्रमुखकण्टकवर्जिते च निर्वर्त्य [क्: निर्वृत्य, ग्: निर्धन्य] कृत्यमपरं च सुखं निषद्य ।। यत्नतश्चञ्चलं चित्तमेकाग्रीकृत्य निर्भरम् । परार्थमाशये कृत्वा भावयेत् तदनन्तरम् ।। सत्त्वेष्वेकतनुजतोषसमतासंलक्षितां [क्: सत्त्वेवक] मित्रतां दुःखादुःखनिदानतोऽपि जगतामभ्युद्दीधीर्षां [क्: अभ्युदिधाया, ग्: अभ्युद्दिधार्षा] दयाम् । चित्तप्रीतिविशेषलक्षणवतीं [क्: विभु] सम्मोदिकामन्ततोऽसद्व्यासङ्गनिवृत्तरूपसहितां ध्यायादुपेक्षां बुधः ।। तदनु मनसि कृत्वा यावदिच्छाप्रकीर्णं विमलरुचिहिमार्चिर्मण्डलं शुक्लवर्णम् । तदुपरि सुकुमारं निर्मलस्वर्णवर्णं [क्, ग्: निर्भर स्वर्नं] कमलममलपत्रं [क्, ग्: कमलपत्रं] भावयेदष्टपत्रम् ।। चन्द्राम्भोरुहयोरुदंशुविसरव्यालोलयोरुत्तमामूर्ध्वं वर्द्धनशीलरश्मिकुहरं स्वर्णाकृतिं मंकृतिम् । पूर्वाभ्यां पिहितं हिताय जगतां मन्त्री चिरं भावयेत् । अत्यन्तोत्तममञ्जुवज्रपदवीमिच्छन् [क्: अत्यन्तोकम०] मनुष्योत्तमः ।। पश्चाज्जातिविपत्तिबाधकजराजाड्यादिदुःखाकुलं [क्, ग्: जापादि०] चन्द्राम्भोरुहयुग्ममंकृतिभवैश्छन्नीकृतं [ग्: श्छमी०] रश्मिभिः । विश्वं वीक्ष्य निरीक्ष्य [निरीक्ष्य द्रोप्पेद् इन् क्] चोत्तमसुखे सर्वैः समङ्गीकृतं बुद्धैस्तुल्यमतोऽपि पूर्णमनसं स्वात्मानमालोकयेत् ।। प्. ९८) पश्चाद् दिक्षु दशस्ववस्थिततनूननीय तै रश्मिभिः सर्वानेव गुरूंस्तथैव सुगतान् श्रीबोधिसत्त्वानपि । कृत्वा तान् पुरतो मनोरथमयं निष्पाद्य पूजाविधिं नानापुष्पसुगन्धिधूपविविधाकारेण [क्: सुगन्धिभिर्वि०] संपूजयेत् ।। पापादेरपि देशनादिपुरतस्तेषां विदध्यात् ततः तानेवांशुभिरेकतामुपगतान [क्: स्थाने] रोमावलीनां [क्, ग्: लीराञ्चिनैः] बिलैः । पुञ्जाकारतया प्रविश्य हृदये दृष्ट्वा ततस्तद्भवं ध्यायन् मोहमहाद्रिपाटनपटुं [क्: पुटं] श्रीमञ्जुवज्रं विभुम् ।। स्वच्छं षोडशवत्सराकृतिधरं शार्द्दूलपृष्ठस्थितं व्याख्याव्याकुलपाणिपद्मयुगलं वामार्द्धपर्यङ्किनम् । दीर्घं नापि न चापि खर्वमसमं सौन्दर्यराश्याश्रयं रत्नस्वर्णमणिप्रकारविविधालङ्कारमालाकुलम् ।। नासत्यं नाप्यसत्यं मुकुरतलमिव स्पष्टबिम्बायमानं ध्यात्वा वीरं [क्, ग्: चिरं] कुमारं सकलजनपरित्राणदं [क्, ग्: परित्राणं] वादिनाथम् [क्, ग्: देवादिनाथं] । पश्चादात्मानमेव व्यपगतकलुषं मञ्जुवज्रस्य मूर्त्त्या ध्यायेद् दीर्घं न यावद् भवति भगवता तुल्यदेहो मनीषी ।। तान्तं रान्तं [क्, ढ्: नान्तं] तथा सान्तं व्यञ्जनक्रमसंहितम् । ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रं ओकारं [क्: सकारं, ग्: सेकारं, ढ्: मैकारं] सानुनासिकम् ।। अपरमिह विशेषं सद्गुरोरेव वाचा [ग्: वाचो] विमलममलबुद्धेः प्रग्रहीष्यन्ति सन्तः । प्. ९९) प्रवरगुरुकृताज्ञो ध्यानमन्त्रक्रियायाः नहि सकलविशेषख्यापनेऽहं समर्थः ।। मञ्जुश्रियो यदि कुतूहलचेतसापि संराधनं भगवतः सततं विधत्ते । आराध्य सद्गुरुपदं मतिमांस्तथापि जाड्यान्धकारनिकरं नियतं भिनत्ति [क्: हिनस्ति] ।। श्रीमन्मञ्जुकुमारसाधनमिदं सम्यग् गुरोराज्ञया कृत्वा मन्दधिया मया यदमितं [क्, ग्: पदमितं] पुण्यं समासादितम् । तेनायासमपास्य सत्वरमयं श्रीमञ्जुवज्रोपमः श्रीचिन्तामणिकल्पवृक्षसदृशोऽप्यास्तां समस्तो जनः ।। ।। श्रीमद्वादिराट्साधनंन् समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं पण्डितश्रीचिन्तामणिदत्तस्येति ।। ४८. नमो मञ्जुनाथाय । सत्कुङ्कुमारुणकुमारकरूपलक्ष्मीं संबुद्धरश्मिनिहतामितमोहजालाम् [क्: निहित] । पारीन्द्रबद्धललितासनमन्त्रधर्मव्याख्याकरं नमत कामदवादिराजम् [क्: यानीन्दु, ग्: धारीन्दु] ।। प्रथमं प्रातरुत्थाय पं विश्वपद्मे तु [क्: गु, ढ्: त] हृदि । अं-चन्द्रमण्डलस्योर्द्ध्वं ह्रींकारं कुङ्कुमारुणम् ।। प्. १००) दृष्ट्वा वदनशौचादिं [ढ्: दिकं, क्, ग्: दि] कृत्वा ध्यानालये शुचौ । सुखासनं च संविश्य मन्त्रं बुद्धगुणाकरम् ।। मैत्रीं सत्पुत्रसम्प्रीतिसहस्रगुणितां जने । दुःखनेतोर्द्दुःखाच्च कृपामुद्धर्त्तुकामनाम् [क्: मुर्द्धन्त, ढ्: मुद्धर्त्य] ।। नित्यं सद्गुणसंयोजनेच्छां प्रमुदितां तथा । निजकार्यमनालोच्योपेक्षामन्यार्थकारिताम् ।। ध्यात्वा मन्त्री [मन्त्री द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] स्फुरद्श्मिव्यूहेनानीय [क्: रेअद्स् फणानां यतान् जातानु] तान् जिनान् । तैर्नभः पूरितं दृष्ट्वा कृत्वा पूजां मनोमयीम् ।। अभ्यङ्गोद्वर्त्तनस्नाननानालङ्कारकारिणः [क्: नभानालक्षर] । स्फुरत्पूजौघसन्मेघान् विश्वक् [क्: विश्वं संस्थार्य देवतीं, ग्: विश्वकास्फार्य देवतीं, ढ्: विश्वक् संस्फूर्य देवतीं] सम्स्फार्य देवताम् ।। प्रणम्य निर्मितैः कायैरसंख्येयैः पृथक् पृथक् । रागविद्वेषसम्मोहैस्त्रिविधं कायमानसम् ।। संवेगाद् देशयेत् [क्: शयात्याय] पापं कृतकारितमोदितम् । आयत्यां संवरं सत्त्वैः सार्द्धंन् कुर्यात् पुनः पुनः ।। संबुद्धमञ्जुघोषाद्यैर्द्दानादिजनितं शुभम् । संमोद्याध्येष्य संयाच्य चिरं सद्धर्मदेशनाम् ।। त्रिरत्नशरणं गत्वा बोधिचित्तं सन्मार्गकम् [क्: सन्मार्जकं] । आश्रित्य ओं शून्यताज्ञानवज्रात्मकोऽहम् [क्, ग्: वज्रस्वभावात्मको] ।। प्. १०१) ततो विश्वपद्मस्थं मंकारेन्दूर्ध्वसंस्थितम् । स्फुरत्पिण्डाक्षरं दृष्ट्वा कृत्वा मञ्ज्वरं जगत् ।। प्रविश्याकृष्य सन्मन्त्री वादिराजं विभावयेत् । काश्मीरारुणसत्कायमायानिर्जितमन्मथम् ।। सिंहसिंहासनाक्रान्तं निर्भ्रान्तं ललितासनम् । वामप्रकोष्ठपूर्वेषु [क्: निष्ठर्थं, ढ्: निस्तब्धं] नीलेन्दीवरधारिणम् ।। संबुद्धगुणसन्दोहं रत्नालङ्कारसोज्ज्वलम् । निर्यद्रश्मिस्फुरद्बुद्धसन्दोहालोकमालिनम् ।। धर्मचक्रमहामुद्रानिबद्धकरपङ्कजम् । तद्वदिन्दीवरे तादृक् विश्वकृन्मन्त्ररश्मिना [क्, ग्: कृत्] ।। समानीय परं नाथं कूटागारादिभिः समम् [क्, ग्: स्वयं] । सदृशत्वं समापाद्य [क्: साद्य] संश्राव्य समयं त्रिधा । समाकृष्य प्रवेश्याथ बुद्धं सम्यक् वशं नयेत् ।। ओं वज्रसत्त्व समयदृश्यहोः समयस्त्वं समयोऽहं समयस्त्वमहं जः हुं वं होः । ओं कायाधिष्ठानं आः वागधिष्ठानं हुं चित्ताधिष्ठानं । उत्पलमुद्रया पिण्डाक्षरेण ज्ञानाधिष्ठानं च कृत्वा रश्मिसञ्चोदितसंबुद्धकायनिर्गतदेवताकारावर्जितकुम्भाम्बुज्ञानवज्रशिरा [क्: कुम्भावु, ढ्: कुम्भो अवु०] भवेत् । पूजितो दशदिग्बुद्धैः बुद्धपूजापरायणः [क्: ओमित्स् बुद्धपूजापरायणः प्रकुर्वन्तं] । सम्भूयोद्भावयेद् भव्यो भवसंसिद्धिशुद्धये ।। प्. १०२) भूयो विभाव्य संप्राप्य प्रश्रब्धिं कायचित्तयोः । हारदोलक्रमेणाथ मन्त्रजापं समारभेत् ।। विश्वमशेषगुणोदधिं कृत्वा प्रवेशादि प्रकुर्वन्तं विभावयन् [क्: भावयेत्] ओं आः हुं इत्यानीय क्षमापयेत् । स्वयं मञ्जुवरो भूत्वा जगत् पश्यंश्च [क्: पुण्यश्च] तन्मयम् । यत्र यत्र युज्यते कर्म सत्त्वार्थे च तथा न्यसेत् ।। रत्नत्रयप्रसन्नानां शिष्याणां स्मृतये कृतम् । साधनं वादिराजस्य स्याद् ध्रुवं लोकसिद्धये ।। सर्वान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् इष्टदेवतामन्तर्भाव्य [क्: ताया मन्त्र भाष्य, ढ्: ताया मन्त्रं भाव्य] तदुद्दिश्य मण्डलकमारभेत् । ओं ह्रीः स्वाहा इति हस्तादिप्रक्षालनाचमनमन्त्रः । ओं हुं आसनाधिष्ठानमन्त्रः । ओं वज्रभूमे हुं भूमिपरिग्रहमन्त्रः । ओं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं स्वाहा गोमयादिपानीयमन्त्रः [क्: गामादि०] । ततः सम्मार्जननिष्पन्ने ओं वज्ररेखे हुं इति रेखाधिष्ठानमन्त्रः । पुनः पुष्पैकं मण्डले दत्त्वा ओं सुरेखे सर्वतथागता अधितिष्ठन्तु स्वाहा इति पठित्वा हस्तं प्रक्षालयेत् । तदनु पुष्पैकं गृहीत्वा ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे रक्ष रक्ष मां हुं फट् स्वाहा इति स्वशिरोदेशे पुष्पं क्षिपन्नात्मरक्षां कुर्यात् । पुनः ओं आः हुं इत्यात्मरक्षादिमन्त्रः । तन्मण्डलं विश्वपद्मरूपेणालम्ब्य तदुपरि चन्द्रं तदुपरि कुङ्कुमारुणं भगवद्बीजं तद्रश्मिसमाकृष्टमनादिसंसिद्धं भगवन्तं प्रदीपसंक्रमणन्यायेनाकृष्य [क्: व्यायेन] तत्रैव प्. १०३) च प्रवेश्य भगवन्तं निष्पादयेत् । ओं मञ्जुघोषाय वज्रपुष्पे हुं ओं अक्षोभ्याय वज्रपुष्पे हुं ओं वैरोचनाय वज्रपुष्पे हुं रत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धयः लोचनामामकीपाण्डराताराः । पूर्ववत् पुष्पधूपदीपनैवेद्यसुगन्धवस्त्रसमारम्भेण [क्: समारण, ढ्, ग्: समालभन] अधिष्ठानं [ग्: तेनाधिष्ठाय] दातव्यम् । वन्दनापापदेशनापुण्यानुमोदनां कृत्वा मन्त्रं जपेत् । ततो विसर्ज्जयेत् ओं वज्र मुः । ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यमनुत्पन्नत्वात् । ओं आः हुं फट् स्वाहा इति सार्वभौतिकबलिमन्त्रः [क्: तोभातिका] । ओं हारीत्यै महायक्षिण्यै हर हर सर्वपापानि मे क्षीं सर्वयक्षिणि प्रवेशनि स्वाहा हारीतीमन्त्रः । ओं अग्रपिण्डासनेभ्यः स्वाहा अग्रपिण्डमन्त्रः । ओं उत्सृष्टपिण्डासनेभ्यः स्वाहा उत्सृष्टपिण्डमन्त्रः । ओं आः सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये हुं हुं प्रतिमादेः स्नानमन्त्रः । ।। वज्रयोगिनीभाषितं वादिराजमञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् ।। प्. १०४) ४९. नन्मो मञ्जुश्रिये । पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं [क्, ग्: तानन्तरं] विश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डले रक्तप्लींकारं [क्; ककारं, ग्: ह्रींकारं] दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः समानीततथागतज्ञानमत्रैव प्रवेश्य तत्परिणामेनोत्पलं तन्मध्यचन्द्रस्थं तद्बीजं तद्विनिर्गतरश्मिभिर्वादिराड्मञ्जुश्रीरूपं जगन्निष्पाद्य निजबीज एव प्रवेश्य तत्परिणतमात्मानं झटिति मञ्जुश्रियमभिनिष्पादयेत् । द्विभुजैकमुखं पीतं ललिताक्षेपमुद्रया सिंहासनस्थं व्याख्यानमुद्रासलीलकरद्वयं रत्नमकुटिनं दिव्यालङ्कारभूषितमुत्पलवामभुजाधिष्ठितमूर्त्तिकमक्षोभ्यमकुटिनं एवं समयसत्त्वमुत्पाद्य हृद्बीजसमाकृष्टज्ञानसत्त्वं पुरतो दृष्ट्वा [क्: हस् समयसत्त्वं पुरतो वृट्वा अfतेर् दृष्ट्वा] समयस्त्वं दृश्यहोः समयस्त्वं समयोऽहं समयस्त्वमहमिति समयचोदनां कृत्वा जः हुं वं होः इति चतुर्बीजाक्षरैराकर्षणादिकं [क्, ग्: कर्णादिकं] कारयेत् । मन्त्रस्त्वयमेव वर्णसन्दोहराजः । ।। इति वादिराट्साधनं समाप्तम् ।। प्. १०५) ५०. पूर्वोक्तविधानेन प्रथमं हृदीन्दुमध्ये बीजं [बीजं द्रोप्पेद् इन् क्] षष्ठस्य पञ्चमं पञ्चमस्वरेण पूरितं शून्यद्वयदेवेनाक्रान्तं [क्: द्ववेदवना] तद्बीजरश्मिजगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पूजयित्वाभिवन्द्य च अनेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं । ततो रत्नत्रयं मे शरणमित्यादि पठेत् प्रणिधानपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं [ओं वज्रगन्धे ओं नोत् तोबे fओउन्द् इन् क् ; क्, ग्: पूर्वध०] भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततो ##- बीजं मायोपमाकारं त्रैधातुकमशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः । न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इत्यधिमुच्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं श्रीमञ्जुवज्रं पञ्चवीरकशेखरं कुमारं सर्वाभरणभूषितं कुङ्कुमारुणं वामेनोत्पलं दक्षिणेन लीलया स्थितं सिंहासनस्थमात्मानं कुमाररूपेण चिन्तयेत् । अस्य मुद्रा भवति - हस्तद्वयं सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयाभ्यामनामिकानखौ पिधाय उत्पलविकचसम्स्थिता । हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्वं वा लक्षजापः ओं वागीश्वर [क्, ग्: पञ्चवीरशे० ; क्, ग्: वागीश्वरं] मुः । ।। मञ्जुघोषसाधनम् ।। प्. १०६) ५१. नमः श्रीवादिराड्मञ्न्जुघोषाय [नमस्कार ओन्ल्य fओउन्द् इन् क्, ब्] । नत्वा ज्ञानमयं नाथं सर्वसिद्धिप्रदायकम् [क्, ब्: प्रसाधकं] । तत्साधनमहं वच्मि [क्, ढ्, ग्: वक्षे] क्रियातन्त्रानुसारतः ।। प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽभिरुचिते [क्: रुचिस्थाने] स्थाने यथासुखमुपविश्य दुःखार्णवे पतितं सत्त्वधातुं दृष्ट्वा प्रणिधिं कुर्यात् । दुःखिता अमी सत्त्वाः संसारे मंसरन्ति ते मया मञ्जुघोषेण भूत्वा सर्वसत्त्वा [सर्वसत्त्वा fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] अनुत्तरपदे प्रतिष्ठापयितव्या इति । ततः पटादिगतं [क्, ब्: पटादिकं] भगवन्तंन् मञ्जुघोषं गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुरतोऽवलम्ब्य पुष्पादिभिः सम्पूज्य प्रणिपत्य पापदेशनामकरणसंवरं पुण्यानुमोदनां आत्मभावनिर्यातनां त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादं [क्, त्पादनेन गाथा, ढ्: त्पादनञ्च] च कुर्यात् अनेन गाथाद्वयेन - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। उत्पादयामि वरबोधिचित्तं निमन्त्रयामि [ढ्: म्यहं] अहं सर्वसत्त्वान् । इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। ततो मार्गाश्रयणम् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं इत्यर्थानुगमेन वारत्रयमुच्चार्य स्वभावशुद्धमधिमुच्य सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् । त्रैधातुकं शून्यमलक्षणं प्. १०७) ग्राह्यग्राहकवर्जितं दृष्ट्वा स्वहृदये [क्, ब्: स्वहृद्यंका०] अकारेण चन्द्रमण्डलं तस्योपरि मुःकारं तप्तचामीकराभं तदुद्भूतगभस्तिसमूहैः [क्, ढ्, ग्: तदुद्भव] सर्वलोकधातुप्रसरानवभास्य यथाभव्यतया सत्त्वानामर्थं कृत्वा सर्वतथागतान् सञ्चोद्य तस्मिन् बीजे प्रवेश्य तत्सर्वं निष्पाद्य [क्, ढ्: निष्पत्या] मञ्जुघोषस्वरूपमात्मानं भावयेद् द्रुतकनकनिभं द्विभुजमेकमुखं [क्, ब्: द्विभुजैक] सिंहस्योपरि पद्मचन्द्रासने [क्, ब्: सनार्द्धपर्य] अर्द्धपर्यङ्कनिषणं त्रिचीरं रत्नमुकुटिनं चन्द्रप्रभामण्डलं कुमाराकाररूपिणं सर्वालङ्कारभूषितं शृङ्गाररससंयुक्तं ईषद्धसितं द्वाभ्यां हस्ताभ्यां धर्मचक्रमुद्राधरं [ग्: मुद्रां दधानं] अवसव्यभुजासक्तप्रज्ञापारमितासहितेन्दीवरं [क्, ढ्, ग्: सव्य] वामजङ्घाश्रितयमान्तकं [क्: पद्मान्तकं, क्, ब्: यामान्तकं] महाक्रोधं नीलवर्णं विकटदंष्ट्राकरालं पिङ्गलकुटिलकेशमारक्तमण्डलाक्षं [क्, ढ्, ग्: मण्डलाङ्गं] भयानकं [भयानकं विभूषितशिरसं fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भृकुटीघोरमुखं कपालमालाविभूषितशिरसं सव्यकरेण भगवतो जङ्घावलग्नं वामे दण्डधरं एवं विभाव्य कायवाक्चित्तेषु चन्द्रमण्डले ओं आः हुं इति त्र्यक्षरं [क्, ढ्, ग्: अक्षरं] सितरक्तनीलवर्णं यथाक्रमेण विन्यस्य ततः स्तनान्तरितचन्द्रमण्डले मुःकारं विचिन्त्य ततः [ढ्: तत्] पूज्यपूजकयोरभेदमालम्ब्य [क्, ग्: भेद्यमव] नानाविधदेवताभिः संस्तूयमानमात्मानं दृष्ट्वा स्फुरणसंहरणेन तावद् भावयेत् यावत् खेदो न जायते प्. १०८) एवं भावयतो [क्, ढ्: भावयते] नित्यं बुद्धबोधिप्रसिद्धये [क्, ढ्, ग्: प्रसिध्यति] । इह [क्, ब्: इहैव] जन्मनि प्राप्नोति मञ्जुनाथमहाकृपाम् [क्, ढ्, ग्: कृपं] ।। भावनाखिन्नः स्वहृदि चन्द्रमण्डले मन्त्रं विन्यस्य जपेदासक्तमानसः [क्, ब्: जपेदति] । तत्रायं जपमन्त्रः ओं धर्मधातुवागीश्वर मुः । एवं जपं कृत्वा भावनां चाप्यखेदतः उत्थातुकामश्चेत् [क्: उत्थितु] पुनस्तथैव संपूज्य संस्तुत्य कुशलं परिणाम्य क्षमापयेदनया गाथया - यत् कृतं दुष्कृतं किञ्चित् मया मूढधिया पुनः । क्षन्तव्यं तत् त्वया नाथ यतस्त्राताऽसि देहिनाम् ।। जगद्धिताय प्रणिधानं कुर्यात् । ततः - अनेन कुशलेनाहं बुद्धत्वमधिगम्य च । तारयेयं जगत् कृत्स्नमगाधाद् भवसागरात् ।। ततः सर्वधर्मसमतामध्यालम्ब्य सर्वं मञ्जुघोषमयं पश्यन् स्वदेवतागर्वमुद्वहन् [क्, ढ्: देवता] यथासुखं विहरेदिति । एवं चतुःसन्ध्यं [क्: चतुःसन्ध्येन्द्रियं लङ्घ्यया] त्रिसन्ध्यं वा करणीयमिति । इति साधनमाधाय [ग्: माराध्य] यदवापि [क्: पदं] फलं [क्: कलं] मया । तेनायंन् [ग्: तन्मयं] त्रिभवो [क्: त्रिभुवो] लोको भूयान्मञ्जुवरोऽखिलः ।। ।। आर्यश्रीमद्वादिराड्मञ्जुश्रीसाधनं [क्, ब्: रेअद्स् आर्यवादिराटसाधनं समाप्तमिति] समाप्तमिति ।। प्. १०९) ५२. प्रथमं तावन्मन्त्री सुगन्धोपलिप्तं नानापुष्पावकीर्णं भूमिभागं कृत्वा तन्मध्यसुखासने समुपविश्य त्रिऽऽअरणगाथामुच्चारयेत् । पश्चात् स्वहृदये अकारं पश्येत् तत्परिणामेन चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये मुःकारं चिन्तयेत् । ततो मुःकारात् पञ्चवर्णान् रश्मिमेघान् [क्: रश्मीन्] स्वरोमकूपेभ्यो निश्चारयेत् । तैश्च रश्मिभिर्मञ्जुघ्षरूपैः संच्छन्नं गगनं पश्येत् । ततस्तान् पुष्पादिभिः पूजयेत् । ततः पापदेशनां पुण्यानुमोदनां प्रणिधानादिकं च कुर्यात् । ततश्चतुर्ब्रह्मविहारं भावयेत् । पश्चात् तत् सर्वं शून्यं ध्यात्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रमुच्चारयेत् । ततः पुनरपि स्वहृद्यकारं पश्येत् । तत् [ढ्: तच्च] परिणम्य चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये मुःकारं तत्परिणामेन मञ्जुघोषरूपमात्मानं पश्येत् सिंहस्थं कनकगौरवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं व्याख्यानमुद्राव्यग्रकरं [क्: प्यग्र] वामपार्श्वे उत्पलधरं अक्षोभ्यमकुटिनं दक्षिणे [क्: दक्षिणेन] सुधनकुमारं वामे यमान्तकं पश्येदिति । भावनायाः [क्: भावनया] खिन्नो मन्त्रं जपेत् ओं वागीश्वर [क्: वागीश्वरं] मुः । ।। वादिराट्साधनं समाप्तम् ।। प्. ११०) ५३. प्रक्षाल्यार्चनपापदेशनशुभामोदादिमैत्र्यादिक मन्त्रोपाधिकसर्वधर्मतथतां चन्द्रद्वयान्तर्गतम । पीताम्भोजं बिभर्त्ति पीतविलसन मंकारबीजं ततः चन्द्रादेः परिणामतो झटिति स स्याद् वादिराजः स्वयम् ।। ततः [क्: तथा] प्रज्ञाकरं हान्तं रान्तं [क्, ग्: नान्तं] सान्तं सुपण्डितम् । ईश्वरिणं जपेन्मन्त्रं अर्द्धेन्दुबिन्दुनादिनम् ।। ।। प्रज्ञावृद्धिनिधिवादिराट्साधनं समाप्तम् [समाप्तं ओमित्तेद् इन् ढ्] । कृतिरियं पण्डितश्रीहरिहरस्य ।। ५४. लोकानुग्रहकारिणे कुमाराकारधारिणे । मञ्जुश्रिये नमस्तुभ्यं तथतापथदेशिने ।। म~जुश्रीकल्पोक्तविधिना वादिराट्साधनं निगद्यते । प्रथमं तावत् चतुरस्रं चतुर्द्वारं नानारत्नस्वचितवितानोपशोभितं मुक्तामयं ध्वजपताकादिमण्डितं [क्: नाश्रितं] मण्डपं विचिन्त्य तत्र मध्ये पट्टमसूरकं [क्: पदममूरकं, ढ्: पटमसूरकं] तत्रोपविश्य इदानीं बोधिचित्तमुत्पादयेत् । यावन्तः सत्त्वाः सत्त्वसंग्रहेण संगृहीतास्ते [क्: स्तत्सर्वं] प्. १११) सर्वे मया मञ्जुश्रीज्ञाने प्रतिष्ठापयितव्या इति यद्वा अनित्याः क्षणिका [क्: क्षणिक] निरात्मानः चित्तविठयिताः [क्: चित्तविपठित्वा] स्वप्नेन्द्रजालसदृशाः प्रतिभासमात्रा आदिशान्ताः प्रकृतिपरिशुद्धा अभावा अजाता अनुत्पन्नाः तथताभूतकोटिशून्याः [क्: पञ्चतथा] सर्वधर्मा इति शून्यताया अधिवचनम् । तृष्णावशात् अमी सत्त्वा अविद्यान्धीकृता अकर्मविपाकदर्शिनः तेभ्यो गम्भीरं प्रतीत्यसमुत्पादकर्मक्रियावताराय धर्मं देशयिष्यामीति करुणाया अप्यधिवचनम् । अत एवाह भगवान् समाजादौ - शून्यताकरुणाभिन्नं बोधिचित्तमिति स्मृतम् । अस्योत्पादादुत्पादितं बोधिचित्तं बोधिसत्त्व इत्युच्यते । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् मनसैव सम्पूज्य ततः स्वहृदि हुंकारं रक्तवर्णंन् सूर्यकोटिशतसहस्रज्वलनभासुराकारमात्मानं ज्ञानदेहमवलोक्य तेनैव सूर्यमण्डलं विभाव्य तदुपरि चन्द्रमण्डलं कुङ्कुमाभं तत्र परमाक्षरमनेकपुण्यकोटिशतसहस्रनिर्यातनं मंकारं पञ्चवर्णसमायुक्तं दिग्व्योमपर्यन्तं समीक्ष्य ततो ज्ञानोच्छ्रेकात् सञ्चोद्य भगवन्तं मञ्जुश्रियं तप्तकाञ्चनाभं पञ्चवीरकुमारं धर्मचक्रमुद्रासमायुक्तं प्रज्ञापारमितान्वितनीलोत्पलधारिणं सिंहस्थं ललिताक्षेपं सर्वालङ्कारभूषितं शृङ्गारसागरतरङ्गप्रभया [सागर द्रोप्पेद् इन् क्] त्रैधातुकमापूरयन्तं अनवरतगद्यपद्यसंस्कृतबहलानेकरुतधर्मं [क्: बहुलनक, ग्; बहुलामेक] देशयन्तं स्फुरणसंहरणपूर्वकमानीय प्द्f ७०, प्. ११२) प्रवेश्य ओं मञ्जुवर हुं इत्यनेन दृढीकृत्य मञ्जुवज्रस्वभावात्मक्रोऽहमिति भावयेत् । ततो भावनया खिन्ना जपेन्मन्त्रं ओं मञ्जुवर हुं । एषा भगवतो विधिः शुचिसाचारसम्पन्नः सन् सप्त लक्षाणि जपेत् । ।। वादिरादसाधनं समप्तम् ।। ५५. नमोऽरपचनाय । शशधरमिव शुभ्रं खड्गपुस्ताङ्कपाणिं सुरुचिरमतिशान्तं [क्, ब्: सुरचित] पञ्चचीरं कुमारम् । पृथुरतिवरमोक्षं पद्मपत्रायताक्षं कुमतिदहनदक्षं मञ्जुघोषं प्रणम्य ।। लघुतरमुपदेशं चक्ररत्नस्य कुर्यामरपचनसुसिद्ध्यै जन्मिनो येन् नूनम् । निखिलपदवीबोद्ध्रीं [क्, ब्: बोधिं] प्राप्नुवन्त्यग्रबुद्धिमविरतमभियोगाद् भावयन्तोऽर्द्धवर्षम् ।। सुरभिकुसुमाकीर्णे गन्धतोयोपसिक्ते समशुचिसुमनोज्ञे मन्त्रविद् भूमिभागे । क्वचिदतिमृदुरम्ये विष्टरे चोपविश्यसुखरतिमनिमित्तं भावयेद् बोधिचित्तम् ।। प्द्f ७०, प्. ११३) स्वभावशुद्धं [क्, ढ्, ग्: सिद्धं] समुदीर्य मन्त्रं विभाव्य शून्यं निखिलं समन्तात् । परार्थसार्थं पुनरात्मदेहं प्रभास्वरं तं सकृदेव पश्येत् ।। अथान्तरीक्षे स्वहृदीन्दुमण्डलं स्वरेण चाद्येन [क्, ब्: वाद्येन] विभाव्य भास्वरम् । अथात्र धीःकारमुदीक्ष्य पाण्डुरं तं मञ्जुघोषं विदधीत निर्मलम् ।। शशाङ्ककोटिद्युतिमादधानं न्यसेच्च सर्वाभरणोज्ज्वलं तम् । ध्यानैकनिष्ठं कमलोपरिस्थं सरागमीषद्धसितं मनोज्ञम् ।। स्वहृदि वरमकारं विस्फुरन्तं समीक्ष्य तमतुलघृणिजालं चक्रमष्टाररूपम् । तदुपरि शशिबिम्बं भावयेत् तेन मन्त्रीः शशधरकरगौरं मञ्जुघोषं तमेव ।। विहसितसकटाक्षां [क्, ब्, ढ्, ग्: विक्र] दक्षिणे चारुरूपां गुरुतरकुचयुग्मां केशिनीं तस्य पश्येत् । सुरुचिरललिताङ्गीं वामतश्चोपकेशीं सकलगुणनिधाने भावयेत् ते च नाभ्याम् ।। न्यस्येत् पुरस्तात् खलु जालिनीप्रभं सुशुभ्ररेफोद्भवमेव निर्मलम् । प्द्f ७१, प्. ११४) पंकारजं रश्मिमयं मनोहरं [क्, ब्: रमं] चन्द्रप्रभं तं विदधीत पृष्ठतः ।। ज्वलन्गभस्तीन्यथ चाक्षराणि पृथुप्रभावानि विभावयेच्च । अज्ञानशैलं विधमन्ति तानि कुर्वन्ति सुज्ञानमनाविलं च ।। चक्रं भ्रमत् शीघ्रमधो विचिन्त्य मोहान्धकारं विधमत् समस्तम् । सदैव तन्निश्चलमेव पश्येत् शशाङ्कबिम्बं बृहदंशुजालम् ।। शशाङ्कतो वै पृथुरश्मिमेघं निःसृत्य पश्येद् दशदिग्व्रजन्तम् । सत्त्वानलङ्कृत्य तथात्मदेहमागत्य चान्त्ये प्रविशन्तमिन्दौ ।। सदरपचनमन्त्रं संजपन् मन्त्रिमुख्यो दृढमतिरूपदेशात् भावयन्नाशु भूमीः । वरमिवलमनोज्ञाः पारमीश्चापि सर्वाः प्रहतविमतिदोषाः प्राप्नुयात् ता जिनानाम् ।। वरगुरुरतिवज्रैरग्रसद्धर्मतेजैः [ढ्: गञ्जैः] सुगतगणपुरस्ताद् योऽभिषिक्तो विधानात् । सुमतिरजितमित्रस्तेन संग्रन्थितं हि सदरपचनचक्रं जन्मिनां बुद्धिसिद्ध्यै ।। प्द्f ७१, प्. ११५) संग्रन्थ्य चक्रं सुविधानमग्र्यं पुण्यं मयाऽऽप्तं विपुलं समन्तात् । यत् तेन लोको निखिलोज्झिताघः [क्: ओमित्स् ज्झिताघः बीज इन्च्लुदिन्ग् थे चोलोफोन् अन्द् पर्त् ओf थे नेxत् साधन] सन्मञ्जुघोषोऽस्तु सुखैकनिष्ठः ।। ।। अरपचनसाधनम् ।। ५६. नमोऽरपचनाय । प्रथमं तावत् मन्त्री मनोऽनुकूले प्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृद्यादिवर्णोद्भवेन्दौ चतुर्थस्य चतुर्थं बीजमीकारान्तं बिन्दुद्वयसंयुतं विभाव्य ततस्तत्करनिकरैरपसारितक्लेशान्धकारहृदयो [क्, ब्: हारं] मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षेति चतुर्ब्रह्मविहारं भावयेद् वक्ष्यमाणक्रमेण । का मैत्री (?) या सर्वसत्त्वेष्ठेकपुत्रप्रेमता [क्, ग्: मेकता] । का करुणा (?) या त्रिदुःखदुःखितानां सत्त्वानां संसारसागरादुद्धरणकामता । का मुदिता (?) उत्पादितकुशलमूलपरभोगैश्वर्यादिषु हृष्टचित्तता । कोपेक्षा (?) सर्वत्र प्रतिघानुनयपरहितधर्मतायां [ढ्: घातन] स्वरसवाहिनी प्रवृत्तिरिति । चतुर्ब्रह्मविहारभावनानन्तरं स्वहृद्बीजरश्मिभिरेव निर्गतसमस्ताकाशदेशव्यापिगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् प्द्f ७२, प्. ११६) स्फुरणसंहरणाकारेण जगदर्थक्रियाकरुणैकपरान् दृष्ट्वा स्वहृद्बीजकिरणैरेव दिव्यगन्धपुष्पप्रकरादिकं निश्चार्य मण्डलपूर्वकं कृताञ्जलिना गुरुबुद्धबोधिसत्त्वचरणकमलविन्यस्तमूर्ध्ना [क्, ब्: सत्त्वानां] प्रणामना [क्, ढ्, ग्: णामो] वन्दना । तद्रश्मेरेव निर्गतपुष्पधूपदीपगन्धचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टापताकादिभिस्तेषां [क्, ढ्, ग्: ओमित् च्छत्र] च बाह्याध्यात्म्यपूजादिभिः संपूजनं पूजा । ततः पापदेशनादिकं कुर्यात् - द्वेषाच्च [क्, ब्: रेअद्स् दिffएरेन्त्ल्य - यत्पापं मयोपार्जितं सर्वजन्मसु रागजदेवणमोहनं वा कायेन वा मनसा वा वचोभिर्वा तत्सर्वं प्रतिदेशयामि । ] रागादथ मोहतोऽपि कायेन वाचा मनसाऽन्यतोऽपि । पापं कृतं कारितमेव यत् तत् सर्वं जिनानं पुरतो दिशामि ।। इति पापदेशना । पुण्यं [क्, ब्: रेअद्स् दिffएरेन्त्ल्य - यत्पुण्यं च सर्वतथागतानां बोधि सत्त्वश्रावकप्रत्येकबुद्धानां सद्गुरूणां च तत्सर्वं पुण्यमनुमोदयामि ।] च यत् सर्वतथागतानां अन्यच्च सम्बोधिसमाश्रितानाम् । प्रत्येकबुद्धस्य च सद्गुरूणां सर्वं [सर्वं पुण्यं इन् ढ्] जिनानां स्वनुमोदयामि ।। इति पुण्यानुमोदना । समस्तकालत्रयवर्तिबुद्धाननन्तदिग्व्यापिकृपागुणौघान् [क्, ब्: यावन्ति] । प्द्f ७२, प्. ११७) प्रहीनदोषार्यगणान् सधर्मानवेत्य भक्त्या शरणं प्रयामि ।। इति त्रिशरणगमनम् । संश्रित्य जैनं परिशुद्धमार्गं ब्रह्मेन्द्ररुद्रप्रभृतिष्ठनर्घम् । इत्थं मयोपाजितपुण्यवृन्दाद् उत्पादयाम्येष सुबोधिचित्तम् ।। इति जिनमार्गाश्रयणबोधिचित्तोत्पादौ । एवं सप्तविधानुत्तरपूजानन्तरं गुरुवचसा बाह्याध्यात्म्यशून्यतां विभाव्य पुनस्तदृढीकरणार्थं [क्, ब्: स्तदेव] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहसिति गाथामुच्चार्य तदनु स्वचित्तं प्रतिभासमात्रं स्वच्छाप्रतिघरूपमादिस्वरोद्भवेन्दुमण्डलाकारेण स्वचित्तं विचिन्त्य तदुपरि पूर्वोक्तबीजं तदिन्दुबीजपरिणतं खड्गं स्फुरद्रूपं तदनु मुष्टिमध्ये शशधरोपरि पूर्वोक्तबीजं ततः खड्गबीजपरिणतं मञ्जुघोषं शरत्काण्डसमप्रभं दशदिगालोककरनिकरधरं द्विभुजं कुमाराकृतिं सव्येन समस्ताज्ञानोच्छेदनैकपरप्रज्ञाखड्गव्यग्रकरं अवसव्येनोपायभूतसकलशास्त्रकलापुण्यैकपुस्तकव्यग्रपाणिं [क्, ब्: हस्तः] सर्वालङ्कारभूषितं रक्ताम्बरधरं ध्यानैकनिष्ठं प्रबुद्धपद्माननं कमलदलेक्षणं [क्, ढ्, ग्: मले] उत्पादितमहापुरुषलक्षणं इन्द्रनीलमणिसन्निभाकुञ्चितपञ्चचीरं सिताष्टदलकमलेन्दौ वज्रपर्यङ्केनोपविष्टं सर्वतथागतज्ञानस्वरूपं मञ्जुश्रीरूपमात्मानं विभाव्य एवं समयसत्त्वाहङ्कारवान् प्द्f ७३, प्. ११८) योगी स्वहृदि अंकारनिष्पन्नं शुभ्रमष्टारचक्रं स्फुरत्किरणगणैरशेषाज्ञानविध्वंसनकरं दक्षिणावर्त्तक्रमेणास्त्रं [क्, ढ्: शुध्वं दृ, ग्: शुध्वमनु दू०] भ्रमद्दृष्ट्वा तदुपर्यन्तरीक्षे आदिवर्णोद्भवेन्दुमण्डलं तदुपरि पञ्चाक्षरं यथाक्रमेण ज्वलदनलसङ्काशं सरश्मिकं समस्ताज्ञानोच्छेदकरं गुरूपदेशतो विभाव्य देवताकारनिष्पादनानलसो मन्त्री स्फुरणादिकं कृत्वा जपं कुर्यात् । अथवा हृदीन्दुमध्ये शुभ्राकारनिष्पन्नमरपचनाख्यं सितं सर्वालङ्कारभूषितं हृष्टं ध्यानैकनिष्ठं वज्रपर्यङ्केनोपविष्टं दक्षिणवामकराभ्यां असिपुस्तकौ [क्, ग्: मणिपु०] धारयन्तं इन्द्रनीलसकलाकुञ्चितपञ्चचीरधरं स्फुरदिन्दुसमाननं वदतां वरं स्वबीजेन्दुयुक्तहृदयं विभाव्य तस्य पुरतः शुक्लरेफोद्भवजालिनीप्रभं अरपचनवद् [क्, ढ्, ग्: ओमित् अरपचनवत् द्विभुजादियुक्तं] द्विभुजादियुक्तं स्वहृदीन्दौ स्वबीजाधिष्ठितं [क्, ब्: जान्वितं] दृष्ट्वा तदनु पृष्ठतः सितपकारनिष्पन्नं चन्द्रप्रभं स्वहृदीन्दौ बीजसंयुक्तमवलोक्य ततो दक्षिणे [क्, ब्: णतः] शुभ्रचकारनिष्पन्नां केशिनीं सितां सर्वालङ्कारभूषितां पीनपयोधरां सव्यावसव्येनासिपुस्तकधरां [क्, ढ्, ग्: ओमित्] स्वहृदीन्दौ बीजान्वितां विचिन्त्य एवं उत्तरेण [क्, ढ्, ग्: ओमित्] शुक्लनकारनिष्पन्नामुपकेशिनीं च स्वहृदीन्दौ बीजसमन्वितां विभाव्य सर्वानरपचनसदृशान् विचिन्तयेत् । इत्थं देवतागणहृद्बीजकिरणस्फुरणसंहरणैर्जगदज्ञानवृन्दमुच्छेदयन् धर्मामृतसकलशास्त्रशिल्पकलापैः सर्वसत्त्वान् सन्तर्पयन् मुहुर्मुहुः स्वच्छाप्रतिघरूपमात्मानं विभाव्य गुरूपदेशतः समाहितो प्द्f ७३, प्. ११९) मन्त्री जपं कुर्यात् । प्रणवादिपञ्चबीजाक्षरमध्ये समयसत्त्वबीजान्तमन्त्रः । यदा उत्थानाशयो [क्, ग्: उत्थासना] भवेत् [क्, ब्: भवति] तदा स्वमन्त्रं गुरूपदेशादुच्चार्य तदनु शताक्षरगाथां पठेत् । ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं [क्, ब्: चित्तश्रियः] श्रेयः कुरु हुं ह ह ह ह होः भगवन् [क्: ओमित्स्] सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः इति शताक्षरमन्त्रपठनानन्तरं स्फुरणादिकं विसृज्य समयसत्त्वगर्वेण सर्वेर्यापथेषु विहरन् समाहितो योगी सम्यग्ज्ञानसागरपारगो [क्, ग्: पाशो] भूत्वा अचिरेणैव कालेनानुत्तरां बोधिं प्राप्नोतीति । संलिख्य साधनं शुभ्रं मुक्तकेनेह मुक्तगे [क्, ढ्, ग्: व्यक्तवे] । पद्माकरस्य यत् पुण्यं तदस्तु भवमुक्तये ।। ।। मुक्तकेनारपचनसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f ७४, प्. १२०) ५७. मध्ये मञ्जुश्रियंन् [क्, ग्: सम्पश्येत्] न्यस्येद् रक्तवर्णं पूर्वेण जालिनीप्रभं हरितवर्णं रेफाक्षरेण [क्, ग्: रेफोद्भवेन] दक्षिणेन केशिनीं पीतवर्णां पकारेण पश्चिमेन चन्द्रप्रभं चन्द्रवर्णाभं चकारेण नकारेण उपकेशिनीं रक्तवर्णां लिखेत् । वरदमुत्पलकरं मञ्जुश्रियं वामेन पद्मधरं वरदं जालिनीप्रभं उत्पलवरदहस्तामुपकेशिनीं वरदपद्महस्तं चन्द्रप्रभं रक्तपद्मधरां केशिनीं वरदकरां च । नाभिमूले चक्रमष्टारं भ्रमन्तं वह्निसमप्रभं तदुपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि चतुरारं चक्रं चक्रान्तर्गतान्यक्षराणि ध्यायेन्मन्त्राक्षराण्येव देवताबिम्बम् । तेषां हृदये तान्येवाक्षराणि [क्, ग्: भावं चा०] । ततः सकलान् वर्णान् सर्वरसगुणोपेतान् दशदिग्व्यापकानिति यावत् । ।। आर्यमञ्जुश्रीभट्टारकभावनोपदेशः ।। प्द्f ७४, प्. १२१) ५८. सद्योऽनुभवमञ्जुश्रीसाधनं साधु कथ्यते । प्रज्ञार्थिजनार्ययैः [क्: जनदोः, ढ्, ग्: जनाद्यैः] प्रज्ञाविषव्यामोहहानये ।। प्रथमं तावद् [क्, ग्: भावये०] योगी क्वचिन्मनोऽनुकूले प्रदेशे अकारस्वरोद्भवेन्दुस्थितधीःकारबीजविनिर्गताङ्कुशाकार##- ततश्चित्ताकारपरिणतकुमुदबन्धुस्थितधीःकाराभिनिवर्त्तितानिमित्तनिस्त्रिंशं [क्, ढ्, ग्: निशित०] पश्येत् । तदग्रे आदिस्वरपरिणताब्जोपरि असिबीजं सर्वमेतत् परिणम्य खड्गपुस्तकधारिणमाकुञ्चितपञ्चचीरं रक्तवस्त्रयुगयुतं [क्, ग्: युतयुतं] शृङ्गारवेशधारिणं स्मितविकसितवदनं शशाङ्ककान्तितुल्यशोभं विश्वदलकमलस्थबद्धपर्यङ्कं [क्, ग्: मर्द्धप] सद्योऽनुभवारपचनरूपमात्मानमीक्षेत । ततः स्वहृद्यादिस्वरपरिणतमस्पृशदष्टारचक्रं तदुपर्यङ्गुरीमात्रेण स्वरादिसंभूतमस्पृशन्तमिन्दुमण्डलं [क्, ब्: संसृत] तत्र च चन्द्रबीजजनितमसिं तत्कोटिचन्द्रं च पूर्वोक्तखड्गबीजविराजितं खड्गादिपरिणामेन च तथैव मञ्जुघोषं विभावयेत् । तदग्रे च रेफजखड्गादिस्वरमोषधीशस्थितरेफं [क्, ढ्, ग्: रजो] विभाव्य खड्गादिपरिणतं जालिनीकुमारं भगवद्रूपं पश्येत् । तथा पृष्ठे तथैव पञ्चमाद्यक्षरेण [क्, ब्: माक्ष०] चन्द्रप्रभंन् दक्षिणे तथैव चकारेण केशिनीं स्तनभरविराजितां नाथरूपां वामे चोपकेशिनीं नकारेण तथैव च सर्वेषां स्वहृन्निशाकरे सितं स्वस्वबीजं विचिन्तयेत् । प्द्f ७५, प्. १२२) ततो नायकहृद्बीजविनिर्गतांश्वाकृष्टज्ञानसत्त्वेन [ग्: ताश्चा] सहैकतां च चक्रं च शीघ्रं भ्रमत् चन्द्रस्थदेवताचतुष्टययुक्तं चात्मानं स्थितं [क्, ढ्, ग्: स्थिरं] अशेषवाङ्मयं स्फुरणसंहरणं च ध्यायात् । ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रम् । तत्रायं मन्त्रराजः अरपचन धीः इति । सद्योऽनुभवमञ्जुश्रीसाधनं पुण्यमाचितम् । यत् कृत्वा तेन लोकोऽस्तु मञ्जुघोषसमः सदा ।। ।। सद्योऽनुभवारपचनसाधनम् ।। ५९. बीजेभ्यः स्फारयेद् रश्मीनुच्छ्वासेनाथ रश्मिभिः । निःश्वासौघैर्ज्ञान्सत्त्वं [क्, ग्: साद्यै] बीजेष्ठाकृष्य संहरेत् ।। विश्रम्य ज्ञानसत्त्वाद्यबीजकस्फारसंहृती [ढ्: त्त्वाढ्यं] । श्वासस्य स्थिरधीः कुर्यात् निर्गमागमयोः क्रमात् ।। असिविधुवरबीजं [क्, ग्: विचर] चन्द्रबिम्बोपरिस्थं क्रमगतिपरिणद्धं विद्रुतापत्तिशुद्धम् । तदनु च मतिपुञ्जं मञ्जुघोषादिरूपं भवति सुकुमतिचक्रं कोटिमोक्षप्रदं च ।। प्द्f ७५, प्. १२३) विधौ बीजासितन्सुष्टिचन्द्रबीजानि रोचिषाम् । रश्मीकृत्य गतायाते चिन्तयेत् पञ्च देवताः ।। पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मसूर्ये पीतवंकारबीजपरिणतं [क्, ग्: चंक्रा] झटिति वज्रानङ्गमञ्जुश्रीभट्टारकमात्मानमभिनिष्पादयेत् पीतवर्णमेकमुखं त्रिनेत्रं षड्भुजं जटाधरं [क्: चन्द्रज] द्विरष्टवर्षं सशृङ्गारं प्रत्यालीढपदं खड्गबाणदर्पणधरं दक्षिणकरत्रयं कार्मुककुवलयकंकेल्लिधारिवामकरत्रयं दिव्याभरणवसनभूषितमक्षोभ्यमुकुटिनं ध्यात्वा मदनप्रयोगेन भावयेत् । तथाहि - इषुणा तु कुचं विद्धा अशोकैस्ताडयेद् हृदि । खड्गेन भीषयेत् साध्यां दर्पणं दर्शयेत् ततः । उत्पलेन पदं बद्ध्वा आकर्षयेत् स विह्वलाम् ।। मुक्तकेशामिति । ओं अमुकीमाकर्षय मञ्जुघोष ह्रीः जः । ।। इति वज्रानङ्गभट्टारकसाधनं [ढ्: ओमित्स् भट्टारक] समाप्तम् ।। प्द्f ७६, प्. १२४) ६०. पूर्ववत् पापदेशनादिकं कृत्वा शून्यताभावनानन्तरं हंकारजं [क्: ओमित्स्] हंकाराक्रान्तवरटकमध्ये शरेण युक्तं चापं ध्यात्वा तत्परिणतं वज्रानङ्गनामार्यमञ्जुघोषं पीतवर्णं षड्भुजं मूलभुजाभ्यां आकर्णापूरितरक्तोत्पलकर्णिकाशरयुक्तकुसुमधनुर्द्धरं दक्षिणद्वयेन खड्गदर्पणभृतं वामयुगलेनेन्दीवररक्ताशोकपुष्पपल्लवधरं [क्, ब्: पर्ण] अक्षोभ्याधिष्ठितजटामकुटिनं प्रत्यालीढपदं षोडशवर्षाकारं महाशृङ्गारमूर्तिं पश्येत् । अथवा चतुर्भुजं दर्पणाशोकपल्लवधरं द्विभुजरहितं ध्यायात् । ततो ज्ञानसत्त्वेनैकीकृत्य ओं मञ्जुघोष ह्रीः जः इति मन्त्रं जपेत् । त्रिभुवनमपि लक्षेण किङ्करीकरोति । अथवा कश्चित् [क्, ढ्, ग्: काञ्चित्] आकृष्टकामः तदा अनन्तरोक्तभावनां कृत्वा तदहङ्कारगर्वितमनाः स्वहृदि रक्तषोडशदलकमलमानाभिलम्बितनालसहितं सकन्दमवलम्ब्य [क्, दन्द्र, क्, ब्: कन्ध] तन्नालमूले च रक्तहुंकारं [क्, ग्: रक्तानन] दृष्ट्वा तद्दलेषु [क्: तद्रव्यषु] प्रदक्षिणतो रक्तषोडशस्वरान् [क्, ब्: रान्वितं] विभाव्य तत्किञ्जल्कोपरि निशिदिवा यथाक्रमभवं [क्, ढ्, ग्: सम्भवं] सूर्यचन्द्रमसोर्मण्डलं रक्तवर्णं तन्मध्ये च रक्तह्रीःकारद्वयविदर्भितं वक्ष्यमाणस्वमन्त्रं पश्येत् । ततस्तान् स्वरान् रक्तभ्रमरानतिहृष्टपुष्टान् [क्: ष्टाननं] विभाव्य स्वमन्त्रारुणकिरणसञ्चयैर्दशदिशमापूर्य [क्, ढ्, ग्: मन्त्रशर] यावदभीष्टायाः स्त्रियः स्थानं गत्वा प्द्f ७६, प्. १२५) तां वायुमण्डलमध्ये आरोप्य रश्मिमयेनैव पाशेन सुबद्धकण्ठामङ्कुशेन [क्, ग्, क्, ब्: सुवु०] दृढविद्धधर्मोदयां पुरतः समानीय कृताञ्जलिपुटामालातचक्रमध्यवर्तिरक्तहुंकारपूरितनेत्रहृदयसर्वावयवां विभावयेत् । ततस्तस्या अपि हृदये रक्तषोडशस्वरसहितं सहुंकारनालं [क्, ब्: नादं] षोडशदलकमलमालोक्य किन्तु म्लानवर्णं [ग्: स्तान, क्, ब्: मलान] तन्मध्ये ह्रीःकारविदर्भितं नामाक्षरं ध्यायात् । ततः स्वमन्त्राक्षरकिरणप्रभवः सुरक्तनिशितसूक्ष्माङ्कुशः पद्मनालस्थहुंकाररश्मिभिः ऊर्ध्वगतैः प्रेरितमधुकरनिकरैरनुगम्यमानः स्वनासिकादक्षिणेतरविवराद् विनिर्गत्य साध्यासव्यनासिकाद्वारेण [क्, ख्, ढ्, ग्: विवरेण] तद्धृदयं प्रविश्य सोऽङ्कुशः तन्नामाक्षरमाकर्षणस्थितः [क्, ढ्, ग्: र्वयन्] । ते च मधुपास्तत्पद्मं सरभसमालूनविशीर्णं कृत्वा स्वमन्त्रतया [क्: सुतत, ढ्, ग्: स्वतन्त्रत] स्वरानाचूषयन्तीति [क्, ग्: दूध, ख्: भूष] सुचिरं निश्चलं पश्येत् । ततस्तथैव तच्छ्वासप्रेरिताङ्कुशस्तन्नाम हठादादाय ते च मधुकराः स्वकीयं [क्: स्ववीर्य] स्वरं आहृत्य [क्, ढ्, ग्: ओमित्] तन्नासिकावामविवरपथेन [क्, ब्: यान्नि] निःसृतान् वीक्षेत । पुनरानीय श्वासवायुना समाकृष्टानङ्कुशभ्रमरान् स्वनासिकादक्षिणद्वरेण [ख्: दक्षिणं प्र] प्रवेश्य तन्नामाक्षरं स्वहृदि मन्त्रेण गाढमाक्रम्य तांश्च स्वरान् प्रतिदलभ्रमरबलवशीकृतान् विचिन्तयेदित्यनेन क्रमेण स्वविज्ञानं तद्विज्ञानेनैकीकृत्य [ख्, क्, ब्: कृतं] पश्येत् । ततस्तत्पयोधरं निशितरक्तोत्पलकलिकाशरेण प्द्f ७७, प्. १२६) विद्धा महारागमूर्च्छापतितां च तां विलोक्य शृङ्खलयेव कार्मुकेन तच्चरणयुगलं गाढमाबद्ध्य स्वपृहीतोत्पलनालमयेन [क्: ओमित्स्; क्, ब्: नाली] पाशेन गले बद्ध्वा समाकृष्य स्वपादयोर्निपात्याशोकेन [क्, ढ्, ग्: र्निर्या] हृदयं सन्ताड्य निरभिमानिनीं कृत्वा खड्गेन भीषयित्वा अनन्तशरणां कृत्वा पुनर्द्दर्पणेनात्मीयसंस्थां [क्, ढ्, ग्: यावस्थां] मुक्तकेशां विवस्त्रां अतिरागविह्वलां विरहकातरतरामतिभक्तां दर्शयित्वा स्वसंवेद्यमात्मानुरागं कारयेत् । ओं अमुकीमाकर्षय मञ्जुघोष ह्रीः जः इति स्वमन्त्रं नामसहितमेकाग्रमना [क्, ब्: मानसं] जपेत् । एवमनन्तरोक्तक्रमेण शुक्लप्रतिपदमारभ्य यावच्चतुर्द्दशीमयुतमात्रं जपेत् । पुनः पौर्णमास्यां महतीं पूजां विधाय सकलां रात्रिं जपेत् । ततः प्रभाते सा नियतमागच्छति । आगतां च तां महामुद्रादिसिद्ध्यर्थी [क्, ख्, ढ्, ग्: द्धर्थं] स्वदेवतापूजाशयेन यथासुखमुपभुञ्जीत । ।। वज्रानङ्गमञ्जुश्रीसाधनं [ख्, क्, ब्: ओमित्स् मञ्जुश्री] समाप्तम् ।। प्द्f ७७, प्. १२७) ६१. तथैव शून्यतादिभावनानन्तरं विश्वपद्मोपरि चन्द्रे सित-आःकारजं श्रीधर्मधातुवागीश्वरं सर्वाङ्गशुक्लं चतुर्मुखमष्टभुजं पञ्चबुद्धमुकुटिनं [ढ्: रत्न] दिव्याभरणवस्त्रशृङ्गारादिरसान्वितं [क्, ढ्: णञ्च शृ] धर्मचक्रमुद्राङ्कहस्तद्वयं कृपाणबाणकुलिशदक्षिणहस्तत्रिकं प्रज्ञापारमितापुस्तकचापवज्रघण्टावामकरत्रिकं [क्, राप, ढ्: चाष] वज्र पर्यङ्किनमात्मानं निष्पाद्य स्वहृच्चन्द्रे [क्, ढ्, ग्: हृच्च] नीलहुंजातसबीजवज्रं [क्, हुंकारत बीजं वज्रं, ढ्; हुंकारजातसबीजवज्रं] महामुद्रास्वभावं ऊर्णायां पीतत्रांकारेण सबीजरत्नं धर्ममुद्रास्वभावं [क्: धर्मचक्र] कण्ठे रक्तहीःकारजसबीजपद्मं समयमुद्रास्वभावं मूर्ध्नि हरित##- चतुर्मुद्रान्वितमात्मानं विभाव्य ओं हुं ह्रीः भगवन् ज्ञानमूर्ति वागीश्वर महावाच सर्वधर्म गगनामलसुपरिशुद्ध धर्मधातुज्ञानगर्भ आः इति मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । ततो वज्रबन्धमध्यमाद्वयं [क्, ढ्; वज्रबन्धे, ग्: मध्यमध्य] तृतीयपर्वभग्नं खड्गाकारेण धारयित्वा तर्जनीद्वयमुत्थिताङ्गुष्ठोपरि [क्: मुचिता, ग्: मुञ्चिता] कुञ्चयित्वा धारयेदिति समयमुद्रा । ततः स्वज्जिह्वाचन्द्रस्थरक्तह्रीःकारबीजाधिष्ठितां ध्यात्वा क्रोधवाचा मन्त्रं जपेत् । तत्रायं जपमन्त्रः ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय ते नमः । अष्टशतनामधेयां च नामसङ्गीतिं यथाकालं पठेदिति । ।। धर्मधातुवागीश्वरसाधनम् ।। प्द्f ७८, प्. १२८) ६२. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं पद्मचन्द्रस्थरक्तहोःकारपरिणतमष्टभुजं चतुर्मुखं मूलमुखं [मूअमुखं इन् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ग्] रक्तगौरं दक्षिणं कुङ्कुमारुणं पश्चिमं पद्मरक्तं उत्तरं पीतरक्तं द्वाभ्यां हस्ताभ्यां धनुर्बाणधरं अपराभ्यां पाशाङ्कुशधरं पुनरपराभ्यां प्रज्ञापारमितापुस्तकखड्गधरं तथापराभ्यां घण्टावज्रधरं महारागशृङ्गाररसोज्ज्वलं ललितासनस्थं विश्वपद्मचन्द्रे दिव्यवस्त्राभरणममिताभजटामुकुटिनं हृद्बीजरश्मिनाङीतसत्त्वान् स्ववशेऽवस्थाप्य मन्त्रं जपेत् ओं महारागवज्र रागय सर्वसत्त्वान् होः । ।। इति धर्मधातुवागीश्वरसाधनवश्यविधिः ।। ६३. नमो मञ्जुनाथाय । शून्यताभावनापूर्वकं [ढ्: नन्तपू] चन्द्रमण्डलोपरि होःकारेण निष्पन्नमात्मानं महारागरूपं रक्तगौरं शृङ्गाररसोज्ज्वलं ललितासनस्थं चतुर्मुखमष्टभुजं प्रथममुखं रक्तगौरं दक्षिणं कुङ्कुमरक्तं पश्चिमं पद्मरक्तं उत्तरं पीतरक्तं द्वाभ्यां भुजाभ्यां धनुर्बाणधरं अपराभ्यां पाशाङ्कुशधरं तथा अपराभ्यां प्रज्ञापारमितापुस्तकखड्गधरं तथा अपराभ्यां घण्टावज्रधरं तथा विभाव्य मकुटकिरीटविनिर्गतरश्मिभिरूर्ध्वगतनवभास्य प्द्f ७८, प्. १२९) महारक्तान् प्रणतविग्रहान् पश्येत् । यथा पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरकेऽधोदिक्ष्ववस्थितान् [क्: दिगव्यव] प्रथमद्वितीयतृतीयचतुर्थपादरश्मिभिरापूर्यानुरज्ज्यानीय [ग्: ओमित्स् ब्भिरापूर्य त्रिरुच्चारयेत् इन् थे साधन fओर् अरपचन wहिछ् fओल्लोwस्] स्ववशे स्थापितान् मनसा चिन्तयनन्तरान्तरं मन्त्रं जपेत् ओं महारागवज्र रागय सर्वसत्वान् होः । ततो नियतं सर्वसत्त्वा वशीभवन्ति [ढ्: वशाभवन्ति] । ।। इति निशितमतिभावनीया महारागरूपरूपोत्तमा मञ्जुवज्रसर्वसत्त्ववशीकरणसमाधिः ।। ६४. तथैव शून्यताभावनानन्तरं वारुणमण्डले सिताष्टदलपद्मवरटके मरणापगताः सर्वधर्मा इत्यधिमोक्षतः चन्द्रस्थसित-अंकारपरिणामेन द्विभुजैकमुखं सितं वज्रपर्यङ्कोपरि समाधिमुद्राहस्तमशेषकुमाराभरणभूषितं पञ्चचीरकं मञ्जुश्रीभट्टारकरूपमात्मानं झटिति निष्पाद्य स्वहृच्चन्द्रपद्मोपरि खंकारजं गं खं तन्मध्ये वज्रजिह्व रं इति वज्रजिह्वां [क्: जिह्वोपरि] जिह्वोपरि रक्तपद्मं तदुपरि बुद्धममिताभं विचिन्त्य स्वतालुदेशे अधोमुखं स्रवत्सुधं सितवंकारं ध्यायात् । ओं वाक्येदं नमः इति जपमन्त्रः । ।। महानुशंसमिदं धर्मशङ्खसमाधिसूचकधर्मधातुवागीश्वरसाधनम् ।। प्द्f ७९, प्. १३०) ६५. प्रथमतः क्वचिद् विजने मनोहारिणि शुचौ भूप्रदेशे मृदुमसूरकाद्युपविष्टः त्रिदुःखदुःखितमनन्तं सत्त्वधातुमवलोक्य मयैते सत्त्वा मञ्जुघोषपदवीमासाद्य [क्: पददेवी] तत्पद एव निर्विशेषाः प्रतिष्ठापनीया इति करुणया समुपस्थापिता अनुत्तरचित्तैरविशेषचतुष्किकाचतुष्कोपशोभितचन्द्ररत्नघटितगन्धकुटीतले विततविचित्रवितानविलम्बमानगन्धपुटपरिमलभावितान्तराले [क्: कुट] भ्रमद्गन्धलुब्धमधुकरश्रेणीपक्षविक्षिप्तपुष्पप्रकररत्ननिर्मितविविध##- पञ्चोपचारया नृत्यगीतवाद्यादिस्वरूपया च पूजया सम्पूज्य मम दारिद्र्यस्य न किञ्चिदन्यदस्तीति च शरीरं निर्यात्य बुद्धं शरणं गच्छामि इत्यादि वचसा रत्नत्रितयशरणं उपेत्य पापं देशयित्वा पुनरकरणसंवरं विधाय पुण्यं चानुमोद्य झटिति सकलं शून्यमालोकयेत् । ततो नियतमेवैतदर्थं पश्यन् शनैः स्वभावशुद्धमन्त्रं त्रिरुच्चारयेत् । तदनन्तरं च तथैव शून्यतावाचकमन्त्रमपि [क्, ग्: मन्त्रपरिवार] वारत्रयं आवर्तयेत् । ततो झटिति त्रिलोकीमालोकमयीमालोकयेत् [क्: कीकमपि आलो, ढ्, ग्: कीकमपि मालो०] । तदनु स्वहृदि परमाक्षरपरिणते [क्: परिणमते] पीयूषगभस्तिबिम्बे शुचिरोचिषा धीःकारेण निर्वर्तितं निशितधारं कृपाणमवधारयेत् । तन्मुष्टिस्थिते च प्राचीनवर्णनिष्पादिते श्वेतभानौ खड्गबीजं पश्येत् । प्द्f ७९, प्. १३१) आत्मना सह पञ्चवर्णपरिणत्या च वामकरकलितपुस्तकं तदितरहस्तविन्यस्तप्रज्ञाखड्गं पञ्चरत्नालङ्कृतमकुटं [ढ्: रत्नकृत] आकुञ्चितपञ्चचीरं बन्धूककान्तिवसनयुगलं यथायथमुचितस्थाननिवेशितरुचिरशृङ्गाराभरणं स्मितस्फुरत्कपोलस्थलं शरदभ्रवृन्दमिवैकत्र कृतावस्थानमन्धकारचकितमिव पुञ्जीकृतमालोकयेत् । ततः स्वहृदि सर्ववर्णग्रामणीपरिणतमष्टारचक्रं भ्रमदङ्गुरीमात्रेण [क्: दशुची] स्पृशन् तदुद्भूतमिन्दुबिम्बं तत्र च तर्जनितमणिलतां तन्मुष्टौ [क्: ततो अष्टौ] च तथाभूतमेव सञ्चयं स्वदेहे रोचिःप्रवाहेन प्लावयन्तमिव निरन्तरं दिगन्तराणि निर्यद्द्विषज्जोतिषि [क्: दक्षोभि] विश्वदलकमलोपरि [क्: दलोपरि] स्थितकमलङ्कशशाङ्कमण्डले रचितनिविडवज्रपर्यङ्कस्थितं मञ्जुश्रियमात्मानमवलोकयेत् [क्, ग्: रेपेअत् ततः स्वहृदि तथाभूतमेव अfतेर् थिस्] । तत्र च तदेव महाप्राणमक्षरमीक्षेत । खड्गादिपरिणामेन च प्रागुक्तवर्णचिह्नादिसमन्वितं मञ्जुघोषं भावयेत् । तदग्रपृष्ठयोश्च स्वस्वबीजजनितनिस्त्रिंशनुमोदोत्पादितेन्दुबिम्बात्मनीननिदानैः [क्: शानुत्पादि, ग्: शानुत्पादोत्] सूर्यप्रभचन्द्रप्रभौ नायकाकृती चिन्तयेत् । अनेनैव विधिना विचित्रपरिधानोत्तरीये त्रिरत्नमुकुटिन्यौ स्वानुरूपाभरणभूषिते केशिन्युपकेशिन्यौ सव्यावसव्यवर्त्तिन्यौ ध्यायात् । पञ्चानामष्टारचक्रदेवतानां तथाविधस्वहृदयकुमुदिनीप्राणनाथे स्वस्वबीजं नीहारकरगौरजटिलं पश्येत् । ततो नायकमनोऽन्तःस्थबीजकिरणनालिकां [क्, ढ्: स्व] प्द्f ८०, प्. १३२) कुटिलकोटिं शिरसा निर्गत्य सकलत्रैधातुकमवभासयन्तीमासनकमलदले धारयित्वा समयसत्त्वाभिन्नस्वरूपं ज्ञानसत्त्वमानयन्तीं विभावयेत् । तेन चाग्रतोऽवस्थितेन मनसा विहितविविधपूजनेन हुं वं जः होरित्युच्चारयन्नैक्यमालम्बेत [क्: मैक्ष] । तदनन्तरं झटिति स्थिरदक्षिणावर्तत्वरितमष्टारचक्रं भ्रमत् चन्द्रमण्डलस्थिताश्च पञ्चार्यदेवताश्चला निरीक्षेत । अथ रोमकूपविवरैः निःसृत्य सकललोकमवभास्य आसनमृगलाञ्छनानन्तरं प्रविशन्तं मयूखसमूहं पुनः पुनः यावत्खेदं चिन्तयेत् । ध्यानविरसश्च क्रमेण परिणतशरत्काण्डपाण्डुराणि [परिणत द्रोप्पेद् इन् क्, ढ् ; क्, ढ्: राशि] वदनतो [क्, ढ्: वदनो] निर्गच्छन्त्यक्षराणि विचिन्तयन् षडक्षरं मन्त्रराजं जपेत् । अत्रापि विमुख उत्थाय यथासुखं देवताहं कृतिर्विहरेदिति । कृपाणपाणेर्वरवाचि चञ्चलं [क्, ढ्: चञ्चुर्गि] गिरां [क्, गिरं, ढ्: गिराट्] गुरोर्मञ्जुवरस्य साधनम् । विलिख्य सम्प्रापि मयेह [क्: मयद्धितं] यद्धितं प्रयातु तेनाशु जनो जिनास्पदम् ।। ।। अरपचनसाधनम् [क्, ग्: पञ्चन] ।। प्द्f ८०, प्. १३३) ६६. श्रीवज्रधर्मं धूतदोषजालं वाङ्मण्डलस्फारितरश्मिजालम् । समस्तसम्बुद्धवचःस्वभावं वाक्साधनं संप्रणिपत्य वच्मि ।। मन्त्रं [क्: मन्त्र, ढ्: मन्त्री] स्वभावेन विशुद्धरूपं [क्: विशुद्धिरूपं, क्, ब्, ढ्, ढ्, ब्, ग्: विशुद्धरूपः] प्रोच्चार्य बीजानिललालितः [क्: वीर्यानील, ढ्, ढ्, ब्च्: वीर्यानिल] सन् । मायामरीच्युदकचन्द्रकल्पं विभावयेल्लोकमिमं समग्रम् ।। पंकारबीजप्रभवं विभाव्य विश्वाम्बुजं सर्वविशुद्धरूपम् । अकारजन्मानमनन्तभासं संशुद्धचन्द्रं च कलासमग्रम् [क्, ब्: अङ्कार ; क्, ब्: भास्वरं] ।। पुनश्च गुह्यं परमं पवित्रं बीजाक्षरं प्रक्षरदंशुजालम् । बन्धूकपुष्पद्युतिसन्निकाशं वाचां प्रपञ्चप्रसरैकहेतुम् ।। तद्बीजसम्भूतमभूतदोषं समाधिमुद्रार्पितपाणिपद्मम् । वज्रासनस्थं करुणाभिरामं श्रीवज्ररागं परिशुद्धरागम् ।। प्द्f ८१, प्. १३४) रोमोदरोद्भूतविशुद्धबुद्धं [क्, ब्: बुद्धः] जीमूतजालैर्जगतो हितानि । कुर्वन्तमत्यन्तविशुद्धबुद्धिं विभावयेत् सर्वजगत्स्वभावम् ।। हृच्चन्द्रबिम्बे कुलिशं निरीक्ष्य ज्वालाभिरुद्भासितसर्वलोकम् । हुंकारनादादुपपन्नरूपं [ढ्: फुंका] पञ्चात्मकं निर्गतबुद्धमेघम् [क्, ब्: मेकं] ।। तन्मध्यसूचीस्फुटकोटिपीठनिविष्टदेहं [क्, ग्, ढ्, क्, ब्, ढ्, ब्: तन्मध्ये] त्रिभवावभासम् । महाक्षरं विक्षतभूरिभूतं [क्, ग्, क्, ब्, ढ्, ढ्, ब्: विक्षित ; क्: भूभृतं] सन्तानदुःखप्रसरान्धकारम् ।। तस्योच्चरच्चारुमरीचितानैर्बालार्कबिम्बामलरम्यरागैः [क्: चचारु ; क्, ग्, ढ्, ढ्, ब्: राशैः] । प्रज्ञाग्रदूती [क्, ढ्: दूतिं, ग्: हेतिं, क्, ब्: हुतिं] शुभवाक्प्रसूतिं जिह्वां विनिष्पाद्य च वज्रभूताम् ।। तदग्रभागे ललितोग्ररागे विचिन्तयेत् तत्त्वमुदाररोचिः । आत्मप्रभावैरनिवार्यवीर्यैर्न्निर्न्नाशयेद् [क्, ब्: बीजैः] वादिवरप्रभावम् ।। प्द्f ८१, प्. १३५) प्रतिक्षणाभ्यासबलोपपत्तेर्वाक्साधने [क्: र्वाक्यधने] सिद्धिमुपागतेऽस्मिन् । गद्येन पद्येन [ठे ंष् ख्, अ: प्रोपेर् बेगिन्स् हेरे अन्द् fओल्लोwस् क्, ढ् अन्द् ग्: मतेरिअल्ल्य इन् अर्रन्गेमेन्त्] वदत्यजस्रं शास्त्राणि चित्राणि च वेत्ति योगी ।। शास्त्राणि चित्राणि करोत्यवश्यं स्वयं महार्थानि जगन्निमित्तम् । जानाति चासौ परचित्तवृत्ती [ढ्, ग्, ख्, ख्, अ: वृत्तिं] रागाद्यवद्योपहताश्च [क्, ब्: हिताश्च] तास्ताः ।। तस्मिन् समाधौ दृढतां प्रयाते सुसूक्ष्मतीव्रस्फुटनिश्चयेन [क्: सुगुह्य, ढ्: स्वसूक्ष्म] । समस्तबुद्धास्पदमूर्त्तिधारी भवत्यसौ [क्: भगवत्तमौ] नात्र विचारणीयम् ।। अभ्यासयोगेन [अभ्यासङ्गे] भवन्ति पुंसां भूतान्यभूतानि पुरःस्थितानि । कामाकुलानामिव रम्यरामाश्चित्तानुयाताननुयोगयुक्तिः [क्: रर्घ्य, ख्, अ: रध्य ; ग्: मुक्तिः] ।। इति कुशलमुपार्जितं मया यद्विदधतु [क्, ढ्, ग्, ख्, ख्, अ: विधत्त] तेन जना जिनाग्रलक्ष्मीम् । प्द्f ८२, प्. १३६) विगतभयविषादशोकशल्यां शशधररश्मिमनोरमां [क्, ब्: रमाञ्च] समीहे ।। अविरतकुशलानुरक्तचित्ता गुरुवरलब्धसुखिपदेशशीलाः [क्, ब्: लौला] । इति सकलकुलोपनीतवृत्तिश्रियमनुयान्तु [क्, ढ्, ग्: यतिकमल] समाधिवश्यहर्षाः [क्, ख्, अ: वर्षाः] ।। अहमपि सुजनो भवेयमुच्चैर्ज्ज्वलदनलावलीमध्यवर्तिमूर्तिः [क्, ख्, अ: लावर्ति, ख्: लावलिमध्य] । गुरुतरकरुणः कपालमाली [क्, ब्: माला] जलधरपूर्णघनाभिनीललक्ष्मीः ।। कृतं सुजनभद्रेण वाचां साधनमुत्तमम् । एतेन साधयेद् वाचं वाचामीऽस्वरतां व्रजेत् ।। ओं [ठिस् मन्त्र इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्] आः ह्रीः हुं ।। ।। वाक्साधनम् [ठे चोलोफोन् इस् रेअद् दिffएरेन्त्ल्य अस् वाग्वज्रसाधनं समाप्तमिति इन् क्, ब्] ।। प्द्f ८२, प्. १३७) ६७. सिद्धैकवीरमञ्जुघोषसाधनार्थं चतुरस्रमण्डलकं कृत्वा तन्मध्ये ओं वज्रसत्त्वसिद्ध [ढ्: सत्त्वो] हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । पूर्वादिदिक्षु ओं वीरसत्त्व अधिष्ठान हुं स्वाहेति [ईन्स्तेअद् ओf स्वाहेति पुष्पं दद्यात् ख्, अ: रेअद्स् स्वाहा ओन्ल्य इन् अल्ल् प्लचेस् इन् थिस् साधन] पुष्पं दद्यात् । ओं समयसत्त्ववीर हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं अक्षयसत्त्वज्ञान हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं ज्ञानसत्त्ववज्र हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । एवं धूपादिकं दद्यात् । पूर्वादिदिक्षु ओं यमान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं प्रज्ञान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं पद्मान्तकाय [क्, ढ्, ग्: यमान्तकाय] हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं विघ्नान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । आग्नेयादिविदिक्षु [ढ्, ख्, अ: अग्न्यादि] ओं टक्किराजाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं नीलदण्डाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । एवं ओं महाबलाय हुं स्वाहा । ओं अचलाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यादिति मण्डलपूजा यथाविभवतः [क्, ख्, अ: विभवतः] कार्या । अध्यात्मपूजायै [ढ्: पूजापि] शुचिसमुदाचारो भूत्वा मनोऽनुकूले प्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृदये सितपंकारपरिणतसितपद्मवरटके अकारपरिणतचन्द्रमण्डलस्योपरि सितओंकारं पञ्चवर्णरश्मिकं [क्, ग्: द्रोप्स् पञ्चवर्णरश्मिकं वभासेन] भावयेत् । ततो निःसृतरश्मिभिरापादतलाद् वालाग्रपर्यन्तप्राप्तं भाव्यते । तद्रश्म्यवभासेन पञ्च स्कन्धा विशोध्यन्ते अनादिकालीनरागद्वेषमोहादयश्चापनीयन्ते । तेषामपगमात् ततः पञ्च प्द्f ८३, प्. १३८) स्कन्धाः पञ्चतथागतस्वरूपा भाव्यन्ते ततस्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्तश्चिन्तनीयाः । ततो निर्मलीभूतचित्तसन्ताने करुणामैत्रीमुदितोपेक्षा भावयेत् । तत्र दुःखाद् [दुःखात् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] दुःखहेतोः समुद्धरणलक्षणा करुणा जगदेकपुत्रप्रेमलक्षणा मैत्री व्यवसायसंसिद्ध्युपायदर्शनात् प्रहर्षणं [क्, ढ्, ख्, अ: हर्षणं] मुदिता बीजाक्षरमेव मञ्जुघोषरूपेणात्मानं निष्पादयितुमवधाय अष्टलोकधर्मेषु उपेक्षणं उपेक्षा । इत्थं चतुर्ब्रह्मविहारं भावयित्वा पुनर्बीजाक्षरान्निःसृतरश्मिभिः षड्गतिकसत्त्वानां रागद्वेषमोहमानादिसमस्तदोषा अपनीयन्ते । सत्त्वान् निष्क्लेशीकृत्य प्रतिनिवर्त्तन्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । पुनर्बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मयः परिशुद्धसत्त्वधातुं स्वकीयेनावभासेनावभास्य सिद्धैकवीरमञ्जुघोषरूपेण गगनतलमापूर्य प्रतिनिवर्तन्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । पुनर्बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मिभ्यो निर्गतपूजादेवीभिः सिद्धैकवीरम~जुघोषभट्टारकः पुष्पधूपादिभिः पूज्यते [क्, ख्, अ: पूज्यन्ते] । पूजितः सन् प्रसन्नो भवति । ततस्तेषामग्रतः पापदेशना अकरणसंवरपुण्यानुमोदना पुन्यपरिणामना आत्मभावनिर्यातनामार्गाश्रयण त्रिशरणगमन बोधिचित्तोत्पादाः क्रियन्ते । पश्चात् पूजादेवयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । पश्चात् - कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्द्दत्ता यथानुगा । गच्छध्वं बुद्धविषयं [ख्, अ: विषये] पुनरागमनाय मुः ।। इति विसर्जयेत् । एतेन पुण्यसम्भारार्थं [क्, ख्, अ: सम्भारज्ञानसम्भारा] योगी जगदाकलयति । यदेतत् घटपटशकटलयनदेवकुलपर्वतादिचराचरं प्द्f ८३, प्. १३९) तत् सर्वं प्रतिभासमात्रं विचारेण प्रतिभासोपमं मायास्वप्नसदृशम् अहमपि निःस्वभावः स्वप्नोपम इत्थं [क्, ख्, अ: इति] शून्यतां भावयन् शून्यतादृढीकरणाय मन्त्रं जपेत् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति चिन्तयन् प्राकृतशरीराहङ्कारं त्यक्त्वा योगचित्तमात्रेणावतिष्ठति [ग्: तिष्ठेत्] । पश्चात् चिन्तयति किमर्थं अहं शून्यतायां गतस्तिष्ठामि । जगदर्थो मया कर्तव्य एवं चिन्तयन् तच्चित्तं सितपंकाररूपेण दृश्यते । तत्परिणतं च सितपञ्चपत्रं च पद्मं [ढ्: पञ्चपद्मं] तद्वरटके अकारपरिणतचन्द्रमण्डले अकारादिषोडशस्वरान् द्विगुणीकृत्य द्वात्रिंशल्लक्षणविशुद्ध्या तत्परिणतचन्द्रमण्डलं भावयेत् । तस्योपरि सितओंकारं भावयेत् । आदर्शज्ञानस्वभावात्मकोऽहं [ढ्: अदर्श, ग्: आदर्शन] इति पठति । ततः ककारादिचतुस्त्रिंशदक्षराणि षडक्षरप्रवेशात् चत्वरिंशदक्षरं द्विगुणीकृत्य अशीत्यनुव्यञ्जनविशुद्ध्या तस्योपरि द्वितीयं चन्द्रमण्डलं तयोरेकीभावात् [क्: भावः] समता । ततः समताज्ञानवान् समताज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति । चन्द्रस्योपरि ओंकारं भावयेत् । तत्परिणतं च हेतुफलभूतं [ख्, अ: स्फुरणभूतं] नीलोत्पलं भावयेत् । तस्य वरटके चन्द्रस्थओंकारं भावयेत् । ततः प्रत्यवेक्षणाज्ञानवान् प्रत्यवेक्षणाज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति । ततो बीजाक्षरान्निःसृत्यरश्मिभिः षड्गतिकसत्त्वानामन्त्रयेत् । यत्सिद्धैकवीररूपनिष्पन्ने [क्, ढ्, ग्: वीरनिष्प] मयि [क्: अपि दीपश] मदीयशरीरे प्रविश्य मञ्जुश्रीसुखं प्द्f ८४, प्. १४०) भोक्ष्यथ इति आमन्त्र्य ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । ततः कृत्यानुष्ठानज्ञानवान् कृत्यानुष्ठानज्ञानसवभावात्मकोऽहं इति पठति । ततो बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मिभिरामन्त्रितषड्गतिकसत्त्वान् बीजाक्षरे प्रवेश्य समरसीभूय बीजचिह्नपरावृत्त्या सिद्धैकवीरो भगवान् चन्द्रमण्डलस्थः चन्द्रोपाश्रयो जगदुद्योतकारी द्विभुज एकमुखः शुक्लो वज्रपर्यङ्की दिव्यालङ्कारभूषितः पञ्चचीरकशेखरो नानारश्मिगहन उत्तिष्ठति वामे नीलोत्पलधरो दक्षिणे वरदः । हृदयेऽस्य सितपद्मस्थचन्द्रमण्डले ओंकारं तत्परिणतमुत्पलं तद्वरटके चन्द्रस्थबीजाक्षरं ततो निःसृतरश्मिभ्यः पूजादेवत्यः [क्: दैव] स्फुरन्ति द्विभुजाः सितवर्णाः दिव्यवारिपरिपूर्णकलशहस्ता [क्: द्विभुजानि] जयतु जयतु श्रीसिद्धैकवीर इति वदन्त्यो [क्: बहुभ्यः, ख्, अ: बहुत्वः] भगवन्तं स्नापयन्ति । ततश्च भगवतो मौलौ अक्षोभ्यं देवत्यः [क्: देवेभ्यः] पूजां कुर्वन्ति । ततः सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानवान् ओं सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति । ईदृशं भगवन्तं यावदिच्छं भावयेत् । भावनानन्तरं जापः ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय ते नमः । कदाचित् [कदाचित् नमः नोत् fओउन्द् इन् ख्, अ] ओं वाक्येदं [क्: बाह्ये] नमः इति जापानन्तरं स्तुतिपूजाप्रणिधानं कृत्वा उत्तिष्ठेत् [ढ्: त्तिष्ठते] । देवताहंकारेण सर्वलौकिककार्यं कुर्यात् । ।। सिद्धैकवीरसाधनं समापतम् ।। प्द्f ८४, प्. १४१) ६८. नमो वाग्वज्राय । पूर्ववत् शून्यतां विभाव्य पंकारजविश्वपद्मे अकारजचन्द्रमण्डलं [क्, ढ्, ग्: अकार] तदुपरि रक्तह्रीःकारपरिणतमात्मानममिताभरूपं ध्यायात् समाधिमुद्राधरमरुणवर्णं वज्रपर्यङ्कनिषणम् । ततो हृच्चन्द्रे [क्: ओमित्स्] हुंकारजपञ्चसूचिकं [ख्, अ: शुचिक] नीलवज्रमूर्धं तन्मध्ये सूचिकाग्रे रक्त-आःकारं ध्यायात् जिह्वाग्रे रक्तह्रीःकारमिति । ।। वाक्साधनम् ।। ६९. पूर्ववत् पापदेशनाद्यनन्तरं शून्यतामवलम्ब्य चन्द्रस्थमंकारबीजनिष्पन्नमार्यमञ्जुघोषं पीतमेकमुखं द्विभुजं पञ्चवीरकुमारं [ख्, अ: पञ्चचीरं] सर्वालङ्कारभूषितं उत्पलधारिवामकरं लीलावस्थितदक्षिणकरं [ख्, अ: नीला] सिंहासनस्थपद्मचन्द्रासीनमात्मानं [क्, ब्: सनस्थ, ख्: सनासीन] झटिति ध्यायात् । ततोऽञ्जलिं बद्ध्वा तर्जन्यावनामिकानखाश्रिते [ख्: नामिके ; क्: मुखोश्रिते] कृत्वा विकचोत्पलमुद्रा देया । ओं वागीश्वर मुः इति जप्यमन्त्रः । ।। महाराजलीलमञ्जुश्रीसाधनम् [ख्, अ: नील, क्, ब्: लीला] ।। प्द्f ८५, प्. १४२) ७०. नमो मञ्जुश्रिये । षष्ठस्य [ख्, अ: षष्ठमं; अल्ल् ओथेर् ंष्ष्. हवे षष्ठपञ्चमं] पञ्चमं बीजं पञ्चमस्वरेणोपशोभितं [क्: सत्त्वरेणो] शून्येनाक्रान्तं [क्: शून्यता] तेनैव निष्पन्नं श्रीमञ्जुघोषं पञ्चवीरकुमारं [ख्, अ: चीरकुमारं] सर्वालङ्कारभूषितं सिंहासने आत्मानं कुमाररूपेण चिन्तयेत् । अस्य मुद्रा [ग्: मूल] हस्तद्वयेन सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीभ्यामनामिकानखं [क्: मुखं] पिधाय उत्पलवद् विकचसंस्थितौ हृदि ऊर्णायां कण्ठे मूर्ध्नि न्यसेत् । ओं वागीश्वर मुः । ।। मञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् ।। ७१. मञ्जुवज्रं प्रणम्यादौ [ग्: प्रणम्येन्दु] शरत्सोमाभभास्वरम् । वक्ष्येऽहं साधनं तस्य संक्षेपात् स्फुटमुत्तमम् ।। प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽनुकूले शुचिभूमिप्रदेशे सुखासनमध्यासीनः स्वहृद्यकारोद्भवचन्द्रमसि [क्, ढ्, ग्, ख्: हृदि अ] मंतत्त्वं शुभ्रं विन्यस्य [क्: न्यस्यन्न] तद्रश्मिभिर्व्योमापूर्य भगवन्तं गुरुभट्टारकं च गगने दृष्ट्वा ततो भगवतः पुरतः [क्, ढ्, ग्: पुरतो, ख्: पुरः] स्थितो मनोमयया [ख्, अ: मया] पूजया मञ्जुश्रियं गुरुभट्टारकं च पूजयेत् वन्देत च प्द्f ८५, प्. १४३) शुभवृद्ध्यर्थम् । ततः सर्वपापं प्रतिदेशयामि सर्वपुण्यमनुमोदयामि तच्चानुत्तरबोधौ [क्, ब्; बुद्धबोधौ] परिणामयामि आबोधेर्बुद्धंन् धर्मं सङ्घं शरणंन् गच्छामि उत्पादयामि सम्बोधिचित्तम् [ख्, अ: सम्बोधे] । ततो भगवन्तं निजबीजेन [क्: बीज, ख्, ग्: बीजेन, क्, ब्, ख्, : बीजे] सहैकीभूतं दृष्ट्वा सर्वं त्रैधातुकं स्थावरं जङ्गमं प्रतीत्यसमुत्पन्नं स्वप्नमायाप्रतिबिम्बोपममविचारासहं विचिन्त्य प्रकृतिप्रभास्वरमेव केवलं परिशुद्धमात्मानं भावयेत् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्यनेन दृढीकुर्यात् । पुनः प्रणिधानबलोत्पन्नचन्द्रमसि मं वीक्ष्य तद्रश्मिस्फुरणैर्मञ्जुवज्रमात्मनि प्रवेश्यात्मानं मंकारोद्भवं ध्यायात् शरदिन्दुकराकारं पञ्चचीरकं सर्वाभरणभूषितं वामकरे नीलोत्पलधरं दक्षिणकरे वरदं विश्वकमलचन्द्रासने पर्यङ्कस्थितम् । ततः स्वहृदीन्दौ मंचन्द्रकान्तिमणिप्रभारश्मिभिर्गगनोदरवर्त्तिभिर्जगदर्थं [वर्तिज इन् क्, ग्] कुर्वन्तं देदीप्यमानं [क्, ढ्: दीप्य] तावद् भावयेत् यावत् खेदो न भवति । भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् ओं वाक्येदं नमः । उअपहृदयं वा जपेत् ओं ह्रीः हुं । ततः शताक्षरं पठित्वा मञ्जुवज्राहङ्कारेणोत्थाय तथैव विहरेदिति । षण्मासेन वागीश्वरतामासादयति । सतताभ्यासयोगेन [क्, ख्, अ: सतत्राभ्या, क्: सदाभ्या] इहैव जन्मनि बुद्धत्वमपि साधयति । एवं ध्यानस्थितः पूर्वसेवासप्तलक्षाणि जप्त्वा खड्गादिसिद्धयः साधनीयाः । ततः सोमग्रहे सूर्यग्रहे वा जातिलोहघटितं खड्गं स्वहस्तेन गृहीत्वा चन्द्रमपश्यन् प्द्f ८६, प्. १४४) तावज्जपेद् [ख्, अ: ज्जपेन्मुक्तो] यावन्मुक्तो भवति खड्गविद्याधरो भवति । एवं वज्रचक्रत्रिशूलशरमुद्गरपाशाङ्कुशादीनि [श्र fओउन्द् इन् ख्, क्, ब् ; आfतेर् थिस् अ अब्रुप्त्ल्य ब्रिन्ग्स् श्रुतिधरो मासादयति fरोम् बेलोw] अञ्जनपादलेपतिलकवशीकरणद्रव्यानि मेलयित्वा साधनीयानि । विद्याधरसाधनानि [ढ्, क्, ब्: विद्यारसायनानि, ख्, अ: विद्याधरसायनानि] संस्कृत्य साधनीयानि । क्षीरभक्तेन दधिभक्तेन वा सघृतेन सशर्करेण पात्रं पूरयित्वा हस्तेन चावष्टभ्य [ख्, अ: चावस्तभ्य] जप्त्वा भक्षणीयं पञ्चशतायुर्भवति । माषान् मुखे प्रक्षिप्य जपेदङ्कुरिता भवन्ति तानभ्यवहृत्य [क्, ख्, अ: कृत्व] कविर्भवति श्रुतिधरो वाग्मी मेधावी च भवति । बिल्वानां लक्षहोमेन त्रैलोक्यराज्यमासादयति । यथालब्धसितकुसुमानां चतुर्लक्षं हुत्वा वाक्सिद्धिर्लभ्यते [क्, ढ्, ग्: र्लभते] वागीश्वरसमत्वं च [क्: समम्, ख्, अ: समत्वं, क्, ब्: समत्वं वा] । घृताक्तपञ्चव्रीहिहोमेन [ख्, अ: घृतोक्त] वा चतुर्लक्षमात्रेण यक्षिणीमाकर्षयति पातालकन्यां वा । ब्राह्मीचूर्णं बिडालपदमात्रमष्टशताभिमन्त्रितं प्रभाते मण्डलकं कृत्वा यथाविभवं भगवन्तं सम्पूज्य घृतेनारनालेन वा पिबेत् । वचामर्द्धतोलकप्रमाणं [क्: वाचामर्द्ध, क्, ब्: वचोर्द्ध्व] तथैवाभिमन्त्र्य घृतेन क्षीरेण तैलेन वा मासमेकं पिबेत् जडतागद्गदमूकत्वं विनश्यति । षण्मासेनाश्रुतान्यपि [ढ्: सेनैव अश्रु] शास्त्राणि प्रत्यक्षीभवन्ति न जातु विनश्यन्ति । श्रुतिधरो मत्तकोकिलमधुरस्वरः स्पष्टवाक्यो भवति । प्द्f ८६, प्. १४५) तत्रायं [ठिस् शताक्षर मन्त्र इस् द्रोप्पेद् इन् ग् अन्द् ख्, अ] शताक्षरमन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । ।। आर्यसिद्धैकवीरसाधनम् ।। ७२. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितपद्मोपरि शुक्ल-अकारजचन्द्रे सितधीःकारपरिणतमात्मानं मञ्जुश्रीभट्टारकं सिद्धैकवीरनामानं सर्वाङ्गधवलं पर्यङ्कनिषणमेकमुखं द्विभुजं दक्षिणे वरदं वामे नीलोत्पलधरं दिव्याभरणसुन्दरं विचित्रपरिधानं झटिति निष्पाद्य शिरःकण्ठहृदये चन्द्रस्थ ओं [क्, ख्, अ: ओमित्] आः हुंकारान् पश्येत् । आःकारहुंकारयोर्मध्ये च धीःकाररश्मिभिर्जगदर्थं कारयन् मन्त्रं जपेत् ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय [क्: पञ्च] ते नमः । ।। सिद्धैकवीरसाधनम् ।। प्द्f ८७, प्. १४६) ७३. नमोऽलिमन्मथाय [क्, ब्: मथनाय] । सुन्दरानन्दनिःस्यन्दं शास्तुः सम्भोगविग्रहम् । नत्वा संक्षेपतो वक्ष्ये भृङ्गानङ्गस्य साधनम् ।। आदौ तावद् रक्ताब्जपुञ्जप्रतिमं श्रीहेरुकरूपमात्मानं [क्: मञ्जश्री] निष्पाद्य विज्ञप्तिमात्रं च त्रैधातुकमाकलयय [क्: कल्प्यय] स्वहृदये च सुरक्तषोडशार्द्धदलमहोत्पलकर्णिकायामालिकालिसंक्षेपरूपौ सकलबुद्धगुणानुरक्तावकारहुंकारौ [क्: रक्तौ च हुंका, ढ्, ग्: रक्तौ अंकार] मनसाऽभिलिख्य ततस्ताभ्यामकारहुंकाराभ्यां सुरक्तमधुरमरीचिनिचयं निश्चार्य तेनैव चार्द्रकश्मीरजप्रतिममरीचिनिचयेन सत्त्वभाजनलोकान् विशोध्य तेषां च कायवाक्चित्तैः सह एकीकृत्यानीय तयोरेव अकारहुंकारयोर्बिन्दौ प्रवेशयेत् । ततोऽकारहुंकारपरिणतं [क्: तथा अका, ग्: आका] भ्रमरमिथुनं मसृणकुरुविन्दरत्नोपमं परमकारुण्यंमकरन्दपानमत्तं अनवरतमुक्तातिदीर्घनादहुंकारमधुरविग्रहं [नाद द्रोप्पेद् इन् क्] नैरात्माहेरुकस्वभावं विचिन्तयेत् । ततोऽस्यैव हृदि कौसुम्भरागरञ्जितजलबिन्दुसदृशौ सविषयसूक्ष्माकारहुंकारौ पश्येत् । तदनु तन्मिथुनं प्रश्वासवायुरथारूढं नासिकाविवरेण निःसृत्य त्रैधातुकसंस्थितानां सत्त्वानां [सत्त्वानां द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] कायवाक्चित्तानि विशोध्य गृहीत्वा च पुनराश्वासवायुमारुह्य तनैव पथा स्वहृत्कमलकर्णिकायां प्रविशेत् । प्रविश्य चानीतकायवाक्चित्तानां स्वकायवाक्चित्तैः समतामधिमुञ्चेत् । एवं प्द्f ८७, प्. १४७) पुनः पुनर्भावयेत् यावज्झगिति [क्: यावन्यशीति] व्यक्ततरा [क्: वक्तव्यतरा] प्रतीतिरुपजायते । पश्चात् साध्यस्य साध्याया वा हृदये झगिति रक्ताष्टदलकमलं विभाव्य आत्मनो हृत्कमलकर्णिकायास्तद्भ्रमरमिथुनंन् [क्: मनोहृत्वा] प्रश्वासवायवारूढं [क्: वायवारूढं] नासिकाविवरेण निःसृत्य साध्यनासिकाविवरेण स्वकायवाक्चित्तस्वरूपहृत्कमलकर्णिकायां प्रविशेत् । प्रविश्य तस्य हृदयारविन्दस्य कायस्वरूपेण परागेनात्मानं [क्, ढ्: रागे] धूसरयति [क्: धूषयति] । वाक्स्वरूपं [क्: स्वरूपेण] च मकरन्दं पिबति चित्तस्वरूपं च पुष्करं [ख्: पुस्तकं] खादति । तदनु [क्: ततः] साधकः स्वकीयाश्वाससमीरणाकृष्टं साध्यस्य नासिकाविवरेण निःसृत्य आत्मनो नासिकारन्ध्रेण हृदयमहोत्पलकर्णिकायां प्रविश्य [क्: कायोपविश्य] पतन्तं कम्पयित्वा कायस्वरूपं परागं त्यजन्तं वाक्स्वरूपं मकरन्दं चित्तस्वरूपं पुष्करं चोद्वमन्तं [क्: चोद्धमं, ढ्: चोद्वमन्त्री] चिन्तयेत् । पुनस्तथैव गत्वा तथैव प्रविश्य तथैव गृहीत्वा [क्: गत्वा] तथैव चागत्य तथैव त्यजन्तमुद्वमन्तं च चिन्तयेत् । एवं पुनः पुनर्यावदनुरागं दर्शयति । अनुरागदर्शनाद् विधेयताऽवगम्यते । अवगम्य च यथाभिमतसिद्ध्यर्थं यतेत । अत्र चानया भावनया ललनां नर्मलालसमानसां मदनविह्वलदेहां साधकनामाङ्कवचनप्रबन्धां [क्: ढ्: साधन] रत्युत्सुकां कारयित्वा यदि दोषदर्शनान्नानुरमते तदा महदेव दूषणमापद्यते । तस्मादादावेव सद्विपर्यासविषयोऽवधारणीयः । अवधार्य च भावना विधेयेति । प्द्f ८८, प्. १४८) विधायासादितं पुण्यमलिमन्मथसाधनम् । यदत्युच्चैर्जनस्तेन भूयात् श्रीकरुणाचलः ।। लडहविल-आण हि-अ-अं म-अणालसधुस्सिरं [छाया - लटभवनितानां हृदय मदनालसघूर्णितं कृतं येन । रत्नाकरेण रचितमलिमन्मथसधनं तेन ।।; क्: मव्यनो, ढ्: मव्यानी] क##- अलिमन्महझाणमन्तेण] तेण ।। ।। अलिमन्मथसाधनम् ।। ७. नमो मञ्जुनाथाय [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब् सेए fओल् ३९] । प्रथमं तावत् निराभासीकृत्य सचराचरं तदुद्भूतमात्मानं अष्टवर्षाकृतिं श्वेतवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं भावयन् मञ्जुघोषं नाभिदेशे हुंकारेण सूर्यमण्डलं तदुपरि होकारेण विचित्रोत्पलं तस्योपरि चन्द्रमण्डलं भावयेत् । तदुपरि वज्रतीक्ष्णं कनकवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं दक्षिणे करे खड्गं वामे करे प्रज्ञापारमितापुस्तकं द्वीन्द्रियसमापत्त्या भावयेत् । ओं वज्रतीक्ष्ण सुरतस्त्वं त्वं मनसा जपेत् । स्वदेवतामण्डलचक्रं प्रति भाषयेत् । मञ्जुघोषसमयं इहैव जन्मनि भवति - ओं शूउन्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं ओं वज्राभिषेकं सर्वबुद्धा ददन्तु माम् । ।। वज्रतीक्ष्णभट्टारकस्य साधनं समाप्तम् ।। प्द्f ८८, प्. १४९) ७५. नमो मञ्जश्रिये । श्रीमञ्जुवज्रस्य विधाय रूपं संरक्तवर्णोज्ज्वलरश्मियुक्तम् [क्, ग्: रक्तरश्मिं, ढ्: रक्त, क्, ब्: हर्षरश्मिं, ख्, अ: रश्मिपुञ्जं] । निर्वर्त्य [ख्, अ: निर्वृत्य, क्, ग्: निवृत्त] सम्यक् स्वरषोडशानि सञ्चिन्त्य वज्रं हृदि पद्ममध्ये ।। बन्धूकपुष्पाकृतितुल्यरूपा आलम्बनीयाः खलु षट्पदाख्याः । निःश्वासवातेन शनैरशेषा निश्चारणीया निजनासयाऽमी [क्: नाशमामि, क्, ब्: नामयानि, ख्: नाशयायी] ।। सञ्चिन्त्य साध्यं पुरतः स्थितं च कृताञ्जलिं घूर्णितनेत्रयुग्मम् [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पूर्णित] । नासापुटेनैव शिलीमुखास्ते साध्यस्य भाव्या हृदये विशन्तः ।। आचूषयन्तो [Fरोम् आचूषयन्तो तो थे एन्द् ओf थिस् साधन इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् क्, ब् अन्द् ख्] हृदि पद्मलीनं [क्: पद्मनीलं] तस्यैव चेतो मकरन्दमार्यैः । निष्क्रम्य तस्माच्च पुनर्विशन्तः तत्रैव चिन्त्याः [क्: चित्राः] खलु लीयमानाः ।। विधानमेवं स्थिरयुक्तचित्ताः कुर्वन्ति ये सन्ध्यचतुष्टयं [ढ्: चतुर्षु यन्त्र] तु । प्द्f ८९, प्. १५०) आखण्डलं चापि चतुर्दशोर्द्ध्वैर्दिनैरलं [ख्, अ: र्द्दशाद्वै, ढ्: र्द्दशार्द्धै] ते [क्: नैरनन्ते, ढ्, ग्: नैवनन्ते] वशमानयन्ति ।। लब्धं मया सद्गुरुसन्निकाशात् श्रीमञ्जुघोषैकविधानमेतत् । इत्यत्र किञ्चिन्न विकल्पनीयं भवेदिदं किं न च सम्भवेद् वा ।। आकृष्टिमेतां खलु चित्तमंज्ञां शुभाकराख्येन यथोपदिष्टाम् । कुर्वन्तु सन्तः परिमुच्य सर्वं कृता मयाऽस्य गुरुणापि [क्, ग्: मया सद्गु, ढ्: मयास्मद्गु] चैषा ।। यन्मेऽत्र किञ्चित् कुशलं सुनिर्मलं प्राप्तं लिखित्वा वरषट्पदाष्टम् । तेनैव सत्त्वा निखिला भवन्तु [ख्, अ: भवन्तं] श्रीमञ्जुनाथेन सहैव [ख्, अ: सहैक] युक्ताः ।। ।। कृतिरियमाचार्यशुभाकरपादानाम् [ग्: कृतिराचार्य] ।। एतानि साधनवराणि मया लिखित्वा सर्वेण यत् कुशलमाप्तमतीव [क्, ढ्: मवाप्त] शुद्धम् । तेनैष लोक इह सौख्यकरं जिनत्वं प्राप्नोतु हीनभवभीतिरतिप्रकृष्टः [क्: भीतिप्रकृत्यः] ।। ।। वश्याधिकारमञ्जुश्रीसाधनम् [क्: वश्याधिको] ।। प्द्f ८९, प्. १५१) ७६. मञ्जुश्रीसाधनं शुद्धमधुना साधु कथ्यते [क्: शुद्धमधु कथ्यते] । संक्षिप्तमतिविस्पष्टमज्ञानतिमिरापहम् ।। पूर्वोक्तविधानेन स्वहृच्चन्द्रे [ख्: द्रोप्स् स्वहृचन्द्रे] पीतमुःकारपरिणतं मञ्जुकुमारं त्रिमुखं षड्भुजं कुङ्कुमारुणनीलसितदक्षिणेतरवदनं सत्त्वपर्यङ्किनं खड्गबाणवरदं दक्षिणकरत्रयं प्रज्ञापारमितापुस्तकनीलोत्पलचापवद् [ख्, अ: चापवाम] वामकरत्रयं सशृङ्गारकुमाराभरणनिवसनादिकं नानापुष्पमहाशोभाचीरत्रयविराजितं तथागतपरमाणुपरिघटितमात्मानं ध्यात्वा ओं मुः इति मन्त्रं जपेत् । ।। मञ्जुश्रीसाधनम् ।। ७७. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं पद्मे चन्द्रमण्डलोपरि सितबिन्दुं विभाव्य स्फुरणादिपूर्वकं तत्परिणामेन सितधीःकारजं केवलमेव सितं अरपचनमञ्जुश्रियं स्वबीजहृदये विचिन्त्य ओं धीः स्वाहेति मन्त्रं जपेत् । ।। इति विद्याधरपिटकीयसंक्षिप्तमञ्जुश्रीसाधनम् ।। प्द्f ९०, प्. १५२) ७८. विदध्यादादितो मन्त्री बुद्धादीनां प्रपूजनम् [क्, ढ्, ख्, अ: दोनाञ्च पूज] । पुण्यानां परिणामाद्यं ततो मैत्र्यादिभावनाम् ।। हृच्चन्द्रबिम्बमध्यस्थं मन्त्री बिन्दुं विचिन्तयेत् । दिवाकरकरोत्सृष्टहिमबिन्दुसमप्रभम् ।। तद्ब्बिन्दुकिरणैर्ध्यायात् प्रतिरोमविनिर्गतैः । जगत् सर्वं वितस्त्यादिक्रमेण [क्, ख्, अ: वितम्भ्यादि] विषदीकृतम् ।। सितधीःकाररूपं च बिन्दुमन्तर्गतत्विषम् । दृष्टारपचनं पश्येत् तत्सर्वपरिणामतः ।। अन्तर्निहितधीःकारं हृदि दृष्टेन्दुमण्डलम् । नासया निःसरेत् [क्, ढ्, ग्: निःसरत्पश्यत्] पश्चात् तन्मरीचिकदम्बकम् ।। मञ्जुघोषाकृतीन् सत्त्वान् ध्यायादुच्छ्वासवायुना । निःश्वासवायुना पश्चाद् धीःकारे संहरेदमून् ।। स्वाहान्तं प्रणवाद्यं तु मन्त्रबीजाक्षरं जपेत् । शरच्चन्द्रकराकारं हृच्चन्द्रमण्डलस्थितम् ।। ।। विद्याधरपिटकप्रतिबद्धमञ्जुघोषसाधनम् ।। प्द्f ९०, प्. १५३) ७९. प्रदीपकलिकाकारःनिर्माणाब्जेन्दुमध्यगः [ख्, अ: कलिकालो] । हंकारद्रावको वीरो रविगुप्तेन [क्: आव] देशितः ।। हुं आः प्रज्ञावृद्ध्यधिकारः [ख्, अ: वृद्धिकार] । झटिति मञ्जुश्रीयोगमालम्ब्य नाभौ चन्द्रमण्डलोपरि सितबिन्दुं प्रदीपकलिकाकारं सरश्मिकं विचिन्त्य शिरसि सितहंकारमनाहतं [ढ्: हुंकार] लम्बमानमस्तकं सरश्मिकं ध्यायात् । तदनु बिन्दुरश्मिना सञ्चोद्य द्रवीभूतेन [क्: भूतेनाहं, ख्: भूते हं] हंकारेण तं बिन्दुमाप्लावयन् स्थिरचित्तो मन्त्री न चिरेण प्रज्ञामभिवर्द्धयतीति । नाभिदेशोपरि व्यक्तरक्तधर्मोदयान्तरे । पञ्चारनीलदम्भोलिकरोरटोद्भासिततेजसः ।। सितहंकारतो जातं शिरः सन्धिविनिर्गतम् । पश्येन्नादं [क्: पश्येन्नाहं] नभोव्यापिधूम्रहंकारसम्भवम् ।। नादो रश्मिरेखा । ।। इति प्रज्ञावृद्धिविधिः ।। प्द्f ९१, प्. १५४) ८०. गुरुपादं सदा नत्वा वज्राचार्यं तथैव च । प्रणम्यादौ लिखिष्यामि मञ्जुश्रीर्येन सिध्यति ।। सत्त्वपर्यङ्कमासीनो हृदीन्दावःकारभूषितम् [क्, ब्: वं ; क्: भूतो, ढ्: भूषिते, क्, ब्: भूषिताः] । शङ्खकुन्दोज्ज्वलं [ख्, अ: कुण्डो] बीजं विश्वरश्मिसमाकुलम् ।। तैर्न्निष्पन्नाः सम्बुद्धगुरुबोधिसत्त्वा [क्, ब्: सम्बद्धं गुरुबद्धं बोधिसत्त्वमहर्द्धिकाः] महर्द्धिकाः तान् दृष्ट्वा पूजयेदनेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं । ततः - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। आबोधेः [ख्, अ: आबोधौ] शरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । बोधौ चित्तं करोम्येष स्वपरार्थप्रसिद्धये ।। उत्पादयामि [क्, ख्, अ: अद्द्स् परमं अfतेर् उत्पादयामि] वरबोधिचित्तं निमन्त्रयाम्यहं [ख्: मि अहं, ढ्: मि अत्र, ग्: मि बहु, क्, ब्, ख्, अ: मि अहु] सर्वसत्त्वान् । इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। इति । प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेदनेन मन्त्रेण ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । प्द्f ९१, प्. १५५) बीजं मायोपमाकारं [क्: अद्द्स् विचिन्त्य अfतेर् यमाकारं] त्रैधातुकमशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः [आfतेर् थे सेचोन्द् लिने क् हस् - न चोपलभ्यते चैव यथामाया हि सर्वतः ।] । न चोपलभ्यते चैवं सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इति अधिमोक्षं कुर्यात् । ततोऽनादिकालीनमसत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावशुद्धिमधिमुञ्चेत् [क्, ढ्, ग्: शुद्धमित्यधि] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति । ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं खड्गं तत्त्सरुमध्ये [क्, ब्: सत्सरुक, क्: सत्सनु] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पूर्वोक्तबीजं तत्सर्वपरावृत्त्या मञ्जुश्रीरूपमात्मानं विचिन्तयेत् अहमेव सर्वजगत्पतिरिति पद्मचन्द्रासनस्थं सत्त्वपर्यङ्कसमासीनं शशिप्रभमनेककिरणस्फुरणैर्व्याप्तनभःस्थलं विचित्रपरिधानं [क्, ढ्, ग्; विचित्रवस्त्र] जगदानन्दस्वरूपं शुक्लवर्णं मनोरमं पञ्चचीरं महावीरं सर्वालङ्कारभूषितं दक्षिणे उद्यतखड्गकरं वामहस्तेन हृदि गृहीतपुस्तकम् । ततो मुद्रां बध्नीयात् । हस्तद्वयेन सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीभ्यामनामिकानखौ [ख्: तर्जन्यौ विधाय, क्, ब्: तर्जन्यौ अना] पिधाय उत्पलवद् विकचसंस्थिते हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्वसु विन्यस्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: न्यस्य] मन्त्रेण पश्चान्नाभेरधो भ्रुंकारेण [क्, ढ्: ब्रुंका] शुक्लवर्णमश्वत्थपत्रसदृशं चिन्तयेत् चन्द्रमण्डलम् । तस्योपरि अष्टमस्य चतुर्थं प्रथमषोडशेन भूषितं [भूषितं इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] सप्तमस्य प्द्f ९२, प्. १५६) द्वितीयेन प्रथमं चतुर्थेन च भूषितं तन्निष्पन्नां पङ्कजकलिकां नाभेरुपरि हंकारेण विकसितां चिन्तयेत् । तस्योपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपर्यङ्गुलान्तरं त्यक्त्वा षडरचक्रं [क्, ढ्, ग्: षडार] सतेजः तस्यारेषु द्वादशमत्राणां युग्मयुग्माक्षरं [ग्: युगयुगा] न्यसेत् । प्रत्येकारस्योपरि [क्, ब्: काक्षर] मूलमन्त्रस्यैकैकाक्षरं विन्यस्य चक्राभ्यन्तरवरटके धीःकारं सकिरणं निश्चलं भावयेत् । बाह्यवरटके कालियोगं समुज्ज्वलं [ग्: मुज्वलद्गनलमा] ङञणनमाक्षररहितं चिन्तयेत् । पुनरूर्ध्वतोऽङ्गुलमन्तरं [क्: सम] त्यक्त्वा चन्द्रमण्डलं तस्योपरि अरपचन इति दृष्ट्वा शीघ्रतरं चक्रं भ्रमद् भावयेत् । षण्मासान् यावत् जपेदनेन मन्त्रेण ओं वज्रतीक्ष्ण मुः [क्, ढ्, ग्: हुं, ख्: ध्वं, क्, ब्: अं] । प्रतिदिनमयुतमेकं जपेत् । ततो जडोऽपि वाक्पतिर्भवति मेधावी [क्: ओमित्स् मेधावी धराधिपतिर्भवति] ग्रन्थसहस्रं गृह्णाति अविच्छिन्नसंस्कृतवक्ता महाकविः सर्वशास्त्रपारगः । सिद्धे सति खड्गविधाधराधिपतिर्भवति [क्, ब्: धरो भवति] विद्याधरीभिः सह क्रीडति । इदं [इदं बोद्धव्यं द्रोप्पेद् इन् क्, ब्, ख्, अ] चक्रवरं गूढमाचार्योपदेशेन् बोद्धव्यम् । प्रज्ञाचक्रमिदं श्रेष्ठं लिखित्वा यः फलोदयः । तेन लोकः समस्तोऽयं मञ्जुश्रीपदमाप्नुयात् ।। ।। प्रज्ञाचक्रमिदं मञ्जुश्रीभट्टारकस्य साधनं समाप्तम् [ठे चोलोफोन् इस् रेअद् इस् रेअद् अस् नामसङ्गीत्यास्नायेन सिद्धप्रज्ञाचक्रवरलब्धं समाप्तं इन् क्, ढ्, ग्, ख्, अ अन्द् अस् मञ्जश्रियप्रज्ञाचक्रं समाप्तं इन् ख्] ।। प्द्f ९२, प्. १५७) ८१. नमो [ग्: रेपेअत्स् fरोम् थे बेगिन्निन्ग् तो मञ्जुश्रीरूपमात्मानं भावयेत्] मञ्जुश्रिये । तत्रेयं धर्मशङ्खसमाधिः । सितवर्त्तुलवारुणमण्डलोपरि मकेशराष्टदलपद्मवरटके मरणापगताः [क्: मपनाय तीः, ढ्: मरणाय गताः] सर्वधर्मा इति द्योतकमंबीजनिष्पन्नं द्विभुजं शुक्लवज्रपर्यङ्कोपरि समाधिहस्तं कुमाराभरणं पञ्चचीरं स्वच्छनिर्मलज्ञानस्वभावं मञ्जुश्रीरूपमात्मानं भावयेत् । स्वहृच्चन्द्रोपरि पद्मे खंकारेण [ख्, अ: वं] शङ्खं तन्मध्ये ओं वज्रजिह्व रं इति वज्रजिह्वां जिह्वोपरि रक्तपद्मे समाधिसमापन्नममिताभबुद्धं तदुपरि तालुनि [क्, ख्: तालुनं] वंकारमधोमुखं अमृतबिन्दुं स्रवन्तं एवमनुक्रमेण पक्षमासषण्मासपर्यन्तं भावयेत् । सिद्धौ लब्धनिमित्तो मण्डलमालिखेत् । बाह्यतश्चतुरस्रं चतुर्द्वारं द्वारपालसमन्वितं लास्या-माल्या-गीता##- तदभ्यन्तरे वर्तुलं शुक्लैकरेखावृतं अरं [क्, ख्, अ: अर्द्धारं] तन्मध्ये शुक्लपद्मं एवं लिखित्वा कार्तिकफाल्गुनवैशाखादिपौर्णमास्यां पूजानैवेद्यादिपूर्वकं बलिं दत्त्वा समाहितो मण्डलमध्ये वज्रपर्यङ्केनोपविष्टो मञ्जुश्रीरूपपरावृत्तममिताभबुद्धरूपमात्मानं धर्मधातुसमं प्रभास्वरं भावयेत् । ततः सर्वतथागतानां कायवाक्चित्तमुद्राः सर्वदिगायाताः स्वकायवाक्चित्तेषु प्रविष्टा दृढीभूता इति स्थिरचित्तः स्वहृच्चन्द्रपद्मस्थितं प्द्f ९३, प्. १५८) शङ्खं स्पष्टं पश्येत् । तं परिनिवार्यावस्थितसर्वाक्षरस्वभावकेशरबिन्दुभ्यो वाक्परमाणवः कण्ठदेशं प्राप्य स्वररूपा भवन्ति । स्वरान्नादो नादादक्षररूपा जिह्वामासाद्य वज्राकृतिपरम्परया निःशेषाकाशद्योतनकराः सर्वाकाशस्फुरन्नादावरणषोडशघोषाकारास्ताः [क्, ढ्, ग्: स्फुरन्नाना का] पश्यन् घोषेण पूरयन् गगनं ओं वाक्येदं [क्: बाह्येद] नम इति मन्त्रं जपेत् । पर्यङ्कमभिनन्दन् सकलां रात्रिं जपतश्च सिद्धिनिमित्तानि भवन्ति । जिह्वया रश्मयः स्फुरन्ति । सिद्धौऽसीति [ख्, अ: सिद्धे सति] शब्दश्च श्रूयते । ओष्ठाद् दन्तेभ्यश्च विचित्रा रश्मयो निश्चरन्ति । ततः प्रभृति यथाचिन्तितपदवाक्यवृत्तगाथामन्त्रविद्याहृदयादीनि शङ्खादयत्नत एवं निश्चरन्ति । अनधिगतानि च शास्त्राण्यधिगच्छति करोति च । सर्वज्ञत्वं चाचिरादेव भवति । ।। इति धर्मशङ्खसमाधिमञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f ९३, प्. १५९) ८२. नमो मञ्जुश्रिये । प्रथमं तावत् साधकः प्रातरुत्थाय मुखशौचादिकं कृत्वा ध्यानगृहं प्रविश्य सुखासने पर्यङ्केनोपविश्य स्वहृत्पद्मचन्द्रे रक्तगौरमुःकारं भावयेत् । ततस्तन्मरीचिसञ्चयैरङ्कुशाकारैराकृष्य भगवन्तं वक्ष्यमाणवर्णमुखभुजचिह्नासनोपेतं पुरतो विभाव्य मनोमयपुष्पधूपादिभिः सम्पूज्य तदग्रतः पापदेशनादिकं सर्वं विधाय मैत्र्यादिब्रह्मविहारचतुष्टयं विभाव्य [Fरोम् थे बेगिन्निन्ग् तो चतुष्टयं विभाव्य इस् wरित्तेन् दिffएरेन्त्ल्य इन् ख्, अ: अस् fओल्लोwस् :- पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदि पद्मचन्द्रे रक्तगौरं मुकारं भावयेत् । तद्रश्मिनाकृष्य भगवन्तं पुरतो विभाव्य ततो पुष्पादिभिः सम्पूज्य तदग्रे पापदेशनादिकं सर्वं विधाय चतुर्ब्रह्मविहारीं विभाव्य] सर्वधर्मशून्यतामामुखीकृत्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । तत आकाशे हुंकारेण पञ्चसूचिकं वज्रं सबीजं विभाव्य तद्रश्मिभिः यथायोगं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरं वज्रारं वज्रमयीं भूमिमारसातलमवलम्ब्यं वज्रमयरश्मीभूय वज्रप्राकाराद् बहिर्गन्धादिरूपेणावस्थितं पश्येत् । तदनन्तरं वज्रप्राकाराभ्यन्तरे ह्रीःकारेण पद्मं पद्मोपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि रक्तगौरवर्णं मुःकारमनेकबुद्धस्फुरणसंहरणाकारं विभाव्य तत्परिणतं मञ्जुश्रीभट्टारकं रक्तगौरं पद्मचन्द्रोपरि वज्रपर्यङ्कनिषणम् प्रथममुखं रक्तं दक्षिणं नीलं वामे शुक्लं इति त्रिमुखं हस्तचतुष्टयेन यथायोगं प्रज्ञाखड्गधनुर्बाणयोगिनं रत्नकिरीटिनं द्वात्रिंशल्लक्षणाशीत्यनुव्यञ्जनविराजितं प्द्f ९४, प्. १६०) कुमारं कुमाराभरणभूषितमात्मानं विभाव्य हृदयपद्मचन्द्रोपरि [Fरोम् हृदयपद्म० मक्षोभ्यमौलिनमात्मानं विचिन्त्य इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क् अन्द् ग्] सत्त्वपर्यङ्कनिषणां सत्यवतीं शुक्लां वामे स्पर्द्धया घण्टाधरां दक्षिणे [क्: दक्षिणेभ्य] हृत्द्युत्कर्षणयोगेन वज्रधारिणीं ऊर्णायां तथैवावस्थितां रत्नवज्रीं पीतां करद्वयेन शिरसि पुष्पमालां बध्नयन्तीं कण्ठे पद्मवज्रीं रक्तगौरां वामेन सगर्वगृहीतपद्मनालां दक्षिणे तत्पत्रविकासिनीं पूर्ववदेवावस्थितां मूर्द्धनि कर्मवज्रीं हरितवर्णां त्रिसूचिकवज्रान्वितहस्तद्वयेनात्मीयमूर्द्धानं धारयन्तीं तथावस्थितां विभाव्य ओं वज्राङ्कुश जः ओं वज्रपाश हुं ओं वज्रस्फोट वं ओं वज्रावेश होः इत्येभिर्मन्त्रैः पद्मचन्द्रोपरि यथाक्रमं ज्ञानमण्डलमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य वज्रमुष्टिद्वयं [क्: च मुष्टि] बद्ध्वा तर्जनीकनिष्ठाभिः शृङ्खलां कृत्वा रचितवज्रचक्रमुद्रया उत्तानतः स्वमुखव्यवस्थापितया अर्घ्यपाद्यपुष्पधूपादिभिः [क्: पुष्पादिभिः] सम्पूज्य झटिति स्वशरीरे प्रवेशयेत् । तदनु सर्वतथागताभिषेकपूर्वकमक्षोभ्यमौलिनमात्मानं विचिन्तयेत् [क्, ग्: विचिन्त्य] । मन्त्रः ओं सर्वधर्माभावस्वभाव विशुद्धवज्र अ आ अं अः प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्मा यदुत सर्वतथागतज्ञानकायमञ्जुश्रीपरिशुद्धितामुपादायेति अ आः सर्वतथागतहृदय हर हर ओं हुं ह्रीः भगवन् ज्ञानमूर्तिवागीश्वर महावाच सर्वगगनामलसुपरिशुद्धधर्मधातु ज्ञानगर्भ आः इति मन्त्रेणादिमध्यावसानाधिष्ठानपूर्वकं प्द्f ९४, प्. १६१) नामसङ्गीतिं [क्: रेअद्स् भट्टारिकां अfतेर् सङ्गीतिं] प्रत्यहं प्रतिसन्ध्यं त्रीन् वारान् एकवारं वा पर्यङ्कमभिनन्दन् समाहितः सन् पठेत् । एवं तावत् पठेद् यावत् सिद्धिनिमित्तानि [क्: सिद्ध] न पश्यति । तदनन्तरं यथातन्त्रं सिद्धेरुपायमनुतिष्ठेदिति । ।। आर्यनामसङ्गीतिसाधनं समाप्तम् ।। ८३. नमः श्रीमञ्जुवज्राय । भूत्वा श्रीमञ्जुवज्रोऽहं कुर्यां सर्वार्थसम्पदम् । सत्त्वानां भ्रमदृष्टीनामित्यादौ परिभावयेत् ।। हृच्चन्द्रे न्यस्य [क्: न्यस्तमन्त्रेभ्यः] मंतत्त्वं पूजयित्वाऽभिवन्द्य च । गुरुं सम्बुद्धसन्मूर्तिं गच्छेत् त्रिशरणादिकम् ।। रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। स्वभावाभावतः शून्यं निर्निमित्तमहेतुकम् [क्: अनि०] । प्रणिधिरहितं सर्वं वस्तूहापगमान्मतम् ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । प्द्f ९५, प्. १६२) त्र्यस्रं [क्: न्यभ्रं, ढ्: न्यग्रं] शुक्लोच्चसंस्थानं विश्वाब्जवज्रमध्यगे । चैत्यं विभाव्य सम्बुद्धं वज्रसत्त्वं सविद्यकम् ।। प्रवेश्यास्येन तस्यैव [क्: न तस्य] स्वचित्तं वज्रनिर्गतम् । त्र्यक्षरीभूतमब्जे [क्: मब्जन्तु] तु होःकारद्वयरञ्जितम् ।। तत्प्रभाभिस्तु तत्कायं विलीनं चिन्तयेत् ततः । चन्द्रारुणरसावेशमललादिषु [ढ्: कलला] संभृतम् ।। स्थगितसर्वदिग्देव्यश्चोदनागीतितत्पराः । उत्थानाय विचिन्त्यात्मजगत्सौख्यप्रसिद्धये ।। त्वं वज्रचित्त भुवनेश्वर सत्त्वधातो त्रायाहि मां रतिमनोज्ञमहार्थकामैः । कामाहि मां जनकसत्त्व महाग्रबन्धो यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ ।। त्वं वज्रकाय बहुसत्त्वप्रियाङ्कचक्रबुद्धार्थबोधिपरमार्थहितानुदर्शी [क्: परार्थ] । रागेन रागसमयं मम कामयस्व यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ ।। त्वं [ठिस् श्लोकैस् द्रोप्पेद् इन् क्] वज्रवाच सकलस्य हितानुकम्पी लोकार्थकार्यकरणे सदा सम्प्रवृत्तः । कामाहि मां सुरतचर्य समन्तभद्र यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ ।। प्द्f ९५, प्. १६३) त्वं वज्रकाय समयाग्र महाहितार्थ सम्बोधिवंशतिन्नकः समतानुकम्पी । कामाहि मां गुणनिधिं बहुरत्नभूतं यदीच्छमे जीवितं मञ्जुनाथ ।। ततोऽपि भगवन्तं तद्देवीगीत्यनुरोधतः । मायाबद्धस्तु संचिन्त्य मन्तार्थं च विभावयेत् ।। स्फुरद्बुद्धौघनिर्माणप्रसाधितजगत्त्रयः । स्वतत्त्वोद्भवचिह्नोत्थमञ्जुवज्रः [क्: चिह्नार्थं] स्वयं भवेत् ।। कुङ्कुमारुणसंमूर्तिर्नीलसितत्रयाननः । भुजद्वयसमाश्लिष्टस्वभविद्याधरास्यधृक् ।। खड्गबाणभुजश्चापनीलोत्पलपरिग्रहः । विश्वदलाब्जचन्द्रस्थो वज्रासनशशिप्रभः ।। भवसङ्गाद् हि संसारः सममङ्गोविरागकृत् [ग्: सङ्गे] । श्रीमञ्जुवज्रसर्वात्मा सर्वां मायां विचिन्तयेत् ।। ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहम् । ततः प्रवेशयेद् बीजैश्चक्षुरादिषु सत्प्रभैः । क्षिं [क्, ढ्: हुं] यं खं स्कंमित्येभिः सञ्जीवार्थोपसाधनम् ।। क्षितीशकुलिशाकाशलोकेशस्कम्भिभद्रकान् । यद्वज्रायतनान्येव सौरिणां मण्डलं स्थितम् ।। स्वशिरःकण्ठहृच्चन्द्रे [क्: कण्ठचन्द्र] ओं आः हुं मन्त्रसत्प्रभैः । कायवाक्चित्तवज्रैस्तु मन्त्राधिपतिभावनम् [क्, ढ्: साधनं] ।। प्द्f ९६, प्. १६४) ओं सर्वतथागतकायवज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतवाग्वज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतचित्तवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । त्रिवज्रलक्षणं वीक्ष्य हृज्ज्ञानसत्त्वबीजतः । सर्वाशावर्त्तिसम्बुद्धविद्यार्र्चिःकुलसेकभृत् [ढ्: सैक] ।। चक्षुःकायाद्यधिष्ठानस्वमन्त्रोद्भवभासिनीम् । शिरोहृन्नाभिगुह्ये चरणे कायादिवज्रिभिः ।। पश्येद् ओंहुमिति स्वा-आहाख्यैः [क्: स्वमाख्यैः] पञ्चाङ्गसत्प्रभाम् । कायेशाक्षोभ्यरत्नेशामिताभामोघसिद्धिभिः [क्: कायेना] ।। वज्राब्जयोगसम्भूतान् [वज्राब्ज भावात्मकोऽहं इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ग्] सर्वदिग्भ्यः सुसंस्थितान् । संबुद्धान् संजपेद् योगी रूपवज्रादिभिस्तथा ।। ओं सर्वतथागतपूजावज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतानुरागेण वज्रस्वभावात्मकोऽहम् ।। सर्वधर्मैस्तु [क्: ओमित्स् सर्वधर्मैस्तु बुद्धकाय नमो नमः] यं देवं प्रतिशब्दसुशब्दकैः । स्वाहङ्कारपरावेशे स्वमनोऽधिपदैवतम् ।। नमस्ते वरदवज्राग्र भूतकोटि नमोऽस्तु ते । नमस्ते शून्यतागर्भ बुद्धबोधि नमोऽस्तु ते ।। बुद्धराग नमस्तेऽस्तु बुद्धकाय नमो नमः । बुद्धप्रीति नमस्तुभ्यं बुद्धमोद नमो नमः ।। प्द्f ९६, प्. १६५) बुद्धस्मित नमस्तुभ्यं बुद्धहास नमो नमः । बुद्धवाच नमस्तेऽस्तु बुद्धभाव नमो नमः ।। अभवोद्भव नमस्तेऽस्तु नमस्ते बुद्धसम्भव । गगनोद्भव नमस्तुभ्यं नमस्ते ज्ञानसम्भव ।। मायाजाल नमस्तुभ्यं नमस्ते बुद्धनाटक । नमस्ते सर्वसार्वेभ्यो ज्ञानकाय नमोऽस्तु ते ।। विश्वमारविदन्यच्च दहनं सोक्तपञ्चकम् । त्र्यक्षरैरमृतं भुक्तं कायवाक्चित्तशुद्धिकृत् ।। हेतुशक्तिरचिन्त्या हि रागादिविगतभ्रमः [क्: रागादिवशतं, ग्: रोगादिवेशतः] । एष्वेव च परैर्बोधिं प्राप्नोति हि जगौ मुनिः ।। त्र्यक्षरान्तर्गतं [क्: अक्षरा] मन्त्रं स्फुरत्कायादिवज्रिभिः । आकाशं व्याप्य मन्त्रान्ते संहरंस्तं जपेत् सुधीः ।। एवं जपन् खेदे तु मूर्ध्नीन्दौ प्रणवार्द्रतः । आप्यायने प्रयात्याथ बोधिचित्तं जपेत् पुनः ।। स्वप्नमायादिवत् सर्वं सर्वं कार्यं जगद्धितम् । मञ्जुवज्रत्वनिष्पत्तौ भावयेदनिशं प्रभुम् ।। कृतपूजादिको मन्त्री सज्जने जातसस्पृहः । त्र्यक्षराहितसम्बुद्धं ध्यायात् कायादिकल्पितम् ।। प्रज्ञोपायात्मकं तत्त्वं जगदेतेन वञ्चितम् । जगतस्तत्त्वनिष्पत्तौ प्रणिधानं तु बृंहयेत् ।। श्रीमतो मञ्जुवज्रस्य भावनाप्तशुभादतः । मञ्जुश्रीज्ञानकायः स्यां जगत्सर्वभूतप्रदः ।। प्द्f ९७, प्. १६६) यदा च द्रष्टुकामः स्यां प्रष्टुकामश्च [क्: कायस्य] किञ्चन । दशदिग्व्योमपर्यन्तं [क्: पर्यन्त] सर्वसत्त्वार्थसाधने । यथा चरति मञ्जुश्रीः सैव चर्या भवेन्मम ।। यावती प्रथमा कोटिः संसारस्यान्तवर्जिता । भावयन् सत्त्वहितायैव चरिष्याम्यमृताक्षरीम् [क्: चरियस्यमृताक्षरी, ढ्: चरिष्यामि मृताक्षरीं] ।। यावन्तः सर्वबुद्धा वै निर्वृता लोकबान्धवाः । तेषां च शासनार्थं तु चरिष्यामि युगे युगे ।। बालदारकरूपेण विचरिष्यामि सर्वतः । मन्त्ररूपेण सत्त्वानां विनश्यामि तदा तदा ।। व्युत्थाय मञ्जुनाथस्य वहन् गर्वं समाहितः । सर्वदैवतरूपांस्तु विषयानुपान्तं जपेत् ।। शुद्धेन्द्रियप्रयोगेन त्रिमुखान् षड्भुजांस्तथा । चक्रवज्रमहारत्नपद्मखड्गधरायुधान् ।। रूपशब्दमहागन्धरसस्प्रष्टव्यधार्मिकान् । कायकुलिशरत्नेशामिताभामोघभावजान् ।। पञ्चविषयरूपांस्तु सर्वबुद्धावबोधतः । स्वाधिदैवतयोगेन स्वपरांश्चैव पूजयेत् ।। भोजनं शयनं स्नानमासनं स्थानमेव च । स्वाधिदैवतयोगेन सर्वमेवं प्रकल्पयेत् ।। प्द्f ९७, प्. १६७) संक्षेपाच्चतुरङ्गस्य लिखितार्थसुभाषितः । मञ्जुवज्रोऽस्तु लोकोऽयं स स्यात् सौख्यफलप्रदः ।। भावनाखिन्नो [ठिस् प्रोसे पोर्तिओन् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्, अ] मन्त्रं जपेत् ओं वाक्येदं नमः । उपहृदयं वा जपेत् ओं ह्रीं हुं । ।। इति मञ्जुवज्रसाधनम् ।। ८४. नमो मञ्जुनाथाय । प्लीं [ढ्, अ: थ्रीं] नाम सर्वकार्यसमर्थः परमगुह्यतमः सार्वकर्मिक एकाक्षरो नाम विद्याराजोऽनतिक्रमणीयः सर्वसत्त्वानां अधृष्यः सर्वसत्त्वानां मङ्गलः सर्वसत्त्वानां साधकः सर्वमन्त्राणां [क्: कर्माणां] प्रभुः सर्वलोकानां ईश्वरः सर्ववित्तेश्वराणां मैत्र्यात्मकः सर्वविद्विष्टानां [क्, ढ्, अ: सिद्धिष्टानां] कारुणिकः सर्वजन्तूनां नाशकः सर्वविघ्नानाम् [क्: विद्यानां] । संक्षेपतो यथा यथा प्रयुज्यते तथा तथा करोति । असाधितोऽपि सर्वकर्माणि करोति । मन्त्रं जपन् यं स्पृशति स वशो भवति । वस्त्रमभिमन्त्र्य प्रावरेत् सुभगो भवति । दन्तकाष्ठमभिमन्त्र्य भक्षयेद् दन्तशूलमपनयति । श्वेतकरवीरकाष्ठं सप्त वारानभिमन्त्र्य भक्षयेत् अप्रार्थितमनुलभ्यते [क्, ढ्: मन्नं लभेत्] । अक्षिशूले प्द्f ९८, प्. १६८) सैन्धवं चूर्णयित्वा सप्त वारानभिमन्त्र्य अक्षि पूरयेत् अक्षिशूलमपनयति । गजविष्टोत्थितगर्जनसम्भवां छत्रिकायां किंशुकपत्रं बद्ध्वा मृद्वग्निना पक्वां शुष्कलापितां सुखोष्णां सैन्धवचूर्णतां कृत्वा सप्त वारानभिमन्त्र्य कर्णौ पूरयेत् तत्क्षणादुपशमयति । प्रसवनकाले स्त्रिया गूढगर्भायाः शूलादिभूताया आटरुषमूलं [क्: आढवज्र] निष्प्राणकोदकेन पिष्ट्वा नाभिदेशे लेपयेत् सुखेन प्रसवति । कष्टशल्यं वा पुरुषं पुराणघृतमष्टशतवारानभिमन्त्र्य पाययेत् लेपयेच्च तत्प्रदेशं तत्क्षणादेव निःशल्यं [क्, ग्: शल्यं] करोति । अजीर्णविसूचिकातिसारे शूले च सौवर्चलं वा लवणं सप्त वारानभिमन्त्र्य भक्षयेत् तस्माद् व्याधितोधीन् मुच्यते तदहनि स्वस्थो भवति । प्रसवधर्मिण्याः प्रसवकाङ्क्षिण्या अश्वगन्धामूलं गव्यक्षीरेण पिष्ट्वा आलोड्य पञ्चविंशतिजप्तेन ऋतुकाले पाययेत् परदारवर्जितेन स्वपत्नीमभिगम्येत जनयति सुतम् । एकाहिकद्व्यहिकत्र्यहिकचातुर्थकसततनित्यज्वरेषु पायसं घृतसंयुक्तं अष्टशतमन्त्रितं भक्षयेत् स्वस्थो भवति । डाकिनीग्रहगृहीतेषु आत्ममुखं अष्टशताभिमन्त्रितं कृत्वा निरीक्षयेत् स्वस्थो भवति । बालमातरं [ढ्, अ: मातल] पूजनवेतालकुमारग्रहादिषु [क्: युतेन, ढ्, अ: पुतनि] सर्वमानुषदुष्टवारुणगृहीतेषु [क्, ग्: दारुण] आत्मनो हस्तमष्टशताभिमन्त्रितं [क्: हस्तशत] कृत्वा गृहीतमस्तकं स्पृशेत् स्वस्थो भवति । एकजप्तेनात्मरक्षा द्विजप्तेन महारक्षा त्रिजप्तेन गृहरक्षा चतुर्जप्तेन ग्रामरक्षा पञ्चजप्तेन नगररक्षा एवं यावत् प्द्f ९८, प्. १६९) षड्जप्तेन कटकचक्ररक्षा कृता भवति । एतानि चापराणि क्षुद्रकर्माण्यनुक्तान्यपि करोति । अनेनैव मन्त्रेण स्त्रीः प्रदरादिरोगेषु [क्: पुरदादि] अलम्बुषमूलं क्षीरेण पिष्ट्वा अष्टशताभि मन्त्रितं कृत्वा क्षीरेणालोड्य पिबेत् स्वस्था भवतीति । हान्तरान्तसमायुक्तसान्तामीस्वरशोभिताम् । इन्द्वर्द्धबिन्दुनाऽऽक्रान्तलिपिं दृष्ट्वा जपेद् गुरौ ।। ।। एकाक्षरकल्पकतिपयप्रयोगः समाप्तः ।। ८५. नमो बुद्धाय । अवनिनिहितजानुः सव्यहस्तैकखड्गः तदितरकरमुष्टौ तर्जनीसक्तपाशः । निविडघनशरीरश्चण्डरुक् चण्डचक्षुः शमयतु भवविघ्नं विघ्नहन्ताचलोऽयम् ।। दशदिक्षु स्थिता बुद्धा बोधिसत्त्वाश्च नायकाः । तेभ्यो नानाविधां पूजां कृत्वा पुष्पादिभिर्धिया ।। सन्त्रस्तान् दुःखितान् दृष्ट्वा प्रयच्छेदात्मविग्रहम् । मन्त्री शुभाभिवृद्ध्यर्थं कुर्यात् पापस्य [क्, ख्, अ: पुण्यदेशनां] देशनाम् ।। ततोऽनुमोद्य सम्बुद्धबोधिसत्त्वगणस्य च । शैक्षाशैक्षादिसत्त्वानां कृत्स्नं पुण्यं स्वभावतः ।। प्द्f ९९, प्. १७०) त्रिरत्नशरणापन्नः सम्बोधौ दृढनिश्चयः । भावयेच्चतुरो [क्, ख्, अ: अभाव] ब्रह्मविहारांस्तु यथाक्रमम् ।। शून्यांस्तल्लक्षणायोगादनिमित्तानहेतुतः [क्: शुक्लल, ख्, अ: शुष्कल] । प्रणिधानविनिर्मुक्तान् भावान् भावाद् विभावयेत् ।। विश्वाब्जसूर्यमध्यस्थं ध्यायात् हुंकारसम्भवम् । रक्तचक्षुर्द्वयं वीरं द्विभुजं रत्नमौलिनम् ।। सद्यः पापहरं नाथं यथेच्छापरिपूरकम् । अतसीपुष्पसङ्काशं स्फुरद्बुद्धांशुनिर्मलम् [क्: स्फुरद्बुद्धं सुनिर्मलं] ।। निष्पीड्यमानदंष्ट्रोष्ठं सर्वाभरणभूषितम् । वामे तर्जनिकापाशं [क्: योगं] भूमावारूढजानुकम् ।। खड्गव्यग्रोग्रहस्तं च श्रीमहाचण्डरोषणम् [ख्: श्रीचण्डमहा] । केकराक्षं महाघोरं भयस्यापि भयङ्करम् ।। समयसत्त्ववद् ध्यायात् ज्ञानसत्त्वं महोज्ज्वलम् । तस्यैव हृदये मन्त्री बीजं चिह्नसमन्वितम् ।। ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रं देवताकारयोगतः । ततो विवक्षितां सिद्धिं प्राप्नोत्येव न संशयः ।। तत्रायं मन्त्रराजः ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । अयं मन्त्रराजः सकृदुच्चारितः सर्वपापानि निर्द्दहति सर्वत्र रक्षामावहति । माषादिभिस्ताडयन् भूतादिभयमपहरति । [क्: भयं हरति] शरावे [क्: आगमशरावे, ढ्: आमशरावे] खट्टिकयाऽभिलिख्य [ख्, ग्, ख्, अ: खटिकया] द्वारे लम्बावयेत् [ख्, अ: बन्धयेत्] । प्द्f ९९, प्. १७१) अभिनवप्रसूतानां बालानां रक्षां करोति । मदनेन पुत्तलिकां कृत्वा चतुरङ्गुलप्रमाणतः तस्या हृदये साध्यनामसहितं भूर्जमन्त्रमभिलिख्य प्रक्षिपेत् । कण्टकेन [क्, ख्, अ: कञ्जकेन] तु तस्या मुखं कीलयेत् प्रतिवादिमुखं कीलितं [ख्, अ: कालितं] भवति । पादौ कीलयेत् गतिं स्तम्भयेत् । हृदयं कीलयेत् रोषं स्तम्भयति । मानुषजङ्घास्थिकीलकेन लोहकीलकेन वा नाम गृहीत्वा यान्यङ्गानि कीलयेत् तानि तस्य [ख्, अ: स्तोप्स् अब्रुप्त्ल्य हेरे] नश्यन्ति । अरिद्वारे निखनेदुच्छादयेत् अभिमन्त्रितश्मशानभस्मना द्वारपटे [क्, ढ्, ग्: पटले] निक्षिप्तेनोच्चाटयति । खड्गमभिमन्त्र्य संग्रामे प्रविशन् जयमासादयति । यस्मिन् कार्ये समुत्पन्ने बलिमुपसंहरेत् तत् तस्य सिध्यति । यद् यदिच्छति मन्त्री तत् सर्वं शुभमशुभं वा कर्म करोति जपमात्रेण । लिखनाद् यन्मयाऽवाप्तं शुभं सत्त्वार्थसाधकम् [क्: सत्त्वास्तु] । तेनायं निखिलो लोको भूयात् सम्बोधिभाजनम् ।। ।। चण्डमहारोषणसाधनं सकल्पं [क्: सङ्कल्पं] समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं प्रभाकरकीर्तेः ।। प्द्f १००, प्. १७२) ८६. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितपद्मोपरि सूर्ये कृष्णहुंकारपरिणतं श्रीचण्डमहारोषणं भगवन्तमतसीपुष्पसङ्काशमचलापरनामानं [क्: बलापर] एकमुखं द्विभुजं केकराक्षं दंष्ट्राविकरालमहाघोरवदनं रत्नमौलिनं दंष्ट्रानिपीडिताधरं मुण्डमालाशिरस्कमारक्तचक्षुर्द्वयं दक्षिणं खड्गधरं तर्जनीपाशहृदयस्थवामकरं सितसर्पयज्ञोपवीतं व्याघ्रचर्मनिवसनं नानारत्नविरचिताभरणं भूमिलग्नवामचरणमीषदुन्नतदक्षिणचरणं सूर्यप्रभामालिनमात्मानं विचिन्त्य समयसत्त्वं ज्ञानसत्त्वभावनापूर्वकमक्षोभ्यमुकुटिनं ध्यायात् । तदनु जापमन्त्रः [ख्: जापः] ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । ।। चण्डमहारोषणसाधनम् ।। ८७. योगी क्वचिन्मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टः स्वहृदये सूर्यमण्डलोपरि कृष्णहुंकारं पश्येत् । तद्रश्म्याकृष्टगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् आकाशे व्यवलोकयेत् । ततस्तान् हुंकाररश्मिविनिर्गतपुष्पादिपञ्चोपचारेण सम्पूज्य तदग्रे पापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनादिकं कुर्यात् । ततो मैत्रीं सर्वसत्वेष्वेकपुत्रप्रेमतालक्षणां [क्: प्रेमपुत्रसतालक्षणां] करुणां दुःखाद् दुःखहेतोः समुद्धरणकामतां मुदितां प्रमोदरूपां प्द्f १००, प्. १७३) उपेक्षां असद्व्यासङ्गपरिहानिस्वभावां भावयेत् । ततः शून्यं त्रैधातुकमवलोक्य अनेन मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततोऽन्तरीक्षे पद्मोपरि सूर्यमण्डलस्थं हुंकारसम्भवं खड्गं हुंकाराधिष्ठितमुष्टितमुष्टिकं परिणाम्यात्मानं चण्डाचलरूपनिष्पन्नं पश्येत् । स्फुरद्वर्तुलरक्तप्रचण्डचक्षुषं प्रविकटभृकुटीललाटतटं निष्पीडितदन्तौष्ठं क्षोणीविन्यस्तवामजानुं दक्षिणचरणाक्रान्तदुर्वारमारं खड्गव्यग्रोग्रदक्षिणपाणिं त्रिभवभयहरतर्जनीमुष्टिपाशं इन्द्रनीलसमद्युतिं ज्वलदनलमहाचण्डरोषं हृद्बीजरश्मिसमाकृष्टज्ञानसत्त्वं समयसत्त्वे प्रवेश्य अभिषेकं गृह्णीयात् । अभिषेकानन्तरं शिरसि अक्षोभ्यं पश्येत् । ततो भावनया खिन्नो मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । ।। चण्डमहारोषणसाधनम् ।। ८८. क्वचिन्मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनासीनः स्वहृदये अष्टदलकमलोपरि सूर्यमण्डले [क्: मण्डलं हुंकारं] कृष्णहुंकारं विचिन्त्य तद्रश्मिनाऽऽकाशदेशे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् वक्ष्यमाणचण्डमहारोषणमानीय सम्पूज्य पापदेशनाऽकरणसंवरत्रिशरणगमनपुण्यानुमोदनाऽऽत्मनिर्यातनाबोधि##- प्द्f १०१, प्. १७४) भावयित्वा जगदिदं [क्: लगदिःखभाव] निःस्वभावस्वभावं ग्राह्यग्राहकविनिर्मुक्तं स्वप्नमायोपमं बुद्ध्वा [ग्: संबुद्धा] शून्यतां विभावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । तदनु अमलगगनाङ्गने अष्टदलकमलोपरि सूर्यमण्डले कृष्णहुंकारजखड्गमुष्टौ [क्: हुंकारख] हुंकारं तद्रश्मिभिः सकलबुद्धसन्दोहमानीय हुंकारे प्रवेश्य ततो हुंकारसम्भवमनल्पकल्पानलज्वालामालाकुलं दुर्वारमारविध्वंसिनं महानीलजीमूतसङ्काशदेहं विविधाभरणरत्नविभूषितं रत्नसम्बद्धमौलिस्फुरत्पञ्चवीरकुमारं करालसमुल्लसत्कुन्दसङ्काशदन्तौष्ठपीडनाद् [क्: समुण्डस ; क्: दंष्ट्रो] दुष्टसन्त्रासबीभत्सरूपश्रियं भृकुटीदन्तौरनिरीक्षणं युगपत् पातालसन्दर्शितनेत्रद्वयं मेदिनीमण्डलारूढसव्यैककानुं अरविन्दस्थसूर्यासनासीनवामाङ्घ्रिणोत्थातुकामं दक्षिणपाणौ हुंकारगर्भज्वलन्नीलखड्गं वाममुष्टौ तर्जनीतर्जितव्याकुलानेकहरिहरहिरण्यगर्भादिक्लेशवृन्दारिबन्धनाय [क्: व्याकुलीनैक ; क्, ग्: वन्दनाय] वज्राङ्कितसुवर्णपाशं जगद्वाञ्छितानन्तसम्पतिदानैकरक्तं श्रीचन्डमहारोषणं भावयेत् । महाक्रोधराजाचलस्य भगवतो हृदि पद्मसूर्यस्थहुंकारसम्भवाङ्कितगर्भखड्गं [क्: गर्त] परिणम्य हुंकारजद्वितीयं चण्डमहारोषणं हृदयान्तर्गतभगवन्तं चिन्तयेत् । तस्यापि हृदये पद्मसूर्यस्थं हुंकारजातऋजुकृष्णतदङ्कितगर्भखड्गं [क्, ग्: हुंजात] तद्रश्मिसमाकृष्टं ज्ञानसत्त्वं समयसत्त्ववद् दृष्ट्वा जःकारेणानयेत् आचमनप्रोक्षणादिकं प्द्f १०१, प्. १७५) दत्त्वा हुंकारेण तत्रैव प्रवेशयेत् वंकारेण बन्धयेत् होःकारेण तोषयेत् । पयसि पय इव एकीभूतं नायकं भावयेत् । भगवतः चक्षुःश्रोत्रयोर्नासापुटयोर्मुखशिरसि चित्ते यथायोगं वैरोचनाक्षोभ्यरत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धिं नैरात्म्यां षडङ्गेषु न्यसेत् । हृदयस्थितहुंकारान्निर्गतपञ्चतथागतदेवीगणं रश्मिभिरानीय पञ्चामृतपूर्णकुम्भैः स्नापयित्वा मौलौ अक्षोभ्यं देवीभिर्नानाविधनृत्यवाद्यादिविविधपूजादिभिरानन्दयेत् । ततो भगवान् परार्थोद्यतः सर्वसत्त्वान् रागद्वेषमोहादिभिः हरिहरहिरण्यगर्भकन्दर्पादिभिर्महामोहजालैर्महाद्वेषजालैर्महा##- । ततो हृन्सन्त्रस्फुरितैर्महाक्रोधराजैरनेकस्थान् [क्रोध द्रोप्पेद् इन् क्] मारवृन्दान् ससैन्यान् दिगम्बरान् मुक्तकेशान् क्रन्दमानान अचाणान् वज्रपाशेन बद्ध्वाङीय विध्वंस्य विचूर्ण्य तीक्ष्णेन खड्गेन च्छित्त्वा मैत्रीचित्तेन [क्: विचित्रेण] पुनर्निर्माय धर्मे विनेतुं स्वपदान्तिके स्थापयेत् । ध्यानात् खिन्नो मन्त्रं जपेत् । चित्तं भ्रुवोरन्तराले [क्: भुव्] समारोप्य विश्वैकतत्त्वमूर्त्तिर्महाचण्डमहारोषणनाथस्य [क्: चण्डरोषण] मन्त्रजपमात्रेण दुर्द्दान्तदान्तिं [क्, ढ्: दन्तिं] जगदवश्यशान्तिं रक्षणं वर्द्धनं तुष्टिं पुष्टिं तथोच्चाटनाकर्षणमारणत्रासनं सर्वकर्म कुर्वीत । ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । ।। इति चण्डमहारोषणसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १०२, प्. १७६) ८९. नमस्तारायै । पूर्ववच्छून्यतापर्यन्तं विभाव्य पद्मचन्द्रे तांबीजपरिणतेन्दीवरं तांबीजगर्भं तत्परिनिष्पन्नां हरिताममोघसिद्धिमकुटीं [ख्: मकुटां] वरदोत्पलधारिदक्षिणवामकरां [वाम द्रोप्पेद् इन् क्] अशोककान्तामारीच्येकजटाव्यग्रदक्षिणवामदिग्भागां [क्: स्वग्रह] दिव्यकुमारीमलङ्कारवतीं [क्: रीं साल] ध्यात्वा ज्ञानसत्तेन सहैकीकृत्य ओं तारे तुत्तारे [क्: तुतारे] तुरे स्वाहा इति मन्त्रं जप्त्वा तन्मनसैव यथेष्टं विहरेत् । ।। इत्यार्यखदिरवणीतारासाधनम् [क्, ब्: खदिरतारा, क्: खदिरवनां] ।। ९०. नमस्तारायै । प्रथमं स्वहृदीन्दुमध्यस्थतांबीजविनिर्गतरश्मिभिर्निष्पन्नान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् ध्यायात् । तांश्च बाह्याध्यात्म्यपूजाभिः सम्पूज्य तदग्रे सप्तविधानुत्तरपूजां कुर्यात् । ततः शून्यतां विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चारयेत् । ततश्चन्द्रे तांसम्भूतां सितोत्पलस्थतांकारोद्भूतां तारां श्यामां द्विभुजां दक्षिणे वरदां वामे सनालेन्दीवरधरां सर्वाभरणभूषितां पद्म-चन्द्रासने प्द्f १०२, प्. १७७) पर्यङ्कनिषणां चिन्तयेत् । समयमुद्रां बन्धयेत् । हस्तद्वयेन [हस्तद्वयेन fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयेन मध्यमे पिधायाङ्गुष्ठाग्रलग्ने [क्, ढ्, ग्: कुष्ठावलग्नौ] विकचोत्पलमुद्रा । ततः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। महत्तरीतारासाधनं समाप्तम् ।। ९१. नमस्तारायै । पूर्ववत् शून्यतापर्यन्तं विभाव्य पंकारजविश्वकमलमध्ये अकारजचन्द्रे श्यामतांकारजां तारां श्यामवर्णां सर्वालङ्कारधरां वामे नीलोत्पलवतीं दक्षिणे वरदां अर्द्धपर्यङ्कनिषणां दक्षिणपार्श्वे अशोककान्तां पीतां नानारत्नमकुटां वामदक्षिणहस्तयोरशोकपल्लवकुलिशधरां तथा महामायूरीं पीतां वामेतरकरयोर्मयूरपिच्छिकाचामरधारिणीं वामपार्श्वे एकजटां [क्, ग्: एकजटीं] खर्वाम् कृष्णां व्याघ्राजिनधरां त्रिनेत्रां दंष्ट्राकरालवदनां ज्वलत्पिङ्गलोर्द्ध्वकेशां [क्, ब्, ख्, अ: पिङ्गो] कर्त्रिकपालधारिणीं तथा आर्यजाङ्गुलीं श्यामां वामदक्षिणहस्तयोः कृष्णोरगचामरधारिणीं विभावयेत् । एवं च ध्यानात् [ढ्: व्याख्यानात्] खिन्नो मन्त्रं जपेत् । ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । ।। इति वरदतारासाधनं [क्, ब्: तारा] समाप्तम् ।। प्द्f १०३, प्. १७८) ९२. तांकारजं तांकाराक्रान्तमध्यमिन्दीवरं [क्: तारा] ध्यात्वा तत्परिणतामार्यतारां श्यामवर्णां वामेनोत्पलधरां दक्षिणे वरदां भद्रासनस्थिताममोघसिद्धिमकुटीं [क्, ब्: स्याम] ध्यात्वा ज्ञान सत्त्वेनैकीकृत्य ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकं [ग्, क्, ब्: ओमित्स्] अमुकीं वा वशमानय स्वाहा इति साध्यनामसहितमनन्तरोक्तेन संख्यानियमेन जपेत् । शरादिचिह्नाभावेऽपि साध्यगलमुत्पलेन बद्ध्वा स्वशरीरारुणकिरणसञ्चयैस्तच्छरीरमापूर्य [क्: गता] स्ववशे स्थापयेदिति । ।। वश्याधिकारतारासाधनं [क्, ढ्, ग्: वश्यतारा, क्, ब्: आर्यतारा, ख्: तारा] समाप्तम् ।। ९३. नमो वज्रतारायै । अथातः सम्प्रवक्ष्यामि वज्रताराप्रसाधनम् । होमकर्मविधानेन सर्वकामार्थसाधकम् ।। तत्रेमानि मन्त्रपदानि भवन्ति - नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् [क्, ग्: फट् ओन्ल्य] फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि [क्: स्तम्भता] तारे स्वाहा । प्द्f १०३, प्. १७९) मातृमण्डलमध्यस्थां तारादेवीं विभावयेत् । अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। कनकवर्णनिभां भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् । पञ्चबुद्धमहामकुटीं वज्रसूर्याभिषेकजाम् ।। नवयौवनलावण्यां चलत्कनककुण्डलाम् । विश्वपद्मसमासीनां रक्तप्रभाविभूषिताम् ।। वज्रपाशतथाशङ्खासच्छरोद्यतदक्षिणाम् [क्: वज्रयोग] । वज्राङ्कुशोत्पलधनुस्तर्जनीवामधारिणीम् । वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् ।। पूर्वेण पुष्पतारां तु सितवर्णां मनोरमाम् [क्, ग्: ओमित्स्] । ओंकाराक्षरनिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् ।। द्विभुजामेकवक्त्रां च सर्वालङ्कारभूषिताम् । दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् [क्, ग्: ओमित्स्] ।। धूपशाखाकरव्यग्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् । पश्चिमे दीपतारां [क्: ओमित्स्] च दीपयष्टिकराकुलाम् [ख्: यष्टिकुलां करां, क्: कराकुली] ।। पीतवर्णां महाभूषां चलत्कनककुण्डलाम् । उत्तरे गन्धतारां तु गन्धशङ्खकराकुलाम् ।। रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले । द्वारपालीस्ततो ध्यायादङ्कुश्यादिप्रभेदतः ।। पूर्वद्वारे वज्राङ्कुशीमेकवक्त्रां द्विभुजां वज्राङ्कुशोत्पलहस्तां विकृतवदनां कृष्णवर्णां दक्षिणद्वारे वज्रपाशीं प्द्f १०४, प्. १८०) पीतवर्णां विकृताननां एकवक्त्रां द्विभुजां वज्रपाशहस्तां पश्चिमद्वारे वज्रस्फोटीं रक्तवर्णां एकवक्त्रां द्विभुजां विकृतवदनां वज्रस्फोटहस्तां उत्तरद्वारे वज्रघण्टां श्वेतवर्णां एकवक्त्रां द्विभुजां विकृतवदनां वज्रघण्टाहस्तां एता आलीढपदस्थाः सूर्यासनाः सूर्यप्रभा ज्वालामालाकुलाः सर्पाभरणा [ख्: सर्वा] द्रष्टव्याः । ऊर्ध्वे ऊष्णीषविजयामधः सुम्भां विभावयेत् । चक्रं च नागपाशं च ध्यात्वा मन्त्रं स्फुरन् जपेत् ।। ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । दशाक्षरैर्दश देवयो दशपारमिताश्रयाः । भावनीयाः प्रयोगेन सर्वकार्यप्रसिद्धये ।। एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं तीव्रं वज्रपञ्जरभाषितम् [क्, ग्: पञ्जल] ।। अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्यायामपि गच्छन् न केनाप्यवलीयते [क्: लोयेत्] । व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयादयो नामस्मरणमात्रेण नश्यन्ति विलीयन्ते । अनेन मन्त्रेणोत्पलानामष्टोत्तरशतं यावद् जुहूयात् । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मे वशमानय स्वाहा । यां यां इच्छति तां तां वशमानयति । अनेनैव मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद् वारान् परिजप्यारिगृहे गोपयेत् सप्ताहेनोच्चाटयति । ओं तारे तुत्तारे तुरे चल प्रचल शीघ्रगामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं हुं फट् । प्द्f १०४, प्. १८१) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यं विवाहेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा । मदनं चण्डबीजं च तथोन्मत्तकमेव च । अशोकपत्रं पुष्पं च जुहूयात् सहस्रपञ्चकम् ।। घृतमधुगुडहोमं कन्यासिद्धौ [क्: सिद्धौ] प्रशस्यते । सप्ताहेन तदा योगी लभेत् कन्यां स्ववाञ्छिताम् ।। अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्थानत [क्: स्वस्था] आकर्षय ममान्तिके जः अनेन मन्त्रेण बदरीकण्टकानां पञ्चसहस्राणि स्वयम्भूकुसुमाक्तानि [क्: कुसुमानि] जुहूयात् । अनेन कृतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयेदिति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । रजस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकाननामङ्कुशोत्पलपाशहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजां कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना पश्चात् मन्त्रं जपेत् भावान्वितः - ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मम ईप्सितस्वप्नं कथय हुं फट् । पञ्चसहस्रेणागच्छति । पाशेन गलके बद्ध्वा अङ्कुशेन विदार्य च साध्यं पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वाऽट्मनोऽक्षिद्वयं मार्जयेत् । राजकुलस्यान्तिके प्रविशेत् । अथ स राजा शिष्यवद् गौरवं करोति विरुद्धं प्द्f १०५, प्. १८२) न वक्ति प्रसादं च प्रयच्छति प्रियालापं कुरुते दासतामुपैति क्रुद्धोऽपि वशो भवेदिति दृष्टप्रत्ययः सद्भूतः । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगावीघृतेन अर्कतूलेन वर्त्तिं कृत्वा प्रज्वाल्याञ्जनं पातयेत् । तमञ्जनं वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां सम्मर्द्य [क्: समर्च्य] परमान्नेन [क्: परमाश्वेन] धूपयेत् । भस्मना सार्द्धमक्षिमञ्जयेत् । यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि [क्: सापदि] पद्मनर्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाऽहं तारा न भवेयम् घातिताश्च बुद्धा भगवन्तो मया भवेयुरिति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजमूलेन गोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां [क्, ढ्, ग्: यां यां] पश्यति तां वश्यां कुरुते नान्यं रमते नान्यस्मिन् गच्छति स्वपतिं त्यजति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । उदरकीटं ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धं कन्यायै ताम्बूलेन दद्यात् । अभ्यवहृते योगवरेण मुञ्चति [क्: मूर्च्छति] नान्यंन् रमते नान्यस्मिन् गच्छति स्वपतिं त्यजति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीं जपेदयुतमेकं भावनान्वितं । जपान्ते शालिपिष्टकुड्मल्याशष्कुलिका [क्: कुन्दमल्पा, ढ्: कुट्टमल्ला] यस्यै दीयते सा पञ्चतायामपि न मुञ्चेदिति । प्द्f १०५, प्. १८३) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । चन्द्रोपरागसमये तारादारणीं जपन् सेवां कृत्वा तद्भूतलोकेश्वरं गृह्य शङ्खचूर्णं भावयेत् । प्रमदायै दातव्यम् । पञ्चतायामपि तमनुवर्तते । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीमन्त्रेण [क्: नाना] मदनफलमष्टोत्तरशतवारान् परिजप्य तेन फलेन हयग्रीवेन सार्द्धं यां म्रक्षति [क्, ढ्: रक्षति] सा वश्या भवति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु मुः स्वाहा अनेन मन्त्रेणार्कदलं साध्यनामविदर्भितं संलिख्य कुलीरगर्त्ते स्थापयेत् बन्धनमुक्तिर्भवति । ।। वज्रतारासाधनं समाप्तम् ।। ९४. नमस्तारायै । अथातः सम्प्रवक्ष्यामि वज्रताराप्रसाधनम् । होमकर्मविधानेन सर्वकामार्थसाधनम् ।। तत्रेमानि मन्त्रपदानि भवन्ति । तद्यथा नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् [क्: फट् फट् ओन्ल्य] सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । तत्रादौ तावत् स्वहृदि प्द्f १०६, प्. १८४) चन्द्रमण्डले तांकारबीजं ध्यात्वा तद्रश्मिसमाकृष्टगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् नानाविधपूजादिभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा त्रिशरणगाथां पठेत् । ततश्चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयित्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रमुच्चारयेत् । ततः पंकारजपद्मे चन्द्रमण्डलोपरि तांकारबीजं पुनरपि ध्यात्वा तत्परिणामेन - मातृमण्डलमध्यस्थां तारादेवीं विभावयेत् । अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। कनकवर्णनिभां भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् । विश्वपद्मसमासीनचन्द्रासनसुसंस्थिताम् ।। पीतकृष्णसितरक्तसव्यावर्तचतुर्मुखाम् । प्रतिमुखं त्रिनेत्रां च वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् ।। रक्तप्रभां चतुर्बुद्धमकुटीं वज्रशरशङ्खवरदसद्दक्षिणलसत्करां उत्पलचापवज्राङ्कुशवज्रपाशसतर्जनीवामसत्कराम् - वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् । तदग्रतः पुष्पतारां सितवर्णां मनोरमाम् ।। ओंकाराक्षरनिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् । द्विभुजां चैकवक्त्रां तु सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। दक्षिणे धूपतारां च कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् । धूपघटीकरव्यग्रां सर्वालङ्कारशोभिताम् ।। पश्चिमे दीपतारा च पीतवर्णां मनोहराम् । दीपयष्टिधरां दिव्यां चलत्कनककुण्डलाम् ।। उत्तरे गन्धतारां वै गन्धशङ्खकराकुलाम् । रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले ।। प्द्f १०६, प्. १८५) एता एकवक्त्रा द्विभुजाः सर्वालङ्कारभूषिता वज्रपर्यङ्किन्यश्चेति । एताः षड् देव्य ईषत्करालवदना ललिताक्षेपसंस्थिताः । एताः सर्वा मण्डलचक्रे ध्यात्वा हृद्बीजरश्मिसमानीतज्ञानचक्रं जः-हुं-वं##- पूर्वद्वारे ततो ध्यायाद् वज्राङ्कुशीं सितद्युतिम् । वज्राङ्कुशसचिह्नककरात्मकमनोहराम् [ख्: करामेक] ।। दक्षिणद्वारे वज्रपाशीं कृष्णामतिरतिप्रियाम् । दिव्यालङ्कारभूषाङ्गीं वज्रपाशधरां वराम् ।। वज्रस्फोटां पीतवर्णां [क्, ढ्, ग्: रेअद् सुरूपिणी अfतेर् पीतवर्णां] वज्रस्फोटाङ्कसत्कराम् । चिन्तयेत् [ग्: ओमित्स् चिन्तयेत् चक्रधरां ततः] पश्चिमे द्वारे नानालङ्कारभूषिताम् ।। वज्रघण्टामुत्तरद्वारे [क्, ढ्, ग्: मुत्तरे] वज्रघण्टायुधामथ । रक्तवर्णां शुभां शश्वत् पश्येद् वै दिव्यरूपिणीम् ।। ऊर्ध्वे उष्णीषविजयां पीतवर्णां सुरूपिणीम् । ध्यायात् सम्बाधिफलदां मन्त्री चक्रधरां ततः ।। तद्गर्भमण्डलस्याधः कृष्णवर्णां विभावयेत् । सुम्भां भास्वरसद्रूपां [ख्: भास्वरत] नागपाशलसत्कराम् ।। द्विभुजा एकवदनाः सर्वा ज्ञेया मनोहराः । अक्षरैर्दशभिश्चैता देवत्यो दश निर्मिताः । दशपारमिताः शुद्धाः सर्वकर्मप्रसिद्धये ।। तत्र दशाक्षराणि - ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । प्द्f १०७, प्. १८६) तथा चित्तवाङ्कायाधिष्ठानाभिषेकबिन्दुसूक्ष्मयोगजापादयोऽपि ध्यातव्या इति । एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं दिव्यं वज्रपञ्जरभाषितम् ।। इति । अत्रायं उपचारः । अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं गृहीत्वा सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्याटवीमपि [क्, ढ्, ग्: विन्ध्याया] गच्छन्न केनाप्यवलीयते व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयाश्वादयो नश्यन्ति विलीयन्त इति । तथा अनेन मन्त्रेणोत्पलानामष्टोत्तरशतं जुहूयात् ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मे वशमानय स्वाहा । यामिच्छति तां वशमानयति । तथा अनेन मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद्वारान् परिजप्यारिगृहे गोपयेत् सप्ताहेनोच्चाटयति - ओं तारे तुत्तारे तुरे चल [ढ्: बल प्रबल] प्रचल शीघ्रगामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं फट् । इति उच्चाटनविधिः । अथापरः प्रयोगः । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यमुद्वाहेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा । मदनं चण्डबीजं च उन्मत्तकफलं [क्, ढ्, ग्: तदुन्मत्तप] तथा । अशोकपत्रं पुष्पं च जुहूयात् सहस्रपञ्चकम् ।। घृतमधुगुडहोमं वै कन्यासिद्धौ प्रशस्यते । सप्ताहेन ततो योगो लभेत् कन्यांन् स्ववाञ्छिताम् [क्: सुवा] ।। इति । प्द्f १०७, प्. १८७) अथापरः प्रयोगः । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्वानत आकर्षय ममान्तिके जः इत्यनेन [क्, ढ्, ग्: अनेन] मन्त्रेण बदरकष्टकानि पञ्च सहस्राणि स्वयम्मूकुसुमाक्तानि [क्: सुमानि] होतव्यानि । एतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । रजःस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकवक्त्रामङ्कुशपाशोत्पलहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजांन् कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना मन्त्रं जपेत् भावनान्वितः - ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं ममेप्सितं स्वप्नं कथय हुं फट् । पञ्चसहस्रेणागच्छति । पाशेन गलकं बद्ध्वा अङ्कुशेन विदार्य च । चरणावुत्पलेनैव बद्धाऽऽकृष्य समन्ततः । साध्यं पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् ।। अथापरः प्रयोगः । ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा अक्षिद्वयमञ्जयेत् [क्: दुस्थि] । राजकुलस्यान्तिके प्रविशति स राज गौरवादिकं करोति एकान्ततो वश्यो भवतीति । अथापरः प्रयोगः । ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनमाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगावीघृतेनार्कतूलेन वर्त्तिकां च कृत्वा प्रज्वाल्याञ्जनं पातयेत् । तमञ्जनं सूर्यवज्राभ्यां [क्, ढ्: वज्रधर्माभ्यां, ख्: वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां] सम्पाद्य परमान्नेन धूपयेत् । तद्भस्मना सार्द्धमक्षि अञ्जयेत् । यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि पद्मनर्त्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाऽहं तारा न भवेयम् घातिताश्च मे बुद्धा भगवन्तो भवेयुरिति । प्द्f १०८, प्. १८८) अथापरः प्रयोगः । उदरकौटकं [ख्: कीटं] धारण्या [धारण्या द्रोप्पेद् इन् क्] सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धमेकीकृत्य ताम्बूलेन दद्यात् । अभ्यवहरति अनेन प्रयोगवरेण मुञ्चति स्वपत्नीवाचरति । अथापरः प्रयोगो भवति । अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजगोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां पश्यति तां वशं कुरुते । अथापरोऽपि प्रयोगः । महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीमयुतमपि जपेत् भावयन् जपान्ते शालिपिष्टकेन कुड्मल्या [क्: कुटुमल्या, ढ्: कुट्टमल्या] शष्कुलिकां [क्, ख्, ग्: शंकुलिकां] कृत्वा यस्मै दीयते स पञ्चतायामपि न मुञ्चति । अथापरोऽपि प्रयोगः । चन्द्रोपरागममये ताराधारणीं जपन सेवां च कुर्वन् तदुद्भवलोकेश्वरेण शङ्खचूर्णं भावयेत् । तद् [क्, ग्: यत्] यस्या दीयते सा यावत् पञ्चत्वमनुवर्त्तते । अपरः प्रयोगः । ताराधारण्या मदनफलमष्टोत्तरशतवारान् परिजप्य तेन फलेन हयग्रीवेण सार्द्धं यां म्रक्षति सा वश्या भवति । अपरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु स्वाहा अनेन मन्त्रेणार्कदले साध्यनामविदर्भितं विलिख्य कुलीरगर्त्ते [क्, ग्: गर्भे] गोपयेत् बन्धनमुक्तिर्भवति । ।। इति वज्रतारासाधनं समप्तम् ।। प्द्f १०८, प्. १८९) ९५. नमो [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् ख्. षेए fओल्. ६७आ] वज्रतारायै । वज्रतारां नमस्कृत्य गुरुपूर्वक्रमगताम् । तस्याश्र माधनं स्पष्टं लिख्यते स्मृतये मया ।। मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टो योगी ओं रक्ष रक्ष हुं हुं फट् स्वाहा इति स्थानात्मयोगरक्षां कृत्वा हृच्चन्द्रे तांकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः समाकृष्टां भगवतीं वज्रतारां समाण्डलेयां वक्ष्यमाणभुजायुधां समालम्ब्याकाशे पुष्पादिभिः सम्पूज्य - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। इत्युच्चार्य मैत्र्यादिभावनां कुर्यात् । सर्वसत्त्वा मया संसारदुःखादुद्धृत्य महासुखे बुद्धत्वे प्रतिष्ठापयितव्या इति सर्वाकारवरोपेतशून्यतां भावयेत् । चित्तमेवेदं भ्रान्तं तेन तेनाकारेण प्रतिभासते । यथा स्वप्ने चित्तादन्यत्र ग्राह्यं न विद्यते ग्राह्याभावात् चित्तमपि ग्राहकं न भवति तस्माद् विश्वमिदं निःस्वभावं प्रकृतिपरिशुद्धं आद्यमनुत्पन्नं पश्येत् । तदनु आकाशे पूर्वप्रणिधानबलादुत्पन्नं शुद्धलौकिकविज्ञानस्वभावं रेफोद्भवं सूर्यमण्डलं तदुपरि कृष्णहुंकारेण परिणतां शुक्लधर्मोदयां ऊर्ध्वस्थितां त्रिकोणां अन्तःशुषिरां विश्वपद्मविश्ववज्राधिष्ठितमध्यां ध्यात्वा विश्ववज्रवेदिकायां प्द्f १०९, प्. १९०) चत्वारि महाभूतानि भावयेत् । खंकारजं पृथ्वीमण्डलं पीतं चतुरस्रं कोणेषु त्रिसूचिकवजाङ्कितम् तदूर्ध्वे वंकारजं वरुणमण्डलं शुक्लं वर्तुलघटाङ्कम् तदुपरि रेफपरिणतमन्निमण्डलं त्रिकोणं कोणेषु रेफाङ्कितम् तदुपरि यंकारपरिणतं वायुमण्डलमर्द्धचन्द्राकारमन्तद्वयेन चलत्पताकाङ्कितं धूम्रवर्णं चिन्तयित्वा तत्परिणतं कूटागारं पञ्चरत्नमयं चतुरस्रं चतुर्द्वारं चतुस्तोरणभूषितं हारार्द्धहारपट्टस्रग्दाममण्डितं अष्टस्तम्भोपशोभितं स्तम्भोपरि वृतवलयवज्रावलीवृतं मध्यपुटेषु पञ्चसु द्वारेषु अध ऊर्ध्वे च विश्वपद्मम् । तत्र मध्यासने अकारादिषोडशस्वरपरिणामेन चन्द्रमण्डलमादर्शज्ञानस्वभावं तदुपरि ककारादिचतुस्त्रिंशद्व्यञ्जनैः सूर्यमण्डलं तयोरेकतां समताज्ञानं तदुपरि तांकारजोत्पलकर्णिकायां चन्द्रस्थतांकारं प्रत्यवेक्षणाज्ञानं तद्बीजरश्मिभिराकृष्टानां सर्वतथागतानां प्रवेशे कृत्यानुष्ठानज्ञानं तदनु भगवत्या निष्पत्तिः सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानम् । एवं पञ्चाकाराणि सम्बोधिक्रमेणैव तांकारनिर्गतस्वबीजचिह्नपरिणामनिष्पन्नदशदेवत्या सहैव निष्पन्नां तां भगवतीं चिन्तयेत् पीतवर्णां पीतकृष्णरक्तश्वेतमिति चतुर्वक्त्रामष्टभुजां वज्रपाशशङ्खशरवरददक्षिणकरां वज्राङ्कुशोत्पलकार्मुकतर्जनीवामकरां सर्वालङ्कारभूषितां रक्तप्रभाविभूषितां नवयौवनां वज्रपर्यङ्किनीं विश्वपद्मासनस्थितां पञ्चतथागतमुकुटिनीं ध्यायात् । पूर्वदले पुष्पतारां श्वेतां ओंकारजां द्विभुजां पुष्पमालाधारिणीं सर्वालङ्कारभूषिताम् ताकारेण दक्षिणे प्द्f १०९, प्. १९१) धूपतारां कृष्णां धूपशाखाकराम् रेकारेण पश्चिमे दीपतारां पीतां दीपयष्टिकराम् तुकारेण उत्तरे गन्धतारां रक्तां गन्धशङ्खकरां ध्यायात् गर्भमण्डले ताकारेण अङ्कुशतारां अङ्कुशहस्ताम् दक्षिणे रेकारेण पाशतारां कृष्णवज्रपाशहस्तां पश्चिमे तुकारेण स्फोटतारां पीतवर्णां निगडहस्ताम उत्तरे रेकारेणावेशतारां रक्तां घण्टाकराम् अधसि स्वाकारेण सुम्भतारां कृष्णां नागपाशकराम् ऊर्ध्वे हाकारेण उष्णीषविजयतारां पीतां चक्रधरां ध्यायात् । तदनु हृच्चन्द्रस्थितचिह्नबीजपरिणतज्ञानसत्त्वहृच्चन्द्रे तांकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिर्ज्ञानमण्डलमाकृष्य सम्पूज्य जः हुं वं होः इत्यनेन मन्त्रेण आकर्षणप्रवेशनबन्धनतोषणं कुर्यात् । तदनु चक्षुरादिषु मोहवज्रादयः षट् चिन्तनीयाः कायवाक्चित्तेषु ओं आः हुंकारपरिणताः खेचरीभूचरीनैरात्माश्चिन्तनीयाः । तदनु हृद्बीजरश्मिभिराकृष्टान् तथागतान् सम्पूज्य अभिषेकं प्रार्थयेत् । अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागता इति । तैस्तथागतैर्ज्ञानामृतपूर्णकलशैरभिषिच्यते । अभिषिच्यमानानां अभिषेकजिनाः शिरसि जायन्ते । तत्र भगवत्या रत्नसम्भवः पुष्पतारादीनां यथाक्रमं वैरोचनाक्षोभ्यामिताभाऽमोघसिद्धयः अङ्कुशतारादीनामपि ते एव । अधोदेवत्यूर्ध्वदेवत्योरक्षोभ्यवैरोचनौ हृद्बीजनिर्गतपुष्पादिभिः सम्पूज्य वीणादिभिः संस्तुत्य रसवज्रादिभिः ढौकितं समासाद्य प्रत्येकं स्फुरणेनाखेदनपर्यन्तेन जगदर्थं कारयित्वा पुष्पादयः क्रमेण भगवत्या हृदये प्रतिष्ठाश्चिन्तनीयाः । भगवत्या प्द्f ११०, प्. १९२) अपि स्फुरणयोगेन सर्वमेव विश्वं मायोपमस्वप्नोपमनिजचिन्ताधीनमाकलयय स्वहृद्बीजे प्रतिष्ठा ध्येया । तदनु तद्बीजं रश्मिपुञ्जाकारं क्रमावलीनं सूक्ष्मबिन्दुरूपं महासुखमयं ध्यात्वा तमपि निरुपलब्धिं कुर्यात् । पुनर्झटिति आविर्भूतं मण्डलं दृष्ट्वा बलिं दद्यात् ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणां आद्यमनुत्पन्नत्वात् । ओं आः हुं फट् स्वाहा इत्यनेन मन्त्रेण दिक्पालेभ्यः । तदनु मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । मालामन्त्रं वा ओं आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । विधाय वज्रतारायाः साधनं यन्मयार्जितम् । शुभं तेन जनाः सर्वे मन्त्रसम्बुद्धभास्कराः [ठेन् fओल्लोwस् थे समे प्रयोगस् अस् गिवेन् इन् थे त्wओ प्रेविओउस् साधनस् ओf वज्रातारा] ।। ।। इति वज्रतारासाधनम् ।। प्द्f ११०, प्. १९३) ९६. नमो वज्रतारायै । वज्रतारां नमस्कृत्य सितवर्णां मनोरमाम् । तत्साधनविधिं वक्ष्ये सर्वसत्त्वार्थहेतुना ।। इह भावनाधिकृतो योगी स्वहृदि चन्द्रमण्डले तांकारं विचिन्त्य मुखशौचादिकं कुर्यात् । अत्यन्तसुखासनोपविष्टः स्वहृद्बीजात् रश्मिं निश्चार्य तेन रश्मिनाऽऽकृष्य तारा भट्टारिकां पुरतोऽन्तरीक्षेऽवस्थाप्य गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुरतः पापदेशनादिकं कुर्यात् । पापदेशना अकरणसंवरं अनुमोदना परिणामना त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादनं मार्गाश्रयणं चतुर्ब्रह्मविहारीभावना । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति शून्यताभावनां च विभाव्य बिम्बनिष्पत्तिभावनां च भावयेत् । ततः पंकारपरिणतं सितम.ष्तदलकमलं [क्, ग्: मष्टदलं] तस्योपरि अकारपरिणतं चन्द्रं चन्द्रोपरि तांकारपरिणतं सितमुत्पलं उत्पलमध्ये चन्द्रं चन्द्रमध्ये तांकारं तांकाराद् गगनतलं विश्वं च तारारूपेण संस्फार्य तारारूपेण त्रिभुवनस्थितान् सत्त्वान व्यवस्थाप्य पुनस्तत्रैव तांकारे संस्फार्य [क्: सम्पूर्य, ढ्: संहार्य] उत्पलचन्द्रे तांकारपरिणतताराभट्टारिकारूपेणात्मानं पश्यति । सितवर्णां सितकमलोपरि चन्द्रासनस्थां वज्रपर्यङ्किनीं सितचन्द्राश्रितां षोडशाब्दवपुष्मतीं [क्: वयुः] नानाभरणभूषितां दक्षिणे हस्ते वरदां वामेनोत्पलधारिणीं अशेषमारविध्वंसन्तीं स्वकायरोमकूपतो प्द्f १११, प्. १९४) बुद्धबोधिसत्त्वान् स्फुरन्तीं भावयेत् । ईदृशीं भावनां स्थिरीकृत्य मन्त्रं जपेत् । स्वहृदि सितमष्टारचक्रं विचिन्त्य अरं [क्: अलिं] प्रति अष्टौ अक्षरान् विभाव्य मध्ये स्वाहाकारं दत्त्वा जपेत् मनसा वाचयेन्मन्त्रं ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । अनेन चिन्तितमात्रेण सर्वमारैरवध्यो [क्, ढ्: माराः अ] भवेत् । कविता वक्तृता चैव प्रज्ञा चात्यन्तनिर्मला । कल्पान्तं अपि जीवनोपायमुक्तं वज्रभृता स्वयम् ।। राजानो वशगास्तस्य शान्ताः पुरजनैः सह । अप्यखण्डितरोमात्मा सर्वशत्रुषु सर्वदा ।। आर्यवज्रतारा महातेजाः सर्वसिद्धिप्रदायिका । दत्त्वा तु दक्षिणां वाऽपि सुवर्णरजतादिकम् ।। श्रोतव्यं परया [क्, ग्: शरमया] भक्त्या पण्डितेन महात्मना । अभिषेकाग्रलब्धो यो गुरुभक्तिपरात्मकः ।। स श्रोता च भवेदत्र प्रोक्तो जिनगणैः सदा । अन्यथा नैव सिद्ध्यति यदि साक्षात् स्वयं जिनः ।। ।। वज्रतारासाधनं समापतम् ।। ।। कृतिरियं आर्यनागार्जुनपादानाम् ।। प्द्f १११, प्. १९५) ९७. नमस्तारायै । प्रथमं तावन्मन्त्री स्वहृद्यकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तत्र स्थिततांकारं पीतवर्णं तत्परिणतं नवसूचिकवज्रं [क्, ग्: शूक] तद्वरटके तांकारं भावयेत् । तद्रश्मिभिरानीतज्ञानसत्त्वस्वभावां भगवतीं वक्ष्यमाणभुजचिह्नाद्यलङ्कृतां अष्टभुजां चतुर्वक्त्रां वज्रपर्यङ्कनिषणां दशदेवतीपरिवृतां नभसि दृष्ट्वा स्वहृद्वीजनिर्गतपुष्पादिपञ्चोपचारपूजाभिः सम्पूज्य पापदेशना - पुण्यानुमोदना - त्रिशरणगमन - बोधिचित्तोत्पादमैत्रीकरुणामुदितोपेक्ष भावयेत् । ततः सर्वधर्मानात्मानं च स्वप्नोपमं निःस्वभावं आद्यमनुत्पन्नमधिमुच्य मन्त्रमुच्चारयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । तदनन्तरं बोधिचित्तमनुस्मृत्य आकाशे रंकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तत्र हुंकारपरिणतं त्रिसूचिकवज्रं [क्, ग्: शूक] तद्रश्मिसम्भूतं तावदिच्छाविस्तरं जाज्वल्यमानं वज्रप्राकारं तद्रश्मिनिर्मितवज्रपञ्जरं वज्रभूमिं बाह्यसीमाबन्धं च ध्यात्वा तद्रश्मिभिर्विघ्नानुत्सार्य पञ्जरमध्ये आकाशस्वभावां धर्मोदयामेकाराकारां अधः सूक्ष्माग्रामुपरि [क्: सूक्ष्मामु, ढ्: स्वोपरि] विशालां शुक्लां विभावयेत् । तन्मध्ये गगनस्वरूपविश्वदलकमलकर्णिकास्थितत्रिसूचिकवज्रं तद्वेदिकाव्यापीनि चतुर्महाभूतमण्डलानि । यंकारपरिणतं अर्द्धचन्द्राकारं नीलं वायुमण्डलं [ढ्: ओमित्स्] कटिद्वये ललत्पताकाङ्कितम् तदुपरि रंकार्जजं अग्निमण्डलं त्रिकोणं प्द्f ११२, प्. १९६) रक्तं कोणेषु [क्: कोशेक्षु] रेफाङ्कं तस्योपरि वंकारजं वरुणमण्डलं वर्तुलं सितघण्टाङ्कं [क्; घण्टाकां] तदुपरि लंकारजं माहेन्द्रमण्डलं पीतं चतुरस्रं कोणेषु त्रिसूचिकवज्राङ्कितं तत्स्वभावं मायोपमं विज्ञानं विदित्वा चतुर्महाभूतपरिणामजं परिशुद्धबुद्धक्षेत्रसंक्षेपरूपं महामोक्षपुरं वैरोचनस्वभावं विश्ववज्रवेदिकामध्ये नानारत्नमयं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारमष्टस्तम्भोपशोभितम् । चतुर्वेदीपरिक्षिप्तं चतुस्तोरणमण्डितम् ।। हारार्द्धहारपट्टाघण्टादर्शचामरविचित्रपताकाघण्टाविभूषितम् । तस्य गर्भपुटे अष्टदलं [क्: लकमलपद्मं] पद्मं सकेशरं वरटकोपरि [क्: वरटकपरिणतं] अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलमादर्शज्ञानस्वभावं तस्योपरि तांकारं पीतं समताज्ञानस्वभावं सूर्यमण्डलाक्रान्तम् [क्: कान्तं] । ततः तांकारपरिणतं कनकवर्णं नवसूचिकवज्रं बीजगर्भप्रत्यवेक्षणास्वभावं तन्निर्गतरश्मिभिः स्फुरित्वा दशसु दिक्षु भगवत्याकारैः [ढ्, ग्: त्यङ्कारैः] सत्त्वार्थं कृत्वा पुनस्तत्रैव बीजचिह्नसंहरणकृत्यानुष्ठानस्वभावम् । ततो बीजचिह्नचन्द्रसूर्यपरिणतां भगवतीं सुविशुद्धधर्मधातुस्वभावाम् - वज्रतारां चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् । अष्टभुजां कनकवर्णां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् ।। नवयौवनकान्तिमतीं चलत्कनककुण्डलाम् । चतुर्बुद्धमहामुकुटीं पद्मरागप्रभान्विताम् ।। प्द्f ११२, प्. १९७) वज्रपाशं शरं शङ्खं बिभ्रती दक्षिणैः करैः । वामैः [क्, ढ्: ओमित् बुत् अद्द् पाश बेfओरे तर्जनीं इन् थे समे लिने] पीतोत्पलं चापमङ्कुशं तर्जनीं तथा ।। हेमाभं प्रथमं वक्त्रं शुक्लदक्षिणमुत्तरम् । लोहितं पश्चिमं नीलं वज्रपर्यङ्कमासनम् ।। मन्त्रो हृद्बीजसम्भूतो मण्डलाधिपतेर्मुखात् । निर्गतो दशदेवीनां विभक्तो बीजतां गतः ।। ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । पूर्वदिग्दलेषु चन्द्रमण्डलस्थानि ओं तारेषु अक्षराणि पूर्वादिदिग्द्वारेषु [क्: पूर्वदिग्द्वा] सूर्यमण्डलस्थानि त्तारेतुरे अक्षराणि ऊर्ध्वे सूर्यमण्डलस्थं स्वाक्षरमधः सूर्यमण्डलस्थं हाक्षरं तद्बीजाक्षरपरिणतानि चिह्नानि बीजगर्भानि भावयित्वा तद्रश्मिभिः स्फुरणसंहरणं कृत्वा तद्बीजचिह्नपरिणता देव्यः - विज्ञेया दश देवयो दशभूमिस्वरूपतः । वज्रपर्यङ्कयोगिन्य एकास्या द्विभुजाश्च ताः ।। चन्द्रस्थां पूर्वतस्तारां शुक्लवर्णां विभूषिताम् । पुष्पदामान्वितकरां भावयेत् प्रणवोद्भवाम् ।। दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णां चन्द्रे ताकारसम्भवाम् । धूपशाखान्वितकरां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। पश्चिमे [ग्: द्रोप्स् थिस् लिने] दीपतारां च पीतवर्णां सुभूषिताम् । दीपवृक्षान्वितकरां चन्द्रे रेकारसम्भवाम् ।। चन्द्रे तुकारसम्भूतां [क्: तुतार] गन्धतारां तथोत्तरे । गन्धशङ्खोद्यतकरां रक्तवर्णां सुभूषिताम् ।। प्द्f ११३, प्. १९८) विदिग्दले तथा चिह्नमक्षोभ्यादिप्रभेदतः । वज्रचक्रं तथा पद्मं शङ्खं तद्वर्णभेदतः ।। द्वारपालीस्तथा ध्यायात् सूर्यस्थाः सर्पभूषणाः । पूर्वद्वारेऽङ्कुशीं शुक्लां बीजत्ताकारसम्भवाम् [क्: बीजन्तु] ।। दक्षिणे अङ्कुशधरां वामतो दुष्टतर्जनीम् । दक्षिणे पाशीं पीतां बीजरेकारसम्भवाम् ।। सपाशतर्जनीहस्तां रक्तमण्डलसंश्रिताम् । स्फोटां च पश्चिमे रक्तां तुबीजाक्षरसम्भवाम् [ढ्: तद्बीजा] ।। वज्रालीं [ढ्: वज्रावलीं; बुत् थिस् दोएस् नोत् सुइत् थे मेत्रे] तर्जनीहस्तां वज्रमण्डलसुस्थिताम् । श्यामामुत्तरतो घण्टां बीजरेकारसम्भवाम् । वज्रघण्टान्वितकरां रश्मिस्थां वामतर्जनीम् ।। कोणभागेषु चिह्नानि मामक्यादिविशुद्धितः । बोधिचित्तघटो [क्: गतो] मेरुर्वह्निकुण्डं [क्: कुण्डलं] महाध्वजः ।। ऊर्ध्वे चोष्णीषविजयां सूर्ये स्वाकारसम्भवाम् [क्: लाहार] । शुक्लवज्रधरां शुक्लां वामे च रिपुतर्जनीम् ।। नागपाशधरां नीलां सूर्ये हाकारसम्भवाम् । वामे च तर्जनीं घोरामधः सुम्भां विभावयेत् ।। सर्वासां चक्षुराद्यधिष्ठानं मोहवज्रां न्यस्येत् । नेत्रद्वयेषु वज्रां च कर्णयोर्मात्सर्यिकां तथा । घ्राणे वक्त्रे तु रागवज्रिकाम् । प्द्f ११३, प्. १९९) काये चेर्ष्यावज्रां तु मनो नैरात्म्ययोगिनी इति चक्षुराद्यधिष्ठानं कृत्वा कायवाक्चित्ताधिष्ठानं ओंकारेण कायाधिष्ठानं आःकारेण वागधिष्ठानं हुंकारेण चित्ताधिष्ठानम् । ततः सर्वासां देवतीनां हृदि चन्द्रमण्डलस्थं बीजाक्षरं पश्येत् । ततो रश्मिभिरानीतं ज्ञानसत्त्वस्य मण्डलम् । पुष्पतारादिदेवताभिः स्फुरित्वा सर्वपूजाभिः पूजयेत् । ततो ज्ञानसत्त्वमण्डलं द्वारपालीप्रयगेन समयमण्डले प्रवेशयेत् ओं वज्राङ्कुशि आकर्षय जः [जः द्रोप्पेद् इन् ढ्] ओं वज्रपाशि प्रवेशय हुं ओं वज्रस्फोट बन्धय वं ओं वज्रावेश वशीकुरु होः । तदनन्तरं स्वहृद्बीजनिर्गतरश्मिभिः त्रैधातुकस्थितान् [क्; धातुस्थि] बुद्धानानीय सम्पूज्य मातृभिरनुनाथ्यते [क्; नाध्यते, ग्: राथ्यते] अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागता बुद्धज्ञानेनेति । ततस्तैर्बुद्धैः हेरुकरूपैः पञ्चामृतभृतपञ्चतथागतात्मकैः कलशैः पञ्चभिरभिषिच्यते [क्: षिञ्चते] । अभिषिच्यमाने पुष्पकुङ्कुमवृष्टिर्दुन्दुभिशब्दश्च भवति देवताभिः पूज्यते स्तूयते च । अभिषिक्ते मूर्ध्नि रत्नसम्भव [क्: वल०] उत्पद्यते मध्यपुटदेवतीनां यथाक्रमं वैरोचनाक्षोभ्यामिताभाऽमोघसिद्धिस्तथागता द्वारपालीनां मुकुटेषु भवन्ति । उष्णीषाया रत्नेशः सुम्भाया मुकुटे अक्षोभ्य उत्पद्यते । ततो भगवतीं निर्माणकायैः सर्वासु दिक्षु सत्त्वार्थं कुर्वन्तीं दृष्ट्वा मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । प्द्f ११४, प्. २००) एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं दिव्यं वज्रपञ्जरभाषितम् ।। अथापरोऽपि धारणीमन्त्रः - नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । ।। वज्रतारासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं महापण्डितस्थविरधर्माकरमतिपादानाम् [क्, ढ्: पण्डित ; क्: धर्माकरपा] ।। ९८. नमस्तारायै तारां प्रणम्य महतीं जननीं जिनानां [क्: जनजीनिनानां] निःशेषदोषरहितां गुणिनां हिताय [क्, ग्: महत्या] । तत्साधनं सुविशदैः सुपदैश्च [ढ्: सुविसश्च] भक्त्या संलिख्यते वचनतः सुहृदामिहापि ।। नापूर्वं लिख्यते किञ्चित् किन्तु वाक्याद् [क्, ढ्: बाह्यात्] गुरोरपि । श्रुतं यत् तदपि [क्: उदयि] स्मर्त्तुं संक्षेपतः प्रलिख्यते ।। प्द्f ११४, प्. २०१) प्रथमं तावत् प्रातरुत्थाय मन्त्री मुखचरणादिकं प्रक्षाल्य पवित्रीभूय विजने मनोऽनुकूले सुगन्धोपलिप्ते सुरभिकुसुमावकीर्णे च भूप्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृदये प्रथमस्वरपरिणतं शीतांशुमण्डलं विचिन्त्य तन्मध्ये कमनीयनीलनीरजं तत्किञ्जल्के निष्कलङ्कशशाङ्कमण्डलं [शशाङ्क द्रोप्पेद् इन् क्] तदुपरि पीततांकारबीजं पश्येत् । ततोऽपि पीततांकारबीजात् निःसृत्य जगन्मोहान्धकारापहारिभिर्मयूखसमूहैर्दशसु दिक्षु ये चापर्यन्ता लोकधातवो विद्यन्ते तान् सर्वानवभास्य तत्रस्थानप्यसंख्येयानप्रमेयान् बुद्धबोधिसत्त्वांश्चाकाशदेशेऽप्यानीयावस्थाप्यन्ते । तदनु तेषांमाकाशदेशावस्थितानां महाकारुणिकानां बुद्धबोधिसत्त्वानां दिव्यपुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टा##- कुर्यात् । यत्किञ्चिदनादिसंसारे संसरता [क्: समावेशं सरसा] मया पापकं कर्म [क्: ओमित्स्] कायेन वा मनसाऽपि कृतं कारितं क्रियमाणमनुमोदितं वा तत् सर्वं प्रतिदेशयामि इत्यनेन विधिना [क्: विना] प्रतिदेश्य पुनरकरणसंवरं प्रतिगृह्य पुण्यानुमोदनां कुर्यात् । सुगतप्रत्येकश्रावकजिनानां तत्सुतानामपि बोधिसत्त्वानां सदेवकसब्रह्मकलोकानां [क्: सदैव] यत् कुशलं [क्: भूकुशलं] तत् सर्वमनुमोदयामीति । तदनु रत्नत्रयशरणगमनम् - बुद्धं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] । प्द्f ११५, प्. २०२) धर्मं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] । सङ्घं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] ।। इति [क्: ओमित्स्] । पश्चात् मार्गाश्रयणम् मार्गस्तथागतोक्तः स चाश्रयणीयो मया [क्: मा] नान्य इति । तदनु अध्येषणां कुर्यात् । जगदर्थमासंसारं कुर्वन्तो भगवन्तस्तथागतास्तत्सुता अपि तिष्ठन्तु मां परिनिर्वान्तु इति । तदन् याचना तादृशीं निरुत्तरां धर्मदेशनां भगवन्तस्तथागता देशयन्तु यया झटित्येव संसारिणः सत्त्वा भवबन्धनान्निर्मुक्ता भवन्तीति । तदनन्तरं पुण्यपरिणामनां कुर्यात् । सप्तविधानुत्तरपूजापापदेशनाकुशलमूलमुपजातं तत् सर्वं सम्यक्सम्बोधये [क्: म्बोधिं] परिणामयामीति । अथवा समासतः सप्तविधानुत्तरपूजासूचकं श्लोकमेनं पठेत् - सर्वं पापमहं दिशामि परमं प्रीत्यानुमोदे [क्: मोदान्] शुभान् आजन्मस्थितयेऽर्थये [या जन्म इन् क्] भगवतः सद्धर्मरत्नस्य च । रत्नानां त्रयमभ्युपैमि शरणं बोधौ दधे मानसं तन्मार्गं च समाश्रये शुभविधीन् सम्बोधये नामये ।। इत्यनेन सप्तविधानुत्तरपूजां विधाय ओं मुः [क्, ढ्: ओं आः हुं] इति विसर्जयेत् । अथवा - शीलचन्दनलिप्ताङ्गा ध्यानप्रावरणावृताः । बोध्यङ्गकुसुमाकीर्णा विहरध्वं यथासुखम् ।। इत्यनेन । तदनन्तरं चतुर्ब्रह्मविहारं मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षासंज्ञकं वक्ष्यमाणक्रमेण भावयेत् । तत्र केयं मैत्री ? प्द्f ११५, प्. २०३) सर्वसत्त्वेष्वेकपुत्रप्रेमतालक्षणा अथवा हितसुखोपसंहाराकारेति । करुणा पुनः कीदृशी ? दुःखाद् दुःखहेतोः समुद्धरणकामता त्रिदुःखदुःखमहानलप्रज्वलितसंसारलोहभवनप्रविष्टान् जन्तून् ततोऽपि समुद्धरामीत्यध्याशयो वा करुणा अथवा त्रिदुःखदुःखितानां सत्त्वानां संसाराम्बुधेः समुद्धरणेच्छा । मुदिता तु ईदृशी । प्रमोदो मुदिता अथवाऽसदृशे बुद्धत्वे तदुपाये च सर्व एव संसारिणः सत्त्वा मया प्रतिष्ठापयितव्या इत्यध्याशयो मुदिता यद्वा विश्वेषां यानि कुशलानि तेषु तद्भोगैश्वर्यादिषु च आकृष्टचित्तता । कोपेक्षा ? प्रतिघानुनयनिबन्धनमपहाय [क्: प्रतिद्यानयन] हिताहितेषु जन्तुषु परमहिताचरणमुपेक्षा [ढ्: परममहिताचरण, क्: हितावरणः] यद्वा सर्वस्मिन् प्रेमानुशयरहितपरहितधर्मतायां [परहित द्रोप्पेद् इन् क्] स्वरसवाहिनी प्रवृत्तिरुपेक्षा अथवा लाभालाभयशोऽपयशोनिन्दास्तुतिसुखदुःखेत्याद्यष्टलोकधर्मप्रमुख##- चतुर्ब्रह्मविहारभावनानन्तरं सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां भावयेत् । सर्व एव धर्माः प्रकृत्या स्वभावेन परिशुद्धा इत्यादिकमामुखीकुर्यात् । इमां च सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतामनेन मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति । यदि प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्माः कुतस्तर्हि संसारमावहति ? ग्राह्यग्राहकादिमलावृतत्वात् । तद्विगमोपायः सन्मार्गभावना तया स निरुद्धः स्यात् । अतः प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्व- प्द्f ११६, प्. २०४) पगे नोत् च्लेअर् प्द्f ११६, प्. २०५) पगे नोत् च्लेअर् प्द्f ११७, प्. २०६) धर्मदेशनामृतेन तान् सन्तर्पयन्ति । पुनः पुनर्नानाप्रकारं जगदर्थं कृत्वा विश्वमपि तारारूपं निष्पाद्य तत्रापि पीततांकारबीजे ताश्चान्तर्भवन्तीत्येवमादिस्फुरणसंहरणक्रमेण यावत् खेदो न जायते तावद् भावयेत् । भावनातः खिन्नो मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । महाप्रभाव एवायं मन्त्रराजः सर्वैरेव तथागतैर्वन्दितः पूजितः सत्कृतश्चेति ध्यानाद् व्युत्थितो [क्: व्यथितो] जगत् तारारूपं दृष्ट्वा भगवत्यहङ्कारेण यथेष्टं विहरेदिति । प्रायोऽमुना क्रमेण भगवतीं भावयतोऽष्टमहासिद्धयश्चरणयोर्निपतन्ति किं पुनरन्याः सिद्धयः ? अपि तु ताश्च सुतरामेव । यश्च विजनगिरिगुहासीनः सन् भगवतीं भावयेत् स खलु प्रत्यक्षत एव तां पश्यति । स्वयमेव भगवती तस्याः श्वासप्रश्वासादिकं ददाति । किं बहु वक्तव्यं परमदुर्लभं बुद्धत्वमपि [क्: बुद्धत्वं रिपुकर] करतलगतं तस्यावतिष्ठते । ।। इति किञ्चिद्विस्तरं तारासाधनं समाप्तम् ।। पुण्यं मया भगवतः खलु साधने यत् प्राप्तं प्रकृष्टममलं विपुलं च तेन । तारे त्रिलोकविदिते वरसाधनं ते कृत्वा जनो जिनपुरं त्वरितं प्रयातु ।। तारायाः साधनं किञ्चिद्विस्तरं विरचयय यत् [क्: विलम्ब्य तत्] । लब्धं तेन शुभं लोकः [क्: लोकैः] प्रयातु शमपत्तनम् ।। ।। कृतिरियं पण्डितस्थविरानुपमरक्षितानाम् ।। प्द्f ११७, प्. २०७) ९९. नम आर्याष्टमहाभयतारिण्यै । यस्याः स्मरणमात्रेण नष्टमष्टभयानकम् । तां प्रणम्य प्रवक्ष्यामि साधनं च शिशो शृणु ।। ध्यात्वा गगनमध्ये तु तारामष्टभयापहाम् । पूजां मनोमयीं कृत्वा कुर्यात् पापस्य देशनाम् ।। पुण्यानुमोदनां पश्चादात्मपुण्यस्य यातनाम् । आत्मभावं ततो दद्यात् शरणानि त्रिधा पुनः ।। करोत्यकरणं पश्चात् शून्यतायास्त्वनन्तरम् । स्वहृच्चन्द्रे [ढ्: चन्द्रं] ततः पद्ममष्टदलविकाशिनम् ।। तन्मध्ये तां विचिन्त्यैव नीलाभमुत्पलं ततः । तस्य मध्ये पुनर्बीजं वह्निरश्मिप्रभास्वरम् ।। तेन देवी समुत्पाद्य सर्वालङ्कारभूषिताम् । सव्यतो वरदां देवीं वामे तूत्पलकरां तथा ।। एकवक्त्रां सुबिम्बां च नवयौवनसंस्थिताम् । सुगन्धिपुष्पकेशां च पद्मचन्द्रोपरिस्थिताम् ।। अर्द्धपर्यऽऽण्कमवष्टभ्य रक्षयेद् भुवनत्रयम् । अष्टदेव्यन्तराले च [क्: न्तरालैश्च] भावयेत् ताररूपिणीम् । स्फुरन्मन्त्रतया योगी कृत्वा ध्यानमनाविलः ।। ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । ओं ओं स्वाहा पूर्वे ओं ता स्वाहा दक्षिणे ओं रे स्वाहा पश्चिमे ओं तु स्वाहा उत्तरे ओं त्ता स्वाहा वह्निकोणे ओं रे स्वाहा नैऋत्यां ओं तु स्वाहा वायव्ये ओं रे स्वाहा ऐशान्याम् । प्द्f ११८, प्. २०८) सर्वाः श्वेताः स्फुरद्रूपा यथा देवी तथा पराः ।। ओं तां तारिण्यै वज्रपुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा पुष्पं देयम् । गन्धनैवेद्यादिकं उत्पलमुद्रया निवेदयेदिति । कृत्वा साधनमेवेदं नवदेवीसमन्वितम् । हत्वाऽष्टभयं च सर्वं करोतु जगदुत्तरम् ।। ।। आर्याष्टमहाभयतारायाः साधनं समाप्तम् ।। १००. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्त-आःकारजरक्तपद्मोपरि सितटांकारजपद्मभाजने [क्, ढ्, ग्: तां] सूर्यस्थनीलहुंकारजसबीजकत्रिपरिणामेन [क्: कर्ता] कृष्णामार्यताराभट्टारिकां [क्, ढ्: कृष्टा] चतुर्भुजैकमुखीं त्रिनेत्रां खर्वलम्बोदरां दंष्ट्राकरालवदनां प्रत्यालीढपदेन शवारूढां [क्: पदां पञ्चशवा, ढ्: पदां शवा] नागाष्टकभूषणां व्याघ्रचर्मवसनां अवलम्बमानमुण्डमालां पञ्चमुद्राविभूषितां खड्गकर्त्रिधारिदक्षिणकरामुत्पलकपालधारिवामकरां साक्षोभ्यनाथपिङ्गलजटाजूटां [क्: जूटी] अतिघोराट्टहासभीमरूपां निष्पाद्य ओं ह्रींः हुं फट् इति मन्त्रं [ढ्: अभिमन्त्रं] विषयप्रज्ञाधिकारेण [क्: कारं, ढ्: कारे] जपेत् । निरंशुमालिकां ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः । स्फुरत्संहारयोगेन संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् ।। ।। इतिमहाचीनक्रमार्यतारासाधनम् [ख्: क्रमतारा] ।। प्द्f ११८, प्. २०९) १०१. प्रत्यालीढपदार्पिताङ्घ्रिशवहृद्घोराट्टहासा [क्: द्वोरा हृष्टा च] परा खड्गेन्दीवरकर्त्रिकार्पितभुजा हुंकारबीजोद्भवा । खर्वा नीलविशालपिङ्गलजटाजूटोग्रनागैर्युता जाड्यं न्यस्य कपालके [क्: केति] त्रिजगतां हन्त्युग्रतारा स्वयम् ।। महाचीनक्रमां नत्वा तारां त्रिभवतारिणीम् । तत्साधनमहं वक्ष्ये यथा गुरूपदेशतः ।। एकलिङ्गे श्मशाने वा शून्यागारे च सर्वदा । तत्रस्थः साधयेद् योगी विद्यां त्रिभवमोक्षणीम् [ख्: मोक्षिणीं] ।। मृदुमसूरकसमासीनोऽन्येषु [ग्: मचूलक, ढ्: चूलक] कोमलेषु वा । विष्टरेषु समाश्रित्य साधयेत् सिद्धिमुत्तमाम् ।। झटित्याकारयोगेन त्रिवज्रं सुसमाहितः । त्रिषु स्थानेषु तं ध्यात्वा रश्मिं विस्फारयेत् ततः ।। त्रिभवचारिणः सत्त्वानवभास्यानयेत् पुनः । संहारे च पुनर्ध्यायाच्छून्यं विश्वं समन्ततः ।। ततः - पठेत् जिनमन्त्रकं ओं शून्यतादिस्वभावकम् । अन्तरीक्षं ततो ध्यायादाःकाराद् [क्: आका, ख्: आंका] रक्तपङ्कजम् ।। भूयस्तस्योपरि ध्यायात् टांकारात् [क्, ग्: ताङ्का] पद्मभाजनम् । तस्य मध्ये पुनर्ध्यायात् हुंकारं नीलसन्निभम् ।। प्द्f ११९, प्. २१०) ततो हुंकारजं पश्येत् कर्त्रिकां बीजभूषिताम् । कर्त्रिपरिणतं ध्यायादात्मानं तारिणीसमम् ।। प्रत्यालीढपदां घोरां मुण्डमालाप्रलम्बिताम् । खर्वलम्बोदरां भीमां नीलनीरजराजिताम् ।। त्र्यम्बकैकमुखां दिव्यां घोराट्टहासभासुराम् । सुप्रहृष्टां शवारूढां [क्: प्रहृष्टाङ्गे चारूढां] नागाष्टकविभूषिताम् ।। रक्तवर्तुलनेत्रां च व्याघ्रचर्मावृतां [क्: वृता कार्त्रि, ढ्: वृतकटिं] कटौ । नवयौवनसम्पन्नां पञ्चमुद्राविभूषिताम् ।। ललज्जिह्वां महाभीमां सदंष्ट्रोत्कटभीषणाम् । खड्गकर्त्रिकरां सव्ये वामोत्पलकपालधाम् [ख्: रेअद्स् धरां, wहिछ्, थोउघ् मोरे ग्रम्मतिचल्, स्पोइल्स् थे मेत्रे] ।। पिङ्गोग्रैकजटां ध्यायात् मौलावक्षोभ्यभूषिताम् । भावनाचलनिष्पत्तौ भवेद् योगी महाकविः ।। जडोऽपि यदि मूर्खः स्याद् भावनारसतत्परः । लभते मञ्जुवाणीं [क्: मञ्जुवर्णन्तु] तु लक्षमन्त्रस्य जापतः ।। त्र्यक्षरोऽसौ [क्: अक्ष] महामन्त्रः हुंकारान्तो [ग्: हुंकारान्ता, ख्: हुंकारान्तां] हृदि स्थितः । पञ्चरश्मिसमायुक्तो अज्ञानेन्धनदाहकः ।। तस्य द्वारविधिं वक्ष्ये योगाचारानुसारतः । प्रथमं हपरं [ख्: मं सरं, क्, ढ्, ग्: मंपरं] दत्त्वा चतुर्थस्वरभूषितम् ।। प्द्f ११९, प्. २११) रेफारूढं स्फुरद्दीप्तमिन्दुबिन्दुसमन्वितम् । त्रंकारं [ग्: उं] च ततो दद्यात् चतुर्थेनैव भूषितम् ।। दीर्घाकारसमायुक्तं [ग्: दीर्घोकार] हंकारं योजयेत् पुनः । हंकारं च ततो दद्यात् सम्पूर्णं सिद्धमन्त्रकम् ।। निरंशुमालिकां ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः । स्फुरत्संहारयोगेन संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् ।। कल्पयेत् स्थिरचित्तेन पण्डितोऽहं महाकविः । अजस्रभावनाभ्यासाद् भवत्येव न संशयः ।। तारायाः साधनं कृत्वा यन्मयोपचितं [क्, ढ्: यन्ममा] शुभम् । भवन्तु प्राणिनस्तेन पण्डिता जिनशासने ।। कृतिः शाश्वतवज्रस्य सेयंन् मेधाप्रसाधनी । अगाधाः पण्डिता अत्र क्षन्तुमर्हन्ति साधवः ।। ।। महाचीनक्रमतारासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १२०, प्. २१२) १०२. नमः सिततारायै । पूर्ववच्छून्यतापर्यन्तं विभाव्य । सितारविन्दमध्यस्थां तांभूतां चन्द्रविष्टराम् । आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् ।। शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् । सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुःक्रमाम् ।। ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति [क्, ब्: सितं] । अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् ।। ओंहाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् । ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः ।। जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् ।। तत्रैष मन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । मृत्युदोषैर्न्न लिप्तः स्यात् ताराहृच्चक्रभावः । लाभी च सर्वसिद्धीनां षण्मासावधि तत्परः ।। ।। मृत्युवञ्चनतारासाधनम् ।। प्द्f १२०, प्. २१३) १०३. मृत्युदोषैरलिप्तः [क्, ढ्, ग्: मन्त्र ; क्, ब्: र्न्नलिप्तः] स्यात् ताराहृच्चक्रभावकः [क्, ढ्, ग्: हृच्चन्द्र०] । लाभी च सर्वसिद्धीनां षण्मासावधि तत्परः ।। वागीश्वरकृतादेशात् मृत्युवञ्चनसंग्रहात् । उद्धृता सितताराया भावना भयनाशनी [क्: भव०] ।। तुर्यगर्गाद्यसाकारत्विषा विस्फुरिताऽम्बरे [क्: ताम्बरः, ढ्: तानुते] । सिताब्जेन्द्वासनां दृष्ट्वा पुरस्त्रिशरणं [ढ्: पुनः] पठेत् ।। मुहूर्तं शून्यतां पश्येत् प्राकृतारोपहानये । ततः प्रकृतिसामर्थ्याद् बोधिचित्ताक्षरं भवेत् ।। सितारविन्दमध्यस्थचन्द्रबिम्बासनोपरि । आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् ।। शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् । सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुष्मतीम् ।। सर्वसम्बुद्धतत्पुत्रमातरं [क्: मात्र] कामरूपधाम् [क्: रंकार] । ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति ।। अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् । ओंहाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् [ख्: घना] ।। ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः । जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् ।। प्द्f १२१, प्. २१४) ओंकारमादितो दत्त्व पश्चात् तारे [क्: पञ्चारे] प्रयोजयेत् । तुत्तारे स्यात् तुरे पश्चात् स्वाहान्तः सार्वकमिकः [क्: सार्थ] ।। ब्रह्मेन्द्रविष्णुचन्द्रार्करुद्रदिक्कालमन्मथैः । अप्यखण्डितरोमाग्रो मृत्युं जयति मुक्तवत् ।। वलिपलितदौर्भाग्यव्याधिदारिद्र्यसंक्षयः । सिंहाद्यष्टमहाभीतिदुःखसन्दोहनाशनः ।। अयाचिताम्बरपानान्नहर्म्यरत्नादिसङ्गमः [क्, ग्: अपचिता ; क्, ग्: हर्मे बलादि] । खड्गाञ्जनपादलेपभद्रकुम्भादिसिद्धयः [क्: खङ्गाञ्जन] ।। कविता वक्तृता [क्: च कृतो] मेधा प्रज्ञा चैकान्तनिर्मला । अन्या च वाञ्छिता सिद्धिश्चक्रादस्मात् [क्, ग्: चक्राद्रश्मीन्] प्रजायते ।। साधनं सितताराया मृत्युव्याधिविनाशनम् । उद्धृत्य यच्छुभं तेन जगत् तारा [क्: जगतस्तारा] स्वयं भवेत् ।। ।। मृत्युवञ्चनसिततारासाधनम् [ख्: सिततारा] ।। प्द्f १२१, प्. २१५) १०४. पूर्ववच्छून्यताद्यनन्तरं [ख्: भावनानन्तरं] सुंकारपरिणतं नानारत्नमयं सुमेरुं तदुपरि पंकारेण श्वेतपद्मं तदुपरि अकारेण [क्: मुंका, ख्: अका०] चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये शुक्लहुंकारनिष्पन्नां ताराभगवतीं शुक्लां त्रिनेत्रां चतुर्भुजां पञ्चतथागतमुकुटीं नानालङ्कारां भुजद्वयेनोत्पलमुद्रां दधानां दक्षिणभुजेन चिन्तामणिरत्नसंयुक्तवरदां सर्वसत्त्वानामाशां परिपूरयन्तीं वामे नोत्पलमञ्जरीं बिभ्राणां ध्यायात् । तस्या दक्षिणपार्श्वे मारीचीं पीतां चन्द्रासनां नीलाम्बरां द्विभुजां वामेन रक्ताशोकपल्लवधरां दक्षिणेन सितचामरधरां दक्षिणेन सितचामरधरां रक्तकञ्चुकाभरणां वामपार्श्वे महामायूरीं प्रियङ्गुश्यामां द्विभुजां वामेन मयूरपिच्छधरां [क्: पुच्छ०] दक्षिणेन चामरधरां एवं विचिन्त्य ओं भगवति तारे [क्: तारा] मम हृदये [क्, ग्: हृदयं] प्रविश स्वाहा इत्यात्मानमधितिष्ठेत् । ततो मन्त्रं जपेत् । ओं नमस्तारे मनोहरे हुं हरे [ख्: हर] स्वाहा । ।। सिततारासाधनम् ।। प्द्f १२२, प्. २१६) १०५. तथैव शून्यताभावनानन्तरं रेफपरिणतसूर्यस्थहुंभवविश्ववज्रपरिणतवज्रप्राकारादि विचिन्त्य तन्मध्ये पंकारजपद्मोपरि [क्: पंवज्रपद्मो] अकारजचन्द्रे सितहुंकारजं सबीजोत्पलं पश्येत् । तत्स्फुरणादिपूर्वकं [क्, क्: स्फुरणा] तत्परिणतां भगवतीं सिततारां त्रिमुखां षड्भुजां पीतनीलदक्षिणेतरमुखीं प्रतिमुखं त्रिनेत्रां वरदाक्षसूत्रशरधरदक्षिणत्रिकरां [ख्: ओमित्स् शर०] उत्पलपद्मचापधरवामपाणित्रयां अर्द्धपर्यङ्कनिषणां चन्द्रासनचन्द्रप्रभांन् जटामुकुटस्थितामोघसिद्धिं पञ्चमुण्डविभूषितमस्तकां अर्द्धचन्द्रकृतशेखरां नानालङ्कारधरां द्विरष्टवर्षाकृतिमष्टश्मशानमध्यस्थितां हृच्चन्द्रस्थितनिजबीजमात्मानं विचिन्त्य मन्त्रं जपेत् ओं अचले अनिमित्तवरे हुं हुं फट् फट् [Oने फट् इस् द्रोप्पेद् इन् ख्] स्वाहा । पोषधेन पूजापुरःसरं चतुःसन्ध्यायां मासैकं जपतः [ख्: जपेत्] शान्तिकादि [क्: शान्तिकारा हि, ग्: शान्तिकारादि] भवतीति । ।। षड्भुजशुक्लतारासाधनम् [ख्: शुक्लतारा] ।। प्द्f १२२, प्. २१७) १०६. जाङ्गुलीतारायै नमः । नत्वा भगवतीं तारां जाङ्गुलीरूपधारिणीम् । सत्त्वानामनुकम्पार्थं लिख्यते तत्प्रसाधनम् [ख्, ढ्: तस्य सा] ।। प्रथमं तावन्मन्त्री शुचिः स्नातः शुक्लमाल्याम्बरधरो विजने सुलिप्ते प्रदेशे शुक्लसुगन्धितोयोपसिक्ते [क्: तयो] शुक्लपुष्पप्रकरावकीर्णे सुखासनोपविष्टो [ढ्: सने उप०] जगति मैत्रीं करुणां च विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चारयेत् । ततः शून्यतामामुखीकृत्य चिन्तयेत् शुक्लपंकारजपद्मं [पद्मं द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्] शतपत्रं शुक्लं तदुपरि अकारजचन्द्रमण्डलोपरि शुक्लह्रीःकारं स्फुरदनेकरश्मिनिकरं तद्भवां जाङ्गुलीं भगवतीं भावयेत् शुक्लवर्णां चतुर्भुजां जटामुकुटिनीं शुक्लां शुक्लोत्तरीयां सितरत्नालङ्कारवतीं शुक्लसर्पैर्भूषितां सत्त्वपर्यङ्कासनासीनां मूलभूजाभ्यां वीणां वादयन्तीं द्वितीयवामदक्षिणभुजाभ्यां सितसर्पाभयमुद्राधरां [क्: सव्य] चन्द्रांशुमालिनीं ध्यायात् । शिरसि कण्ठे स्तनान्तरे [क्, ढ्, ग्: स्तनान्ते चन्द्र] नाभौ चन्द्रम.डलस्थ-आः-ह्रीः-हुंकारान् विभावयेदाखेदं यावत् । तदनु मन्त्रं जपेत् ह्रीः । सप्तलक्षं जपेत् सप्तायुतं जुहूयात् सितपुष्पं सितालङ्कारधरः सन् । ततो भवति गरुडेश्वरप्रभावः कविः सर्वशास्त्रविशारद इति । ।। आर्यजाङ्गुलीतारासाधनं समाप्तम् [क्, ख्: ओमित्स्] ।। प्द्f १२३, प्. २१८) १०७. नम आर्यतारायै । तारा [हारा इन् ख्] हरितैकमुखी चतुर्भुजा द्विनयना स्तवतुष्टा [क्, ख्: द्विनयनो स्तवस्तुष्टो] । यस्या मण्डलचक्रे द्वादश देव्यो द्विनयनाश्च ।। भगवत्यार्यताराया विशिष्टमतिदुर्लभम् [क्: विशिष्टं मन्त्र] । प्रवक्ष्यामि समासेन धनदाक्रमसाधनम् ।। प्रातः [क्: पीतः] कृतबोधिचित्तोत्पादो योगी स्वहृच्चन्द्रे हरिततांकारं दृष्ट्वा कृतमुखशौचादिकः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य ओं अमृते हुं फट् इत्यनेन [क्: अमृतहडिन्य] नानाच्छटाब्भिर्दशदिग्विघ्नानुत्सार्य [ख्, ढ्: द्रोप् नाना ; क्: दिग्विमा, ढ्: दिशि विघ्ना०] स्वहृदि पंकारजरक्तकमलोपरि अकारजचन्द्रस्थं स्वबीजं विभाव्य तत्किरणाकृष्टगगनस्थगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सम्पूज्य पापदेशनादिकं विधाय शून्यतां च ध्यात्वाऽधिष्ठ्य च पुरतो रक्तरेफपरिणतसूर्यस्थकृष्णहुंकारजविश्ववज्रं विलोक्य तत्किरणवज्रैर्वज्रप्राकारं [क्: वज्रि वज्र०] वज्रपञ्जरं वज्रभूमिं च ध्यायात् । अथ विश्ववज्रवेदिकायां रक्तपंकारजकमलोपरि अकारजचन्द्रस्थशुभ्रभ्रुंकारपरिणतं सितचक्रं भ्रुंकारमध्यं [क्: मध्यस्थं] दृष्ट्वा पद्मचन्द्रे चक्रबीजपरिणामजं सर्वरत्नमयं चतुरस्रादिगुणयुक्तं द्विपुटं गर्भपुटस्थकमलाष्टदलकर्णिकासु नवचन्द्ररूपशोभितं [ढ्: चन्द्रे] चतुर्द्वारस्थचतुःसूर्यभासुरं प्द्f १२३, प्. २१९) कूटागारं पश्येत् । ततो मध्यचन्द्रोपरि तमेव तांकारम् [क्: अकारं] ततः स्फुरणसंहरणम् ततस्तद्बीजां [क्: तं तप्तवी०] ताराभगवतीमात्मानं भावयेत् चन्द्रासनप्रभां सौम्यां सत्त्वपर्यङ्कस्थां हरितश्यामामेकवदनां द्विलोचनां चतुर्भुजां अक्षसूत्रवरदोत्पलपुस्तकधरां विचित्रवस्त्रालङ्कारवतीम् । ततः [ग्: अद्द्स् स्रुं अfतेर् ततः] ओं शिरसि ता [ग्: तो] ललाटे रे चक्षुषोः तु कण्ठे त्ता [क्, ग्: ता] बाह्वोः रे हृदये तु नाभौ रे गुह्ये स्वा जानुनोः हा पादयोर्न्यस्येत् । ततो हृदये पद्मचन्द्रस्थस्वबीजरश्मिसञ्चोदितलोचनादिभिर्देवीभ्रभिषिक्तमात्मानममोघसिद्द् हिमुकुटं ध्यायात् । अथवा पुटस्थचन्द्रेषु वज्रतारादिदेवीर्झटिति दृष्ट्वा पश्चाद् विभावयेत् । पूर्वे वज्रतारां कृष्णां वज्रहस्ताम् दक्षिणे रत्नतारां पीतां रत्नहस्ताम् पश्चिमे पद्मतारां रक्तकमलहस्ताम् उत्तरे बुद्धतारां शुक्लां चक्रधारिणीम् आग्नेयकोणे पुष्पतारां सितां पुष्पदामधराम् नैऋत्यकोणे धूपतारां कृष्णां धूपकटच्छूहस्ताम् वायव्यकोणे दीपतारां पीतां दीपयष्टिधराम् ऐशानकोणे गन्धतारां रक्तां गन्धशङ्खधराम् । इमा विश्वपद्मपत्रस्थचन्द्रेष्वष्टौ शशिप्रभाः सत्त्वपर्यङ्कनिषणा वामेनोत्पलधारिकाः स्मेरवदना नानालङ्कारवस्त्रधारिण्यः । पूर्वद्वारे वज्राङ्कुशी कृष्णां वज्राङ्कुशकराम् दक्षिणे वज्रपाशीं पीतां वज्रपाशहस्ताम् पश्चिमे वज्रस्फोटां रक्तां वज्रस्फोटधारिणीम् उत्तरे वज्रघण्टां शुक्लां वज्रघण्टाहस्ताम् । प्द्f १२४, प्. २२०) एताश्चतुर्द्वारसूर्येषु [क्: एतासु चतु०] पश्येत् सूर्यप्रभाः पिङ्गलोर्द्ध्वज्वलत्केशा आलीढपदस्थिता भुजङ्गभूषणा विकृतवदना व्याघ्रचर्माम्बरधरा वामकरेणोत्पलधारिकाः । ततो ज्ञानसत्त्वेन सहैकीकृत्य स्वहृत्कमलगतस्वबीजमतिसूक्ष्मं भावयेत् निश्चलेन मनसा । ततो मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे धनं मे दद स्वाहा । तत उत्थानसमये ओं अकारो मुखमित्यादिना मन्त्रेणोत्पलमुद्रया बलिं दत्त्वा प्रणिधिं विधाय [क्: विध्यपदेवता०] देवताचक्रं स्वबीजे [क्: स्ववीर्यान्तं; ग्: ओमित्स् स्वबीजे जपादिकं] अन्तर्भाव्य स्वदेवताहङ्कारमुद्वहन् यथासुखं विहरेत् । मध्याह्नसायाह्नसन्ध्ययोस्तु स्वहृद्बीजात् झटिति देवताचक्रं संस्फार्य पूर्ववद् ध्यानजपादिकं कुर्यात् । सायाह्नमध्याह्नसन्ध्यायां [क्: मध्याह्नम् ध्यानसन्ध्या०] पुनरयं विशेषः । पुष्पादिना ज्ञानमण्डलं सम्पूज्य ओं तारे तुत्तारे तुरे [तुरे द्रोप्पेद् इन् क्] मुरित्यनेन विसर्जयेदिति । ।। धनदतारासाधनम् ।। प्द्f १२४, प्. २२१) १०८. नमो रत्नत्रयाय । नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय नमस्तारायै तद्यथा ओं तारे तारय हुं हुं हुं समयस्थिते भर [क्: भरभ्रु, ग्: भरत्र] सर्वाभरणभूषिते पद्मे पद्मे पद्मभुजे पद्मासनस्थे हस हस त्रैलोक्यवरदे सर्वदेवदानवपूजिते स्मराहि [ढ्: स्माराहि] भगवत्तथागतपुरतः समयं धर धर महासत्त्वावलोकिते मणिकनकविचित्राभरणे ओं विलोकय भगवति तारे हुं हुं हुं फट् स्वाहा । मूलमन्त्रः सधातुके चैत्ये अष्टोत्तरसहस्रं जपेत् । ततो हि पूर्णे सति भगवतीमार्यतारां [क्: मायां] पश्यति यमिच्छति तं वरं लभते । ओं मणितारे हुं लक्षजापेनार्या अग्रत उपतिष्ठति यदिच्छति तत् सर्वं ददाति । विना मण्डलकस्नानोपवासेन केवलं जापमात्रेण सिध्यति । सर्वकार्यं [क्: कार्येति] च साधयति । ।। लब्धाममिताभगर्भतन्त्रे [क्: ताभतन्त्रे] भगवत्यार्यतारायाः कल्पोद्देशः समाप्तः ।। प्द्f १२५, प्. २२२) १०९. नमस्तारायै [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्. षेए Fओल्. ७९ क्] । स्रग्भाजो भगवत्यास्तारायाः कतिपयपचारोऽयम् । सर्वाज्ञानविनाशनहेतोस्तज्जैस्सदा कार्यः ।। स्थाने शुचौ मनोज्ञे स्नातो मन्त्राम्बुयोगतः स्थित्वा । पूजोपचारयुक्ते तदभावे भाविते वापि ।। पूर्वाभिमुखो योगी परहितमनसा विभावितां देवीम् । अर्जुननीरजचन्द्रे स्थानमुपेतामनेकगुणबहलाम् ।। शरदिन्दुधामधवलीं नवयौवनमण्डिताङ्गलक्ष्मीकाम् । नीलोत्पलदलनयनां सीमान्ते भक्तनागसम्भूताम् ।। कुण्डलरुचकाङ्गदकै रसनामञ्जीरघुर्घुरासहितैः । संशोभिगात्रयष्टिं मुक्ताफलमाल्यचारुकुचयुग्माम् ।। मण्डितदुकूलवसनां कर्णोत्पलहारिचापबद्भ्रूकाम् । चिन्तावचनविलोकनहृत्पापां सर्वसत्त्वानाम् ।। रत्नांशुजालबहलितजाम्बूनदपट्टशोभिमूर्द्धानम् । अमिताभबुद्धमध्यां जटिकां दधतीं मनोहरामेवम् ।। या भगवती सोऽहं योऽहं सा भगवतीत्यहङ्कारमुत्पादयेत् । सर्वत्र पूजाविधानस्य मन्त्राधिष्ठानमार्यकर्मकेन मन्त्रनीतिप्रयोगेन न कर्तव्यम् । एतच्च त्रिसन्ध्यं सर्वदा च नित्यस्रातेन गृहीतब्रह्मचर्येण त्रिचेलपरिवर्तनतत्परेण दशकुशलकर्मपरिहारवता सर्वाकुशलपक्षकर्मपरिक्षयायोद्यतेन मनसा साधकेन तावदविरतं भावयितव्यं प्. १२५, प्. २२३) यावदसौ भगवती स्वयं न भवति । अत्र चोपदेशो हार्द्दतमोजालपटलविघटनापकरणीयः । तद्यथाऽलिगुप्तमध्यहरिणाङ्कवलयोपरि मायाबीजं स्रवत्सुधाधारिणं शुद्धार्कसन्निभं तदधो वातमण्डलीस्थाने तत्त्वबीजसूर्यकोटिसमप्रभं देदीप्यमानं सर्वमोहान्धकारं दशदिग्गतमामूलं शोधयन्तं मूर्द्धबीजक्षरितामृतधाराभिः प्लवन्यप्लमानं स्थिरमना दीर्घं भावयेत् । खिन्नश्च ततो जिह्वारुणाम्बुजदले गुरूपदेशतो बीजं ध्यात्वा ततो मन्त्रमालां निश्चरन्तीं मणिमन्त्रौषधिबलं तथागतज्ञानामृतं चाकृष्य जठरकूपे प्रविश्य तान्यधो व्याप्य पुनरुद्वहन्तीं निरीक्षमाणो योगी मन्त्रं जपेत् । यद्येवमयं करोति तदाऽस्य सपद्यनुभवो महान् भवति एवमेव यदि सप्ताहोरात्रान् करोति दृढध्यानस्तदा महाप्राज्ञो वाग्मी पटुः पद्यमुखभाषो गणज्ञोऽविरतवाक्यगद्यपद्यं करोतिङ्कुहेडि । संस्कृतान्ययत्नतो वक्तुमलं भवति नात्र विकल्पः करणीय इति । अथ स्तुतिविधानमभिधीयते । योऽभूत् महापण्डितः श्रीसर्वज्ञमित्रनामा भगवतीताराचरणेनाविष्टमानसः काश्मीरकविबुधजनचक्रवर्त्तितिलकस्तेन वक्त्रतोऽपि सङ्कटगतेन तामेव भगवतीमार्यतारामाराध्य मरणाभिलाषपरायणेन मनसा कृतोर्द्ध्वदृष्टिना कृतकरपुटाञ्जलिना नवनुतिकुसुममालया दरिद्रस्य मम मन्दकर्मणः स्रग्धरा भव मातः परस्मिन्नपि जन्मनि भगवतीचरणकमललाभी भवेयमिति कृतप्रणिधिना भगवत्यभिष्कृता तेन स्रग्धरेति नाम उपपन्नम् । स्रग्धरानाम्ना च वृत्तेन रचितत्वादस्याः स्तुतेः स्रग्धरेति नाम समुदितम् तन्नाम्ना भगवत्याः प्द्f १२६, प्. २२४) स्तुतित्वाद् वा उभयथाऽपि वा तन्नामानयोरुत्पन्नमिति वार्ता ।। इह हि प्रज्ञापारमितां साक्षादधिगन्तुकामो योगी विद्याधरोऽर्धमासं कालत्रयं पूर्वोक्तविधानसमापन्नः पूर्वोक्तसकलव्रताचारानुपालक एकमना विजने भगवतीं स्तूयादजस्रमविच्छिन्नम् । तत्र चोपदेशः पठनवेलायामुच्चारणमातरिमूलावलग्राग्रेषु यथाक्रमं तत्त्वबीजशक्तिबीजमायाबीजानि विन्यस्य भगवतिविदा कालत्रयोच्छलितरश्मिसुस्नातः सन्नहमिति - कृत्वा विधिमतियुक्तं तारायाः स्रग्धराया यत् कुशलम् । तेन समस्तं भूयाज्जगदाशु तारिणीसदृशम् ।। ।। स्रग्धरायाः स्तुतिविधिः समाप्ता ।। ११०. प्रणम्य तारिणीं भक्त्या सर्वसम्पत्तिवर्धनीम् । लिख्यते साधनं तस्या यथाम्नायं समासतः ।। प्रथमं तावत् योगी सुरभिगन्धपुष्पादिमनोहरध्यानागारादिकं [क्: दिभिर्म ; क्: ध्यानाशा०] प्रविश्य सुखासने पर्यङ्कं बद्ध्वा स्वहृदये अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पीततांकारबीजं तत्किरणाकृष्टमभिमुखमाकाशदेशे भगवतीचक्रमवलोक्य स्वहृद्बीजनिःसृतपुष्पादिदेवीः [ढ्: पुष्पादिभिर्दे०] संस्फार्य पुष्पादिभिः पूजां प्द्f १२६, प्. २२५) विदध्यात् । ततस्तस्यैव भगवतीचक्रस्याग्रतः पापदेशनादिकं कुर्यात् । सर्वमात्मनः पापं प्रतिदेशयामि सर्वबुद्धबोधिसत्त्वार्यपृथग्जनानां सर्वकुशलमनुमोदे [क्: कुशलमाह] सर्वं चात्मनः कुशलमनुत्तरायां सम्यक्सम्बोधौ परिणामयामि एषोऽहमाबोधेर्बुद्धं [क्: धिबु] शरणं गच्छामि द्विपदानामग्र्यम् धर्मं शरणं गच्छामि समग्रं महायानम् सङ्घं शरणं गच्छामि अवैवर्त्तिकबोधिसत्त्वगणम् अहो बताहमनुत्तरां [क्: त्तरायां] सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धेयं सर्वं [क्, ढ्; ओमित्] सर्वसत्त्वानामर्थाय हिताय सुखाय यावदत्यन्तनिष्ठे निर्वाणधातौ बुद्धबोधौ प्रतिष्ठापनाय च एषोऽहमनुत्तरसम्यक्संबोधिमार्गमाश्रयामि यदुत वज्रयानम् । ततस्त्रिशरणगाथां पठेत् । ततः सर्वसत्त्वेषु सुखोपसंहाराकारां [ग्: कारी] मैत्रीम् सर्वदुःखापनयनाकरां करुणाम् दिव्यसुखावियोगनियमाकारां मुदिताम् क्लेशप्रतिपक्षमार्गोपसंहाराकारां [क्: यक्षमाग्नेय] उपेक्षां भावयेत् । ततः सर्वधर्मान् मनसाऽवलम्ब्य विचारयेत् । चित्तमेवैतत् तेन तेनाकारेण भ्रान्तं प्रतिभासते । यथा स्वप्ने नास्ति चित्तात् [ढ्: चित्ते] बाह्यचित्तं बाह्यग्राह्याभावात् चित्तमपि ग्राहकं भवति । तस्माच्चित्तशरीराः सर्वधर्माः तेषां ग्राह्यग्राहकशून्यता परमार्थ इत्येवमेकान्तेन निश्चित्य भ्रान्तिसमारोपितं भ्रान्तिचिह्नं सर्वधर्माणामाकारमपहाय तेषां प्रकृतिमेव [क्, ग्: प्रतिकृति] केवलामद्वयविज्ञप्तिलक्षणां [ढ्, ग्: नामद्वय] प्द्f १२७, प्. २२६) शुद्धस्फटिकसङ्काशां शरदमलमध्याह्नगगनोपमामनन्तां पश्येत् । इदमुच्यते लोकोत्तरं शून्यताज्ञानं निष्प्रपञ्चं निर्विकल्पम् । ततस्तन्मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । सैव भगवती प्रज्ञापारमिता सैव परमा रक्षा । ततस्तस्य निष्यन्दभूतामाकारवतीं रक्षां शुद्धलौकिकज्ञानस्वभावां भावयेत् । ततो रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तस्मिन् रवौ [क्: तस्मिन्नधो] हुंभवं [क्: हुंकारभवं] विश्ववज्रं तेनैव वज्रेण विभावयेच्च प्राकारकं वज्रपञ्जरबन्धनंन् [क्: पञ्जल] च विश्ववज्रकिरणैः प्रलयानलदुःसहैः सर्वतः स्फुरित्वा घनीभूय रचितं तिर्यक् चतुरस्रं ज्वलद्वज्रप्राकारं उपरिष्टाच्च वज्रपञ्जरमधस्तात् वज्रमयीं भूमिमारसातलविरचितां पश्येत् । ततो रविविश्ववज्राभ्यां रश्मीभूय दशदिशि [क्, ग्: दिशि दिशि] स्फुरित्वा घनीभूय बहिर्द्वारे सीमाबन्धः कार्य इति श्लोकार्थः । तन्मध्ये आकाशमहाभूतस्वभावं धर्मोदयाख्यं महावज्रधरस्वभावं शरच्छशधरधवलमधः सूक्ष्मं उपरि विशालं त्रिकोणं अन्तर्गगनस्वरूपं तन्मध्ये विश्वदलकमलकर्णिकावस्थितविपुलविश्ववज्रं तद्वेदिकायां चत्वारि महाभूतानि चतुर्मण्डलाकाराणि चतुर्देवीस्वभावानि उपर्युपरि पश्येत् । तत्रादौ यंकारेण वायव्यं धन्वाकारं [क्: अद्द्स् कृष्णकोणं] धूमवर्णं कोटिद्वये चलत्पताकाङ्कम् ततो रंकारेणाग्नेयं [क्: रका] त्रिकोणं रक्तकोणेषु रेफाङ्कम् ततो वंकारेण वारुणं वर्तुलं सितघटाङ्कम् ततो लंकारेण माहेन्द्रमण्डलं चतुरस्रं प्द्f १२७, प्. २२७) पीतं कोणेषु त्रिसूचिकवज्राङ्कम् [क्, ग्: त्रिशूक] तदुपरि भ्रुंकारजं चक्रं भावकस्त्विदानीं तदेव लोकोत्तरं ज्ञानं व्यापकत्वेन स्थितं ततो विश्ववज्रं वेदिकामध्ये चतुर्महाभूतपरिणामजं [क्: भूतं] परिशुद्धबुद्धक्षेत्रं संक्षेपरूपं महामोक्षपुरं वैरोचनस्वभावं नानारत्नमयं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारं अष्टस्तम्भोपशोभितम् [क्, ढ्, ग्: स्तम्भाव] । चतुर्वेदीपरिक्षिप्तं चतुस्तोरणमण्डितम् ।। हारार्द्धहारपट्टस्रग्वितानादर्शचामरै रुचिरवज्रसूत्रैश्च स्फुरद्बुद्धबोधिमंशुभिः चलच्चित्रपताकाग्रघण्टामुखरदिङ्मुखं [क्, ग्: मुख] परमैः पञ्चकामोपहारैश्च हर्षणंन् द्विपुटं किञ्जल्केन भावयेदेकं त्रिकोणेनापरं स्मृतम् । तन्मध्ये द्विगुनालिपरिणतं [क्: द्विगुणपरि, ढ्: द्विगुणनालिपरि] चन्द्रं तदुपरि तांकारपरिणतं वज्रं तद्वरटके तांकारं ततोऽपि द्विगुणोपेतडढदधयलोपेतद्विगुणकालिपरिणतं [क्: उपदधये] सूर्यं द्वयोर्मेला महासुखं परमानन्दम् । आदर्शज्ञानवांश्चन्द्रः स तावान् [क्, ग्: समता] सप्तसप्तिकः । बीजैश्चिह्नैः स्वदेव्याश्च प्रत्यवेक्षणमुच्यते । सर्वैरैक्यानुष्ठानं निष्पत्तिः शुद्धधर्मता ।। इति पञ्चाकाराभिः सम्बोधिः । तद्बीजरश्मिभिः सत्त्वानाकृष्य स्वेष्टदेवताचक्रं तथैव प्रवेश्य च योगी चिह्नबीजपरिणतां तारादेवीं विभावयेत् - प्द्f १२८, प्. २२८) अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रं सर्वालङ्कारभूषिताम् । कनकवर्णनिभां [क्, ढ्: देवीं] भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् ।। चतुर्बुद्धमहामुकुटीं वज्रसूर्याभिषेकजाम् । नवयौवनलावण्यां चलत्कनककुण्डलाम् ।। विश्वपद्मसमासीनां [ढ्: पद्मासना] रक्तप्रभाविभूषिताम् । वज्रपाशं तथा शङ्खं सच्छरोद्यतदक्षिणाम् [क्, ढ्: शरोद्व्यत] ।। वज्राङ्कुशोत्पलं चैव वामे कार्मुकतर्जनीम् । वज्रतारात्मको योगी सर्वसत्त्वार्थपारगः [क्: परागः] ।। वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् । पूर्वेण पुष्पतारां तु सितवर्णां मनोरमाम् ।। ओंकारज्ञाननिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् । द्विभुजामेकवक्त्रा च सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् । धूपशाखाकरव्यग्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। पश्चिमे दीपतारां च दीपयष्टिकराकुलाम् । पीतवर्णां महाभूषां चलत्कनककुण्डलाम् ।। उत्तरे गन्धतारां [क्: ओमित्स् गन्धतारां तु] तु गन्धशङ्खकराकुलाम् । रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले ।। द्वारपालीस्ततो ध्यायात् अङ्कुश्यादिप्रभेदतः । अङ्कुशं दक्षिणे हस्ते वामेन दुष्टतर्जनीम् । सूर्यमण्डलमध्यस्थां शुक्लवर्णां मनोरमाम् ।। अङ्कुशी । प्द्f १२८, प्. २२९) पाशदक्षिणहस्ते तु वामेन दुष्टतर्जनीम् । रक्तमण्डलमध्यस्थां गौररूपां मनोरमाम् ।। पाशिनी [क्, ढ्: योगिनी] । दक्षिणे तु करे [क्, ग्: करस्फोटां] स्फोटां वामहस्तेन तर्जनीम् । वज्रमण्डलमध्यस्थां रक्तवर्णां विभावयेत् ।। वज्रस्फोटा । वज्रघण्टाकरव्यग्रां वामेन दुष्टतर्जनीम् । रश्मिमण्डलमध्यस्थां रक्त-उत्पलसन्निभाम् ।। वज्रघण्टा । कोणभागेषु चिह्नानि चत्वारि विधियोगतः । बोधिचित्तघटो मेरुर्वह्निकुण्डं महाध्वजः ।। ऊर्ध्वे चोष्णीषविजयां शुक्लवर्णां सुरूपिणीम् । वज्रं [ग्: चक्रं] दक्षिणहस्ते च वामेन दुष्टतर्जनीम् ।। नागपाशं दक्षिणे हस्ते वामेन दुष्टतर्जनीम् । कृष्णवर्णां महाघोरामधः सुम्भां विभावयेत् ।। ततो ध्यात्वा मन्त्रं स्फुरन् जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । दशाक्षरैर्दश देवयो [क्, ग्: देवेभ्यो] दशपारमिताश्रयाः । भावनीयाः प्रयोगेन सर्वकर्मप्रसिद्धये ।। मोहवज्रां न्यसेन्नेत्रे द्वेषवज्रां च कर्णतः । ईर्ष्यावज्रां तथा घ्राणे वक्त्रे तु रागवज्रिकाम् ।। प्द्f १२९, प्. २३०) स्पर्शे मात्सर्यवज्रां वै [क्: स्पर्शेमान् सर्पवज्राम्बै] सर्वक्लेशतमोऽपहाम् । आयतनेषु विज्ञेया हृद्या नैरत्म्ययोगिनी ।। इति चक्षुराद्यधिष्ठानम् । द्विभुजाश्चैकवक्त्राः स्युर्न्नानारूपा [क्: वक्त्राम्बुर्नाना, ढ्: वक्त्रास्यन्नाना] हि योषितः । कत्रिकपालकरव्यग्रा गतप्राणोर्द्ध्वसंस्थिताः ।। ततः कायवाक्चित्ताधिष्ठानम् । ओंकारोऽयं महावज्रो [क्: महारजाअ] कायवज्रविभूषणः । हुंकारः चित्तवज्रो मोहवज्रो [क्: महाराजा] वज्रसत्त्वपदे स्थितः ।। आःकारं परमं तत्त्वं बाह्यं चोद्घाटकं [क्: वाक्पथोघातकं, ढ्: बाह्यञ्चोद्योतकं] मतम् । सर्वासामेव मातॄणां हृदि ज्ञानमयं न्यसेत् ।। सत्त्वज्ञानप्रयोगेन बुद्धबोधिमवाप्नुयात् । स्वमन्त्राक्षरसम्भूता मुद्राचिह्नस्य कल्पना ।। स्फुरणं संहरणं कृत्वा माण्डलेयानां तु सम्भवः । आकाशधातुमध्यस्थं भावयेद् ज्ञानमण्डलम् [क्, ग्: मण्डले] ।। पञ्चज्ञानगुणाकीर्णं नानारूपं समन्ततः । पूजयेत् सर्वपूजाभिर्मानयेच्च न हापयेत् ।। द्वारपालीप्रयोगेन ज्ञानोदधिं प्रसाधयेत् । समयचक्रे समावेश्य ज्ञानचक्रं महोज्ज्वलम् । सर्वबुद्धसमो योगी अद्वयी [क्: अर्द्धपिङ्गो] भवति क्षणात् ।। ओं वज्राङ्कुशी आकर्षय जः ओं वज्रपाशी प्रवेशय प्द्f १२९, प्. २३१) हुं ओं वज्रस्फोट बन्धय वं ओं वज्रावेशे वशीकुरु होः । स्वहृद्वीजनिःसृतरश्मिभिरङ्कुशाकारैस्त्रैधातुकस्थितान् बुद्धानाकृष्याष्टमातृभिः संपूज्यानुनाथ्यते । अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागताः - बोधिवज्रेण बुद्धानां यथा [ढ्: ओमित्स् यथादत्तो सर्वबुद्धानां] दत्तो महामहः । ममापि त्राणनार्थाय [क्: त्राणा] खवज्राद्यं [क्: स्ववज्रायं, ढ्: खवज्रोऽयं] ददाहि मे ।। इत्यभिषेकयाचनम् । अभिषेकं महावज्रं त्रैधातुकनमस्कृतम् । ददामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् ।। इति पठद्भिर्बुद्धैर्हेरुकरूपैः पञ्चामृतभृतपञ्चतथागतात्मकैः कलशैः पञ्चभिरभिषिच्यते । अभिषिच्यमाने पुष्पवृष्टिर्भवति दुन्दुभिशब्दश्चोच्छलति कुऽऽण्कुमवृष्टिर्भवति रूपवज्रादिभिः पूज्यते वज्रगीत्या लोचनादिभिः स्तूयते अभिषिच्यमाने मूर्ध्नि वज्रसूर्य उत्पद्यते । मकुटस्य चतुर्दिक्षु वैरोचनाक्षोभ्यामिताभामोघसिद्धयस्तथागता [क्, ग्: सिद्धिस्त] मध्ह्यपुटचतुर्देवीनां मुकुटेऽपि यथाक्रमं द्वारपालीनामपि उष्णीषाया रत्नेशः सुम्भाया [क्: कुम्भाया] मुकुटे अक्षोभ्यः । द्वेषवज्रि नमस्तुभ्यं मोहवज्रि नमोऽस्तु ते । मात्सर्यवज्रि मां त्राहि रागवज्रि प्रयच्छ मे ।। महामात्रे [क्: महमानेति] महेर्ष्येति सर्ववज्रि प्रसीद मे । सर्ववज्रसमयनाथा सर्वकर्मप्रसाधिका ।। स्तुतिः । प्द्f १३०, प्. २३२) इमे पुष्पाः शुभा दिव्याः शुचयः शुचियोनयः [क्: शुचयोऽनयः] । मया निवेदिता भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। पुष्पम् । वनस्पतिरसो हृद्यो गन्धाढ्यो धूप उत्तमः । मया निवेदितो भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। धूपः । रक्षोघ्नश्च पवित्रश्च तमोभिदः मनःशुभः । मया निवेदितो भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। दीपः । इमे गन्धाः शुभा दिव्याः शुचयः शुचियोनयः । मया निवेदिता भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। गन्धः । तदनु नीलपंकारपरिण्तधन्वाभध्वजाङ्कितवायुमण्डले [क्: धन्वाभुजान्वित] रक्तरंबीजसम्भूतत्रिकोणाग्नेयम.डलोपरि रक्त##- यथाऽसंख्येयं पञ्चतथागतस्वभावं पञ्चामृतं गोकुटदहनाख्यं च पञ्चबीजं ध्यात्वा तदुपरि वितस्तिमात्रमतिक्रम्य चन्द्रस्थहुंकारसम्भूतशुक्लपञ्चसूचिकमहावज्रं ध्यात्वा तदध [क्, ग्: ततः] ओंकारं विचिन्त्य वायुप्रेरिताग्नेयम.डलाग्निना उपरि वज्राग्निना च तत् सर्वं परिणतं दृष्ट्वा तद्वाष्पस्पर्शेन प्रणवं वज्रविलीनं तस्मिन्नेवामृते नवनीतवत् [क्; ओमित्स् नवनीतवत् ज्ञानामृत] समरसीभूतं ध्यात्वा तदुपरि शुक्लतांकाररश्मिभिस्त्रैलोक्योदरवर्त्तिसर्वामृतमाकृष्य प्द्f १३०, प्. २३३) तत्रान्तर्भाव्य धर्मधातुसमतया सर्वतथागतहृदयवर्तिज्ञानामृतमाकृष्य तैरेव [क्, ग्: तेनैव] सहैकीकृत्य तदुपरि त्रितत्त्वं ध्यात्वा तेनैवाभिमन्त्र्य सर्वमाण्डलेयहृदये [क्, ढ्: हृदय] मण्डलचक्रं ध्यात्वा तज्जिह्वासु शुक्लहुंकारजं यवफलप्रमाणं [क्: बहल] शुक्लवज्रं ध्यात्वा तेन पञ्चामृतेन माण्डलेयानात्मानं च सन्तर्पयेदिति । एतेन मण्डलं निष्पन्नं त्रिसन्ध्यं भावनां कृत्वा तिष्ठेत् । सततं देवतामूर्त्त्या [क्; मृत्यो] स्थातव्यम् । तत्रायं जपमन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं तीव्रं [क्, ग्: तं] वज्रपञ्जरभाषितम् ।। अथापरोऽपि धारिणीमन्त्रः नमः आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । दशाक्षरस्य विधानम् - अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्यायामपि गच्छन् न केनाप्यवलीयते । व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयादयो नामस्मरणमात्रेण नश्यन्ति विलीयन्ते । अनेन मन्त्रेण उत्पलानामष्टोत्तरशतं यावत् जुहूयात् । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकं मे वशमानय स्वाहा । पुनस्तेनैव मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद्वारान् परिजप्यारिगृहे प्द्f १३१, प्. २३४) गोपयेत् सप्ताहेनाच्चाटयति । ओं तारे तुत्तारे तुरे चल प्रचल शीघ्रयामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं फट् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यमुद्वाचेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा । मदनं चन्डबीजं च तथोन्मत्तकमेव च । अशोकपत्रं [क्: यन्त्र] पुष्पं च जुहुयात् पञ्चसहस्रकम् ।। घृतमधुगुडहोमं कन्यासिद्धौ प्रशस्यते । सप्ताहेन तदा योगी लभेत् कन्यां स्ववाञ्छिताम् ।। अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्थानादाकर्षय ममान्तिके जः । अनेन मन्त्रेण बदरकण्टकानां [क्: वदनकण्ठकानां] पञ्चसहस्राणि स्वयम्भूकुसुमाक्तानि होतव्यानि । अनेन कृतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । रजःस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकवदनामङ्कुशोत्पलपाशहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजां कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना पूजयेत् । पश्चान्मन्त्रं जपेत् भावनान्वितः ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं कन्यां ममेप्सितं स्वप्नं कर्णे कथय हुं फट् । पञ्चसहस्रेणागच्छति । पाशेन गलके बद्ध्वा अङ्कुशेन हृदि विदार्य च साध्यां पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा आत्मनोऽक्षिद्वयं अञ्जयेत् । राजकुलं प्रविशतः [क्: प्रविशन्तः] स राजा शिष्यवद् [क्, ग्: शिष्येव] गौरवं करोति विरुद्धं न प्द्f १३१, प्. २३५) वक्ति प्रमादं च प्रयच्छति प्रियालापं च कुरुते दासतां समुपैति क्रुद्धोऽपि वशो भवेदिति दृष्टप्रत्ययश्च सद्भूतः । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगाभीघृतेनार्कदलेन वर्त्तिं [क्, ग्: सम्पाद्य] कृत्वा प्रज्वाल्य कज्जलं पातयेत् । तत् कज्जलं वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां सम्मर्द्द्यं परमान्नेन धूपयेत् । भस्मना सार्द्धमक्षि अञ्जयेत् । यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि पद्मनर्त्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाहं तारा न भवेयम् घातिताश्च मया बुद्धा भगवन्तो भवेयुरिति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजमूलं गोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां यां पश्यति तां तां वशं कुरुते । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । उदरकीटं ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धं कन्यायै ताम्बूलेन सह दद्यात् । अभ्यवहृतमात्रेण योगीवरं न मुञ्चति नान्यम् रमते नान्यस्मिन् गच्छति नान्यं पुरुषमिच्छति स्वपतिं त्यजति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीं [क्: धारा] जपेत् । अमितं जपेद् भावयेच्च । जपान्ते शालिपिष्टकेन कुड्मल्या [क्: कुकुटुमलेन, ढ्: कुड्यभलेन] शष्कुलिकां कृत्वा यस्यै यस्मै वा दीयते सा स पञ्चत्वं गता गतोऽपि न मुञ्चेदिति । प्द्f १३२, प्. २३६) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । चन्द्रोपरागसमये ताराधारणीं जपमानः सेवांकृत्वा ततः समुद्भूतं लोकेश्वरं संगृह्य शङ्खचूर्णेन भावयेत् । ततः प्रमदायै दातव्यम् पञ्चतां यावदनुवर्त्तते तमेव परमिच्छति नान्यम् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीमन्त्रेण मदनफलमष्टोत्तरशतवारं परिजप्य तेन मदनफलेन हयग्रीवेण सार्द्धं यां स्रक्षयति [क्, ग्: द्रक्ष] सा वश्या भवति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु मुः स्वाहा इत्यनेन मन्त्रेण अर्कदले साध्यनामविदर्भितं लिखित्वा कुलीरगर्त्ते गोपयेत् । तस्यावश्यं बन्धनमुक्तिर्भवति । साधनं वज्रतारायाः संलिख्य यदुपार्जितम् । तेन पुण्येन लोकोऽयं व्रजतां सौगतीं गतिम् ।। ।। वज्रतारासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं रत्नाकरशान्तिपादानाम् ।। प्द्f १३२, प्. २३७) १११. संपूज्य देवीं करवीरपुष्पैरष्टौ [ढ्: ओमित्स् करवीर] शतान्येव जपेत् त्रिसन्ध्यम् [क्, ग्: जपन्ति सद्यं] । इष्टं वरं याचितमेकमेव [क्, ग्: याभिमत] मासेन दद्याद् ध्रुवमार्यतारा ।। ओं जम्भे मोहे स्वाहा नमस्तारायै नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय नमो भगवत्यै आर्यतारायै ओं तारे तुत्तारे तुरे वीरे दुर्गादुत्तारय ह्रीं ह्रीं सर्वदुःखान्मोचनि भगवति दुर्गोत्तारिणि महायोगेश्वरि ह्रीं नमोऽस्तु ते स्वाहा । एतां भगवतीं दुर्गोत्तारिणीतारां मुहुः श्यामां चतुर्भुजां वामेन पाशं दक्षिणेनाङ्कुशधारिणीं भक्तमाश्वासयन्तीं दक्षिणेन वरदां दिव्यमालाम्बरधारिणीं वामेन नीलोत्पलहस्तां सितवस्त्रप्रावृतदेहां [क्, ग्: देही] पद्मासनस्थां त्रिकालं ध्यायेत् । सर्वदुःखेभ्य उत्तारयति । बन्धनात् मोचयति । शृङ्खलाविनिवेष्टितं पाशेन बद्धं ग्रहग्रस्तं वा उत्तारयति । बन्धस्थेन जप्तव्या । सहस्रमष्टशतं वा दिने [क्, ग्: ओमित्] दिने जपेत् मोचयति । यदि न मुञ्चति तदा मूर्द्धानं स्फुटति [क्, ग्: स्थूयति] भूम्यां लुठति । स्वस्थो वदति अमुकं मुञ्चेति । तं यदि न मुञ्चति तदा शिरोवेदना भवति ज्वरो महान् भवति विषमा विसूचिका भवति साधकस्य दर्शनं ददाति सप्तमे दिवसेऽवश्यं मोचयति । एषा भगवती दुर्गोत्तारिणी प्द्f १३२, प्. १३३) कथिता ह्रीं ह्रीं [क्: हूं ह्रों जः] सप्त वारान् पुष्पमभिमन्त्र्य दातव्यम् । पूजा । संमध्ये खं तां [क्: खतां] वामावर्त्तेन वुं आं जीं हुं [क्: ह्रीं, ग्: ह्रीं] । वामावर्त्तेन लों [क्, ढ्, ग्: लां] मां पां तां । ।। इति दुर्गोत्तारिणीसाधनं समाप्तम् ।। ११२. उत्थाय पूर्वसन्ध्यायां भूप्रदेशे मनोहरे । मृद्वासनोपविष्टः सन् स्वहृदि चन्द्रमण्डले ।। पञ्चमस्य प्रथमं तु द्वितीयस्वरयोजितम् । अर्द्धेन्दुबिन्दुसंयुक्तं सितरश्मिविभूषितम् ।। तस्य शुक्लमयूखैस्तु तारामाकृष्य व्योमनि । द्विभुजां सितदेहां तु वरदोत्पलधारिणीम् ।। पञ्चोपचारपूजाभिः [क्: हार] पूजयित्वा तु भक्तितः । पापानां देशनां पश्चात् ततः पुण्यानुमोदनाम् । तत्परिणामनां चैव त्रिशरणगमनं तथा ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठेत् । इति स्वपरशून्यं वै ध्यात्वा योगी विधानवित् । सितारविन्दमध्यस्थचन्द्रबिम्बासनोपरि ।। पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नां तारादेवीं मनोरमाम् । आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् ।। प्द्f १३३, प्. २३९) शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् । सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुष्मतीम् ।। सर्वसंबुद्धतत्पुत्रमातरं [क्: सर्वबुद्ध] कामरूपधाम् । ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति ।। अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् [क्: परितं] । ओं हाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् ।। ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः [क्: सन्नामानुरूढ] । जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् ।। ओंकारमादितो दत्त्वा पश्चात् तारे प्रयोजयेत् । तुत्तारे स्यात् तुरे पश्चात् स्वाहान्तं सार्वकर्मिकम् ।। ब्रह्मेन्द्रविष्णुचन्द्रार्करुद्रदिक्कालमन्मथैः । अप्यखण्डितरोमाग्रो मृत्युं जयति मुक्तवत् ।। वलिपलितदौर्भाग्यव्याधिदारिद्र्यसंक्षयः । सिंहाद्यष्टमहाभीतिदुःखसन्दोहनाशनम् ।। अयाचितान्नपानादिहर्म्यवस्त्रादिसङ्गमः [क्, ढ्: अवारिता] । खड्गाञ्जनपादलेपभद्रकुम्भादिसिद्धयः ।। कविता वक्तृता मेधा प्रज्ञा चैकान्तनिर्मला । अन्या च वाञ्छिता सिद्धिश्चक्रादस्मात् प्रजायते ।। ।। इति मृत्युवञ्चनोपदेशतारासाधनं [क्: ओमित्स् मृत्यु] समाप्तम् ।। प्द्f १३४, प्. २४०) ११३. विश्वमातायै नमह् । ध्यात्वा चन्द्रार्कमध्ये त्वलिकलिसहिते तोयबीजाब्जमेकं [ढ्: बीजाब्ज एकं] तेनोत्पन्नैकवक्त्रां यमकरकमलां देवतीं चन्द्रवर्णाम् । आरूढां श्वेतनागं सितजलजकरीं [क्: जल] चाभयां श्वेतवस्त्रां श्वेतालङ्कारयुक्तां प्रहसितवदनां प्रेषयन् साध्यवेश्म ।। तस्मात् साध्यं गृहीत्वा पुनरपि च विभोर्मण्डले सम्प्रविष्टा भर्त्तुश्चाज्ञां [क्: इन्दो] प्रलब्धाः पुनरमृतघटैर्लोचनाद्याः [क्: लोचनायै] प्रहृष्टाः । तं साध्यं स्नापयन्ति प्रवरदशविधाः शक्तयः पूजयन्ति रूपाद्याः पोषयन्ति प्रकटदशबलास्यादयस्तोषयन्ति [क्: भ्यादयः] ।। ब्भूताख्याश्चाह्वयन्ति प्रवरदशविधाः क्रोधजाः पालयन्ति नागिन्यश्चुम्बयन्ति त्वमरयुवतयो द्वादशालिङ्गयन्ति । चण्डाः [क्: चन्द्राः] कुर्वन्ति रक्षां सकलभुवितले यान्ति पुष्ट्यर्थहेतोरेवं [क्: पुष्पेष्वहेतोः] साध्यं च सर्वं परमसुखकरं योगिना [क्: योगीनां] भावनीयम् ।। ।। विश्वमातासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १३४, प्. २४१) ११४. नमस्तारायै । पूर्वक्रमप्रयोगेन भगमध्ये शशिमण्डले । हेमवर्णां महाघोरां तारादेवीं महर्द्धिकाम् । त्रिनेत्रामष्टवदनां भुजषोडशभूषिताम् ।। ऊर्ध्वपिङ्गलकेशां सार्द्रशतार्द्धमुण्डमालाकृतहाराम् [क्, ग्: सार्द्ध] - प्रत्यालीढपदोपेतां जगत्त्राणां महाबलाम् । विचित्रवस्त्रनेपथ्यां हसन्तीं नवयौवनाम् ।। प्रधानमुखं पीतं दक्षिणे [क्, ढ्, ग्: दक्षिणं] द्वितीयं नीलं तृतीयं श्यामं चतुर्थं गगनश्यामं वामे कुन्दसन्निभं द्वितीयं रक्तं तृतीयं गगनश्यामं ऊर्ध्वास्यं धूम्रवर्णाभं [क्: ऊर्द्ध्वात् प्रधु] महाघोरं मध्यास्यं विकटोत्कटम् दक्षिणकरेषु खड्गोत्पलशरवज्राङ्कुशदण्डकर्त्रिअभयधरां [ढ्: खट्टाङ्गो, क्: खड्गदक्षिणकभुजो ; क्: वक्त्रा] वामभुजेषु सपाशतर्जनिकपालधनुःखट्वाङ्गसवज्रपाशब्रह्म-शिरोरत्नकलशधरां [क्: सर्वत] विश्वपद्मचन्द्रस्थां सूर्यप्रभाविभूषितां वामपादेनेन्द्रं दक्षिणपादेनोपेन्द्रं पादद्वयमध्ये रुद्रं ब्रह्माणं चाक्रम्य स्थितां सर्वावरणविनाशनीं [क्: विरागिनीं] भावयेत् । योगी लघु सिद्धिमवाप्नुयात् । जपमन्त्रः ओं प्रसन्नतारे [क्: अद्द्स् अमृते अfतेर् थिस्] अमृतमुखि अमृतलोचने सर्वार्थसाधनि सर्वसत्त्ववशङ्करि हुं फट् हुं स्वाहा । ।। इति सर्वार्थसाधन्याः प्रसन्नतारायाः साधनं समाप्तम् ।। प्द्f १३५, प्. २४२) ११५. ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । ओं कुरुकुल्ले स्वाहा । मूलमन्त्रः शरीरे न्यस्तव्यः हृदयमन्त्रेण जापः कर्तव्यः ओंकारं शिरसि न्यस्तव्यम् कुकारं [क्, ढ्: कुंका] शिखायां न्यस्तव्यम् रुकारं चक्षुषि युञ्जयेत् कुकारं कवचं कुर्यात् । लकारं मस्तकमूर्ध्नि [क्: मस्तकमुद्दीप्तं] लेकारं हृदये न्यसेत् । स्वाकारं नाभिदेशे तु हाकारं पादयोर्न्यसेत् । एवं अक्षरविन्यास आत्मदेहे साधकेन कर्तव्यः । ओंकारं श्वेतवर्णाभं कुकारं श्याममेव च । रुकारं रक्तमेवोक्तं कुकारं श्वेतमेव च ।। लकारं पीतमुद्दिष्टं लेकारं श्याममेव च । स्वाकारं रक्तमुद्दिष्टं हाकारं कृष्णमेव च ।। एवमेवाक्षराणां वर्णं कथितम् । ताराया मन्त्रमेवम् - एहि देवि भगवति [ढ्: भवति] प्रसादं मे देवि [क्, ग्: देहि] कुरु पूजां गृहाणात्र सन्निहिता भव आवाहनमन्त्रः । ओं तारे तुत्तारे तुरे हुं फट् स्वाहा अर्घमन्त्रः । पद्ममुद्रां बद्ध्वा सुगन्धपुष्पैरर्घो देयः । ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वकर्मसु [क्, ग्: कर्मसंयो] योजयेत् तांकारः । स एवंविधः ओं तां तां तां तां तां इति । अनेन सर्वशत्रून् स्तम्भयति । अङ्गुलिषु न्यस्तव्यः । सर्वशत्रोर्हस्ते दर्शयेत् ततः स्तम्भितो [क्, ग्: सुस्थितो] भवति । ओं त्रां त्रां त्रां त्रां त्रां पुनः प्द्f १३५, प्. २४३) यस्य संप्रत्ययतो भवति । तांकारं लक्षं [क्: लक्षणं] जपेत् । ग्रामशतं लभते । ओं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं अनेन सर्वरक्षा भवति । राजकुलप्रवेशे [क्: प्रदेशे] गोरोचनां अष्टशताभिमन्त्रितां कृत्वा तिलकं दत्त्वा अष्टसु स्थानेषु योजयेत् । शिखायां ललाटे कण्ठे हृदये नाभौ जानुनोःभ्यां पादयोश्चेति एवं मन्त्रा न्यस्तव्याः । अनेनैव गोरोचनया अक्षिण्यञ्जयेत् । ततो राजकुलप्रवेशे [क्, ग्: प्रदेशे] राजा समभिमुखमवलोक्य कथयति । शतसहस्रजापेन सर्वसत्त्वा वश्या भवन्ति । त्रुं त्रुं [त्रां त्रां इन् ग्] त्रुं त्रुं त्रुं ओं अस्य मन्त्रस्य लक्षं जापयेत् । ग्रामसहस्रं लभते भगवतीं तारां च पश्यति । दीपमन्त्रः । ओं रुं रुं रुं हः हः हुं फट् स्वाहा शिखाबन्धमन्त्रः । ओं तां तां तां तां तां बन्ध ता हा हः स्वाहा अधोर्द्ध्वमन्त्रः । अयं ताराजापविधिक्रमः - ओं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं हृदयमन्त्रः । उपहृदयं ताति [क्: तातादिते] ते । अनेन अयं वशकर्मणि प्रयोजयेत् । वशीकरणमण्डलमालिख्य श्मशानाङ्गारेण प्रतिकृतिं कृत्वा शिखायां तां तां गुह्ये [क्: सुहृति, ग्: तुहेति] ति पादयोरेवं विन्यस्य करवीरपुष्पैर्भगं ताडयेत् । अनेन मन्त्रेण सा वश्या भवति । आकर्षणे गोरोचनया भूर्जपत्रे स्त्रिया वा पुरुषस्य वा प्रतिकृतिं कृत्वा ति शिरसि ति हृदये ति गुह्यदेशे ति पादयोः तं ललाटे एवं अक्षरविन्यासं कुर्यात् । अथ पटविधाने भगवतीं तारां लिखेत् चतुर्भुजां रक्तश्यामकृष्णशुक्लवर्णां विश्वरूपां एकहस्तेन पाशं अपरेण प्द्f १३६, प्. २४४) खड्गं उत्पलं तथा अङ्कुशहस्तां [अङ्कशहस्तां द्रोप्पेद् इन् क्] अङ्कुशेनाकर्षयन्तीं [कट्ट] चिन्तयेत् । योजनशतसहस्रादप्याकर्षयति । लक्षजापो देयः । यं इच्छति तं वशमानयति । ततोऽङ्गुलिं विन्यसेत् । ततः शत्रोर्नामाभिलिख्य हस्तेनावष्टभ्य तावद् जपेत् यावत् तत्कालग्रहः । कृष्णवर्णां विचिन्तयेत् । ओं त्रां त्रां त्रां त्रां त्रां ओं अस्य लक्षजापेनाभिषेकबन्धो भवति । अथ नीलोत्पलपुष्पैर्भगवतीं तारां दशसहस्रैरर्चयित्वा अस्य जापो देयः । एकैकेनार्चयित्वा जपेत् । अस्यानुशंसात् सर्वजनप्रियो भवति त्रिकालमष्टशतिको जापः [क्: कोपः] । एवमेव [क्: एवं सेवा] मेवा । राजकुले वा व्यवहारे वा देवागारे वा अरण्ये वा सर्वत्र भगवती तारा रक्षां करोति इति । आर्यताराभट्टारिकायाः [ड्, ध्: ख्, अ: बेगिन्स् बेरे अगैन् अfतेर् अ लोन्ग् ब्रेअक्] कल्पः समाप्तः । ११६. महाश्रीतारायै नमः । आदौ तावन्मन्त्री ओं स्वभावशुद्ध इत्यादिमन्त्रेणाधितिह्य [ढ्, ब्: तिष्ठेत्] शून्यतां विभाव्य तदनन्तरं शुभ्राकारोद्भूतचन्द्रमण्डलं [ढ्, ब्: सूत्रकारोद्भुवन] तदुपरि हरिततांकारबीजसम्भूतां महाश्रीतारां चन्द्रासनस्थां श्यामवर्णां द्विभुजां हस्तद्वयेन व्याख्यानमुद्राधरां प्द्f १३६, प्. २४५) मुद्राधरां एकवक्त्रां सर्वालङ्कारभूषितां पार्श्वद्वयेनोत्पलशोभां [द्वयं] सुवर्णसिंहासनोपरि अपाश्रयादिशोभां नानापुष्पाशोकचम्पकनागेश्वरपारिजातकादिभीराजिताममोघसिद्धिमकुटिनीम् । महाश्रीतारायाः पार्श्वे एकजटामर्द्धपर्यङ्कोपविष्टां नीलवर्णां कर्त्रिकपालधरां सक्रोधां लम्बोदरां पिङ्गलजटाविभूषितां व्याघ्रचर्माम्बरधराम् दक्षिणे पार्श्वे अशोककान्तां पीतवर्णां रत्नमकुटिनीं वज्राशिकधराम् पुनर्वामे आर्यजाङ्गुलीं श्यामवर्णां सर्पवरदहस्ताम् दक्षिणे महामायूरीं मयूरपिच्छवरदहस्ताम् । भावनावसानसमये उत्पलमुद्रां बन्धयेत् । ततोऽलातचक्राकारं पश्यन् मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे धनं ददे [ढ्, ब्: ददः] स्वाहा । राजलीलास्थिता [ख्: ललिता] देवी महाश्रीः करुणान्विता । इति महाश्रीतारिण्याः साधनं समाप्तम् [ठिस् साधन इस् fओउन्द् इन् ढ्, ब् ओन्ल्य; सेए fओर् इन्स्तन्चे, ख्: fओल्. ८१ क्] । प्द्f १३७, प्. २४६) ११७. पूर्वोक्तेन विधानेन स्वहृदि रक्तमण्डले । जांकारज्ञाननिष्पन्ना [क्: सिध्यन्ना] विद्या नाम्ना तु जाङ्गुली ।। पीतसप्तफणाभोगा ज्वलत्सन्मणिभूषणा [ख्, अ: समणि ; ढ्, ख्: भूषिता] । त्रिनेत्रा [ख्: त्रिमुखा त्रिनेत्रा तु] तु त्रिमुखा कुमारीलक्षणोज्ज्वला ।। सरोषहसिता [क्, ख्, अ: सरोषसहिता] चैव सर्पमण्डितमेखला । षड्भुजा ललिताक्षेपाऽक्षोभ्यावष्टब्धमस्तका ।। दक्षिणे तु करे वज्रं द्वितीये खड्गमुद्यतम् [क्, ग्: मुद्यतां] । तृतीये नृत्याभिनयं [क्: नयनं] मारत्रासिशरोद्यता ।। वामे तर्जनिकापाशौ [क्: पाणौ] द्वितीये विषपुष्पकम् [क्: पुस्तकं] । तृतीये धनुर्हस्ता [ख्: गन्धहस्ता] च पुष्पमण्डितमेखला ।। पद्मासनस्था कनकवर्णा रक्तप्रभामण्डला [ढ्: मण्डलप्रभा, ख्, अ: मण्डा] स्फुरन्तीन्द्रायुधनिर्माणज्वालापरिकरच्छदा । स्फुरद्बुद्धौघबिम्बांस्तु [क्: विक्षां, ढ्: विम्बासु] चन्द्रकलशान् स्वहस्तकान् [क्: स्ताक्रान्तात् ख्, अ: स्तासन्] सेकयन्ती विषसुप्तांस्तु जांकारमुखरञ्जिता ।। भावयेद् विषपाते तु [क्, ढ्, ग्: पानन्तु] त्रिकायां जाङ्गुलीं सदा । एवं हि भाव्यमानेन चिराद् बोधिरवाप्यते ।। हस्तद्वयेन सर्पभोगाकारेण मूर्ध्नि फट्च्छत्रं प्रयच्छ्य प्द्f १३७, प्. २४७) तेन जाङ्गुलीमुद्रा । मन्त्रं जपेत् ओं नमः शबरकुमारि ये चूर्च्छचाडि [ढ्, ग्: चूर्णचाडि, ख्, अ: चुर्चचाडि] चालय चुच्चालय [ख्, अ: चुच्चारय] संघट्टनि मत्तमातङ्गि [क्: मित्रमातङ्गि, ख्, अ: मातर्गि] अडविद्धे अहे [क्: अह] ओं जः स्वाहा । ।। आर्यजाङ्गुलीसाधनम् ।। ११८. ओं इलिमित्ते तिलिमित्ते इलितिलिमित्ते दुम्बे दुम्बाली-ए दुम्मे [ख्: दुस्मे] दुम्माली-ए [दुम्मा] तर्के तर्करणे मर्मे मर्मरणे कश्मीरे कश्मीरमुक्ते अघे अघने अघनाघने इलि इली-इ मिली-ए [ख्: लिये] इलिमिली##- स्वाहा । इयमस्माकं भिक्षवो विद्या सर्वश्वेता सुदक्षिणा । य इमां विद्यां सकृत् शृणोति स सप्त वर्षाणि अहिना न [न द्रोप्पेद् इन् क्] दश्यते न चास्य काये विषं संक्रमिष्यति । य इमां विद्यां भिक्षवो धारयिष्यति स यावज्जीवं अहिना न दश्यते न वाऽस्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: चास्य] काये विषं संक्रामति । यश्चैनमहिर्दशेत् तस्य [क्, ग्: एतस्य] सप्तधा स्फु.एत् मूर्द्धा अर्जकस्येव [ख्: आर्याकस्येव] मञ्जरी । ।। आर्यजाङ्गुलीधारणी ।। प्द्f १३८, प्. २४८) ११९. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्तकमलचन्द्रे पीतजांकारपरिणतामार्यजाङ्गुलीमात्मानं झटिति निष्पादयेत् पीतां त्रिमुखां षड्भुजां नीलसितदक्षिणेतरवदनां [ख्, अ: णोत्तर] खड्गवज्रबाणदक्षिणहस्तत्रयां सतर्जनीपाशविषपुष्पकार्मुकवामकरत्रयां स्फीतफणामण्डलशिरःस्थां सर्वदिव्यवस्त्राभरणभूषितां कुमारीलक्षणोज्ज्वलां [ख्: कुमारीं] अक्षोभ्याक्रान्तमस्तकां ध्यात्वा मन्त्रं जपेत् ओं जाङ्गुलि [क्, ग्: जाङ्गुली] सर्वविषप्रशमनि हुः स्वाहा । ।। आर्यजाङ्गुलीसाधनम् ।। १२०. एवं मया श्रुतमेकस्मिन् समये भगवान् श्रावस्त्यां विहरति स्म जेतवने अनाथपिण्डस्यारामे महता भिक्षुसङ्घेन सार्द्धं अर्द्धत्रयोदशभिर्भिक्षुशतैः सम्बहुलैश्च बोधिसत्त्वैर्महासत्त्वैरनेकैश्च देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यैश्च सार्द्धम् । तत्र खलु भगवान् भिक्षूणामामन्त्रयते स्म । भूतपूर्वं भिक्षवो बोधिसत्त्वभूतो विहरामि । हिमवन्तस्योत्तरपार्श्वे पर्वते गन्धमादने तस्य पर्वतराजस्य प्राग्भारे कुमारीशतपुण्यलक्षणा - प्द्f १३८, प्. २४९) एणेयचर्मवसना सर्पमण्डितमेखला । आशीविषसुम्भलिका [क्: दुम्भलिका, ख्, अ: चुम्भरिका] दृष्टिविषावतंसिका [ख्, अ: वदर्शिका] ।। खादन्ती विषपुष्पाणि पिबन्ती मालुतालताम् । सांमालएति लाएति (??) एहि वत्स शृणोहि मे ।। जाङ्गुलीनामाहं विद्या उत्तमा विषनाशनी । यत्किञ्चित् मम नाम्ना हि तत्सर्वं नश्यते विषम् ।। तद्यथा ओं इलिमित्ते तिलिमित्ते इलितिलिमित्ते दुम्बे दुम्बालीए दुम्मे [ख्, अ: दुम्ले] दुम्मालीए [ख्, अ: दुस्ना] तर्के तर्करणे मर्मे मर्मरणे कश्मीरे कश्मीरमुक्ते अघे अघने अघनाघने इलि [क्, ढ्, ग्: अद्द् इली अfतेर् थिस्] इलीए मिलीए इलिमिलीए अक्याइए अप्याइए श्वेते [ख्, अ: श्वेति] श्वेततुण्डे अननुरक्ते स्वाहा । इयमस्माकं भिक्षवो विद्या सर्वश्वेता [ढ्: सर्वश्च एता] सुदक्षिणा । य इमां विद्यां सकृत् शृणोति स सप्त वर्षाणि अहिना न दश्यते [ख्, अ: दंश्यते] । न चास्य काये विषं संक्रमिष्यति । य इमां विद्यां भिक्षवो धारयिष्यति स यावज्जीवमहिना न दश्यते न चास्य काये विषं संक्रामति । यश्चैनमहिर्दशेत् [क्, ग्: र्दश्येत्] तस्य [क्, ढ्, ग्: एतस्य] सप्तधा स्फु.एत् मूर्द्ध्वा अर्जकस्येव मञ्जरी । इमानि च मन्त्रपदानि सर्पस्य पुरतो न वक्तव्यानि यत्कारणं सर्पा म्रियन्ते । तद्यथा इर्णा [ख्, अ: इल्ला] चिर्णा चक्को वक्को [क्, ढ्, ग्: ओमित्] प्द्f १३९, प्. २५०) कोडा कोडेति [क्, ढ्, ग्: कोडिति] मोडा मोडेति कुरुडा कुरुडेति निकुरुडा [ख्, अ: निरुडा] निकुरुडेति [ख्, अ: निरुडे] पुरुडा पुरुडेति निपुरुडा निपुरुडेति फुट्टे [ख्, अ: फुट्ट] फुट्टरहे फुट्टटुटुण्डरहे [क्, ढ्, ग्: फफट्ट फट्ट टुण्ठरहे] नागे नागरहे नागटुटुण्डरहे [क्, ग्: दृढण्डे] सर्पे सर्परहे [क्: हरे, ख्, अ: रदे] सर्पटुटुण्डरहे [क्: सर्पदृढ] अच्छे अच्छले इलविकलविषे [ढ्: इलविख ; कलविधे fओउन्द् इन् ढ्] शीते शीतवत्ताले हले हलले तुण्डे तुतुण्डे तण्डिते तण्डितट्टे तट्ट स्फुट स्फुटतु [स्फुटे] विषं [क्: विभूषं] स्वाहा । इति हि भिक्षवो जाङ्गुल्या महाविद्यायाः सर्वदेवासुरनागयक्षभूतसमागमे भाषितलपितमुदीरितं प्रव्याहृतं सर्वं तत् तथा अवितथा नान्यथाभूतं सत्यतथ्यम् । तथा यथावदविपरीतं अविपर्यस्तं बुद्धसत्यमनुस्मर धर्मसत्यमनुस्मर सङ्घसत्यमनुस्मर सत्यवादिनां सत्यमनुस्मर । अनेन सत्येन सत्यवचनेन इदं विषं अविषं भवतु दातारं गच्छतु दष्टारं गच्छतु अग्निं गच्छतु कुड्यं गच्चह्तु जलं गच्छतु स्तम्भं गच्छतु शान्तिं गच्छतु स्वस्त्ययनं गच्छतु भूम्यां निपततु विषं स्वाहा । इदमवोचत् भगवानानन्दस्ते च भिक्षवः सा च सर्वावती पर्षत् सदेवमानुषासुरगरुडगन्धर्वकिन्नरमहोरगयक्षनागपर्षद् भगवतो [भगवतो fओउन्द् इन् ख्, अ] भाषितमभ्यनन्ददिति । ।। आर्यजाङ्गुलीमहाविद्या समाप्ता ।। प्द्f १३९, प्. २५१) १२१. अथ भगवत्या हृदयकल्पं व्याख्यास्यामः । ओं असिजिह्वे शूलजिह्वे वज्रकाये ग्रस ग्रस ज्वल ज्वल महाज्वाले महायोगेश्वरि हुं हुं फट् फट् स्वाहा । दशसहस्रजापात् सर्वविषकर्मशमनसमर्थो भवति । जपश्चानेन विधिना कर्तव्यः । त्रिकालस्नायी मद्यमांसवसापलाण्डुतैललवणविवर्जितस्त्रिकालं जपेत् यावद् दशसहस्राणि [क्, ग्: दशशत] । ततः सिद्धो भवति । पश्चात् कर्माणि कारयेदनेन विन्यासेन । प्रथमं तावन्मन्त्री आत्मानमीदृशं चिन्तयेत् कुमार्याकारं हरितवर्णं सप्तफट्विराजितमूर्ध्वजं चतुर्भुजं एकमुखं एकहस्तेन त्रिशूलं द्वितीयेन मयूरपिच्छं तृतीयेन सर्पं चतुर्थे प्रसारिताभयम् । सर्वाङ्गेन नूपुरमेखलावलयकुण्डलादीन् सर्पाकारान् चिन्तयेत् । एकैकस्मात् रोमविवरात् अग्निज्वालां समन्तान्निष्काशमानां विचिन्तयेत् । एवमात्मनि कल्पयेत् अहं तावत् देवता । ततः सर्पदष्टकं पुरतः [ढ्: दष्टकयुतं] संस्थाप्य ताम्रादिभाजने उदकं प्रतिष्ठाप्यानया विद्यया सप्तवाराभिमन्त्रितं तं सप्त वारान् शिरःप्रभृतिविषमाकृष्य ततोदक एव प्रक्षिपेत् पुनः पुनः । एतेन निर्विषो भवति । चलं च विषं यं यमेवाङ्गं मुञ्चति तस्मिन् तस्मिन् स्थाने मृत्तिकया सप्तजप्तया धारणीबन्धं सर्पाकारवलययोगेन कारयेत् । एतौ मुद्रौ सर्पाकारौ । प्द्f १४०, प्. २५२) हुःकारं मुञ्चेद् दष्टकस्याङ्गे [ढ्: मुञ्चेद] पिबन्तमिव [ख्, अ: पिवन्तो] विषं चिन्तयेत् । एवं कर्मसिद्धिर्भवति नान्यथा । ।। इत्यार्यजाङ्गुल्या भगवत्याः कल्पः समाप्तः ।। १२२. नमो [ठिस् नमस्कार इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भगवत्यै आययजाङ्गुल्यै । नत्वा भगवतीं तारामार्यजाङ्गुलिरूपिणीम् [क्, ब्: जाङ्गुलीरूपधारिणीं] । सत्त्वानामनुकम्पाय लिख्यतेऽस्याः प्रसाधनम् [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: लिख्यते तत्प्रसा] ।। प्रथमं तावन्मन्त्री शुचिः स्नातः शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलिप्तो [शुक्लगन्धानुलिप्तो इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] विजने सुलिप्ते प्रदेशे शुक्लसुगन्धितोयोपसिक्ते [क्: गन्धिते] शुक्लपुष्पप्रकरावकीर्णे [क्, ब्: प्रकारा] सुखासनोपविष्टो जगति मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षां विभाव्य [क्, ब्: करुणां विभावयेत्] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: च्चारयेत्ततो] जगद् ग्राह्यग्राहकरहितं पश्येत् [क्, ब्: पश्यति] । तदनन्तरं चिन्तयेत् पंकारं [क्, ब्: अकारं] शुक्लवर्णं तत्परिणतं [क्, ब्: णतेन] पद्मं सितं विकसितशतपत्रं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ओमित् विकसित] तद्वरटके शुक्लाकारेण प्द्f १४०, प्. २५३) चन्द्रमण्डलं दृष्ट्वा तदुपरि शुक्लवर्णह्रीःकारजात्मानं [क्, ब्: वर्णां जाङ्का] आर्यजाङ्गुलीरूपां सर्वशुक्लां चतुर्भुजां एकमुखां जटामुकुटिनीं शुक्लां शुक्लनिवसनोत्तरीयां [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: शुक्लोत्तरीयां] सितरत्नालङ्कारभूषितां शुक्लसर्पैर्विभूषितां सत्त्वपर्यङ्के उपविष्टां [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पर्यङ्कमा] मूलभूजाभ्यां वीणां वादयन्तीं द्वितीयवामभुजेन सितसर्पधारिणीं अपरदक्षिणेनाभयप्रदां [क्, ब्: दक्षिणाभय] चन्द्रांशुमालिनीं ध्यायात् । शिरसि कण्ठे स्तनान्तरे चन्द्रमण्डले आः ह्रीः [क्, ब्: ह्रीं] हुंकारान् विभावयेत् । तदनु ह्रीःकाररश्मिनाऽऽकृष्य गगनस्थान् ज्ञानसत्त्वसमयसत्त्वान् एकीकृत्य विभावयेत् जः हुं वं हो प्रयोगेणेति । पुनरपि ह्रीःकाररश्मिनाकृष्टाः सर्वतथागता [ईन्स्तेअद् ओf सर्वतथा जपेन्मन्त्रम्, क्, ब्: हस् सर्वतथागतान् गगनस्थान् सितोदकेनाभिषिञ्च्य स्वशिरसि सितवर्णकाये सञ्चिन्तयेत् ।] गगनस्थाः सत्त्वार्थोद्यतं मामभिषिञ्चन्तु । सुचिरं [ख्, अ: सुचिरं] बहलकायं चिन्तयेत् । एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रम् । ह्रीः इति जापमन्त्रः सप्तलक्षं जपेत् सप्तायुतं सितपुष्पं जुहूयात् सितालङ्कारभूषितः [क्, ब्: भूषितां] । अनेन क्रमेण गरुडेश्वरत्वं कवित्वं सर्वशास्त्रविशारदत्वं सर्वविषहरत्वं भवति न सन्देहः । ।। आर्यजाङ्गुलीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १४१, प्. २५४) १२३. नम एकजटायै । अतः परं प्रवक्ष्यामि यथाकल्पोपदेशतः । तारामेकजटाम्नायां [ग्: जटानास्ना] नत्वा तस्याः प्रसाधनम् [ढ्: लिख्यते चास्य साधनं] ।। ओं हुं वज्राङ्गे मम रक्ष रक्ष फट् [क्, ब्: अद्द्स् अनोथेर् फट्] स्वाहा इत्यनेनात्मरक्षां कृत्वा प्रथमं तावद् योगी मुखशौचादिकं कृत्वा क्वचिद् विजने घनश्मशानचत्वरादौ सकलजगदभ्युद्धरणोत्साहवत्सलः परमसुखाभ्यासीनः स्वहृदि रक्तपद्मोपरि चन्द्रमण्डले कृष्णहुंकारं सरश्मिकं ध्यायात् । तस्य रश्मिनाऽऽकाशे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पूजयेत् । पापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पादादिकं कृत्वा आत्मभावनिर्यातनामार्गाश्रयणं चाशयविशुद्धिरहङ्कारममकारपरित्यागश्चेति मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षां च [ख्, अ: चतुर्ब्रह्मविहारीं] भावयेत् । ततश्च - चित्तमात्रं तु वै तिष्ठेत् बोधिसम्भारभावनैः । प्रतिभासमात्रं ज्ञानं ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावत्मकोऽहं स्वपरं [क्, ग्: खमपरं] विभाव्य शून्यं प्राक्प्रणिधिमनुस्मरेत् [क्, ब्: स्मरन्] । रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तस्मिन् रवौ [क्: तस्मिन् ओन्ल्य] हुंभवविश्ववज्रं विश्ववज्रान्तर्गतं सूर्यमण्डलं सूर्यम.डलस्योपरि चन्द्रमण्डले स्फुरद्रत्नप्रदीपमिव हुंकारं निश्चलं ध्यायात् । ततस्तस्माद् विनिसृत्य नीलपीतरक्तहरितनानवर्णरश्मिनिकरै रोमविवरविनिर्गतै प्द्f १४१, प्. २५५) रक्तपंकारजं रक्तकमलं रक्ततनु वैरोचनादिपरमाणुमयैः पूर्वादिदिक्षु चंक्रमणेन [क्: दिकचंक्रमेण] यमान्तकादयस्तत्रानीय संपूज्य तत्त्वपूजादिभिः त्रिशरणगमनादिकं ध्यायात् तान्येव प्रवेशयेत् इति बुद्धोपसंहारो नाम समाधिः । ततः करुणाम्नेडितहृदयो [क्: मुदि, ख्, अ: मेडि] यथाक्रमं नरकतिर्यक्प्रेतमनुष्यासुरदेवतामवलोक्य तद्विनिर्गतनानारश्मिभिः संस्पृश्य वैरोचनादितथागतरूपेण निष्पाद्य तत्रैव प्रवेशयेदिति [क्, ढ्, ग्: निष्पाद] समयसत्त्वोपकारो नाम समाधिः । तत आकाशदेशे रक्तपंकारजं रक्तकमलं विश्वदलं केशरान्वितं तन्मध्ये [क्, ढ्, ग्: तन्मध्य] रक्तरंकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तस्योपरि कृष्नहुंकारजं [क्: कारं] सूर्यम् सूर्यस्थहुंकारोद्भवं करालवज्रं यवप्रमाणणं [क्, ढ्, ग्: तन्मध्य] वज्रमयं रश्मिविकीर्णं सकलमारसैन्यविनाशयमानं विचिन्तयेत् । ततो भाभिरूर्द्ध्वगताभिर्वज्रपञ्जरं पार्श्वगताभिर्वज्रप्राकारं वज्रवितानमधोगताभिर्वज्रमयीं भूमिं विदध्यात् । तन्मध्ये शरदिन्दुधवलां अन्तःशुषिरामूर्द्ध्वस्थितत्रिकोणां [क्: कारं] एकारजां धर्मोदयां भावयेत् । तद्गगनकुहरान्तर्गतं यंकारपरिणतं धन्वाकारं कृष्णाभं वायुमण्डलं ध्वजाङ्कितम् तदुपरि रंकारजं पीतं [ख्, अ: ओमित्स्] त्रिकोणरेफाङ्कितं अग्निमण्डलं तस्योपरि वंकारपरिणतं श्वेतवर्णं चक्राकारं आपोमण्डलं [ख्, अ; आप, क्; अपा] घण्टाङ्कितम् [क्, ढ्, ग्: घटा] तदुपरि लंकारजं प्द्f १४२, प्. २५६) श्यामवर्णं चतुरस्रं पृथ्वीमण्डलं विश्ववज्राङ्कितम् [क्: ध्वजा] तत्रोपरि सुंकारपरिणतं महासुमेरुपर्वतराजंन् चतूरत्नमयं अष्टशृङ्गोपशोभितम् तस्योपरि झटिति रक्तकमलं विश्वदलं यावदिच्छाविस्तरं [दिच्छाविस्त्रार्द्धं] तत्किञ्जल्के [क्: ल्केन] रविशशिसंपुटयोर्मध्ये [ख्, अ: विश्व] हुंकारं हुंकारेणात्मानं विभावयेत् कायवाक्चित्तात्मकं कृष्णहुंकारम् । पुनः कृष्णहुंकारपरिणतं विश्ववज्रं विश्ववज्रपरिणामजं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारमष्टस्तम्भोपशोभितम् । हारार्द्धहारसंयुक्तं वज्रसूत्रैरलङ्कृतम् ।। तस्मिन् मण्डलचक्रान्तर्गतं रविशशिसंपुटयोर्मध्ये धर्मोदये [आल्ल् ड्, ध्, ध् रेअद् धर्मोदयायां] गगनकुहरान्तर्गतं कृष्णहुंकारं ध्यायात् । तत आंकारेण [क्, ग्: आका] सूर्यमण्डलं भावयेत् तदुपरि पीतहुंकारपरिणतं महावज्रधरं सितवर्णं ध्यायाद् एकवक्त्रं द्विभुजं त्रिनेत्रं वज्रघण्टाधरंन् [क्, ढ्, ग्: वज्रवज्र] ध्यानस्थमात्मानं तस्य हृदये कृष्णहुंकारं नानारश्मीन् निश्चार्य दशदिगनन्तपर्यन्तावस्थितान् [ढ्: दशदिशा] तथागतान् बुद्धबोधिसत्त्वविद्यादेवत्यः [बुद्ध द्रोप्पेद् इन् ढ्] क्रोधादीन् सञ्चोद्य पुनरागत्य तस्मिन्नेव सूर्ये प्रविशन्तं चिन्तयेत् । तमेव महावज्रधरं तानेव तथागतादीन् एकलोलीभूतं सूर्ये प्रविशन्तं पश्येत् । ज्वलद्भासुराकाराश्च योजनसहस्रव्यापिनं [क्, ग्: धायिनं] तदुपरि कृष्णहुंकारं नानारश्मिसंयुतं ततो हुंकाराद् रश्मिं निश्चरन्तं पश्येत् । पुनस्तत्रैव प्रवेश्य प्द्f १४२, प्. २५७) तदेवाक्षरं विकरालकृष्णं महावज्रं श्वेतकपालस्थं [ख्, अ: द्रोप्स् श्वेत] नानारश्मिविस्फुरन्तं ध्यायात् । बुद्धबोधिसत्त्वक्रोधविद्यादेवत्योगगनतलतिलकबिम्बमिव सूर्यावस्थिताश्चिन्तयेत् । तैर्बुद्धादिभिः सत्त्वान् परिपाच्य पुनरागत्य वज्रबिम्बं प्रविशन्तं पश्येत् । तदेव वज्रबिम्बं द्वादशमुखां महाकृष्णवर्णां चतुर्विंशतिभुजां चतुर्मारसमाक्रान्तां श्वेतकपालोपरि प्रत्यालीढपदां महाप्रलयाग्निसमप्रभां [क्, ग्: बलया] विवृतास्यां हाहाकारां ललज्जिह्वां सरोषां विकृतकोटिभीमभृकुटीतटोद्भूनेत्रचलद्वर्त्तुलां [क्: तटोद्भूत] भयस्यापि भयङ्करीं कपालमाला शिरसि भूषितां व्याडैरलङ्कृतां षण्मुद्रोपेतां [क्, ग्: षण्मुखो] प्रथममुखं महाकृष्णं तथा दक्षिणमुखपञ्चकं सितपीतहरितरक्तधूम्रवर्णं च वाममुखपञ्चकं रक्तसितपीतहरितसितरक्तं च ऊर्ध्वमुखं [क्: अर्द्ध] धूम्रं [क्: महाधूम्रं] विकृतं क्रुद्धं सर्वमुखानि दंष्ट्राकरालवदनानि त्रिनेत्राणि ज्वलितोर्द्ध्वपिङ्गलकेशानि सरोषां खर्वलम्बोदरीं पीनोन्नतपयोधरां व्याघ्रचर्मनिवसनां दक्षिणद्वादशभुजेषु खड्ग-वज्र-चक्र-रत्नच्छटा [क्: च्छत्रा]-अङ्कुश-शर-शक्ति-मुद्गर-मुसल-कर्त्रि##- सुप्रहृष्टां शवारूढां नागाष्टकविभूषिताम् । नवयौवनसम्पन्नां हाहाट्टहासभासुराम् । पिङ्गोग्रैकजटां ध्यायात् मौलावक्षोभ्यभूषिताम् ।। प्द्f १४३, प्. २५८) ओं आः हुं कायवाक्चित्ताधिष्ठानं कुर्यात् । ओं ह्रींः [ग्: ह्रां] त्रीं [क्: डीं] हुं वायुवरुणमाहेन्द्राग्निमण्डलेषु बीजं [ढ्: ओमित्स्; क्: हस् ज ओन्ल्य] यथोपदेशतः एवम्भूतं भगवत्यात्मको मन्त्री पुनर्गगनकुहरे [क्: र्वनग] ज्ञानचक्रमाकृष्याग्रतः स्फुटीकृत्यावलीय स्वसमयचक्रे [क्, ख्, अ: चक्रेषु] प्रवेशयेत् । प्रवेश्य एकीकृत्य देवताहङ्कारमुद्वहमानः [क्: कृत्याह] स्वकायविनिर्गतरश्मिसमूहं तथागतबोधिसत्त्वविद्यादेवतीक्रोधादिभिः पञ्चामृतपरिपूर्णकलशजलैरभिषिच्यमानं [क्, ढ्, ग्: कलसैर] विविधपूजाविशेषैः सम्पूजयेत् आत्मानं भावयेत् । उष्णीषे हुं [क्: हं] ललाटे ओं कण्ठे आः हृदि ह्रींः नाभौ त्रीं नाभितले हुं गुह्ये त्रां पादयोः अं अः फट् स्वाहा इत्यङ्गन्यासः । एवं समयी भूत्वाऽनेन [क्, ग्: समयभूतो] विधिना यान्येव [क्, ग्: विधिनान्ये च] मन्त्राक्षराण्युच्चार्यन्ते तानि देवतीमुखान्निर्गतानि सरश्मिकानि स्वमुखं प्रवेश्य कुलिशमार्गेण निश्चार्य देवीपद्मप्रविष्टानि पुनर्द्देवीमुखात् [क्, ढ्, ग्: र्द्देवती] स्वमुखमनेन क्रमेणाविच्छिन्नं मन्त्रमावर्तयेत् । एवमाखेदपर्यन्तं परिजप्य ततः स्वहृदये रश्मिपुञ्जाकारं क्रमेण दीपशिखेव यावदनुपलब्धिकं कुर्यात् । यथोक्तां उत्पलमुद्रां बद्ध्वा शिरसि [क्, ग्: स्वशिर] ललाटकण्ठनाभिनाभितलगुह्यपादद्वयेषु विन्यस्य मन्त्रं जपेदनिमित्तयोगेन । तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रींः त्रीं हुं फट् मूलमन्त्रः ओं ह्रींः त्रीं हुं हुं फट् स्वाहा हृदयमन्त्रः ओं ह्रींः त्रीं हुं उपहृदयमन्त्रः । प्द्f १४३, प्. २५९) एवं विचिन्त्य दृढीकृत्यात्मानं भावयेत् । अथवा पटगतां भगवतीं भावयेत् । पूर्वसेवालक्षं जपेत् । दशांशेन [क्, ग्: दशात्मेन] होमं कुर्यात् । श्रीफलपुष्पं [ढ्: फलं] पत्रं वा श्वेतार्कपुष्पं श्वेतकरवीरपुष्पं वा गव्यघृतेन होमं कुर्यात् । यथाविधिना पटं लिखापयित्वा पूजाध्यानजापं कुर्यात् । पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिध्यति । सर्वभावनिःस्वभावं कृत्वा झटिति हृदि कमलं कमलोपरि रविशशिमध्ये रक्तहुंकारं सूक्ष्मरूपं वालाग्रसहस्रभागं बिन्दुरूपं हुंकारान्वितं वज्रनलनासायां [क्: नाशां] ध्यायात् । हुंकारोद्भवां वज्रयोगिनीं रक्तवर्णां द्विभुजैकमुखां त्रिनेत्रां नग्नां मुक्तकेशां [क्, ढ्, ग्: मुकुट] ललितक्रोधां [क्: स्फोटां] षण्मुद्रोपेतां धर्मोदयान्तर्गतां शवाक्रान्तां [क्, ग्: सर्वाक्रा] अध-ऊर्ध्वपादस्थितां [क्, ग्: अर्द्ध] कर्त्रिकपालधरां सरोषां भावयेदहर्न्निशम् । ।। विद्युज्ज्वालाकरालीनामैकजटासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १४५, प्. २६०) १२४. नम एकजटायै तारा मारभयङ्करी [क्, ग्: ङ्करै] सुरवरैः सम्पूजिता सर्वदा लोकानां हितकारिणी जयति सा मातेव या रक्षति । कारुण्येन समायुता बहुविधान् संसारभीरून् जनान् त्रात्री भक्तिमतां विभाति जगतां नित्यं भयध्वंसिनी ।। एकजटोद्भवं सद्यः साधनं च भविष्यति । ज्ञानेन [क्: क्षाले] चाधुना तेन सर्वकर्म प्रसिध्यति ।। आमित्यक्षरमुच्चार्य शून्यता क्रियते सदा । तदेवाक्षरमुच्चार्य विश्वपद्मस्य भावना ।। विश्वपद्मस्य मध्ये तु टामित्यक्षरभावना [क्, ग्: तामि] । कपालं भाव्यते शुक्लं हुंकारं तस्य मध्यतः [क्, ग्: मध्ये तु] ।। नीलं चैतदुक्तं च [क्, ढ्: ब्रह्मण, ख्, अ: द्युक्षञ्च] नीलरश्मिसमन्वितम् । तत्परिणामयोगेन आत्मचित्तमयेन तु ।। भाव्यते तत्क्षणाद् देवी नीलाञ्जनसमप्रभा । चतुर्भुजा त्रिनेत्रा च रक्तभीमसुलोचना ।। व्याघ्रचर्मपरिधाना कपालाभरणोज्ज्वला । मौक्तिकेनैव हारेण शोभनेन विराजिता ।। द्विरष्टवर्षाकारा च पीनोन्नतपयोधरा । सुपिङ्गैकजटा देवी लम्बोदरसुशोभना ।। प्द्f १४५, प्. २६१) ईषद्दंष्ट्राकरालास्या ललज्जिह्वा भयङ्करी । नीलसर्पैः सुघोरैश्च मण्डिता तीव्ररश्मिभिः ।। केयूरनूपुराद्यैश्च [क्: केयूराद्यै] किङ्किणीभिः प्रमण्डिता । वामहस्ते कपालं च दक्षिणे कर्त्रिशोभना ।। उत्पलं चापरे हस्ते कलिकानालसंयुतम् [क्, ग्: कानन] । पुनर्दक्षिणहस्ते च खड्गं विभाव्य यत्नतः ।। खड्गपरिणामयोगेनाक्षमाला च दृश्यते । आलीढस्थानरक्षा[क्: नररक्ता च, ढ्, ख्, अ: स्थानरक्ताञ्च] च कपालमध्यदेशतः ।। प्रलयानलपुञ्जाभा रश्मिज्वालासमन्विता । ध्यानं यः कुरुते नित्यं देव्या भक्तिसमन्वितः ।। जापं च कुरुते यो हि सार्धाक्षरचतुष्टयम् [क्, ग्: सार्वक्षर, ख्, अ: सार्द्धाक्षर] । तस्य वश्यं [ख्, अ: वशं] जगत् सर्वं यथा बुद्धेन देशितम् ।। पुनः कपालमध्ये च साध्यं प्रयात्य यत्नतः । शिरः पादौ च सम्पीड्य पद्भ्यां स्थानेन [क्: पट्टस्था] तेन च ।। निग्रहं क्रियते नूनं यदि ध्यानमयं मनः । मन्त्रश्च कथ्यते सम्यक् यथा देवीप्रबोधकः ।। हान्तं हुताशनस्थं च चतुर्थस्वरभेदितम् । बिन्दुमस्तकसंभिन्नं खण्डेन्दुसहितं पुनः ।। एतद् बीजं [क्, ग्: एकबीजं] महद्बीजं द्वितीयं शृणु साम्प्रतम् । तान्तं [क्: शान्तं] वह्निसमायुक्तं पुनस्तेनैव भेदितम् ।। प्द्f १४६, प्. २६२) नादबिन्दुसमायुक्तं द्वितीयं भवति स्थिरम् [क्, ग्: विस्तरं] । तृतीयं तु पुनर्बीजं कथयामि प्रयत्नतः ।। हान्तं षष्ठस्वराक्रान्तं [क्, ढ्, ग्: शान्तश्रष्ठ] नादबिन्दुसमन्वितम् । एतद् बीजवरं श्रेष्ठं त्रैलोक्यदहनात्मकम् ।। कथयामि चतुर्थं च यथा बुद्धेन भाषितम् । फान्तं [क् या कं] शुद्धं सुतेजाढ्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ।। शृणु अर्द्धाक्षरं सम्यक् मन्त्रनिष्पत्तिकारणम् । टान्तमविहीनं [क्: नान्तमविहितानन्तु] तु उच्चारेण तु रक्षणम् [ढ्, ग्, ख्, अ: चारणस्य तु लक्षणं] ।। देव्या एकजटायास्तु मन्त्रराजो महाबलः । अस्य श्रवणमात्रेण निर्विघ्नो जायते नरः ।। सौभाग्यं जायते नित्यं विलयं यान्ति शत्रवः । धर्मस्कन्धो भवेन्नित्यं बुद्धतुल्यो न संशयः ।। ।। इदमेकजटायास्तु साधनं सुष्ठु [क्, ग्: सन्न्यं, ख्, अ: सिद्धं] समापतम् ।। प्द्f १४६, प्. २६३) १२५. नम एकजटायै । प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽनुकूले [क्: अद्द्स् ध्यात्वा] ध्यानालये सुखासनोपविष्टो गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् बाह्याध्यात्मपूजाभिः [ख्: बाह्यपूजा] सम्पूज्य त्रिशरणगमनं पापदेशनादिकं विधाय दृढं बोधिचित्तमुत्पाद्य आमित्यक्षरमुच्चार्य सर्वधर्मशून्यतामामुखीकृत्य पुनः आंकाराक्षरमुच्चार्य तत्परिणतं विश्वपद्मं विभावयेत् । तन्मध्ये टांकारजं [ढ्: दां] पद्मभाजनं चन्द्रकान्तसमप्रभं तन्मध्ये स्फुरन्मयूखावभासितानन्तलोकधातुं [क्: फलं समुखाव] इन्द्रनीलप्रभं हुंकारं विचिन्त्य तत्परिणतां इन्द्रनीलमहारत्नद्युतिव्याप्तजगत्त्रयां चतुर्भुजां महाभीमां [क्, ग्: भीमां त्रिलो, ढ्: भीमत्रिलो] रक्तभीमत्रिलोचनां [रक्तभीम fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] व्याघ्रचर्माम्बरधरां पद्मभाण्डैरलङ्कृतां नैरंशुकेन हारेण मण्डितां चण्डरूपिणीं [क्, ग्: चन्द्र] द्विरष्टवत्सराकारां पीनोन्नतपयोधरां आपिङ्गैकजटां क्रूरनागाभरणविभूषिताम् [क्, ग्: जटाकुल] - ईषदंष्ट्राकरालास्यां ललज्जिह्वां भयङ्करीम् । लम्बोदरीं महामैत्रीकरुणाविष्टमानसाम् ।। हारनूपुरकेयूरकिङ्किणीमेखलादिभिः । मण्डितां च हुंकारजितमारमहाचमूम् ।। वामपाणिधृताम्भोजभाजनं दक्षिणे करे । प्रोल्लसन्मारसन्त्रासिवज्रवत्कर्त्रिधारिणीम् [क्, ग्: तन्त्रा] ।। उत्पलं च पुनर्वामे सनालकलिकाकृतम् । दक्षिणे तु करे खड्गं दृष्ट्वा तत्परिणामतः ।। प्द्f १४९, प्. २६४) स्फुरत्तारावलीकान्तां [क्: त्ताराचक्रान्तो] भावयेदक्षमालिकाम् । रक्तपूर्णकपालस्य मध्ये आलीढसंस्थिताम् ।। प्रलयानलवद्रश्मिज्वालान्तर्वर्तिविग्रहाम् । ध्यायादेकजटां देवीं स्फुरन् [क्, ग्: स्तवं] मन्त्रं जपेत् ततः ।। मन्त्रस्त्वचिन्त्यसामर्थ्यः [क्: चिन्तमावेष्य] सार्द्धाक्षरचतुष्टयः [क्, ग्, ख्, अ: सार्द्धाक्ष] । जगत्क्षोभवशावेशः [क्: जगञ्जौ भवमावेशः] त्रासकृद् [क्, ढ्, ग्: कृत्यूर्द्ध्व] बुद्धभाषितः ।। आलीढपद्भ्यामाक्रम्य साध्यं मूर्ध्नि पदद्वये । पद्मभाण्डे विभाव्यैवं [ख्, अ: विभाव्येयं] योगी मन्त्रं स्फुरन् [क्: स्थूलं] जपेत् ।। मन्त्रस्तु कथ्यते सिद्धः [क्, ग्: सिद्धिः] सम्यग् देवीप्रबोधकः । आद्यमग्निरथारूढं [क्: मग्निमथा] हान्तमीस्वरभेदितम् [ख्, अ: वेदितं] ।। उद्धरेदर्द्धचन्द्रार्द्धबिन्दुभूषितमस्तकम् । द्वितीयं तु तथा किन्तु तान्तरूपेण [क्, ढ्, ग्: शान्त] भेदयेत् ।। हान्तमेव तृतीयं च [क्: तृतीयपञ्च] षष्ठस्वरसमन्वितम् [क्, ग्: सन्धितं] । पूर्ववछीर्षशोभं च चतुर्थं स्यात् फडन्तकम् [क्, ग्: फुदन्तकं] । जपेन्मन्त्रमिमं [ख्, अ: मविच्छिन्नं] मन्त्री ह्रींः त्रीं [क्: क्रीं] हुं फडितीदृशम् [ढ्: दृढं] ।। ।। आर्यैकजटासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १४९, प्. २६५) १२६. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मोपरि टांकारपरिणतकपालमध्ये [क्: ताकार] हुंकारं [क्: नीलहुं] स्फुरणसंहरणपूर्वकं तत्परिणामेन भगवतीमेकजटां सर्वाङ्गकृष्णां चतुर्भुजैकमुखीमारक्तत्रिनयनांन् व्याघ्रचर्मवसनां कपालमालाशिरःपिङ्गोर्द्ध्वकेशां दंष्ट्राकरालललज्जिह्वां लम्बोदरीं नीलभुजगविचित्राभरणां द्विरष्टवर्षां पीनोन्नतपयोधरां हारकेयूरकिङ्किणीस्रग्दामान्वितसितसकलावयवां दक्षिणभुजाभ्यां खड्गकर्त्रिधारिणीं वामभुजाभ्यां उत्पलकपालधारिणीमात्मानं झटिति निष्पाद्य मन्त्रं जपेत् ओं ह्रींः त्रीं हुं फट् । ।। इत्येकजटासाधनम् ।। १२७. ओं आः हुं ओं [क्: ओमित्स्] वज्रयोगिनि प्रतीच्छेमं बलिं ह्रीं हुं हहहह [क्, ग्: हेः, ढ्: हैः] हं हः फट् मम शान्तिं कुरु स्वाहा ओं आः अरल्लि [ढ्: अरले, क्, ग्: अरण्डि] होः [क्: होमि] इत्यादीनुच्चारयेत् [क्, ढ्, ग्; दिमुच्चा] । अथातः संप्रवक्ष्यामि द्विभुजैकजटासाधनम् । पिङ्गोग्रैकजटां देवीं कर्त्रिकरोटधारिकाम् ।। प्द्f १५०, प्. २६६) तथा चतुर्भुजां देवीं कल्पोक्तां च ब्रवीम्यहम् । शरशङ्खधरां [ख्, अ: खड्ग] सव्ये वामे चापकरोटकाम् ।। तथा चाष्टभुजायास्तु वक्ष्यामि क्रमसंगतम् । सव्ये [क्, ख्, अ: सव्ये, ढ्: मध्ये] खड्गशरं [क्: धरं] वज्रं कर्त्रिकां च तथैव च ।। चापोत्पलपरशुं [क्, ग्: चापशूल] च वामे करोटधारिकाम् । कृष्णवर्णा मताः सर्वा व्याघ्रचर्मावृताः कटौ [कटिं इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्] ।। एकवक्त्राः त्रिनेत्राश्च पिङ्गोर्द्ध्वकेशमूर्द्धजाः ।। खर्वा लम्बोदरा रौद्राः प्रत्यालीढपदस्थिताः ।। सरोषकरालवक्त्रा [क्: सरोषाकार] मुण्डमालाप्रलम्बिताः [क्, ग्: बलान्विताः, ढ्: बलम्बिताः] ।। कुणपस्था महाभीमा [क्: मदा] मौलावक्षोभ्यभूषिताः । नवयौवनसम्पन्ना घोराट्टहासभास्वराः ।। टांकारबीजसम्भूताः सद्यः प्रत्ययकारिका । विश्वपद्मोपरि सूर्ये चिन्तनीयाः प्रयत्नतः ।। ह्रींः त्रीं [क्, ढ्, ग्: त्रां] हुं फट् । निरंशुमालिकां [ख्, अ: ओमित्स् निरंशु जापतः] ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः । पूर्वोक्तं यथाक्रमेण संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् ।। भावनाबलनिष्पत्तौ भवेद् योगी महाकविः । लभते मञ्जुवाणीं तु लक्षमन्त्रस्य जापतः ।। प्द्f १५०, प्. २६७) तारायाः साधनं कृत्वा पुण्यमासादितं मया । तेनैव [क्, ढ्, ग्: तेन प्राणिजनाः] प्राणिनः सर्वे भवन्तु तारिणीसमाः ।। ।। एकजटासाधनं समाप्तम् ।। ।। आर्यनागार्जुनपादैः [ठिस् पर्त् ओfथे चोलोफोन् इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् क्, ग्, ख्, अ] भोटेषु उद्धृतमिति ।। १२८. नमः [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, सेए fओल्. ८२ ff.] शुक्लैकजटायै । पद्मावस्थितपद्मभाजनवरे हुंकारजाता सिता साध्यालीढपदस्थिता गुरुकुचा संरक्तचक्षुर्द्वया । सत्पिङ्गैकजटा निरंशुसहिता सव्येऽक्षमालाधरा वामे नीलपयोजकोरकधरा देवी सदा पातु वः ।। भीमाष्टनागसहिता करुणावशेन पूर्णातिलोलरसना भयकारिहासा । चित्तेशशोभितशिरा मृगशत्रुचर्मवस्त्रा भवस्य [ड्, ध्: वभस्य] च निहन्तु तमांसि तारा ।। श्रीमदद्वयवज्रस्य गुरोर्नत्वा पदाम्बुजम् । श्रीमल्ललितगुप्तेन [ड्, ध्: गुह्येन] तारासाधनमुच्यते ।। प्द्f १५१, प्. २६८) प्रथमं तावन्मन्त्री कृतमुखशौचादिकः सुविष्टरोपविष्टः सुरभिकुसुमनिकरावकीर्णे प्रदेशे विभवानुरूपतः पूजां विधाय स्वहृदये शुक्लवर्णं हुंकारं पश्येत् । हुंकारादात्मनो रोमविवरेण मुखादिद्वारेण पञ्चाकारान् रश्मीन् निश्चरतश्चिन्तयेत् । तैश्च रश्मिभिरनन्तापर्यन्तगङ्गानदीवालुकासमालोकधातवोऽवभासिताः । ततोऽकनिष्ठभुवनस्थिता भगवती वक्ष्यमाणवर्णादिसहिता कोऽपि सत्त्वो मामध्येषयति तमधिष्ठामि इत्युक्त्वा झटिति पुरतोऽवस्थिता चिन्तयितव्या पश्चात् । तत एवं हुंकारान्नानापुष्पधूपगन्धमाल्यादीनि निश्चार्य ततो मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षापापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनात्रिशरण##- नामचिह्नितमन्त्रेण धूपादीन्यपि दद्यात् । तत आमित्यक्षरमुच्चरयेत् । आद्यनुत्पन्नाः सर्वधर्मा इत्युक्त्वा सर्वस्वभावशून्यं भावयेत् । मन्त्रमुच्चारयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततः प्रणिधिसामर्थ्यात् अंकारपरिणतं शुक्लवर्णंन् पद्मं तन्मध्ये टांकारेण करोटकं चन्द्रकान्तिमणिप्रभं रुधिरपरिपूर्णं तत्र मध्ये हुंकारं पञ्चरश्मिकं पञ्चात्मकं सुन्दरं शुक्लं तत्परिणतां नीलोत्पलकलिकां हुंकाराधिष्ठितां पश्येत् । सर्वमेकत्र परिणम्यात्मानं भगवतीरूपं विभावयेत् शुक्लां द्विभुजामेकाननां दक्षिणे निरंशुकाक्षमालाधरां वामे नीलोत्पलकलिकां बिभ्रतीं अतिपिङ्गैकजटां व्याप्तब्रह्माण्डखण्डां क्रूरनागाभरणभूषिताम् शिरोवेष्टनं प्द्f १५१, प्. २६९) कर्कोटको नीलः कण्ठावाभरणं तक्षको रक्तः नन्दोपनन्दौ कर्णकुण्डलौ पीतौ ब्रह्मसूत्रं अनन्तो सितः कटुसूत्रं वासुकी शुक्लः दक्षिणभुजे वलयं कुलिकः पारावतवर्णः इतरभुजे वलयं शङ्खपालो धवलः नूपुरौ पद्ममहापद्मौ रक्तौ हारनूपुरकेयूरकिङ्किणीमेखलादिमण्डितां शवोपरि प्रत्यालीढपदस्थितां अत्यन्तभीमरूपां ईषद्दंष्ट्राललज्जिह्वां श्रीमदक्षोभ्यालङ्कृतमुकुटां महामैत्रीकरुणाविष्टमानसाम् । ततः स्वहृदये शुक्लहुंकारं तद्रश्म्याकृष्टज्ञानमण्डलं पश्येत् । पश्चात् जः हुं वं होः इत्यनेन क्रमेणाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा तोषयेत् । ततो नीरक्षीरवत् ज्ञानसत्त्वसमरसं भावयेत् । ततो भट्टारिकाहृदये कमलोपरि चन्द्रे ह्रींकारं शुद्धस्फटिकसंकाशं रश्मिकोटिशतसहस्रं रश्मीन् निश्चरन्तं पश्येत् । भावनातः खिन्नो मन्त्रं जपेत् । पुनर्मन्त्रमहासामर्थ्यमण्डलं न द्रुतं न विलम्बितं नास्पष्टं न मात्राहीनं मनसाभिलिख्यम् । तत्रायं मन्त्रोद्धारः - सप्तमस्य चतुर्थं वह्निसंयुक्तं ईकारभेदितं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं इत्थं जपेत् । नाभिमध्ये अष्टदलकमलं तदुपरि चन्द्रे देदीप्यमानं ह्रींकारं जिह्वोपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि ह्रींकारं पश्येत् । अक्षसूत्रगुलिकं च ह्रींकारेण ग्रन्थिकाः ताश्चाविच्छिन्नं मुखान्निःसृत्य नाभिमार्गेण प्रविशन्ति च स्वमुखान्निर्गच्छन्ति चिन्तयेत् । एकाक्षरोऽयं मन्त्रराजश्चिन्तामणिकल्पः पापव्याधिनाशनो विशेषेण जगदक्षोभ्यबुद्धभाषितं मन्त्रमावर्त्तयेत् । दृढमतिः एवं मन्त्रं जपेत् । लक्षजापेन महाकविर्भवति श्रुतिधरो वाग्मी च वज्रवाणीं च लभते । महाधनो दीर्घायुः सर्वशास्त्रविशारदो प्द्f १५२, प्. २७०) गरुडेश्वर इव त्रिभुवनंन् निर्विषं करोति । शीघ्रं च बोधिमभिसम्भोत्स्यते नास्ति अत्र सन्देहः । ओं आः ह्रीं हुं हं हः अयं मन्त्रराजो बुद्धत्वं ददाति किं पुनरन्याः सिद्धयः । ओं आः ह्रीं हुं घातय घातय सर्वदुष्टान् हुं फट् स्वाहा इमं बलिं दद्यात् सर्वमारविनाशनम् । ।। शुक्लैकजटासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं ललितगुप्तपादानाम् ।। १२९. नमश्चुन्दायै [ठिस् नमस्कार इस् अब्सेन्त् इन् ढ्. क्: ओमित्स् नमः पूरितं । चुन्दा इस् उनिfओर्म्ल्य स्पेल्त् अस् चुण्डा इन् ख्, अ.] । नत्वा सम्यग् [ढ्: सर्वान् नि, क्, ब्: सर्वान् जिनानां] जिनांस्तांश्च चुन्दादेवीं [ढ्, ग्: चुन्दां] महर्द्धिकाम् । तस्या आराधनं वक्ष्ये संक्षेपात् क्षिप्रसाधनम् ।। प्रथमं तावन्मन्त्री स्वहृदीन्दुमध्ये [ख्, अ: मध्यबीजं] बीजं तृतीयवर्गाद्य प्रथमपञ्चमेन पूरितं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं शरच्चन्द्रांशुमालिनं सर्वबुद्धैरधिष्ठितं [क्: तिष्ठितं] दिव्यं ततो रश्मिभिर्निष्पन्नां भगवतीं गुरुसंबुद्धादींश्च दृष्ट्वाऽभिवन्द्यानेन मन्त्रेण पूजयेत् । ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं । ततो - प्द्f १५२, प्. २७१) रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे [क्, ग्: मोद्य] जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। इत्यादि पठेत् । ततः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: तत्प्रणिधि] णिधिपूर्वकंप्र सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेदनेन मन्त्रेण ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततो [क्, ब्: अद्द्स् विचिन्त्य] - बीजम् मायोपमाकारं [क्, ढ्, ग्: अद्द्स् विचिन्त्य] त्रैधातुकमशेषतः । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नश्रीचुन्दादेवीरूपेणात्मानं [क्, ढ्, ग्: न्ना ; चुन्दा इस् दिffएरेन्त्ल्य स्पेल्त् अस् चुन्द्रा, चून्द्रा, चुण्डा इन् दिffएरेन्त् ड्, ध्, ध् ; रूपेण fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भावयेत् शरच्चन्द्राभां चतुर्भुजां दक्षिणेन वरदां वामे पुस्तकाङ्कितपद्मधरां करद्वये पात्रधरां सर्वालङ्कारभूषितां पद्मचन्द्रासनस्थां भावयेत् पश्चात् मुद्रां बन्धयेत् । हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु रक्षां कृत्वा जपं कुर्यात् । तत्रेयं मुद्रा हस्तद्वयेन अञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयं मध्यमामध्ये [क्, ब्: मध्यकु] कुण्डलाकारेण लग्नं [क्, ग्: पद्मं] अङ्गुष्ठौ पार्श्वतः । इयं चुन्दाया मुद्रा मन्त्रश्चायम् - ओं चले चुले [चुले ओमित्तेद् इन् क्, ब्: ओन्ल्य] चुन्दे स्वाहा । ।। सुन्दासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १५३, प्. २७२) १३०. प्रथमं हृदि चन्द्रे शुक्लचुंकारबीजं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिर्बुद्धादीनभिपूज्य प्रणम्य संस्तुत्य च पापदेशनादिसप्तविधानुत्तरपूजानन्तरं त्रिशरणगाथां पठित्वा क्षमयित्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् विभाव्य शून्यतां ध्यायात् । ततो विश्वदलपद्मचन्द्रे पुनः निजबीजं ध्यात्वा तत्परिणामेनार्यचुन्दां शरच्चन्द्राभामेकमुखां [क्: भासामेक] चतुर्भुजां वरददक्षिणभुजां पुस्तकाङ्कितपद्मवामभुजां [क्: कङ्कृत] पात्रधारिशेषभुजद्वयां नानाभरणविभूषितां वज्रसत्त्वमुकुटां अनेकसत्त्वार्थकारिस्फुरद्विग्रहां आत्मानं झटिति निष्पाद्य निजबीजं च हृदि विचिन्त्य मुद्रां त्रिषु स्थानेषु न्यसेत् । हस्तद्वयेनाञ्जलिं कृत्वा तर्जन्यार्मध्ये कुण्डलाकारेण लग्नमङ्गुष्ठद्वयं [ग्; वङ्गुष्ठ] पार्श्वतो विदध्यात् । मन्त्रः ओं चले चुले चुन्दे स्वाहा । ।। इति चुन्दासाधनम् ।। प्द्f १५३, प्. २७३) १३१. नमश्चुन्दायै । प्रथमं हृदीन्दुमध्यस्थचुंबीजविनिर्गतविचित्ररश्मिभिर्न्निष्पन्नान् [क्: चून्बीज, ख्: चुंविनि] गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पुरतः [क्, ग्: पुनः] पूजादिकं कुर्यात् ओं वज्रपुष्पे हुं इत्यादिमन्त्रैः । ततः त्रिशरणगाथामुच्चारयेत् । तदनन्तरं शून्यतां विभाव्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्युच्चारयेत् । ततश्चुंनिष्पन्नां [क्, ढ्, ग्: तत्र चुं] चुन्दां शरच्चन्द्रप्रभां चतुर्भुजां सर्वालङ्कारभूषितां दक्षिणे वरदां वामे पुस्तकपद्मधरां शेषभुजाभ्यां पात्रधरां पद्मचन्द्रे सत्त्वपर्यङ्कासीनां भावयेत् । पश्चान्मुद्रया हृदूर्नाकण्ठमूर्धसु [क्, ग्, ढ्: मूर्द्धं सुसं] संस्पृश्य रक्षां कृत्वा जपं कुर्यात् ओं चले चुले चुन्दे स्वाहा । तत्रेयं मुद्रा - हस्तद्वयेनाञ्जलिं कृत्वा तर्जन्योर्मध्ययोर्मध्ये कुण्डलाकारेण लग्नावङ्गुष्ठौ पार्श्वतः स्थितौ । ।। इति चुन्दासाधनम् ।। प्द्f १५४, प्. २७४) १३२. नमो मारीच्यै [मारीची इस् अल्सो स्पेल्त् अस् मारिचि, मारिची अन्द् मारीचि] । पूर्वोक्तविधिना [ख्, अ: धानेन] पंकारजविश्वपद्मोपरि चन्द्रे सितमांकारजां मारीचीं श्वेतां पञ्चमुखीं दशभुजां चतुश्चरणां झटित्यात्मानं चिन्तयेत् । तत्र प्रधानमुखं श्वेतं दक्षिणं कृष्णं वामं वाराहं रक्तं पश्चान्मुखं हरितं मस्तकोपरि मुखं पितं नानारत्नविरचितत्रिशिखालङ्कृतजटामुकुटीं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: रत्नचित्र] दक्षिणपञ्चभुजेषु सूर्यमण्डलवज्रशर-अङ्कुशसूचीहस्तां [क्, ख्: नीलवज्र] वामपञ्चभुजेषु चन्द्रमण्डलचापाशोकपल्लवसपाशतर्जनीसूत्रहस्तां विविधालङ्कारधरां कुमारीं नवयौवनां सितकञ्चुकोत्तरीयां चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढं विष्ण्विन्द्रशङ्करब्रह्माक्रान्तचतुश्वरणाम् । तद्रथमध्यावस्थितमकरसमाक्रान्ताऽन्यतमा [कमल इन् क्] भगवती कृष्णा शूकरमुखी वज्रतर्जनीधरदक्षिणवामकरा दक्षिणदिशि अपरा भगवती रक्ता शूकरमुखी चतुर्भुजा अङ्कुशसूचीधरदक्षिणहस्तद्वया सपाशतर्जनीसूत्रधरवामहस्तद्वया दिव्यालङ्कारधरा चेति वामदिश्यपरा भट्टारिका रक्ता शूकरमुखी आकर्णपूरितचापशरा [ख्: आपमुद्रा] वज्राशोकपल्लवधारिशेषदक्षिणवामभुजा [शेष fओउन्द् इन् ख्, अ ओन्ल्य] विचित्राभरणा चेति । रथवाहकशूकराणामध आदित्यादिनवग्रहा [आदिगव इन् क्] नानेत्युपद्रवरोगसङ्कुलाश्च [क्: नान्यं त्यूष, ढ्: नानामृत्यूप] मनुष्यरूपेणाधःपतिताश्चिन्तनीयाः । ततो हृच्चन्द्रस्थितमांबीजरश्मिभिस्तथागतानानीयाभिषेकं प्द्f १५४, प्. २७५) गृहीत्वा वैरोचनमुद्रिता भवति । ततो हृद्बीजादेवाक्षसूत्राकारेण मन्त्राक्षराणि निश्चार्य मुखान्नाभौ नाभेर्मुखे मुखात् पुनरपि [क्, ढ्, ग्: सुखादनेनापि] नाभावित्यादिकचक्रभ्रमणक्रमेण मन्त्रमावर्त्तयेत् [क्, ढ्, ग्: भ्रमणमन्त्र] । तत्रायं मन्त्र ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् [Oने फट् इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्, ग्] स्वाहा । स्वबीजाधिष्ठितं च सर्वभोजनादिकमनुष्ठेयम् । खेदे [क्: खेदेन] च शताक्षरमन्त्रमुच्चार्य यथासुखं विहरेदिति । ।। कल्पोक्तदशभुजसितमारीचीसाधनम् [कल्पोक्तसित इन् ख्] ।। १३३. नमो मारीच्यै । अथ शून्यताभावनानन्तरं चन्द्रे पीतमांभवाशोकस्तवकं तदुपरि मां तत्परिणता पीता द्विभुजैकमुखी वैरोचनसनाथरत्नमुकुटिनी कनकनिभशूकरपृष्ठविश्वपद्मचन्द्रे सलीलमूर्ध्वस्थिता अशोकवृक्षशाखावलग्नवामकरा वरददक्षिणकरा हारादिभूषिताङ्गी नवयौवनकाम्या चेति । इत्थमेनां ध्यात्वा हृदि मांबीजस्फारितरश्मिसनाथशूकरनिकरैर्दुष्टान् [क्: सिबीज ; क्: स्फुरित, ख्: स्फरित] सम्मर्द्य [क्, ग्: समर्च्य, ढ्: समर्प्य] सत्त्वार्थमनेकविधं च विधाय ओं मारीच्यै [क्: मारिचि] मां स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् [क्, ग्: जपयेत्] । ।। इति अशोककान्तामारीच्याः [ख्, अ: मारीचि] साधनम् ।। प्द्f १५५, प्. २७६) १३४. नमो मारीच्यै । निरुत्तरसुखासऽऽण्गप्रज्ञापारङ्गतान् [क्, ब्: निरन्तर] गुरून् । प्रणम्य कल्पमारीच्याः [क्, ढ्, ग्: कल्पं] साधनं लिख्यतेऽधुना ।। तत्रादौ तावद् योगी सकलजगदभ्युद्धरणाध्याशयः ओं फडिति [क्: फटिति] मन्त्रेण हृत्कण्ठोर्णामुर्द्ध्वसु क्रोधमुष्टिं दत्त्वा ओं मारीच्यै [ढ्: मारीचि] विघ्नानुत्सारय [ख्, अ: नुच्छारय] हुं फडित्यनेन च विघ्नान् विमर्द्य स्वहृदये आंकारपरिणतसूर्ये [क्: आका, ढ्: तांका] पीतमांकारं ध्यात्वा तद्विनिर्गतरश्मिनिवहैराकाशे समाकृष्य [क्: काराशेष] भगवतीमग्रतः [क्: मन्त्रतः] स्थापयेत् गौरीं [क्, ब्: सुवर्णगौरां] त्रिमुखां त्रिनेत्रामष्टभुजां रक्तदक्षिणमुखां नीलविकृतवामवाराहमुखां वज्राङ्कुशशरसूचीधारिदक्षिणचतुष्करां अशोकपल्लवचापसूत्रतर्जनीधरवामचतुष्करां वैरोचनमुकुटिनीं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्, ख्: मुकुटीं] नानाभरणवतीं चैत्यगर्भस्थितां रक्ताम्बरकञ्चुकोत्तरीयां सप्तशूकररथारूढां [ख्, अ: रथाभि] प्रत्यालीढपदां यंकारजवायुमण्डले हंकारजचन्द्रसूर्यग्राहिमहोग्रराहुसमधिष्ठितरथमध्ये देवीचतुष्टयपरिवृताम् तत्र [क्: नेत्रं] पूर्वदिशि वर्त्ताली [क्: वर्त्तारिं, क्, ब्: वेतालीं] रक्तां वराहमुखीं चतुर्भुजां सूच्यङ्न्कुशधारिदक्षिणहस्तां पाशाशोकधारिवामहस्तां रक्तकञ्चुकां चेति तथा दक्षिणे वदालीं पीतां अशोकपल्लवसूचीवामदक्षिणभुजां [पल्लव इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] प्द्f १५५, प्. २७७) वज्रपाशदक्षिणवामकरां कुमारीरूपिणीं नवयौवनालङ्कारवतीम् तथा पश्चिमे वरालीं शुक्लां वज्रसूचीवद्दक्षिणभुजां [क्, ढ्, ग्: दक्षिणवाम] पाशाशोकधरवामकरां प्रत्यालीढपदां [प्रत्यालीढपदां वामकरां ओमित्तेद् इन् क्] सुरूपिणीं चेति तथोत्तरदिग्भागे वराहमुखीं रक्तां त्रिनयनां चतुर्भुजां वज्रशरवद्दक्षिणकरां [ढ्, ग्, ख्: शरदक्षिण] चापाशोकधरवामकरां दिव्यरूपिणीम् ध्यात्वा पूजाप्रणामस्तुतिपापदेशनापुण्यानुमोदनापरिणामनायाचनात्रिशरण##- विहारी शूण्यं] भावयित्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति शून्यतासमाधिमालम्बयेत् । ततः सूर्यमण्डले ओंकारजं वैरोचनं सिंहासनस्थं शुक्लं जटामुकुटधरं बोध्यङ्गीमुद्राधरं [क्, ग्: बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री, ख्, अ: बोध्यं श्री ; क्: मुद्रं, ख्: मुद्रां] शान्तं सर्वालङ्कारभूषितं तस्य हृदि चन्द्रे पञ्चविंशत्यक्षरपरिवारमांकारबीजपरिनिष्पन्नाशोकपल्लवं तदुपरि चन्द्रे मांबीजं एतत्सर्वपरिणामेन यथोक्तवर्णभुजादिलक्षणं मारीचीरूपमात्मानं झटिति ध्यात्वा ओं मारीच्यै वर्त्तालि [क्, अ: वेत्तालि, ख्: वत्तालि] वदालि वरालि वराहमुखि आकर्षय जः स्वाहेत्यनेन वर्त्तालीं पूर्वस्यां दिशि न्यसेत् । तथा ओं मरीच्यै यर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मुखं बन्ध बन्ध हुं स्वाहेत्यनेन [क्, ढ्, ग्, ख्: स्वाहेति] दक्षिणस्यां वदालीम् । तथा ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि [क्: बला] वराहमुखि प्द्f १५६, प्. २७८) सर्वदुष्टप्रदुष्टानां [ढ्, ग्, क्, ब्: दुष्टानां । क्: ओमित्स् सर्वदुष्टा वराहमुखि] मुखं स्तम्भय वं स्वाहेति पश्चिमायां वरालीम् । तथा ओं [क्, ब्: ओमित्] मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वसत्त्वान् वशमानय होः स्वाहेत्यनेन चोत्तरस्यां वराहमुखीं चेति । ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् [क्, ब्: ओमित्] स्वाहेति भावनानन्तरं मन्त्रजापः । एवं सन्ध्यात्रयमधिष्ठाय देवतायोगेन विहर्तव्यमिति । ।। कल्पोक्तमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। १३५. नमो मारीच्यै । प्रथमं तावत् स्वहृदि चन्द्रे शुक्लमांकाररश्मिसमाकृष्टां भगवतीं नानोपहारेणाभिपूज्य [क्: नानोपहारैरभि] पापदेशनादिकं च कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्युच्चार्य पंकारजविश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डले पुनरपि सितमांकारपरिणतां मारीचीं कुन्देन्दुसन्निभां पञ्चमुखीं दशभुजां चतुश्चरणां झटित्यात्मानं चिन्तयेत् । तत्र प्रधानमुखं शरीरवर्णं दक्षिणमुखं कृष्णं वाममुखं वाराहं रक्तं पश्चान्मुखं हरितं [क्: हरितचण्डं] मस्तकोपरि मुखं पीतं नानारत्नविचित्रत्रिशिखजटामुकुटिनीं दक्षिणपञ्चभुजेषु सूर्यमण्डलनीलवज्रशराङ्कुशसूचिहस्तां [क्, ढ्: मण्डवज्र] वामपञ्चभुजेषु चन्द्रमण्डलचापाशोकपल्लवसपाशतर्जनीसूत्रहस्तां [क्, ग्: तर्जनीहस्तां] प्द्f १५६, प्. २७९) विविधरत्नविरचितकुण्डलकेयूरचूडाकिङ्किणीवस्त्रभूषितशरीरां [क्: केयूरकाञ्चित] नवयौवनां सितकञ्चुकोत्तरीयां चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढां विष्ण्विन्द्रशङ्करब्रह्माक्रान्तचतुश्चरणाम् । तस्याश्च रथमध्ये स्थितमकरसमाक्रान्ताऽन्यतमा [क्, ग्: स्थितकमले सर्वाक्रान्ता] भगवती सा च कृष्णा शूकरमुखी वज्रतर्जनीदक्षिणवामभुजा दक्षिणदिशि अपरा भगवती सा च रक्ता शूकरमुखी चतुर्भुजा अङ्कुशसूचिदक्षिणद्वयहस्ता सपाशतर्जनीसूत्रवामद्वयहस्ता दिव्यालङ्कारभूषिता चेति वामदिश्यपरा [क्: वामदिशे भट्टा] भट्टारिका सापि च रक्तवर्णा शूकरमुखी आकर्णपूरितचापशरवज्राशोकपल्लवदक्षिणवामभुजा विचित्रवस्त्राभरणा [क्: चित्राभ] चेति रथवाहकशूकराणामध आदित्यादिनवग्रहा नानामृत्यूपद्रवरोगसङ्कुलाश्च पतिता मनुष्यरूपेण सन्ति । एवंरूपां भगवतीं ध्यात्वा हृच्चन्द्रे मांकारविनिर्गतरश्मिभिस्तथागतानानीयाभिषेकं गृहीत्वा शिरसि वैरोचनेनाङ्कयेत् । ततो हृद्बीजादेवाक्षसूत्राकारेण मन्त्राक्षरान्निश्चार्य मुखान्नाभौ नाभेर्मुखे मुखात् [क्, ढ्: ओमित्] पुनरपि नाभावित्यादिकचक्रभ्रमणक्रमेण [क्: ओमित्स् क्रमेण] मन्त्रमावर्तयन् त्रिकोटितथतां मनसि कुर्यादिति । तत्रायं मन्त्रः - ओं मारीच्यै मां हुं फट् स्वाहा । स्वबीजाधिष्ठितं च सर्वं भोजनादिकमनुष्ठेयम् । खेदे च शताक्षरमन्त्रमुच्चार्य यथासुखं विहरेदिति । ।। कल्पोक्तविधिना सितमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १५७, प्. २८०) १३६. नमो मारीच्यै । ओं आः ह्रीं [ख्: ह्री, क्, ब्: ह्रीः] स्वाहा इति शिरोललाटकण्ठहृदयजानुद्वयेषु आत्मनो विभाव्य ओंकारात् सर्वं पूर्ववत् शुद्धिपाठपर्यन्तं [क्: पाठयन्तं] विधिं विधाय ओंकारेण निष्पन्नां च वज्रधात्वीश्वरीं मारीचीं द्वादशभुजां रक्तां षण्मुखीं लम्बोदरां ज्वलत्पिङ्गलोर्द्धकेशं [क्, ढ्, ग्: ज्वलितपिङ्ग्, ख्: जलित्पिङ्गो] कपालमालिनीं सर्पमण्डितमेखलां [क्, ब्: समय] व्याघ्रचर्माम्बरधरां [क्, ब्: न्वरां] चरणयुगनिपतितानेकविघ्नसन्ततिं चैत्यगर्भसूर्यमण्डले प्रत्यालीढस्थितां वैरोचनसनाथां नानावराहाकृष्यमाणरथां रक्तकृष्णहरितपीतसितप्रथमादिपञ्चमुखीं [क्, ब्: रक्तहरितकृष्णा] ऊर्ध्वकृष्णवराहैकमुखीं दक्षिणे खड्गमुषलशर##- करालवदनामतिभयानकाकारां [ख्: ककायां] चिन्तयेत् । रथमध्ये द्विभुजां तर्जनी-अशोकपल्लवहस्तां रथवाहिकां प्रत्यालीढासनां भीषणां चिन्तयेत् । स्फुरणादिकपूर्वकं स्तम्भयन् मोहयन् [क्: मोहयेन, ख्: ओमित्स्] घातयन् दुष्टसत्त्वान् ओं वज्रधात्वीश्वरि सर्वदुष्टसत्त्वान् हन [क्, ढ्, ग्: हर हर] हन दह दह पच पच ओं मारीच्यै हुं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: ओं हुं] फट् स्वाहेति मन्त्रं जपेत् । ।। वज्रधात्वीश्वरीमारीचीसाधनम् [ख्: रक्तमारीचिसाधनं, क्: मारीचाः साधनं, क्, ब्: माहोक्षैसाधनं] ।। प्द्f १५७, प्. २८१) १३७. प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टो वामक्र्धमुष्टिना [क्: क्रोड] हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु [क्, ब्: मूर्द्धञ्च] ओं फट् इति मन्त्रेण संस्पृश्य दक्षिणक्रोधमुष्टिमुन्नाम्य निर्विघ्नं चिन्तयेत् । ततो मुखशौचादिकं कृत्वा पुनरुपविश्य स्वहृदये रात्रिदिनभेदेन [क्, ख्: न्दिवस्य भेदेन, ढ्, ग्: न्दिवभेदेन] अकाराकारनिष्पन्नौ शशिसूर्यौ [क्: शरीरसूर्यं] दृष्ट्वा तदुपरि पीतं ओंकारं विभाव्य तद्रश्मिनिष्पन्नां भगवतीमग्रतो दृष्ट्वा यथालब्धपुष्पादिभिः सम्पूज्य तदग्रतः पापदेशनादिकं कृत्वा सकलं शून्यं विभावयेत् । तत ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य तदांकारपरिणतमष्टारचक्रं तन्मध्यस्थितमोंकारं परिणाम्यात्मानं [क्, ब्: णतमात्मा] वैरोचनरूपं पीतवर्णं जटामुकुटधरं रक्ताम्बरं [ढ्, ग्: म्बरधरं] शान्तं पद्मगर्भसिंहासने वज्रपर्यङ्कस्थं सर्वाभरणभूषितं बोध्यङ्गीबद्धमुद्रकं [क्: वाग्री, ढ्, ग्: बोध्यग्री] ध्यायात् । तस्य हृदये चन्द्रस्थमांकारपरिणतं अशोकपुष्पं तदुपरि मांकारं तद्रश्मीन् निश्चार्य सकलसत्त्वार्थं कृत्वा तत्रैवानीय [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: तेनैवा] प्रवेशयेत् । ततोऽग्रत आकारपरिणतं सूर्यमण्डले मांकारजां [क्, ब्: कारबीजं] भगवतीमष्टभुजां रश्मिमयीमुपदेशतो [क्: देशतीं, ढ्, ग्; देशतो] ध्यायात् । तदनन्तरं ओं मामिति मन्त्रमुच्चारयन्नात्मानं [क्, ढ्, ग्: मुच्चार्य आ, क्, ब्: मुचारयेत्] चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढां मारीचीं विभावयेत् । रथस्याधस्ताद् यंकारजवायुमण्डले हंकारनिर्मितो राहुः । तत्र भगवतीं प्द्f १५८, प्. २८२) रत्नमुकुटां अष्टभुजां त्रिनेत्रां त्रिमुखां सुपीतां मूलमुखं पीतं बन्धूकजवाकुसुमसदृशाधरं दक्षिणं रक्तं वर्तुलं वामं वाराहं सरोषं [क्: सर्वं] नीलं ललज्जिह्वं विकृतवदनं [क्: वृत] भीषणं भृकुटीकरालं वामे तर्जनिकापाशं धनुरशोकपल्लवं सूत्रं च [ख्: वामे] दक्षिणे सूच्यङ्कुशौ शरं वज्रं च नानावलयादिसर्वाभरणभूषितां विचित्ररक्तकञ्चुकोत्तरीयां प्रत्यालीढस्थां चतुर्देवतीपरिवृतां [क्, ढ्, ग्, ख्: द्दवी] चिन्तयेत् । पूर्वतो वर्तालीं [क्, ब्: वेतालीं] आलीढस्थितां चतुर्भुजां [ग्; प्रत्यालीढ, क्, ब्; लीढस्थं] वराहैकमुखीं रक्तां दक्षिणे सूच्यङ्कुशधरां [क्; सूर्पा] वामे पाशपल्लवौ [क्: यवौ] दक्षिणे वदालीं प्रत्यालीढस्थितां चतुर्भुजां वराहैकमुखीं पीतवर्णां दक्षिणे सपुष्पाशोकपल्लवससूत्रसूचीधरां [क्, ढ्, क्, ब्: सूत्र] वामे पाशवज्रधराम् पश्चिमे [क्: ओमित्स् पश्चिमे पल्लवधरां] वरालीं आलीढस्थां चतुर्भुजां पीतवर्णां [ढ्: ओमित्स्] वराहैकमुखीं दक्षिणे वज्रसूचीधरां वामे पाशाशोकपल्लवधराम् तथैवोत्तरे वराहमुखीं रक्तां उदितादित्यवर्णोज्ज्वलां प्रत्यालीढस्थितां चतुर्भुजां दक्षिणे शरवज्रधरां वामे चापाशोकपल्लवधराम् । सर्वा एताश्चैत्यकूटागारस्था नानालङ्काररत्नमुकुटरक्तकञ्चुकोत्तरीयास्त्रिनेत्रा [क्: नानारत्ना ; क्: त्तरीयास्त्रियाः] विचित्राभरणा ध्येयाः [क्: श्वेताः] ।ततो जः हुं वं होः ज्ञानसत्त्वप्रवेशे [क्, ब्: प्रवेशः] मुद्रां बन्धयेत् । प्द्f १५८, प्. २८३) उभौ हस्तौ समौ कृत्वा अञ्जल्याकारमिश्रितौ [क्, ग्; मण्डितौ] । कुर्याद् विकसितावग्रावुभावङ्गुष्ठनामितौ [क्: सितागौड] ।। मध्यमाङ्गुलिसमाश्लिष्टौ [क्: अधमा] कुण्डलाकारचिह्नितौ [क्: तमं, ख्; ङ्गमो] । पर्यङ्केणोपविष्टेन [क्; विष्टा च] नाभिदेशे तदा [ख्: तथा] न्यसेत् ।। ततो भावनापूर्वङ्गमं [क्; तमं, ख्: ङ्गमो] मन्त्रं जपेत् ओं [ठिस् मन्त्र इस् ओमित्तेद् इन् क्, ब्] मारीच्यै स्वाहा । न्यूनाधिकं विधिं [ढ्: कविधिं] शताक्षरमन्त्रेण पूरयेत् ओं वज्रसत्त्वेत्यादि । विसर्जनकाले तु ओं मारीच्यै [क्: चि] मुरिति स्वमुद्रां मुञ्चेदिति [ढ्: मुदिति] । ।। अष्टभुजपीतमारीचीसाधनम् [क्, ब्: संक्षिप्त] ।। १३८. ओडियानमारीचीसाधनं भवति । प्रथमं तावत् मन्त्री [क्, ढ्, ग्: मन्त्री] स्वहृदि आकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तस्योपरि प्रथमस्य त्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं तथैव सर्वं पापदेशनादिकं कृत्वा तेनैव निष्पन्नं मांकारं तत्सर्वपरिणतां मारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखां द्वादशभुजां प्रथममुखं रक्तं द्वितीयं कृष्णं तृतीयं श्यामं चतुर्थं पीतं पञ्चमं सितं प्द्f १५९, प्. २८४) शिरःस्थितं तदूर्ध्वं वाराहकृष्णं षष्ठमुखम् अशोकचैत्यालङ्कृतां पीतवैरोचननायां लम्बोदरीं कपालमालाविभूषितां ऊर्ध्वपिङ्गलकेशां व्याडैर्विभूषितां [क्: व्यादेवी] व्याघ्रचर्मनिवसनां प्रत्यालीढस्थितां शूकराक्रान्तविघ्नां [ख्, अ: ओमित्स् शूकरा करालवदनां] दक्षिणकरैर्खड्गं वज्रं [ख्: शङ्ख] मुषलं शरं एकसूचिकवज्रं [आल्ल् ड्, ध्, ध्: रेअद् एइथेर् शूक ओर् सूक wहिछ् ओउघ्त् तो स्तन्द् fओर् सूचिक] परशुं वामे तर्जनिकापाशं कपालं अशोकपल्लवं ब्रह्मशिरश्चापं [क्, ब्: शिरं] त्रिशूलं त्रिनेत्रां रक्तवर्तुलां दंष्ट्राकरालवदनां [क्: दग्धा] रथमध्ये स्थितां अपरां देवीं द्विभुजांन् तर्जनिकापाशपल्लवसहितां [आfतेर् थिस् ढ् रेअद्स् कपालं । अशोकपल्लवं । ब्रह्मशिरः । चापं त्रिशूलपल्लवसहितां] भावयेद् अहमेव भगवती [क्, ब्: तीति] । ततो मुद्रां बन्धयेत् । वज्राञ्जलिं समाधाय मध्यमेऽथ [क्, ढ्, ग्: मोऽथ, ख्, अ: माथे] निकुञ्चनात् । अङ्गुष्ठद्वयपर्यङ्ककुञ्चिताग्राग्रविग्रहाम् [क्: ताभ्र] ।। मन्त्रः - ओं मारीच्यै ओं मां हुं हुं फट् फट् स्वाहा । ।। द्वादशभुजरक्तवर्ण-ओडियानमारीचीसाधनं [क्, ब्: अन्द् ख्: रेअद्स् ओडियानमारीचीसाधनं ओन्ल्य] समाप्तम् ।। प्द्f १५९, प्. २८५) १३९. पूर्वोक्तविधानेन पापदेशनानन्तरं शून्यतां विभाव्य विश्वपद्मसूर्ये रक्तमांकारबीजपरिणतां [क्, ग्: मा] ओडियानमारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखीं [ख्: ण्मुखां] द्वादशभुजां प्रतिमुखं त्रिनेत्रां रक्तकृष्णशुक्लहरितपीतदक्षिणावर्तपञ्चमुखां ऊर्ध्वकृष्णशूकरमुखां प्रथमषड्दक्षिणभुजेषु यथाक्रमं खड्गचक्रमुषलशरपरशुएकसूचिकवज्राणि [ढ्: सचिक; ओथेर्स् रेअद् शूक] वामभुजेषु तर्जनीपाशखट्वाङ्गकपाल##- चैत्यगर्भस्थामष्टनागेन्द्रभूषणशरीरामूर्ध्वपिङ्गलकेशां [क्, ग्: गर्भा] दंष्ट्राकरालवदनां शुष्कपञ्चमुण्डमालामौलिकां [क्, ख्, ग्; शुक्ल] विगलन्मुण्डमालाप्रलम्बितकन्धरां [क्; वङ्गल ; क्, ग्: कन्दरां] अनेकरत्नविरचितरथाधोविचित्रसप्तशूकरारूढां [क्: अकरे ; क्: रथो, ख्: रथाबोधि ; ढ्: चित्त ; क्, ढ्, क्: ररथारूढं] बहिरष्टश्मशानपरिवृतां [क्, ग्: रक्त] रथमध्यस्थितां पर्यङ्कनिपणां वज्रसूचिअशोकतर्जनीधारिणींरीं रक्तवर्णमारीचीं पीतकञ्चुकां [क्: पीतं ककं] नानारत्नाभरणां व्याघ्रचर्मवसनभूषितां [क्, ग्: निवसनां] रक्तप्रभां स्फुरत्पञ्चतथागतां झटिति ध्यात्वा तद्धृदयसूर्ये मांबीजविनिःसृतरश्मिशतसमानीतैर्बुद्धबोधिसत्त्वैरभिषेकं गृहीत्वा वैरोचनमुकुटिनीमात्मानं चिन्तयेत् । ततो निजबीजप्रसाधितयथालब्धसमयद्रव्यसेवापूर्वकं [क्: लथ, इ.ए., र्थ] प्द्f १६०, प्. २८६) मन्त्री तद्बीजाच्च विनिर्गताक्षसूत्रमालाकारेण हृदयान्निर्गत्य [क्: यनिर्ग] नाभौ नाभेः [क्: ओमित्स्] पुनः हृदय इत्यनेन [क्, ग्; दिनेन] चक्रभ्रमणयोगेन मन्त्रं जपेत् ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् स्वाहाअ । उत्तरकालसमाध्युपसंहारे [क्; कारं ; क्, ग्: समाधाय] जप्त्वा [क्: ओमित्स् जमा विहरे] तद्योगेनैव यथासुखं विहरेदिति । ।। ओडियानमारीचीसाधनम् [ईन्स्तेअद् ओf ओडियान क् रेअद्स् रक्तवर्णद्वादशभुजा] ।। १४०. आदौ हृदि सूर्यासने हुंकारकिरणैरानीय भगवतीमनेकविधपूजाभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा शून्यताभावनानन्तरं [क्; तानन्त] विश्ववज्राकारं चेतः [क्: चिर्भवतः] संचिन्त्य तत्परिणामेन वज्रभूमिं वज्रप्राकारादिकं ध्यात्वा तन्मध्ये श्रीओडियानपीठं [क्: ओत्रयानं पीतं, ख्: ओड्डि] त्रिकोणमारक्त तन्मध्ये सूर्यस्थपञ्चसूचिकवज्रं ओंकाराधिष्ठितवरटकं तत्परिणामेन बोधिचित्तरूपां महाप्रलयानलविस्फुलिङ्गदुर्द्धर्षामट्टाट्टहासां [क्: मत्ताद्धाट्ट, ख्; भट्टट्ट] समाक्रान्तचतुर्मारां [क्, ढ्, ग्: मालां] प्रत्यालीढपदां द्वादशभुजां षण्मुखीं प्द्f १६०, प्. २८७) त्रिनेत्रां रक्तवर्णां प्रथमदक्षिणषड्भुजेषु खड्गविश्ववज्रएकसूचिकवज्रपरशुशरमुषलान् [ख्: रेअद्स् खट्टाङ्ग ; ढ्: ओमित्स् सूचिक; ओथेर् ड्, ध्, ध्; सूक] दधानां [ख्: लदधा] वामभुजेषु मतर्जनीपाशिकात्रिशूल-अशोकपल्लवचापपाशब्रह्मशिरोधारिणीं [क्, ख्: सोपिका] नरशिरोमालाप्रलम्बितसर्वाङ्गावयवशोभां [क्, ग्: लालम्बित] व्याघ्रचर्मोत्तरीयवाससं मूलमुखं रक्तं सितकृष्णं वाममुखद्वयं पीतकृष्णं दक्षिणमुखद्वयं कृष्णोर्द्ध्ववाराहमुखं [ख्: वराह] ललज्जिह्वामूर्ध्वज्वलितपिऽऽगलकेशां वैरोचनमुकुटिनीं भुजगाष्टाभरणभूषितां [क्: जनस्था, ढ्, ग्; जगास्थ्या] निजकिरणैः सर्वतो मारविध्वंसिनीं दशदिक्पलायमानडाकिनीभूतवेताडफेत्कारहाहारवभीषणपरिवेष्टित##- क्, ग्: हत्का ; ख्, अ: कार] श्रीमदोड्डियानमारीचीमात्मानं [क्, ग्: मन्त्रोभि, ढ्: मन्नोभि] झटिति निष्पाद्य शिरःकण्ठहृदयेषु ओं आः हुं सर्वाङ्गेषु फंकारं चिन्तयेत् । ततो नाभेरुपरि विश्वकमले चन्द्रसूर्यसम्पुटमध्ये [ढ्: ओमित्स् चन्द्र] हुंकारात् मृणालतन्तुस्वभावं [ख्: वर्ण] विश्ववर्णमक्षरं चिन्तयेत् । ओं वज्रसत्त्वेश्वरि [ख्: श्वरी] सर्वदुष्टान् हन [क्: हर हर] हन दह दह पच पच ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् [ख्, अ: फट् फट्] स्वाहा हृदयमन्त्रः । ओं आः हुं भावनामन्त्रः । ओं वज्रवेतालि [क्: वेतारि, ख्: वेतालो] हुं फट् जापमन्त्रः । ओं प्द्f १६१, प्. २८८) मारीचि ओं मां हुं हुं फट् द्वितीयजापमन्त्रः । तदनु चतुःसन्ध्यासु [क्: चन्द्र] बलिमन्त्रः ओं अलल्लि [क्: आचण्डिण्डि, ख्: आरल्लि, ढ्: आरल्लि, ग्: अरण्डि । ठे मन्त्र गिवेन् इन् ख्, अ इस् हेरे उफेल्द्] होः जह् हुं वं होः ओं वज्रडाकिनि समयस्त्वं दृश्यहोः ख ख खाहि खाहि सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादापस्मारडाकडाकिन्यादय [क्: व्युत्पादो ; डाक इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] इमं इमं [ख्, अ: इदं] बलिं गृह्णथ पिबथ जिघ्रथ [जिघ्रथ fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] मातिक्रमथ महासुखविवृद्धये [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: प्रवृ] मम सहायका [क्: सर्वका] भवथं [ख्, अ: भवन्तु] हुं हुं फट् फट् [ठे सेचोन्द् फट् इस् ओमित्तेद् इन् ख्] स्वाहा । भोजनादिकं च ह्रीःकारेण हुंकारादिना वा [क्, ढ्, ख्, अ: च] संशोध्याचरेदिति । ।। द्वादशभुजरक्तवर्णओडियानस्वाधिष्ठानक्रममारीचीसाधनम् [ख्: ओमित्स् द्वादशभुजरक्तवर्ण ; क्: कुङ्कुम] ।। प्द्f १६१, प्. २८९) १४१. स्वहृदि विश्वपद्मे चन्द्रोपरि पीतमांकारं विन्यस्य तथैव सर्वं प्रतिभासमात्रमात्मानं चाकलयय ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति पठेत् । ततस्तन्मांकारेण परिणतमशोकस्तवकं पुनर्मांकारं तत् सर्वं परिणमयय भगवतीं पीतवर्णां द्विभुजां एकमुखां वैरोचनोपशोभितशिरोभागां [क्: भागोशां] रत्नमुकुटिनीं देदीप्यमानां [क्: देवयय] कनकवर्णां शूकररूपां विश्वपद्मचन्द्रे लीलया स्थितां नवयौवनोद्धतां [क्, ग्: वनवतां] ऊर्ध्वस्थितां वामकरेणाशोकवृक्षशाखाविलग्नां दक्षिणेन वरदां हारादिविभूषिताङ्गां श्वेतवस्त्रनिवसनां [ढ्: विव] स्वहृदि मांकारादनेकशूकराकाररश्मिस्फुरणेन दुष्टान् निवारयन्तीं [क्: विचार] विचिन्तयेत् । ओं मारीच्यै स्वाहा । ततो यथावद् विसर्ज्य यथासुखं विहरेद् इति । देशान्तरगमने तु अनेन मन्त्रेणात्मीयोत्तरीयाञ्चलं गृहीत्वा सप्त वारान् परिजप्य सहायस्य [क्: सदा पश्य] च वस्त्रान् गृहीत्वा यथावद् ग्रन्थिं कृत्वा गच्छेत् । चौरादिभिर्न मुष्यते [क्: पुष्य] । प्राप्ते अभिमते देशे ग्रन्थिं मोचयेदित्युपदेशः [क्: येत्यु] । यथावद् ग्रन्थिं कृत्वा सप्त वारानभिमन्त्रितमुत्तरीयाञ्चलं कृत्वा दिशो दश व्यवलोक्य दुष्टानां मुखचक्षुर्बन्धं करोमि इति विचिन्त्य श्वासं निवार्य अन्तर्जल्पाकारेण मन्त्रमुच्चारयन् ग्रन्थिं बध्नीयादिति । ।। अशोककान्तामारीच्याः साधनं समाप्तम् ।। प्द्f १६२, प्. २९०) १४२. सम्यक् प्रणम्य मारीचीं वैरोचनकुलोद्भवाम् । कल्पोक्तविधिना तस्याः कथ्यते साधनक्रमः ।। तत्र तावत् श्रीमारीच्युदयमण्डलाभिषिक्तो [क्: चोत्युद] मन्त्री स्वसमयसंवरपरिपालनशुद्धचित्तः [क्, ढ्; स ; क्: पारण] सकलसत्त्वाभ्युद्धरणाशय ओं फट् [क्, ग्: हडि] इत्युच्चारयन् [क्; धारण] क्रोधमुष्टिं हृदूर्णामूर्द्धसु विन्यस्य मुखशौचादिकं कृत्वा देवगृहं प्रविश्य पटादिगतमूर्त्तिं भगवतीमवतार्य मारीचीविघ्नोत्सारणमन्त्रेण् गन्धोदकं परिजप्यानेनैव पञ्चोपचारादिकं [क्: पञ्चप्र] प्रपूज्यम् । तत्रायं विघ्नोत्सारणमन्त्रः - ओं मारीच्यै हुं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं फट् । ततः स्वहृदयाक्षरेण [क्, ढ्; ओमित्] निशि [क्: निमिशि] चन्द्रमण्डलं दिवा सूर्यमण्डलं आकारेण [क्, ग्: मण्डलाका] ध्यात्वा तस्योपरि प्रथमत्रयोदशबीजं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं तप्तचामीकराभम् । ततो विश्वरश्मीन् निश्चार्य तै रश्मिभिर्निष्पन्नां भगवतीं मूर्ध्नि गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च दृष्ट्वा पूजयित्वा अभिवन्द्य च अनेन मन्त्रेण ओं मारीच्यै पुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा ओं मारीच्यै धूपं प्रतीच्छ स्वाहा ओं मारीच्यै स्वाहेत्यर्घं परिजप्य ओं मारीच्यै अर्घं प्रतीच्छ स्वाहा अभावे सति ध्यानेन वा । ततः - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। प्द्f १६२, प्. २९१) आबोधेः शरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । बोधौ चित्तं करोम्येष [क्: चिन्तान्तरोप] स्वपरार्थप्रसिद्धये ।। उत्पादयामि [क्, ग्: अद्द् परमं अfतेर् थिस्] वरबोधिचित्तं [क्: ओमित्स् वर] निमन्त्रयामि बहुसर्वसत्त्वान् [क्, ढ्: अहं] । इष्टां चरिष्ये [ड्, ध्, ध्: चरिष्यामि, wहिछ् मकेस् थे मेत्रे fऔल्त्य] वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। इति त्रिरुच्चार्य प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेद् अनेन मन्त्रेण । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठित्वा - बीजं मायोपमाकारं [क्: माकारं] त्रैधातुं [क्, ग्: रेअद् विचिन्त्य बेfओरे त्रैधा] च [क्: तुकञ्च] विशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः । न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इति पठित्वा [ग्: ओमित्स्] प्रतिभासमात्रमवगम्य [क्: समात्रमगम्य] ततो अनादिकारणासत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावशुद्धोऽहमित्यधिकुञ्चेत् । स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोहमिति वारत्रयमुच्चार्य ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं चन्द्रं तस्योपरि ओंकारं [क्, ग्: हु] तत्सर्वं परिणम्य श्रीमद्वैरोचननाथं पद्मगर्भसिंहासनस्थं वज्रपर्यङ्कनिषणं सुवर्णचन्द्रे बोध्यङ्गीसमाधिसमापन्नं [क्, ग्: बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री] जटामुकुटधरं शान्तं सर्वालङ्कारभूषितं ध्यायात् । ततः स्वहृदि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पञ्चविंशतिकमक्षरं प्द्f १६३, प्. २९२) परमहृदयं प्रथमस्य द्वितीयेन समायुक्तं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं विभाव्य निष्पन्नमशोकस्तवकं तस्योपरि चन्द्रस्थमांकारं ध्यात्वा तत्सर्वपरिणतमात्मानं मारीचीरूपेण भावयेत् अहमेव मारीची भगवती इति । सुपीतां जाम्बूनदप्रभाकारां [क्: नन्द] दीप्तदेहां चैत्यगर्भस्थां रक्ताम्बरधरां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां [क्, ग्: पञ्चु] नानावलयसर्वालङ्कारभूषितां कटकुण्डलकटिसूत्रकिङ्किणीनूपुररवां [क्: कटक ; क्: नवां] अष्टभुजां त्रिमुखां त्रिनेत्रां ज्वलत्स्फुरद्रश्मिमालिनीं बन्धूकज्वाकुसुमसदृशाधरां [क्, ग्: जम्बुक] वैरोचनकृतमूर्द्ध्वजां अशोकमाला शिरसि भूषितां वामकरैरक्षसूत्राशोकचापधरां दक्षिणे स्फुरद्वज्रसूचिकाङ्कुशशरोल्ललनप्रियां [क्: नारनन] प्रथमं मुखं सौम्यं विकसिताननं सुपीतकनकावदातं [क्: दानं] उत्फुल्ललोचनं [क्: वदनां] सिन्दूररेणुरञ्जिताधरं [क्, ग्: सिन्दूरेवोज्वल] शृङ्गाररसविभ्रं वाममुखं वाराहं सरोषविकृतं विकटोत्कटभीषणं इन्द्रनीलप्रभाकारं द्वादशार्कसमप्रभमुरुभृकुटिकरालं [क्, ग्: शाकार ; क्, ग्: सुभ्रु] ललज्जिह्वं भयस्यापि भयङ्करं दक्षिणमुखं सुरक्तं दिव्यज्वलद्भासुरमिव हर्म्योत्थिताशोकतरुकुसुममालावकीर्णां [क्: हर्मस्थिता ; क्: वर] तस्याः शिरसि वैरोचनं नाथं पूर्वोक्तवर्णमुद्रोपेतमधःस्तात् [चन्द्र इन् क् ; क्: द्रोपम] सप्तशूकररथगतां प्रत्यालीढस्थितां कुमारीं नवयौवनस्थाम् रथवाहकशूकराणां अधस्तात् प्द्f १६३, प्. २९३) यंभवं वायव्यमण्डले हंकारपरिणतं राहुग्रहं हस्ताभ्यां ग्रस्तं [ढ्: सन्तं] चन्द्रसूर्यौ दिवा दिनकरं निशिगतं चन्द्रमसं देवीचतुष्टयपरिवृतां ध्यायात् । तत्र पूर्वेण ओं मारीच्यै [क्: चि] वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सिद्धिमाकर्षय जः स्वाहेति एवं देवीं रक्तवर्णां वराहैकमुखीं [क्: वराह] चतुर्भुजां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां वामे पाशाशोकहस्तां दक्षिणे वज्राङ्कुशसूचिधरां सर्वाभरणभूषितां कल्पोक्तविधिना अभिप्रेतसिद्धिमाकर्षयन्तीं ध्यायात् । ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मुखं बन्ध बन्ध हुं स्वाहा । वदालीं देवीं पूर्वोक्तवस्त्राभरणतद्रूपां पीतवर्णां वामे पाशवज्रधरां दक्षिणे पल्लवसूत्रीधरां दुष्टानां मुखचक्षुषी [क्: षमपि] सीवन्तीं दक्षिणतो भावयेत् । ओं मारीच्यै वर्त्ताली वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टान् [क्: नां] स्तम्भय वं [क्, ढ्: च] स्वाहेति वरालीं देवीं तद्वत् वस्त्राभरणवर्णां तु [क्: वर्णादिन्तु] दक्षिणे वज्रसूचिहस्तां वामे पाशाशोकधरां सर्वदुष्टान् स्तम्भयन्तीं पश्चिमे न्यसेत् । ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वसत्त्वान् मे [क्: ओमित्स्] वशमानय होः स्वाहेति वराहमुखीं देवीं रक्तवर्णां तथावस्त्राभरणां च सव्येन वज्रशरधारिणीं [क्; सशर] वामे अशोकचापधरां सर्वसत्त्वानुपसर्पयन्तीं [क्, ग्: ननुराग] उत्तरस्यां दिशि न्यसेत् । प्द्f १६४, प्. २९४) ततो वज्राङ्कुश्यादिभिर्मुद्राभिः तन्मन्त्रैश्चाकर्षणादिकं कुर्यात् । ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य साधयेत् । तर्जन्यङ्कुशबन्धेन कनिष्ठया [क्: ष्ठाद्या] महाङ्कुशी बाहुग्रन्थिकटाग्राभ्यां शृङ्खलापृष्ठयोश्च पीडनादिति । ओं वज्राङ्कुशि जः इत्यनेन ज्ञानसत्त्वमाकृष्य पुरतो अर्घपाद्यादिकं दयात् । मारीचीमुद्रणम् । ततः ओं वज्रपाश हुं इत्यनेन प्रवेशयेत् ओं वज्रस्फोट वं अनेन बन्धयेत् ओं वज्रावेश होः अनेन तोषयेत् । ततः समयदेवताभिः सदाऽद्वयं कुर्यात् । तत्रेयं मुद्रा - उभौ हस्तौ समौ कृत्वा अञ्जल्याकारमिश्रितौ । कुर्याद् विकसितावग्रावुभावङ्गुष्ठनामितौ ।। मध्यमाङ्गुलिसमाश्लिष्टौ कुण्डलाकारबन्धितौ । पर्यङ्केनोपविष्टेन नाभिदेशे तदा न्यसेत् ।। एषा मुद्रा वरा श्रेष्ठा सर्वकर्मसु योजयेत् । ततोऽभिषेकं गृह्णीयात् महामुद्रया अनया ।। अङ्गुष्ठसत्त्वपर्यङ्का [क्: श्रष्ठा] कुञ्चिताग्राग्रविग्रहा । सममध्यमोत्तमाङ्गा [क्: मांकार, ढ्: मोंकार, ग्: माकार । सेए इन्fर] शेषा वज्राञ्जलिप्रभा ।। इति मूर्ध्नि स्थाप्य ओं भूः खं मां अभिषिञ्चेति मन्त्रेण वैरोचनः कनकाभो बोध्यङ्ग्यवस्थितः [क्, ढ्, ग्: ग्राव] शिरसि ध्येयः । भावनाखिन्नो जपेन्मन्त्रम् । स्वहृदि चन्द्रस्थं मन्त्रं देदीप्यमानं ओं मारीच्यै स्वाहेति दृष्ट्वा जपेत् [क्: जपयेत्] । यथाशक्त्या प्द्f १६४, प्. २९५) भावनापूर्वङ्गमं [क्: गमनं] सर्वां देवतीं समुत्तेजयन्तीं [Oन्ल्य इन् ढ्] पश्यन् [क्: पश्चा] मन्त्रं जपेत् । पश्चान्न्यूनाधिकविधिः [क्: विधे] शताक्षरेण [क्, ग्: नता] पूरयेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सुपोष्यो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ [क्, ग्: अद्द् मा संशयं कुरु अfतेर् प्रयच्छ wहिछ् इस् ओब्विओउस्ल्य रेदुन्दन्त् अस् थे लेत्तेर्स् ओf थे मन्त्र गो बेयोन्द् हुन्द्रेद् इन् थत् चसे] सर्वकर्मसु च [क्, ढ्, ग्; ओमित्] मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहहहोः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । विसर्जनकाले तु सर्वमेतत् कुशलं परिणम्य अभिप्रेतां सिद्धिमभियाच्य स्वमुद्रां शिरसि मुञ्चेत् ओं मारीच्यै मुरिति [क्: मुदि] । स्वाधिदैवतयोगेन भोजनस्नानदानशयनादिकं [क्: नानुदानाशना] सर्वं प्रकल्पयेत् । इत्यनेन क्रमेण कायवाक्चित्तरक्षां कृत्वा यथासुखं विहरेदिति । मारीच्याः साधनं कृत्वा यच्छुभं समुपार्जितम् । प्राप्नुवन्तु पदं सत्त्वा [क्: सत्या] मारीचीज्ञाननिर्मलम् ।। ओं ख ख खाहि खाहि गृह्ण गृह्ण गृह्णन्तु सार्वभौतिका [ढ्: तिकाः] बलिं मम शान्तिं कुर्वन्तु स्वाहेति बलिमन्त्रः । ।। कल्पोक्तमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं पण्डिताचार्यगर्भपादानाम् ।। प्द्f १६५, प्. २९६) १४३. नमो मारीच्यै । प्रथमं सूर्यमण्डलं तस्योपरि प्रथमत्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं तन्निष्पन्नां मारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखां प्रथमं रक्तं द्वितीयं कृष्णं तृतीयं श्यामं चतुर्थं पीतं पञ्चमं सितं षष्ठमूर्ध्वं वराहमुखं कृष्णं अशोकचैत्यालङ्कृतां लम्बोदरीं कपालमालाशोभितां ऊर्ध्वकेशां व्याडैर्विभूषितां व्याघ्रचर्मनिवसनां विघ्नघातिनीं नानावर्णशूकररथारूढां सव्ये खड्गवज्रमूषलशरएकसूचिकवज्रपरशून् [क्, ग्: पल्लवं, ढ्: पर्शून्] धारयन्तीं वामे तर्जनिकापाशं अशोकपल्लवब्रह्मशिरश्चापं [क्, ग्: स्यावं] त्रिशूलं च [क्: ओमित्स्] इत्थं [क्, ग्: इत्यर्थ] द्वादशभुजां त्रिनेत्रां रक्तवर्णवर्तुलां मुखोच्चललत्कारां [क्: मुक्खाच्च, ढ्: मुखाद्य] रथमध्ये द्विभुजां तर्जनिकापल्लवगृहीतां पुरतो द्वितीयां भावयेत् । अहमेव मारीची भगवतीति ततो मुद्रां बन्धयेत् । वज्राञ्जलिं [क्, ग्: लीन्] समाधाय मध्यमेऽथ [क्, ढ्: मार्थे, ग्: मोऽथ] निकुञ्चनात् [आल्ल् थे थ्रेए ड्, ध्, ध्, क्, ढ् अन्द् ग्; रेअद् समाकुलं wहिछ् गिवेस् नो मेअनिन्ग्. ठिस् एमेन्दतिओन् इस् प्रोपोसेद् ओन् थे स्त्रेन्ग्थ् ओf ओथेर् सिमिलर् स्तन्शस्] । अङ्गुष्ठद्वयपर्यङ्ककुञ्चिताग्राग्रविग्रहाम् ।। ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् स्वाहा । ।। मारीचीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १६५, प्. २९७) १४४. शासने [क्: स्वासन] कल्पमात्रोत्थे [क्, ग्: संक] सर्वोपद्रवशान्तये [क्, ग्: न्नाशाय] । मारीचीं भावयेत् प्राज्ञः [क्, ग्: प्रज्ञा] सर्वज्ञाकारप्राप्तये [क्, ग्, ढ्: सर्वज्ञता] ।। सर्वकत्र्यध्वसम्बुद्धमध्यवर्तिगुरोः [क्, ग्: स्तुत्वादिकत्रार्थ] पुनः । मांहृच्चन्द्रात् समापूज्य [क्, ग्: युक्त] विधिवद्देशनादिकम् [क्: वनदेवा] ।। प्रतिदिशाम्यघं सर्वमनुमोदे जगच्छुभम् । त्रिरत्नशरणं यामि सम्बोधौ विदधे मनः ।। द्वयासद्भावतः [क्, ग्: स्तम्भवातः] शून्यं निर्निमित्तमहेतुकम् । अतो हेतोः प्रणिहितं त्रिविमोक्षं जगत् स्वयम् ।। धर्मधातुस्थिते चैत्ये धातुहृद् बुद्धवर्त्मनि [क्, ग्: कृद्धु] । स्फुरद्बुद्धौघखव्यापिचतुरस्रादिसंयुते ।। बहिरन्तश्चतुष्कोणे त्रिशूकाङ्केन्दुमन्डले । दुष्टसत्त्वतलाक्रान्तगिरिराजप्रतिष्ठिते ।। भावयेत् तत्र मांतत्त्वमशोकस्तवकोद्भवाम् [क्: ओमित्स् तत्त्व] । शृङ्गारवीरसद्धर्षैर्जाम्बूनदसमप्रभाम् [क्, ग्: विलस ; क्, ग्: सद्धेश] ।। मध्येन्द्रनीलवर्णास्यां [क्, ग्: मध्यनी ; क्, ग्: वक्त्रा] ब्भयबीभत्सरौद्रकैः । करुणाद्भुतशान्तैश्च स्फटिकेन्द्वितराननाम् [क्: न्दितरै नरां] ।। प्द्f १६६, प्. २९८) त्रिविमोक्षमुखैस्त्र्यक्षां [क्, ग्: स्वाक्षाभा] धर्मसम्भोगनिर्मिताम् । पीताक्षभरणसद्वस्त्रां मयूखसुखवासिनीम् [ढ्: मख] ।। सूच्याक्षास्यानि [क्: सुष्याच्छा] सीवन्तीं बध्नन्तीं मुखचक्षुषी । हृद्गलेऽङ्कुशपाशाभ्यां [क्: हृङ्गने अ] विन्धन्तीं बाणकार्मुकैः ।। वज्रेण दुष्टहृद् भित्त्वाऽशोकेनासेचनापराम् । विमोक्षाष्टाष्टभिस्तान् दुष्टान् नष्टान् प्रभावयेत् ।। पादविकाशसंकोचादात्मदृष्टिं च तद्रतिम् । प्रज्ञोपायपदाक्रान्तां [क्: वदा] मारीचीं भावयेद् [क्, ग्: विभा] व्रती ।। सर्वदिक्त्र्यध्वभावात्मस्फुरत्संहारकारकान् [क्, ग्: स्त्रार्थमा] । जः हुं वं होः ब्रुवंस्तस्मिन् सर्वबुद्धान् [ढ्: ओमित्स्] प्रवेशयेत् ।। बुद्धाङ्गोद्भवविद्याभिर्भृतकुम्भामृताम्बुधिः [क्, ग्: कुटुम्बा] । रत्नमुकुटपट्टाङ्गां पश्येत् शाश्वतसेकधाम् ।। सर्वपूजाकरव्यग्रधूपपुष्पादिवज्रिभिः [क्, ग्: पूजन] । पूजां स्तुतिं च कुर्याद् वै तेन पश्येदिमां ततः ।। स्तम्भयन् कायवाक्चित्तमामन्त्र्य पिचुवां जपेत् । सर्वदुष्टप्रदुष्टानां चतुर्थान्तं [क्: र्थेऽन्तं] सशङ्कया ।। चतुःसन्ध्यं [क्, ग्: चतुम्मध्ये] त्रिसन्ध्यं [क्: ओमित्स्] वा प्रातर्वाऽष्टशतं जपेत् । भावयंस्तां महाविद्यां महार्थे तु सहस्रकम् ।। प्द्f १६६, प्. २९९) जप्त्वा पूजास्तुतिं कृत्वा विनाम्य शुभमर्थतः । निवेश्यात्मनि [क्, ग्: श्यान्योनि] सम्बुद्धान् गतसङ्गो विसर्जयेत् ।। विसर्जनमधिष्ठानं सामान्यं त्र्यक्षरं स्मृतम् । प्रतिष्ठासमये तन्त्रे कायवाक्चित्तसाधने ।। सन्ध्यान्तरेऽपि पूजादिपुरःसरमितो जपेत् । प्राग्विधिना पुनः प्रातर्देवीसङ्गीतिचोदितः ।। इमां विद्यां तथा चान्यां [क्: प्राण्यां] भावयेत् स समाजपन् । तन्त्राम्नायेन सन्मन्त्री रुचितः साधयेद् भृशम् ।। पिचुवालेशसंलेखाद् [क्: विरुवारेसरेखा, ढ्: पिचुवालेशालेखा, ग्: पिचुवारेशम् लेखा] यत् पुण्यं समुपार्जितम् । तेन [क्, ढ्; अनेन] लोकोऽस्तु सर्वाशः स्यामहं मञ्जुराट् स्वयम् ।। ।। श्रीमारीचीपिचुवासाधनं [क्: पिरुचा] समाप्तम् ।। १४५. नत्वा च मारीचीं देवीं सर्वदुष्टप्रमर्दनीम् । तस्याः साधनं वक्ष्येऽहं सर्वकर्मप्रसाधकम् ।। सत्त्वपर्यङ्कमासीनां हृदीन्दावोंकारभूषिताम् [क्: दीन्दु ओं] । रक्तवर्णां [ढ्: वर्णो] ज्वलद्दिव्यां [क्, ग्: द्बीजं] विश्वरश्मिसमाकुलाम् ।। प्द्f १६७, प्. ३००) तैर्निष्पादिताः संबुद्धाः बोधिसत्त्वा [क्: गुरुबुद्धबोधि] महर्द्धिकाः । वन्दित्वा सम्पूज्याभिमन्त्र्य नैवेद्यादि [क्, ढ्: निवे] निवेदयेत् [क्, ग्: न निवे] ।। अनेन मन्त्रेण - वज्रपुष्पे वज्रधूपे वज्रदीपे [क्: ओमित्स्] वज्रगन्धे [क्: वज्रराधे] वज्रनैवेद्ये ओं हुं इति सर्वत्र । ततो रत्नत्रयं मे शरणं बोधिचित्तोत्पादनं च । प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेद् अनेन ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततः स्थिरचलसर्वभावस्वभावान् [क्: वर] विचिन्त्य [क्: धिरित्य] बीजं च तदनु ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । तद्बीजनिष्पन्नचक्रं तस्य वरटके भानुमण्डलं तस्योपरि षष्ठस्य पञ्चमबीजं आकार-इन्दुबिन्दुशोभितं [क्, ग्: ओमित् बिन्दु] तत्सर्वं निष्पन्ने सति मारीचीरूपेणात्मानं विचिन्तयेत् रक्तवर्णां वक्त्रद्विगुणभुजां [क्: रक्तवर्णवस्त्रां] ललितव्याघ्रचर्मनिवसनां ऊर्द्ध्वावबद्धजटां [क्: ऊर्द्ध्वार्धजटां, ढ्: उर्द्ध्वच्छटां] रत्नमुकुटिनीं [ढ्: रक्त] त्रिमुखीं उभयवराहाननां प्रथममुखं सौम्यं प्रहसिताननं सशृङ्गाररसविभ्रमं सर्वत्र त्रिनेत्रां वामं रक्तं वाराहं वज्रमुद्गरगृहीतनमस्कृतं दक्षिणमुखं वाराहं सैन्धवच्छायं वज्रपाशगृहीतपुरन्दरवन्दितं [क्, ग्: चक्र] चैत्यगर्भकृष्णक्रोडालीढेन स्थितां अधो हरिहरब्रह्मादयो मर्द्दिता वसुलोकपालाः सर्वे भीतास्त्रस्ता भट्टारिकावन्दनामाज्ञां [क्: चन्द, ढ्: मन्द] च कुर्वन्तः स्थिताः आकर्णपूरितधन्वीं [क्: वृधीं] अशोककलिकानिभेन प्द्f १६७, प्. ३०१) शरेण साध्यं हृदि विन्धयन्तीं [क्: विश्ववन्तीं] विचिन्तयेत् रक्तकञ्चुकोत्तरीयां सर्वालङ्कारभूषितां अशोकबद्धमकुटां वामकरेणाशोकपुष्पवसुपुष्पधृतां [ढ्: पल्लव] हृदि तर्जनीस्थितां वज्रपाशमहाकपालसूत्रशिरोभद्रघटगृहीतहस्तां दक्षिणे सूचिअङ्कुशभिण्डिपालखड्गकर्त्रिवज्रदण्डकुलिशहस्तां नृपावर्त्तक(##? [बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री ; क्: अद्द्स् समाधि बेfओरे समा] जटामुकुटधरं शान्तं ज्ञानोन्मीलितचक्षुषं [क्: ज्ञानात्क्षालित, ढ्; ज्ञानात्माशोभित] शिरसि विचिन्त्य सर्वकर्म समारभेत् । यथोपदेशतः [क्, ग्: देशं] ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य [क्: वसो] साधयेत् । अभिषेकं [ग्: ओमित्स् अभिषेकं रतस्य] कवचपट्टबन्धपूजास्तुतिं च कृत्वा पश्चात् जापं समारभेत् । यथाहि गेहे ज्वलति प्रदीपो [क्: प्रदायो] अकम्पमानानिलप्रयुक्तः [क्, ग्: कम्प] तथाहि धर्मो ज्वलते [ढ्: ज्वलन्तं] शरीरे एकाग्रचित्तस्य जपे रतस्य । ततो मुद्रां बन्धयेत् । अङ्गुष्ठसत्त्वपर्यङ्का कुञ्चिताग्राग्रविग्रहा । सममध्यमोत्तमाङ्गा शेषा वज्राञ्जलिप्रभा ।। हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्नि अवस्थाप्यानेन ओं मारीच्यै हुं [क्: ओमित्स्] सर्वदुष्टान् मर्दय हुं फट् । अष्टमस्य तृतीयचतुर्थयोस्तृतीयं सप्तचतुर्थेन [ढ्: सम्पूरयेत् तथैनं] पूरितं तौ प्रथमद्वितीयेन भूषितौ शुक्लं इन्द्राननं प्रदोषे मध्यमया शान्तिमन्त्रं प्रकाशितम् । ओं प्द्f १६८, प्. ३०२) मारीच्यै [क्: त्रि] देवदत्तस्य शान्तिं कुरु स्वाहा । प्रथमस्य त्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं [क्: ओमित्स् बिन्दु] प्रत्यूषे मध्यमया पीतं कौबेराननं पौष्टिके मन्त्रमुदाहृतम् । ओं मारीच्यै देवदत्तस्य पुष्टिं [क्: ओमित्स् पुष्टिं कुरु देवदत्तस्य] कुरु ओं । अष्टमस्य चतुर्थं च प्रथमस्य त्रयोदशं षोडशेन समायुक्तं अर्द्धरात्रौ वाऽन्यत् रक्ताऽनामिकाकया वश्यवर्णप्रभेदितम् । ओं मारीच्यै देवदत्तस्य वशमानय होः । हपरं षष्ठेन संयुक्तमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं [क्: मन्बिन्दु] मध्यसाध्यप्रवेशितं [क्: मध्यप्रवे] षष्ठस्य तृतीयकं चतुर्थ्याद्यर्थिनं कृष्णयाम्यास्यो मध्याह्ने अभिचारं [ढ्: अरारं] तर्जन्या एष मन्त्रः प्रचोदितः । ओं मारीच्यै देवदत्तं मारय हुं फट् । तृतीयातृतीयकं बीजं षोडशेन समायुक्तं [ढ्: ओमित्स्] सर्वाकर्षणमुत्तमम् । ओं मारीच्यै अमुकस्य सिद्धिमाकर्षय जः । मारीच्या मण्डलाभिषिक्तो गुरुभक्तोऽथ सत्यवाक् सिध्यति । तस्य [क्: ओमित्स्] देवताजप्तविद्यस्य न संशयः । कोटिजापेन मन्त्रः स्यात् । पटस्याग्रतः सुजप्तेन [क्: स्वजन्तचान, ढ्: प्रधान] सिध्यन्ति सर्वकर्माणि मनोऽभिरुचितं यद्भवेत् । मारीच्युद्भवतन्त्रस्य लिखितं साधनं वरम् । अनेन कुशलमूलेन सत्त्वा भवन्तु सौगताः ।। ।। मारीच्याः साधनम् ।। प्द्f १६८, प्. ३०३) १४६. संक्षिप्तमारीचीसाधनं विधीयते । स्वहृदि चन्द्रे मांकारं ध्यात्वा तद्रश्मिभिर्न्निष्पन्नान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् अग्रतो दृष्ट्वा वन्दित्वा संपूज्य पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततः सर्वधर्ममात्मानं च मायोपमाकारेण प्रतिभासमात्रं बीजं विचिन्त्य स्वभावशुद्धिं पठेत् । ततः शून्यताधिमोक्षं कुर्यात् । ततस्तद्बीजपरिणतं अशोकस्तवकं तदुपरि चन्द्रस्थमांकारं एतत् सर्वं परिणम्यात्मानं मारीचीरूपं पश्येत् । तत् पीतवर्णां [ढ्: पीतां] त्रिमुखां [क्, ग्: ओमित्] त्रिनेत्रां अष्टभुजां रक्ताम्बरधरां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां सर्वालङ्कारभूषितां वैरोचनकृतमूर्द्ध्वजां स्फुरद्रश्मिमालाकुलां बन्धूकजवाकुसुमसदृशाधरां [क्: जम्बुकबीज] वामकरे तर्जनीपाशचापाशोकपल्लवसूत्रधरां दक्षिणे वज्रशर-अङ्कुशसूचीधरां चैत्यगर्भस्थितां सप्तशूकररथगतां प्रत्यालीढपदां कुमारीं यौवनस्थितां उत्फुल्ललोचनाम् [क्, ग्: फुल्लेन्दीवराननी ; ढ्: अद्द्स् स्थितां] । तदस्या मूलमुखं सौम्यं सशृङ्गारं वामं कृष्णं सरोषं त्राराहं भृकुटिकरालभयानकं ललज्जिह्वं दक्षिणमुखं सुरक्तं चटुलं [चतुरं इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्] पद्मरागसन्निभं हर्म्यस्थिताशोकतरुकुसुमावकीर्णां अधस्ताद् वायुमण्डलं हंभवराहुं चन्द्रसूर्यौ ग्रसमानं [क्: ग्रहा] चतुर्देवीपरिवृतां भगवतीं ध्यायात् । तत्र पूर्वेण वर्त्तालीं देवीं रक्तवर्णां चतुर्भुजां वामकराभ्यां पाशाशोकौ दक्षिणाभ्यां वज्राङ्कुशसूचिधरां प्द्f १६९, प्. ३०४) दक्षिणतो वदालीं देवीं पीतवर्णां [क्, ब्: ओमित्स् पीत] चतुर्भुजांन् वामकराभ्यां [क्, ढ्: वामाभ्यां] पाशवज्रौ दक्षिणे अङ्कुशैकसूत्रिधरां [क्: अद्द्स् तारां अfतेर् थिस्] पश्चिमतो वरालीं देवीं तद्द्रूपधरां वामकराभ्यां पाशाशोकौ दक्षिणाभ्यां वज्रसूचिधरां उत्तरे वराहमुखीं देवीं रक्तवर्णां चतुर्भुजां वामकराभ्यां अशोकचापौ दक्षिणाभ्यां शरवज्रधरां ध्यायात् । सर्वाश्चैता रत्नमकुटा वराहैकमुखाः त्रिनेत्रा विचित्राभरणा रक्तकञ्चुकोत्तरीया ध्यायात् । ततो वज्राङ्कुश्यादिमुद्राभिस्तन्मन्त्रैर्ज्ञानसत्त्वस्याकर्षणादिकं [क्, ग्: न्मन्त्रं क्षा] कुर्यात् जः हुं वं होः इत्यनेन । ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य तोषयेत् । ततो मारीचीमुद्रयाऽद्वयं कुर्यात् । भावनापूर्वकं जापं कुर्यात् ओं मारीच्यै स्वाहा । सर्वकुशलं परिणम्य विसर्जयेत् ओं मारीच्यै मुरिति । ।। संक्षिप्तमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १६९, प्. ३०५) १४७. नमो [ख्, अ: ओमित्स् fरोम् थे बेगिन्निन्ग् उप् तो कुर्वाणां सीमबन्धनं] मारीच्यै । सत्त्वपर्यङ्कस्थितो धीमान् आलम्बितमहाकृपः । प्रातः [ईन्स्तेअद् ओf थिस् लिने क् हस् सायं चन्द्र सितोऽक्षरेण भावयेत्] सायं च हृच्चन्द्रे सितौंकारेण भावयेत् ।। वैरोचनाख्यमात्मानं तत्करैः सर्वतः सितम् । प्राकारं चतुरं [ढ्: लं] चैत्यभूषितोर्द्ध्वं [क्, ग्: भूतो] ज्वलत्प्रभम् ।। रक्षार्थं पुरतः पश्चात् सव्ये सव्ये वामेऽथ मूर्द्धनि [क्, ग्: मूद्ध्नि] । क्रमान्मात्रादि दारादि [ढ्: दास्यादि] मातुलादि सुतादि च ।। प्रतिमापटकल्पेन [ढ्: कल्पा] मिश्रपुष्पादिसम्भवात् । ततो हृच्चन्द्रमांपीतमाराशोकच्छटोद्भवा [क्: गांवित ; मासं ; क्: च्छतोभ] ।। चिन्तयेदार्यमारीचीं सूचीसूत्रधरारूपाम् । उत्थानाभिनयां सव्ये नासारन्ध्रेण तां पुनः ।। संस्थाप्य स्यूतनेत्रास्यदुष्टान् प्राकारतो बहिः । कुर्वाणामसकृन्नद्धबोध्यङ्गीधारणीं पठेत् ।। तत ओं आदि [क्, ग्: ओमित् ; क्: माटि] मारीच्यै स्वाहा मन्त्रो यथाबलम् । जप्योऽर्थमन्त्रविद् वामनासारन्ध्रेण [क्: विद्धामु] तां हृदि ।। प्द्f १७०, प्. ३०६) प्रवेश्याशोककान्ता स्याद् रश्मिजैः पीतशूकरैः । बहिः सम्पिष्ट्य [क्: सापीष्ट] तद्दुष्टैः कुर्वाणां सीमबन्धनम् ।। हेमाभशूकरारुढां तप्तकाञ्चनभास्वराम् । लीलयोर्द्ध्वस्थितां चन्द्रबिम्बाम्भोरुहसंश्रयाम् ।। अशोकवृक्षशाखाग्रविलग्नां वामपाणिना । बिभ्रतीं [क्: चित्रति] वरदाकारदक्षिणकरपल्लवाम् ।। दीप्तरत्नोपशोभेन [क्, ढ्, ग्: दीप्तानलो] मौलिना बुद्धशेखराम् । श्वेतवस्त्रां [क्: नस्तां, ख्, अ: वर्णां] नमस्यामि मारीचीमभयप्रदाम् ।। ।। आर्यमारीचीधारणीपाठोपदेशः [क्: यथो, ढ्, ब्: पीठो ; आfतेर् थिस् साधन थे fइर्स्त् पर्त् ओf ड्, ध्, ढ्: चोमेस् तो अन् एन्द् ओन् थे रेवेर्से सिदे ओf fओलिअ १४६, अन्द् थे एन्द् इस् मर्केद् wइथ्त् हे उसुअल् Bउद्धिस्त् fओर्मुल नमो धर्माय नमो बुद्धाय नमो सङ्गाश्च] ।। १४८. पर्णशवर्यै नमह् । पर्णशवरीसाधनमुच्यते [पर्णशवरीसाधनमुच्यते इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] । पूर्ववत् सर्वं विधाय स्वहृदि सितपद्मचन्द्रमण्डले पीतपंकारजं वज्रं [क्, ढ्, ग्: ओमित्स्] तद्वरटके पंकारं तत्सर्वपरिणतां भगवतीं पीतवर्णां त्रिमुखां त्रिनेत्रां षड्भुजां प्रथममुखं पीतं [क्, ब्: कनकवर्णं] दक्षिणं सितं वामं रक्तं ललितहासिनीं प्द्f १७०, प्. ३०७) सर्वालङ्कारधरां [क्, ब्: शोभं] पर्णपिच्छिकावसनां [क्, ढ्, ग्, क्, ख्, अ: पल्लव] नवयौवनोद्धतां [क्: नाच्छतां, क्, ब्: नोदयां] पीनां खर्वलम्बोदरीं [खर्वलम्बोदरीं ललज्जिह्वां fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] ललज्जिह्वां दक्षिणभुजैः वज्रपरशुशरधारिणीं [क्, ब्: ओमित्स् शर] वामभुजैः सतर्जनिकापाशपर्णपिच्छिकाधनुर्धारिणीं [क्, ग्: पल्लव] पुष्पावबद्धजटामुकुटस्थाक्षोभ्यधारिणीं सूर्यप्रभामण्डलिनीं [क्: ओमित्स्] अधो [क्, ब्: ओमित्स्] विघ्नान् निपात्य सितपद्मचन्द्रासने प्रत्यालीढस्थां हृद्वाममुष्टितर्जन्याधो [ख्: वाम] विघ्नगणान् सन्तर्ज्य दक्षिणवज्रमुष्टिप्रहाराभिनयाम् [क्, ब्: अद्द्स् अfतेर् थिस् नयेन सन्धार्य अनया मुद्रया हृद्यादिकमाशयेन मुद्रां स्वाभाविकज्ञान्सत्त्वप्रवेशादिकं निष्पाद्य पशूनामयुतमेकेनाभिमन्त्र्य सर्वोपद्रवनाशं मन्त्री चिन्तयेत्] ।अथ [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ओमित्] तथैव चतुर्भुजां वामभुजयोः सतर्जनिकापाशपर्णपिच्छिके [क्: ओमित्स् पाश] दक्षिणभुजयोर्वज्रपरशुधारिणीमतिभयदां [क्: मतीतपरां] भावयेत् । ततो मन्त्रं जपेत् ओं पिशाचि पर्णशवरि सर्वमारिप्रशमनि [क्, ब्: मार ; क्: प्रणयनि स्वाहा । ततो यथावद् विसर्ज्य यथासुखं विहरेदिति । ।। पर्णशवरीसाधनम् ।। प्द्f १७१, प्. ३०८) नोत् च्लेअर् प्द्f १७१, प्. ३०९) नोत् च्लेअर् प्द्f १७२, प्. ३१०) स्वाहा । ओं गौरि गान्धारि चण्डालि मातङ्गि पूक्कसि स्वाहा । ओं अङ्कुरे मङ्कुरे कुरुकुरे [ख्: कुररे] पर्णशवरि स्वाहा । ओं नमः सर्वशवराणां [क्: सराणां] महाशवराणां भगवति पिशाचि पर्णशवरि पिशाचि [क्, ग्; ओमित्] पर्णशवरि [पर्णशवरि द्भयौ (?) इस् ओमित्तेद् इन् अल्ल् ड्, ध्, ध् एxचेप्त् ख्] पिशाचि पाशपरशुधारिणि यानि कानिचिद् भयानि(यौ) स्वाहा । ओं पिशाचि पर्णशवरि ह्रीः हः [क्, ग्: ज] हुं फट् पिशाचि स्वाहा । ।। आर्यपर्णशवरीताराधारणी [ढ्, ग्; ओमित् तारा ; ख्; धारिणी] समाप्ता ।। १५१. ओं नम आर्यप्रज्ञापारमितायै । अथातः सम्प्रवक्ष्यामि प्रज्ञापारमितोदयम् । यस्यां [क्, ब्: यया] भावितमात्रायां [क्, ग्, ख्, क्, ब्: भाषित ; क्, ब्: मात्रया] निग्रहः [क्, ब्: सर्वपरप्रवादियिजयो भवेत्] सर्ववादिनाम् ।। द्विभुजामेकवदनां सितवर्णां मनोरमाम् । अर्द्ध चर्चरकेशां [क्; चन्दन] च श्वेताम्भोरुहसंस्थिताम् [क्, ब्: म्बुजसं] ।। पद्मं दक्षिणहस्ते तु रक्तवर्णं विभावयेत् । प्रज्ञापारमितां वामे वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् ।। प्द्f १७२, प्. ३११) सर्वालङ्कारसम्पूर्णां [भूषिताङ्गीं] भावयेन्नाभिमण्डले । अंकारज्ञानसम्भूतां [क्, ब्: निष्पन्नां] परमानन्दकारिणीम् ।। समयसत्त्वं [क्, ढ्: समयं सर्वसत्त्वं विनिष्पाद्य, ग्: सर्वसत्त्वं एत्च्., ख्: समयसत्त्वं विनिष्पाद्य] निष्पाद्य ज्ञानसत्त्वस्य भावना । षण्मासाभ्यासयोगेन प्रज्ञापारमिता भवेत् [ग्: भावयेत्] ।। सप्तरात्रप्रयोगेण सर्वशास्त्रविशारदः [क्, ढ्, ग्: मन्त्र] । लक्षजापप्रयोगेण शतश्लोकं [क्, ग्: श्लोका, ढ्: श्लोको, ख्; श्लोकान्] दिने दिने । करोति चाप्रयत्नेन शतग्रन्थं च धारयेत् ।। तत्र मन्त्रपदानि भवन्ति - ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि [क्: रिद्धिरि, ढ्: द्धिरि, ग्: रिद्धि] बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । अनेन [क्, ब्: अद्द्स् अकाकरुदिते बेfओरे अनेन; थिस् अप्पेअर्स् तो बे रेदुन्दन्त्] मन्त्रेण सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा अयाचितमारनालं [ख्, अ; स्वपा] षण्मासं यावत् [क्, ब्: यः पिवति पाज्ञो] पिबेत् । महाप्राज्ञो भवति । ओं प्रं स्वाहा अयं [ख्: अयञ्च] मन्त्रः । अक्षोभ्यमुद्रिता चेयम् । ।। इति शुक्लप्रज्ञापारमितासाधनम् [ख्: इति प्रज्ञा, क्, ब्: प्रज्ञा] ।। प्द्f १७३, प्. ३१२) १५२. पूर्वोक्तविधानेनाकारजचन्द्रे पीतधीःकारजविश्वपद्मे पीतहकारमकारादिषोडशस्वरपरिवेष्टितं [क्, ग्, ख्, अ: ढ्: हः] बहिः ककारादिद्वात्रिंशद्वर्णपरिवृतं [क्, ग्; शदर्थ; सिच्. ओउघ्त् तो बे द्व्यञ्जन] भावयेत् । ततः [क्: ततस्तोश्री, ढ्, ख्, ख्, अ: द्रोप् श्री०] श्रीलास्या माल्या नृत्या गीता पुष्पा धूपा दीपा गन्धा इत्यष्टौ योगिनीः [क्; योगिनिः, ख्: योगिनीः; सिच्. ओउघ्त् तोबे योगिन्यः] । एतत्सकलपरिणामेन ज्ञानचन्द्र उदेति प्रभाभास्वरः तदुपरि पद्मं तदुपरि प्रज्ञापारमितापुस्तकं तदुपरि द्वितीयं चन्द्रमण्डलं तदुपरि द्वितीयपुस्तकम् ।सर्वमेतत् परिणम्य भगवती प्रज्ञापारमिता पीतवर्णा द्विभुजैकमुखी पञ्चतथागतमकुटी व्याख्यानमुद्रावती [क्: भवति] विश्वदलपद्मे चन्द्रासनासीना सर्वालङ्कारवस्त्रवती वामदक्षिणपार्श्वे उत्पलस्थप्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणी [ख्: धारणीमन्त्रः] । मन्त्रः - ओं [ख्: अद्द्स् हुं अfतेर् ओं] आः [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: अः] धीः हुं स्वाहा । पीतओंकारो ललाटे शुक्ल-आकारः [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: अः] कण्ठे पीतधीःकारो हृदि कृष्णहुंकारो नाभाविति जापकाले चत्वार्यक्षराणि अनुचिन्तयेत् । ।। इति कनकवर्ण प्रज्ञापारमितासाधनं [ख्, अ: पीत, ग्; पीतवर्णवर्ण] समाप्तम् ।। प्द्f १७३, प्. ३१३) १५३. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्तपद्मे चन्द्रस्थपीतधीःकारपरिनतां प्रज्ञापारमितां पीतां [क्: ओमित्स्] अक्षोभ्यान्तःस्थजटामुकुटिनीं व्याख्यानमुद्राधरां पुस्तकसहितनीलोत्पलं वामपार्श्वे धारिणीं [ख्: धारणीं] पट्टांशुकोत्तरीयां दिव्यवस्त्रालङ्कारिणीमित्येवं ध्यात्वा ओं धीः श्रुतिस्मृतिविजये स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। पीतवर्णसंक्षिप्तप्रज्ञापारमितासाधनं [क्: संक्षेप, ख्: संक्षिप्त] समाप्तम् ।। १५४. प्रज्ञापारमितायै नमः [Fरोम् थे नमस्कार तो तदुच्यते इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] । प्रज्ञापारमिताया योगं तदुच्यते । पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदि सितारविन्देन्दुमण्डले सितप्रंकारं [क्: प्र, ढ्; प्रा, ग्: प, क्, ब्: पं] विन्यस्य तथैव पूर्ववत् सर्वं विधाय पंकारपद्मपरिणतां [क्: यं, क्, ब्: पं, ख्: पं] भगवतीं द्विभुजां एकमुखां शुक्लां [रत्नमुकुटधारिणीं अfतेर् शुक्लां इस् wरोन्ग्ल्य अद्देद् इन् क्, ब्] आगमाधिगमरूपां [क्, ब्: गमात्मकां, क्: गमसुरूपां, ग्: गमसरूपां] रत्नमकुटधारिणीं प्रज्ञापारमितापुस्तकाङ्कितकमलद्वयां प्द्f १७५, प्. ३१४) वामदक्षिणपार्श्वयोरन्तरुत्थितं [क्, ग्: रन्तरस्थित] सन्धार्य कराभ्यां व्याख्यानमुद्रामाबद्ध्य सितपद्मचन्द्रे वज्रपर्यङ्किनीं नवयौवनोद्धतां विचित्रवस्त्रालङ्कारभूषितां प्रतिभासमात्रां प्रस्फुरन्नानारश्मिसमूहैर्गगनमापूरयन्तीं [क्, ब्: पूर्यन्तीं] प्रदीपमालामिवाप्रतिघां [क्, ग्: भां] अनेकप्रज्ञापारमितास्फुरणसंहरणयोगेन सर्वमेकस्वभावाधिमोक्षेण [क्, ग्: मोक्षणचेतोवद्भा] च तावद् भावयेत् यावत् प्रज्ञापारमितां साक्षान्न कुर्यात् । तत औद्धत्यं [क्, ग्: उद्धृत्यं] यदा भवेत् तदा सितपद्मं नासाग्रे चणकप्रमाणमालिखितमिव विभाव्य तत्रस्थां प्रज्ञापारमितां अतिसूक्ष्मामुक्तरूपां [क्, ढ्: सूक्ष्मां मुक्त] एकाग्रमनाः पुनः [क्, ब्: ओमित्स्] पुनराकलयन् [क्, ब्: रवलोकयन्] भावयेत् । तत्र [ख्: तत उ, ढ्, ग्: ततो उ, क्: तदु] उत्पत्तिपक्षे मन्त्रः ओं प्रं स्वाहा निष्पन्नपक्षे [क्: निष्प्रक्षण, ग्: निष्पन्नम, ख्: निष्पन्नपक्षेण] मन्त्रोऽस्तीति परमार्थक्रमः प्रज्ञापारमितायोगोपदेशलब्धः [क्, ब्: मितोपदेश] । सङ्घदत्तस्य पुत्रेण [क्: मूत्रेण] कुलनाम्ना च यत्नतः [क्: कुलन्नानाभयन्ततः] । लिखितं साधनं स्पष्टं [क्, ग्: पुस्तकं] सर्वसत्त्वार्थहेतुतः ।। ।। इति सितप्रज्ञापारमितासाधनं [ख्: ओमित्स् सित] समाप्तम् ।। प्द्f १७५, प्. ३१५) १५५. प्रज्ञापारमितादेव्या राजते भावनाविधुः [क्: गेवना] । यस्योदयेन [क्, ग्: पायेन] निद्राति वादिनां मुखपङ्कजम् ।। कृपावान् सुखासनस्थो योगी स्वहृदि शुक्लपंकारपरिणतं [क्, ग्: प] पद्मं ततश्च अभवं [ढ्, ख्, अ: अं] चन्द्रमण्डलं तत्र शुक्लमकारं [ढ्: शुभ्र] ततो निर्गतै रश्मिभिः नभसि गुरुं प्रज्ञापारमितां बुद्धबोधिसत्त्वांश्च पश्येत् । तान् बीजनिर्गतान् [ढ्: तेन] पूजोपचारेण पूजयेदिति पूजा । एवं वन्दना [क्: नानि] त्रिशरणगमनं पापदेशना अकरणसंवरः पुण्यानुमोदना आत्मनिर्यातनं [क्, ग्: सत्त्वा इत्यानं] पुण्यपरिणामनं बोधिचित्तोत्पादो जिनमार्गाश्रयणम् । परसौख्यसम्पदिच्छा [क्, ग्: परमसुखे, ढ्, ग्: परसुख, ख्, अ: परमसौख्य] मैत्री परदुःखापनयनसमीहा करुणा मोदन्तां सत्त्वा इत्याकारा मुदिता मित्रोदासीनशत्रुषु [क्: दान, ग्; दार] अनुनयप्रतिघविरहाकारा [क्: हान्ता] संस्कारसमतया सत्त्वमात्रमेतदित्याकृतिरुपेक्षा इति चिन्तयेत् । ततः शून्यता । शून्यताबोधको मन्त्रः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति [शून्यता इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्, ग्] । ततः पद्मं ततः चन्द्रं विभाव्य तन्मध्ये बीजं ततः शुद्धस्फटिकघटितां भगवतीं एकाननां कृष्णोर्द्ध्वचर्चरकेशपाशां [क्, ग्: वर्द्धन] द्विभुजां कृतपर्यङ्कां रक्ताधरपाणिपादतलां [क्, ग्: धरं ; क्, ग्; धरां] प्द्f १७६, प्. ३१६) सर्वालङ्कारभूषितां शुभ्राम्बरधरां सनालरक्तकमलकृतदक्षिणपाणिपल्लवां तदन्यकरेण [क्, ग्: अद्द् हुं अfतेर् करेण] हृदयविलिखितपुस्तकां आत्मानं प्रज्ञापारमितास्वभावमुत्पाद्य नाभिमण्डले एवमपरामपि भगवतीं सर्वालङ्कारधारिणीं भावयेत् । अस्याश्च हृदि पद्मे [क्, ढ्, ग्: पद्मचन्द्र] चन्द्रबीजं ततः स्फुरन्तीभिः प्रभाभिरङ्कुशाकाराभिरनादिसंसिद्धां भगवतीं जः इति मन्त्रेणाकृष्य [क्: समयाभ्यर्च्य] समभ्यर्च्य हूं इति प्रवेश्य वं इति बद्ध्वा होः इति सन्तोषयेत् [आfतेर् थिस् क्, ग्: रेपेअत् व्य समभ्यर्च्य सन्तोषयेत्] । तदनु बीजात् स्फुरणेन निर्गतान् अनेकलोकधातुस्थानां सत्त्वानामर्थं कृत्वा अनन्तान् प्रज्ञापारमितानिर्माणकायान् पुनस्तत्र तान् संहरन् भावयेत् । खिन्नः स्फुरणं संहृत्य भगवत्यहङ्कारेण व्यवहरेत् । एवं मध्यसन्ध्यायां [सन्ध्या इस् द्रोप्पेद् इन् ग्] अवसानसन्ध्यायां तु स्फुरणं विभाव्य आहृत्य तदहङ्कारेण सुप्यादिति [क्: पुष्या] । पुनः प्रभातसन्ध्यायां मुःकारेण विसृज्य तथैव भावयेत् । तत्रायं जपविधिः । हृद्बीजाक्षरमध्याद् बहिर्देवीमुखविवरेण निःसृतानि नाभिम.डलेन तत्रैवानुप्रविष्टानि स्फटिकाक्षमालाकाराणि शुक्लानि मन्त्राक्षराणि स्फुरणमुपसंहृत्य देवताहङ्कारेण जपेत् । तत्रायं जप्यो मन्त्रः - ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल [क्: ओमित्स्] ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । एवं भावयन् योगी अचिरेणैव कालेन सर्वशास्त्रकोविदो भवति । इति प्रज्ञापारमिताभावनाक्रमः । प्द्f १७६, प्. ३१७) विधायासादितं पुण्यं प्रज्ञापारमितोदयम् । यत् [क्, ग्: यत्ने] तेनेदं जगद् भूयात् प्रज्ञापारमितोदयम् ।। ।। शुक्लप्रज्ञापारमितासाधनम् ।। ।। कृतिरियं पण्डितश्रीपद्मवर्द्धनपादानाम् ।। १५६. स्वहृदये अकारोत्थचन्द्रमण्डले धीःकारं विन्यस्य तस्माद् विनिर्गतरश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्यानीयाग्रतो विचित्रासनोपविष्टान् दृष्ट्वा मनसा वन्दनापूजापापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पाद##- ततः शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्युक्त्वा शून्यतां भावयेत् । ततस्तदेव चित्तं झटिति चन्द्रस्थधीःकारं दृष्ट्वा तत्परिणतां प्रज्ञापारमितां जटामुकुटिनीं चतुर्भुजां एकमुखीं हस्तद्वयेन धर्ममुद्राधरां [धर्ममुद्रा wहिछ् इस् fओउन्द् इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्; सेएम्स् तो बे अ चोन्त्रच्तेद् fरोम् ओf धर्मचक्रमुद्रा] नानारत्नाभरणभूषितां सुवर्णवर्णोज्ज्वलां वामभुजासक्तप्रज्ञापारमितान्वितनीलोत्पलधरां विचित्रवस्त्रपरिधानोत्तरीयां दक्षिणहस्तेनाभ्यप्रदां रक्तपद्मोपरि चन्द्रासने वज्रपर्यङ्कस्थां भगवतीं विभाव्य ततो दृढाहङ्कारं कुर्यात् प्द्f १७७, प्. ३१८) या भगवती प्रज्ञापारमिता साऽहं योऽहं सा भगवती प्रज्ञापारमिता । ततो मन्त्रन्यासं कुर्यात् । कण्ठे ओं धीः जिह्वायां ओं गीः कर्णयोः ओं ज्रीः [ग्: जीः] । ततः स्वहृदये रक्त-आःकारोद्भवरक्ताष्टदलपद्मं कर्णिकाकेशरान्वितं विचिन्त्याक्षराणि विन्यसेत् मनसा पद्मपत्रे [क्, ग्: पद्मान्ते] कर्णिकायां च पीतानि । पूर्वपत्रे नमः आग्नेययां पत्रे भगवत्यै दक्षिणपत्रे प्रज्ञापारमितायै नैऋत्यां अमृतगुणायै वारुणपत्रे भक्तिवत्सलायै वायव्यपत्रे सर्वत्थागतज्ञानपरिपूरितायै कौवेरपत्रे सत्त्ववत्सलायै ऐशानपत्रे तद्यथा ओं धीः कर्णिकायां पूर्वेण [क्: पूर्वशत्रु] श्रु आग्नेययां ति दक्षिणे [क्: ओमित्स् दक्षिणे स्मृ] स्मृ नैऋत्यां ति वारुणे वि वायव्ये ज कौवेरे ये ऐशाने स्वाहा एवं मन्त्राक्षराणि विन्यस्य जपेत् । एतान्येवाक्षराणि विचिन्तयेत् । त्रिसन्ध्यं अष्टसहस्रं वा षण्मासान् [क्, ग्: श्मशानासनो] यावत् संवत्सरं वा ततः श्रुतिधरो भवति । ।। कनकवर्णप्रज्ञापारमितासाधनं सत्पाप्तम् ।। प्द्f १७७, प्. ३१९) १५७. क्वचिन्मनोरमे स्थाने निषद्य च [क्, ग्: वा] सुखासने । मैत्रीकृपान्वितो [क्, ग्: द्वयान्वितो] योगी मन्त्रमुच्चारयेत् त्रिधा ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । इति स्थिरचलान् भावानात्मदेहं [क्, ग्: भवाना, ढ्: तावाना] च सर्वथा । शून्यं विभाव्य चित्तेन स्वप्ने स्वप्नसमेन तु ।। पंकाराक्षरनिष्पन्नपद्मचन्द्रासनस्थितं [ख्, अ: यं] पीतधीःकारमारोप्य तेनात्मानं भगवतीं प्रज्ञापारमितां द्विभुजां विचित्रभूषणां विचित्रवस्त्रधरां व्याख्यानमुद्रया समुपेतसत्कराम् - शृङ्गारैकरसोपेतां वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् [ढ्: सुस्थितां] । सपुस्तकनीलाब्जं [क्, ग्: विलाक्षचित्राणा] च बिभ्राणां वामपार्श्वतः ।। शिरःकण्ठहृअदयेषु स्थानेषु चन्द्रसंस्थिताः ।। त्रितत्त्वकं ओं आः हूं ओं काःकारयोर्मध्यचन्द्रे [क्, ग्: द्रोप् ओं] धीःकारं पीतरश्मिकम् । विभाव्य च ततः पीतां रूपिणीं भावयेद्(त्) व्रती ।। प्रज्ञां प्रज्ञापारमितां [ग्: ओमित्स् पारमितां प्रज्ञा, क्, ढ्: ओमित् प्रज्ञा] प्रज्ञासम्बृतियोगतः । परमार्थं गतं [ख्, अ: सङ्गतं] रूपं वक्ष्ये प्रज्ञात्मकं महत् ।। यन्निष्ठां प्राप्य सम्बोधिर्जायते क्रमयोगतः । विभाव्य सितं चित्तेशं शरच्चन्द्रसमप्रभम् ।। प्द्f १७८, प्. ३२०) विश्वं सचराचरं तादृक् पश्चात् तदपि स्वोपमम् [ढ्: खोपगं] । निःशेषकल्पनाशून्यं स्वयं शून्यमरूपि वा [ग्: च] ।। रूपशब्दगन्धरसस्पर्शादिग्राह्यग्राहककल्पनैरनालिप्तं चाचिन्त्यप्रत्ययोदयं [क्, ग्: ञ्चाञ्चित्त ; क्, ग्: दकं] सम्यक्सम्बोधिपदं चित्तं सर्वज्ञतापदम् । तत्रायं जप्यमन्त्रं [ख्, अ: जाप] ओं प्रज्ञे महाप्रज्ञे श्रुतिस्मृतिविजये धीः स्वाहा । प्रज्ञापारमिताभावनां कुर्वता मया यत्पुण्यमवाप्तम् - तेनास्तु निखिलो लोकः प्रज्ञापारपरायणः । ।। प्रज्ञापारमितासाधनम् ।। १५८. प्रथमं तावत् साधकः सुखासनस्थितः स्वहृदि प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमध्ये धीःकारं विभाव्य तस्याद् विनिर्गतपुष्पादिभिर्भाव्यमानां भगवतीं हृद्बीजगभस्तिभिरानीय तां स्वपुरःस्थितां सम्पूज्य तस्याग्रतः पापदेशनादिकं कुर्यात् । तदनन्तरं चतुर्ब्रह्मविहारभावनापूर्वकं मुहूर्त्तं शून्यतां भावयेत् । मन्त्रः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुधोऽहमिति । पश्चादकाअशदेशे प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमण्डले पीतधीःकारमकारादिषोडशस्वरपरिवृतं [क्, ग्: णतं, ढ्: वृत्तं] ततः प्द्f १७८, प्. ३२१) ककारादिद्वात्रिंशद्व्यञ्जनावलिपरिकलितं धीःकारपरिणामेन प्रज्ञापारमितापुस्तकं बीजोपलक्षितं विभाव्य सर्वं परिनमयय भगवतीं प्रज्ञापारमितां पीतवर्णां विश्वपद्मासने वज्रपर्यङ्किनीं द्विभुजामेकमुखीं व्याख्यानमुद्रावतीं सर्वालङ्कारभूषितां रत्नमुकुटिनीं वामपार्श्वस्थितपद्ममध्ये प्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणीं भावयेत् । पीतओंकारो ललाटे शुक्लाःकारः कण्ठे पीतधीःकारो हृदि कृष्णहुंकारो नाभौ । जपमन्त्रः ओं आः धीः हुं स्वाहा । ।। कनकवर्णप्रज्ञापारमितासाधनम् ।। १५९. प्रज्ञापारमिताज्ञानमद्वयं सा तथागतः । साध्यतादर्थयोगेन तच्छब्दंन् [क्: तच्छून्यं, ग्; तच्छृत्यं] ग्रन्थमार्गयोः ।। प्रज्ञापारमितां नत्वा बोधिबीजमनुत्तरम् । लिख्यते साधनं तस्या अद्वयज्ञानसिद्धये ।। आदौ तावन्मन्त्री समाहितो भूत्वा प्रज्ञापारमितां हृदि कृत्वा चन्दनेन [क्, ग्: चन्द्रेन] मण्डलकं कृत्वा तद्भवां गोमयेन [क्, ग्: शमयेत्] तत्र मध्ये अक्षोभ्यमुद्दिश्य पुष्पं दद्यात् अनेन मन्त्रेण ओं नमोऽक्षोभ्याय हुं [हुं ओं अरे द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । एवमक्षोभ्याय हुं इति बीजाक्षरमुच्चार्य अन्येभ्योऽपि ओं [क्, ग्; ओमित् ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा] वज्रपुष्पे प्द्f १७९, प्. ३२२) हुं स्वाहा ओं वज्रधूपे हुं स्वाहा ओं वज्रगन्धे हुं स्वाहा ओं वज्रदीपे हुं स्वाहा ओं वज्रनैवेद्ये हुं स्वाहा इति सर्वं दातव्यम् । तस्याग्रतः ओं नमो वैरोचनाय ओं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहोति तथास्यैव दक्षिणे पार्श्वे ओं नमो रत्नसम्भवाय त्रां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा तथा पश्चिमे ओं नमोऽमिताभाय ह्रीः ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा तथा वामे ओं नमोऽमोघसिद्धये ओं खं ओं [क्: हुं] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा इत्थमेषां पूजां कृत्वा वैरोचनरत्नसम्भवयोर्मध्ये [ख्, अ: ओमित्स् वैरोचन र्म्मध्ये] लोचनादेवीः पूजयेत् । ओं नमो लोचनायै लों ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा रत्नसम्भवामिताभयोर्मध्ये [ईन्स्तेअद् ओf रत्न र्म्मध्ये, ख्, अ: हस् नैऋते] ओं नमः [क्: ओमित्स् ओं नमः, ग्: ओमित्स् नमः] मामक्यै मां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा पुनरमिताभामोघयोर्मध्ये [ईन्स्तेअद् ओf पुन र्म्मध्ये, ख्, अ: हस् पुनर्वायव्ये] ओं नमः पाण्डरायै पां [क्: ओमित्स्] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा पुनरमोघसिद्धिवैरोचनयोर्मध्ये ओं नमस्तारायै तां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ततोऽक्षोभ्यस्य स्थाने ओं [ओं नमः द्रोप्पेद् इन् क्] नमः प्रज्ञापारमितायै धीः ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहेति त्रिधा सर्वपुष्पादिकं दद्यात् । ओं सर्वतथागतपूजावज्रस्वभावात्मकोऽहमिति नानाविधां दिव्यपूजां कारयेदिति । मण्डलकर्म इदानीं एव चिन्तयति । अमी हि सत्त्वा भवदुःखोपहताः [क्, ग्: भगव०] सन्तः पुनः पुनः संसारे संसरन्ति । अहोबत कष्टमेषामिति करुणाचित्तमुत्पाद्य एवं हृदि प्द्f १७९, प्. ३२३) करोति । प्रज्ञापारमितायोगमागम्यानुत्तरां [क्: योगस्यानु] सम्यक्सम्बोधिं प्राप्य एतेऽपि [क्: प्राप्यते] मया तत्र व्यवस्थापयितव्या यथैषां पुनर्द्दुःखं न भवति संसारात् मुच्यन्ते [क्: च्यते] सुखिताश्च भवतीति [क्; तीति] प्रणिधानलक्षणम् चित्तमुत्पादयति । ततः स्वहृदि नीहारहारहरहासनिभं शुभ्रममृतराशिमिव चन्द्रमण्डलं पश्येत् । तथो धीःकारं कनकवर्णसदृशं अनेकरश्मिशतसहस्रदीपितत्रिसाहस्रलोकधातुं अनेकबुद्धकोटिनियुतशतसहस्राणि विस्फुरितानि द्रष्टव्यानि [क्, ग्: तुष्ट] । अत्रैव प्रज्ञापारमिताऽपि लोचनाद्याश्च देव्यः कल्याणमित्रश्च अनेकाश्च पुष्पधूपदीपगन्धनैवेद्यचक्ररत्नगजरत्नाश्चरत्नस्त्रीरत्न##- [क्, ग्: वतीं] सर्वासां च देवीनां कल्याणमित्रस्य च दिव्यपूजामेघैरेव [क्, ग्; दिव्यां] मनोनिर्यातैः पुष्पादिभिः कुर्यात् आत्मनिर्यातनां त्रिशरणगमनं पापदेशनां पुण्यानुमोदनां च । ततो बुद्धा भगवन्तो लोचनाद्याश्च देव्यो विस्फुरन्ति संहर्न्तीति [क्: रन्ति] अनिशं ध्यायात् । एवं ध्यायतः प्रस्थानलक्षणं चित्तमुत्पद्यते । ततः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति गाथा [क्, ग्: गाथेयम्प] पठितव्या । तत आत्मानमेकमेव पश्यन्नन्तरीक्षगतं स्फुरदमृतपुञ्जमिव निर्मलं पूर्णिमाचन्द्रमिव सकलकलाकलापपरिपूर्णं देदीप्यमानं तत ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठितव्यम् । पश्यन्नात्मानं न [क्, ग्: अरूपं] रूपं प्द्f १८०, प्. ३२४) न सज्ञामपीति किन्तर्हि स्फुरदालोकपुञ्जमिव केवलमित्येवं ध्यात्वा पुनरकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं ततो धीःकारं [ख्, अ: रमेव] तादृशमेव [ख्, अ: तादृशं] विचिन्त्य तत्परिणत्या [क्, ग्: णत] विश्वपद्मं तन्मध्ये हःकारो [क्, ग्: हका०] द्रष्टव्यः अकारादिषोडशस्वरवेष्ठितः तथा ककारादिद्वात्रिंशद्वर्णैः [ठे रेअदिन्ग् व्यञ्जनैः ओच्चुर्स् अल्सो इन् मन्य प्लचेस्] । हःकारादयः सर्वशुक्लाः । तथाऽस्यैव दले लास्या-माला-गीता [गीता इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ग्]-नृत्या##- परिणम्य ज्ञानचक्रमुत्पद्यते । ततो जायते पद्मं तस्योपरि प्रज्ञापारमितापुस्तकं पुनरत्राप्युपरि [ग्: ओमित्स् परि सर्वं] चन्द्रमण्डलं ततोऽपि प्रज्ञापारमितापुस्तकं द्वितीयम् । पुनरेतत् सर्वं परिणम्य विश्वदलपद्मस्थिता व्याख्यानमुद्रान्विता कनकवर्णा सुरूपा सर्वाङ्गेतथागतैः कृतालङ्कारा [क्, ग्: गतकृता०] वामदक्षिणे चोत्पले प्रज्ञापारमितापुस्तकद्वयं विभ्रती पञ्चतथागतमुकुटा बुद्धबोधिसत्त्वपरिवृता [क्, ग्: सत्त्वसुत०] प्रज्ञापारमिता उपजायते । तदीदृशी प्रज्ञापारमिता भावयितव्येति । यदा तु ध्यातुं [क्, ग्: ध्वान्तं] न पार्यते [क्, ग्: पर्यायते] तदा मन्त्रजापः कर्तव्यः अनेन मन्त्रेण ओं आः धीः हुं स्वाहा । जापकाले च ओंकारः पीतो ललाटे द्रष्टव्यः तथा शुक्ल-आःकारः कण्ठे पुनः पीतधीःकारो हृदि हुंकारश्च नीलो नाभाविति । प्द्f १८०, प्. ३२५) प्रज्ञापारमितादेवीमीदृशीं भावयन्ति ये । सर्वज्ञं हि पदं धीराः प्राप्नुवन्ति न संशयः ।। प्रज्ञापारमितासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं आचार्यासङ्गपादानाम् ।। १६०. प्रज्ञापारमितामेव [ठेसे थ्रेए श्लोकस् अरे fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] प्राप्तप्रज्ञाश्रयोदयाम् । प्रज्ञाप्रख्यातसत्कीर्तिं तां प्रज्ञां प्रणमाम्यहम् ।। इतरं बोधिसत्त्वानां सुगतं गतकिल्विषम् । प्रज्ञाप्राप्ताग्रनिर्वाणं नमामि करुणात्मकम् ।। या सर्वज्ञतया नयत्युपशमं शान्त्यैषिनः श्रावकान् या मार्गज्ञतया जगद्धितकृता लोकार्थसम्पादिका । सर्वाकारमिदं वदन्ति मुनयो विश्वरं यया सङ्गता तस्यै श्रावकबोधिसत्त्वगणिनो बुद्धस्य मात्रे नमः ।। ।। प्रज्ञापारमितास्तुतिः ।। प्द्f १८१, प्. ३२६) १६१. नमो वज्रसरणत्यै । नत्वा वज्रसरस्वतीं गुणमयीं संबुद्धवाणीन्ददां [क्: वाणीमुदां] स्फुर्जद्दुर्जयवादसुन्दररसां स्वाराधकानां [क्, ग्: कारां] हिताम् । घोराज्ञानतमोऽपहां भवभिदं [क्, ग्: भवतीदं, ढ्: भगवती] तस्याः समाराधनं वक्ष्ये सत्त्वहिताय सूक्तविधिना [क्, ग्: युक्त] दुर्बोधबुद्धिं प्रति ।। आदावेव मुखादिशुद्धिमगमत् प्रातः [क्, ग्: भगति] कृपावान् क्षमी मैत्रीमोदमदेन यो [क्, ग्: मदनया] मुदितवान् [क्, ब्: मुदितो] मन्त्री शुचावासने [क्: तुचा] । स्थाने [ढ्: ओमित्स्] चापि मनोहरे रहसि वा दृष्ट्वा स्वहृत्पङ्कजं तस्मिन् निर्मलमांभवं [क्: मातरं, ढ्: तमात्, ग्: मार्द्दवं, ख्, अ: मार्तवं] शशधरं सम्भावयेत् तत्र च ।। दोःकारं किरणैर्द्दिगन्तरमितश्चापूरयन्तं ततो दृष्ट्वा बुद्धसमूहमग्रत [क्, ब्: मूर्त्त] इदं पूजादिकं भावयेत् । पुष्पाद्यैरथ वन्दनां पुनरसौ पापप्रकाशं तथा पुण्यानामनुमोदनां त्रिशरणं सम्यग् व्रजेन्मन्त्रवित् ।। इत्याद्यप्रणिधानतः सुकृतिनं चात्मानमालम्ब्य [ख्, अ: मुञ्चा] सः । शून्यं सर्वविकल्पजालमखिलं विश्वं ततो भावयेत् ।। एकानेकवियोगवत्परिकथाशुद्धं च सं [क्: ओमित्स् च सं, ख्, अ, ब्: सद्, ढ्: गतं] ज्ञानवित् पठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् ।। प्द्f १८१, प्. ३२७) शून्योद्भूतसरोजचन्द्रनिहितं दोःकाररक्तं [ख्, अ: होः] पुनः नानारश्मिसमूहसुन्दरतरं तेनाष्टपत्राङ्कजम् [क्, ब्: पत्रपङ्कजं; थिस् सेएम्स् तो बे अ बेत्तेर् रेअदिन्ग् बुत् इत् स्पोइल्स् थे मेत्रे] । तस्माद् रक्तमहाद्युतिं भगवतीं सद्भूषणालङ्कृतां प्रत्यालीढपदस्थितां त्रिवदनां षड्बाहुभिर्भूषिताम् [क्: पञ्चाहवि, ढ्: षडधातुभि] ।। सव्ये नीलमुखां बिभर्त्ति च करे पद्मासिकर्त्रींश्च वै वामे शुक्लमुखां [क्, ब्: पीत] च पात्रसहितां सद्रत्नचक्रं तथा । हृत्पद्मस्थितचन्द्रमध्यनिहितं तस्याश्च दोर्भास्वरं [ग्, ख्, ख्, अ: सुरं, क्, ब्: सुरां] नानाज्ञानतमोऽपहैश्च किरणैरापूर्यमाणं जगत् ।। संहृत्य [क्: स्वहृद्य] स्वहृदीन्दुबीजविहितां [क्; विहिति, क्, ब्: निहितं] दृष्ट्वा पुनर्निःसृतिं तस्यैवेति मुहुर्मुहुः प्रतिदिनं ध्यायात् सदाऽतन्द्रितः [ख्: तन्त्रतः] । ध्याने [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: ध्यानात्] खिन्न इतीह बीजसमयैः [क्: समाज, ढ्: समजे, ख्, ख्, अ: समये] संहृत्य मन्त्रानसौ हारादोलदिवाकरक्रमसरन् मन्त्रं जपेदीदृशम् ।। ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । देवीरूपमनाः [क्: मनाभः] सदा प्रमुदितः सन्ध्यासु सर्वासु वै मन्त्रं संपरिजप्य सूक्तविधिना सत्त्वार्थहेतोरिमम् । पुण्यं वा परिणाम्य कार्यकरणे ध्यानैकनिष्ठश्चरेद् यावन्न क्षमपूरितं भवति चापूर्णे [क्, ब्: पूर्णं] च कर्मक्रमः ।। प्द्f १८२, प्. ३२८) सर्वाकारविपक्षतामुपगतो ध्यानंन् करोत्येव स [क्, ब्: त्यवस्य] शुक्लायां प्रतिपद्यतीव सुमना यावच्छशाङ्कस्थितिः । तावत् संस्कृतमेव वै प्रतिनिशं यावत् सुपूर्णः शशी तस्यामेव च निःश्वासो [ख्: निशेसौ] भवति वै सिद्धः कविर्द्दुर्जयः ।। श्रीमत्कृष्णयमारितन्त्रनिहिता [क्, ब्: विहिता] श्रीकृष्णराजेन या श्रीमद्वज्रसरस्वती भगवती [क्, ग्, ख्, अ: ओमित्] तस्याः समाराधनम् [क्: साध] । सत्त्वानां हितहेतवे रचयता पुण्यं मया साम्प्रतं प्राप्तं तेन जनोऽस्तु कृष्णसदृश् दुर्वारसिद्धः [क्, ग्, क्, ब्: सिद्धिः] कविः ।। अकारि श्रीधरेणेदं साधनं बौद्धयोगिनाम् [क्, ग्: योगिनीं] । श्रीमद्वज्रसरस्वत्या [क्, ग्: श्रीवज्र] विध्वस्तध्वान्तमान्तरम् [क्, ढ्, ग्: धुन्वत्यार्थान्त ; क्: मन्त्ररं, ग्: मन्तरं, क्, ब्: मातरं] ।। ।। आर्यवज्रसरस्वतीसाधनम् ।। प्द्f १८२, प्. ३३३) षण्मासाभ्यासतः प्रज्ञापर्यन्तमधिगच्छति । सप्तरात्राभियोगेन सर्वशास्त्रेषु कोविदः ।। ध्यानादुपेतखेदस्तु जपं कुर्यादनन्यधीः । नाभौ शशिनि बीजान्तर्वर्णानां [क्, ढ्, ग्: बीजान्तु व०] निर्गमागमात् ।। वक्त्राद् बहिस्ततश्चाधस्तस्मादूर्ध्वमिति क्रमः । मुक्तारत्नाक्षसूत्रेण समं [क्: ओमित्स्] सर्वावभासनात् ।। उपर्युपरि वृत्तीनां वर्णानां मध्यवाहिनाम् । आवृत्तिर्मन्त्रमालायास्तुल्यकालावलम्बिनी ।। वंकारजे च लक्षांशौ बीजमादौ निवेशयेत् । नाभिमध्ये सबीजस्य सिद्धस्यैवोपढौकनम् ।। एवं समाधिमालम्ब्य जपेल्लक्षमनावृतौ । आवृतौ [ढ्: ओमित्स्] पुनरध्युष्टलक्षाण्येवाक्षरव्रतः [क्, ढ्, ग्: रप्युष्ट ; क्, ग्, ख्, अ: लक्षाश्च वीक्षते] ।। पाठमात्राच्छतग्रन्थधारणं फलमस्य च । यदृच्छया [क्, ढ्, ग्: यदि०] शतश्लोककरणं च दिने दिने ।। ब्रह्मचर्यामिषत्यागमद्यपानविवर्जनम् । प्रत्यहं स्नानमित्येष विधिरत्रोपदिश्यते ।। त्रिचेलपरिवर्त्तश्च विकालभोजनं च यत् । पानीयप्रत्यवेक्षा चेत्ययं विधिरपीष्यते ।। ब्रह्मचर्यस्य रक्षायामरक्षायां परस्य च । फलमालम्बते किन्तु न शीघ्रं नापि सर्वथा ।। प्द्f १८३, प्. ३३४) पालने ब्रह्मचर्यस्य मद्याचारस्य वर्जने । अन्वयव्यतिरेकाभ्यां समानफलता स्मृता [क्, ग्: मृता] ।। तस्मादिष्टफलाशंसी सम्पूर्णविधिमाचरेत् । विश्वविस्मापने शक्तिरस्मादस्योपजायते ।। आसनाम्भोरुहवर्णा रुचयश्च सिता मताः । अकाकरुदितं [क्: आकारामुदितं] तज्ज्ञा [क्, ग्: प्रज्ञा] भास्वतोऽनुदयं [क्, ग्; भास्वरो, ढ्: भाषतो] विदुः ।। अन्वयव्यतिरेकं वा विद्यात् सिद्धिर्यथायथम् । दीपस्य दर्शनात् स्वप्ने विप्लुताविप्लुतस्य [क्: ओमित्स् विद्युता] च ।। पिबेदकाकरुदिते वत्सरार्द्धमयाचितम् । आरनालैकचुलुकं स्वमन्त्रेणाभिमन्त्रितम् ।। स्वयं ग्रहः स्वसङ्केतैरन्यैराख्यानमेव वा [क्, ग्: च] । यत्र नास्ति तमेवाहुरयाचितविधिं [क्, ग्: रचित] बुधाः [क्, ग्: बुद्धाः] ।। प्रज्ञादिसाधनमिदं सुगतोपदिष्टं आख्याय नः सुविपुलं कुशलं यदासीत् । तेनाशु विस्मयकरं च निरुत्तरं च सर्वज्ञताऽपि पदमस्य जनस्य भूयात् ।। ।। वज्रसरस्वतीसाधनम् ।। ।। कृतिरियं आर्यावलोकितेशक्रमकमलानतिधौतकल्मषस्य [ढ्: कल्पन] मतिनयविदुष उदारकीर्तिप्रभवमनोरथरक्षितस्य भिक्षोः ।। प्द्f १८३, प्. ३३५) १६५. आदौ चक्रधरस्ततः [ख्, अ: वज्र] पिचुयुगात् प्रज्ञान्वितो वर्द्धनि [क्, ढ्: वर्द्धनः] तस्माच्च ज्वलयुग्ममस्य तु परे मेधा परे वर्द्धनि । एतस्माच्चरमं धिरिद्वयमतो बुद्धिस्तथा वर्द्धनि स्वाहान्तः कथितः स एष सुगतैर्मन्त्रः [क्: सुतैः] कवित्वादिभूः ।। धर्मपादं प्रणम्यादौ प्रज्ञातत्त्वोपदेशकम् । सारस्वतमिदं वक्ष्ये चक्रं लोकहितोदयम् ।। क्वचित् सुखासनस्थोऽसौ योगी शून्यं विभावयेत् । यथाविधि ततो बीजं [क्: ओमित्स्] बीजादब्जं [क्: दक्षरं] तथैव च ।। सप्तमस्य द्वितीयस्थमष्टमस्य चतुर्थकम् । प्रथमस्य चतुर्थेन भूषितं तत् [क्: त्वपितकत् (?)] सबिन्दुकम् ।। तदुद्भवां सरस्वतीं वीणावादनतत्पराम् । चन्द्रावदातनिर्भासां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। निष्पाद्य तां महादेवीं चिन्तयेत् तद् हृदि स्थितम् । आं[क्, ग्: आद्य]-इत्यक्षरनिष्पन्नचक्रमष्टारभूषितम् ।। तन्मध्ये चन्द्रबिम्बस्थं तद्बीजं चिन्तयेत् स्थिरम् । तत्र तस्यावभासेन द्योतयेदात्मविग्रहम् ।। ततस्तं रोमकूपेन निश्चार्याशेषसम्भवम् । अज्ञानतिमिरं हत्वा [ख्, ग्: हत्या] पुनस्तस्मिन् प्रवेशयेत् ।। प्द्f १८४, प्. ३३६) पञ्चमाधःस्थितः षष्ठः स्वरो बिन्दुद्वयाङ्कितः । आ [क्, ग्: ओमित् थ्रेए लिनेस् fरोम् हेरे] ई पूर्वं तथा ऊ ऐ औ अस्तद्वदुदाहृतम् [ढ्: तास्त] ।। हृदि शिरसि शिखायां कण्ठे नेत्रे च स्कन्धके । न्यासमित्थं विधानेन प्रकुर्याद् [ढ्: प्रज्ञया] ब्रह्मचर्यतः ।। तदनु भ्रामयेच्चक्रं हृदयस्थमहर्न्निशम् । निश्चलं तु स्वहृद्वीजं भावयेत् स्थिरबुद्धिमान् ।। लक्षजापं ततः कुर्यात् सप्तसङ्ख्यासमन्वितम् । प्रसन्ना विचरेत् तस्य हृदि देवी सरस्वती ।। गद्यपद्यमयाशेषं [क्, ढ्, ग्: ङ्गेषु] द्वितीय इव गीष्पतिः [क्: सीव्यति] । जानात्यदृष्टपूर्वं च सर्वमैत्र्यादिवाङ्मयम् ।। इहं हि चक्रं कविराजतार्थिभिर्निषेवितव्यं [क्, ग्: तान्विभिः] वर्षार्द्धमुद्यतैः । निषेव्यमाणं स्वरमस्वरूपं समर्पयिष्यत्यचिरादतुल्यम् ।। ।। वज्रवीणासरस्वतीसाधनम् ।। प्द्f १८४, प्. ३२९) १६२. ररस्वत्यै नमः । पूर्वोक्तविधानेन शून्यतां यावदभिमुखीकृत्याधिष्ठाय च सितकमलं सप्तहस्तप्रमाणं तदुपरि शशिमण्डलं तन्मध्ये ह्रीःकारं शुक्लं तेन सितकमलं स्वबीजगर्भं भावयेत् । तेन च भगवतीं महासरस्वतीमनुविचिन्तयेत् [क्, ग्: पूनर्विचि०] शरदिन्दुकराकारां [करा ओमित्तेद् इन् ख्] सितकमलोपरि चन्द्रमण्डलस्थां दक्षिणकरेण वरदां वामेन सनालसितसरोजधरां स्मेरमुखीमतिकरुणामयां श्वेतचन्दनकुसुमवसनधरां [क्: चन्द्रेन] मुक्ताहारोपशोभितहृदयां नानारत्नालङ्कारवतीं द्वादशवर्षाकृतिं मुदितकुचमुकुलदन्तुरोरस्तटीं स्फुरदनन्तगभस्तिव्यूहावभासितलोकत्रयाम् । ततस्तत्पुरतो भगवतीं प्रज्ञां दक्षिणतो मेधां पश्चिमतो मतिं वामतः स्मृतिं एताः स्वनायिकासमानवर्णादिकाः सम्मुखमवस्थिताश्चिन्तनीयाः । ततः स्वनाभिप्रदेशे चन्द्रमण्डले सितमोंकारं [क्, ग्: मां०] ध्यात्वा ततो निश्चरन्तीमशेषवाङ्मयमालामविच्छिन्नप्रवाहां [क्, ग्: मवच्छिन्न, क्, ब्, ख्, अ; वच्छिन्न] चिन्तयन् मन्त्रमावर्त्तयेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रीः महामायाङ्गे महासरस्वत्यै [ख्: तकेस् थिस् महासरस्वत्यै नमः अस् थे बेगिन्निन्ग् ओf अ नेw साधन] नमः । एवं पोषधिको भूत्वा मौनादवतिष्ठन् निरन्तरं देवताहङ्कारमुद्वहन् मन्त्रमप्यावर्त्तयन्ननन्यकर्मा मासेन सारस्वतीं [क्, ग्: अद्द् प्रसार बेfओरे सार; क्, ग्: रेअद् सर] प्द्f १८५, ३३०) वाणीं लभते । मासत्रयेन ब्रह्मघ्नोऽपि सिध्यति । षण्मासैः सरस्वतीसमो भवतीति । अथ भैषज्यमुच्यते - अजाक्षीराभयाव्योषपाठोग्रासिग्रुसैन्धवैः [ख्: यानैग्रा] । सिद्धं सारस्वतं [क्, ग्: सास्वतं] सर्पिः पिबेत् सप्ताभिमन्त्रितम् ।। चतुर्गुणे अजाक्षीरे घृतप्रस्थं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: प्रच्छं] विपाचयेत् । औषधैः पलिकामात्रैः [क्: पालिका, ख्, अ: परिका] शनैर्मृद्वग्निना सुधीः ।। मासत्रयं [ख्, अ: मात्रं] प्रयुञ्जीत वाणीं प्राप्नोत्यनुत्तराम् । षण्मासोपयोगेन साक्षाद् वागीश्वरो भवेत् ।। मत्तकोकिलनिर्घोषो जायते मधुरस्वरः । संशयो नेह कर्तव्यो विचित्रा भावशक्तयः ।। ।। इति महासरस्वतीसाधनम् ।। १६३. पूर्वोक्तविधानेन हृदि [क्: ओमित्स्] रक्तसरोजचन्द्रे रक्तदोःकारबीजपरिणतरक्ताष्टदलकमलं [होः इन् ख्, अ] स्वबीजगर्भं तत्परिणतां भगवतीं वज्रसरस्वतीं त्रिमुखां षड्भुजां सर्वाङ्गरक्तां त्रिनयनां नीलसितदक्षिणवाममुखीं पद्मखड्गकर्त्रिधरदक्षिणकरां । प्द्f १८५, प्. ३३१) कपालरत्नचक्रधारिवामकरां [ख्: कराल] प्रत्यालीढपदां कुमारीं नवयौवनवतीं नानालङ्कारधरां हृदयाधिष्ठितचिह्नबीजेन परार्थकरणोत्सुकां आत्मानं विभाव्य ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। वज्रसरस्वतीसाधनम् ।। १६४. नमो वज्रसरस्वत्यै । श्रीघनशरदामृतांशोर्निरुत्तरा कौमुदीव [क्, ढ्, ग्: कौमुदीं च] या जगतः । जाड्यतमःशमयित्री सा कुलिशसरस्वती जयति ।। सोपदेशं [क्: पदैनं] समासेन तस्याः साधनमुच्यते । दर्शितं डाकिनीवज्रपञ्जरे सर्वदर्शिना ।। स्थाने शुचौ [क्, ग्: गुरौ] मनोज्ञे च निषणस्तादृशासने । श्रद्धयाऽनन्यकर्मा च ध्यायात् सन्ध्यात्रयानुगः ।। दयाप्रभावात् सम्बोधौ कृतप्रणिधिरुद्धुरः [क्, ख्, अ: रुद्धरः] । स्वप्नमायोपमं विश्वमखिलं कल्पयेत् [क्, ढ्, ग्: कल] ततः ।। हृच्चन्द्रबीजकिरणैरुपनीततथागतान् । सम्पूज्य पापमखिलं दिशेद् विश्वहिताशयः ।। ततः पुनरकरणं प्रतिज्ञाय विधाय च । पुन्यानुमोदनां तच्च सम्बोधौ परिणामयेत् ।। प्द्f १८६, प्. ३३२) रत्नत्रयं च शरणं प्रपद्याबोधिसम्पदः [ख्, अ: बोधौ] । आत्मानं दासभावेन [क्, ग्: दासता] सर्वज्ञेषु निवेदयेत् ।। मैत्र्यादिभावनामेवं [क्, ग्: मेकं] कुर्याद् द्वेषादिशान्तये । ततः किरणसन्दर्भे बीजगर्भे निवेशिनी ।। सर्वाशावदनोद्भासिसितांशुपटलोज्ज्वलाम् । पद्मचन्द्रसमासीनां वज्रपर्यङ्कशालिनीम् ।। अर्द्धचर्च्चरभृङ्गाङ्गश्रीसत्केशैरलङ्कृताम् [क्, ग्: वर्वरभूषाङ्गा] । उन्निद्रारुणराजीवराजत्सव्यकरश्रियाम् [क्, ढ्, ग्: राजसेव्य] ।। चित्रनेपथ्यसौभाग्यां लक्ष्मीख्याताङ्गसम्पदम् । प्रज्ञापारमिताभास्वद्वामपाणिसरोरुहाम् ।। द्विरष्टवत्सराकारां सितवर्णाम्बरामथ । चन्द्रबीजादिनिष्पन्नां [क्, ढ्: निपुनां] पश्येदार्यसरस्वतीम् ।। हृदि स्फटिकभीमाभमिन्दुमण्डलमध्यगम् । सतारार्द्धविधुप्रायबिन्दुनादमवस्थितम् [क्: सतार्द्ध ; ढ्: परिष्कृतं] ।। सर्वतः स्फुरदुद्दामधामलक्षीविभूषितम् [प्राम इस् ओमित्तेद् इन् क्, ग्] । बिभ्रतीं बीजमंकारं गिरामिव समुच्चयम् ।। मन्त्रैर्जःकारादिभिराकर्ष्यादिप्रसाधनोपायैः । स्ववपुर्निजाधिदैवतरूपाभिन्नं प्रसाधयेत् तदनु ।। इमामावेशनिर्माणां जिनानां मूर्त्तिमुद्वहन् । अधिबीजं सृजेन्मन्त्री तत्त्वयोगादहर्निशम् ।। प्द्f १८६, प्. ३३७) १६६. वज्रसरस्वत्यै नमः । दृष्ट्वाऽकारं हृदि विनिहितं चिन्तयेच्चन्द्रबिम्बं तस्मिन् पद्मं तदुपरि लसद् ह्रींकृतिं तत् समन्तात् । पश्चाद् र्मावलिबिलगतं भावयेद् बाह्यरश्मिं [क्: वाक्य] देवी तत्र प्रभवति महाबुद्धिबीजाङ्करश्रीः ।। शुभ्राम्बुजोपरि [क्, ढ्: शुद्धा] लसत्तनुमादधानां नेत्रत्रयं मुकुटसंस्थितमर्द्धचन्द्रम् । वामेन पुस्तकधराम्बुजमन्यहस्ते पश्चात् स्वदेहसमतामनयत् प्रयत्नात् ।। ततस्तु ध्यानखिन्नोऽसौ जपेन्मन्त्रं समाहितः । गुर्वादेशवशाल्लब्धं शुचिसाचारतां [ख्, अ: शौचार] गतः ।। हान्तरान्तसमायुक्तं सान्तमीस्वरशोभितम् । इन्द्वर्द्धबिन्दुनाऽऽक्रान्तं लिपिं दृष्ट्वा जपेद् गुरौ ।। ।। वज्रशारदासाधनं समापतम् ।। प्द्f १८७, प्. ३३८) १६७. भास्वत्प्रवालमणिसन्निभदिव्यकान्तिं वक्त्रत्रयां कुलिशपूर्वसरस्वतीं ताम् । पद्मासिकर्त्रिसितचक्रनवांशरत्नब्रह्मास्यभाजनधरां [क्, ढ्, ग्; द्मांलिक ; क्, ढ्, ग्: ब्रह्माक्ष] शिरसा नमामि ।। मनोऽनुकूले विजनप्रदेशे मृदुमसूरकादावुपविश्य स्वहृदि चन्द्रमण्डलमादिस्वरसम्भवं [क्, ढ्, ग्: लंभ] भावयेत् । तदुपरि दोःकारबीजं [ख्, अ: होः] पद्मरागमणिप्रभं ततो रश्मीन् निश्चार्य तै रश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्य पुरोवर्त्तिनः कुर्यात् । ततो वज्रपुष्पादिभिर्मन्त्रैर्मनोमयीभिः पूजाभिः पूजयेत् । ततः पापदेशनादिकं [ग्: ओमित्स् पाप ततः हेरे, बुत् स्ततेस् थे ओमित्तेद् पोर्तिओन् अfतेर् पङ्कजं] कुर्यात् । ततः ओं स्वभावशुद्धाः [क्, ढ्: ओमित् स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः] सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति सप्तधा पठेत् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति सर्वधर्मशून्यतां विभावयेत् । ततः पुरतो रक्तपद्मं सप्तहस्तप्रमाणं विभावयेत् । तदूर्ध्वं चन्द्रमण्डलं ईषद्रक्तं अकारसम्भवं [क्, ढ्: अंका, ख्, अ: तांका] तदूर्ध्वं दोःकारसम्भवं [ख्, अ: होः] पङ्कजं पुनः पद्मस्योपरि चन्द्रमण्डलं तदूर्ध्वं दोःकारं पुनः । ततो रश्मिमेघं निश्चार्य षड्गतिसंगृहीतान् सत्त्वान् अनुत्तरायां सम्यक्सम्बोधौ प्रतिष्त्ःआप्य वज्रसरस्वत्याकारेण दोःकारे प्रवेशयेत् । ततः स्वयं प्रविशेत् । प्द्f १८७, प्. ३३९) स्वयं प्रविष्टमात्रेण सर्वं परिणम्य त्रिमुखां षड्भुजां देवीं नानालङ्कारभूषितां पिङ्गोर्द्ध्वकेशीं प्रत्यालीढपदेन रक्तचन्द्रोपरिस्थितां विभावयेत् । तस्याः प्रथमं मुखं रक्तं दक्षिणं शुक्लं वामं कृष्णं प्रथमदक्षिणभुजे कमलं प्रज्ञापारमितापुस्तकाङ्कितं द्वितीये असिं तृतीये कर्त्रीं प्रथमवामभुजे सितचक्रमष्टारं द्वितीये नवांशरत्नं तृतीये ब्रह्मकपालम् । यथा शून्यतासमाध्यनन्तरं [क्, ढ्, ग्: धान] देवतानिष्पत्तये बीजाक्षरं तथा पुनर्भगवत्या हृदि विभावयेत् । ततो बीजाद् रश्मीन् निश्चार्य ज्ञानसत्त्वमानीय पूजयेत् प्रवेशयेच्च । ततो मन्त्रं जपेत् मन्त्री सुसमाहितमानसः । लक्षद्वयं तु जप्त्वा [क्, ढ्, ग्: दृष्ट्वा] ततः प्रारभ्यते क्रिया । तत्रायं मन्त्रः - ओं पिचु पिचु [क्, ढ्, ग्: ओमित्] प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । शुक्लपक्षप्रतिपदमारभ्य चन्द्रमसमालोकयन् संस्कृतं कुर्याद् यावद् अस्तमेति चन्द्रमाः यावत् पूर्णमासीम् । पूर्णिमायां दिवाशायी यावत् कर्म तावद् भावयेत् । ततोऽश्रुतपूर्वाण्यपि शास्त्राण्यभिमुखीभवन्ति सहस्रग्रन्थं धारयेद् दिने दिने सर्ववादिप्रमर्द्दकः प्रियो देवमनुष्यानाम् । ।। कृष्णयमारितन्त्रोद्धृतवज्रसरस्वतीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १८८, प्. ३४०) १६८. नमो वज्रतरसत्यै । चतुर्ब्रह्मक्रमेण साधनं लिख्यते । पूर्ववद् अंकारं ध्यात्वा हृच्चन्द्रे पापदेशनादिशून्यताबोधिपर्यन्तं पंकारजश्वेताब्जेन्दौ अंबीजात् स्फुरणादिना सम्भूतां सितवर्णां मनोरमां दक्षिणेन रक्ताम्बुजधारिणीं वामेन प्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणीं वज्रसमाजमुद्रया [क्, ग्: ओमित्] ओं वज्रसमाज जः जः जः ज्ञानसत्त्वप्रवेशादिपूर्वकं [क्, ग्: दिकं] प्रज्ञापारमितां वज्रपर्यङ्कसमासीनां भावयेत् । तस्या हृदयचन्द्रस्थं अंकारं ध्यात्वा स्फुरणसम्हरणक्रमेण मन्त्रं जपेत् ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि [ख्, अ: चिरि चिरि] धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । प्रदीपपङ्क्तिमिव ज्वलन्तीं मुखान्निर्गत्य नाभिमण्डलं प्रविशन्तीं विचिन्त्य एवमन्येषां द्रष्टव्यम् । तथा चोक्तम् - प्रथमं शून्यताबोधिं द्वितीयं बीजसंयुतम् । तृतीयं बिम्बनिष्पत्तिं चतुर्थं न्यासमक्षरम् ।। ।। इति वज्रसरस्वतीसाधनं समापतम् ।। प्. १८८, प्. ३४१) १६९. पूर्वोक्तविधानेन पीतभृंकारनिष्पन्नां [क्, ग्: भ्रूं, ख्: हुं] चतुर्भुजैकमुखीं पीतां त्रिनेत्रां नवयौवनां वरदाक्षसूत्रधरदक्षिणकरां [क्, ढ्, ग्; करधरां] त्रिदण्डीकमण्डलुधरवामकरां [ऋएपेअतेद् इन् ख्, अ] अमिताभमुद्रितां पद्मचन्द्रासनस्थां भगवतीं ध्यात्वा मुद्रां बन्धयेत् । प्रसारितहस्तद्वयाङ्गुष्ठाभ्यां कनिष्ठिकानखद्वयं [ख्, अ: ष्ठिकां] पिधाय [ख्, अ: ओमित्स् fरोम् पिधाय तो थे एन्द् ओfथे साधन] ततो मन्त्रं जपेत् ओं भृं [क्, ढ्, ग्; भृकुटी] स्वाहा । ।। भृकुटीसाधनम् ।। प्द्f १८९, प्. ३४२) १७०. नमो [ठिस् नमस्कार इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भृकुष्ट्यै । पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदीन्दुमध्ये बीजं षष्ठस्य चतुर्थं प्रथमाष्टमेन पूरितं शून्यदेवेनाक्रान्तं [ख्: सूच०] अर्द्धेन्दुना शिरसि भूषितं तेनैव निष्पन्नां भृकुटीं पीतवर्णां चतुर्भुजां जटामकुटधरां शान्तां दक्षिणे वरदां अक्षसूत्रधरां वामेन त्रिदण्डीकमण्डलुधरां [क्, ढ्, ग्: दश्च] पद्मचन्द्रासनस्थां भावयेत् । ततो मुद्रां बन्धयेत् । पूर्ववद् [क्ख्, अ: ओमित्स् पूर्णव० भृकुटीमुद्रा] हस्तद्वयप्रसारितेनाङ्गुष्ठेन कनिष्ठिकानखं पिधाय पृथक् पृथक् शेषा वज्रलक्षणाः इयं [क्: इति] भृकुटीमुद्रा । पश्चात् मन्त्रं जपेत् ओं भृं [क्: भ, ढ्, ख्, ख्, अ; भॄः] स्वाह । ।। भृकुटीसाधनम् ।। एन्द् ओf वोलुमे ओने </poem> == स्रोतः == *[https://muktalib7.com/DL_CATALOG_ROOT/digital_library.htm मुक्तबोधपुस्तकालयः] [[वर्गः:तन्त्रग्रन्थाः]] 0r26vlzo5yf6azkko95kb72kv6nzut9 416047 416045 2026-06-08T11:30:21Z Shubha 190 पुनर्निर्देशनम् अत्यक्त्वा Shubha इत्यनेन [[साधनमाला]] तः [[साधनमाला (भागः १)]] पृष्ठं स्थानान्तरितं 416045 wikitext text/x-wiki {{header | title = साधनमाला | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> ---- MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00342 Uniform title: sādhanamālā Vol. 1 Author : bhattacharya benoytosh Description: This text is a collection of sādhanas, that is, procedures for the worship of Buddhist Tantric deities especially those of the Anuttarayoga Tantras. A description of the deity, its form and colour, vehicle etc along with its related visualization is supplied in each sādhana together with that deitys Mantra and its applications in worship and yogic practice. They are composed by a large range of Buddhist teachers many of eminence. The earliest is the Siddha Saraha who is dated to around 630 CE. Along with him are a number of other great Buddhist Siddhas, such as Nāgārjuna, Kukkuripa, Indrabhūti, Kṛṣṇapāda, śabara and others who belonged to the 7th and 8th century. The last contributors belong to the 12th century which gives us a lower limit for the date of the collection. Notes: Data entered by the staff of Muktabodha under the direction of Mark S. T. Dyczkowski. Revision 0: February 21, 2015 Publisher : Baroda Oriental Institute Publication year : 1925 Publication city : Baroda Publication country : India ---- प्. १) साधनमाला । ई ओं नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यः । श्रीमत्त्रिसमयं वन्दे सर्वसम्पत्सुखोदयम् । भवदुर्गतिखिन्नानां चिन्तारत्नमिवाद्भुतम् ।। अस्त्येव साधनं सम्यक् पूर्वाचार्यैरिहोदितम् । किन्तु विस्तरभीरुणा संक्षिप्तमुपदिश्यते ।। इह खलु श्रीत्रिसमयराजे महातन्त्रराजे महातन्त्रे [क्: रेअद्स् तन्त्रमण्डले] मन्त्रमण्डले रजोमण्डले [रजोमण्डले द्रोप्पेद् इन् अल्ल् ओथेर् ंष्ष् एxचेप्त् ण्] वा विधिवल्लब्धाधिकारो मन्त्री तदुक्तसमयसम्वरस्थः पूर्वसेवां चिकीर्षुः पर्वतारण्यादिषु गुहागृहारामलयनादिषु वा विविक्तविजनेषु मनोरमेषु वसन् आदौ तावदिमां मूलविद्यां बुद्धप्रतिमाया अग्रतो [क्: रेअद्स् रान्तद] मण्डलकं [क्: ण मण्डलम्] पुष्पाभिकीर्णं कृत्वा प्रणम्य बोधिचित्तमुत्पाद्य सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्य आत्मानं निर्यात्य तत्प्रणामालम्बनजापमभ्यसन् [क्: ण लम्ब ; ढ्: स्यन् इन्] सहस्रं जपेत् । ततः सर्वमन्त्राणां लक्षजापः [क् ढ् अ: जायम्] कृतो भवति । सर्वरक्षादिमन्त्राश्चास्य सिद्धा भवन्ति । तत्रेयं विद्या - प्. २) नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां अमला मलहारका अनन्ताः ससुताः सर्वजिना असीमनिष्ठा वरदामम [क्, ढ् अ: वर] देन्तु [सिच्. चोर्रेच्त् fओर्म् इस् ददतु] अत्युदारं वरमग्र्यं सम सर्वदा अनन्तम् । तत्र इमे वज्रपदाः । अरर असम सम [क्, ढ् अ: असमसमन्ता] समन्तानन्त धर्म ते खण खण महावीराचले सम सम असहमहाबले कण कण महावराग्रिके हह हह [क्, ढ् अ: हुहु हुहु] वज्रवज्राह्वये धर धर हुं हुं मण्डलं समबलाग्रविक्रमे [क्, ढ् अ: वराग्र] कुरु कुरु तुरु तुरु सर्वथा सर्वं हि ज्वल ज्वल अग्रे अग्रिणि हुं फट् [क्, ढ् अ: फट् फट्] स्वाहा । ततः सर्वकर्मावरणक्षयार्थं सर्वतथागतहृदयं शताक्षरं तेनैव विधिना अष्टसहस्रं जपेत् । सद्धर्मदूषणानन्तर्यादिकं कर्मावरणं प्रहीयते । इदं च तत् - नमस्त्र्यैयध्विकानां तथागतानां सर्वत्राप्रतिहतावाप्तिधर्मतावलीनां ओं [क्, ढ् अ: अं] असम सम समन्ततोऽनन्ततावाप्तिशासनि हर हर स्मर स्मरण विगतराग बुद्धधर्म ते सर सर समवला हस हस त्रय त्रय [क्, ढ् अ: त्रयं त्रयं] गगनमहावरलक्षणे [क्, ढ् अ: महाबल ; क्, ढ् अ: क्, ढ् अ: रम्भणे] ज्वलज्वलनसागरे स्वाहा । ततः स्वपराभ्युदयसाधनाङ्गमेवं पूर्वसेवाविधिमनुतिष्ठेत् । तत्रादौ प्रातरेवोत्थाय सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान स्वामिनो [सिच्. क्, ढ् अ: नाध्या] अध्यासयेत् । एवं प्रणमेत् - लोकधातुष्ठानन्तेषु यावन्तः ससुता जिनाः । कायेन मनसा वाचा तान् सर्वान् प्रणमाम्यहम् ।। प्. ३) ततो बोधिचित्तमुत्पादयेत् - उत्पादयामि सम्बोधौ चित्तं बोधाय देहिनाम् । भद्रचर्यां चरिष्यामि सर्वसत्त्वहितोदयाम् ।। ततः सर्वविघ्नविनाशार्थमचलहृदयममोघचण्डं [क्, ढ् अ: अमोघचण्ड०] वज्रमुद्रां बद्ध्वा त्रिरुच्चारयेत् । तत्रेयं वज्रमुद्रा । दक्षिणहस्तमूर्ध्वं प्रसृतं कृत्वा वृद्धाङ्गुष्ठेन तर्जन्यग्रमाक्रमेत् [ढ्: व्यग्रया] । शेषा वज्रलक्षणाः । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां चाट् अमोघचण्ड महारोषण स्फाटय हुं भ्रमय भ्रमय हुं त्रट् हां मां । स्वस्तिकं च बध्नीयात् । श्लिष्टाङ्गुलिमभ्यन्तरमुष्टिं कृत्वा मध्यमे सूच्यौ तर्जन्यौ [क्, ढ् अ: तज्जन्यौ द्रोप्पेद् इन्] चाङ्गुष्ठाग्र ईषत्संसक्ते [क्: इषदं ; ढ्, ढ् अ: ससक्तं] धारयेत् । मन्त्रः । ओं हर हर महानिमित्त हुं फट् स्वाहा । ततो मुखशौचादिकं कृत्वा सुखासनोपविष्टः पटपुस्तकप्रतिमादीनामन्यतमस्याग्रतो दशदिक्स्थितबुद्धबोधिसत्त्वानवलम्ब्य मुक्ताकुसुमावकीर्णं मण्डलकं [क्, ढ् अ: मण्डलं] कृत्वा पूर्ववद् गाथया सर्वाङ्गतः प्रणम्य बोधिचित्तमुत्पाद्य एव सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्य आत्मानं निर्यातयेत् । अहमेवंनामा सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानामात्मानं निर्यातयामि सर्वथा सर्वकालं प्रतिगृह्णन्तु मां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वा अधितिष्ठन्तु मां महाकारुणिका नाथाः सिद्धिवरदायकाश्च [ढ् अ: बलदायन्ता ढ् वरदाका] भवन्त्विति । ततः सर्वपापानि देशयेत् । सर्वपापान् [क्, ढ् अ: पापानुराग] रागद्वेषमोहवान् प्. ४) सार्वकालिकानशेषान् [ढ्: द्रोप्स् अशेषान्] देशयामि यथा बुद्ध्वा भगवन्तो जानन्तीति । ततः [ढ्: द्रोप्स् ततः जानन्तीति] पुण्यमनुमोद्यम् । सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां ये पुण्यज्ञानसम्भारा लौकिकलोकोत्तरास्त्रैकालिकास्तानग्र्यानुमोदनयाऽनुमोदेया यथा बुद्धा भगवन्तो जानन्तीति । ततः पर्यङ्कावस्थित इमां समयमुद्रां बध्नीयात् । प्रणामाञ्जलिः शिरसि स्थितः समयमुद्रा । मन्त्रः । नमः सुसिङ्गे [क्, ढ् अ: सुसिद्ध] साधनि अग्रे करुणे वरदे तयि तयि अतिबले नमोऽस्तु [क्, ढ् अ: नमो] वरसिद्धिदायकेभ्यो [क्, ढ् अ: वरदायिभ्यो] महाकृपेभ्यः स्वाहा । अनया सर्वमुद्रामन्त्राणां समयः सन्दर्शितो भवति । ततः पूर्ववद् वज्रमुद्रां बद्ध्वा अचलहृदयमनुस्मरेत् । नमः समन्तवज्राणां अचल कालचण्ड साधय [क्, ढ् अ: साधने] हुं फट् । ततो वज्रोष्णीषमुद्रां शिरसि न्यसेत् दक्षिणमुष्टौ अङ्गुष्ठकं स्थितकं कुर्यात् । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां त्रिशिख्यग्रि [क्, ढ् अ: त्रिशिखोग्रि] नमोऽस्तु ते । समन्तात्त्रिगुणाचलाग्रधर्मे [क्: समन्तादसमन्ता] विधुनाहि [क्: बन्धुना हि, ढ् अ विधुनादि, ढ्: विध्वनादि] क्लेशदुःम्बुजालान् जगतः सर्वसुखान् ददाहि [सिच्. क्: ददहि] चाशु तत्रेदं त्रिसमये कुरु स्वाहा । अनया मन्त्री महायानान्न परिहीयते [क्: मानानुपरि] निर्विघ्नसिद्धिश्च भवति । पुनश्च महां महारक्षां पञ्चसु स्थानेषु न्यसेत् । महारक्षा भवति । उत्तानमञ्जलिं कृत्वा कन्यसानामिके [क्: ङ्गमन्त्रसा, ढ् अ: कृत्वाना] करमध्ये प्. ५) कन्यसा बहिःसूक्षीषदवनता अनामिका तस्या उपरि अङ्गुष्ठो न्यसेत् । मध्यमा सूचीपूर्वा [क्, ढ् अ: सूची द्रोप्पेद् इन्] तस्याः पार्श्वेतर्जन्यौ [क्, ढ् अ: पार्श्वित] कुञ्चयित्वा तृतीयपर्वे न्यसेत् । असहा नाम महामुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं [क्, ढ् अ: हुं हुं] स्फाटयामहे हुं फट् । ततो महाकवचमुद्रया अजितवज्रया कवचं कुर्यात् । कन्यसाङ्गुष्ठौ शङ्कुलाकारेण [ढ्: शंक] अन्याः संसक्तमूलमध्याग्राः [क्, ढ् अ: मध्यमा] । अजितवज्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं [क्, ढ् अ: हुं] वज्रमये वरकवचे हो वज्र वज्र हुं फट् । तदेवं मारादिभिः सुतरामधृष्यो [क्, ढ् अ: सुरामदृश्यो] भवति । एवमात्मरक्षां कृत्वा स्थानरक्षां कुर्यात् । तत्र वज्रासनमुद्रया आसनं वज्रमयमधितिष्ठेत् । पर्यङ्कं बद्ध्वा उत्तानवामकरस्योपरि दक्षिणकरं निवेशयेदुत्सङ्गे [क्, ढ् अ: दुत्तमाङ्गे] वज्रासनमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रासने वं हुं फट् । ततो वज्रमण्डपमुद्रया स्वस्थानं वज्रमयमधितिष्ठेत् । प्रणामाञ्जल्या तर्जनीद्वयमनासिकाद्वयं च मध्यपर्वभग्नमभ्यन्तरतः [क्, ढ् अ: मध] प्रवेश्य चतुःस्थूणाकारेण शेषाः सूक्ष्याकारेण वज्रमण्डपमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्राग्रभुवने [क्: ग्रमुवनमे] मं हुं फट् । ततो वज्रप्राकारं तन्मुद्रया न्यसेत् । उत्तानमञ्जलिं कृत्वा अनामिकाद्वयं मध्ये न्यस्य मध्यमा सूची तर्जनीयुगलं वज्राकारेण तृतीयपर्वे प्. ६) न्यसेत् अङ्गुष्ठौ च पार्श्वतः [क्, ढ् अ: अङ्गुष्ठो पाश्वेतः] । प्राकारमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रमण्डले बन्ध बन्ध हुं फट् । ततस्तदुपरि वज्रपञ्जरं तन्मुद्रया न्यसेत् । प्रणामाञ्जलेरनामिकायुगलं तर्जनीयुगलं विपरीतपृष्ठभग्नमिति । अनामिकातर्जन्यारुपरि चक्रेण तावेव [क्: भावेव] देयौ [क्: देयां] त एव देये विपरीतपृष्ठभग्नं मध्यमा सूची तथा कनिष्ठिकाङ्गुलौ । पञ्जरमुद्रा । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्राग्रभुवनेमुः [क्, ढ् अ: भुवन] हुं फट् । ततो वज्रज्वालावहितस्तन्मुद्रया [क्, ढ् अ: हि तन्मुद्रया] न्यसेत् । अभयकरस्योपरि वामं संहताङ्गुलीकं दक्षिणेन भ्रामयेत् । वज्रज्वाला । मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं वज्रज्वाले [क्, ढ् अ: ओमित् वज्रज्वाले हुं] हुं फट् । ततः सीमां बध्नीयात् । दक्षिणकरमुष्ट्या [क्, ढ् अ: पुष्ट्या] तर्जनीमुच्छ्रितां कृत्वा दक्षिणेन भ्रामयेत् । असीमा नाम सीमाबन्धनी । अस्या मन्त्रः । नमः समन्तवज्राणां ओं हं हुं महासीमाबन्धे बन्ध बन्ध वज्रे वज्रिणि हुं फट् । ततः स एवं कृतरक्षापरिकरः स्वस्थानस्थितेभ्य एव बुद्धबोधिसत्त्वेभ्यस्तथागतसम्भवमुद्रया अर्घ्यं [क्, ढ् अ: अर्घ] प्रकल्पयेत् । ततस्ते समन्वाहरन्ति सिद्धिवरदायकाश्च भवन्ति । मुष्टिकरसंस्थाना [क्, ढ् अ: स्यामा] कनिष्ठिकाभ्यां विकसिताभ्यां तथागतसम्भवमुद्रा । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः अमलविक्रान्ततेजिनि अरजे स्वाहा । ततो बाह्यगन्धाद्युपचारासम्भवे [ङ्: गन्ध्याह्य, क्, ढ् अ: गन्धाद ; क्, ढ् अ: सम्भव] प्. ७) अचलवज्रमुद्रया परिशोध्य गन्धादीन् प्रति प्रतिस्वमन्त्रैरष्ट [क्, ढ् अ: ठे सेचोन्द् प्रति इस् द्रोप्पेद् इन्] वारानभिमन्त्र्य पूजां कुर्यात् । तत्र गन्धमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां असमगन्धोत्तमे भगवति स्फुर हिमं [ङ्: स्फारहिम] गगनकं महोदयेसर्वार्थसाधनि [क्, ढ् अ: दय] स्वाहा । पुष्पमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां आवर्तावर्तमहापुष्पवति [ङ्: अवर्त्ता] स्वाहा । धूपमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां अग्रे अग्रशिखे [क्, ढ् अ: शिख] धूमशिखे [क्, ढ् अ: शिख] स्वाहा । दीपमन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां आलन्ते ज्वलन्ते दीपज्योतिशिखे [क्, ढ् अ: शिख] स्वाहा । नैवेद्यमन्त्रः [ङ्: निवेद्य] । नमस्त्रैयध्विकानां सर्वतथागतानां अरर परर करर बलिदे बलिं ददाहि महाबलि स्वाहा । ततो दशदिग्लोकधातुस्थितचित्रपूजाङ्गान्येवं निर्यातयेत् । प्रणामाञ्जलिं बद्ध्वा ये असमा अपरिग्रहा दशदिग्लोकधातुषु [क्, ढ् अ: धातु] पूजाङ्गविशेषाः स्थलजा रत्नपर्वतकल्पवृक्षादयो जलजाः सामुद्ररत्नादयः कनकपङ्कजादयश्च ये चान्ये सर्वलोकधातुषु दिव्यमनुष्यकाः सर्वरूपशब्दगन्धरसस्पर्शादयस्तान् सर्वान् बुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो निर्यातयामीत्युदाहरेत् । मनोमयांस्तु पूजामेघानेवं [क्, ढ् अ: मोघा] प्रवर्तयेत् । पूर्णमुद्रां सङ्कुचिताग्रप्रणामाञ्जलिलक्षणां [क्, ढ् अ: संकुरिता ; क्, ढ् अ: लिर्ल] बद्ध्वा एवं वदेत् । सर्वबुद्धबोधिसत्त्वाधिष्ठानबलेन समप्रणिधिपुण्यबलेन प्. ८) विद्यामन्त्रबलेन च सर्वबुद्धबोधिसत्त्वपर्षन्मण्डलेषु वरोदाराः समन्तभद्रबोधिसत्त्वचर्याभिर्निर्हिता [क्, ढ् अ: रर्द्धता] महापूजामेघाः प्रसरन्तामिति चिन्तयित्वा इमां पूजाधिष्ठानकर्त्रीं महाविद्याराज्ञीमष्टौ वारानुच्चारयेत् । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानांन् सर्वथा उद्गते स्फुर [क्, ढ् अ: स्थल] हिमं गगनकं समन्ततः स्वाहा । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां विचित्रगुणवर्णसङ्गीतिमेघसमुद्रा धर्मसङ्गीतिमेघसमुद्राश्च सर्वलोकधातुविशोधकाः सर्वत्र प्रवर्त्तन्तामिति चिन्तयित्वा इमां स्तुतिसङ्गीतिमेघाभिर्निर्हारकर्त्रीं विद्याराज्ञीमष्टौ वारानुच्चारयेत् । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां सर्वत्र संकुसुमिताभिन्नाराज्ञिनि [क्, ढ् अ: नाशि] नमोऽस्तु ते स्वाहा । ततः सर्वलोकधातुसमुद्रेषु सर्वत्र सर्वसत्त्वात्मभावसमाः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वनिर्माणमेघाः सर्वारम्भणेभ्यो निश्चार्य सर्वसत्त्वानां सर्वदुःखानि प्रज्ञमयन्तु सर्वलौकिकलोकोत्तरसम्पदे यावत् समन्तभद्रकायादिशुद्धि [क्, ढ् अ: कायादि] प्रापयन्त्विति [क्, ढ् अ: यतु इति] चिन्तयित्वा इमं [क्, ढ् अ: इमां] महाविद्यारात्रमष्टौ वारानुच्चारयेत् । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां नमोऽस्तु ते महावज्र सर्वसत्त्वहितङ्कर तिष्ठ सर्वत्र सर्वेषां धर्माणामधिष्ठाय [क्, ढ् अ: सर्वधर्मा] स्वाहा । सर्वं चैतत् [क्, ढ् अ: सर्वत्र तत्र] पूजादिकं मन्त्रादिबलेनावितथं सम्भवतीति श्रद्धेयम् । कुशलमूलं चैतत् अनुत्तरसम्यक्सम्बोधावेवं परिणामयेत् । यथा बुद्धा भगवन्तो अभ्यनुजानन्ति परिणाम्यमानमेतत् प्. ९) कुशलमूलं तथाहं परिणामयामीत्यनेन पुण्येनाहं समन्तभद्रचर्या [क्, ढ् अ: चर्या] बोधिमभिसम्बुध्य सर्वसत्त्वानपि [ङ्: नेएद्स् सर्व सर्व] समन्तभद्रचर्याशुद्धौ प्रतिष्ठापयामीति [ङ्: पयेयमिति] । ततः सर्वबुद्धबोधिमत्त्वाधिष्ठानप्रतिलम्भार्थं तन्मुद्रां बद्ध्वा पूर्वोक्तं शताक्षरमनुस्मरेत् पञ्चाक्षरं वा । हस्तद्वयमन्योन्यघृष्टं संसक्तमूर्द्ध्वमुखाङ्गुलीकं संयोज्य तर्जन्यौ कनिष्ठिके च शङ्कुलाकारेण [क्, ढ् अ: सकला] मध्यमानामिकासूच्योर्मध्ये [क्, ढ् अ: र्मध्य] अङ्गुष्ठद्वयं सममूर्ध्वमुखं धारयेत् शताक्षरमुद्रा । पञ्चाक्षरमुद्रा तु [क्, ढ् अ: तु द्रोप्पेद् इन्] सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयेनाङ्गुष्ठाग्रं [क्, ढ् अ: तर्जनीना] पीडयेत् शेषास्तु तथैव सूच्याकाराः [क्, ढ् अ: सूर्या] । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः वीर हुं खं । ततः सर्वमुद्रासंग्रहभूतं [क्, ढ् अ: भूत] समन्तावभासोष्णीषं [क्, ढ् अ: ष्णीष] धर्मचक्रं वा बध्नीयात् । प्रसृतसमोत्तानोभयपाणिनाऽनामिके करमध्ये नखेन नखं परिधायाङ्गुष्ठाग्रेण न्यसेत् । कन्यसौ [क्, ढ् अ: कम्पसौ] सूच्याकारेण संहताग्रौ तथैव मध्यमेसमनखशिखासंसक्ते [क्, ढ् अ: मध्यमा] मध्यप्रदेशिन्यौ सूच्याकारेण [क्, ढ् अ: द्रोप् संसक्ते सूच्याकारेण] समन्तावभासोष्णीषम् । एवं तर्जन्यौ संचार्य नखेन [क्, ढ् अ: ननखं इन्स्तेअद् ओf नखेन नखं] नखमालभेत मण्डलाकारेण । धर्मचक्रमुद्रा । अनयोर्यथाक्रमं मन्त्रः । आः मं हं । ओं धुन यातय च्छिन्द चक्रेण वज्रिणि हुं अनयोरन्यतरां बद्धा प्. १०) मन्त्रं सकृदुच्चार्य स्थितो निषणो वा जपेत् । मारादिभिर्नाभिभूयते सिद्धिश्चास्याभिमुखीभवति । ततः शीघ्रसिद्ध्यर्थं तावद् धर्मोदयमुद्रां बद्ध्वा तन्मन्त्रमनुस्मरेत् । वामहस्तेन मुष्टिं बद्ध्वा तर्जनीकनिष्ठाङ्गुष्ठौ च प्रसारयेदूर्ध्वं धर्मोदयमुद्रा । मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां आः सर्वथा सर्वत्राणके स्वाहा । स्वमुद्रया च मन्त्रं [क्, ढ् अ: मन्त्र] सकृदुच्चार्य समयं दर्शयेत् । स्वमुद्रा तु यथायोगं वेदितव्या [क्, ढ् अ: वदितव्या] । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वप्रणामालम्बनजापमभ्यसन् [ङ्: भ्यस्यन्] यथाभिलषितं मन्त्रं न द्रुतं न विलम्बितं असत्सङ्कल्पवर्जितं मन्त्राक्षरगतचित्तं [क्, ढ् अ: गतं चित्तः] तावज्जपेत् यावन्न खेदो भवति । तत उत्थायार्य [क्, ढ् अ: त्यायार्यं] गण्डव्यूहादिसूत्राणि तथागतहृदयं सकृदनुस्मृत्य वाचयेत् । पूजयित्वा अन्ततः प्रणम्य वा भुञ्जीत । भुञ्जता चानेन मन्त्रेणाहारमष्ट वारानभिमन्त्रितं कृत्वा अग्रपिण्डं [क्, ढ् अ: अग्रं] सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो निवेद्य मध्यमात्रया भोक्तव्यम् । तत्रायं मन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां ओं बलन्ददे [क्, ढ् अ: बलन्दद] तेजोमालिनि स्वाहा । भुक्तशेषाद् वार्याचलायामोघचण्डहृदयेन सकृदभिमन्त्र्योत्सृष्टपिण्डो दातव्यः । स तत्रानुबन्धः [ङ्: ततानुबद्ध] सुखसिद्धितां ददाति । भुक्तविश्रान्तश्च पापदेशनादिकं कृत्वा सद्धर्माराम एव तिष्ठेत् । यदि [क्, ढ् अ: अविसक्तो] शक्तो भवति अपराह्णेऽपि सर्वमेतत् रक्षादिपरिकरं पूजादिकं च कृत्वा जपेत् नो चेत् पूर्वाह्णकृतमेव रक्षादि [क्, ढ् अ: रक्षावि] प्. ११) अविसर्जितं स्थितमेव [क्, ढ् अ: स्थितनीव] दृढमधिमुच्यार्याचलवज्रमुद्रया समन्त्रया विघ्नानुत्सार्य पञ्चाक्षरादीनामन्यतमेन मुद्रासहितेन रक्षां कृत्वा पूजास्तुत्यादिकं विधाय पूर्ववत् जापं कुर्यात् । विकाले च प्राकारपञ्जरादिकं विसर्ज्य रश्मिमालिन्या कवचं कुर्यात् । अन्योन्याङ्गुलिश्लिष्टामभ्यन्तरमुष्टिं कृत्वा मध्यमे सूच्याकारेण प्रसारयेत् तर्जनीयुगलं तस्यास्तृतीयपर्वे [क्, ढ् अ: भूम्या] न्यसेत् अङ्गुष्ठौ च पार्श्वतः । रश्मिमालिनीमुद्रा । मन्त्रः । नमस्त्रैयध्विकानां तथागतानां महासमयगतिं गते समते सम सर्वथा सत्त्वत्राणके [क्, ढ् अ: त्राणक] धर्मधात्वभ्यन्तरसङ्गते स्वाहा । पूर्वरात्रापररात्रजागरिका च सद्धर्मस्वाध्यायादिना कर्तव्या । मध्यमे याभे मञ्चकरहितायां शययायां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् सर्वाङ्गतः प्रणमन्नेव स्वपेत् [क्, ढ् अ: प्रणमेत् न च भयेत्] विज्ञप्तिं च कुर्यात् । अधितिष्ठन्तु मां सर्वबुद्धबोधिसत्त्वा अनुत्तरसिद्धिवरदायकाश्च भवन्तु सर्वोपद्रवांश्च प्रशमयन्त्विति [क्, ढ् अ: प्रगम] । अयमेव च विधिः प्रत्यहं [क्, ढ् अ: प्रत्यहं द्रोप्पेद् इन्] यावत् पौर्णमास्यां लक्षजापो वा यावद् वा सिद्धिनिमित्तानि प्रादुर्भवन्ति । ततः पौर्णमास्यादितिथिषु कृतभक्तच्छेदोपवासः पोषधसम्बरी [क्, ढ् अ: पासध] पल्लवोपविष्टः कुशण्डिकोपविष्टो वा चैत्यपटपुटपुस्तकप्रतिमादीनामन्यतमस्याग्रतः [क्, ढ् अ: चैम्ययत] कृतकुसुमावकीर्णमण्डलकः [क्: कृतमुक्त ; ङ्: वर्ण] कृतरक्षापूजादिपरिकरः पूर्ववद् प्. १२) धर्मोदयमुद्रां बद्ध्वा [ङ्: दयाम्बध्वा] तन्मन्त्रमनुस्मरेत् । ततः स्वदेवतामुद्रां बद्ध्वा तन्मन्त्रं सप्ताष्टवारानुच्चार्य [क्: सप्तातवृ०] समयं दर्शयेत् । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् प्रणम्य चक्रपूजादिकं गृहीत्वा समन्तभद्रतथागतकायादिशुद्धिमभिलषन् [क्, ढ् अ: गतकादि] स्वसमीहितसिद्धौ हृदयमाधाय सर्वबुद्धबोधिसत्त्वप्रणामालम्बनजापमभ्यसन् सर्वौद्धबोधिसत्त्वपुण्यज्ञानसम्भारानुमोदनाभ्यासचेतनया [क्, ढ् अ: व्येतरया] सन्ध्यारागात् प्रभृति तावत् जपेद् यावत् अर्द्धरात्रे सूर्योदये वा तच्चक्रादिकं अवश्यं प्रज्वलति । ज्वलिते [ङ्: ज्वलिता] चाकाशात् बुद्धोत्पाद इव महानिमित्तानि पुष्पवृष्टिदुन्दुभिध्वनिदिव्यघोषतथागतसाधुकारादीनि बुद्धक्षेत्रकम्पनादीनि चात्यद्भुतानि [क्: चाद्भुता] भवन्ति सर्वविद्याधरकुलानि च सन्निपतन्ति । तैरभिषिच्यते । सर्वलोकधातुषु बुद्धबोधिसत्त्वाराधकः पञ्चाभिज्ञः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वाभिनन्दितो बोधिसत्त्वचर्याचारी विद्याधरराजो भवति अनन्तविद्याधरस्त्रीपरिवारः [क्, ढ् अ: धरपरि] सुखानुयायी न च तस्मात् कायाद्धीयते । तेनैव च कायेनानुपूर्वसम्भारोपचयतः [क्: यचतः] सर्वबोधिसत्त्वभूमिराक्रामति यावदभिसंबुद्ध्यते चेति । अन्याश्च बुद्धबोधिसत्त्वदर्शनचिन्तामणिभद्रघटादिसर्वलौकिकलोकोत्तरसिद्धयोऽनेनैव विधिना [क्: विधान] सामान्यविषयपटलदृष्टेन वा विधिना तन्त्रमवलोक्य निर्विचिकित्सैः साधनीयाः । नियतं सिध्यन्तीत्ययमुपायवतां प्. १३) साधनविधिः अनुपायैस्तु यथाशक्ति साधनं कर्तव्यम् । यथोक्ते नाहं शक्त इति नावसादितव्यम् [क्, ढ् अ: नावसीतितव्य, ङ्: नावसातितव्यं] । अन्तत एकामप्यात्मरक्षां कृत्वा सीमाबन्धनं च पूजादिकं च चिन्तयित्वा तन्मन्त्रानुच्चार्य यावदिच्छं जपेत् साधयेद् वा । वीर्यानुरूपं [क्: नुज्ञायं] कर्मानुरूपं चावश्यमेव सिध्यति । एकोऽपि त्रैलोक्यं रक्षितुं क्षमति तन्त्रवचनात् । अमोघसिद्धिश्चायं त्रिसमयराजः निर्विघ्नसिद्धिश्च । मनीषितविधिरिति पूर्वसेवादिविधिरहितं सर्वबुद्धबोधिसत्त्वालम्बनमात्रं कृत्वा जगदर्थचित्तेन मन्त्रानुष्ठानम् । अत्र च येन तेनापि विधिना मनीषितेन वा मन्त्राः साध्यमानाः सिध्यन्ति । तद्यथा अत्रैवोक्तं विविक्तविजने स्थाने सङ्गनिकायपरिवर्जिते [क्: चित्रर्वि] सत्त्वाननुतापिना विनापि पूजया [क्, ढ् अ: पूजा] विनापि पटेन विनापि स्नानादिसमुदाचारेण विनिपतितेनापि साध्यमवश्यं सिध्यतीति । पुनरुक्तं द्वे चात्यद्भुते । यथा यथा मन्त्राः साध्यन्ते तथा तथा अनुरूपा भवन्ति । येन च विधिना [क्: विना] योज्यन्ते [क्, ढ् अ: योक्षन्ते] तेनैव सिध्यन्तीति । पुनरप्युक्तम् - बोधिचित्तं दृढं [क्, ढ् अ: हृदयस्य] यस्य निःशङ्का च मतिर्भवेत् [क्: अतिभवेत्] । विचिकित्सा न कर्तव्या तस्येदं सिध्यति ध्रुवम् ।। इति । तस्माद् वीर्यमुत्पाद्य विचिकित्सां विहाय साधयितव्यमवश्यं सिध्यति । अत्र च सिद्ध्यर्थिना [क्, ढ् अ: र्थेना] समयरक्षणे प्. १४) दृढतरयत्नवता भाव्यम् । तन्मूलत्वात् सर्वसिद्धीनां च स च समयः । न सद्धर्मः प्रतिक्षेप्तव्याः [क्, ढ् अ: प्रतिज्ञप्तव्य] न गुरुष्ववमन्यना कार्या न मद्यपानं कार्यं न मञ्चशयया कार्या न वज्राकारा भञ्जनीया न लङ्घनीया इत्येवमादिरवश्यं तन्त्रे ज्ञातव्यः । विस्तरभयात्तु [ङ् अ: भयार्त्तेन] न लिख्यते । स्नातुमिच्छता च त्रिसमयजापिनार्याचलहृदयेनामोघचण्डेनैव वज्रमुद्रायुक्तेन सर्वमृत्तिकादिस्नानीयद्रव्याभिमन्त्रणदुष्टोत्सारणसीमाबन्धादिकं [ङ् अ: मन्त्रदुष्टो] कार्यम् । तेनैव सर्वविघ्नाः प्रशाम्यन्ति । ।। इति त्रिसमयराजस्य साधनं समाप्तम् कृतिरियं पण्डितकुमुदाकरमितिपादानाम् [क्: करपादा] ।। प्. १५) २. नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यः । असमाचलाः समतसारधर्मिणः करुणात्मका जगति दुःखहारिणः । असमन्तसर्वगुणसिद्धिदायिनो अमलाचलाः समवराग्रधर्मिणः ।। गगनसमोपमकता न विद्यते [क्, ढ् अ: नैवद्यते] गुणलेशरेणुकणिकेऽप्यसीमिके [क्: प्यसीमिके द्रोप्पेद् इन्] । सदसत्त्वधातुवरसिद्धिदायिषु विगतोपमेषु असमन्तसिद्धिषु ।। सततामला करुणवेगतोत्थिता प्रणिधानसिद्धिरविरोधधर्मता [क्: रनिबोध] । जगतोऽर्थसाधनपरासमन्तिनीसततं विरोचति महाकृपात्मनाम् ।। न निरोधतां करुणचारिकाकुला [क्: अचला] व्रजतेत्रिलोकिवरसिद्धिदायिका [ङ् अ: व्रजातो ; क्, ढ् अ: लोकवर] । अमितामितेषु सुसमाप्तितां गता [क्, ङ्: गतिं] गतिं गतेष्वपि अहो [क्: अ] सुधर्मता ।। त्रिसमयेऽग्रसिद्धि वरदा ददन्तु [क्, ङ्: ददातु] मे वरदानताग्रगतितां गताः सदा [क्: दानाग्र] । प्. १६) सकलास्त्रिलोकिवरदाग्रसाधका नाथास्त्रियध्वगतिका अनावृताः ।। इति विसमयराजकल्पोक्ता वज्रधरसंगीता स्तुतिः । इदं तत् सर्वबुद्धानामद्भुतगुणविस्तरम् [ङ्: सद्भत] । सिध्यन्ति सर्वमन्त्रा वै सकृदुच्चारितेऽपि हि ।। अनेन स्तोत्रराज्ञा वै तोषितास्ते तथागताः । ददन्ति विपुलां [ङ् अ विपुल] सिद्धिं कल्पस्थां कल्पचोदिताम् ।। दर्शयन्ति च आत्मानं आसेचनकविग्रहम् । वैरोचनमहानाथमक्षोभ्यं रत्नसम्भवम् ।। अमिताभं जिनं शुद्धममोघराजं च सर्वतः । रसं रसायनं तत्त्वं प्रवदन्ति वराणि [क्: वरांशि] च ।। अशेषाः सिद्धयो रम्या विपुला अर्थसम्पदः । सर्वाशापरिपूरिं च ददन्ति मनसेप्सिताः । ज्ञानमायुर्बलं वेगं ददन्ति परमं शुभम् [क्, ङ् अ: गुणं] ।। इति । एतदेव स्तोत्रं वज्रमण्डललङ्कारमहायोगतन्त्रेऽपि [ङ्: लाकार] सानुशंसं सम्पठितमिति । नमो बुद्धाय । बुद्धांस्त्रैयध्विकान् नत्वा बुद्धपुत्रांश्च [क्: बुद्धपत्रश्च] भावतः । वक्ष्यामि समयं किञ्चित् श्रीमत्त्रिसमयोदितम ।। न सद्धर्मः प्रतिक्षेप्यो [क्, ङ् अ: त्रज्वाः] न सन्त्यज्यः [क्: तन्त्राज्ञाः] कदाचन । सम्बुद्धा बोधिसत्त्वाश्च न कार्या तेष्ठनादृतिः ।। प्. १७) गुरौ विधेया नावज्ञा न हन्तव्याश्च देहिनः । न स्वयं मन्त्रमुद्राश्च कार्या नाश्याश्च नैव ताः ।। मात्सर्यं मद्यपानं च करणीयं न सर्वथा । वज्राकारा न लङ्घ्याश्च [क्: लंघाश्च] भञ्जनीयाश्च नैव ते ।। न मञ्चशयनं कार्यं न मुद्रादिष्वगौ [क्: दिश्च] गौरवम् । न बालधर्मता कार्या गुरौ वा देवतासु वा ।। अभिचारो न कर्तव्यः सुशीले नापराधयेत् [ङ्, अ: नय] । नाकार्यं करणीयं वा नानुमोद्यं [ङ्, अ: मोघं] च किल्विषम् ।। संक्षेपात् प्रतिकूलं यत् तन्न कार्यं परात्मनोः । समयोऽयं महाकल्पे श्रीमत्त्रिसमये स्मृतः ।। कौकृत्यमाजीवमलं रतिं संगणिकासु च । विचिकित्सकता भूरिः परिष्कारपरिग्रहः ।। आलस्यं लीनचित्तत्व आत्मोत्कर्षादयस्तथा । अन्तरायकरा धर्माः कल्पराजेऽत्र कीर्त्तिताः ।। दोषैरमीभिर्निर्मुक्तः पूर्वोक्तसमये स्थितः । सर्वासङ्गोज्झितः श्राद्धः स्थिरसम्बोधिमानसः ।। जगत्त्रयहितोद्युक्तः वाङ्मनःकायचेष्टितः । सिद्धिं त्रिसमयोक्तेन साधयेद् विधिनेप्सिताम् [क्, ङ् अ: द्विनेमि] ।। त्रिसमयराजसाधनम् । कृतिरियं पण्डितरत्नाकरगुप्तपादानाम् ।। प्. १८) ३. नमः [ढ्: नमो बुद्धाय, क्: नमो वज्रासनाय] शाक्यमुनये तथागताय । नत्वा सर्वतथागतान् गुणगणाधारान् परार्थं गुरोः श्रीवज्रासननामभूषिततनोः संसारदोषग्रहैः । अस्पृष्टवरबुद्धतादमशमं तत्साधनं [ग्: सत्साधनं] तत्त्वतो नानावर्णतथागतादिरचनादेहं तथा [क्, ढ्: तदा] लिख्यते [क्: कथ्यते] ।। ततः पुरतो भगवन्तं वक्ष्यमाणविधिना वर्णभुजादिसमन्वितबुद्धं सर्वतथागतादिसमन्वितं [क्: सर्वतथागतादिसमन्वितं fओउन्द् ओन्ल्य इन्] विचिन्त्य पुष्पादिकं प्रयच्छेत् । ओं नमो अक्षोभ्याय हुं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाह । प्रत्येकं वारत्रयं दद्यात् । ओं नमो वैरोचनाय ओं ओं वज्रपुष्पे हुं [क्: हुं द्रोप्पेद् इन्] स्वाहा । ओं नमो रत्नसम्भवाय [क्: वज्रसम्भवाय] त्रां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमोऽमिताभाय ह्रीं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमोऽमोघसिद्धये [ग्: सिद्धि] खं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमो लोचनायै लों [ग्: लं] ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमो मामक्यै मां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमः पाण्डरायै पां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ओं नमस्तारायै तां ओं [ग्: ओं द्रोप्पेद् इन्] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । पुनरप्यक्षोभ्यरूपवज्रासनाय प्रभूतप्रभूततरं पुष्पं दद्यादनेनैव क्रमेण । ओं वज्रधूपे हुं स्वाहा ओं वज्रगन्धे प्. १९) हुं स्वाहा ओं वज्रनैवेद्ये हुं स्वाहा ओं वज्रदीपे हुं स्वाहा इत्यादिभिः [क्, ढ्: इत्यादि] पूजाविधिं कृत्वा मैत्र्यादिभावनापुरःसरं ततः स्वहृद्यकारपरिणतं [क्: स्वहृदय] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि हुंकारं सुवर्णवर्णं [क्: वर्णं द्रोप्पेद् इन्; ग्: वर्ण] तद्रश्मिनिर्गतान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा ततः स्नानपूजामेघप्रसरैः [क्, ढ्, ग्: रेअद् पुष्पादिभिः अfतेर् स्नान ; क्: मोघ, क्, ब्: मेध्य] सम्पूज्य ततः पापदेशनां पुण्यानुमोदनां [क्: पुण्यानुमोदनां द्रोप्पेद् इन्] परिणामनां त्रिशरणगमनं जिनमार्गाश्रयणं [क्, ढ्, ग्: जिन द्रोप्पेद् इन् ; ग्: श्रयात्] बोधिचित्तोत्पादं च कुर्याद् रत्नत्रयं मे शरणमित्यादिना । ततः शून्यतां विभावयेत् [क्: विला] । सर्वधर्मान् निःस्वभावरूपान् विभाव्य [क्, ब्: वयित्वा] अक्षररूपं बोधिचित्तस्वरूपं प्रभास्वरमात्मानं पश्येत् । दृढीकरणार्थं मन्त्रमुच्चारयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । तदेव ज्योतीरूपपरिणतं [क्, ढ्: रूपं तत्परि] चन्द्रमण्डलम् । तस्योपरि हुंकारं अकारादिषोडशस्वरपरिवेष्टितं पुनरपि ककारादिवर्णेन [क्, ढ्: वर्णेन द्रोप्पेद् इन्] परिवेष्टितं शुक्लवर्णं सकलसमस्तपरिणतं चन्द्रमण्डलरूपं [क्, ढ्: रूपं द्रोप्पेद् इन्] विचिन्तयेत् । तस्योपरि हुंकाराक्षरबीजं [क्, ढ्, ग्: हुंकार] तत्परिणतं वज्रं पीतवर्णं तत्रापि वज्रवरटके [क्, ढ्: वरटकं] हुंकारं समस्तमेतत् [ग्: समन्त्रमे] परिणम्य वज्रासनरूपं प्. २०) सुवर्णवर्णं [ढ्: वणं द्रोप्पेद् इन्] तस्य चतुर्मारासनम् [क्, ब्: र्म्मारैरासनं] । ते च स्कन्धक्लेशमृत्युदेवपुत्रमाराः [क्: स्कन्द ; क्, ब्: मारं] गौररक्तकृष्णश्यामवर्णाः । यथाक्रमेण मूर्तिमेषां विभाव्य एभिर्मारैः परिघटितसिंहासनं तस्योपरि [क्, ब्: सनस्योपरि] विश्वपद्मं वज्रं च तत्र स्थितं भगवन्तं द्विभुजं वज्रपर्यङ्कनिषणं [क्, क्, ब्: पर्यङ्क] सव्यकरं भूस्पर्शमुद्रान्वितं अवसव्यमुत्सङ्गस्थितं रक्तवस्त्राच्छादितगात्रं शान्तमात्मानं विभावयेद् योगी । ततोऽहङ्कारमुत्पादयेत् [क्, ढ्, ग्: हुंकारं] । ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहम् । ततो भगवतो दक्षिणे मैत्रेयं [ग्: मैत्रियं] बोधिसत्त्वं गौरवर्णं [क्: गौरवर्णं द्रोप्पेद् इन्] द्विभुजं जटामकुटधारिणं सव्यगृहीतचामररत्नं [क्, ढ्: सव्ये] अवसव्येन [क्, ढ्, ग्: सव्ये] नागकेशरपुष्पच्छटाधारिणं तथा वामे लोकेश्वरं बोधिसत्त्वं शुक्लवर्णं दक्षिणे गृहीतचामररत्नं वामेन कमलधारिणं [ग्: धारिणां] भगवन्मुखं व्यवलोकयन्तौ [क्, ढ्: कयन्तो] तौ [क्, ब्: तौ ओन्ल्य इन्] भावयेत् । पश्चात् षडङ्गन्यासं कुर्यात् । भगवतो चक्षुषोरुभयोश्चन्द्रमण्डलं [क्, ढ्, ग्: भगवतश्चक्षु] तदुपरि क्षिंकारं शुक्लवर्णं श्रोत्रयोश्चन्द्रमण्डलोपरि जंकारं नीलवर्णं नासापुटयोश्चन्द्रमण्डलोपरि खंकारं पीतवर्णं जिह्वायां चन्द्रमण्डलोपरि गंकारं रक्तवर्णं ललाटचन्द्रमण्डलोपरि स्कंकारं श्यामवर्णं स्तनद्वये [क्: तन्त्रमध्ये, ढ्, ग्: स्तनमध्ये] चन्द्रमण्डलोपरि संकारं शुक्लवर्णं इति षडङ्गन्यासं प्. २१) विभाव्य ततः स्वहृदि चन्द्रमण्डले हुंकारपरिणतवज्रं [क्, ब्: णतं वज्र] तद्वज्रवरटके चन्द्रमण्डलोपरि हुंकारं तत्सर्वं परिणाम्य [क्, ढ्: णम्य] ज्ञानसत्त्वं समयसत्त्ववद् [ग्: सत्त्वम्बि] विचिन्तयेत् । ततः शिरसि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि उंकारपरिणतं चक्रं शुक्लवर्णं तन्मध्ये चन्द्रस्थ-उंकारं चेति [क्: चिन्तं] भगवतः कायविशुभावना । कण्ठे चन्द्रमण्डलं तस्योपरि [क्, ढ्, ग्: मण्डलस्योपरि] आःकारपरिणताष्टदलपद्मं [क्, ढ्: आकार] रक्तवर्णं तन्मध्ये [क्: तन्मध्य] चन्द्रमण्डलस्थं आःकारमिति [क्, ब्: ओमित्स् आःकारमिति मण्डलस्थं] भगवतो वाग्विशुद्धिभावना । नाभेरूर्ध्वं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि हुंकारपरिणतं वज्रं कृष्णवर्णं तन्मध्ये चन्द्रमण्डलस्थं [क्: मण्डल] हुंकारमिति भगवतश्चित्तविशुद्धिभावना । बुद्धत्वफलदायिनी बुद्धसिद्धिरिति । ततः आकाशस्थितं भगवन्तं हृद्बीजरश्मिना [ढ्: हृदयबीज, ग्; रश्मना क्, ब्: हृद्बीजार्चिषा] आकृष्य जः हुं वं होः इत्यक्षरचतुष्टयेन पुरतः स्थापयेत् । तस्मै अर्घ्यपाद्याचमनं [ढ्: द्यासनं, ग्: द्याचमं] प्रोक्षणं [क्, ग्: प्रोक्षं] च दद्यात् । पश्चात् क्षीरादिभोजनं प्रयच्छेत् इत्यमृतास्वादो [क्: ताम्बादौ] विहितः । ततः सर्वबुद्धान नमस्यामीत्यनया स्तुत्या [क्, ढ्: स्तुत्वा द्रोप्पेद् इन्] स्तुतिं कुर्यात् । ततो ज्ञानसत्त्वेन सह समयसत्त्वमेकीकृत्य समयस्त्वं समयस्त्वं [ढ्: अद्द्स् अ थिर्द् समयस्त्वं] समयमहं ओं आः हुं [ढ्: हुं द्रोप्पेद् इन्] इत्यनेन मन्त्रेणाद्वयं कुर्यात् । पश्चाद् प्. २२) भावनाखिन्नो जपं कुर्यात् । ओं आः वज्र हुं [क्, ग्: हुं फट्] स्वाहा इति जपमन्त्रः [क्: अयं] । पश्चात् सम्यक्सम्बोधौ पुण्यं परिणाम्य विसर्ज्य [क्, ब्; विसर्जयित्वा] विहरेत् यथेच्छयेति । अनेन पुण्येन सर्वसत्त्वास्तथागतज्ञानप्राप्ताः [क्, ब्: सर्वे द्रोप्पेद् इन्] शीघ्रं भवन्ति । ।। वज्रासनभट्टारकसाधनोपदेशविधिः [ग्: सामध्ये] परिसमाप्तः ।। ४. पूर्वोक्तेन [ढ्: पूर्वोक्तवि] विधानेन शून्यताभावनानन्तरं चन्द्रमण्डले नीलं हुंकारमकारादिसितषोडशस्वरपरिवेष्टितं [क्: षोडशवर] ततः सितककारादिचतुस्त्रिंशद्व्यञ्जनपरिवेष्टितं [क्: तस्त्रिंश] सर्वमेतत्परिणम्य चन्द्रमण्डलं तदुपरि पुनस्तदेव [क्: न्यस्त] बीजं तत्परिणामेन पीतवज्रं तद्वरटकेऽपि तद्बीजं सर्वमेतत् परिणम्य श्रीमद्वज्रासनबुद्धभट्टारकमात्मानं झटिति निष्पादयेत् [क्, ढ्: विष्पा] । द्विभुजैकमुखं पीतं चतुर्मारसंघटितमहासिंहासनवरं तदुपरि विश्वपद्मवज्रे वज्रपर्यङ्कसंस्थितं वामोत्सङ्गस्थितवामकरं भूस्पर्शमुद्रादक्षिणकरं [ग्: भूस्पृश] बन्धूकरागारुणवस्त्रावगुण्ठिततनुं सर्वाङ्गप्रत्यङ्गासेचनकविग्रहं विचिन्त्य ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहमिति अद्वयाहङ्कारं प्. २३) कुर्यात् । तदनु भगवतो दक्षिणे मैत्रेयं [ग्: मैत्रियं] बोधिसत्त्वं सुवर्णगौरं द्विभुजं जटामकुटधारिणं गृहीतचामरदक्षिणकरं नागकेशरपल्लवधरवामकरम् [ग्: पल्लवामर ; क्: चामरकरं] । तथा वामे लोकेश्वरं बोधिसत्त्वं शुक्लं जटामुकुटिनं [क्: जटमुकुटिं] चामरधारिदक्षिणभुजं कमलधारिवामकरम् । एतद्द्वयं भगवन्मुखमभिवीक्ष्यमाणं पश्येत् । ततः षडङ्गन्यासं कुर्यात् [ग्: कुर्वीत] । भगवतश्चक्षुषोश्चन्द्रस्थसितक्षिंकारं [क्: श्चन्द्रस्थितं] श्रोत्रयोश्चन्द्रस्थनीलजंकारं ततो [ढ्: ततो पुटे; क्; ओमित्स् ततो] नासापुटे चन्द्रस्थपीतखंकारं जिह्वायां चन्द्रस्थलोहितगंकारं ललाटे चन्द्रस्थहरितस्कंकारं स्तनान्तराले चन्द्रस्थसितसंकारं । ततो हृदि चन्द्रस्थहुंकारजवस्त्रं [क्: चन्द्रहुकार] तद्वरटकेऽपि सचन्द्रहुंकारं कण्ठे चन्द्रमण्डले [क्: चन्द्रमरक्त] आःकारजपद्मे चन्द्रस्थाअःकारमिति [क्: चन्द्र आः] वाग्विशुद्धिभावना । शिरसि चन्द्रे सितओंकारजाष्टारचक्रे चन्द्रस्थओंकारमिति कायविशुद्धिभावना । नाभेरूर्ध्वं चन्द्रस्थसवज्रहुंकारमिति चित्तविशुद्धिभावनेति । ततो हृद्बीजसमाकृष्टज्ञानसत्त्वमर्घ्यपाद्यादिनानाविध##- सहैकीकृत्य ओं समयस्त्वं समयस्त्वं समयमहं ओं आः हुं इति मन्त्रेणाद्वयाहङ्कारमुत्पादयेत् । ततो भावनाखिन्नो [ग्: खीनो] मन्त्रं जपेत् । ओं आः वज्र हुं स्वाहा । ।। इति वज्रासनसाधनं समाप्तम् ।। प्. २४) ५. नमो वज्रासनाय । आदौ मुखादिशुद्धिं विधाय स्वहृद्यकारपरिणतचन्द्रे पीतहुंकारं पश्येत् । तत्किरणैराकृष्य गुरुबुद्धादीन् पूजयेत् । ततोऽपि पापदेशनादिकं विधाय शून्यतां चामुखीकृत्य तन्मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । ततः पूर्वप्रणिधानसंचोदनया [क्, ढ्: चोदना] रूपकायमभिनिर्मापयेत् सत्त्वार्थविधये । शशिम.डलमध्ये पीतहुंकारं पश्येत् अकारादिसितषोडशस्वरवेष्टितम् [ढ्: सित द्रोप्पेद् इन्] ततोऽपि बहिः सितककारादिवर्णसमूहैर्वेष्टितं [क्: सहस्रे] तत्सकलपरिणतं शशिमण्डलमकलङ्कमवलोक्य सव्यकारेण भूस्पर्शमुद्रं उत्सङ्गस्थितावसव्यहस्तं काषायवस्त्रावगुण्ठनं नीलगौररक्तश्यामचतुर्मारोपरि [ग्; द्रोप्स् गौर बोधिसत्त्वं] विश्वपद्मवज्रावस्थितं शान्तं लक्षणव्यञ्जनेनान्वितगात्रम् । तस्य भगवतो दक्षिणे मैत्रेयबोधिसत्त्वं गौरं द्विभुजं जटामुकुटिनं [क्: मुकुटिनं] सव्यकरेण चामररत्नधारिणं अवसव्येन नागकेशरपुष्पच्छटाधारिणम् [क्: च्छत्र] । तथा वामतो लोकेश्वरं शुक्लं दक्षिणकरेण चामरधरं वामकरेण [क्: द्रोप्स् वामकरेण कमलधरं] कमलधरम् । भगवन्मुखावलोकनपरौ च तौ भावयेत् । ततः षडङ्गन्यासं कुर्यात् । भगवतश्चक्षुषोश्चन्द्रस्थितशुक्लक्षिंकारं [क्: स्थितश्चक्र] श्रोत्रयोः शशिमण्डलावस्थितं जंकारं नीलं नासापुटे प्. २५) चन्द्रस्थपीतखंकारं जिह्वायां चन्द्रस्थं रक्तगंकारं [ग्: शंकारं] ललाटे चन्द्रस्थं श्यामस्कंकारं स्तनमध्ये चन्द्रस्थशुक्लसंकारं चिन्तयेत् । तदनु ज्ञानसत्त्वभावनां कृत्वा शिरसि चन्द्रमण्डलोपरि ओंकारजं सितमष्टारचक्रं तदुपरि चन्द्रस्थं ओंकारं कण्ठे चन्द्रोपरि आःकारजमष्टदलपद्मं [क्, ढ्: आकारं] तन्मध्ये चन्द्रस्थं आःकारं [क्: आकारं] हृदि चन्द्रस्थहुंकारजं वज्रं स्वबीजगर्भं कायवाक्चित्तविशुद्ध्या च एतदेवं [क्: एवत्रयं] भावयेत् । इति भगवन्तमाखेदं यावद् भावयित्वा मन्त्रं जपेत् । तत्रैष मन्त्रः । ओं आः वज्र [क्: वज्रसत्त्व] हुं स्वाहा । ।। इति वज्रासनसाधनं समाप्तम् ।। प्. २६) ६. आर्यषडक्षरोमहाविद्यायै नमः [क्, ब्: थिस् नमस्कार इस् गिवेन् ओन्ल्य इन्] । आदौ तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः मुखशौचादिकं कृत्वा स्वहृदि [क्, ब्: अन्द् ख्: स्वहृदि पुरतो इस् द्रोप्पेद् इन्] चन्द्रस्थसितह्रीःकारविनिर्गतरश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् पुरतो बुद्धादीन् [क्, ढ्, ग्: बुद्धादीन् द्रोप्पेद् इन्] दृष्ट्वा सम्पूज्य त्रिशरणगमनादिकं [क्: शरणादिकं] कुर्याद् रत्नत्रयं मे [क्: त्रयशरण] शरणमित्यादिना । यावन्तः सत्त्वाः सत्त्वसंग्रहेन संगृहीताः अण्डजा वा जरायुजा वा संस्वेदजा [क्: स्वस्व] वा औपपादुका वा रूपिणो वा अरूपिणो वा संज्ञिनो वा असंज्ञिनो वा नैवसंज्ञानासंज्ञिनो वा यावत् [ढ्: यावान्] कश्चित् सत्त्वधातुः प्रज्ञप्यमानः प्रज्ञप्य ते [ढ्, ग्: ते द्रोप्पेद् इन्] सर्वे मया अनुपधिशेषनिर्वाणधातौ [क्: अनुपविशेषेण] प्रतिष्ठापयितव्या इति । ततः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं इति वारत्रयमुच्चारयेत् [क्, ब्: चार्य] । तदनु शून्यतां मुहूर्त्तमालम्बयेत् [क्, ब्: मुहूर्तमात्रं ध्यात्वा] । तदनन्तरं [क्, ब्: तदनु] स्वहृदये [क्, ख्, ढ्, ग्: हृदये] सितपद्मोपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि सितह्रीःकारं ततो निश्चरदनेकरश्मिशतसहस्रं [क्, ब्: ततोऽनेक] ध्यात्वा तेन सर्वसत्त्वानामशेषानादिकालसञ्चितं [क्, ख्, ढ्, ग्: तेनाशेषा ; क्: अन्वित] रागादिक्लेशसमूहं सत्त्वानां विशोध्यन्ते [क्, ख्: विशोध्य तत्] । तत् प्. २७) पुनस्तत्रैव प्रवेशयेत् [क्: प्रवेशस्तत्] । तत्पपरिणतमात्मानं लोकेश्वररूपं सर्वालङ्कारभूषितं शुक्लवर्णं चतुर्भुजंन् वामतः पद्मधरं दक्षिणतो अक्षसूत्रधरं अपराभ्यां हस्ताभ्यां हृदि संपुटाञ्जलिस्थितं ध्यायात् [क्, ब्: ध्यायात् ओमित्तेद् इन्] । दक्षिणे मणिधरं तद्वद्वर्णभुजान्वितं [क्: त्द्वर्ण, ढ्: तत्तद्वर्ण] पद्मान्तरोपरिस्थं वामे तथैव अपरपद्मस्थां [क्: पद्मस्था] षडक्षरीं महाविद्याम् । ततः ओं महासुख वज्रसत्त्व जः हुं वं होः [क्: हाः] सुरतस्त्वं अललललहोः अः अः अः अः इत्यधिष्ठानमन्त्रराजमुच्चारयेत् [क्, ब्: मन्त्रमु] । एवं ध्यात्वा [क्, ब्: ध्यानं कृत्वा] ततो लोकेश्वरात्महृदयचन्द्रमण्डलादक्षसूत्राकारं [क्, ढ्: हृदये] शुक्लवर्णं मुखेन निर्गत्य नाभौ प्रविशन्तं चक्रभ्रमणयोगेन [क्: भ्रम] इमं [क्, ग्: इयं, क्, ब्: इदं] मन्त्रराजं सर्वबुद्धहृदयचिन्तामणिकल्पं पश्येदनिमित्तयोगेन । ततो जपं कृत्वा भ्रमणप्रवेशनादिकं [क्: भ्रमणावेगेना, ख्, ढ्: भ्रमणावेशना] प्राप्याचिरेणैव [क्: प्राप्यादि] कालेन श्राद्धः कृपावान् [क्: क्रिया] गुरुभक्तो योगी सिध्यति । ओं मणिपद्मे हुं इति [क्, ढ्, ग्: इति द्रोप्पेद् इन्] जापमन्त्रः । तत उत्थानकाले इमं मन्त्रराजमुच्चार्योतिष्ठेत् [क्: मुच्चाचयेति] । ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय [क्: पालयन्] वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ [क्: सत्त्वो तेनो] दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव प्. २८) सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः [क्, ढ्: हो] भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । एवमुक्ता यथामुखं विहरेदिति । ।। आर्यषडक्षरीमहाविद्यासाधनं समाप्तम् ।। ७. पद्मकुलोद्भवं नाथं सर्वज्ञकृतमौलिनम् । प्रणम्य साधनं [ग्: सालं] वक्ष्ये सर्वरोगविनाशनम् ।। प्रथमं तावदाचार्यानुगता [क्: चार्यान् गता] सिद्धिः - तस्माच्च [ठे मेत्रे इन् बोथ् थेसे श्लोकस् इस् fऔल्त्य] सर्वभावेन गुरुं पूजयेद् यत्नतः । गुरुणा परितुष्टेन [क्: परितुष्टो न] कर्मसिद्धिः प्रजायते ।। मण्डलप्रविष्टस्य सिद्धिरनुज्ञाता च सर्वथा । स्वसमयसम्बरं रक्षयन् सिध्यते ध्रुवम् ।। मुखशौचादिपूर्वकं देवगृहे पटादिगतभट्टारकमवतार्य स्वहृदये आद्यक्षरेण [क्: आद्याद्य] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि अष्टमस्य चतुर्थकं बीजं सप्तमद्वितीयेनासनं [क्, ग्: द्वितीय ना] प्रथमचतुर्थेन मण्डितं षोडशेन संयुक्तं शुक्लवर्णं मनोरमं ततो विश्वरश्मीन्निश्चार्य तै रश्मिभिर्निष्पन्नान् गुरून् सबुद्धमूर्तीन् दृष्ट्वा पूजयित्वा अभिवन्द्य चानेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं ततो - प्. २९) रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् [क्: मोघं] । अनुमोदे [क्: मोद्य] जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। आबोधेः शरणंन् यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । बोधौ चित्तं करोम्येष स्वपरार्थप्रसिद्धये ।। उत्पादयामि [ईन् अ इन्स्तेअद् ओf थेसे त्wओ लिनेस् wए हवे उत्पादं यामी अङ्ग । ईन् थे समे श्लोक ढ् रेअद्स् अहं इन्स्तेअद् ओf बहु] परमं वरबोधिचित्तं निमन्त्रयामि बहुसर्वसत्त्वान् । इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। इति । प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् अनेन मन्त्रेण । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । बीजं मायोपमाकारं [ढ्: अद्द्स् विचिन्त्य अfतेर् मायोपमाकारं] त्रिधातुकमशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि [क्: माया ति] सर्वतः । न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इत्यधिमुच्य । ततोऽनादिकालीनमसत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावमधिमुञ्चेत् [क्: मुचेत्] । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं पद्मं तस्योपरि ह्रीःकारं तत्सर्वं [ग्: तसव] निष्पन्ने सति श्रीमल्लोकनाथं [क्: धीमन्] वज्रपद्मगर्भचन्द्रस्थं वज्रपर्यङ्कं शशिप्रभं कुन्देन्दुवर्णमुज्ज्वलं जटामकुटधरं शान्तं अमिताभकृतशेखरं [क्: कृशेष्वरं] व्याघ्रचर्मनिवसनं चतुर्भुजं नानालङ्कारभूषितं दक्षिणेकंरे पद्ममणिविभूषितं द्वौ हस्तौ संयुक्तौ सर्वराजेन्द्रमुद्रा हृदि संस्थितं ततोऽहङ्कारं कुर्यात् अहमेव लोकेश्वर इति । ततो ज्ञानसत्त्वमाकृष्य यथोपदेशतः स्वमन्त्रेणार्घ्यपाद्यादिकं दद्यात् । समाजमुद्रया एकीकृत्यानेन मन्त्रेण सह विन्यसेत् । ओं सुरतवज्र अललललहोः समयस्त्वं समयस्त्वं समयमहम् । यथोपदेशतो अभिषेककवचपट्टबन्धाधिमोक्षणसमतालपूजास्तुतिं च कृत्वा भावनापूर्वकं जपं कुर्यात् । स्वहृदि [स्वहृदिन्द्रो] चन्द्रोपरि षडक्षरं प्रदीपमालामिव गृहान्तरद्योतिनीं पश्येत् । मन्त्रः [क्: मन्त्रः द्रोप्पेद् इन्] ओं मणिपद्मे हुं मणिपद्मे हुं । अक्षरलक्षं जपेत् । ततो द्वितीयतृतीयेन विगतकल्मषो भगवति पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिद्ध्यति । तत उत्थातुकामोऽर्घ्यादिकं [क्: तुमामा] दत्त्वा विशिष्टाहङ्कारेण विहरेत् । चतुःसन्ध्यं जपित्वा कुशलमूलं परिणम्याभिप्रेतसिद्धये [क्: णम्याभिज] अर्द्धरात्रौ [क्: टूर्द्ध्वरात्रौ] ज्ञानसत्त्वं विसर्ज्ज्य [क्: विसृक्ष्य] शताक्षरं चोच्चार्य कायवाक्चित्तरक्षां च कृत्वा यथासुखं विहरेदिति । यदि रोगादि नाशयितुं इच्छति तदा यथोपदेशतः [क्: यथोग्र] पुष्यनक्षत्रेणापतितगोमयेन भट्टारकस्याग्रतश्चतुरस्रं मण्डलकं कुर्यात् । अभिप्रेतषडक्षरविदर्भितमष्टोत्तरशतं [क्: मष्टाक्षर] जपेत् । षण्मासेन सिध्यति न संशय [क्: वशंसय, ग्: शताय] इति । ।। कारण्डव्यूहाम्नायेन रचितं साधनं समापतम् ।। प्. ३१) ८. पूर्वविधानेन चन्द्रमण्डलं सप्ततृतीयकं बीजं त्रयोदशाक्रान्तं इन्दुबिन्दुविभूषितं तेनैव निष्पन्नं श्रीमल्लोकनाथं जटामकुटधरं शान्तं चन्द्रांशुमिव निर्मलं सर्वालङ्कारभूषितं वामेन पद्मधरं दक्षिणे वरदं पद्मचन्द्रासनस्थं भावयेत् । हस्तद्वयेन मुष्टिं कृत्वा मध्यमपद्मसंकोचमिव [मध्यसं] अनया मुद्रया मुद्रयेत् । ततो जापं कुर्यात् ओं मणिपद्मे हुंं । अक्षरलक्षेण विगतकल्मषो भवति द्वितीये तृतीये स्वप्नानि [क्: त्वप्राणि] पश्यति पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिध्यति । ।। श्रीमल्लोकनाथसाधनं समाप्तम् ।। ९. ह्रीःकारज्ञाननिष्पन्नो हालाहलो [क्: हलाहलो] महद्वपुः [ग्: महावपुः] । त्रिनेत्रं त्रिमुखं चैव जटामकुटमण्डितम् ।। अर्द्धचन्द्रधरं देवं कपालकृतशेखरम् । जिनबिम्बजटान्तःस्थं सर्वाभरणभूषितम् ।। सितारविन्दनिर्भासं शृङ्गारादिरसान्वितम् । षड्भुजं हसितं [क्: सहितं] वक्त्रं व्याघ्रचर्मसुवाससम् [ग्: चर्माशसवासनं] ।। प्. ३२) दक्षिणे करे वरदं द्वितीये चाक्षमालिकम् [क्: मालिकां] । तृतीये शरनर्त्तनं वामे पद्मविभूषितम् ।। द्वितीये कुचधरं चैव तृतीये धनुरेव च । दक्षिणे त्रिशूलं चैव [क्: लञ्चै, क्: जन्तु] सर्पेण परिवेष्टितम् ।। वामे पूर्णकपालं तु पुष्पैर्नानासुगन्धिभिः । रक्तपद्मस्थितं चैव ललिताक्षेपसंस्थितम् [क्: ताक्षय] ।। रत्नाचलगुहान्तःस्थं भावयेद् योगचिन्तकः । स्फुरद्बुद्धमयैर्बिम्बैः [क्: मयोत्बम्बै] विविधैः प्रातिहार्यकैः ।। सर्वाहारं तु भुञ्जानो निर्विकल्पसमाधिना । अन्तर्जल्पो जपेन्मन्त्रान् भावयेत् क्रमयोगतः । क्षिप्रं च प्राप्यते बोधिरनुत्तरसुखावहा [क्: सुखामहा] ।। ।। सर्वकामप्रसाधनहालाहलपरितोषणवज्रा [क्: परितो वन] नाम समाधिः ।। प्. ३३) १०. हृच्चन्द्रे न्यस्य [क्: जीःकारं] ह्रीःकारं धर्मनैरात्म्यभावनम् । कृत्वा संस्फार्य [क्, ढ्: संस्थार्य] तस्माच्च रक्तरश्मीन् नभःसमान् ।। तैश्च लोकेश्वराकारं जगत् स्थावरजङ्गमम् । कृत्वा सम्बोधिसत्त्वार्थं जातं हृदि प्रवेश्य च ।। तं ह्रीःकारं परावृत्य झटिति ज्ञानयोगतः । तं सितं रक्तवर्णं तु पद्मरागसमद्युतिम् [ग्: मयं] ।। पञ्चबुद्धमकुटधरं [क्, ढ्: मुकुटं] हर्षेणोत्फुल्ललोचनम् [ढ्: हर्षोत्फुल्ललोचनं । क्: हर्षोत्फुल्लवनं] । वामतो स्पर्द्धया नालं धृत्वा षोडशपत्रकम् [ढ्: यन्त्रकं] ।। पद्मं विकाशयन्तं च हृदि दक्षिणपाणिना । मयूरोपरि मध्यस्थे निषणं चन्द्रमण्डले ।। सत्त्वपर्यङ्कमाभुज्य [क्: मातुष्य] सशृङ्गाररसोत्सवम् [क्: ससृक्सार] । चैत्यान्तःस्थमहाकर्म कूटागारविहारिणम् । भावयेद् वज्रधर्माग्र्यं [क्: धर्मग्रः] नित्यं बोधिमवाप्नुयात् ।। भावनाखिन्नो हृच्चन्द्रे न्यस्य मालामिवाविक्षिप्तचित्तो जपेत् । तत्रायं जप्यो मन्त्रः ओं वज्रधर्म ह्रीः । ।। साधनोपायिका संक्षिप्ता वज्रधर्मस्य ।। प्. २४) ११. नमः षडक्षरीलोकेश्वराय । सम्यक् परहितोद्युक्तमनसाऽऽलम्ब्य [क्, ग्: संरहि] देहिनाम् । निःशेषदुःखोपशमं सत्सुखे च प्रतिष्ठितम् ।। तन्मना हृदि सञ्चिन्त्य भावयेच्छुभ्रदीधितिम् । तत्प्रभाभिः [क्: प्रभातिस्फुरती] स्फुरन्तीभिस्तनुं [क्: समव] स्वामवभासयेत् ।। विश्रम्य विधिवन्मन्त्री संहृत्य सद्वितर्क्कितः । स्फुटमुच्चारयेन्मन्त्रं श्वेतदीध्हितिभास्वरम् ।। स्वनाभिमण्डलेनैवं [क्, ख्, ढ्: लेनैनं] प्रवेश्य हृदि संहरेत् । इति कुर्वन् त्रिधा ध्यायात् कायवाक्चित्तशोधनम् ।। तत्र स्वदेहसंस्थेन कायादेः शुद्धिमात्मनः । बहिर्गतेन मन्त्रेण प्राणिनां तु [क्: प्राणिनात्र विचि; ढ्: प्राणिना भुवि] विचिन्तयेत् ।। दृष्टोच्चारितमन्त्रोत्थं [ग्: मन्त्रौर्थे] पुरतो देवतात्रयम् । मन्त्रोच्चारणसंहारक्रमात् प्रत्येकमाचरेत् ।। विचित्रपूजानिर्माणं तन्निष्पादनमेव [ख्, ढ्: तन्निर्यातन] च । परिपूरिं ततः शुद्धिमिष्टार्थे परिणामनाम् ।। मन्त्रजापं ततः कुर्यात् विधिनाऽन्ते जपस्य तु । पूजादि पूर्ववत् कृत्वा देवतां हृदि संहरेत् ।। समाधिप्रतिलम्भादौ चतुःसन्ध्यमिमं विधिम् । कुर्वन् लक्षं जपेन्मन्त्री विजनेषु गृहादिषु ।। प्. ३५) श्वासचिन्तां विना [क्: श्वासनिन्तीपिना] कार्यो जापस्फुरणसंस्कृतैः [क्: स्फुरणस्कृतैः] । पापक्षयादौ सर्वत्र चतुरस्रं च मण्डलम् ।। कारयित्वा पटाद्यस्य पुरो ध्यात्वाथवा विभुम् । मण्डलार्चनमर्चां [क्: मर्थाम्बा, ग्: मर्वाम्बा] वा कृत्वा कुर्यादमून् विधीन् ।। तत्रायं देवताकारोपदेशः - पर्यङ्किनं सितं साक्षमालाब्जं [क्: मालाजं, ग्: मनोब्जं] सम्पुटाञ्जलिम् । दृष्ट्वा विभुं तत्प्रतिमां देवीं वीरासनाश्रिताम् ।। आर्यां तु चिन्तयेत् पीतां वामे रत्नच्छटाभृताम् [क्: च्छत्रा भृतं] । रिक्तसव्यकरां [क्, ग्: रक्त] रत्नमौलिं वीरासनानुगाम् [क्, ग्: विभुं सना] ।। ।। इत्यार्यषडक्षरीमहाविद्यालोकेश्वरभट्टारकोपदेश##- प्. ३६) १२. क्वचित् [क्: इति] षडक्षरीसाधने भगवान् समणिपुस्तकाङ्कितपद्मधरः [क्: सपुस्त] मणिधरस्तु पुस्तकरहितमणिपद्मधरः षडक्षरी तु मणिरहितपुस्तकपद्मधरा । पूजामन्त्रः [क्, ख्, ढ्, ग्: मन्त्रास्तु] ओं लोकेश्वर पुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा एवं धूपं दीपं [क्, ग्: नैवेद्यादि] इत्यादि बोद्धव्यम् । अन्यदेवतायां तत्सम्बोधनं कार्यम् । ज्ञानमण्डलाकृष्टावयं मन्त्रः ओं महासुख वज्रसत्त्व जः [क्, ग्: सत्त्वा] हुं वं होः सुरतस्त्वं अललललहोः [क्: होः द्रोप्पेद् इन्] अः [क्, ब्: अः, ग्: अः अः अः] अः अः अः ।। षडक्षरीसाधनम् १३. नमः खसर्पणाय । प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः कृतमुखशौचादिकः [क्, ब्: द्रोप्स् कृतमुख वकाशे] शुचाववकाशे [क्, ख्: काशो] स्वहृदि [क्: हृदि] अकारेण चन्द्रमण्डलं विभाव्य तदुपरि सितह्रीःकारं तद्रश्मिभिराकृष्याग्रतोऽम्बरे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वादीनानीय प्. ३७) हृद्बीजरश्मिसम्भवपूजामेघैः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारभावनां च ततः शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति [क्: ओं द्रोप्पेद् इन्] चाधितिष्ठेत् । तदनु पूर्ववत् ह्रीःकारं विभाव्य गगनकुहरे संस्फार्य [क्: संस्थार्य] संहृत्य तदुद्भूतं [क्: चात्यद्भूतं, ख्: रतदुद्भूतं] लोकेश्वरमात्मानं भावयेत् । शीतांशुकोटिप्रभं जटामकुटिनं अमिताभकृतशेखरं सर्वालङ्कारविभूषितं स्मेरमुखं [ग्: मेव] अर्द्धपर्यङ्केन [क्: पर्यकिनो] पद्मचन्द्रासनस्थं दक्षिणेन वरदं वामेन [क्, ग्: वामे पद्मं] पद्मधरम् । दक्षिणपार्श्वे आर्यतारासुधनकुमारौ वामपार्श्वे भृकुटीहयग्रीवौ । ततः शिरसि ओंकारं कण्ठे आःकारं हृदि हुंकारमिति सञ्चिन्त्य खेदपर्यन्तं यावत् तिष्ठेत् । खेदे तु मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। इत्यार्यखसर्पणलोकेश्वरसाधनम् ।। प्. ३८) १४. नमः खसर्पणाय । अभिमतफलदानोद्भासिकल्पद्रुमश्रीः [क्: दानासि, ग्: दाडासि] सुगतनयमहाध्वक्षेमकृत्सार्थवाहः [सुगततनय ; क्: महाक्षय, ग्: महार्थक्षय] । भवसमसमभावः सर्वभावस्वभावः [ग्: स्वभावः द्रोप्पेद् इन्] शमयतु जगदंहः [क्: भुजगदन्तः] सोऽयमम्भोजपाणिः [क्: मम्भोवज्र] ।। प्रातर्मुखादिसंशुद्धिं विधाय विजनालये [ग्; वये] । हृच्चन्द्रबीजकिरणैः मृदुविष्टरसंस्थितः [क्, ढ्, ग्: विस्तर] ।। स्वबीजं हृदये ध्यात्वा पूर्णेन्दुपरिभास्वरम् । संचोद्य [क्: संवाद्य] तत्करैरग्रे [क्: तत्किरणै] समानीय नभोऽङ्गणे [क्, ग्: नभोक्षणे] ।। श्रीमत्खसर्पणं [क्: खसर्जनं] नाथं गुरुबुद्धौघसत्सुतान् [क्, ढ्, ग्: तत्सुतान्] । पूजयेद् विविधैः पूजामेघैस्तद्बीजसम्भवैः । ततोऽभिवन्द्य [ग्: भिवक्ष्य] कुर्वीत पापस्य देशनादिकम् ।। यदनादिमति संसारे संसरता मया कृतमकुशलं कारितं वा क्रियमाणं वा परेणाभ्यनुमोदितं तत् सर्वं भगवतामग्रतो [क्: भगवतोऽग्रत] देशयामि । संबुद्धबुद्धपुत्रैरार्यैरन्यैश्च यत् कृतं कुशलम् । अनुमोद्य तदवशेषं सम्यक् परिणामयामि सम्बोधौ ।। प्. ३९) बुद्धं गच्छामि शरणं करुणामयमुत्तमम् [क्, ग्: मुत्तरं] । धर्मं च सर्वधर्मेण रसरूपं [क्, ग्: सर्वधर्मेण सरूपञ्च] निरञ्जनम् ।। मुदितादिभूप्रविष्टं च बोधिसत्त्वगतणं [क्: गतथा; तथा द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] तथा निवृत्तिं च कर्तुकामान् बुद्धान् परहितविधानाय [क्, ग्; परं] चिरस्थितये [क्, ग्: चिरस्तितयो] याचयामि सर्वावरणविमूलनहेतुभूतायां बोधौ चित्तमुत्पादयामि ससुतसुगतैकमार्गं [क्: ससुगतसुगमार्गञ्च, ढ्: ससतसुगतमार्गञ्च] च आशयविशुद्ध्या समाश्रितोऽस्मि । तत एकानेकवियोगादेतत् सकलमेव चलाचलं जगत् शून्यमिति विचिन्त्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति शून्यतामधितिष्ठेत् । अधिष्ठाय प्रकृतिविशुद्धाः सर्वे [क्: इमे द्रोप्पेद् इन्] इमे धर्मास्तथाहमित्यवलोक्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति पठेत् । ततो विज्ञानमात्रात्मको [क्, ढ्: मात्रात्मका] भावकः पूर्वप्रणिधिसञ्चोदितः पंकारपरिणतविऽस्ववर्णकमले अकारजं [क्, ब्: हुंकार] पूर्णशशिमण्डलममलं [क्, ग्; मण्डलं] तत्रोपरि ह्रीःकारमतिप्रभास्वरं स्फुरत्किरणसमूहव्याप्तनभःस्थलं [ढ्: स्फारत्] विभाव्य तत्परिणतं स्वबीजगर्भं [क्: स्वबीजं भगे] नालालङ्कृतं विकचकमलमवलोकयेत् [क्: विकचकनाल, ग्: विकचनाल ।] । तत एतत् सकलपरिणतमात्मानं भगवन्तं ध्यायात् हिमकरकोटिकिरणावदातं प्. ४०) देहं ऊर्ध्वजटामकुटं [क्, ख्, ढ्, ग्; ऊरु] अमिताभशेखरं [क्, ढ्, ग्: अमिताभकृत] विश्वनलिनविषणं शशिमण्डले अर्द्धपर्यङ्कनिषणं सकलालङ्कारधरविग्रहं [क्: वृतजालधर] स्मेरमुखं द्विरष्टवर्षदेशीयं [क्, ढ्: देशीयां, क्, ब्: देहं] दक्षिणे वरदकरं [क्: नवनकरं] वामकरेण सनालकमलधरं करविगलत्पीयूषधाराभ्यवहाररसिकं [ख्, ग्, ब्: लितपीयूष, क्, ग्: त्यायुषं ; क्: नासिकं] तदधः समारोपितोर्द्धमुखं महाकुक्षिमतिकृशमतिशितिवर्णं [क्, ब्: मतिशितिवर्णं द्रोप्पेद् इन्] सूचीमुखं तर्पयन्तं [क्, ग्: तर्जयन्तं] श्रीमत्पोतलकाचलोदरनिवासिनं करुणास्निग्धविलोकनं [क्, ख्, ढ्, ग्: स्निग्धावलोकनं] शृङ्गाररसपर्युपासितं अतिशान्तं नानालक्षणालङ्कृतम् । तस्य पुरतस्तारा दक्षिणपार्श्वे सुधनकुमारः । तत्र तारा श्यामा [क्, ब्: श्यामवर्णा] वामकरविधृतं सनालमुत्पलं दक्षिणकरेण विकाशयन्ती [क्: ओमित्स् क्रुचभारा । सुधन, ग्: कुचतारा] नानालङ्कारवती अभिनवयौवनोद्भिन्नकुचभारा । सुधनकुमारश्च कृताञ्जलिपुटः कनकावभासिद्युतिः [क्, ब्: भासद्यतिः] कुमाररूपधारी [क्: माररूप] वामकक्षविन्यस्तपुस्तकः सकलालङ्कारवान् । पश्चिमे भृकुटी हयग्रीव उत्तरे । तत्र भृकुटी चतुर्भुजा हेमप्रभा जटाकपालिनी [क्: जकलपिणी] वामे त्रिदण्डीकमन्डलुधारिहस्ता दक्षिणे वन्दनाभिनयाक्षसूत्रधरकरा [ढ्: बन्धना] त्रिनेत्रा । प्. ४१) हयग्रीवो रक्तवर्णः खर्वलम्बोदरः ऊर्ध्वज्वलत्पिङ्गलकेशः भुजगयज्ञोपवीती [क्: भुजत, ग्: भुजङ्ग] कपिलतरश्मश्रुश्रेणीपरिचितमुखमण्डलः रक्तवर्तुलत्रिनेत्रः [क्: वर्णल] भ्रूकुटीकुटिलभ्रूकः [क्, क्, ब्, ग्: भृकुटी] व्याघ्रचर्माम्बरः दण्डायुधः दक्षिणकरेण वन्दनाभिनयी । एते सर्व एव स्वनायकाननप्रेरितदृष्टयो यथाशोभमवस्थिताश्चिन्तनीयाः । ततः स्वहृदि शशिमण्डलोपरि ह्रीःकारं विभाव्य तस्माच्च नानाकारान् रश्मीन् संस्फार्य [क्, ग्: संस्थार्य] त्रैधातुकमापूर्य सर्वसत्त्वान् लोकेश्वरपदे [क्, ग्: पद] प्रतिष्ठाप्य तान् रश्मीन् पुनस्तत्रैव बीजाक्षरे [क्, ग्: क्षर] प्रवेशयेत् । पुनस्तत्किरणैरेव ज्ञानसत्त्वमाकृष्य समयसत्त्वेन सह क्षीरनीरयोरिव [क्: नीरयोनि] एकरूपतां [क्: रूपती] । ततः कायवाक्चित्तविशुद्ध्या यथाक्रमं शिरसि सितं ओंकारं [क्: तमोंकारं, ग्: सितमां] कण्ठे रक्तमाःकारं हृदि कृष्णहुंकारं विचिन्तयेत् । अमी चानवरतनिःसरदनन्तकिरणजालविध्वस्तनिखिलसत्त्वराशिकलुषसङ्घाता [क्: वनतु ; ग्: ज्ञान ; क्, ढ्: विध्वस्त ; क्, ब्: संहातो, ख्: संहाता] इति भावनां यथाशक्ति स्फुटीकुर्यात् । पाटवं धारणां प्रज्ञां सौभाग्यारोग्यसम्पदम् । लभते भावनायोगात् साक्षात्कारं च [क्, ग्: करणञ्च] वीर्यवान् ।। भावनाखिन्नस्तु मन्त्रमेकाग्रचेतसा जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । अमी च वर्णाः शरदमलतारकामालिकेव प्. ४२) मलतारकामालिकेव प्रभास्वराः स्फुरदनेकरश्मयः । जपखेदात्तु [क्: जपेदातु] पुण्यं परिणमयय उत्थाय [क्: परिणामोत्थाय] यथासुखं देवताहङ्कारमुद्वहन् विहरेत् । विधाय साधनं हृद्यं [क्: गद्यं] श्रीमल्लोकेश्वरस्य यत् । मया पुण्यं समासादि तेनास्तां तत्पदं जगत् ।। ।। इति खसर्पणसाधनं समाप्तम् ।। कृतिः [क्, ब्: इति] पद्माकरमतिपादानाभ् ।। १५. नमः श्रीखसर्पणाय । इह शुभङ्करनामा उपासकः शुभकर्मकारी करुणायमानः स किल पोतलकगमनोद्यतः गच्छन् खाडीमण्डले [क्: खाती, ग्: खादी] खसर्पणनामा ग्रामोऽस्ति तत्रोषितः । तस्य तु भगवतार्यावलोकितेश्वरेण प्रत्यादेशो दत्तः । मा गच्छ त्वमिहास्मान् वैरोचनाभिसंबोधितन्त्रराजक्रमेण स्थापय तेन महान् प्. ४३) सत्त्वार्थो भविष्यति । तत्रासौ [क्: ततोलौ] भगवन्तं शीघ्रमेव कारितवान् इत्येषा श्रुतिः । तत्र भगवतः साधनाय दृष्टिसम्पत्तिः [क्: सम्पति] क्रियते । तथाहि वरं भिक्षोः शीलविपत्तिर्न पुनर्दृष्टिविपत्तिरिति अतस्तत्र तावत् क्षणिकान् [क्: कश्चिकान्] निरात्मकान् सर्वधर्मान् व्यवलोक्य व्यपगतसकलविकल्पः कृपाशयोऽहो बत अमी सत्त्वाः क्लेशकर्मादिभिरुपद्रुताः ततो जातिजरामरणदुःखैरतीव पीड्यमानाः सन्तोऽनेकप्रकारदुःखमनुभवन्ति । ततोऽहं लोकेश्वरो भूत्वा तेषां दुःखाद्यपनयामि सर्वज्ञज्ञाने प्रतिष्ठापयामि । इत्येवं प्रतिज्ञाशयं कृत्वा स्वहृदि पंकारजसहस्रदलपद्मवरटकमध्ये अकारजं चन्द्रमण्डलोपरि आः तां [क्: त्रां] सुं [क्: सं] भृं हं इति पञ्चबीजानि विन्यस्य एतद्रश्मिमालाभिः सञ्चोद्यानीय तान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् गगनतले पुरोवर्त्तिनः कृत्वा वन्दनापूजापापदेशनाचिशरणगमनादिसप्तविधां [क्: ओमित्स् त्रिशरणगमना] पूजामेकादशविधां वा कृत्वा मैत्रीकरुणादिचतुर्ब्रह्मविहारभावनां [क्: विहारी] कुर्यात् । ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्युच्चार्य शून्यताबोधिं कृत्वा भगवानवलोकितेश्वरो योगात्मना भूयते । स च शरत्काण्डगौरः जटामकुटी शिरसि अमिताभधारी सर्वालङ्कारभूषितः रत्नसिंहासनोपरि सहस्रदलपद्मस्थः ललिताक्षेपः [क्: ललिताक्षयः] द्विभुजैकमुखः वामेन प्. ४४) पद्मधारी दक्षिणेनामृतधारास्रवद्वरदः [क्: द्रोप्स् धारा] सत्त्वपर्यङ्कासीनः । अग्रतस्तारा कनकश्यामवर्णा [क्: वर्णाः] उन्नतपीनपयोधरा सर्वालङ्कारभूषिता उत्पलकलिकासन्नकरद्वयार्पितनेत्रा [ग्: त्रिनेत्रा] । तदनु सुधनकुमारः कनकोज्ज्वलः रत्नाभरणो [क्: वस्ताभरणो] रत्नमकुटी वामकक्षावसक्तकमलिकः [क्, ग्: सक्तमलिकः] कृताञ्जलिपुटः । तदनु भृकुटीजटामकुटिनी मूर्ध्नि चैत्यालङ्कृता कनकोज्ज्वला रक्तवस्त्रपरिधाना दक्षिणहस्तेन नमस्कारं कुर्वाणा अपरेणाक्षमालाधरा वामकराभ्यां त्रिदण्डीकमण्डलुव्यग्रा । तदनु हयग्रीवो ज्वलद्भासुरः पिङ्गलोर्द्ध्वकेशः नागाभरणो [क्, ढ्: नाना] रक्तवर्णः लम्बोदरो व्याघ्रचर्माम्बरः दण्डहस्तः । एवं पञ्चात्मको भगवान् भावनीयः सपरिवारः पूजयितव्योऽप्येवंविधः । ततः कृतमण्डले तत्रादौ मण्डलं कृत्वा रक्षां कुर्यात् । ओं मणिधरि वज्रिणि रक्ष रक्ष मां हुं फट् स्वाहा । ओं वज्ररेखे [क्: रेख] हुं मण्डलमन्त्रः । ओं आगच्छ भगवन् मण्डलकसिंहासने ओं आः इति मन्त्रकृतोऽध्येषणायां [क्: ध्येयना] कृतमण्डलमध्यसिंहासनोपरि सहस्रदलपद्मस्थं पञ्चात्मकं पूजयेदिति । तत्र पूजामन्त्राः - ओं वज्रपुष्पे हुं । ओं वज्रधूपे हुं । ओं वज्रगन्धे हुं । ओं वज्रालोके [क्, ग्: वज्रगन्धे] हुं । ओं वज्राहारे हुं । इति संपूज्य संस्तुत्य मन्त्रजापं कुर्यात् । ओं सर्वतथागतपूजामेघप्रसरसमूहे हुं । पूजाधिष्ठानमन्त्रः प्. ४५) ओं [क्: ओं आं त्रां तृं हुं फट् स्वाहा] आः तां सुं भृं हं फट् फट् स्वाहा । ओं सर्वतथागतसुललितनमितैर्नमामि भगवन्तं जः हुं वं होः प्रतीच्छ कुसुमाञ्जलिं [क्: माञ्जलिन्मथ] नाथ होः इति वन्दनामन्त्रः । ओं मुः स्वाहा इति विसर्जनमन्त्रः । ओं ख ख खाहि खाहि [क्: खाहिहि] गृह्ण गृह्ण गृह्णन्तु सार्वभौतिका इमं बलिं स्वाहा इति बलिमन्त्रः । अथ पूजारम्भकाले एवमुच्चार्य चित्तं शोधनीयं यत् सर्वदुश्चरितेभ्यो विरतिं करोमि [क्: ङ्करोषि] सर्वबुद्धबोधिसत्त्वशिक्षां शिक्षिष्ये [क्: शिष्ये] यावत् पूजाविधिं न समर्थयामि [क्: समन्धयामि, ढ्: समन्धयामि] । यद्येवं न क्रियते तदा रागजं द्वेषजं मोहजं कुशलमूलं स्यात् । इह सर्व एव सत्त्वा [क्: सर्वत्वा] रागद्वेषमोहाशयाः । तथाहि रागजकुशलमूलेन [क्: रागकु] नन्दोपनन्दौ नागराजानौ द्वेषजेन रावणः [क्: रागेण ग्: रमणाः] मोहजेन वैश्रवणो यक्षो भूतः । इत्यतो रागद्वेषमोहादीन् परिहृत्य चित्तविशुद्ध्या [क्: चित्तशुद्ध्या] करुणामयचित्तेन सर्वाण्येव दानादिकुशलमूलानि कर्तव्यानि । ।। इति खसर्पणसाधनं समाप्तम् ।। प्. ४६) १६. नमः [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् क्, ब्. सेए fओल्. २८] खसर्पणाय । प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः स्वहृदि अकारेण चन्द्रमण्डलं ततः ह्रीःकारं सितवर्णं तदुद्भूतसितरश्मिब्भिरग्रतोऽम्बरे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् पश्येत् । तान स्वहृद्बीजरश्मिभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कुर्यात् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति अधिष्ठयेत् । आत्मानं शून्यतायां व्यवलोक्य पूर्वोक्तह्रीःकारेण स्फुरणसंहरणक्रमेण लोकेश्वररूपमात्मानं भावयेत् सर्वाङ्गसितवर्णं जटामुकुटमण्डितम् अमिताभकृतशेखरं सर्वाभरणभूषितं अर्द्धपर्यङ्किनं दक्षिणे वरदहस्तं वामे पद्मधरं पद्मचन्द्रासनस्थम् । दक्षिणपार्श्वे आर्यवसुधारासुधनौ वामपार्श्वे भृकुटीहयग्रीवी । भगवतः शिरसि चन्द्रे ओं कण्ठे आः हृदि हुं एवं विभावयेत् । ध्यानात् खिन्नो योगी मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। आर्यावलोकितेश्वरखसर्पणसाधनं समाप्तमिति ।। प्. ४७) १७. नमः सिंहनादाय । द्विभुजैकमुखं शुक्लं त्रिनेत्रं सिंहवाहनम् । सिंहनादमहं वन्दे सर्वव्याधिहरं गुरुम् ।। आदौ तावन्मन्त्री मुखशुचादिकं कृत्वा मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टः शुक्ल-अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तदुपरि शुक्लहीःकारं [क्: ह्री] हृदि पश्येत् । तद्रश्मिभिस्त्रैधातुकमवभास्याकनिष्ठभुवनवर्त्तिनं सिंहनादं सर्वगुरुबुद्धबोधिसत्त्वानाकृष्य पुरत आकाशदेशे संस्थाप्य तदनु पूजापापदेशनादिकं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् विभाव्य शून्यताज्ञानवज्रस्वभावाः [क्: स्वभावात्मको] सर्वधर्माः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यनेन मन्त्रेण शून्यतामधितिष्ठेत् । ततः प्रणिधानमनुस्मृत्य [ढ्: मनुस्मृत्य, ग्: मत्रस्मृत्य] शुक्लपंकारपरिणतं कमलं [क्: ओमित्स् कमलं परिणतं] तदुपरि शुक्ल-अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तदुपरि शुक्ल-आःकारपरिणतं [क्: आ] श्वेतसिंहं तदुपरि शुक्ल-अंकारपरिणतं [ढ्: ओंकार] श्वेतपद्मं तद्वरटके शुक्लह्रीःकारं स्फुरद्रश्मिविसरं एतेत् सर्वं परिणम्य सिंहनादरूपमात्मानं पश्येत् सर्वाङ्गशुक्लं द्विभुजं एकमुखं त्रिनेत्रं जटामुकुटधरं अमिताभालङ्कृतशिरसं [क्: शिरः] महाराजलीलया स्थितं सिंहासने व्याघ्रचर्माम्बरधरं स्फुरत्पञ्चतथागतं अंसलुलितपञ्चचीरं अर्द्धचन्द्रालङ्कृतं [ढ्: चन्द्राङ्कितं] वामहस्तस्थितशुक्लपद्मोपरि सितखड्गं तत्समीपस्थितं शुक्लपद्मोपरि नानासुगन्धिकुसुमपरिपूर्णशुक्लकरोटकं प्. ४८) दक्षिणे सितपद्मोपरि सितफणिवेष्टितं सितत्रिशूलदण्डं एवंभूतं भगवन्तं ध्यात्वा ध्यानात् खिन्नो मन्त्री मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं आः सिंहनाद हुं फट् स्वाहा । विधिरत्र प्रतिमाकृतेः [क्: प्रतिमाक्षतो] पटगतस्य वा भगवतः पुरतः प्रतिमण्डलमेकवारं धारण्या । तत्रेयं धारणी - नमो रत्नत्रयाय नम आर्यवलोकितेश्वराय बोध्हिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे [क्, ग्: रेअद्स् त्रिकटे अfतेर् निकटे] कटंकटे करोटवीर्ये स्वाहा । अपतितगोमयमभिमन्त्र्य अष्टौ मण्डलकान् कुर्यात् । प्रतिमण्डलं त्रयोदश वारान् आवर्तयन् धारणीं प्रतिमण्डलामलितशेषगोमयं धारण्या [क्: न्धारणी, ढ्: धारणीं ग्: न्धारणा] सप्त वारानभिमन्त्र्य तेन व्याधिं [क्: व्यापिं] प्रलेपयेत् । सप्तमे दिवसे त्रयोदशे दिवसे एकविंशतितमे [क्: विंशतिञ्चान्त] वा पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि सिध्यन्ति [क्, ग्: सिध्यति] यदि न सिध्यन्ति [क्, ग्: सिध्यति] तदाऽहं पञ्चानन्तर्यकारी स्याम् । ।। सिंहनादसाधनं समाप्तम् ।। विधाय साधनं धन्यं यदलाभि [क्: यदचलाभिः] शुभं मया । सिंहनादस्य नाथस्य निर्व्याधि स्यात् ततो जगत् ।। ।। कृतिरियं पण्डितावधूतश्रीमदद्वयवज्रपादानाम् ।। प्. ४९) १८. नमो लोकनाथाय ।। पूर्ववत् क्रमयोगेन लोकनाथं शशिप्रभम् । ह्रीःकाराक्षरसंभूतं [क्: ह्रीःकारक्षसं] जटामुकुटमण्डितम् ।। वज्रधर्मजटान्तःस्थं अशेषरोगनाशनम् [क्, ग्: अशेषारागनागरं] । वरदं दक्षिणे हस्ते वामे पद्मधरं तथा ।। ललिताक्षेपसंस्थं तु महासौम्यं प्रभास्वरम् । वरदोत्पलकरा [क्: वलदालङ्कारा, ख्: वरदोत्पला ।] सौम्या तारा दक्षिणतः स्थिता ।। वन्दनादण्डहस्तस्तु हयग्रीवोऽथ [ग्: योवोऽर्थ] वामतः । रक्तवर्णोमहारौद्रो [ग्: रक्तर्णो] व्याघ्रचर्माम्बरप्रियः ।। तद्वरटकाष्टदले [ठे पस्सगेस् fरोम् तद्वरटकावृदले मण्डलस्यानुसारतः चन्नोत् बे fओउन्द् इन् अन्य ओथेर् रेचेन्सिओन् एxचेप्त् क् ; ड्, ध्: तद्वाक्यावृदले] पद्मे मैत्रेयादिं च विन्यसेत् । मैत्रेयः पीतवर्णश्च नागपुष्पवरप्रदः । क्षितिगर्भः श्यामवर्णः काशं चाभयं तथा ।। वज्रपाणिश्च शुक्लाभो वज्रहस्तो वरप्रदः । खगर्भो नभःश्यामाभो [ड्, ध्: नश्यामाभो] चिन्तामणिवरप्रदः ।। मञ्जुघोषः कनकाभः खड्गपुस्तकधारकःरिणः । गगनगञ्जो [ड्, ध्: गगनगजा] रक्तवर्णो नीलोत्पलवरप्रदः ।। प्. ५०) विष्कम्भी तु क्षारवर्णो रत्नोत्तमवरप्रदः । समन्तभद्रः पीताभो रत्नोत्पलवरप्रदः ।। धूपादिचतुर्देवी च वज्राङ्कुश्यादिद्वारगाः [ड्, ध्: वज्रीकुशादि] । वर्णायुधे यथापूर्वं मण्डलस्यानुसारतः ।। एवंविधैः समायुक्तं लोकनाथं प्रभावयेत् । सर्वक्लेशमलातीतो भवेत् पूर्णमनोरथः ।। अत्र मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। इति लोकनाथसाधनं समाप्तम् ।। १९. लोंबीजात् [क्, ग्: लां] सर्वं पूर्ववद् विधाय शुद्धिपर्यन्तं ततो लों [क्, ग्: लां] परिणम्य लोकनाथं चन्द्रप्रभं सर्वाभरणोज्ज्वलं जटाकुमुटिनं पद्मचन्द्रोपरि पर्यङ्किनं वामे पद्मधरं दक्षिणे वरदं चिन्तयेत् । समयमुद्रा । मुष्टिद्वयं बद्ध्वा मध्याङ्गुल्यौ पद्मसंकोचाकारेण [क्: सकाचाका] योजयेत् । ओं मणिपद्मे हुं मन्त्रं जपेत् । ।। लोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। प्. ५१) २०. नमः सिंहनादाय प्रथमं मुखशौचादिकं कृत्वा सुखासनस्थो योगी स्वहृदि सूर्यमण्डले आःकारं दृष्ट्वा पुरतो गुरुबुद्धादीनानीय पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततः शून्यतामामुखीकृत्याधिष्ठाय च प्रणिधिमनुस्मरेत् । ततः अकारपरिणतं [क्: आकार ; क्: हस् हुंकारं तत्परिणतं अfतेर् थिस्] चन्द्रं तस्योपरि ओंकारपरिणतं रक्तपद्मं तदुपरि आःकारपरिणतं श्वेतसिंहं तस्योपरि चन्द्रे ह्रीःकारसम्भवं सिंहनादभट्टारकं श्वेतं जटामकुटिनं त्रिनेत्रं द्विभुजं तपस्विवेशधरं महाराजलीलया स्थितं वामहस्तादुत्थितपद्मोपरि ज्वलदूर्ध्वखड्गं दक्षिणे सितत्रिशूलं सितफणिवेष्टितं वामे नानासुगन्धिपुष्पैः पूर्णं श्वेतकपालं अमिताभमुकुटिनं स्फुरत्पञ्चतथागतं [क्, ग्: स्फरयेत्] महानिर्माणरूपिणं ध्यायात् । जपमन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् । ।। इति सिंहनादसाधनम् ।। प्. ५२) २१. नमो रत्नत्रयाय । नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे कटंकटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा । एषा भगवत आर्यावलोकितेश्वरस्य पुरतः प्रत्यूषे अपतितगोमयेनाष्टौ म.डलकान् कृत्वा प्रतिमण्डलं त्रयोदश वारानुच्चारयितव्या । ततः सप्त वारान् गोमयशेषमभिमन्त्र्य व्याधिमुपलेपयेत् सर्वव्याधीनुपशमयति । यदि सप्तमे दिवसे त्रयोदशे वा एकविंशतितमे वा [क्, ढ्: वा ओमित्तेद्] दिवसे पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि न सिध्यन्ति [क्: सिध्यति] तदा अहं [क्, ढ्: अहं द्रोप्पेद् इन्] पञ्चानन्तर्यकारी स्यामिति । ।। सिंहनादानाम धारणी समाप्ता ।। प्. ५३) २२. नमः सिंहनादाय [क्, ब्: थिस् नमस्कार इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन्] । प्रथमं तावन्मन्त्री मुखशौचादिकं कृत्वा मृदुविष्टरे [क्, ढ्, ग्: मृदुविवृरे उपविश्य नोत् तोबे fओउन्द् इन्] उपविश्य सुखासनस्थः स्वहृदि चन्द्रमण्डले सितह्रीःकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिसमाकृष्टान् पुरतो गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् ध्यायात् । तदनु पूजापापदेशनादिकं कृत्वा शून्यतां विभाव्य ओं [ईन्स्तेअद् ओf थे मन्त्र ओं शून्यता एत्च्. क्, ब्: हस् स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं] शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यनेनाधितिठेत् । ततो [क्, ब्: पश्चात्] झटिति पंकारपरिणतं रक्तपद्मं तदुपरिसिंकारपरिणतं [क्: तदुपरिणतं] श्वेतसिंहं तस्योपरि चन्द्रे ह्रीःकारसम्भवं सिंहनादलोकेश्वररूपमात्मानं ध्यायात् शुक्लममिताभजटामुकुटिनं त्रिनेत्रं द्विभुजं तपस्विवेशधरं महाराजलीलया स्थितं वामहस्तादुत्थितपद्मोपरि [क्: दुत्थितपरि] ज्वलत्खड्गं दक्षिणे सितत्रिशूलं सितफणिवेष्टितं वामे नानासुगन्धिपुष्पैः पूर्णं श्वेतकपालं स्फुरत्पञ्चतथागतं [क्, ब्: तथागताः] महानिर्माणरूपिणं [क्, ब्: रूपं ग्: रूपितां] ध्यायात् इति । जपमन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् [क्, ब्: अद्द्स् स्वाहा अfतेर् फट्] । ।। सिम्हनादसाधनं समाप्तम् [थिस् चोलोफोन् इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् अन्य ओथेर् ड्, ध्: एxचेप्त् क्, ब्] ।। प्. ५४) २३. तदनन्तरं धारणी भवति । नमो रत्नत्रयाय नम आर्यवलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे कटंकटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा । अयं मन्त्रोपचारः [ग्: अत्रोप] भगवतोऽग्रतः प्रत्यूषे अपतितगोमयेनाष्टौ मण्डलकान् कृत्वा प्रतिमण्डलके [क्, ब्: मण्डले] त्रयोदश वारानुच्चारयेत् । गोमयशेषं सप्ताभिमन्त्र्य व्याधिमुपलेपयेत् [क्: व्याधिमूलेपययेत्] सर्वव्याधीनुपशमयति । यदि सप्तमे दिवसे त्रयोदशे दिवसे एकविंशतितमे [क्, ग्: विंशतिमे] वा दिवसे पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि न सिध्यत्ययं तदाऽहमेव पञ्चानन्तर्यकारी भविष्यामि । ।। सिंहनादधारणी समाप्ता ।। २४. नमः खसर्पणाय । नत्वा खसर्पणं नाथं नाथभूतं च दुःखिनाम् । संक्षिप्तात् विस्तरं किञ्चित् साधनं तस्य लिख्यते ।। प्रथमं तावन्मन्त्री पाणिपादादिकं वारिणा प्रक्षाल्य परमशुचिर्भूत्वा विजनगिरि गुहायां स्थाने शुचौ वा क्वचित् चित्तानुकूले मृदुविष्टरामलोपविष्टः स्वहृदि प्रथमस्वरपरिणतं निर्दोषदोषाकरमण्डलमालोक्य चेतसा तन्मध्ये प्. ५५) शरदिन्दुगतं [ग्: शरदिन्दुशतं] किरणावलीप्रोज्ज्वलं ह्रीःकारबीजं [क्, ग्: ह्रीःकारं] पश्येत् । ततोऽपि ह्रीःकारबीजात् निःसृत्य जगन्मोहतमस्तोमध्वंसकारिभिरङ्कुशाकारैर्मरीचिविसरैर्दशसु [क्, ग्: जनन्मो ; क्, ग्: म्भोम ; क्, ग्: यन्स] दिक्षु ये चानन्तलोकधातवः अवतिष्ठन्ते तान् सर्वान् प्रकाश्य तत्र स्थिता अप्यसंख्येया अप्रमेयाश्च गुरुबुद्धबोधिसत्त्वा नभोदेशे चाकृष्य संस्थाप्यन्ते । पश्चात् तेषां नभोदेशवर्तिनां [ग्: वृत्ति] परमकारुणिकानां गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानां पुष्पधूपदीपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टापताकादि##- ओमित्स् यत्किञ्चित् पुण्यानुमोदनां कुर्यात्] अस्यां जातावन्यासु वा जातिष्वनादिनिधने जातिसंसारे संसरता मया पापकं कर्म कायेन वाचा मनसापि कृतं कारितं क्रियमाणमनुमोदितं तत्सर्वं भगवतां [क्: सुजातिष्ठरादि ; ग्: भगवतो] त्रैलोक्यमहोत्सवानां गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानां पुरतः प्रतिदेशयामीत्यनेन विधिना प्रदेश्य [क्: प्रतिदेश्य] पुनरकरणसंवरं [क्: पुणरण] प्रतिगृह्य पुण्यानुमोदनां कुर्यात् । संबुद्धप्रत्येकश्रावकबुद्धानां [क्: श्राकानां] तत्सुतानामपि बोधिसत्त्वानां सत्त्वानामपि त्रैलोक्योदरवर्त्तिनां यदेव कुशलं तत्सर्वं अनुमोदयामीति । तदनु रत्नत्रयशरणगमनम् । बुद्धं शरणं गच्छामि द्विपदानामग्र्यम् धर्मशरणं गच्छामि विरागाणामग्र्यम् सङ्घशरणं प्. ५६) गच्छामि गणानामग्र्यमिति [क्: गणना] । पश्चान्मार्गाश्रयणम् [क्: यश्चात्मार्गात्रयणां] । मार्गः सम्बुद्धोक्तः स चाश्रयणीयो मया नान्य इति । तदनन्तरमध्येषणां [क्: मध्येर्पणां] कुर्यात् । सत्त्वार्थमासंसारं कुर्वन्तु भगवन्तः [क्, ढ्, क्: भगवन्तः ओमित्तेद् इन् ] संबुद्धास्तत्सुता अपि महाबोधिसत्त्वास्तिष्ठन्तु मामा [क्: मापरि, ढ्, क्: महापरि, ग्: मां परि] परिनिर्वाणादिति [क्: निर्वान्निति, ग्: निर्वान्त्विति] । तदनु याचनां तथाविधां निरुत्तरधर्मदेशनां भगवन्तस्तथागता [क्: स्तथागत] देशयन्तु [क्: देशायं] यया त्वरितमेव सत्त्वाः संसारागाधसागरं तरन्तीति । तदनु याचनानन्तरं पुण्यपरिणामनां कुर्यात् । सप्तविधानुत्तरपूजया यदेव कुशलमुत्पन्नं तदेव संबोधये [क्: संबोधिं] परिणामयामीति । अथवा समासतः सप्तविधानुत्तरपूजासूचकान् श्लोकानमून् पठेत् - कायेन वाचा मनसा कृतं यत् पापं जिनानां पुरतो दिशामि । लोकत्रयाणां कुशलं तु सर्वं नित्यं प्रमोदादनुमोदयामि ।। रत्नत्रयं यामि सदाहमत्र मार्गं जिनोक्तं शरणं श्रये [क्: श्रेये, ग्; शये] च । सत्त्वार्थमत्रापि कुर्वन्तु बुद्धाः सुताश्च तेषां सततं भवस्य [ग्: वस्य] ।। प्. ५७) तिष्ठन्तु यावत् स्थितिरेव तावत् निर्वान्तु मां ते पितरः प्रजानाम् । संदेशनां ते ननु तादृशीं वा धर्मस्य कुर्वन्तु महाप्रभावाः ।। संसारसिन्धोः सहसापि सत्त्वाः पारं यथा यान्ति सुखं प्रभूतम् । पुण्यं प्रभूतं यदिहापि सर्वं संबोधये तत् परिणामयामि ।। जिनेभ्यस्तत्सुतेभ्यश्च गुरुभ्यो जगतामहम् । आत्मानं सर्वभावेन निर्यातयामि सर्वदा ।। इत्यमीभिः सप्तविधां पूजां विधाय ओं आः हुं मुरिति विसर्जयेत् । तदनन्तरं प्रमाणानि चत्वारि मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणि [क्, ग्: यक्षामि] वक्ष्यमाणक्रमेण [ढ्, ब्: लक्षणमान] ध्यायात् । तत्रेयं मैत्री सर्वसत्त्वेषु अतिशयिताहितैकपुत्रकस्नेहलक्षणा [क्: सत्त्वैरतिशयित ; क्, ढ्, ब्: पुत्रस्नेह] । करुणा तु कीदृशी ? अगाधापारसंसारसागरमध्ये [क्, ग्: संसारसारसागर] पतितानन्तसत्त्वधातून् समुद्धरामीत्यध्याशयः । मुदिता पुनः कीदृशी ? धातुत्रयावस्थितानां सत्त्वानां यानि [क्: पानिमुचितानि] सुचरितानि तेषु तद्भोगैश्वर्यादिषु [क्: ओमित्स् तद्भोगैश्वर्यादिषु] हृष्टचित्तता [क्: हृष्टदित्तया] केयमुपेक्षा ? प्रतिघानुनयनिबन्धनमपहाय [क्, ढ्, ब्: प्रतिघातनमनि] हिताहितेषु सत्त्वेषु परमहिताचरणं [क्: हितावरणां] चतुःप्रमाणभावनानन्तरं सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां [क्: ओमित्स् तां अहमपि] प्. ५८) चिन्तयेत् । सर्व एवामी धर्माः प्रकृत्या स्वरूपेण परिशुद्धाः अहमपि प्रकृतिपरिशुद्ध इत्यादिकमामुखयेत् । इमामेव सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्यनेन दृढीकुर्यात् । न च प्रकृतिपरिशुद्धे [क्, ढ्, ब्: परिशुद्धिन] सर्वधर्मे [क्, ढ्, ब्: सर्वधर्म] सद्यो मुक्तिप्रसङ्गो दुर्वारः स्यात् । सत्यं परमयं प्रसङ्गोऽसङ्गत एव । कुतोऽसङ्गतः ? संसारहेतुकरागादिमलशवलत्वात् सर्वधर्माणाम् । कथं पुनः तदपगमः [क्: तदुपशमः] स्यात् ? विशिष्टमार्गभावनया । तया स निरुद्ध्यते । अत एवाह भगवान् निरोधः साक्षात् कर्तव्य इति । तस्मात् प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्मा इत्यादि वचनमुपपन्नमेव इत्यलं बहुभाषितया । सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतामामुखीकृत्य सर्वधर्मशून्यतां ध्यायात् । तत्रेयं शून्यता मनोमात्रमेवेदं तेन तेनाकारेण प्रकाशात्मकं [क्: प्रकाशात्मं] प्रतिभासते यथा स्वप्ने नास्ति मनसो बाह्यंन् [क्, ढ्, ब्: वाक्यं] मनोग्राह्यं [क्: श्राव्यं] ग्राह्याभावात् [क्: श्राव्या] । ग्राहकमपि मनो नास्ति । ततश्च मनःस्वरूपाः [क्: खरूपाः] सर्वधर्माः । तेषां ग्राह्यग्राहकादिसकलकल्पनाप्रपञ्चशून्यतातत्त्वं [क्: श्राण ; क्: संकल्प] परमार्थ इति यावत् । अयमर्थ अद्वैतप्रकाशमात्रात्मकं सचराचरं जगदिति चिन्तनीयम् । इमामेव शून्यतां ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्यमुना मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । तदनु कलङ्काङ्कनिर्मुक्त- प्. ५९) क्षपाकरमण्डलारुढं [क्: रुद्यत् ढ्, ब्: रूढा] शुभ्रातिशुभ्रं [क्: शुभातिशुभ्यत्, ढ्, ब्: शुभ्रातिशुभ्रा] ह्रीःकारबीजं भगवन्तं श्रीमत्खसर्पणलोकेश्वरं शरदमलहरिणाङ्कमण्डलशतोदयातिशुभ्रदेहं [क्: शरदसहरि] परमशृङ्गारोज्ज्वलरमणीयमूर्तिं नानारत्नाद्याभरणविराजितविग्रहं [क्: विराजिविग्रहं] जटामकुटधारिणं [क्: द्रोप्स् णं रुहोपरि] विकसितपुण्डरीकलोचनं भगवदमिताभजिनरत्नविशोभितशिरोदेशं हेमवालुकासलिलक्षालितावदाताम्बरावृतशरीरं [ग्: हिम ; ढ्, ब्: वालुकाशनिक्षालि ; ढ्, ब्: दातां वुरा] शकटचक्रप्रमाणमतिकमनीयसिताम्भोरुहोपरिस्थितं [ढ्, ब्: शतचक्र] निष्कलङ्कविधुमण्डलासनस्थं अर्द्धपर्यङ्किनं सव्यकरेण वरदं अवसव्येन [क्: वरदं अवसव्येन द्रोप्पेद् इन्] विकसितमनोहारिसितारविन्दधरं एवम्भूतं भगवन्तं निष्पाद्य तद्रूपमात्मानं विभावयेत् । भगवतो दक्षिणपार्श्वे चार्यतारा सुधनौ वामपार्श्वे च भृकुटी हयग्रीवौ चिन्तनीयाविति । शिरसि निष्कलङ्केन्दुमण्डलोपरि ओंकारम् तदनु कण्ठे विमलसोममण्डलोपरि आःकारम् हृदये त्वमलकुमुदबन्धुमण्डलोपरि हुंकारं पश्येत् । तदनेन क्रमेण यावदिच्छति तावद् भावयेत् । तदनन्तरमस्यैव समयसत्त्वरूपस्य भगवतो लोकनाथरूपस्य [क्: वाचस्य] हृदिस्थकलङ्काङ्कविविक्तशशिमण्डलोपरिस्थितकार्तिकेन्दुकुन्दसन्निभह्रीःकार## -##बीजविनिर्गतापर्यन्तरश्मिविसरैर्स्त्रैलोक्याज्ञानान्धकारा- [ग्: रेअद्स् कमलं अfतेर् हृदिस्थ ; ग्: ओमित्स् न्धकारापहारिभिः] प्. ६०) पहारिभिर्गत्वा [ग्: ओमित्स् गत्वा ज्ञान] अनादिसंसिद्धो भगवान् ज्ञानसत्त्वरूपः सुदूराद् द्वीपदेशादानीयते [क्, ढ्, ब्: सुदूराद्धिपं देशा ; क्: दानीय] । समानीय तमेव [क्: समानीय ओमित्तेद् इन्] भगवन्तं [क्: भवन्तं] पुरतो नभःप्रदेशे च संस्थाप्य नानारत्नखचितचामीकरादिभाजनावस्थितसुगन्धोदकेन सुरभिकुसुमेन च तस्यैवानीतज्ञानसत्त्वरूपस्य भगवतो [क्: सत्त्वस्य] लोकनाथस्य चरणार्घं दत्त्वा तदनु दिव्यपुष्पधूपदीपनैवेद्यगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टा##- इन्] भगवन्तं ज्ञानसत्त्वात्मकमर्चयेत् । पुनः पुनरभ्यर्च्य स्तुत्वा च जः हुं वं होः इत्यनेनाक्षरचतुष्टयेन मुद्रां दर्शयेत् । किञ्चिदुच्छ्रितं [क्: दुच्छनं, ढ्, अ: दुच्छृतं, ग्: दुच्छुभं] संपुटाञ्जलिं कृत्वा मध्यमे सूचीकुर्यात् शेषाश्चाङ्गुल्यः किञ्चित् सङ्कोच्य सम्मुखमसंश्लिष्टा धारयेत् अङ्गुष्ठौ तर्जनीद्वयसमीपे स्थापयेदिति विकसितमकलमुद्रेयम् । अनया मुद्रया तमेवानीतं भगवन्तं ज्ञानसत्त्वलक्षणं परितोष्यापि समयसत्त्वरूपे भगवत्यन्तर्भाव्य ओं आः [क्: झाः] हुं इत्यनेनानयोरद्वैतमधिमुञ्चेत् । तदनन्तरं कलङ्कपटलनिर्मुक्तशुभ्रांशुमण्डलमध्यावलीनां [क्: शुतांशु] अनौषधीशमण्डलशतकरनिकरोज्ज्वलह्रीःकारबीजविनिर्गता असंख्येया अप्रमेयाश्च भगवतः श्रीखसर्पणलोकेश्वरभट्टारकदशदिग्वर्तिनोऽनेकलोकधातून् [क्, ढ्, ब्: कादशे] अवभास्य तत्र स्थितानामपि प्. ६१) सत्त्वानां स्वर्णमाणिक्यमुक्ताराजपटप्रवालवैडूर्येन्द्रनीलादिरत्नवर्षणेन [क्, ग्: राजपद] दारिद्र्यादिदुःखमपहरन्ति । निरुत्तरक्षणिकनैरात्म्यादिधर्मदेशनायाः पीयूषधाराप्रबन्धेन तान् सन्तर्पयन्ति । पुनः पुनरनवरतनानाप्रकारं [क्: पुनचरणत, ढ्, अ: भरणवत] परार्थं कृत्वा जगदपि भगवल्लोकेश्वररूपेण निष्पाद्य तत्रापि हिमार्चिमण्डलमध्यवर्तिनी [क्: मात्रि] स्फटिकमणिकिरणसङ्काशह्रीःकारबीजे त एव भगवन्तः समागत्यान्तर्भवन्तीत्येवमादिस्फुरणसंहरणक्रमेण यावत् खेदो न जायते तावद् भावयेत् । तत्रापि भावनाखिन्नो [क्: भासणात्] मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । मन्त्रोऽयं भगवतो लोकनाथस्य हृदयम् । असाधारणप्रभाव एवासौ मन्त्रराजः सर्वैरेव जिनवरैरभ्यर्चितः [ढ्, ब्: वभ्यर्च्य] सत्कृतो नमस्कृतश्चेति । समाधेरुत्थितो जगल्लोकेश्वररूपं वीक्ष्य तदहङ्कारेण यथेष्टं विहरेत् इति । प्रायोऽनेन विधिना भगवन्तं चिन्तयेत् खड्गाञ्जनादिप्रमुखसकला [क्, ग्: प्रख] महासिद्धयः समागत्य पादयोः पतन्ति किं पुनः क्षुद्रसिद्धयः ? अपि तु ताश्च नितरामेव । ये विजनवनश्मशानगिरिगुहासीना [क्, ढ्, ब्: वर] भगवन्तं भावयन्ति ते च अचिरादेव नियतमत्र भगवन्तं पश्यन्ति । स्वयमेव भगवांस्तेषां आश्वासप्रश्वासादिकं [क्: आश्वासादिकं] दद्यात् । यातु [क्, ढ्, ब्: यावत्] किं बहु- प्. ६२) वचनीयं [क्: किन्वचनीयं] परमातिदुर्लभं बुद्धत्वं [क्: बुद्धत्वं द्रोप्पेद् इन्] अपि तेषां पाणितलावलीनवदरकफलमिवावतिष्ठति [क्, ढ्, ब्: मिव तिष्ठति] इति । किञ्चिद् विस्तरं श्रीखसर्पणलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् । श्रीखसर्पणनाथस्य कृत्वा साधनमुत्तमम् । यत् पुण्यमर्जितं तेन यातु लोकः पुरं मुनेः ।। ।। कृतिः स्थविरानुपमरक्षितानाम् ।। २५. सिंहनादमहं वन्दे सर्वव्याधिहरं गुरुम् । भावनायोगमात्रेण मुच्यते सर्वकिल्विषात् [ढ्: किल्विषैः] ।। प्रथमं तावत् मुखशौचादिकं कृत्वा शुचिवस्त्रप्रावृतः पवित्रभूमौ सुखासनोपविष्टः स्वहृदि चन्द्रे ह्रीःकारं विभाव्य तेन रश्मिनाकृष्य सर्वतथागतान् पूजयित्वा पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततो मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाश्च [क्: चतुर्विभाश्च] विभाव्य स्वभावशुद्धमन्त्रोच्चारणपूर्वकं शून्यतां भावयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति । एतदनन्तरं [क्: तदन] प्रतिभासमात्रकं स्वकायमवलोक्यं रक्तरेफपरिणतं [ग्: रिफ] रक्ताष्टदलपद्मोपरि प्. ६३) ह्रीःकारपरिणामेन श्वेतसिंहं तस्योपरि पृष्ठचन्द्रे ह्रीःकारं सरश्मिकं तेनैवाकृष्य सर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं सिंहनादं लोकेश्वररूपं भावयेत् श्वेतवर्णं त्रिनेत्रं जटामुकुटिनं निर्भूषणं [ग्: विभूषणं] व्याघ्रचर्मप्रावृतं सिंहासनस्थं महाराजलीलं चन्द्रासनंन् [क्: चन्द्रासनं द्रोप्पेद् इन्] चन्द्रप्रभं भावयेत् । दक्षिणे सितफणिवेष्टितं त्रिशूलं वामे नानासुगन्धिकुसुमपरिपूरितपद्मभाजनं वामहस्तादुत्थपद्मोपरि [ढ्: दुपस्थितं] ज्वलत्खड्गं स्वकाये पञ्चतथागतं स्फुरन्तं पश्येत् । ततो हृद्बीजेनाकृष्य ज्ञानसत्त्वं प्रवेशयित्वा तथागतान् स्फार्याभिषिञ्चेदात्मानं [क्: स्थाप्या] मौलावमिताभमुद्रणं चिन्तयेत् । ततो मन्त्रं जपेत् देवतामूर्तिना । तत्रायं मन्त्रः ओं आः ह्रीः सिंहनाद हुं फट् स्वाहा । तदनु सुगन्धादिमण्डलं कृत्वा पूजार्थं पुष्पादिकं ढौकयित्वा [क्: ढौषयित्वा] अर्चयेत् । पुनर्मालामन्त्रं जपेत् । ओं नमो रत्नत्रयाय नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय । तद्यथा ओं अकटे विकटे निकटे [क्: अद्द्स् कटके अन्द् ढ् त्रिकटे अfतेर् विकटे] कटङ्कटे करोटे करोटवीर्ये स्वाहा । अनेन मन्त्रेण मण्डलमृत्तिकां गृहीत्वा एकविंशतिवारान् आवर्त्य [क्: आर्त्त्य] व्याधिं प्रलेप्य स्वस्थो भवति । इति [ढ्: ओमित्स् इति अन्द् समाप्तं इन्त् हे चोलोफोन्] सिंहनादलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। प्. ६४) २६. प्रथमं तावत् मन्त्री सुखासनोपविष्टः स्वहृदि पंकारपरिणताष्टदलकमलस्योपरि अकारपरिणामेन [क्: ओमित्स् अकारपरि] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि ह्रीःकारं सरश्मिकं दृष्ट्वा तेन रश्मिनाकृष्याकनिष्ठभुवनवर्त्तिलोकेश्वरं पुरतो नभःस्थलं दृष्ट्वा पापदेशनादिकं कुर्यात् । तद्यथा पापदेशना पुण्यानुमोदना पुण्यपरिणामना त्रिशरणगमनं आत्मभावनिर्यातना अध्येषणा बोधिचित्तोत्पादनं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारवान् भावयेत् - मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाः । ततः शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । प्रतिभासमात्रं [क्: अद्द्स् तेन रश्मिना अfतेर् प्रतिभासमात्रं] स्वकायं [क्: खकार्यं] व्यवलोक्य हृदि मध्ये पंकारजाष्टदलपद्मस्योपरि [क्: पं रजा] अकारेण [क्: आकार] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि रक्तह्रीःकाररश्मिनाकृष्टसर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं लोकेश्वररूपं विभावयेत् । शुक्लवर्णं जटामुकुटिनं दक्षिणहस्तवरदं तदितरशुभ्रपद्महस्तं [ग्: यमहस्तं] अर्द्धपर्यङ्किनं सर्वालङ्कारभूषितं अमिताभमकुटिनं द्वात्रिंशल्लक्षणधरं अशीत्यनुव्यञ्जनं चन्द्रासनं चन्द्रप्रभमात्मानं विभावयेत् । ततो दक्षिणे आर्यतारासुधनौ वामे भृकुटीहयग्रीवौ पूर्वे वैरोचनः दक्षिणे रत्नसम्भवः पश्चिमे अमिताभः उत्तरे अमोघसिद्धिः आग्नेययां लोचना नैऋत्यां मामकी प्. ६५) वायव्यां पाण्डरा ऐशान्यां वज्रधात्वीश्वरी [क्, ग्: धाते] । ततो हृद्बीजरश्मिनाकृष्य ज्ञानसत्त्वं प्रवेशयेत् । चक्षुराद्यधिष्ठानं कायवाक्चित्ताधिष्ठानं कृत्वा अभिषेकं प्रार्थयेत् । यथाहि [क्: यथाभि] जातमात्रेण स्नापिताः सर्वतथागताः । तथाहं स्नापयिष्यामि शुद्धं [क्: अद्द्स् तु अfतेर् शुद्धं] दिव्येन वारिणा ।। ओं [क्: हस् आः हुं अfतेर् ओं] सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये [क्: माश्रये] हुं फट् स्वाहा । लोचनादिदशदेवतां संस्फार्य [क्: संस्थार्य] पूजास्तुतिं कृत्वा मन्त्रमाजपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं ह्रीः स्वाहा । ।। खसर्पणसाधनं समाप्तम् ।। २७. नमो हालाहलाय । पूर्ववछून्यतापर्यन्तं भावयित्वा - ह्रीःकारबीजनिष्पन्नं हालाहलं महाकृपम् । त्रिनेत्रं त्रिमुखं चैव जटामकुटमण्डितम् ।। प्रथमास्यं सितं नीलदक्षिणं वामलोहितम् । शशाङ्कार्द्धधरं [क्: शशकार्द्ध] मूर्ध्नि कपालकृतशेखरम् ।। जटान्तःस्थजिनं सम्यक् सर्वाभरणभूषितम् । सितारविन्दनिर्भासं शृङ्गाररससुन्दरम् ।। प्. ६६) षड्भुजं स्मेरवक्त्रं च व्याघ्रचर्माम्बरप्रियम् ।। वरदं दक्षिणे पाणौ द्वितीये चाक्षमालिकम् [ढ्: मालिनं] । तृतीये शरनर्तनं च वामे चापधरं [क्: क्षपरन्तथा, ग्: क्षेपरन्तथा ।] तथा ।। द्वितीये सितपद्मं च तृतीये स्तनमेव च ।। वामजानुना सितां स्वाभदेवीं [क्: नामिताभदेवीं] दधानं । वामेन कमलधरां दक्षिणेन भुजेन भगवदालिङ्गनपरां कुसुमशोभितजटाकलापां । दक्षिणपार्श्वे सर्पवेष्टितं त्रिशूलं [ख्: बेगिन्स्, fओल्. ४३] वामपार्श्वे पद्मस्थकपालं नानासुगन्धिकुसुमैः सम्पूर्णं रक्तपद्मचन्द्रे लीलाक्षेपस्थितं [क्: लीलान्तोपस्थितं] विभावयेत् भगवन्तम् । ततो मन्त्रं जपेत् ओं वज्रधर्म ह्रीः । ।। इति हालाहललोकेश्वरसाधनम् ।। २८. नमो [थिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् क्, ब्] हालाहलाय । सिद्धं हालाहलं नत्वा जगद्व्याधिविनाशनम् । महामायामयं तस्य वक्ष्यामि साधनक्रमम् ।। तत्रादौ तावन्मन्त्री क्वचिन्मनोऽनुकूले पृथिवीप्रदेशे स्थित्वा आद्यनुत्पन्नाः सर्वधर्माः प्रकृतिपरिनिर्वृता मायास्वप्नगन्धर्वनगरोपमा इत्यधिमोक्षेण आध्यात्मिकमेवमहंज्ञानमधिष्ठाय प्. ६७) दशदिगनन्तपर्यन्तलोकधातुव्यवस्थितान् बुद्धबोधिसत्त्वविद्याक्रोधगणानवलम्ब्य ओं सर्ववित् पूर पूर आवर्त्त आवर्त्त हेरित्यनेन विविधपूजामेधान् स्फारयित्वा मनसाभ्यर्च्याभावेन प्रणम्य धरणीतलविन्यस्तजानुमण्डलो हृदि कृताञ्जलिरेवं ब्रूयात् समन्वाहरन्तु मां बुद्धा भगवन्ता बोधिसत्त्वा महाकृपाविद्यादेव्या महाक्रोधाः सर्वलोकधातुव्यवस्थिताः - आबोधिशरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । ददामि तेभ्य आत्मानं प्रतिगृह्णन्तु नायकाः ।। अनादिमति संसारे संसरता मयास्मिन् वा जन्मनि यत्कायवाक्यमनोभिः पापकं कर्म रत्नत्रयाचार्यापाध्यायमातापिताभिक्षुभिक्षुणी-सामान्यसत्त्वानां सावद्याभ्याख्यां संवर्त्तनीयम् दारिद्र्यं संवर्त्तनीयं व्याधिं संवर्त्तनीयं । अथवा यत् स्वतः कर्म कृतं कारितमनुमोदितं च तत्सर्वं युष्माकं पुरस्तात् यदा सद्यः कृतं यच्च तत् सर्वं अनिमित्तयोगेनानुपलम्भमानः प्रतिदेशयामि । अनन्तभूयोऽप्येवं करिष्यामि । यच्च प्रथमचित्तोत्पादमुपादाय यावदनुत्तरा सम्यक्सम्बोधिर्यावच्च निरुपाधिशेषो निर्वाणधातुरत्रान्तरे सर्वबुद्धबोधिसत्त्वविद्याक्रोधगणश्रावकप्रत्येकबुद्धानां अन्येषां च पृथग्जनानां कुशलमूलं तत्सर्वमनुमोदयामि । बुद्धप्रेमस्तावदनुमोदनया - उत्पादयामि परमं बोधिचित्तमनुत्तरम् । यथा त्रैयध्विका नाथाः सम्बोधौ कृतनिश्चयाः ।। सर्वं चैतत् कुशलमूलं परिणामयामि । सम्यक्सम्बोधौ सम्यक्सम्बुद्धवर्त्तितया परिणामनया ततो वज्राञ्जलिर्विभाव्य प्. ६८) ओं सर्वतथागतसंशिताः सत्त्वानां सर्वसिद्धयः संपद्यन्तां सर्वतथागताश्च मामधितिष्ठेताम् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति उदीरयन् स्वशिरसि मुञ्चेत् । अत एव स्वभावशुद्धाः सर्वधर्मा विमोक्षात् विघ्नोपशमो भवति इति नात्र सन्देहः कार्यः । प्रोक्तविकल्पप्रबन्धाद् विघ्नान् । तदनु स्वहृच्चन्द्रे अकारोद्भवहृदयं स्फुरदमितमयूखं विन्यस्य सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् । तेभ्यः स्वहृदयाक्षरेभ्यो रश्मिमेघान संस्फार्य तत् सम्पश्येत् स्थिरचलान् सर्वभावान् । हालाहलरूपं निष्पाद्य विचिन्तयेत् तत्रैवं प्रवेश्य मायोपमं सकलं जगदित्यवगच्छन् आत्मानं हालाहलरूपं - शशाङ्ककोटिसंसृष्टं जटामकुटधारिणम् । सितारविन्दनिर्भासं नीलकण्ठं त्रिनेत्रकम् ।। महापन्नगसमुद्धृतरक्तपद्मोपरि स्थितम् । रत्नाचलगुहान्तःस्थं व्याघ्रचर्माम्बरसुवाससम् ।। पर्यङ्केन समाधिस्थं स्थितं चतुर्भुजविराजितम् । कुण्डिकाक्षधरं वीरं अमिताभकृतशेखरम् ।। त्रिशूलमूर्ध्वखट्वाङ्गं कुलिकाबद्धयष्टिकम् । चिन्तयेत् तस्य वामेन दक्षिणेन कपालकम् ।। कुसुमपरिपूर्णं कुलिकं च कृतफणं भगवन्तमवलोकयन्तम् । ततः पञ्चाङ्गविन्यासं मुद्राभिर्मन्त्रसंहताभिः कुर्यात् । उत्तानभाजो करयोर्निबन्धपार्श्वे चञ्चलतया शिखायाः पर्वद्वितीयं खलु संस्पृशेत् । न्यस्येत तालौ करपार्श्वतश्च मूलमुद्रेयम् । परीततः । वेष्टयित्वा च तालाभ्यां अवष्टभ्य शिरो भवेत् ।। इमामेव न्यसेत् मूर्ध्नि विपरीतप्रयोगतः । शिखा भवति तस्यैव हालाहलनिषेविनः ।। पृथग् मुष्टिद्वयं बद्ध्वा मध्यमे कृतशृङ्खले । तारे शूची च तालौ च पार्श्वतः कवचो भवेत् । विक्षिप्य तालतामेव कल्पयेदस्त्रकर्मिभिः ।। तारा तर्जनी तालोऽङ्गुष्ठः धाराऽनामिका मध्या शिखीति पर्यायः । अथासां मुद्राणां मन्त्रा भवन्ति । ओं सः स्वाहा हालाहलहृदयः । ओं ज्वलिनि स्वाहा शिरः । ओं प्रज्वालनदीपाय स्वाहा शिखा । ओं अघ्र्याय स्वाहा कवचः सर्वाङ्गे । अनन्तशक्तिगर्भा फट् अस्त्रं करद्वये । तदेव स्वयमेवाहं आर्यहालाहल इत्यहङ्कारवानात्मानं हालाहलं भावयेद् यावत् खेदो न जायते । सति च खेदे स्वहृच्चन्द्रे स्वज्वालहुंकारं विन्यस्य तन्मयूखावभासिनि च पर्यन्तेषु मन्त्रेषु - मन्त्राक्षराणि विन्यस्य कुर्यात् जपं समाहितः । हृदयं वा जपेन्मन्त्रं मालामन्त्रमथापि वा ।। हृन्मन्त्रकोटिजप्ते तु मालाया लक्षजापया । सर्वथा तस्य सिध्यन्ति सम्पत्तिव्याधयोऽखिलाः ।। यावदिच्छं जपं कृत्वा भावनामपि शक्तितः । क्षमयित्वा ततो नाथं प्रेषयेत् मूलमुद्रया ।। अथ पटविधानेन भगवन्तमाराधयितुमिच्छति तदा पटे पूर्वोक्तरूपं लक्षयेत् इत्ययं पटविधिः । प्. ७०) द्वितीयं कथ्यते - सुवर्णवर्णं यदि वा त्रिनेत्रं भुजद्वयोपेतसुनीलकण्ठम् । रत्नाचलस्थं सुसमाहितं तनुं हलाहलं पिङ्गलजटं लिखेच्च ।। आक्रान्तपादौ पुच्छौ वसुनीलरूपावर्द्धंगतोद्दण्डकृतस्वकायौ । पार्श्वद्वये नाथमुदीक्षमाणौ लिखेच्च सर्पौ पुरतः कपालम् ।। पुष्पैर्विचित्रैः परिपूर्णमेतत् पदद्वयं हस्तद्वयं समन्तात् । प्रमाणमेतत् कथितं जिनेन अधस्तु जानुस्थितधूपहस्तो निवेशनीयः खलु साधकोऽत्र ।। अतोऽन्यतमपटं प्रसार्य प्रातरेवापतितगोमयेन मण्डलकं कृत्वा मूलमुद्रया मन्त्रसहितया आवाहयेदभिनयेन पटाकृतौ पञ्चाङ्गन्यासं च कुर्यात् पूर्वोक्तविधिभिरेव मुद्राभिः समन्त्रसहिताभिः । ततो मूलमुद्रयैव पञ्चोपचारेण मानसीभिश्च पूजाभिः सम्पूज्य भगवन्तं सम्बोधयन् मुद्रामुपदर्शयेत् कन्यशृङ्खलेला वा सन्धितारापृष्ठे निवेशेतां । शिखाधाराविधिः यौ तर्जन्यौ कृतसूचकौ । ओं विस्फुलिङ्गाट्टहासकेशरि इति मन्त्रः । ततः पूर्वोक्तरूपमात्मानं विचिन्तयेत् । तद्रूपरहितो वा नवसृतं पूर्ववत् मालामन्त्रं त्रयोदश वारानुच्चारयेत् । मण्डलकगोमयेन व्याधिं प्रलेपयेत् । षण्मासैः सर्वव्याधयः प्. ७१) प्रशाम्यन्ति । अथवा लक्षमेकं जपेत् । सर्वाशापरिपूरिणोऽत्र न कार्या विचारणा । तत्रार्यमार्यहालाहलहृदयमन्त्रः । नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यो महापुरुषवृषभेभ्यो नमः आर्यावलोकितेश्वर महेश्वर महास्थामप्राप्त आर्यमैत्रेय समन्तभद्र आर्यवज्रपाणिप्रभृतिभ्यो महाबोधिसत्त्वप्रभृतिभ्यो नमस्कृत्वा भगवन्नार्यावलोकितेश्वर तव - हृदयमावर्तयिष्यामि सर्वकामप्रसाधनम् । अधृष्यं सर्वभूतेभ्यो भवमार्गविनाशनम् ।। तद्यथा । हे बोधिसत्त्व प्रियबोधिसत्त्व महाबोधिसत्त्व हे हले आर्यावलोकितेश्वर परममैत्रचित्त हितचित्त महाकारुणिक कुरु कुरु महाविद्येति धुरु धुरु धराधर चलेन्द्राचल नमस्तेऽस्तु ह्रीः सर्वसत्त्वाभयप्रद हरिहरिहरिवाहनोद्भव भवाभव भवानघ कुरु कुरु कुरु कुरु घुरु घुरु सुरु सुरु मुरु मुरु चुरु चुरु सुप्रसादितामलविमलमूर्ति आर्यावलोकितेश्वर महाकारुणिक कृष्णाजिनधर अक्षधर दण्डधर जटांमकुटावलम्बितप्रलम्बधर मल मल कल कल चल चल तल तल नल नल फल फल हुलु हुलु हुलुल हलाहल हो बोधिसत्त्व महाबोधिसत्त्व नमस्तेऽस्तु हृं हृं हृं कुरु कुरु हृदयमनुस्मर समयमनुस्मर जातिमनुस्मर इदं मे कार्यं कृतमनोरथं मे परिपूरय स्वाहा । प्रेषणं च सर्ववदिति । इति पुण्यजनः सर्वो भूयाद् हालाहल इति । अहं च मञ्जुघोषः स्यां जगदाशाप्रपूरकः ।। आबोधि मञ्जुघोषस्य पादाम्बुजरजोरसा । प्रज्ञापालितनाम्नायं कथितः पद्मभृद्विधिः ।। ।। आर्यहालाहलसाधनं समाप्तम् ।। प्. ७२) २९. नत्वाहालाहलं भक्त्या सर्वाशापरिपूरकं । संक्षेपादुच्यते तस्य साधनं करुणात्मनः ।। आदौ मनोहरे स्थाने सुलिप्ते [क्: सुलिप्त] चन्दनादिना । अवतार्य पटादिस्थं भगवन्तं पूजयेदिति ।। पुष्पादिढौकनमन्त्रः [क्: ढोषण] ओं वज्रपुष्पे हुं ओंं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं इत्यादिना [क्, ढ्, ग्: इत्यादि] । ओं [क्, ढ्: ओमित्स् ओं] सर्वतथागतपूजामेघप्रसरसमूहे स्फुर [क्: स्थरहिमं, क्, ब्: घुरहिमं] हिमं गगनकं हुं सर्वपूजाढौकनमन्त्रः ।। प्रपूज्य पुरतस्तस्य निष्पद्य च सुखासने । मैत्रीं विभाव्य जगति करुणां च महाकृपः ।। विन्यस्य हृदये मन्त्रं ह्रीःकारं [क्: ह्रीकलं] चन्द्रपृष्ठतः [क्, ग्: पृष्ठकः] । पश्येद्गगनमापूर्णं [ख्: पश्येद्भगवन्मा] सम्बुद्धैः सन्नतैः [क्, ढ्, ग्: सम्बद्धैस्तत्सुतैः] स्फुटम् ।। ह्रीःकारांशुजपूजाभिस्तान् [ह्रीःकारीशुक्र] प्रपूज्य गतभ्रमः [ग्: मतभ्रमः, क्, ब्: शतभ्रमः] । देशनाद्यं तु पापादेर्विदध्यात् पुण्यवृद्धये ।। त्रिरत्नशरणाद्यग्र्यं मन्त्रमेनमुदीरयेत् [क्: मन्त्रेण मुदी] । सर्वधर्माग्रनैरात्म्यद्योतकं [क्: धर्माग्रनैनास्य] करुणामनः [क्: करुणामलः, ख्, ग्: करुणावलः] ।। ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति । प्. ७३) मन्त्रार्थमामुखीकुर्वन् सर्वं वस्तु [क्: सर्वस्वस्त्र] महात्मना । ग्राह्यग्राहकनिर्मुक्तं [क्: श्राव्यश्रावकनि, क्, ब्: ग्राह्यग्राहकविनि] भावयेत् ज्ञानमात्रकम् ।। प्रत्यात्मवेद्यं तं दृष्ट्वा ह्रीःकारं शशिसंस्थितम् । तज्जमब्जं सितं ध्यायात् [क्, ब्: ध्यायाः] ह्रीःकारान्वितपुष्करम् ।। ततः संस्फार्य बुद्धौघं जगद् बुद्धं विधाय च । पुनः प्रवेश्य तत्रैव भूयाद् हालाहलः स्वयम् ।। त्रिमुखः षड्भुजः शान्तो रत्नाचलगुहाश्रयः । रक्तपद्मस्थिते [ख्: सिते] चन्द्रे ललिताक्षेपसंस्थितः ।। सितपीतमहानीलमूलवामेतराननः [Fओर् थिस् चरण क्: हस् सितपीतमहानीस व्य वामेतसेननः (?)] । व्याघ्रचर्माम्बरस्त्र्यक्षः सर्वाभरणसुन्दरः ।। वरदाक्षशरान् सव्ये वामे सत्कामिनीकुचम् । सितपद्मं च कोदण्डं बिभ्राणं करपल्लवैः ।। कपालं वामतो न्यस्य [क्, ब्: विन्यस्य] नानापुष्पैः प्रपूरितम् । विषभृद्वेष्टितं सव्ये त्रिशूलं च तथाम्बुजे ।। अमिताभमणिसच्चूडः कपालकृतशेखरः [क्: कौपाल] । शशिखण्डयुतोत्तुङ्गजटामकुटसञ्चयः ।। विधूतकल्पनाजालः [क्: द्रोप्स् विधूतकल्पनाजालः] स्फुरद्बुद्धौघरश्मिकः [क्, ब्: स्फुरन्बुद्धौ] । इत्थं हालाहलो भूत्वा स्वहृत्कण्ठशिरःसु च ।। प्. ७४) हुं आः ओं भावयेच्चन्द्रे नीलारुणसितान् क्रमात् । हृत्क.ठयोस्तथा मध्ये ध्येयो ह्रीः चन्द्रसंस्थितः ।। ततः स्थिरचलान् [क्, ब्: हस् सर्व अfतेर् स्थिरचलान्] भावान् भावयंस्तांस्तदाकृतीन् । सर्वासत्कल्पनिर्मुक्तो जपेन्मन्त्रं समाहितः ।। ओं हालाहल ह्रीः । अन्तर्जल्पमतिस्पष्टं न द्रुतं न विलम्बितम् । यथासुखं जपं कृत्वा विसृष्टौ प्रतिपूज्य च । संस्तुत्य च दृढीकृत्य समुच्चार्य शताक्षरम् ।। तत्रेदं [तत्रेदं शताक्षरं इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ख्, ढ्, ग्] शताक्षरम् - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । ओं [ठे विसर्जन fओर्मुल ओं कृतो वः एत्च्. इस् नोत् fओउन्द् इन् क्] कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्दत्ता यथानुगा । गच्छब्धं बुद्धविषयं पुनरागमनाय च ।। अनेन सञ्चोद्य एनं मन्त्रमुच्चारयेत् । ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यमनुत्पन्नत्वात् [क्, ग्: माद्यनुत्] मुरिति । ध्यानात् समुत्थितो योगी दानं दद्यात् स्वशक्तितः [क्; सशङ्कितः, ढ्: सशक्तितः] । प्. ७५) रूपादिकामान् भुञ्जानो निरस्ताशेषकल्पनः । प्राप्नोत्यनुत्तरां [क्: ओमित्स् fरोम् प्राप्नोत्यनुत्तरां विश्वपद्मचन्द्रे इन्च्लुदिन्ग् थे चोलोफोन् अन्द् पर्त् ओf थे नेxत् साधन] बोधिमचिरात् साधकोत्तमः ।। लिखित्वा साधनं प्राप्तं यन्मया शुभमुत्तमम् [ढ्, ग्: सुखमु] । तेन कृत्स्नं जगद् भूयादचिरेण हालाहलः ।। ।। हालाहलसाधनं समाप्तमिति [ढ्, ग्: हालाहलसाधनं ओन्ल्य] ।। ३०. पूर्वोक्तविधानेन विश्वपद्मचन्द्रे रक्तहीःकारपरिणतं पद्मनर्तेश्वरमात्मानं भावयेत् सत्त्वपर्यङ्कनिषणं द्विभुजैकमुखं रक्तं सकलालङ्कारधरं अमिताभमुकुटं वामपार्श्वे पाण्डरवासिनीसमाश्लिष्टं आलिङ्गनाभिनयस्थितवामभुजेन रक्तपद्मधरं नर्तनाभिनयेन सूचीमुद्रया विकाशयदपरदक्षिणकरम् । ततः ओं कायवाक्चित्तवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति मन्त्रमुच्चारयेत् । तदन्वष्टसु दिक्षु अष्टदेवीं [क्: सुदेवीं, ग्: वृदेवीं] चिन्तयेत् । तत्राष्टदलरक्तपद्मपूर्वपत्रे [क्: पद्मपत्रे, ढ्: पद्मपूर्वयन्त्रे] विलोकिनी शुक्ला रक्तपद्मधरा दक्षिणपत्रे [ढ्: यन्त्रे] तारा हरिता पलाशपद्मधरा पश्चिमदले भूरिणी चक्रनीलोत्पलधरा उत्तरदले भृकुटी शुक्ला पीतपद्मधरा पूर्वकोणदले पद्मवासिनी पीता माञ्जिष्ठपद्मधरा प्. ७६) दक्षिणकोणदले वज्रपद्मेश्वरी आकाशवर्णा सितपद्मधरा पश्चिमक्णदले विश्वपद्मा शुक्ला कृष्णपद्मधरा उत्तरकोणदले विश्ववज्रा विश्ववर्णा विश्वपद्मधरा । सर्वा एताः सत्त्वपर्यङ्किन्यो द्विभुजैकमुखाः सौम्याः । कर्णिकायां तु भगवानेव । ततो मन्त्रं जपेत् । मन्त्रः ओं ह्रीः पद्मनर्तेश्वर हुं । ।। पद्मनर्तेश्वरलोकनाथसाधनम् ।। ३१. नमः [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् ढ्, क्] पद्मनर्तेश्वराय । तत्र विश्वपद्मोपरि चन्द्रे रक्तह्रीःकारपरिणतं पद्मनर्तेश्वरं रक्तवर्णमेकमुखं जटामुकुटिनं त्रिनेत्रं अष्टभुजं सर्वालङ्कारभूषितं सर्पयज्ञोपवीतमर्द्ध पर्यङ्केन ताण्डवं प्रथमभुजद्वयेन नृत्याभिनयं द्वितीयदक्षिणभुजेन हृदि विकाशयन्तं सूचीमुद्रां वामभुजेन रक्तपद्मं शिरसि धृतं तृतीयभुजद्वयेन वज्रवद्दन्डत्रिशूलधरं [ड्, ध्: हस् वज्रविदण्डि] चतुर्थभुजद्वयेन अक्षसूत्रकुण्डिकाधरं अष्टदेवीपरिवृतं एवंभूतं पद्मनर्तेश्वरलोकनाथं भावयेत् । ।। पद्मनर्तेश्वरसाधनम् ।। प्. ७७) ३२. पूर्वोक्तविधानेन [क्: पूर्कैक] शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मस्थचन्द्रोपरि सितह्रीःकारं विभाव्य तत्परिणामेन पद्मनर्त्तेश्वराम्नायेनार्यावलोकितेश्वरभट्टारकमात्मानं विभावयेत् [क्: भाव] । एकमुखं अष्टादशभुजमर्द्धपर्यङ्किनं अमिताभजटाजूटमण्डलं सर्वकरैर्विश्वपद्मधारिणम् योगिनीवृन्दपरिवृतं दक्षिणवामपार्श्वस्थिततारासुधनभृकुटीहयग्रीवं [क्: दक्षिणपार्श्व] दिव्यालङ्कारवस्त्रभूषणं । ततो मन्त्रं जपेत् । ओं ह्रीः पद्मनर्तेश्वर हुं । व्याध्याद्युपशमे महानुशंसः । ।। इति पद्मनर्तेश्वरसाधनम् ।। ३३. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितह्रीःकारनिष्पन्नं हरिहरिहरिवाहनोद्भवं [क्: हरिहर] भगवन्तमार्यावलोकितेश्वरं सर्वाङ्गशुक्लं जटामकुटिनं शान्तवेशं दक्षिणकरेण भगवन्तं तथागतं साक्षिणं कुर्वन्तं द्वितीयेन अक्षमालाधारिणं [क्: वरदधारिणं] तृतीयेन दुःकुहकं लोकमुपदेशयन्तं [क्: मुपदर्शयन्तं] वामेन दण्डधरं द्वितीयेन कृष्णाजिनधरं [क्: जिनिन] तृतीयेन कमण्डलुधरं सिंहगरुडविष्णुस्कन्धसंस्थितमात्मानं [ग्: स्कन्धशत] ध्यात्वा ओं ह्रीः हुं इति मन्त्रं जपेत् । ।। हरिहरिहरिवाहनोद्भवसाधनम् ।। प्. ७८) ३४. आदौ तावन्मन्त्री सुखासनासीनो जगदभ्युद्धरणाशयः पापदेशनादिकसप्तविधानुत्तरपूजां कृत्वा यंकारनिष्पन्नं [क्, ढ्: पङ्कार] वायुमण्डलं धन्वाकारं नीलपताकाङ्कितं तस्योपरि रेफोद्भवं रक्तवर्णमग्निमण्डलं त्रिकोणं रक्तरेखाङ्कितं तदुपरि वंकारपरिनिष्पन्नं [क्, ढ्: चङ्कार] वारुणमण्डलं [ख्: वरुण] वर्तुलं शुक्लवर्णं शुक्लपताकाङ्कितं [ख्, ढ्: शुक्लघटमध्याङ्कितं] तदुपरि लंकारसम्भवं माहेन्द्रमण्डलं चतुरस्रं पीतवर्णं पीतत्रिसूचिकवज्रचतुष्कोणशोभितं तदुपरि सुंकारनिष्पन्नं सप्तरत्नमयं अष्टाङ्गं सुमेरुं तस्योपरि पंकारपरिणतं विश्वदलकमलं तस्योपरि आत्मानं [क्: मात्मानं] विचिन्त्य ओं ह्रीः हुं क्रमेण शिरसि कण्ठे हृदि विन्यस्यात्मानं अनादिकालसंचितकर्मावरणविगतं [क्: कास ; क्: द्वियतं] हरिहरिहरिवाहनोद्भवं लोकेश्वरमूर्ति सुवर्णरत्नरश्मिज्वालाकुलं कुमाररूपं विचिन्तयेत् मन्त्री । पश्चात् स्वहृदि पुण्यज्ञानविशुद्ध्या चन्द्रमण्डलं सूर्यमण्डलं च तत्र ह्रीःकारविनिर्गतरश्मिज्वालाभिर्ज्ञानसत्त्वमाकृष्य वक्ष्यमाणरूपं संपूज्य पूर्वोक्तपूजाभिः ज्ञानसत्त्वसमयसत्त्वयोरेकीकरणात् भगवन्तं हरिहरिहरिवाहनोद्भवं भगवल्लोकेश्वरं [ख्, ढ्: ओमित्स् भगवल्] स्थिरचित्तेनात्मानं विभावयेत् षड्भुजं शुक्लवर्णं जटामुकुटिनं शान्तवेशं दक्षिणकरेण सम्बुद्धं साक्षिणं कुर्वन्तं द्वितीयेनाक्षमालाधरं तृतीयेन दुर्गतिस्थितलोकं शुभमुपदेशयन्तं [शुभं ओमित्तेद् इन् क्] प्. ७९) वामेन दण्डधरं द्वितीयेन कृष्णाजिनधरं तृतीयेन कमण्डलुधरं भगवन्तं चिन्तयेत् । तत्र विशुद्धिः । वायवग्निमण्डलाभ्यां हरिः वारुणमण्डलेन गरुडः माहेन्द्रमण्डलसुमेरुभ्यां [ढ्: सुखहभ्यां] हरिरिति विशुद्धिः सततं भावयन् योगी सर्वसत्त्वार्थकरणसमर्थो [क्: णं अर्थो] भवति सर्वजनप्रियो भवति महाप्राज्ञो भवति नीरोगो निरुपद्रवश्च धनाढ्यो भवति वशविषकर्मणि [क्: शव] महासमर्थो भवति । जपमन्त्रं गुरूपदेशतो ज्ञेयम् [क्: क्षयं] । ।। हरिहरिहरिवाहनोद्भवलोकेश्वरसाधनम् ।। ३५. प्रथमं तावत् मनोऽनुकूले स्थाने योगिपटं [क्: स्थाने पठं, ख्: स्थाने पटं] प्रकाश्य तस्याग्रतो माहेन्द्रमण्डलमध्ये कुङ्कुमेन [क्: कुङ्कुमे] चन्द्रमण्डलं कारयेत् ओं वज्ररेखे हुं इति मन्त्रेण । तदनु जः हुं वं पद्मस्थहोरिति मन्त्रेणावाहनं कृत्वा मण्डलमध्ये त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरभट्टारकं पूजयेदनेन मन्त्रेण ओं त्रैलोक्यवशङ्कराय वज्रपुष्पे हुं प्रतीच्छ [क्: प्रतिष्ठ] स्वाहा । ततः ओं मुनिवज्रे [ख्: मणिवज्रे] मुरिति विसर्ज्य स्वहृदि रक्त-आंकारं विचिन्त्य प्. ८०) तत्परिणामेन सूर्यं तदुपरि रक्तह्रीःकारं तद्रश्मिसमाकृष्टामिताभतथागतं संपूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा त्रैलोक्यं च [क्: त्रैलोक्यवशं] वशं विधाय रश्मीन् स्वबीजे प्रवेश्य तत्परिणामेन झटिति लोकेश्वरं सर्वाङ्गमहारागरक्तमेकमुखं द्विभुजं त्रिनेत्रं जटामकुटमण्डितं वज्राङ्कितपाशाङ्कुशहस्तं रक्तपद्मे वज्रपर्यङ्कनिषणं दिव्याभरणवस्त्रविभूषितमात्मानं [क्, ख्: वस्त्रभू] विचिन्त्य त्रिभुवनमेषद्वयस्थपाशवज्रोपरिस्थितनानानिर्माणधारिबुद्धबोधिसत्त्व##- ह्रीः हुं यां [क्, ढ्: यों, ढ्, अ; आः, ग्: यीं] इति जाप्य त्र्यक्षरमन्त्रं [क्: अक्षर] ध्यात्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं ओं वज्रात्मकाः सर्वधर्मा वज्रात्मकोऽहं इति वज्रात्मकमन्त्रद्वयं पठेत् [क्: जपेत्] । एवमभ्यस्यतो धुननकम्पनादिगुण [क्, ग्: कम्पनादिषु नोत्पद्यते] उत्पद्यते । तदनु ओं ह्रीः [क्, ग्, ढ्, ढ् अ: ह्रीं] अः हां हारीति यक्षेश्वरी स्वाहा इति पिण्डं दद्यात् । ओं आं क्रों ह्रीं सकलगणवीरवीरेश्वरीणां [ग्: वीरेश्वराणां] परिकरै अ अ अवतर अवतर अवतरन्तु दशदिग्लोकपाला इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हुं स्वाहा इति बलिं दत्त्वा देवतायोगेन विहरेदिति । ।। सरहपादकृतं ओड्डियानक्रमेण [क्, ढ्, ग्, ढ्, अ: ओड्यायन] त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। प्. ८१) ३६. नमो [ठिस् नमस्कार इस् अब्सेन्त् इन् अल्ल् ंष्ष् एxचेप्त् क्, ब्] लोकनाथाय । प्रथमं तावन्मन्त्री [मन्त्री इस् द्रोप्पेद् इन् अल्ल् ंष्ष् एxचेप्त् क्, ब्] मनोऽनुकूले स्थाने योगिपटं प्रकाश्य तस्याग्रतो माहेन्द्रमण्डलमध्ये कुङ्कुमेन चन्द्रमण्डलं रचयेत् [ख्: रचेत्, क्, ब्: कारयेत्] अनेन मन्त्रेण ओं वज्ररेखे हुं । जः हुं वं पद्मस्थहोः अनेन मन्त्रेणावाहनं कृत्वा मण्डलमध्ये त्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरभट्टारकं पूजयेत् अनेन मन्त्रेण ओं त्रैलोक्यवशङ्कराय वज्रपुष्पे हुं प्रतीच्छ स्वाहा । ओं मुनिवज्रे मुः [क्: मुनिः] विसर्जनमन्त्रोऽयम् [क्, ब्: मन्त्रः] । पश्चात् स्वहृदि आंकारं चिन्तयेत् । तं परिणम्य सूर्यमण्डलं निष्पद्यते । तस्योपरि शक्तिबीजं बालारुणसमप्रभं द्रष्टव्यम् । एतस्य रश्मिभिरमिताभं [क्, ब्: अद्द्स् तथागतं अfतेर् अमिताभं] पूजयित्वा पापदेशनादिकं कृत्वा पुनः शरीरे प्रविशन्तं एतत् सर्वं परिणम्य झटिति पद्मोपरिस्थं वज्रपर्यङ्किनं [क्, ख्, ग्, ढ्: पर्यङ्कं] विकसितत्रिनेत्रं जटामकुटधारिणं रक्तवर्णं रक्तवर्णं वज्राङ्कितपाशाङ्कुशहस्तं त्रिभुवनमेषद्वये पाशबद्धवज्रोपरि [क्: पाशवद्धे तद्भे तस्यो, ढ्, ग्: पाशवद्धे तस्यो] स्थिता नानानिर्माणधारिण्यो वज्रयोगिन्योऽभिषेकं प्रयच्छन्ति तथा बोधिसत्त्वा नानाभरणयुक्ताः [क्, ग्: संयुक्ता, ढ्: मुक्ता] पूजां कुर्वन्ति विद्याधरहरिहरहिरण्यगर्भनानायोगिनीगणा प्. ८२) नृत्यवाद्यादिकंकुर्वन्ति नानाभूतगणादिनानानरशिरःकपालमालावृतं तथा नानाच्छत्रचामरादिकं पश्येत् । एतादृशे समये अमिताभस्तथागतः शिरसि द्रष्टव्यः । ईदृशमात्मानं विचिन्तयेत् । पश्चान्नाभेरुपरि सूर्यमण्डलं रश्मिमयं विचिन्त्य तस्योपरि वामे शक्तिबीजं हृदि क्रोधबीजं आःकारस्वरभूषितं इति भाव्यमन्त्रः [क्, ब्: रेअद्स् इति भट्टारकस्य हृदयमन्त्रह्] । एतत् सर्वं ध्यात्वा वज्रात्मकमन्त्रोच्चारणं कृत्वा वज्रात्मकं चिन्तयेत् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इति वज्रात्मकमन्त्रः । एतच्चाभ्यासयोगेन धुननकम्पनावेशनंन् [क्, ढ्, ग्: कम्पनावेशं] कृत्वा अद्वैतज्ञानमुत्पद्यते । स योगी द्विरदवत् गर्जति [गर्जति प्रेसेन्त् ओन्ल्य इन् क्, ब्] मदिरामत्त इव पञ्चवर्णं विहरति । यदि पञ्चवर्णं न विहरति तदा तस्य देहे धुननकम्पनावेशनादिकं [क्, ब्: देशनाद्वैतज्ञानादिकं] न तिष्ठति । एवं प्रतीत्यैव [ढ्: प्रतीत्य] पञ्चवर्णं विहर्तव्यम् [क्, ढ्, ग्: विहर्तव्यं] तेन सिद्धिः स्यात् । सिद्धे सति परदेहे धुननकम्पनावेशनं कृत्वा रागद्वेषादिकं निषेधयति । यथा सिद्धरसेन विद्धं ताम्रं कृष्णतां त्यजति तथा शरीरमेवाद्वैतरसेन विद्धं रागद्वेषादिकं त्यजति । ह्रीः [क्, ख्, ग्: हुं हुं यां, क्, ख्: ह्रींः हुं अं, ढ्: ह्रीं हुं आः] हुं यां जप्यमन्त्रः । ओं ह्रीः [क्, ग्, ढ्: ओं ह्रीं अः, क्, ब्: ओं अः, ख्: ओं ह्रीः अः] अः हां हारीति यक्षेश्वरी स्वाहा हारीतिमन्त्रः । ओं आं क्रों प्. ८३) ह्रीं सकलगणवीरवीरेश्वरीणां परिकरैः अ अ अवतर अवतर अवतरन्तु दशदिग्लोकपाला इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हुं स्वाहा बलिमन्त्रः । ।। इति सरहपादावतारित-ओड्डियानविन्निर्गतत्रैलोक्यवशङ्करलोकेश्वरसाधनं [ठे रेअदिन्ग् ओड्डि० इस् fओउन्द् इन् क्, ब्: ओन्ल्य] समाप्तम् ।। ३७. नमो लोकेश्वराय । ओं चिटि चिनटि विक्लोलि विक्लोलि [ठे सेचोन्द् विक्लोलि इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] अमुकं सधनपरिवारं मे वशमानय स्वाहा । पूर्वसेवायुतं [क्, ग्: पूर्वसेवाश०, क्, ब्: पूर्वसेवायाः अयुतं, ढ्: पूर्वसेवा अयुतं] जप्ता पश्चात् साधनमारभेत् । दक्षिणोत्तरपार्श्वे ताराभृकुटीदेवीद्वयसहितं आर्यावलोकितेश्वरभट्टारकं रक्तवर्णं रक्तमाल्याम्बरानुलेपनं पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरं चतुर्भुजं शृङ्गारैकरसं रक्तं कुसुमवताशोकतरोरधस्तादवस्थितमात्मानं [क्, ग्: रक्तसुकुमारिताशोक०, ढ्: रक्तकुसुमाचिताशोक०] विचिन्तयेत् त्रिसन्ध्यम् । लवणाहुतीनां [क्: लवणाअदूतीनां, ग्: लवणाद्गतीनां, ढ्: लवणाद्गतीनां] अष्टोत्तरशतं जुहूयात् । सप्ताहात् स्त्रियं पुरुषं वा वशमानयति त्रिसप्ताहान्महापुरुषम् । लवणसहितेन मदनेन प्. ८४) पुत्तलिकां [क्, ग्: मदेन पुत्तिकां] साधयित्वा प्रतिकृतिं चतुरङ्गुलप्रमाणां कृत्वानिर्धूमे खदिराङ्गारे मन्त्रमुच्चारयन् त्रिसन्ध्यं तापयेत् यस्य नाम्ना स वशो [क्, ग्: सर्वशो] भवति । वज्रोदकभावितलवणं परिजप्याष्टोत्तरशतवारं यस्य प्रदीयते [क्, ग्: यत् प्रदीपते] स भक्षितमात्रेण वशो [क्, ख्, ग्, ढ्: वशगां] भवति । ।। रक्तलोकेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। ३८. पूर्वोक्तविधानेन तथैव शून्यतानन्तरं रक्तह्रीःकारजरक्तपद्मं तन्मध्ये रक्त-आःकारपरिणतमार्यावलोकितेश्वरं रक्तवर्णं जटामकुटधरं [ठिस् जटामकुटधरं सेएम्स् तो बे रेदुन्दन्त्] अमिताभगर्भजटामकुटधरं वामकरगृहीतरक्तपद्मं तत् च दक्षिणकरेण विकाशयन्तं विविधालङ्कारवस्त्रविभूषितमात्मानं निष्पाद्य स्वहृदये ह्रीःकारजरक्तपद्मदलेषु षोडशस्वरपरिणतरूपान् शुभ्रभ्रमरान् चिन्तयेत् । ततः साध्यहृदयेऽपि पूर्ववत् पद्मं विचिन्त्य स्वहृदिस्थपद्मात् स्ववज्रमार्गेण भ्रमरान् निःस्सार्य [क्, ग्: निर्माय] ओं भमराः साध्यहृदि पद्मामृतमाकर्षय जः इति मन्त्रेण साध्यवज्रे प्रवेश्य तत्पद्मस्थामृतं भ्रमरैराकृष्य तान् पुनरपि प्. ८५) तद्वज्रेण निष्कास्य [ग्: निस्तास्य, ढ्: निष्काश] स्ववज्रमार्गेण तत्रैव प्रवेश्य तच्चित्तामृतमधुबिन्दुमुद्गिरतस्तान् पश्येदिति । मन्त्रः ओं हुं तावद् भावयेदविच्छेदं यावद् दिनानि सप्त । साध्यं च पादयोः पतन्तं [क्: पठतं तं] ध्यायादिति । ।। लोकेश्वरस्य वश्याधिकारविधिः ।। ३९. नमो लोकनाथाय । प्रथमं तावत् साधकः प्रातरुत्थाय सुखासने सत्त्वपर्यङ्केनोपविश्य हृदये प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमण्डलोपरिपीतह्रीःकारं विभाव्य तन्मरीचिसमूहैर्भगवन्तं भाव्यमानमानीय तस्मादेव बीजात् स्फारितपुष्पधूपादिभिः [क्, ग्: स्थापित०] संपूज्य तस्य पुरतः पापदेशनादिकं विधाय मैत्र्यादिचतुर्ब्रह्मविहारभावनां च कुर्यात् । तदनु सबाह्याभ्यन्तरं वस्तु शून्यस्वभावं विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति मन्त्रमावर्त्तयेत् । तदनन्तरं नभःप्रदेशे प्रथमस्वरेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि पीतह्रीःकारं तेनैव रक्तपद्मं तद्बीजाधिष्ठितं तत् सर्वं परिणम्य भगवन्तं पीतवर्णं अर्द्धचन्द्राङ्कितजटामकुटिनं अमिताभोपलक्षितशिरःप्रदेशं रक्तपद्मोपरिस्थितं कृष्णसारहरिणचर्मणि प्. ८६) वज्रपर्यङ्किनं समाधिमुद्रोपरि [क्: मुद्रां] नानारत्नपरिपूर्णकपालधारिणं एणेयचर्मकृतयज्ञोपवीतिनं [ख्: वीतं] व्याघ्रचर्माम्बरधरं [क्, ग्: चर्माम्बरं] निराभरणं नीलकण्ठं नीलगुलिकाविशिष्टकण्ठं पार्श्वद्वये परस्पराभिसम्बद्धपुच्छसमणिफणाविशिष्टभगवदवलोकनपरोद्ध्वमुख##- मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं स्फुलिङ्गाट्टहास क्षः । ।। इत्यपरिमितानुशंसं नीलकण्ठार्यावलोकितेश्वरसाधनं समाप्तम् ।। ४०. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरमाकाशे रेफोद्भवसूर्यस्थहुंकारजविश्ववज्रपरिणतं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरं च विभाव्य तन्मध्ये घोरश्मशानं तस्य च मध्ये रक्ताष्टदलकमलं तन्मध्ये च नीलह्रीःकारसम्भवं भगवन्तमार्यावलोकितेश्वरं कृष्णवर्णं प्रत्यालीढस्थं सूर्यम.डलस्थितं पञ्चमुखं त्रिनेत्रं द्वादशभुजं सितरक्तदक्षिणमुखद्वयं तथापीतहरितवाममुखद्वयं दक्षिणभुजैः डमरुखट्वाङ्गाङ्कुशपाशवज्रशरधरं वामभुजैस्तर्जनीकपालरक्तकमलमणिचक्रचापधरं दंष्ट्राकरालसकलवदनं षण्मुद्रोपेतं प्. ८७) सार्द्रमुण्डमालालङ्कृतशरीरं [क्: मुण्हा, ढ्: सार्द्धमुण्ड] नग्नं सर्वाङ्गसुन्दरमात्मानं झटिति प्रत्याकलयय हृच्चन्द्रे ह्रीःकारमध्यवर्त्ती ओं आः हुं मुनिवरवज्रे ह्रीं हुं [क्: हुं जः] जः इति मन्त्रमक्षसूत्राकारं जपेत् । पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि लक्षजापात् सिध्यति । ।। मायाजालक्रमार्यावलोकितेश्वरसाधनम् ।। ४१. नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं चल चल चिलि चिलि चुलु चुलु कुलु [क्: हल हल, ग्: हुलु हुलु] कुलु मुलु मुलु हुं हुं हुं हुं फट् फट् फट् पद्महस्ते स्वाहा । दिने दिने पञ्च वारान् त्रिसन्ध्यमुच्चारयेत् । गर्दभोऽपि ग्रन्थशतत्रयं गृह्णाति । पद्महस्ता धारणीयम् । नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं धरणीधरे [क्: धराधरे ओमित्तेद् इन् ग्] धराधरे भद्रे सुभद्रे स्वाहा । सोमग्रहे सूर्यग्रहे वा पञ्चगव्येन प्रक्षाल्य अष्टोत्तरशतमाषान् [क्, ग्: शतवारान्] मुखे प्रक्षिप्य तावज्जपेत् यावन्न मुक्तो भवति । लोकनाथस्य पटप्रतिमाया अग्रतो भूत्वा [क्, ग्: भूतो] घृतेन प्रदीपं [क्, ग्: प्रदीपोज्वाल्य] प्रज्वाल्य चन्दनेन अपतितगोमयेन वा मण्डलकं कृत्वा शुचिसाचारमुत्तरसाधकं [क्: शुचिमा० ढ्: शुरिसा०] द्वारि स्थापयित्वा स्वयं प्. ८८) चन्द्रसूर्यमपश्यन् पूर्वसेवायुत जप्त्वा ब्रह्मचर्येण साधयेत् । अश्रुतान्यपि शास्त्राणि वेत्ति तत्क्षणात् । श्रुतानि न क्षयं यान्ति धारणीबलभावतः । यस्य मूर्ध्नि प्रदीयन्ते चूर्णीकृत्य च पादयोः ।। स सर्वोवशतां [क्; सर्वावश, ग्: सव्व] याति यावच्चन्द्रदिवाकरौ । रोगास्तस्य न जायन्ते डाकिनीग्रहतस्कराः ।। लेपनात् सर्वव्याधीनां शान्तिर्भवति नित्यशः । ह्रीःकारबीजसम्भूतं लोकनाथं विभाव्य च ।। द्विभुजं वरदं सव्ये वामे पद्मधरं सितम् । जटान्तःस्थामिताभं च विश्वाब्जचन्द्रसंस्थितम् । वज्रपर्यङ्किनं नाथं भावयेद् बिधिवद् बुधः ।। ।। सोपचारमाषमुखा [ग्: मापथ०] धारणी समाप्ता ।। ४२. ओं [ठिस् साधन अन्द् थे fओल्लोwइन्ग् अरे fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्] पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं शुक्लह्रीःकारोद्भवं सुगतिसन्दर्शनलोकेश्वरभट्टारकं शुक्लवर्णं षड्भुजं वरदाभयाक्षमालाधरं दक्षिणे वामे पद्मकुण्डीत्रिदण्डीधरं च रत्नाभरणभूषितं व्रतसूत्रधारिणं जटामुकुटं पद्मोपरि चन्द्रमण्डलस्थितं सौम्यरूपं भावयेत् । तस्य जापमन्त्रोऽयं ओं ह्रीः स्वाहा । ।। इति सुगतिसन्दर्शनलोकेश्वरसाधनम् ।। प्. ८९) ४३. इति शून्यताभावनानन्तरं श्वेतह्रीःकारोद्भवं जटामुकुटिनं षड्भुजं प्रथमभुजद्वयेन वरदौ द्वितीयभुजद्वयेन रत्नपुस्तकौ तृतीयभुजद्वयेन अक्षमालात्रिदण्डिकं सर्वालङ्कारभूषितं व्रत-अक्षसूत्रधारिणं सौम्यमूर्त्तिं पद्मोपरि चन्द्रमण्डले स्थितं श्वेतवर्णं विभावयेत् । मन्त्रश्च तथैव । ।। प्रेतसन्तर्पितलोकेश्वरसाधनम् ।। ४४. नमः स्थिरचक्राय । श्रीमद्गीर्गरिमानिरस्तसकलभ्रान्तिप्रतानोज्ज्वलं [क्: श्रीमञ्जिन्तरि, ग्: श्रीमद्गीरिमा] प्रोद्यद्गौरगभस्तिबिम्बविमलं बुद्धं च [क्, ग्, ढ्, क्, ब्: वृद्धञ्च] बालाकृतिम् । बिभ्राणं करवालमुद्गतरुचिं प्रज्ञां च नत्वादरात् आत्मानुस्मरणाय [क्, ब्: णप्रलि] लिख्यत इदं तच्चक्ररत्नं मया ।। दिक्ष्वनन्तान् [क्, ग्: दिक्श्चानन्ता, क्, ब्: दिक्ष्वनन्ता] सुसञ्चिन्त्य सर्वज्ञान् [क्, ग्, ढ्, क्, ब्: सर्वज्ञज्ञान] ज्ञानसागरान् । सन्त्रस्तानेकसत्त्वौघपरित्राणसमुद्यतान् [क्: सत्त्वोद्य, ग्: सत्त्वोघ, ढ्: सत्त्वोत्थ] ।। प्. ९०) तेभ्यो नानाविधां पूजां चेतश्चिन्तामणिश्रुताम् [क्, ब्: चेतचि] । कृत्वा लोकं परित्रातुं [क्, ग्, ढ्: परित्राणं] प्रयच्छेदात्मविग्रहम् ।। ततः शुभाभिवृद्धये कुर्यादिदं मन्त्री - सर्वाणि पापानि दिशामि भीतः प्रीत्यानुमोदे जगतः शुभानि । रत्नत्रयं वै [क्, ग्, क्, ब्: मे] शरणं प्रयामि संबुद्धबोधौ [क्, ग्: बोधिं] विदधामि [क्, ग्: दधामि चेतः, क्, ब्: विदधामि चित्तं] चेतः ।। पश्चात् पुनरिदमारभेत - ग्राह्यग्राहकहानितो जगदिदं स्वप्नेन्द्रजालोपमं शुद्धं च प्रकृतिप्रभास्वरतया व्योमोपमामाश्रितम् । आत्मानं च मनोविलासकलितं निश्चित्य संक्षेपतो मुःकारं पुनरंशुजालजटिलं तत्सम्भवं भावयेत् ।। ततः परावृत्तमखण्डमण्डलं [क्: मखण्डलं] हिमार्च्चिषः कुङ्कुमपङ्कपिञ्जरम् । स्वरोज्ज्वलन्मालिकया समाकुलं विचिन्तयेद् दीधितिदीप्तदिङ्मुखम् ।। ततः पुनर्मुःकृतिबीजसम्भवं विभावयेद् रागमरीचिमण्डलम् । कखादिवर्णैरखिलं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: रखिलै] समावृतं [क्, ब्: समासृतं] तदूर्ध्वमुद्दीधितिकुङ्कुमारुणम् ।। प्. ९१) तस्मिंश्च मुःकारमुदीक्ष्य मन्त्री तत्सम्भवं भास्वरपत्ररम्यम् [क्: पुट] । इन्दीवरं विस्फुरदंशुजालं [क्: विस्फुरण] विचिन्तयेन्मुःकृतिबीजमध्यम् ।। तत्सम्भूतमुदंशुबुद्धविसरैरापूरयन्तं जगत् चन्द्रस्थं भ्रमरान्धभास्वरतरैरुद्भास्वरं [क्, ग्: भासुर ; द्भासुर] चीरकैः । धुन्वन्तं निबिडान्धकारपटलं [क्: निविडार्थ] रक्तांशुजालैरलं सर्वाकारवरप्रदाननिपुणं श्रीमद्गिरामीश्वरम् [क्, ढ्, ब्: श्रीमन्गि०] ।। लालित्यशृङ्गाररसाभिरामं [क्: रालिभ्य०, ढ्: रालित्य०] व्याजृम्भमाणाम्बुरुहास्यलक्ष्मीम् [क्: व्याक्षम्भ, ढ्: व्यज्यन्त, ग्: व्यज्जम्भ] । वीरं [ख्: बीजं] कुमाराभरणं दधानं ध्यायात् पदं तस्य समीहमानः ।। एवं विचिन्त्य वागीशं मुःकारं भावयेद् हृदि । ज्वलन्तं रक्तवर्णाभं निर्गच्छद्दीप्तिमण्डलम् ।। तस्मात् सञ्जातमष्टारचक्रं हार्द्दतमोपहम् । पूरयेद् रश्मिभिर्विश्वं [क्: श्मिभिश्च] पश्येत् ज्ञानमयं प्रभुम् ।। निर्मितं बालतिग्मार्च्चीरोचिषां [क्: तिम्मार्चावाविषां, ढ्: तिम्मार्चारोचिषां, क्, ब्: तिम्मार्चीरोर्चिषां] सञ्चयैरिव । आकीर्णमक्षरै [ख्: आकीर्ण्य चाक्ष] रक्तै रक्तपुष्पोत्करैरिव ।। प्. ९२) तत्रैवं [क्, ग्: तेनैव] तावदक्षराणि चिन्तयेत् चक्रस्यारेषु पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरेषु यथाक्रमं अरपचनान् [क्, ग्: चारपत्तान, क्, ब्: अरपचन्, ढ्: अरपचान्] नाभौ नकारं आग्नेयनैऋत्यवायव्य##- ककारादीनि व्यञ्जनानि इति निश्चलं निश्चित्य पश्चाच्चक्रस्य वर्णसंहतेश्च रश्मिसमूहंन् हार्द्दं तमोमण्डलमपनयन्तं [क्, ब्: तमोह ; क्, ग्: वयकं] स्वशरीररोमकूपविवरेभ्यो निःसृत्य दशदिग्लोकधातुव्यवस्थिततथागतहृदयज्ञानामृतैः [तथागत द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] सह [क्: सहस्र सरसी] समरसीभूय तेभ्यो निर्गत्य तैरेव रोमविवरैः [क्: तैनेष्ववाम] प्रविश्य स्वशरीरमवभासयन्तं चिरं ध्यायात् । स्थिरचित्तस्य पश्चात् स्फुरणसंहरणन्यायेन तावद् भावयेत् यावत् प्रत्यक्षमाभाति । मञ्जुश्रियो द्वैतदशां [क्, ग्: दश्यन्दधाने, ढ्: दशान्दधाने] दधानैः सहैव [क्: सहं ववर्णेः] वर्णैः परिरोचमानैः [क्, ढ्: वरिरोच] । चक्रे स्फुटाभत्वमुपागतेऽस्मिन् अहर्न्निशं ध्यानकृताभियोगात् ।। अदृष्टपूर्वेष्वापि वाङ्मयेषु कलाकलापेष्वाखिलेषु तस्य । मतिर्यथेष्टं [क्, ब्: यति] मणिदीपदीप्ता [क्, ग्: दीप्त] प्रवर्त्तते हार्द्दतमो नुदन्ती ।। प्. ९३) इदं हि चक्रं हितमीहमानैः कुतूहलेनापि च पक्षमेकम् । परीक्ष्यमाणं सुगतस्वरूपं प्रबोधयिष्यत्यचिराद् भवेषु [ढ्: द्भवत्सु] ।। यदीह किमपि पुण्यं चक्रविन्यासजातं अमनसिजजनानां [ढ्: माम् मनसि] दीप्यतां [क्: दीव्यतां] तेन चक्रम् । नवतरणिरिवास्तमोहसान्द्रान्धकारं [क्, ढ्, ग्: मिवास्यां, क्, ब्: मिवास्यं, ख्: विरास्यन्] व्रजतु [क्, ग्: व्रजतु वज्रन] च जनतेयं वाग्विभोः श्रीविलासम् ।। ।। स्थिरचक्रसाधनं समाप्तमिति [आfतेर् थिस् चोलोफोन् ख्: गिवेस् थे दते इन् थे fओल्लोwइन्ग् wओर्द्स् सं २८५ पौष्यमासेति, इ.ए. इन् थे मोन्थ् ओf पौष इन् थे येअर् २८५ (ण्.ष्.) wहिछ् चोर्रेस्पोन्द्स् तो आ.ड्. ११६५ अन्द् नोत् ११६७ अस् Bएन्दल्ल् पुत्स् इत्.] ।। ४५. स्थिरचक्रमिदं श्रीमन्मञ्जुवज्रस्य तायिनः । तं नत्वा बालबोधाय लिख्यते विशदैः पदैः ।। सुखासनोपविष्टो योगी गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानाकाशस्थितान् [क्: सत्त्वानागं] विचिन्त्य तेभ्यो मनोमयीं नानाविधां पूजां विधाय पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततो विश्वं चित्तमात्रं [क्: मात्री] प्. ९४) ग्राह्यग्राहकविवर्जितं [क्, ढ्, ग्: वर्जितं] स्वप्नवत् प्रतिबिम्बवदात्मानं निश्चित्य कुङ्कुमारुणं मुःकारजातं [क्, कारं, ख्, ढ्: कारजं, ग्: कारज०] स्फुरदकारादिस्वररश्मिरक्तं [क्: रश्मिचन्रं, ढ्: रश्मिचक्रं] चक्रं पश्येत् । तस्योपरि मुःकारजं भास्वत्ककारादिप्रभारक्तं शशाङ्कमण्डलं भावयेत् । तस्योपरि मुःकारजं [क्: मुकारं, ग्: अःकारजं] स्फुरदमलमिन्दीवरं मुःकाराधिष्ठितकिञ्जल्कं विचिन्त्य तत्परिणतं [क्, ब्: तत्सर्वं] कुङ्कुमाभं पञ्चचीरं [ख्: रेअद्स् चीराभरणशृङ्गा] कुमाराभरणं शृङ्गारैकरसं खड्गपुस्तकधरं वागीश्वरमात्मानं चन्द्रस्थं ध्यायात् । तस्य हृदये मुःकारजं स्थिरमष्टारचक्रं रश्मिमयं ज्वलदकारादिमालिकाकलितं [ख्: कलिकं] बहिः स्फुरत्ककारादिमालिकोपवीतम् [ख्: मालिकालिको०] । तस्य च नाभौ अकारं पूर्वारे रेफं दक्षिणारे पकारं पश्चिमारे चकारं उत्तरारे नकारं आग्नेयादिकोणेषु च निष्प्रपञ्चानक्षरान् [क्: कुरान्] कुङ्कुमाभान् विचिन्त्य तच्चक्ररश्मिसमूहं अन्तःशरीरमवभास्य [क्, ग्: मन्त्रःशरीरं] प्रतिरोमकूपविवरैर्न्निःसृत्य दशदिग्लोकधातुमवभास्य पुनस्तैरेव रोमकूपविवरैः प्रविश्यान्तःशरीरमवभासयन्तं चिरं विचिन्तयेत् । ओं अरपचन मुः इति जपमन्त्रः । साधनं स्थिरचक्रस्य कृत्वा पुण्यमुपार्जितम् [क्, ग्, ढ्: यत्पुण्यमर्जितं] । तेन भूयात् जगत् सर्वं मञ्जुवज्रसमप्रभम् ।। ।। मुक्तेन स्थिरचक्रसाधनम् ।। प्. ९५) ४६. नमः श्रीवादिराड्मञ्जघोषाय प्रथमं तावत् मुखप्रक्षालनादिकं कृत्वा मृदुसुखासनोपविष्टः [क्: सुखमुखा] स्वहृदि पंकारजपद्मस्योपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तस्योपरि मंकाररश्मिनाकृष्याकनिष्ठभुवनवर्त्ति अनादिसंसिद्धमञ्जुश्रीकुमारं पुरतो विभाव्य ततो बाह्यपूजां पुष्पधूपादिकां कृत्वा अभिवन्द्य च पश्चात् पापदेशनां पुण्यानुमोदनां पुण्यपरिणामनां त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादं अध्येषणां आत्मभावनिर्यातनां कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् । पुनः सकलवस्तुतत्त्वसारसंग्राहकभूतां शून्यतां [शून्यतां इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] विचिन्तयेत् [ढ्: अद्द्स् कुङ्कुमाभासं चिरं विचिन्तयेत् अfतेर् विचिन्तयेत्] ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति । पुनः प्रणिधानमनुस्मृत्य प्रतिभासमात्रं स्वकायं व्यवलोक्य स्वहृदि पद्मचन्द्रस्योपरि मंकारबीजरश्मिना सर्वतथागतप्रवेशेनात्मानं मञ्जुश्रीरूपं विभावयेत् । पीतवर्णं व्याख्यानमुद्राधरं रत्नाभरणं रत्नमुकुटिनं वामेनोत्पलं सिंहासनस्थं अक्षोभ्याक्रान्तमौलिनं चन्द्रासनं [क्: चक्रासनं] चन्द्रप्रभं भावयेदात्मानम् । ततो दक्षिणपार्श्वे सुंकारबीजसम्भवं सुधनकुमारं नानारत्नाभरणोज्ज्वलं रत्नमुकुटिनं [क्: संरत्न०] सर्वधर्मैकपुस्तककक्षानिक्षिप्तं संपुटाञ्जलिपूर्वकं तिष्ठेत् । वामपार्श्वे यमारिः कृष्णवर्णहुंकारबीजोद्भवः विकृताननः मुद्गरहस्तः पिङ्गोर्द्ध्वकेशः प्. ९६) नागाभरणभूषितः । ततो दक्षिणोत्तरपार्श्वे चन्द्रप्रभसूर्यप्रभौ पूर्वादिदिग्भागे वैरोचनरत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धयः आग्नेयादिकोणेषु लोचना-मामकी-पाण्डराताराश्चेति । ततो ज्ञानसत्त्वप्रवेशेन चक्षुराद्यधिष्ठानं कायवाक्चित्ताधिष्ठानाभिषेकपूजास्तुतिं च कृत्वा शिरसि अक्षोभ्यमुद्रणं पश्चाद् [क्: पश्चाद्व्यार०] ध्यानवान्मन्त्रमाजपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं धर्मधातुवागीश्वर मुः स्वाहा । ।। मञ्जुश्रीसाधनम् ।। ४७. सत्सौख्यं परमं समस्तजगतामिच्छोरनिच्छोः [क्: इच्छोः सुखं] सुखं स्वीयं स्वल्पमपि स्वभावमहतः सम्यग् गुरोराज्ञया । प्रज्ञापङ्कजिनीविकाशकरणे दक्षस्य [क्, ग्: दक्षिणस्य] संलिख्यते मन्दस्वल्पधिया मया भगवतो मञ्जुश्रियः साधनम् ।। श्रद्धां शुभस्य जननीं समुपाश्रितेन [क्: पासितेन] त्यक्ता च येन सकलाकुशलक्रियापि । तेनैव शुद्धमनसा गुरुतो निशम्य ध्यानादिकं भगवतः सततं विधेयम् ।। आदौ मनोभिरुचिते निचिते सुगन्धिपुष्पादिभिर्बहुविधैर्विजनप्रदेशे [क्, ग्: निचिते] । प्. ९७) चौरध्वनिप्रमुखकण्टकवर्जिते च निर्वर्त्य [क्: निर्वृत्य, ग्: निर्धन्य] कृत्यमपरं च सुखं निषद्य ।। यत्नतश्चञ्चलं चित्तमेकाग्रीकृत्य निर्भरम् । परार्थमाशये कृत्वा भावयेत् तदनन्तरम् ।। सत्त्वेष्वेकतनुजतोषसमतासंलक्षितां [क्: सत्त्वेवक] मित्रतां दुःखादुःखनिदानतोऽपि जगतामभ्युद्दीधीर्षां [क्: अभ्युदिधाया, ग्: अभ्युद्दिधार्षा] दयाम् । चित्तप्रीतिविशेषलक्षणवतीं [क्: विभु] सम्मोदिकामन्ततोऽसद्व्यासङ्गनिवृत्तरूपसहितां ध्यायादुपेक्षां बुधः ।। तदनु मनसि कृत्वा यावदिच्छाप्रकीर्णं विमलरुचिहिमार्चिर्मण्डलं शुक्लवर्णम् । तदुपरि सुकुमारं निर्मलस्वर्णवर्णं [क्, ग्: निर्भर स्वर्नं] कमलममलपत्रं [क्, ग्: कमलपत्रं] भावयेदष्टपत्रम् ।। चन्द्राम्भोरुहयोरुदंशुविसरव्यालोलयोरुत्तमामूर्ध्वं वर्द्धनशीलरश्मिकुहरं स्वर्णाकृतिं मंकृतिम् । पूर्वाभ्यां पिहितं हिताय जगतां मन्त्री चिरं भावयेत् । अत्यन्तोत्तममञ्जुवज्रपदवीमिच्छन् [क्: अत्यन्तोकम०] मनुष्योत्तमः ।। पश्चाज्जातिविपत्तिबाधकजराजाड्यादिदुःखाकुलं [क्, ग्: जापादि०] चन्द्राम्भोरुहयुग्ममंकृतिभवैश्छन्नीकृतं [ग्: श्छमी०] रश्मिभिः । विश्वं वीक्ष्य निरीक्ष्य [निरीक्ष्य द्रोप्पेद् इन् क्] चोत्तमसुखे सर्वैः समङ्गीकृतं बुद्धैस्तुल्यमतोऽपि पूर्णमनसं स्वात्मानमालोकयेत् ।। प्. ९८) पश्चाद् दिक्षु दशस्ववस्थिततनूननीय तै रश्मिभिः सर्वानेव गुरूंस्तथैव सुगतान् श्रीबोधिसत्त्वानपि । कृत्वा तान् पुरतो मनोरथमयं निष्पाद्य पूजाविधिं नानापुष्पसुगन्धिधूपविविधाकारेण [क्: सुगन्धिभिर्वि०] संपूजयेत् ।। पापादेरपि देशनादिपुरतस्तेषां विदध्यात् ततः तानेवांशुभिरेकतामुपगतान [क्: स्थाने] रोमावलीनां [क्, ग्: लीराञ्चिनैः] बिलैः । पुञ्जाकारतया प्रविश्य हृदये दृष्ट्वा ततस्तद्भवं ध्यायन् मोहमहाद्रिपाटनपटुं [क्: पुटं] श्रीमञ्जुवज्रं विभुम् ।। स्वच्छं षोडशवत्सराकृतिधरं शार्द्दूलपृष्ठस्थितं व्याख्याव्याकुलपाणिपद्मयुगलं वामार्द्धपर्यङ्किनम् । दीर्घं नापि न चापि खर्वमसमं सौन्दर्यराश्याश्रयं रत्नस्वर्णमणिप्रकारविविधालङ्कारमालाकुलम् ।। नासत्यं नाप्यसत्यं मुकुरतलमिव स्पष्टबिम्बायमानं ध्यात्वा वीरं [क्, ग्: चिरं] कुमारं सकलजनपरित्राणदं [क्, ग्: परित्राणं] वादिनाथम् [क्, ग्: देवादिनाथं] । पश्चादात्मानमेव व्यपगतकलुषं मञ्जुवज्रस्य मूर्त्त्या ध्यायेद् दीर्घं न यावद् भवति भगवता तुल्यदेहो मनीषी ।। तान्तं रान्तं [क्, ढ्: नान्तं] तथा सान्तं व्यञ्जनक्रमसंहितम् । ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रं ओकारं [क्: सकारं, ग्: सेकारं, ढ्: मैकारं] सानुनासिकम् ।। अपरमिह विशेषं सद्गुरोरेव वाचा [ग्: वाचो] विमलममलबुद्धेः प्रग्रहीष्यन्ति सन्तः । प्. ९९) प्रवरगुरुकृताज्ञो ध्यानमन्त्रक्रियायाः नहि सकलविशेषख्यापनेऽहं समर्थः ।। मञ्जुश्रियो यदि कुतूहलचेतसापि संराधनं भगवतः सततं विधत्ते । आराध्य सद्गुरुपदं मतिमांस्तथापि जाड्यान्धकारनिकरं नियतं भिनत्ति [क्: हिनस्ति] ।। श्रीमन्मञ्जुकुमारसाधनमिदं सम्यग् गुरोराज्ञया कृत्वा मन्दधिया मया यदमितं [क्, ग्: पदमितं] पुण्यं समासादितम् । तेनायासमपास्य सत्वरमयं श्रीमञ्जुवज्रोपमः श्रीचिन्तामणिकल्पवृक्षसदृशोऽप्यास्तां समस्तो जनः ।। ।। श्रीमद्वादिराट्साधनंन् समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं पण्डितश्रीचिन्तामणिदत्तस्येति ।। ४८. नमो मञ्जुनाथाय । सत्कुङ्कुमारुणकुमारकरूपलक्ष्मीं संबुद्धरश्मिनिहतामितमोहजालाम् [क्: निहित] । पारीन्द्रबद्धललितासनमन्त्रधर्मव्याख्याकरं नमत कामदवादिराजम् [क्: यानीन्दु, ग्: धारीन्दु] ।। प्रथमं प्रातरुत्थाय पं विश्वपद्मे तु [क्: गु, ढ्: त] हृदि । अं-चन्द्रमण्डलस्योर्द्ध्वं ह्रींकारं कुङ्कुमारुणम् ।। प्. १००) दृष्ट्वा वदनशौचादिं [ढ्: दिकं, क्, ग्: दि] कृत्वा ध्यानालये शुचौ । सुखासनं च संविश्य मन्त्रं बुद्धगुणाकरम् ।। मैत्रीं सत्पुत्रसम्प्रीतिसहस्रगुणितां जने । दुःखनेतोर्द्दुःखाच्च कृपामुद्धर्त्तुकामनाम् [क्: मुर्द्धन्त, ढ्: मुद्धर्त्य] ।। नित्यं सद्गुणसंयोजनेच्छां प्रमुदितां तथा । निजकार्यमनालोच्योपेक्षामन्यार्थकारिताम् ।। ध्यात्वा मन्त्री [मन्त्री द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] स्फुरद्श्मिव्यूहेनानीय [क्: रेअद्स् फणानां यतान् जातानु] तान् जिनान् । तैर्नभः पूरितं दृष्ट्वा कृत्वा पूजां मनोमयीम् ।। अभ्यङ्गोद्वर्त्तनस्नाननानालङ्कारकारिणः [क्: नभानालक्षर] । स्फुरत्पूजौघसन्मेघान् विश्वक् [क्: विश्वं संस्थार्य देवतीं, ग्: विश्वकास्फार्य देवतीं, ढ्: विश्वक् संस्फूर्य देवतीं] सम्स्फार्य देवताम् ।। प्रणम्य निर्मितैः कायैरसंख्येयैः पृथक् पृथक् । रागविद्वेषसम्मोहैस्त्रिविधं कायमानसम् ।। संवेगाद् देशयेत् [क्: शयात्याय] पापं कृतकारितमोदितम् । आयत्यां संवरं सत्त्वैः सार्द्धंन् कुर्यात् पुनः पुनः ।। संबुद्धमञ्जुघोषाद्यैर्द्दानादिजनितं शुभम् । संमोद्याध्येष्य संयाच्य चिरं सद्धर्मदेशनाम् ।। त्रिरत्नशरणं गत्वा बोधिचित्तं सन्मार्गकम् [क्: सन्मार्जकं] । आश्रित्य ओं शून्यताज्ञानवज्रात्मकोऽहम् [क्, ग्: वज्रस्वभावात्मको] ।। प्. १०१) ततो विश्वपद्मस्थं मंकारेन्दूर्ध्वसंस्थितम् । स्फुरत्पिण्डाक्षरं दृष्ट्वा कृत्वा मञ्ज्वरं जगत् ।। प्रविश्याकृष्य सन्मन्त्री वादिराजं विभावयेत् । काश्मीरारुणसत्कायमायानिर्जितमन्मथम् ।। सिंहसिंहासनाक्रान्तं निर्भ्रान्तं ललितासनम् । वामप्रकोष्ठपूर्वेषु [क्: निष्ठर्थं, ढ्: निस्तब्धं] नीलेन्दीवरधारिणम् ।। संबुद्धगुणसन्दोहं रत्नालङ्कारसोज्ज्वलम् । निर्यद्रश्मिस्फुरद्बुद्धसन्दोहालोकमालिनम् ।। धर्मचक्रमहामुद्रानिबद्धकरपङ्कजम् । तद्वदिन्दीवरे तादृक् विश्वकृन्मन्त्ररश्मिना [क्, ग्: कृत्] ।। समानीय परं नाथं कूटागारादिभिः समम् [क्, ग्: स्वयं] । सदृशत्वं समापाद्य [क्: साद्य] संश्राव्य समयं त्रिधा । समाकृष्य प्रवेश्याथ बुद्धं सम्यक् वशं नयेत् ।। ओं वज्रसत्त्व समयदृश्यहोः समयस्त्वं समयोऽहं समयस्त्वमहं जः हुं वं होः । ओं कायाधिष्ठानं आः वागधिष्ठानं हुं चित्ताधिष्ठानं । उत्पलमुद्रया पिण्डाक्षरेण ज्ञानाधिष्ठानं च कृत्वा रश्मिसञ्चोदितसंबुद्धकायनिर्गतदेवताकारावर्जितकुम्भाम्बुज्ञानवज्रशिरा [क्: कुम्भावु, ढ्: कुम्भो अवु०] भवेत् । पूजितो दशदिग्बुद्धैः बुद्धपूजापरायणः [क्: ओमित्स् बुद्धपूजापरायणः प्रकुर्वन्तं] । सम्भूयोद्भावयेद् भव्यो भवसंसिद्धिशुद्धये ।। प्. १०२) भूयो विभाव्य संप्राप्य प्रश्रब्धिं कायचित्तयोः । हारदोलक्रमेणाथ मन्त्रजापं समारभेत् ।। विश्वमशेषगुणोदधिं कृत्वा प्रवेशादि प्रकुर्वन्तं विभावयन् [क्: भावयेत्] ओं आः हुं इत्यानीय क्षमापयेत् । स्वयं मञ्जुवरो भूत्वा जगत् पश्यंश्च [क्: पुण्यश्च] तन्मयम् । यत्र यत्र युज्यते कर्म सत्त्वार्थे च तथा न्यसेत् ।। रत्नत्रयप्रसन्नानां शिष्याणां स्मृतये कृतम् । साधनं वादिराजस्य स्याद् ध्रुवं लोकसिद्धये ।। सर्वान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् इष्टदेवतामन्तर्भाव्य [क्: ताया मन्त्र भाष्य, ढ्: ताया मन्त्रं भाव्य] तदुद्दिश्य मण्डलकमारभेत् । ओं ह्रीः स्वाहा इति हस्तादिप्रक्षालनाचमनमन्त्रः । ओं हुं आसनाधिष्ठानमन्त्रः । ओं वज्रभूमे हुं भूमिपरिग्रहमन्त्रः । ओं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं स्वाहा गोमयादिपानीयमन्त्रः [क्: गामादि०] । ततः सम्मार्जननिष्पन्ने ओं वज्ररेखे हुं इति रेखाधिष्ठानमन्त्रः । पुनः पुष्पैकं मण्डले दत्त्वा ओं सुरेखे सर्वतथागता अधितिष्ठन्तु स्वाहा इति पठित्वा हस्तं प्रक्षालयेत् । तदनु पुष्पैकं गृहीत्वा ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे रक्ष रक्ष मां हुं फट् स्वाहा इति स्वशिरोदेशे पुष्पं क्षिपन्नात्मरक्षां कुर्यात् । पुनः ओं आः हुं इत्यात्मरक्षादिमन्त्रः । तन्मण्डलं विश्वपद्मरूपेणालम्ब्य तदुपरि चन्द्रं तदुपरि कुङ्कुमारुणं भगवद्बीजं तद्रश्मिसमाकृष्टमनादिसंसिद्धं भगवन्तं प्रदीपसंक्रमणन्यायेनाकृष्य [क्: व्यायेन] तत्रैव प्. १०३) च प्रवेश्य भगवन्तं निष्पादयेत् । ओं मञ्जुघोषाय वज्रपुष्पे हुं ओं अक्षोभ्याय वज्रपुष्पे हुं ओं वैरोचनाय वज्रपुष्पे हुं रत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धयः लोचनामामकीपाण्डराताराः । पूर्ववत् पुष्पधूपदीपनैवेद्यसुगन्धवस्त्रसमारम्भेण [क्: समारण, ढ्, ग्: समालभन] अधिष्ठानं [ग्: तेनाधिष्ठाय] दातव्यम् । वन्दनापापदेशनापुण्यानुमोदनां कृत्वा मन्त्रं जपेत् । ततो विसर्ज्जयेत् ओं वज्र मुः । ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यमनुत्पन्नत्वात् । ओं आः हुं फट् स्वाहा इति सार्वभौतिकबलिमन्त्रः [क्: तोभातिका] । ओं हारीत्यै महायक्षिण्यै हर हर सर्वपापानि मे क्षीं सर्वयक्षिणि प्रवेशनि स्वाहा हारीतीमन्त्रः । ओं अग्रपिण्डासनेभ्यः स्वाहा अग्रपिण्डमन्त्रः । ओं उत्सृष्टपिण्डासनेभ्यः स्वाहा उत्सृष्टपिण्डमन्त्रः । ओं आः सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये हुं हुं प्रतिमादेः स्नानमन्त्रः । ।। वज्रयोगिनीभाषितं वादिराजमञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् ।। प्. १०४) ४९. नन्मो मञ्जुश्रिये । पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं [क्, ग्: तानन्तरं] विश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डले रक्तप्लींकारं [क्; ककारं, ग्: ह्रींकारं] दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः समानीततथागतज्ञानमत्रैव प्रवेश्य तत्परिणामेनोत्पलं तन्मध्यचन्द्रस्थं तद्बीजं तद्विनिर्गतरश्मिभिर्वादिराड्मञ्जुश्रीरूपं जगन्निष्पाद्य निजबीज एव प्रवेश्य तत्परिणतमात्मानं झटिति मञ्जुश्रियमभिनिष्पादयेत् । द्विभुजैकमुखं पीतं ललिताक्षेपमुद्रया सिंहासनस्थं व्याख्यानमुद्रासलीलकरद्वयं रत्नमकुटिनं दिव्यालङ्कारभूषितमुत्पलवामभुजाधिष्ठितमूर्त्तिकमक्षोभ्यमकुटिनं एवं समयसत्त्वमुत्पाद्य हृद्बीजसमाकृष्टज्ञानसत्त्वं पुरतो दृष्ट्वा [क्: हस् समयसत्त्वं पुरतो वृट्वा अfतेर् दृष्ट्वा] समयस्त्वं दृश्यहोः समयस्त्वं समयोऽहं समयस्त्वमहमिति समयचोदनां कृत्वा जः हुं वं होः इति चतुर्बीजाक्षरैराकर्षणादिकं [क्, ग्: कर्णादिकं] कारयेत् । मन्त्रस्त्वयमेव वर्णसन्दोहराजः । ।। इति वादिराट्साधनं समाप्तम् ।। प्. १०५) ५०. पूर्वोक्तविधानेन प्रथमं हृदीन्दुमध्ये बीजं [बीजं द्रोप्पेद् इन् क्] षष्ठस्य पञ्चमं पञ्चमस्वरेण पूरितं शून्यद्वयदेवेनाक्रान्तं [क्: द्ववेदवना] तद्बीजरश्मिजगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पूजयित्वाभिवन्द्य च अनेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं । ततो रत्नत्रयं मे शरणमित्यादि पठेत् प्रणिधानपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं [ओं वज्रगन्धे ओं नोत् तोबे fओउन्द् इन् क् ; क्, ग्: पूर्वध०] भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततो ##- बीजं मायोपमाकारं त्रैधातुकमशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः । न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इत्यधिमुच्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं श्रीमञ्जुवज्रं पञ्चवीरकशेखरं कुमारं सर्वाभरणभूषितं कुङ्कुमारुणं वामेनोत्पलं दक्षिणेन लीलया स्थितं सिंहासनस्थमात्मानं कुमाररूपेण चिन्तयेत् । अस्य मुद्रा भवति - हस्तद्वयं सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयाभ्यामनामिकानखौ पिधाय उत्पलविकचसम्स्थिता । हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्वं वा लक्षजापः ओं वागीश्वर [क्, ग्: पञ्चवीरशे० ; क्, ग्: वागीश्वरं] मुः । ।। मञ्जुघोषसाधनम् ।। प्. १०६) ५१. नमः श्रीवादिराड्मञ्न्जुघोषाय [नमस्कार ओन्ल्य fओउन्द् इन् क्, ब्] । नत्वा ज्ञानमयं नाथं सर्वसिद्धिप्रदायकम् [क्, ब्: प्रसाधकं] । तत्साधनमहं वच्मि [क्, ढ्, ग्: वक्षे] क्रियातन्त्रानुसारतः ।। प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽभिरुचिते [क्: रुचिस्थाने] स्थाने यथासुखमुपविश्य दुःखार्णवे पतितं सत्त्वधातुं दृष्ट्वा प्रणिधिं कुर्यात् । दुःखिता अमी सत्त्वाः संसारे मंसरन्ति ते मया मञ्जुघोषेण भूत्वा सर्वसत्त्वा [सर्वसत्त्वा fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] अनुत्तरपदे प्रतिष्ठापयितव्या इति । ततः पटादिगतं [क्, ब्: पटादिकं] भगवन्तंन् मञ्जुघोषं गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुरतोऽवलम्ब्य पुष्पादिभिः सम्पूज्य प्रणिपत्य पापदेशनामकरणसंवरं पुण्यानुमोदनां आत्मभावनिर्यातनां त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादं [क्, त्पादनेन गाथा, ढ्: त्पादनञ्च] च कुर्यात् अनेन गाथाद्वयेन - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। उत्पादयामि वरबोधिचित्तं निमन्त्रयामि [ढ्: म्यहं] अहं सर्वसत्त्वान् । इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। ततो मार्गाश्रयणम् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहं इत्यर्थानुगमेन वारत्रयमुच्चार्य स्वभावशुद्धमधिमुच्य सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेत् । त्रैधातुकं शून्यमलक्षणं प्. १०७) ग्राह्यग्राहकवर्जितं दृष्ट्वा स्वहृदये [क्, ब्: स्वहृद्यंका०] अकारेण चन्द्रमण्डलं तस्योपरि मुःकारं तप्तचामीकराभं तदुद्भूतगभस्तिसमूहैः [क्, ढ्, ग्: तदुद्भव] सर्वलोकधातुप्रसरानवभास्य यथाभव्यतया सत्त्वानामर्थं कृत्वा सर्वतथागतान् सञ्चोद्य तस्मिन् बीजे प्रवेश्य तत्सर्वं निष्पाद्य [क्, ढ्: निष्पत्या] मञ्जुघोषस्वरूपमात्मानं भावयेद् द्रुतकनकनिभं द्विभुजमेकमुखं [क्, ब्: द्विभुजैक] सिंहस्योपरि पद्मचन्द्रासने [क्, ब्: सनार्द्धपर्य] अर्द्धपर्यङ्कनिषणं त्रिचीरं रत्नमुकुटिनं चन्द्रप्रभामण्डलं कुमाराकाररूपिणं सर्वालङ्कारभूषितं शृङ्गाररससंयुक्तं ईषद्धसितं द्वाभ्यां हस्ताभ्यां धर्मचक्रमुद्राधरं [ग्: मुद्रां दधानं] अवसव्यभुजासक्तप्रज्ञापारमितासहितेन्दीवरं [क्, ढ्, ग्: सव्य] वामजङ्घाश्रितयमान्तकं [क्: पद्मान्तकं, क्, ब्: यामान्तकं] महाक्रोधं नीलवर्णं विकटदंष्ट्राकरालं पिङ्गलकुटिलकेशमारक्तमण्डलाक्षं [क्, ढ्, ग्: मण्डलाङ्गं] भयानकं [भयानकं विभूषितशिरसं fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भृकुटीघोरमुखं कपालमालाविभूषितशिरसं सव्यकरेण भगवतो जङ्घावलग्नं वामे दण्डधरं एवं विभाव्य कायवाक्चित्तेषु चन्द्रमण्डले ओं आः हुं इति त्र्यक्षरं [क्, ढ्, ग्: अक्षरं] सितरक्तनीलवर्णं यथाक्रमेण विन्यस्य ततः स्तनान्तरितचन्द्रमण्डले मुःकारं विचिन्त्य ततः [ढ्: तत्] पूज्यपूजकयोरभेदमालम्ब्य [क्, ग्: भेद्यमव] नानाविधदेवताभिः संस्तूयमानमात्मानं दृष्ट्वा स्फुरणसंहरणेन तावद् भावयेत् यावत् खेदो न जायते प्. १०८) एवं भावयतो [क्, ढ्: भावयते] नित्यं बुद्धबोधिप्रसिद्धये [क्, ढ्, ग्: प्रसिध्यति] । इह [क्, ब्: इहैव] जन्मनि प्राप्नोति मञ्जुनाथमहाकृपाम् [क्, ढ्, ग्: कृपं] ।। भावनाखिन्नः स्वहृदि चन्द्रमण्डले मन्त्रं विन्यस्य जपेदासक्तमानसः [क्, ब्: जपेदति] । तत्रायं जपमन्त्रः ओं धर्मधातुवागीश्वर मुः । एवं जपं कृत्वा भावनां चाप्यखेदतः उत्थातुकामश्चेत् [क्: उत्थितु] पुनस्तथैव संपूज्य संस्तुत्य कुशलं परिणाम्य क्षमापयेदनया गाथया - यत् कृतं दुष्कृतं किञ्चित् मया मूढधिया पुनः । क्षन्तव्यं तत् त्वया नाथ यतस्त्राताऽसि देहिनाम् ।। जगद्धिताय प्रणिधानं कुर्यात् । ततः - अनेन कुशलेनाहं बुद्धत्वमधिगम्य च । तारयेयं जगत् कृत्स्नमगाधाद् भवसागरात् ।। ततः सर्वधर्मसमतामध्यालम्ब्य सर्वं मञ्जुघोषमयं पश्यन् स्वदेवतागर्वमुद्वहन् [क्, ढ्: देवता] यथासुखं विहरेदिति । एवं चतुःसन्ध्यं [क्: चतुःसन्ध्येन्द्रियं लङ्घ्यया] त्रिसन्ध्यं वा करणीयमिति । इति साधनमाधाय [ग्: माराध्य] यदवापि [क्: पदं] फलं [क्: कलं] मया । तेनायंन् [ग्: तन्मयं] त्रिभवो [क्: त्रिभुवो] लोको भूयान्मञ्जुवरोऽखिलः ।। ।। आर्यश्रीमद्वादिराड्मञ्जुश्रीसाधनं [क्, ब्: रेअद्स् आर्यवादिराटसाधनं समाप्तमिति] समाप्तमिति ।। प्. १०९) ५२. प्रथमं तावन्मन्त्री सुगन्धोपलिप्तं नानापुष्पावकीर्णं भूमिभागं कृत्वा तन्मध्यसुखासने समुपविश्य त्रिऽऽअरणगाथामुच्चारयेत् । पश्चात् स्वहृदये अकारं पश्येत् तत्परिणामेन चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये मुःकारं चिन्तयेत् । ततो मुःकारात् पञ्चवर्णान् रश्मिमेघान् [क्: रश्मीन्] स्वरोमकूपेभ्यो निश्चारयेत् । तैश्च रश्मिभिर्मञ्जुघ्षरूपैः संच्छन्नं गगनं पश्येत् । ततस्तान् पुष्पादिभिः पूजयेत् । ततः पापदेशनां पुण्यानुमोदनां प्रणिधानादिकं च कुर्यात् । ततश्चतुर्ब्रह्मविहारं भावयेत् । पश्चात् तत् सर्वं शून्यं ध्यात्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रमुच्चारयेत् । ततः पुनरपि स्वहृद्यकारं पश्येत् । तत् [ढ्: तच्च] परिणम्य चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये मुःकारं तत्परिणामेन मञ्जुघोषरूपमात्मानं पश्येत् सिंहस्थं कनकगौरवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं व्याख्यानमुद्राव्यग्रकरं [क्: प्यग्र] वामपार्श्वे उत्पलधरं अक्षोभ्यमकुटिनं दक्षिणे [क्: दक्षिणेन] सुधनकुमारं वामे यमान्तकं पश्येदिति । भावनायाः [क्: भावनया] खिन्नो मन्त्रं जपेत् ओं वागीश्वर [क्: वागीश्वरं] मुः । ।। वादिराट्साधनं समाप्तम् ।। प्. ११०) ५३. प्रक्षाल्यार्चनपापदेशनशुभामोदादिमैत्र्यादिक मन्त्रोपाधिकसर्वधर्मतथतां चन्द्रद्वयान्तर्गतम । पीताम्भोजं बिभर्त्ति पीतविलसन मंकारबीजं ततः चन्द्रादेः परिणामतो झटिति स स्याद् वादिराजः स्वयम् ।। ततः [क्: तथा] प्रज्ञाकरं हान्तं रान्तं [क्, ग्: नान्तं] सान्तं सुपण्डितम् । ईश्वरिणं जपेन्मन्त्रं अर्द्धेन्दुबिन्दुनादिनम् ।। ।। प्रज्ञावृद्धिनिधिवादिराट्साधनं समाप्तम् [समाप्तं ओमित्तेद् इन् ढ्] । कृतिरियं पण्डितश्रीहरिहरस्य ।। ५४. लोकानुग्रहकारिणे कुमाराकारधारिणे । मञ्जुश्रिये नमस्तुभ्यं तथतापथदेशिने ।। म~जुश्रीकल्पोक्तविधिना वादिराट्साधनं निगद्यते । प्रथमं तावत् चतुरस्रं चतुर्द्वारं नानारत्नस्वचितवितानोपशोभितं मुक्तामयं ध्वजपताकादिमण्डितं [क्: नाश्रितं] मण्डपं विचिन्त्य तत्र मध्ये पट्टमसूरकं [क्: पदममूरकं, ढ्: पटमसूरकं] तत्रोपविश्य इदानीं बोधिचित्तमुत्पादयेत् । यावन्तः सत्त्वाः सत्त्वसंग्रहेण संगृहीतास्ते [क्: स्तत्सर्वं] प्. १११) सर्वे मया मञ्जुश्रीज्ञाने प्रतिष्ठापयितव्या इति यद्वा अनित्याः क्षणिका [क्: क्षणिक] निरात्मानः चित्तविठयिताः [क्: चित्तविपठित्वा] स्वप्नेन्द्रजालसदृशाः प्रतिभासमात्रा आदिशान्ताः प्रकृतिपरिशुद्धा अभावा अजाता अनुत्पन्नाः तथताभूतकोटिशून्याः [क्: पञ्चतथा] सर्वधर्मा इति शून्यताया अधिवचनम् । तृष्णावशात् अमी सत्त्वा अविद्यान्धीकृता अकर्मविपाकदर्शिनः तेभ्यो गम्भीरं प्रतीत्यसमुत्पादकर्मक्रियावताराय धर्मं देशयिष्यामीति करुणाया अप्यधिवचनम् । अत एवाह भगवान् समाजादौ - शून्यताकरुणाभिन्नं बोधिचित्तमिति स्मृतम् । अस्योत्पादादुत्पादितं बोधिचित्तं बोधिसत्त्व इत्युच्यते । ततः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् मनसैव सम्पूज्य ततः स्वहृदि हुंकारं रक्तवर्णंन् सूर्यकोटिशतसहस्रज्वलनभासुराकारमात्मानं ज्ञानदेहमवलोक्य तेनैव सूर्यमण्डलं विभाव्य तदुपरि चन्द्रमण्डलं कुङ्कुमाभं तत्र परमाक्षरमनेकपुण्यकोटिशतसहस्रनिर्यातनं मंकारं पञ्चवर्णसमायुक्तं दिग्व्योमपर्यन्तं समीक्ष्य ततो ज्ञानोच्छ्रेकात् सञ्चोद्य भगवन्तं मञ्जुश्रियं तप्तकाञ्चनाभं पञ्चवीरकुमारं धर्मचक्रमुद्रासमायुक्तं प्रज्ञापारमितान्वितनीलोत्पलधारिणं सिंहस्थं ललिताक्षेपं सर्वालङ्कारभूषितं शृङ्गारसागरतरङ्गप्रभया [सागर द्रोप्पेद् इन् क्] त्रैधातुकमापूरयन्तं अनवरतगद्यपद्यसंस्कृतबहलानेकरुतधर्मं [क्: बहुलनक, ग्; बहुलामेक] देशयन्तं स्फुरणसंहरणपूर्वकमानीय प्द्f ७०, प्. ११२) प्रवेश्य ओं मञ्जुवर हुं इत्यनेन दृढीकृत्य मञ्जुवज्रस्वभावात्मक्रोऽहमिति भावयेत् । ततो भावनया खिन्ना जपेन्मन्त्रं ओं मञ्जुवर हुं । एषा भगवतो विधिः शुचिसाचारसम्पन्नः सन् सप्त लक्षाणि जपेत् । ।। वादिरादसाधनं समप्तम् ।। ५५. नमोऽरपचनाय । शशधरमिव शुभ्रं खड्गपुस्ताङ्कपाणिं सुरुचिरमतिशान्तं [क्, ब्: सुरचित] पञ्चचीरं कुमारम् । पृथुरतिवरमोक्षं पद्मपत्रायताक्षं कुमतिदहनदक्षं मञ्जुघोषं प्रणम्य ।। लघुतरमुपदेशं चक्ररत्नस्य कुर्यामरपचनसुसिद्ध्यै जन्मिनो येन् नूनम् । निखिलपदवीबोद्ध्रीं [क्, ब्: बोधिं] प्राप्नुवन्त्यग्रबुद्धिमविरतमभियोगाद् भावयन्तोऽर्द्धवर्षम् ।। सुरभिकुसुमाकीर्णे गन्धतोयोपसिक्ते समशुचिसुमनोज्ञे मन्त्रविद् भूमिभागे । क्वचिदतिमृदुरम्ये विष्टरे चोपविश्यसुखरतिमनिमित्तं भावयेद् बोधिचित्तम् ।। प्द्f ७०, प्. ११३) स्वभावशुद्धं [क्, ढ्, ग्: सिद्धं] समुदीर्य मन्त्रं विभाव्य शून्यं निखिलं समन्तात् । परार्थसार्थं पुनरात्मदेहं प्रभास्वरं तं सकृदेव पश्येत् ।। अथान्तरीक्षे स्वहृदीन्दुमण्डलं स्वरेण चाद्येन [क्, ब्: वाद्येन] विभाव्य भास्वरम् । अथात्र धीःकारमुदीक्ष्य पाण्डुरं तं मञ्जुघोषं विदधीत निर्मलम् ।। शशाङ्ककोटिद्युतिमादधानं न्यसेच्च सर्वाभरणोज्ज्वलं तम् । ध्यानैकनिष्ठं कमलोपरिस्थं सरागमीषद्धसितं मनोज्ञम् ।। स्वहृदि वरमकारं विस्फुरन्तं समीक्ष्य तमतुलघृणिजालं चक्रमष्टाररूपम् । तदुपरि शशिबिम्बं भावयेत् तेन मन्त्रीः शशधरकरगौरं मञ्जुघोषं तमेव ।। विहसितसकटाक्षां [क्, ब्, ढ्, ग्: विक्र] दक्षिणे चारुरूपां गुरुतरकुचयुग्मां केशिनीं तस्य पश्येत् । सुरुचिरललिताङ्गीं वामतश्चोपकेशीं सकलगुणनिधाने भावयेत् ते च नाभ्याम् ।। न्यस्येत् पुरस्तात् खलु जालिनीप्रभं सुशुभ्ररेफोद्भवमेव निर्मलम् । प्द्f ७१, प्. ११४) पंकारजं रश्मिमयं मनोहरं [क्, ब्: रमं] चन्द्रप्रभं तं विदधीत पृष्ठतः ।। ज्वलन्गभस्तीन्यथ चाक्षराणि पृथुप्रभावानि विभावयेच्च । अज्ञानशैलं विधमन्ति तानि कुर्वन्ति सुज्ञानमनाविलं च ।। चक्रं भ्रमत् शीघ्रमधो विचिन्त्य मोहान्धकारं विधमत् समस्तम् । सदैव तन्निश्चलमेव पश्येत् शशाङ्कबिम्बं बृहदंशुजालम् ।। शशाङ्कतो वै पृथुरश्मिमेघं निःसृत्य पश्येद् दशदिग्व्रजन्तम् । सत्त्वानलङ्कृत्य तथात्मदेहमागत्य चान्त्ये प्रविशन्तमिन्दौ ।। सदरपचनमन्त्रं संजपन् मन्त्रिमुख्यो दृढमतिरूपदेशात् भावयन्नाशु भूमीः । वरमिवलमनोज्ञाः पारमीश्चापि सर्वाः प्रहतविमतिदोषाः प्राप्नुयात् ता जिनानाम् ।। वरगुरुरतिवज्रैरग्रसद्धर्मतेजैः [ढ्: गञ्जैः] सुगतगणपुरस्ताद् योऽभिषिक्तो विधानात् । सुमतिरजितमित्रस्तेन संग्रन्थितं हि सदरपचनचक्रं जन्मिनां बुद्धिसिद्ध्यै ।। प्द्f ७१, प्. ११५) संग्रन्थ्य चक्रं सुविधानमग्र्यं पुण्यं मयाऽऽप्तं विपुलं समन्तात् । यत् तेन लोको निखिलोज्झिताघः [क्: ओमित्स् ज्झिताघः बीज इन्च्लुदिन्ग् थे चोलोफोन् अन्द् पर्त् ओf थे नेxत् साधन] सन्मञ्जुघोषोऽस्तु सुखैकनिष्ठः ।। ।। अरपचनसाधनम् ।। ५६. नमोऽरपचनाय । प्रथमं तावत् मन्त्री मनोऽनुकूले प्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृद्यादिवर्णोद्भवेन्दौ चतुर्थस्य चतुर्थं बीजमीकारान्तं बिन्दुद्वयसंयुतं विभाव्य ततस्तत्करनिकरैरपसारितक्लेशान्धकारहृदयो [क्, ब्: हारं] मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षेति चतुर्ब्रह्मविहारं भावयेद् वक्ष्यमाणक्रमेण । का मैत्री (?) या सर्वसत्त्वेष्ठेकपुत्रप्रेमता [क्, ग्: मेकता] । का करुणा (?) या त्रिदुःखदुःखितानां सत्त्वानां संसारसागरादुद्धरणकामता । का मुदिता (?) उत्पादितकुशलमूलपरभोगैश्वर्यादिषु हृष्टचित्तता । कोपेक्षा (?) सर्वत्र प्रतिघानुनयपरहितधर्मतायां [ढ्: घातन] स्वरसवाहिनी प्रवृत्तिरिति । चतुर्ब्रह्मविहारभावनानन्तरं स्वहृद्बीजरश्मिभिरेव निर्गतसमस्ताकाशदेशव्यापिगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् प्द्f ७२, प्. ११६) स्फुरणसंहरणाकारेण जगदर्थक्रियाकरुणैकपरान् दृष्ट्वा स्वहृद्बीजकिरणैरेव दिव्यगन्धपुष्पप्रकरादिकं निश्चार्य मण्डलपूर्वकं कृताञ्जलिना गुरुबुद्धबोधिसत्त्वचरणकमलविन्यस्तमूर्ध्ना [क्, ब्: सत्त्वानां] प्रणामना [क्, ढ्, ग्: णामो] वन्दना । तद्रश्मेरेव निर्गतपुष्पधूपदीपगन्धचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टापताकादिभिस्तेषां [क्, ढ्, ग्: ओमित् च्छत्र] च बाह्याध्यात्म्यपूजादिभिः संपूजनं पूजा । ततः पापदेशनादिकं कुर्यात् - द्वेषाच्च [क्, ब्: रेअद्स् दिffएरेन्त्ल्य - यत्पापं मयोपार्जितं सर्वजन्मसु रागजदेवणमोहनं वा कायेन वा मनसा वा वचोभिर्वा तत्सर्वं प्रतिदेशयामि । ] रागादथ मोहतोऽपि कायेन वाचा मनसाऽन्यतोऽपि । पापं कृतं कारितमेव यत् तत् सर्वं जिनानं पुरतो दिशामि ।। इति पापदेशना । पुण्यं [क्, ब्: रेअद्स् दिffएरेन्त्ल्य - यत्पुण्यं च सर्वतथागतानां बोधि सत्त्वश्रावकप्रत्येकबुद्धानां सद्गुरूणां च तत्सर्वं पुण्यमनुमोदयामि ।] च यत् सर्वतथागतानां अन्यच्च सम्बोधिसमाश्रितानाम् । प्रत्येकबुद्धस्य च सद्गुरूणां सर्वं [सर्वं पुण्यं इन् ढ्] जिनानां स्वनुमोदयामि ।। इति पुण्यानुमोदना । समस्तकालत्रयवर्तिबुद्धाननन्तदिग्व्यापिकृपागुणौघान् [क्, ब्: यावन्ति] । प्द्f ७२, प्. ११७) प्रहीनदोषार्यगणान् सधर्मानवेत्य भक्त्या शरणं प्रयामि ।। इति त्रिशरणगमनम् । संश्रित्य जैनं परिशुद्धमार्गं ब्रह्मेन्द्ररुद्रप्रभृतिष्ठनर्घम् । इत्थं मयोपाजितपुण्यवृन्दाद् उत्पादयाम्येष सुबोधिचित्तम् ।। इति जिनमार्गाश्रयणबोधिचित्तोत्पादौ । एवं सप्तविधानुत्तरपूजानन्तरं गुरुवचसा बाह्याध्यात्म्यशून्यतां विभाव्य पुनस्तदृढीकरणार्थं [क्, ब्: स्तदेव] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहसिति गाथामुच्चार्य तदनु स्वचित्तं प्रतिभासमात्रं स्वच्छाप्रतिघरूपमादिस्वरोद्भवेन्दुमण्डलाकारेण स्वचित्तं विचिन्त्य तदुपरि पूर्वोक्तबीजं तदिन्दुबीजपरिणतं खड्गं स्फुरद्रूपं तदनु मुष्टिमध्ये शशधरोपरि पूर्वोक्तबीजं ततः खड्गबीजपरिणतं मञ्जुघोषं शरत्काण्डसमप्रभं दशदिगालोककरनिकरधरं द्विभुजं कुमाराकृतिं सव्येन समस्ताज्ञानोच्छेदनैकपरप्रज्ञाखड्गव्यग्रकरं अवसव्येनोपायभूतसकलशास्त्रकलापुण्यैकपुस्तकव्यग्रपाणिं [क्, ब्: हस्तः] सर्वालङ्कारभूषितं रक्ताम्बरधरं ध्यानैकनिष्ठं प्रबुद्धपद्माननं कमलदलेक्षणं [क्, ढ्, ग्: मले] उत्पादितमहापुरुषलक्षणं इन्द्रनीलमणिसन्निभाकुञ्चितपञ्चचीरं सिताष्टदलकमलेन्दौ वज्रपर्यङ्केनोपविष्टं सर्वतथागतज्ञानस्वरूपं मञ्जुश्रीरूपमात्मानं विभाव्य एवं समयसत्त्वाहङ्कारवान् प्द्f ७३, प्. ११८) योगी स्वहृदि अंकारनिष्पन्नं शुभ्रमष्टारचक्रं स्फुरत्किरणगणैरशेषाज्ञानविध्वंसनकरं दक्षिणावर्त्तक्रमेणास्त्रं [क्, ढ्: शुध्वं दृ, ग्: शुध्वमनु दू०] भ्रमद्दृष्ट्वा तदुपर्यन्तरीक्षे आदिवर्णोद्भवेन्दुमण्डलं तदुपरि पञ्चाक्षरं यथाक्रमेण ज्वलदनलसङ्काशं सरश्मिकं समस्ताज्ञानोच्छेदकरं गुरूपदेशतो विभाव्य देवताकारनिष्पादनानलसो मन्त्री स्फुरणादिकं कृत्वा जपं कुर्यात् । अथवा हृदीन्दुमध्ये शुभ्राकारनिष्पन्नमरपचनाख्यं सितं सर्वालङ्कारभूषितं हृष्टं ध्यानैकनिष्ठं वज्रपर्यङ्केनोपविष्टं दक्षिणवामकराभ्यां असिपुस्तकौ [क्, ग्: मणिपु०] धारयन्तं इन्द्रनीलसकलाकुञ्चितपञ्चचीरधरं स्फुरदिन्दुसमाननं वदतां वरं स्वबीजेन्दुयुक्तहृदयं विभाव्य तस्य पुरतः शुक्लरेफोद्भवजालिनीप्रभं अरपचनवद् [क्, ढ्, ग्: ओमित् अरपचनवत् द्विभुजादियुक्तं] द्विभुजादियुक्तं स्वहृदीन्दौ स्वबीजाधिष्ठितं [क्, ब्: जान्वितं] दृष्ट्वा तदनु पृष्ठतः सितपकारनिष्पन्नं चन्द्रप्रभं स्वहृदीन्दौ बीजसंयुक्तमवलोक्य ततो दक्षिणे [क्, ब्: णतः] शुभ्रचकारनिष्पन्नां केशिनीं सितां सर्वालङ्कारभूषितां पीनपयोधरां सव्यावसव्येनासिपुस्तकधरां [क्, ढ्, ग्: ओमित्] स्वहृदीन्दौ बीजान्वितां विचिन्त्य एवं उत्तरेण [क्, ढ्, ग्: ओमित्] शुक्लनकारनिष्पन्नामुपकेशिनीं च स्वहृदीन्दौ बीजसमन्वितां विभाव्य सर्वानरपचनसदृशान् विचिन्तयेत् । इत्थं देवतागणहृद्बीजकिरणस्फुरणसंहरणैर्जगदज्ञानवृन्दमुच्छेदयन् धर्मामृतसकलशास्त्रशिल्पकलापैः सर्वसत्त्वान् सन्तर्पयन् मुहुर्मुहुः स्वच्छाप्रतिघरूपमात्मानं विभाव्य गुरूपदेशतः समाहितो प्द्f ७३, प्. ११९) मन्त्री जपं कुर्यात् । प्रणवादिपञ्चबीजाक्षरमध्ये समयसत्त्वबीजान्तमन्त्रः । यदा उत्थानाशयो [क्, ग्: उत्थासना] भवेत् [क्, ब्: भवति] तदा स्वमन्त्रं गुरूपदेशादुच्चार्य तदनु शताक्षरगाथां पठेत् । ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं [क्, ब्: चित्तश्रियः] श्रेयः कुरु हुं ह ह ह ह होः भगवन् [क्: ओमित्स्] सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः इति शताक्षरमन्त्रपठनानन्तरं स्फुरणादिकं विसृज्य समयसत्त्वगर्वेण सर्वेर्यापथेषु विहरन् समाहितो योगी सम्यग्ज्ञानसागरपारगो [क्, ग्: पाशो] भूत्वा अचिरेणैव कालेनानुत्तरां बोधिं प्राप्नोतीति । संलिख्य साधनं शुभ्रं मुक्तकेनेह मुक्तगे [क्, ढ्, ग्: व्यक्तवे] । पद्माकरस्य यत् पुण्यं तदस्तु भवमुक्तये ।। ।। मुक्तकेनारपचनसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f ७४, प्. १२०) ५७. मध्ये मञ्जुश्रियंन् [क्, ग्: सम्पश्येत्] न्यस्येद् रक्तवर्णं पूर्वेण जालिनीप्रभं हरितवर्णं रेफाक्षरेण [क्, ग्: रेफोद्भवेन] दक्षिणेन केशिनीं पीतवर्णां पकारेण पश्चिमेन चन्द्रप्रभं चन्द्रवर्णाभं चकारेण नकारेण उपकेशिनीं रक्तवर्णां लिखेत् । वरदमुत्पलकरं मञ्जुश्रियं वामेन पद्मधरं वरदं जालिनीप्रभं उत्पलवरदहस्तामुपकेशिनीं वरदपद्महस्तं चन्द्रप्रभं रक्तपद्मधरां केशिनीं वरदकरां च । नाभिमूले चक्रमष्टारं भ्रमन्तं वह्निसमप्रभं तदुपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि चतुरारं चक्रं चक्रान्तर्गतान्यक्षराणि ध्यायेन्मन्त्राक्षराण्येव देवताबिम्बम् । तेषां हृदये तान्येवाक्षराणि [क्, ग्: भावं चा०] । ततः सकलान् वर्णान् सर्वरसगुणोपेतान् दशदिग्व्यापकानिति यावत् । ।। आर्यमञ्जुश्रीभट्टारकभावनोपदेशः ।। प्द्f ७४, प्. १२१) ५८. सद्योऽनुभवमञ्जुश्रीसाधनं साधु कथ्यते । प्रज्ञार्थिजनार्ययैः [क्: जनदोः, ढ्, ग्: जनाद्यैः] प्रज्ञाविषव्यामोहहानये ।। प्रथमं तावद् [क्, ग्: भावये०] योगी क्वचिन्मनोऽनुकूले प्रदेशे अकारस्वरोद्भवेन्दुस्थितधीःकारबीजविनिर्गताङ्कुशाकार##- ततश्चित्ताकारपरिणतकुमुदबन्धुस्थितधीःकाराभिनिवर्त्तितानिमित्तनिस्त्रिंशं [क्, ढ्, ग्: निशित०] पश्येत् । तदग्रे आदिस्वरपरिणताब्जोपरि असिबीजं सर्वमेतत् परिणम्य खड्गपुस्तकधारिणमाकुञ्चितपञ्चचीरं रक्तवस्त्रयुगयुतं [क्, ग्: युतयुतं] शृङ्गारवेशधारिणं स्मितविकसितवदनं शशाङ्ककान्तितुल्यशोभं विश्वदलकमलस्थबद्धपर्यङ्कं [क्, ग्: मर्द्धप] सद्योऽनुभवारपचनरूपमात्मानमीक्षेत । ततः स्वहृद्यादिस्वरपरिणतमस्पृशदष्टारचक्रं तदुपर्यङ्गुरीमात्रेण स्वरादिसंभूतमस्पृशन्तमिन्दुमण्डलं [क्, ब्: संसृत] तत्र च चन्द्रबीजजनितमसिं तत्कोटिचन्द्रं च पूर्वोक्तखड्गबीजविराजितं खड्गादिपरिणामेन च तथैव मञ्जुघोषं विभावयेत् । तदग्रे च रेफजखड्गादिस्वरमोषधीशस्थितरेफं [क्, ढ्, ग्: रजो] विभाव्य खड्गादिपरिणतं जालिनीकुमारं भगवद्रूपं पश्येत् । तथा पृष्ठे तथैव पञ्चमाद्यक्षरेण [क्, ब्: माक्ष०] चन्द्रप्रभंन् दक्षिणे तथैव चकारेण केशिनीं स्तनभरविराजितां नाथरूपां वामे चोपकेशिनीं नकारेण तथैव च सर्वेषां स्वहृन्निशाकरे सितं स्वस्वबीजं विचिन्तयेत् । प्द्f ७५, प्. १२२) ततो नायकहृद्बीजविनिर्गतांश्वाकृष्टज्ञानसत्त्वेन [ग्: ताश्चा] सहैकतां च चक्रं च शीघ्रं भ्रमत् चन्द्रस्थदेवताचतुष्टययुक्तं चात्मानं स्थितं [क्, ढ्, ग्: स्थिरं] अशेषवाङ्मयं स्फुरणसंहरणं च ध्यायात् । ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रम् । तत्रायं मन्त्रराजः अरपचन धीः इति । सद्योऽनुभवमञ्जुश्रीसाधनं पुण्यमाचितम् । यत् कृत्वा तेन लोकोऽस्तु मञ्जुघोषसमः सदा ।। ।। सद्योऽनुभवारपचनसाधनम् ।। ५९. बीजेभ्यः स्फारयेद् रश्मीनुच्छ्वासेनाथ रश्मिभिः । निःश्वासौघैर्ज्ञान्सत्त्वं [क्, ग्: साद्यै] बीजेष्ठाकृष्य संहरेत् ।। विश्रम्य ज्ञानसत्त्वाद्यबीजकस्फारसंहृती [ढ्: त्त्वाढ्यं] । श्वासस्य स्थिरधीः कुर्यात् निर्गमागमयोः क्रमात् ।। असिविधुवरबीजं [क्, ग्: विचर] चन्द्रबिम्बोपरिस्थं क्रमगतिपरिणद्धं विद्रुतापत्तिशुद्धम् । तदनु च मतिपुञ्जं मञ्जुघोषादिरूपं भवति सुकुमतिचक्रं कोटिमोक्षप्रदं च ।। प्द्f ७५, प्. १२३) विधौ बीजासितन्सुष्टिचन्द्रबीजानि रोचिषाम् । रश्मीकृत्य गतायाते चिन्तयेत् पञ्च देवताः ।। पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मसूर्ये पीतवंकारबीजपरिणतं [क्, ग्: चंक्रा] झटिति वज्रानङ्गमञ्जुश्रीभट्टारकमात्मानमभिनिष्पादयेत् पीतवर्णमेकमुखं त्रिनेत्रं षड्भुजं जटाधरं [क्: चन्द्रज] द्विरष्टवर्षं सशृङ्गारं प्रत्यालीढपदं खड्गबाणदर्पणधरं दक्षिणकरत्रयं कार्मुककुवलयकंकेल्लिधारिवामकरत्रयं दिव्याभरणवसनभूषितमक्षोभ्यमुकुटिनं ध्यात्वा मदनप्रयोगेन भावयेत् । तथाहि - इषुणा तु कुचं विद्धा अशोकैस्ताडयेद् हृदि । खड्गेन भीषयेत् साध्यां दर्पणं दर्शयेत् ततः । उत्पलेन पदं बद्ध्वा आकर्षयेत् स विह्वलाम् ।। मुक्तकेशामिति । ओं अमुकीमाकर्षय मञ्जुघोष ह्रीः जः । ।। इति वज्रानङ्गभट्टारकसाधनं [ढ्: ओमित्स् भट्टारक] समाप्तम् ।। प्द्f ७६, प्. १२४) ६०. पूर्ववत् पापदेशनादिकं कृत्वा शून्यताभावनानन्तरं हंकारजं [क्: ओमित्स्] हंकाराक्रान्तवरटकमध्ये शरेण युक्तं चापं ध्यात्वा तत्परिणतं वज्रानङ्गनामार्यमञ्जुघोषं पीतवर्णं षड्भुजं मूलभुजाभ्यां आकर्णापूरितरक्तोत्पलकर्णिकाशरयुक्तकुसुमधनुर्द्धरं दक्षिणद्वयेन खड्गदर्पणभृतं वामयुगलेनेन्दीवररक्ताशोकपुष्पपल्लवधरं [क्, ब्: पर्ण] अक्षोभ्याधिष्ठितजटामकुटिनं प्रत्यालीढपदं षोडशवर्षाकारं महाशृङ्गारमूर्तिं पश्येत् । अथवा चतुर्भुजं दर्पणाशोकपल्लवधरं द्विभुजरहितं ध्यायात् । ततो ज्ञानसत्त्वेनैकीकृत्य ओं मञ्जुघोष ह्रीः जः इति मन्त्रं जपेत् । त्रिभुवनमपि लक्षेण किङ्करीकरोति । अथवा कश्चित् [क्, ढ्, ग्: काञ्चित्] आकृष्टकामः तदा अनन्तरोक्तभावनां कृत्वा तदहङ्कारगर्वितमनाः स्वहृदि रक्तषोडशदलकमलमानाभिलम्बितनालसहितं सकन्दमवलम्ब्य [क्, दन्द्र, क्, ब्: कन्ध] तन्नालमूले च रक्तहुंकारं [क्, ग्: रक्तानन] दृष्ट्वा तद्दलेषु [क्: तद्रव्यषु] प्रदक्षिणतो रक्तषोडशस्वरान् [क्, ब्: रान्वितं] विभाव्य तत्किञ्जल्कोपरि निशिदिवा यथाक्रमभवं [क्, ढ्, ग्: सम्भवं] सूर्यचन्द्रमसोर्मण्डलं रक्तवर्णं तन्मध्ये च रक्तह्रीःकारद्वयविदर्भितं वक्ष्यमाणस्वमन्त्रं पश्येत् । ततस्तान् स्वरान् रक्तभ्रमरानतिहृष्टपुष्टान् [क्: ष्टाननं] विभाव्य स्वमन्त्रारुणकिरणसञ्चयैर्दशदिशमापूर्य [क्, ढ्, ग्: मन्त्रशर] यावदभीष्टायाः स्त्रियः स्थानं गत्वा प्द्f ७६, प्. १२५) तां वायुमण्डलमध्ये आरोप्य रश्मिमयेनैव पाशेन सुबद्धकण्ठामङ्कुशेन [क्, ग्, क्, ब्: सुवु०] दृढविद्धधर्मोदयां पुरतः समानीय कृताञ्जलिपुटामालातचक्रमध्यवर्तिरक्तहुंकारपूरितनेत्रहृदयसर्वावयवां विभावयेत् । ततस्तस्या अपि हृदये रक्तषोडशस्वरसहितं सहुंकारनालं [क्, ब्: नादं] षोडशदलकमलमालोक्य किन्तु म्लानवर्णं [ग्: स्तान, क्, ब्: मलान] तन्मध्ये ह्रीःकारविदर्भितं नामाक्षरं ध्यायात् । ततः स्वमन्त्राक्षरकिरणप्रभवः सुरक्तनिशितसूक्ष्माङ्कुशः पद्मनालस्थहुंकाररश्मिभिः ऊर्ध्वगतैः प्रेरितमधुकरनिकरैरनुगम्यमानः स्वनासिकादक्षिणेतरविवराद् विनिर्गत्य साध्यासव्यनासिकाद्वारेण [क्, ख्, ढ्, ग्: विवरेण] तद्धृदयं प्रविश्य सोऽङ्कुशः तन्नामाक्षरमाकर्षणस्थितः [क्, ढ्, ग्: र्वयन्] । ते च मधुपास्तत्पद्मं सरभसमालूनविशीर्णं कृत्वा स्वमन्त्रतया [क्: सुतत, ढ्, ग्: स्वतन्त्रत] स्वरानाचूषयन्तीति [क्, ग्: दूध, ख्: भूष] सुचिरं निश्चलं पश्येत् । ततस्तथैव तच्छ्वासप्रेरिताङ्कुशस्तन्नाम हठादादाय ते च मधुकराः स्वकीयं [क्: स्ववीर्य] स्वरं आहृत्य [क्, ढ्, ग्: ओमित्] तन्नासिकावामविवरपथेन [क्, ब्: यान्नि] निःसृतान् वीक्षेत । पुनरानीय श्वासवायुना समाकृष्टानङ्कुशभ्रमरान् स्वनासिकादक्षिणद्वरेण [ख्: दक्षिणं प्र] प्रवेश्य तन्नामाक्षरं स्वहृदि मन्त्रेण गाढमाक्रम्य तांश्च स्वरान् प्रतिदलभ्रमरबलवशीकृतान् विचिन्तयेदित्यनेन क्रमेण स्वविज्ञानं तद्विज्ञानेनैकीकृत्य [ख्, क्, ब्: कृतं] पश्येत् । ततस्तत्पयोधरं निशितरक्तोत्पलकलिकाशरेण प्द्f ७७, प्. १२६) विद्धा महारागमूर्च्छापतितां च तां विलोक्य शृङ्खलयेव कार्मुकेन तच्चरणयुगलं गाढमाबद्ध्य स्वपृहीतोत्पलनालमयेन [क्: ओमित्स्; क्, ब्: नाली] पाशेन गले बद्ध्वा समाकृष्य स्वपादयोर्निपात्याशोकेन [क्, ढ्, ग्: र्निर्या] हृदयं सन्ताड्य निरभिमानिनीं कृत्वा खड्गेन भीषयित्वा अनन्तशरणां कृत्वा पुनर्द्दर्पणेनात्मीयसंस्थां [क्, ढ्, ग्: यावस्थां] मुक्तकेशां विवस्त्रां अतिरागविह्वलां विरहकातरतरामतिभक्तां दर्शयित्वा स्वसंवेद्यमात्मानुरागं कारयेत् । ओं अमुकीमाकर्षय मञ्जुघोष ह्रीः जः इति स्वमन्त्रं नामसहितमेकाग्रमना [क्, ब्: मानसं] जपेत् । एवमनन्तरोक्तक्रमेण शुक्लप्रतिपदमारभ्य यावच्चतुर्द्दशीमयुतमात्रं जपेत् । पुनः पौर्णमास्यां महतीं पूजां विधाय सकलां रात्रिं जपेत् । ततः प्रभाते सा नियतमागच्छति । आगतां च तां महामुद्रादिसिद्ध्यर्थी [क्, ख्, ढ्, ग्: द्धर्थं] स्वदेवतापूजाशयेन यथासुखमुपभुञ्जीत । ।। वज्रानङ्गमञ्जुश्रीसाधनं [ख्, क्, ब्: ओमित्स् मञ्जुश्री] समाप्तम् ।। प्द्f ७७, प्. १२७) ६१. तथैव शून्यतादिभावनानन्तरं विश्वपद्मोपरि चन्द्रे सित-आःकारजं श्रीधर्मधातुवागीश्वरं सर्वाङ्गशुक्लं चतुर्मुखमष्टभुजं पञ्चबुद्धमुकुटिनं [ढ्: रत्न] दिव्याभरणवस्त्रशृङ्गारादिरसान्वितं [क्, ढ्: णञ्च शृ] धर्मचक्रमुद्राङ्कहस्तद्वयं कृपाणबाणकुलिशदक्षिणहस्तत्रिकं प्रज्ञापारमितापुस्तकचापवज्रघण्टावामकरत्रिकं [क्, राप, ढ्: चाष] वज्र पर्यङ्किनमात्मानं निष्पाद्य स्वहृच्चन्द्रे [क्, ढ्, ग्: हृच्च] नीलहुंजातसबीजवज्रं [क्, हुंकारत बीजं वज्रं, ढ्; हुंकारजातसबीजवज्रं] महामुद्रास्वभावं ऊर्णायां पीतत्रांकारेण सबीजरत्नं धर्ममुद्रास्वभावं [क्: धर्मचक्र] कण्ठे रक्तहीःकारजसबीजपद्मं समयमुद्रास्वभावं मूर्ध्नि हरित##- चतुर्मुद्रान्वितमात्मानं विभाव्य ओं हुं ह्रीः भगवन् ज्ञानमूर्ति वागीश्वर महावाच सर्वधर्म गगनामलसुपरिशुद्ध धर्मधातुज्ञानगर्भ आः इति मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । ततो वज्रबन्धमध्यमाद्वयं [क्, ढ्; वज्रबन्धे, ग्: मध्यमध्य] तृतीयपर्वभग्नं खड्गाकारेण धारयित्वा तर्जनीद्वयमुत्थिताङ्गुष्ठोपरि [क्: मुचिता, ग्: मुञ्चिता] कुञ्चयित्वा धारयेदिति समयमुद्रा । ततः स्वज्जिह्वाचन्द्रस्थरक्तह्रीःकारबीजाधिष्ठितां ध्यात्वा क्रोधवाचा मन्त्रं जपेत् । तत्रायं जपमन्त्रः ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय ते नमः । अष्टशतनामधेयां च नामसङ्गीतिं यथाकालं पठेदिति । ।। धर्मधातुवागीश्वरसाधनम् ।। प्द्f ७८, प्. १२८) ६२. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं पद्मचन्द्रस्थरक्तहोःकारपरिणतमष्टभुजं चतुर्मुखं मूलमुखं [मूअमुखं इन् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ग्] रक्तगौरं दक्षिणं कुङ्कुमारुणं पश्चिमं पद्मरक्तं उत्तरं पीतरक्तं द्वाभ्यां हस्ताभ्यां धनुर्बाणधरं अपराभ्यां पाशाङ्कुशधरं पुनरपराभ्यां प्रज्ञापारमितापुस्तकखड्गधरं तथापराभ्यां घण्टावज्रधरं महारागशृङ्गाररसोज्ज्वलं ललितासनस्थं विश्वपद्मचन्द्रे दिव्यवस्त्राभरणममिताभजटामुकुटिनं हृद्बीजरश्मिनाङीतसत्त्वान् स्ववशेऽवस्थाप्य मन्त्रं जपेत् ओं महारागवज्र रागय सर्वसत्त्वान् होः । ।। इति धर्मधातुवागीश्वरसाधनवश्यविधिः ।। ६३. नमो मञ्जुनाथाय । शून्यताभावनापूर्वकं [ढ्: नन्तपू] चन्द्रमण्डलोपरि होःकारेण निष्पन्नमात्मानं महारागरूपं रक्तगौरं शृङ्गाररसोज्ज्वलं ललितासनस्थं चतुर्मुखमष्टभुजं प्रथममुखं रक्तगौरं दक्षिणं कुङ्कुमरक्तं पश्चिमं पद्मरक्तं उत्तरं पीतरक्तं द्वाभ्यां भुजाभ्यां धनुर्बाणधरं अपराभ्यां पाशाङ्कुशधरं तथा अपराभ्यां प्रज्ञापारमितापुस्तकखड्गधरं तथा अपराभ्यां घण्टावज्रधरं तथा विभाव्य मकुटकिरीटविनिर्गतरश्मिभिरूर्ध्वगतनवभास्य प्द्f ७८, प्. १२९) महारक्तान् प्रणतविग्रहान् पश्येत् । यथा पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरकेऽधोदिक्ष्ववस्थितान् [क्: दिगव्यव] प्रथमद्वितीयतृतीयचतुर्थपादरश्मिभिरापूर्यानुरज्ज्यानीय [ग्: ओमित्स् ब्भिरापूर्य त्रिरुच्चारयेत् इन् थे साधन fओर् अरपचन wहिछ् fओल्लोwस्] स्ववशे स्थापितान् मनसा चिन्तयनन्तरान्तरं मन्त्रं जपेत् ओं महारागवज्र रागय सर्वसत्वान् होः । ततो नियतं सर्वसत्त्वा वशीभवन्ति [ढ्: वशाभवन्ति] । ।। इति निशितमतिभावनीया महारागरूपरूपोत्तमा मञ्जुवज्रसर्वसत्त्ववशीकरणसमाधिः ।। ६४. तथैव शून्यताभावनानन्तरं वारुणमण्डले सिताष्टदलपद्मवरटके मरणापगताः सर्वधर्मा इत्यधिमोक्षतः चन्द्रस्थसित-अंकारपरिणामेन द्विभुजैकमुखं सितं वज्रपर्यङ्कोपरि समाधिमुद्राहस्तमशेषकुमाराभरणभूषितं पञ्चचीरकं मञ्जुश्रीभट्टारकरूपमात्मानं झटिति निष्पाद्य स्वहृच्चन्द्रपद्मोपरि खंकारजं गं खं तन्मध्ये वज्रजिह्व रं इति वज्रजिह्वां [क्: जिह्वोपरि] जिह्वोपरि रक्तपद्मं तदुपरि बुद्धममिताभं विचिन्त्य स्वतालुदेशे अधोमुखं स्रवत्सुधं सितवंकारं ध्यायात् । ओं वाक्येदं नमः इति जपमन्त्रः । ।। महानुशंसमिदं धर्मशङ्खसमाधिसूचकधर्मधातुवागीश्वरसाधनम् ।। प्द्f ७९, प्. १३०) ६५. प्रथमतः क्वचिद् विजने मनोहारिणि शुचौ भूप्रदेशे मृदुमसूरकाद्युपविष्टः त्रिदुःखदुःखितमनन्तं सत्त्वधातुमवलोक्य मयैते सत्त्वा मञ्जुघोषपदवीमासाद्य [क्: पददेवी] तत्पद एव निर्विशेषाः प्रतिष्ठापनीया इति करुणया समुपस्थापिता अनुत्तरचित्तैरविशेषचतुष्किकाचतुष्कोपशोभितचन्द्ररत्नघटितगन्धकुटीतले विततविचित्रवितानविलम्बमानगन्धपुटपरिमलभावितान्तराले [क्: कुट] भ्रमद्गन्धलुब्धमधुकरश्रेणीपक्षविक्षिप्तपुष्पप्रकररत्ननिर्मितविविध##- पञ्चोपचारया नृत्यगीतवाद्यादिस्वरूपया च पूजया सम्पूज्य मम दारिद्र्यस्य न किञ्चिदन्यदस्तीति च शरीरं निर्यात्य बुद्धं शरणं गच्छामि इत्यादि वचसा रत्नत्रितयशरणं उपेत्य पापं देशयित्वा पुनरकरणसंवरं विधाय पुण्यं चानुमोद्य झटिति सकलं शून्यमालोकयेत् । ततो नियतमेवैतदर्थं पश्यन् शनैः स्वभावशुद्धमन्त्रं त्रिरुच्चारयेत् । तदनन्तरं च तथैव शून्यतावाचकमन्त्रमपि [क्, ग्: मन्त्रपरिवार] वारत्रयं आवर्तयेत् । ततो झटिति त्रिलोकीमालोकमयीमालोकयेत् [क्: कीकमपि आलो, ढ्, ग्: कीकमपि मालो०] । तदनु स्वहृदि परमाक्षरपरिणते [क्: परिणमते] पीयूषगभस्तिबिम्बे शुचिरोचिषा धीःकारेण निर्वर्तितं निशितधारं कृपाणमवधारयेत् । तन्मुष्टिस्थिते च प्राचीनवर्णनिष्पादिते श्वेतभानौ खड्गबीजं पश्येत् । प्द्f ७९, प्. १३१) आत्मना सह पञ्चवर्णपरिणत्या च वामकरकलितपुस्तकं तदितरहस्तविन्यस्तप्रज्ञाखड्गं पञ्चरत्नालङ्कृतमकुटं [ढ्: रत्नकृत] आकुञ्चितपञ्चचीरं बन्धूककान्तिवसनयुगलं यथायथमुचितस्थाननिवेशितरुचिरशृङ्गाराभरणं स्मितस्फुरत्कपोलस्थलं शरदभ्रवृन्दमिवैकत्र कृतावस्थानमन्धकारचकितमिव पुञ्जीकृतमालोकयेत् । ततः स्वहृदि सर्ववर्णग्रामणीपरिणतमष्टारचक्रं भ्रमदङ्गुरीमात्रेण [क्: दशुची] स्पृशन् तदुद्भूतमिन्दुबिम्बं तत्र च तर्जनितमणिलतां तन्मुष्टौ [क्: ततो अष्टौ] च तथाभूतमेव सञ्चयं स्वदेहे रोचिःप्रवाहेन प्लावयन्तमिव निरन्तरं दिगन्तराणि निर्यद्द्विषज्जोतिषि [क्: दक्षोभि] विश्वदलकमलोपरि [क्: दलोपरि] स्थितकमलङ्कशशाङ्कमण्डले रचितनिविडवज्रपर्यङ्कस्थितं मञ्जुश्रियमात्मानमवलोकयेत् [क्, ग्: रेपेअत् ततः स्वहृदि तथाभूतमेव अfतेर् थिस्] । तत्र च तदेव महाप्राणमक्षरमीक्षेत । खड्गादिपरिणामेन च प्रागुक्तवर्णचिह्नादिसमन्वितं मञ्जुघोषं भावयेत् । तदग्रपृष्ठयोश्च स्वस्वबीजजनितनिस्त्रिंशनुमोदोत्पादितेन्दुबिम्बात्मनीननिदानैः [क्: शानुत्पादि, ग्: शानुत्पादोत्] सूर्यप्रभचन्द्रप्रभौ नायकाकृती चिन्तयेत् । अनेनैव विधिना विचित्रपरिधानोत्तरीये त्रिरत्नमुकुटिन्यौ स्वानुरूपाभरणभूषिते केशिन्युपकेशिन्यौ सव्यावसव्यवर्त्तिन्यौ ध्यायात् । पञ्चानामष्टारचक्रदेवतानां तथाविधस्वहृदयकुमुदिनीप्राणनाथे स्वस्वबीजं नीहारकरगौरजटिलं पश्येत् । ततो नायकमनोऽन्तःस्थबीजकिरणनालिकां [क्, ढ्: स्व] प्द्f ८०, प्. १३२) कुटिलकोटिं शिरसा निर्गत्य सकलत्रैधातुकमवभासयन्तीमासनकमलदले धारयित्वा समयसत्त्वाभिन्नस्वरूपं ज्ञानसत्त्वमानयन्तीं विभावयेत् । तेन चाग्रतोऽवस्थितेन मनसा विहितविविधपूजनेन हुं वं जः होरित्युच्चारयन्नैक्यमालम्बेत [क्: मैक्ष] । तदनन्तरं झटिति स्थिरदक्षिणावर्तत्वरितमष्टारचक्रं भ्रमत् चन्द्रमण्डलस्थिताश्च पञ्चार्यदेवताश्चला निरीक्षेत । अथ रोमकूपविवरैः निःसृत्य सकललोकमवभास्य आसनमृगलाञ्छनानन्तरं प्रविशन्तं मयूखसमूहं पुनः पुनः यावत्खेदं चिन्तयेत् । ध्यानविरसश्च क्रमेण परिणतशरत्काण्डपाण्डुराणि [परिणत द्रोप्पेद् इन् क्, ढ् ; क्, ढ्: राशि] वदनतो [क्, ढ्: वदनो] निर्गच्छन्त्यक्षराणि विचिन्तयन् षडक्षरं मन्त्रराजं जपेत् । अत्रापि विमुख उत्थाय यथासुखं देवताहं कृतिर्विहरेदिति । कृपाणपाणेर्वरवाचि चञ्चलं [क्, ढ्: चञ्चुर्गि] गिरां [क्, गिरं, ढ्: गिराट्] गुरोर्मञ्जुवरस्य साधनम् । विलिख्य सम्प्रापि मयेह [क्: मयद्धितं] यद्धितं प्रयातु तेनाशु जनो जिनास्पदम् ।। ।। अरपचनसाधनम् [क्, ग्: पञ्चन] ।। प्द्f ८०, प्. १३३) ६६. श्रीवज्रधर्मं धूतदोषजालं वाङ्मण्डलस्फारितरश्मिजालम् । समस्तसम्बुद्धवचःस्वभावं वाक्साधनं संप्रणिपत्य वच्मि ।। मन्त्रं [क्: मन्त्र, ढ्: मन्त्री] स्वभावेन विशुद्धरूपं [क्: विशुद्धिरूपं, क्, ब्, ढ्, ढ्, ब्, ग्: विशुद्धरूपः] प्रोच्चार्य बीजानिललालितः [क्: वीर्यानील, ढ्, ढ्, ब्च्: वीर्यानिल] सन् । मायामरीच्युदकचन्द्रकल्पं विभावयेल्लोकमिमं समग्रम् ।। पंकारबीजप्रभवं विभाव्य विश्वाम्बुजं सर्वविशुद्धरूपम् । अकारजन्मानमनन्तभासं संशुद्धचन्द्रं च कलासमग्रम् [क्, ब्: अङ्कार ; क्, ब्: भास्वरं] ।। पुनश्च गुह्यं परमं पवित्रं बीजाक्षरं प्रक्षरदंशुजालम् । बन्धूकपुष्पद्युतिसन्निकाशं वाचां प्रपञ्चप्रसरैकहेतुम् ।। तद्बीजसम्भूतमभूतदोषं समाधिमुद्रार्पितपाणिपद्मम् । वज्रासनस्थं करुणाभिरामं श्रीवज्ररागं परिशुद्धरागम् ।। प्द्f ८१, प्. १३४) रोमोदरोद्भूतविशुद्धबुद्धं [क्, ब्: बुद्धः] जीमूतजालैर्जगतो हितानि । कुर्वन्तमत्यन्तविशुद्धबुद्धिं विभावयेत् सर्वजगत्स्वभावम् ।। हृच्चन्द्रबिम्बे कुलिशं निरीक्ष्य ज्वालाभिरुद्भासितसर्वलोकम् । हुंकारनादादुपपन्नरूपं [ढ्: फुंका] पञ्चात्मकं निर्गतबुद्धमेघम् [क्, ब्: मेकं] ।। तन्मध्यसूचीस्फुटकोटिपीठनिविष्टदेहं [क्, ग्, ढ्, क्, ब्, ढ्, ब्: तन्मध्ये] त्रिभवावभासम् । महाक्षरं विक्षतभूरिभूतं [क्, ग्, क्, ब्, ढ्, ढ्, ब्: विक्षित ; क्: भूभृतं] सन्तानदुःखप्रसरान्धकारम् ।। तस्योच्चरच्चारुमरीचितानैर्बालार्कबिम्बामलरम्यरागैः [क्: चचारु ; क्, ग्, ढ्, ढ्, ब्: राशैः] । प्रज्ञाग्रदूती [क्, ढ्: दूतिं, ग्: हेतिं, क्, ब्: हुतिं] शुभवाक्प्रसूतिं जिह्वां विनिष्पाद्य च वज्रभूताम् ।। तदग्रभागे ललितोग्ररागे विचिन्तयेत् तत्त्वमुदाररोचिः । आत्मप्रभावैरनिवार्यवीर्यैर्न्निर्न्नाशयेद् [क्, ब्: बीजैः] वादिवरप्रभावम् ।। प्द्f ८१, प्. १३५) प्रतिक्षणाभ्यासबलोपपत्तेर्वाक्साधने [क्: र्वाक्यधने] सिद्धिमुपागतेऽस्मिन् । गद्येन पद्येन [ठे ंष् ख्, अ: प्रोपेर् बेगिन्स् हेरे अन्द् fओल्लोwस् क्, ढ् अन्द् ग्: मतेरिअल्ल्य इन् अर्रन्गेमेन्त्] वदत्यजस्रं शास्त्राणि चित्राणि च वेत्ति योगी ।। शास्त्राणि चित्राणि करोत्यवश्यं स्वयं महार्थानि जगन्निमित्तम् । जानाति चासौ परचित्तवृत्ती [ढ्, ग्, ख्, ख्, अ: वृत्तिं] रागाद्यवद्योपहताश्च [क्, ब्: हिताश्च] तास्ताः ।। तस्मिन् समाधौ दृढतां प्रयाते सुसूक्ष्मतीव्रस्फुटनिश्चयेन [क्: सुगुह्य, ढ्: स्वसूक्ष्म] । समस्तबुद्धास्पदमूर्त्तिधारी भवत्यसौ [क्: भगवत्तमौ] नात्र विचारणीयम् ।। अभ्यासयोगेन [अभ्यासङ्गे] भवन्ति पुंसां भूतान्यभूतानि पुरःस्थितानि । कामाकुलानामिव रम्यरामाश्चित्तानुयाताननुयोगयुक्तिः [क्: रर्घ्य, ख्, अ: रध्य ; ग्: मुक्तिः] ।। इति कुशलमुपार्जितं मया यद्विदधतु [क्, ढ्, ग्, ख्, ख्, अ: विधत्त] तेन जना जिनाग्रलक्ष्मीम् । प्द्f ८२, प्. १३६) विगतभयविषादशोकशल्यां शशधररश्मिमनोरमां [क्, ब्: रमाञ्च] समीहे ।। अविरतकुशलानुरक्तचित्ता गुरुवरलब्धसुखिपदेशशीलाः [क्, ब्: लौला] । इति सकलकुलोपनीतवृत्तिश्रियमनुयान्तु [क्, ढ्, ग्: यतिकमल] समाधिवश्यहर्षाः [क्, ख्, अ: वर्षाः] ।। अहमपि सुजनो भवेयमुच्चैर्ज्ज्वलदनलावलीमध्यवर्तिमूर्तिः [क्, ख्, अ: लावर्ति, ख्: लावलिमध्य] । गुरुतरकरुणः कपालमाली [क्, ब्: माला] जलधरपूर्णघनाभिनीललक्ष्मीः ।। कृतं सुजनभद्रेण वाचां साधनमुत्तमम् । एतेन साधयेद् वाचं वाचामीऽस्वरतां व्रजेत् ।। ओं [ठिस् मन्त्र इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्] आः ह्रीः हुं ।। ।। वाक्साधनम् [ठे चोलोफोन् इस् रेअद् दिffएरेन्त्ल्य अस् वाग्वज्रसाधनं समाप्तमिति इन् क्, ब्] ।। प्द्f ८२, प्. १३७) ६७. सिद्धैकवीरमञ्जुघोषसाधनार्थं चतुरस्रमण्डलकं कृत्वा तन्मध्ये ओं वज्रसत्त्वसिद्ध [ढ्: सत्त्वो] हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । पूर्वादिदिक्षु ओं वीरसत्त्व अधिष्ठान हुं स्वाहेति [ईन्स्तेअद् ओf स्वाहेति पुष्पं दद्यात् ख्, अ: रेअद्स् स्वाहा ओन्ल्य इन् अल्ल् प्लचेस् इन् थिस् साधन] पुष्पं दद्यात् । ओं समयसत्त्ववीर हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं अक्षयसत्त्वज्ञान हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं ज्ञानसत्त्ववज्र हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । एवं धूपादिकं दद्यात् । पूर्वादिदिक्षु ओं यमान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं प्रज्ञान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं पद्मान्तकाय [क्, ढ्, ग्: यमान्तकाय] हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं विघ्नान्तकाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । आग्नेयादिविदिक्षु [ढ्, ख्, अ: अग्न्यादि] ओं टक्किराजाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । ओं नीलदण्डाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यात् । एवं ओं महाबलाय हुं स्वाहा । ओं अचलाय हुं स्वाहेति पुष्पं दद्यादिति मण्डलपूजा यथाविभवतः [क्, ख्, अ: विभवतः] कार्या । अध्यात्मपूजायै [ढ्: पूजापि] शुचिसमुदाचारो भूत्वा मनोऽनुकूले प्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृदये सितपंकारपरिणतसितपद्मवरटके अकारपरिणतचन्द्रमण्डलस्योपरि सितओंकारं पञ्चवर्णरश्मिकं [क्, ग्: द्रोप्स् पञ्चवर्णरश्मिकं वभासेन] भावयेत् । ततो निःसृतरश्मिभिरापादतलाद् वालाग्रपर्यन्तप्राप्तं भाव्यते । तद्रश्म्यवभासेन पञ्च स्कन्धा विशोध्यन्ते अनादिकालीनरागद्वेषमोहादयश्चापनीयन्ते । तेषामपगमात् ततः पञ्च प्द्f ८३, प्. १३८) स्कन्धाः पञ्चतथागतस्वरूपा भाव्यन्ते ततस्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्तश्चिन्तनीयाः । ततो निर्मलीभूतचित्तसन्ताने करुणामैत्रीमुदितोपेक्षा भावयेत् । तत्र दुःखाद् [दुःखात् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] दुःखहेतोः समुद्धरणलक्षणा करुणा जगदेकपुत्रप्रेमलक्षणा मैत्री व्यवसायसंसिद्ध्युपायदर्शनात् प्रहर्षणं [क्, ढ्, ख्, अ: हर्षणं] मुदिता बीजाक्षरमेव मञ्जुघोषरूपेणात्मानं निष्पादयितुमवधाय अष्टलोकधर्मेषु उपेक्षणं उपेक्षा । इत्थं चतुर्ब्रह्मविहारं भावयित्वा पुनर्बीजाक्षरान्निःसृतरश्मिभिः षड्गतिकसत्त्वानां रागद्वेषमोहमानादिसमस्तदोषा अपनीयन्ते । सत्त्वान् निष्क्लेशीकृत्य प्रतिनिवर्त्तन्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । पुनर्बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मयः परिशुद्धसत्त्वधातुं स्वकीयेनावभासेनावभास्य सिद्धैकवीरमञ्जुघोषरूपेण गगनतलमापूर्य प्रतिनिवर्तन्ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । पुनर्बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मिभ्यो निर्गतपूजादेवीभिः सिद्धैकवीरम~जुघोषभट्टारकः पुष्पधूपादिभिः पूज्यते [क्, ख्, अ: पूज्यन्ते] । पूजितः सन् प्रसन्नो भवति । ततस्तेषामग्रतः पापदेशना अकरणसंवरपुण्यानुमोदना पुन्यपरिणामना आत्मभावनिर्यातनामार्गाश्रयण त्रिशरणगमन बोधिचित्तोत्पादाः क्रियन्ते । पश्चात् पूजादेवयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । पश्चात् - कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्द्दत्ता यथानुगा । गच्छध्वं बुद्धविषयं [ख्, अ: विषये] पुनरागमनाय मुः ।। इति विसर्जयेत् । एतेन पुण्यसम्भारार्थं [क्, ख्, अ: सम्भारज्ञानसम्भारा] योगी जगदाकलयति । यदेतत् घटपटशकटलयनदेवकुलपर्वतादिचराचरं प्द्f ८३, प्. १३९) तत् सर्वं प्रतिभासमात्रं विचारेण प्रतिभासोपमं मायास्वप्नसदृशम् अहमपि निःस्वभावः स्वप्नोपम इत्थं [क्, ख्, अ: इति] शून्यतां भावयन् शून्यतादृढीकरणाय मन्त्रं जपेत् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति चिन्तयन् प्राकृतशरीराहङ्कारं त्यक्त्वा योगचित्तमात्रेणावतिष्ठति [ग्: तिष्ठेत्] । पश्चात् चिन्तयति किमर्थं अहं शून्यतायां गतस्तिष्ठामि । जगदर्थो मया कर्तव्य एवं चिन्तयन् तच्चित्तं सितपंकाररूपेण दृश्यते । तत्परिणतं च सितपञ्चपत्रं च पद्मं [ढ्: पञ्चपद्मं] तद्वरटके अकारपरिणतचन्द्रमण्डले अकारादिषोडशस्वरान् द्विगुणीकृत्य द्वात्रिंशल्लक्षणविशुद्ध्या तत्परिणतचन्द्रमण्डलं भावयेत् । तस्योपरि सितओंकारं भावयेत् । आदर्शज्ञानस्वभावात्मकोऽहं [ढ्: अदर्श, ग्: आदर्शन] इति पठति । ततः ककारादिचतुस्त्रिंशदक्षराणि षडक्षरप्रवेशात् चत्वरिंशदक्षरं द्विगुणीकृत्य अशीत्यनुव्यञ्जनविशुद्ध्या तस्योपरि द्वितीयं चन्द्रमण्डलं तयोरेकीभावात् [क्: भावः] समता । ततः समताज्ञानवान् समताज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति । चन्द्रस्योपरि ओंकारं भावयेत् । तत्परिणतं च हेतुफलभूतं [ख्, अ: स्फुरणभूतं] नीलोत्पलं भावयेत् । तस्य वरटके चन्द्रस्थओंकारं भावयेत् । ततः प्रत्यवेक्षणाज्ञानवान् प्रत्यवेक्षणाज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति । ततो बीजाक्षरान्निःसृत्यरश्मिभिः षड्गतिकसत्त्वानामन्त्रयेत् । यत्सिद्धैकवीररूपनिष्पन्ने [क्, ढ्, ग्: वीरनिष्प] मयि [क्: अपि दीपश] मदीयशरीरे प्रविश्य मञ्जुश्रीसुखं प्द्f ८४, प्. १४०) भोक्ष्यथ इति आमन्त्र्य ते रश्मयो बीजाक्षरे प्रविशन्ति । ततः कृत्यानुष्ठानज्ञानवान् कृत्यानुष्ठानज्ञानसवभावात्मकोऽहं इति पठति । ततो बीजाक्षरान्निःसृत्य रश्मिभिरामन्त्रितषड्गतिकसत्त्वान् बीजाक्षरे प्रवेश्य समरसीभूय बीजचिह्नपरावृत्त्या सिद्धैकवीरो भगवान् चन्द्रमण्डलस्थः चन्द्रोपाश्रयो जगदुद्योतकारी द्विभुज एकमुखः शुक्लो वज्रपर्यङ्की दिव्यालङ्कारभूषितः पञ्चचीरकशेखरो नानारश्मिगहन उत्तिष्ठति वामे नीलोत्पलधरो दक्षिणे वरदः । हृदयेऽस्य सितपद्मस्थचन्द्रमण्डले ओंकारं तत्परिणतमुत्पलं तद्वरटके चन्द्रस्थबीजाक्षरं ततो निःसृतरश्मिभ्यः पूजादेवत्यः [क्: दैव] स्फुरन्ति द्विभुजाः सितवर्णाः दिव्यवारिपरिपूर्णकलशहस्ता [क्: द्विभुजानि] जयतु जयतु श्रीसिद्धैकवीर इति वदन्त्यो [क्: बहुभ्यः, ख्, अ: बहुत्वः] भगवन्तं स्नापयन्ति । ततश्च भगवतो मौलौ अक्षोभ्यं देवत्यः [क्: देवेभ्यः] पूजां कुर्वन्ति । ततः सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानवान् ओं सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानस्वभावात्मकोऽहमिति पठति । ईदृशं भगवन्तं यावदिच्छं भावयेत् । भावनानन्तरं जापः ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय ते नमः । कदाचित् [कदाचित् नमः नोत् fओउन्द् इन् ख्, अ] ओं वाक्येदं [क्: बाह्ये] नमः इति जापानन्तरं स्तुतिपूजाप्रणिधानं कृत्वा उत्तिष्ठेत् [ढ्: त्तिष्ठते] । देवताहंकारेण सर्वलौकिककार्यं कुर्यात् । ।। सिद्धैकवीरसाधनं समापतम् ।। प्द्f ८४, प्. १४१) ६८. नमो वाग्वज्राय । पूर्ववत् शून्यतां विभाव्य पंकारजविश्वपद्मे अकारजचन्द्रमण्डलं [क्, ढ्, ग्: अकार] तदुपरि रक्तह्रीःकारपरिणतमात्मानममिताभरूपं ध्यायात् समाधिमुद्राधरमरुणवर्णं वज्रपर्यङ्कनिषणम् । ततो हृच्चन्द्रे [क्: ओमित्स्] हुंकारजपञ्चसूचिकं [ख्, अ: शुचिक] नीलवज्रमूर्धं तन्मध्ये सूचिकाग्रे रक्त-आःकारं ध्यायात् जिह्वाग्रे रक्तह्रीःकारमिति । ।। वाक्साधनम् ।। ६९. पूर्ववत् पापदेशनाद्यनन्तरं शून्यतामवलम्ब्य चन्द्रस्थमंकारबीजनिष्पन्नमार्यमञ्जुघोषं पीतमेकमुखं द्विभुजं पञ्चवीरकुमारं [ख्, अ: पञ्चचीरं] सर्वालङ्कारभूषितं उत्पलधारिवामकरं लीलावस्थितदक्षिणकरं [ख्, अ: नीला] सिंहासनस्थपद्मचन्द्रासीनमात्मानं [क्, ब्: सनस्थ, ख्: सनासीन] झटिति ध्यायात् । ततोऽञ्जलिं बद्ध्वा तर्जन्यावनामिकानखाश्रिते [ख्: नामिके ; क्: मुखोश्रिते] कृत्वा विकचोत्पलमुद्रा देया । ओं वागीश्वर मुः इति जप्यमन्त्रः । ।। महाराजलीलमञ्जुश्रीसाधनम् [ख्, अ: नील, क्, ब्: लीला] ।। प्द्f ८५, प्. १४२) ७०. नमो मञ्जुश्रिये । षष्ठस्य [ख्, अ: षष्ठमं; अल्ल् ओथेर् ंष्ष्. हवे षष्ठपञ्चमं] पञ्चमं बीजं पञ्चमस्वरेणोपशोभितं [क्: सत्त्वरेणो] शून्येनाक्रान्तं [क्: शून्यता] तेनैव निष्पन्नं श्रीमञ्जुघोषं पञ्चवीरकुमारं [ख्, अ: चीरकुमारं] सर्वालङ्कारभूषितं सिंहासने आत्मानं कुमाररूपेण चिन्तयेत् । अस्य मुद्रा [ग्: मूल] हस्तद्वयेन सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीभ्यामनामिकानखं [क्: मुखं] पिधाय उत्पलवद् विकचसंस्थितौ हृदि ऊर्णायां कण्ठे मूर्ध्नि न्यसेत् । ओं वागीश्वर मुः । ।। मञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् ।। ७१. मञ्जुवज्रं प्रणम्यादौ [ग्: प्रणम्येन्दु] शरत्सोमाभभास्वरम् । वक्ष्येऽहं साधनं तस्य संक्षेपात् स्फुटमुत्तमम् ।। प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽनुकूले शुचिभूमिप्रदेशे सुखासनमध्यासीनः स्वहृद्यकारोद्भवचन्द्रमसि [क्, ढ्, ग्, ख्: हृदि अ] मंतत्त्वं शुभ्रं विन्यस्य [क्: न्यस्यन्न] तद्रश्मिभिर्व्योमापूर्य भगवन्तं गुरुभट्टारकं च गगने दृष्ट्वा ततो भगवतः पुरतः [क्, ढ्, ग्: पुरतो, ख्: पुरः] स्थितो मनोमयया [ख्, अ: मया] पूजया मञ्जुश्रियं गुरुभट्टारकं च पूजयेत् वन्देत च प्द्f ८५, प्. १४३) शुभवृद्ध्यर्थम् । ततः सर्वपापं प्रतिदेशयामि सर्वपुण्यमनुमोदयामि तच्चानुत्तरबोधौ [क्, ब्; बुद्धबोधौ] परिणामयामि आबोधेर्बुद्धंन् धर्मं सङ्घं शरणंन् गच्छामि उत्पादयामि सम्बोधिचित्तम् [ख्, अ: सम्बोधे] । ततो भगवन्तं निजबीजेन [क्: बीज, ख्, ग्: बीजेन, क्, ब्, ख्, : बीजे] सहैकीभूतं दृष्ट्वा सर्वं त्रैधातुकं स्थावरं जङ्गमं प्रतीत्यसमुत्पन्नं स्वप्नमायाप्रतिबिम्बोपममविचारासहं विचिन्त्य प्रकृतिप्रभास्वरमेव केवलं परिशुद्धमात्मानं भावयेत् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्यनेन दृढीकुर्यात् । पुनः प्रणिधानबलोत्पन्नचन्द्रमसि मं वीक्ष्य तद्रश्मिस्फुरणैर्मञ्जुवज्रमात्मनि प्रवेश्यात्मानं मंकारोद्भवं ध्यायात् शरदिन्दुकराकारं पञ्चचीरकं सर्वाभरणभूषितं वामकरे नीलोत्पलधरं दक्षिणकरे वरदं विश्वकमलचन्द्रासने पर्यङ्कस्थितम् । ततः स्वहृदीन्दौ मंचन्द्रकान्तिमणिप्रभारश्मिभिर्गगनोदरवर्त्तिभिर्जगदर्थं [वर्तिज इन् क्, ग्] कुर्वन्तं देदीप्यमानं [क्, ढ्: दीप्य] तावद् भावयेत् यावत् खेदो न भवति । भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् ओं वाक्येदं नमः । उअपहृदयं वा जपेत् ओं ह्रीः हुं । ततः शताक्षरं पठित्वा मञ्जुवज्राहङ्कारेणोत्थाय तथैव विहरेदिति । षण्मासेन वागीश्वरतामासादयति । सतताभ्यासयोगेन [क्, ख्, अ: सतत्राभ्या, क्: सदाभ्या] इहैव जन्मनि बुद्धत्वमपि साधयति । एवं ध्यानस्थितः पूर्वसेवासप्तलक्षाणि जप्त्वा खड्गादिसिद्धयः साधनीयाः । ततः सोमग्रहे सूर्यग्रहे वा जातिलोहघटितं खड्गं स्वहस्तेन गृहीत्वा चन्द्रमपश्यन् प्द्f ८६, प्. १४४) तावज्जपेद् [ख्, अ: ज्जपेन्मुक्तो] यावन्मुक्तो भवति खड्गविद्याधरो भवति । एवं वज्रचक्रत्रिशूलशरमुद्गरपाशाङ्कुशादीनि [श्र fओउन्द् इन् ख्, क्, ब् ; आfतेर् थिस् अ अब्रुप्त्ल्य ब्रिन्ग्स् श्रुतिधरो मासादयति fरोम् बेलोw] अञ्जनपादलेपतिलकवशीकरणद्रव्यानि मेलयित्वा साधनीयानि । विद्याधरसाधनानि [ढ्, क्, ब्: विद्यारसायनानि, ख्, अ: विद्याधरसायनानि] संस्कृत्य साधनीयानि । क्षीरभक्तेन दधिभक्तेन वा सघृतेन सशर्करेण पात्रं पूरयित्वा हस्तेन चावष्टभ्य [ख्, अ: चावस्तभ्य] जप्त्वा भक्षणीयं पञ्चशतायुर्भवति । माषान् मुखे प्रक्षिप्य जपेदङ्कुरिता भवन्ति तानभ्यवहृत्य [क्, ख्, अ: कृत्व] कविर्भवति श्रुतिधरो वाग्मी मेधावी च भवति । बिल्वानां लक्षहोमेन त्रैलोक्यराज्यमासादयति । यथालब्धसितकुसुमानां चतुर्लक्षं हुत्वा वाक्सिद्धिर्लभ्यते [क्, ढ्, ग्: र्लभते] वागीश्वरसमत्वं च [क्: समम्, ख्, अ: समत्वं, क्, ब्: समत्वं वा] । घृताक्तपञ्चव्रीहिहोमेन [ख्, अ: घृतोक्त] वा चतुर्लक्षमात्रेण यक्षिणीमाकर्षयति पातालकन्यां वा । ब्राह्मीचूर्णं बिडालपदमात्रमष्टशताभिमन्त्रितं प्रभाते मण्डलकं कृत्वा यथाविभवं भगवन्तं सम्पूज्य घृतेनारनालेन वा पिबेत् । वचामर्द्धतोलकप्रमाणं [क्: वाचामर्द्ध, क्, ब्: वचोर्द्ध्व] तथैवाभिमन्त्र्य घृतेन क्षीरेण तैलेन वा मासमेकं पिबेत् जडतागद्गदमूकत्वं विनश्यति । षण्मासेनाश्रुतान्यपि [ढ्: सेनैव अश्रु] शास्त्राणि प्रत्यक्षीभवन्ति न जातु विनश्यन्ति । श्रुतिधरो मत्तकोकिलमधुरस्वरः स्पष्टवाक्यो भवति । प्द्f ८६, प्. १४५) तत्रायं [ठिस् शताक्षर मन्त्र इस् द्रोप्पेद् इन् ग् अन्द् ख्, अ] शताक्षरमन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । ।। आर्यसिद्धैकवीरसाधनम् ।। ७२. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितपद्मोपरि शुक्ल-अकारजचन्द्रे सितधीःकारपरिणतमात्मानं मञ्जुश्रीभट्टारकं सिद्धैकवीरनामानं सर्वाङ्गधवलं पर्यङ्कनिषणमेकमुखं द्विभुजं दक्षिणे वरदं वामे नीलोत्पलधरं दिव्याभरणसुन्दरं विचित्रपरिधानं झटिति निष्पाद्य शिरःकण्ठहृदये चन्द्रस्थ ओं [क्, ख्, अ: ओमित्] आः हुंकारान् पश्येत् । आःकारहुंकारयोर्मध्ये च धीःकाररश्मिभिर्जगदर्थं कारयन् मन्त्रं जपेत् ओं वज्रतीक्ष्णदुःखच्छेदप्रज्ञाज्ञानमूर्तये ज्ञानकाय वागीश्वर अरपचनाय [क्: पञ्च] ते नमः । ।। सिद्धैकवीरसाधनम् ।। प्द्f ८७, प्. १४६) ७३. नमोऽलिमन्मथाय [क्, ब्: मथनाय] । सुन्दरानन्दनिःस्यन्दं शास्तुः सम्भोगविग्रहम् । नत्वा संक्षेपतो वक्ष्ये भृङ्गानङ्गस्य साधनम् ।। आदौ तावद् रक्ताब्जपुञ्जप्रतिमं श्रीहेरुकरूपमात्मानं [क्: मञ्जश्री] निष्पाद्य विज्ञप्तिमात्रं च त्रैधातुकमाकलयय [क्: कल्प्यय] स्वहृदये च सुरक्तषोडशार्द्धदलमहोत्पलकर्णिकायामालिकालिसंक्षेपरूपौ सकलबुद्धगुणानुरक्तावकारहुंकारौ [क्: रक्तौ च हुंका, ढ्, ग्: रक्तौ अंकार] मनसाऽभिलिख्य ततस्ताभ्यामकारहुंकाराभ्यां सुरक्तमधुरमरीचिनिचयं निश्चार्य तेनैव चार्द्रकश्मीरजप्रतिममरीचिनिचयेन सत्त्वभाजनलोकान् विशोध्य तेषां च कायवाक्चित्तैः सह एकीकृत्यानीय तयोरेव अकारहुंकारयोर्बिन्दौ प्रवेशयेत् । ततोऽकारहुंकारपरिणतं [क्: तथा अका, ग्: आका] भ्रमरमिथुनं मसृणकुरुविन्दरत्नोपमं परमकारुण्यंमकरन्दपानमत्तं अनवरतमुक्तातिदीर्घनादहुंकारमधुरविग्रहं [नाद द्रोप्पेद् इन् क्] नैरात्माहेरुकस्वभावं विचिन्तयेत् । ततोऽस्यैव हृदि कौसुम्भरागरञ्जितजलबिन्दुसदृशौ सविषयसूक्ष्माकारहुंकारौ पश्येत् । तदनु तन्मिथुनं प्रश्वासवायुरथारूढं नासिकाविवरेण निःसृत्य त्रैधातुकसंस्थितानां सत्त्वानां [सत्त्वानां द्रोप्पेद् इन् क्, ब्] कायवाक्चित्तानि विशोध्य गृहीत्वा च पुनराश्वासवायुमारुह्य तनैव पथा स्वहृत्कमलकर्णिकायां प्रविशेत् । प्रविश्य चानीतकायवाक्चित्तानां स्वकायवाक्चित्तैः समतामधिमुञ्चेत् । एवं प्द्f ८७, प्. १४७) पुनः पुनर्भावयेत् यावज्झगिति [क्: यावन्यशीति] व्यक्ततरा [क्: वक्तव्यतरा] प्रतीतिरुपजायते । पश्चात् साध्यस्य साध्याया वा हृदये झगिति रक्ताष्टदलकमलं विभाव्य आत्मनो हृत्कमलकर्णिकायास्तद्भ्रमरमिथुनंन् [क्: मनोहृत्वा] प्रश्वासवायवारूढं [क्: वायवारूढं] नासिकाविवरेण निःसृत्य साध्यनासिकाविवरेण स्वकायवाक्चित्तस्वरूपहृत्कमलकर्णिकायां प्रविशेत् । प्रविश्य तस्य हृदयारविन्दस्य कायस्वरूपेण परागेनात्मानं [क्, ढ्: रागे] धूसरयति [क्: धूषयति] । वाक्स्वरूपं [क्: स्वरूपेण] च मकरन्दं पिबति चित्तस्वरूपं च पुष्करं [ख्: पुस्तकं] खादति । तदनु [क्: ततः] साधकः स्वकीयाश्वाससमीरणाकृष्टं साध्यस्य नासिकाविवरेण निःसृत्य आत्मनो नासिकारन्ध्रेण हृदयमहोत्पलकर्णिकायां प्रविश्य [क्: कायोपविश्य] पतन्तं कम्पयित्वा कायस्वरूपं परागं त्यजन्तं वाक्स्वरूपं मकरन्दं चित्तस्वरूपं पुष्करं चोद्वमन्तं [क्: चोद्धमं, ढ्: चोद्वमन्त्री] चिन्तयेत् । पुनस्तथैव गत्वा तथैव प्रविश्य तथैव गृहीत्वा [क्: गत्वा] तथैव चागत्य तथैव त्यजन्तमुद्वमन्तं च चिन्तयेत् । एवं पुनः पुनर्यावदनुरागं दर्शयति । अनुरागदर्शनाद् विधेयताऽवगम्यते । अवगम्य च यथाभिमतसिद्ध्यर्थं यतेत । अत्र चानया भावनया ललनां नर्मलालसमानसां मदनविह्वलदेहां साधकनामाङ्कवचनप्रबन्धां [क्: ढ्: साधन] रत्युत्सुकां कारयित्वा यदि दोषदर्शनान्नानुरमते तदा महदेव दूषणमापद्यते । तस्मादादावेव सद्विपर्यासविषयोऽवधारणीयः । अवधार्य च भावना विधेयेति । प्द्f ८८, प्. १४८) विधायासादितं पुण्यमलिमन्मथसाधनम् । यदत्युच्चैर्जनस्तेन भूयात् श्रीकरुणाचलः ।। लडहविल-आण हि-अ-अं म-अणालसधुस्सिरं [छाया - लटभवनितानां हृदय मदनालसघूर्णितं कृतं येन । रत्नाकरेण रचितमलिमन्मथसधनं तेन ।।; क्: मव्यनो, ढ्: मव्यानी] क##- अलिमन्महझाणमन्तेण] तेण ।। ।। अलिमन्मथसाधनम् ।। ७. नमो मञ्जुनाथाय [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब् सेए fओल् ३९] । प्रथमं तावत् निराभासीकृत्य सचराचरं तदुद्भूतमात्मानं अष्टवर्षाकृतिं श्वेतवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं भावयन् मञ्जुघोषं नाभिदेशे हुंकारेण सूर्यमण्डलं तदुपरि होकारेण विचित्रोत्पलं तस्योपरि चन्द्रमण्डलं भावयेत् । तदुपरि वज्रतीक्ष्णं कनकवर्णं सर्वालङ्कारभूषितं दक्षिणे करे खड्गं वामे करे प्रज्ञापारमितापुस्तकं द्वीन्द्रियसमापत्त्या भावयेत् । ओं वज्रतीक्ष्ण सुरतस्त्वं त्वं मनसा जपेत् । स्वदेवतामण्डलचक्रं प्रति भाषयेत् । मञ्जुघोषसमयं इहैव जन्मनि भवति - ओं शूउन्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं ओं वज्राभिषेकं सर्वबुद्धा ददन्तु माम् । ।। वज्रतीक्ष्णभट्टारकस्य साधनं समाप्तम् ।। प्द्f ८८, प्. १४९) ७५. नमो मञ्जश्रिये । श्रीमञ्जुवज्रस्य विधाय रूपं संरक्तवर्णोज्ज्वलरश्मियुक्तम् [क्, ग्: रक्तरश्मिं, ढ्: रक्त, क्, ब्: हर्षरश्मिं, ख्, अ: रश्मिपुञ्जं] । निर्वर्त्य [ख्, अ: निर्वृत्य, क्, ग्: निवृत्त] सम्यक् स्वरषोडशानि सञ्चिन्त्य वज्रं हृदि पद्ममध्ये ।। बन्धूकपुष्पाकृतितुल्यरूपा आलम्बनीयाः खलु षट्पदाख्याः । निःश्वासवातेन शनैरशेषा निश्चारणीया निजनासयाऽमी [क्: नाशमामि, क्, ब्: नामयानि, ख्: नाशयायी] ।। सञ्चिन्त्य साध्यं पुरतः स्थितं च कृताञ्जलिं घूर्णितनेत्रयुग्मम् [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पूर्णित] । नासापुटेनैव शिलीमुखास्ते साध्यस्य भाव्या हृदये विशन्तः ।। आचूषयन्तो [Fरोम् आचूषयन्तो तो थे एन्द् ओf थिस् साधन इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् क्, ब् अन्द् ख्] हृदि पद्मलीनं [क्: पद्मनीलं] तस्यैव चेतो मकरन्दमार्यैः । निष्क्रम्य तस्माच्च पुनर्विशन्तः तत्रैव चिन्त्याः [क्: चित्राः] खलु लीयमानाः ।। विधानमेवं स्थिरयुक्तचित्ताः कुर्वन्ति ये सन्ध्यचतुष्टयं [ढ्: चतुर्षु यन्त्र] तु । प्द्f ८९, प्. १५०) आखण्डलं चापि चतुर्दशोर्द्ध्वैर्दिनैरलं [ख्, अ: र्द्दशाद्वै, ढ्: र्द्दशार्द्धै] ते [क्: नैरनन्ते, ढ्, ग्: नैवनन्ते] वशमानयन्ति ।। लब्धं मया सद्गुरुसन्निकाशात् श्रीमञ्जुघोषैकविधानमेतत् । इत्यत्र किञ्चिन्न विकल्पनीयं भवेदिदं किं न च सम्भवेद् वा ।। आकृष्टिमेतां खलु चित्तमंज्ञां शुभाकराख्येन यथोपदिष्टाम् । कुर्वन्तु सन्तः परिमुच्य सर्वं कृता मयाऽस्य गुरुणापि [क्, ग्: मया सद्गु, ढ्: मयास्मद्गु] चैषा ।। यन्मेऽत्र किञ्चित् कुशलं सुनिर्मलं प्राप्तं लिखित्वा वरषट्पदाष्टम् । तेनैव सत्त्वा निखिला भवन्तु [ख्, अ: भवन्तं] श्रीमञ्जुनाथेन सहैव [ख्, अ: सहैक] युक्ताः ।। ।। कृतिरियमाचार्यशुभाकरपादानाम् [ग्: कृतिराचार्य] ।। एतानि साधनवराणि मया लिखित्वा सर्वेण यत् कुशलमाप्तमतीव [क्, ढ्: मवाप्त] शुद्धम् । तेनैष लोक इह सौख्यकरं जिनत्वं प्राप्नोतु हीनभवभीतिरतिप्रकृष्टः [क्: भीतिप्रकृत्यः] ।। ।। वश्याधिकारमञ्जुश्रीसाधनम् [क्: वश्याधिको] ।। प्द्f ८९, प्. १५१) ७६. मञ्जुश्रीसाधनं शुद्धमधुना साधु कथ्यते [क्: शुद्धमधु कथ्यते] । संक्षिप्तमतिविस्पष्टमज्ञानतिमिरापहम् ।। पूर्वोक्तविधानेन स्वहृच्चन्द्रे [ख्: द्रोप्स् स्वहृचन्द्रे] पीतमुःकारपरिणतं मञ्जुकुमारं त्रिमुखं षड्भुजं कुङ्कुमारुणनीलसितदक्षिणेतरवदनं सत्त्वपर्यङ्किनं खड्गबाणवरदं दक्षिणकरत्रयं प्रज्ञापारमितापुस्तकनीलोत्पलचापवद् [ख्, अ: चापवाम] वामकरत्रयं सशृङ्गारकुमाराभरणनिवसनादिकं नानापुष्पमहाशोभाचीरत्रयविराजितं तथागतपरमाणुपरिघटितमात्मानं ध्यात्वा ओं मुः इति मन्त्रं जपेत् । ।। मञ्जुश्रीसाधनम् ।। ७७. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं पद्मे चन्द्रमण्डलोपरि सितबिन्दुं विभाव्य स्फुरणादिपूर्वकं तत्परिणामेन सितधीःकारजं केवलमेव सितं अरपचनमञ्जुश्रियं स्वबीजहृदये विचिन्त्य ओं धीः स्वाहेति मन्त्रं जपेत् । ।। इति विद्याधरपिटकीयसंक्षिप्तमञ्जुश्रीसाधनम् ।। प्द्f ९०, प्. १५२) ७८. विदध्यादादितो मन्त्री बुद्धादीनां प्रपूजनम् [क्, ढ्, ख्, अ: दोनाञ्च पूज] । पुण्यानां परिणामाद्यं ततो मैत्र्यादिभावनाम् ।। हृच्चन्द्रबिम्बमध्यस्थं मन्त्री बिन्दुं विचिन्तयेत् । दिवाकरकरोत्सृष्टहिमबिन्दुसमप्रभम् ।। तद्ब्बिन्दुकिरणैर्ध्यायात् प्रतिरोमविनिर्गतैः । जगत् सर्वं वितस्त्यादिक्रमेण [क्, ख्, अ: वितम्भ्यादि] विषदीकृतम् ।। सितधीःकाररूपं च बिन्दुमन्तर्गतत्विषम् । दृष्टारपचनं पश्येत् तत्सर्वपरिणामतः ।। अन्तर्निहितधीःकारं हृदि दृष्टेन्दुमण्डलम् । नासया निःसरेत् [क्, ढ्, ग्: निःसरत्पश्यत्] पश्चात् तन्मरीचिकदम्बकम् ।। मञ्जुघोषाकृतीन् सत्त्वान् ध्यायादुच्छ्वासवायुना । निःश्वासवायुना पश्चाद् धीःकारे संहरेदमून् ।। स्वाहान्तं प्रणवाद्यं तु मन्त्रबीजाक्षरं जपेत् । शरच्चन्द्रकराकारं हृच्चन्द्रमण्डलस्थितम् ।। ।। विद्याधरपिटकप्रतिबद्धमञ्जुघोषसाधनम् ।। प्द्f ९०, प्. १५३) ७९. प्रदीपकलिकाकारःनिर्माणाब्जेन्दुमध्यगः [ख्, अ: कलिकालो] । हंकारद्रावको वीरो रविगुप्तेन [क्: आव] देशितः ।। हुं आः प्रज्ञावृद्ध्यधिकारः [ख्, अ: वृद्धिकार] । झटिति मञ्जुश्रीयोगमालम्ब्य नाभौ चन्द्रमण्डलोपरि सितबिन्दुं प्रदीपकलिकाकारं सरश्मिकं विचिन्त्य शिरसि सितहंकारमनाहतं [ढ्: हुंकार] लम्बमानमस्तकं सरश्मिकं ध्यायात् । तदनु बिन्दुरश्मिना सञ्चोद्य द्रवीभूतेन [क्: भूतेनाहं, ख्: भूते हं] हंकारेण तं बिन्दुमाप्लावयन् स्थिरचित्तो मन्त्री न चिरेण प्रज्ञामभिवर्द्धयतीति । नाभिदेशोपरि व्यक्तरक्तधर्मोदयान्तरे । पञ्चारनीलदम्भोलिकरोरटोद्भासिततेजसः ।। सितहंकारतो जातं शिरः सन्धिविनिर्गतम् । पश्येन्नादं [क्: पश्येन्नाहं] नभोव्यापिधूम्रहंकारसम्भवम् ।। नादो रश्मिरेखा । ।। इति प्रज्ञावृद्धिविधिः ।। प्द्f ९१, प्. १५४) ८०. गुरुपादं सदा नत्वा वज्राचार्यं तथैव च । प्रणम्यादौ लिखिष्यामि मञ्जुश्रीर्येन सिध्यति ।। सत्त्वपर्यङ्कमासीनो हृदीन्दावःकारभूषितम् [क्, ब्: वं ; क्: भूतो, ढ्: भूषिते, क्, ब्: भूषिताः] । शङ्खकुन्दोज्ज्वलं [ख्, अ: कुण्डो] बीजं विश्वरश्मिसमाकुलम् ।। तैर्न्निष्पन्नाः सम्बुद्धगुरुबोधिसत्त्वा [क्, ब्: सम्बद्धं गुरुबद्धं बोधिसत्त्वमहर्द्धिकाः] महर्द्धिकाः तान् दृष्ट्वा पूजयेदनेन मन्त्रेण ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं । ततः - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। आबोधेः [ख्, अ: आबोधौ] शरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । बोधौ चित्तं करोम्येष स्वपरार्थप्रसिद्धये ।। उत्पादयामि [क्, ख्, अ: अद्द्स् परमं अfतेर् उत्पादयामि] वरबोधिचित्तं निमन्त्रयाम्यहं [ख्: मि अहं, ढ्: मि अत्र, ग्: मि बहु, क्, ब्, ख्, अ: मि अहु] सर्वसत्त्वान् । इष्टां चरिष्ये वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। इति । प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेदनेन मन्त्रेण ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । प्द्f ९१, प्. १५५) बीजं मायोपमाकारं [क्: अद्द्स् विचिन्त्य अfतेर् यमाकारं] त्रैधातुकमशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः [आfतेर् थे सेचोन्द् लिने क् हस् - न चोपलभ्यते चैव यथामाया हि सर्वतः ।] । न चोपलभ्यते चैवं सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इति अधिमोक्षं कुर्यात् । ततोऽनादिकालीनमसत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावशुद्धिमधिमुञ्चेत् [क्, ढ्, ग्: शुद्धमित्यधि] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति । ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं खड्गं तत्त्सरुमध्ये [क्, ब्: सत्सरुक, क्: सत्सनु] चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पूर्वोक्तबीजं तत्सर्वपरावृत्त्या मञ्जुश्रीरूपमात्मानं विचिन्तयेत् अहमेव सर्वजगत्पतिरिति पद्मचन्द्रासनस्थं सत्त्वपर्यङ्कसमासीनं शशिप्रभमनेककिरणस्फुरणैर्व्याप्तनभःस्थलं विचित्रपरिधानं [क्, ढ्, ग्; विचित्रवस्त्र] जगदानन्दस्वरूपं शुक्लवर्णं मनोरमं पञ्चचीरं महावीरं सर्वालङ्कारभूषितं दक्षिणे उद्यतखड्गकरं वामहस्तेन हृदि गृहीतपुस्तकम् । ततो मुद्रां बध्नीयात् । हस्तद्वयेन सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीभ्यामनामिकानखौ [ख्: तर्जन्यौ विधाय, क्, ब्: तर्जन्यौ अना] पिधाय उत्पलवद् विकचसंस्थिते हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्वसु विन्यस्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: न्यस्य] मन्त्रेण पश्चान्नाभेरधो भ्रुंकारेण [क्, ढ्: ब्रुंका] शुक्लवर्णमश्वत्थपत्रसदृशं चिन्तयेत् चन्द्रमण्डलम् । तस्योपरि अष्टमस्य चतुर्थं प्रथमषोडशेन भूषितं [भूषितं इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] सप्तमस्य प्द्f ९२, प्. १५६) द्वितीयेन प्रथमं चतुर्थेन च भूषितं तन्निष्पन्नां पङ्कजकलिकां नाभेरुपरि हंकारेण विकसितां चिन्तयेत् । तस्योपरि चन्द्रमण्डलं तस्योपर्यङ्गुलान्तरं त्यक्त्वा षडरचक्रं [क्, ढ्, ग्: षडार] सतेजः तस्यारेषु द्वादशमत्राणां युग्मयुग्माक्षरं [ग्: युगयुगा] न्यसेत् । प्रत्येकारस्योपरि [क्, ब्: काक्षर] मूलमन्त्रस्यैकैकाक्षरं विन्यस्य चक्राभ्यन्तरवरटके धीःकारं सकिरणं निश्चलं भावयेत् । बाह्यवरटके कालियोगं समुज्ज्वलं [ग्: मुज्वलद्गनलमा] ङञणनमाक्षररहितं चिन्तयेत् । पुनरूर्ध्वतोऽङ्गुलमन्तरं [क्: सम] त्यक्त्वा चन्द्रमण्डलं तस्योपरि अरपचन इति दृष्ट्वा शीघ्रतरं चक्रं भ्रमद् भावयेत् । षण्मासान् यावत् जपेदनेन मन्त्रेण ओं वज्रतीक्ष्ण मुः [क्, ढ्, ग्: हुं, ख्: ध्वं, क्, ब्: अं] । प्रतिदिनमयुतमेकं जपेत् । ततो जडोऽपि वाक्पतिर्भवति मेधावी [क्: ओमित्स् मेधावी धराधिपतिर्भवति] ग्रन्थसहस्रं गृह्णाति अविच्छिन्नसंस्कृतवक्ता महाकविः सर्वशास्त्रपारगः । सिद्धे सति खड्गविधाधराधिपतिर्भवति [क्, ब्: धरो भवति] विद्याधरीभिः सह क्रीडति । इदं [इदं बोद्धव्यं द्रोप्पेद् इन् क्, ब्, ख्, अ] चक्रवरं गूढमाचार्योपदेशेन् बोद्धव्यम् । प्रज्ञाचक्रमिदं श्रेष्ठं लिखित्वा यः फलोदयः । तेन लोकः समस्तोऽयं मञ्जुश्रीपदमाप्नुयात् ।। ।। प्रज्ञाचक्रमिदं मञ्जुश्रीभट्टारकस्य साधनं समाप्तम् [ठे चोलोफोन् इस् रेअद् इस् रेअद् अस् नामसङ्गीत्यास्नायेन सिद्धप्रज्ञाचक्रवरलब्धं समाप्तं इन् क्, ढ्, ग्, ख्, अ अन्द् अस् मञ्जश्रियप्रज्ञाचक्रं समाप्तं इन् ख्] ।। प्द्f ९२, प्. १५७) ८१. नमो [ग्: रेपेअत्स् fरोम् थे बेगिन्निन्ग् तो मञ्जुश्रीरूपमात्मानं भावयेत्] मञ्जुश्रिये । तत्रेयं धर्मशङ्खसमाधिः । सितवर्त्तुलवारुणमण्डलोपरि मकेशराष्टदलपद्मवरटके मरणापगताः [क्: मपनाय तीः, ढ्: मरणाय गताः] सर्वधर्मा इति द्योतकमंबीजनिष्पन्नं द्विभुजं शुक्लवज्रपर्यङ्कोपरि समाधिहस्तं कुमाराभरणं पञ्चचीरं स्वच्छनिर्मलज्ञानस्वभावं मञ्जुश्रीरूपमात्मानं भावयेत् । स्वहृच्चन्द्रोपरि पद्मे खंकारेण [ख्, अ: वं] शङ्खं तन्मध्ये ओं वज्रजिह्व रं इति वज्रजिह्वां जिह्वोपरि रक्तपद्मे समाधिसमापन्नममिताभबुद्धं तदुपरि तालुनि [क्, ख्: तालुनं] वंकारमधोमुखं अमृतबिन्दुं स्रवन्तं एवमनुक्रमेण पक्षमासषण्मासपर्यन्तं भावयेत् । सिद्धौ लब्धनिमित्तो मण्डलमालिखेत् । बाह्यतश्चतुरस्रं चतुर्द्वारं द्वारपालसमन्वितं लास्या-माल्या-गीता##- तदभ्यन्तरे वर्तुलं शुक्लैकरेखावृतं अरं [क्, ख्, अ: अर्द्धारं] तन्मध्ये शुक्लपद्मं एवं लिखित्वा कार्तिकफाल्गुनवैशाखादिपौर्णमास्यां पूजानैवेद्यादिपूर्वकं बलिं दत्त्वा समाहितो मण्डलमध्ये वज्रपर्यङ्केनोपविष्टो मञ्जुश्रीरूपपरावृत्तममिताभबुद्धरूपमात्मानं धर्मधातुसमं प्रभास्वरं भावयेत् । ततः सर्वतथागतानां कायवाक्चित्तमुद्राः सर्वदिगायाताः स्वकायवाक्चित्तेषु प्रविष्टा दृढीभूता इति स्थिरचित्तः स्वहृच्चन्द्रपद्मस्थितं प्द्f ९३, प्. १५८) शङ्खं स्पष्टं पश्येत् । तं परिनिवार्यावस्थितसर्वाक्षरस्वभावकेशरबिन्दुभ्यो वाक्परमाणवः कण्ठदेशं प्राप्य स्वररूपा भवन्ति । स्वरान्नादो नादादक्षररूपा जिह्वामासाद्य वज्राकृतिपरम्परया निःशेषाकाशद्योतनकराः सर्वाकाशस्फुरन्नादावरणषोडशघोषाकारास्ताः [क्, ढ्, ग्: स्फुरन्नाना का] पश्यन् घोषेण पूरयन् गगनं ओं वाक्येदं [क्: बाह्येद] नम इति मन्त्रं जपेत् । पर्यङ्कमभिनन्दन् सकलां रात्रिं जपतश्च सिद्धिनिमित्तानि भवन्ति । जिह्वया रश्मयः स्फुरन्ति । सिद्धौऽसीति [ख्, अ: सिद्धे सति] शब्दश्च श्रूयते । ओष्ठाद् दन्तेभ्यश्च विचित्रा रश्मयो निश्चरन्ति । ततः प्रभृति यथाचिन्तितपदवाक्यवृत्तगाथामन्त्रविद्याहृदयादीनि शङ्खादयत्नत एवं निश्चरन्ति । अनधिगतानि च शास्त्राण्यधिगच्छति करोति च । सर्वज्ञत्वं चाचिरादेव भवति । ।। इति धर्मशङ्खसमाधिमञ्जुश्रीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f ९३, प्. १५९) ८२. नमो मञ्जुश्रिये । प्रथमं तावत् साधकः प्रातरुत्थाय मुखशौचादिकं कृत्वा ध्यानगृहं प्रविश्य सुखासने पर्यङ्केनोपविश्य स्वहृत्पद्मचन्द्रे रक्तगौरमुःकारं भावयेत् । ततस्तन्मरीचिसञ्चयैरङ्कुशाकारैराकृष्य भगवन्तं वक्ष्यमाणवर्णमुखभुजचिह्नासनोपेतं पुरतो विभाव्य मनोमयपुष्पधूपादिभिः सम्पूज्य तदग्रतः पापदेशनादिकं सर्वं विधाय मैत्र्यादिब्रह्मविहारचतुष्टयं विभाव्य [Fरोम् थे बेगिन्निन्ग् तो चतुष्टयं विभाव्य इस् wरित्तेन् दिffएरेन्त्ल्य इन् ख्, अ: अस् fओल्लोwस् :- पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदि पद्मचन्द्रे रक्तगौरं मुकारं भावयेत् । तद्रश्मिनाकृष्य भगवन्तं पुरतो विभाव्य ततो पुष्पादिभिः सम्पूज्य तदग्रे पापदेशनादिकं सर्वं विधाय चतुर्ब्रह्मविहारीं विभाव्य] सर्वधर्मशून्यतामामुखीकृत्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रेणाधितिष्ठेत् । तत आकाशे हुंकारेण पञ्चसूचिकं वज्रं सबीजं विभाव्य तद्रश्मिभिः यथायोगं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरं वज्रारं वज्रमयीं भूमिमारसातलमवलम्ब्यं वज्रमयरश्मीभूय वज्रप्राकाराद् बहिर्गन्धादिरूपेणावस्थितं पश्येत् । तदनन्तरं वज्रप्राकाराभ्यन्तरे ह्रीःकारेण पद्मं पद्मोपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि रक्तगौरवर्णं मुःकारमनेकबुद्धस्फुरणसंहरणाकारं विभाव्य तत्परिणतं मञ्जुश्रीभट्टारकं रक्तगौरं पद्मचन्द्रोपरि वज्रपर्यङ्कनिषणम् प्रथममुखं रक्तं दक्षिणं नीलं वामे शुक्लं इति त्रिमुखं हस्तचतुष्टयेन यथायोगं प्रज्ञाखड्गधनुर्बाणयोगिनं रत्नकिरीटिनं द्वात्रिंशल्लक्षणाशीत्यनुव्यञ्जनविराजितं प्द्f ९४, प्. १६०) कुमारं कुमाराभरणभूषितमात्मानं विभाव्य हृदयपद्मचन्द्रोपरि [Fरोम् हृदयपद्म० मक्षोभ्यमौलिनमात्मानं विचिन्त्य इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क् अन्द् ग्] सत्त्वपर्यङ्कनिषणां सत्यवतीं शुक्लां वामे स्पर्द्धया घण्टाधरां दक्षिणे [क्: दक्षिणेभ्य] हृत्द्युत्कर्षणयोगेन वज्रधारिणीं ऊर्णायां तथैवावस्थितां रत्नवज्रीं पीतां करद्वयेन शिरसि पुष्पमालां बध्नयन्तीं कण्ठे पद्मवज्रीं रक्तगौरां वामेन सगर्वगृहीतपद्मनालां दक्षिणे तत्पत्रविकासिनीं पूर्ववदेवावस्थितां मूर्द्धनि कर्मवज्रीं हरितवर्णां त्रिसूचिकवज्रान्वितहस्तद्वयेनात्मीयमूर्द्धानं धारयन्तीं तथावस्थितां विभाव्य ओं वज्राङ्कुश जः ओं वज्रपाश हुं ओं वज्रस्फोट वं ओं वज्रावेश होः इत्येभिर्मन्त्रैः पद्मचन्द्रोपरि यथाक्रमं ज्ञानमण्डलमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य वज्रमुष्टिद्वयं [क्: च मुष्टि] बद्ध्वा तर्जनीकनिष्ठाभिः शृङ्खलां कृत्वा रचितवज्रचक्रमुद्रया उत्तानतः स्वमुखव्यवस्थापितया अर्घ्यपाद्यपुष्पधूपादिभिः [क्: पुष्पादिभिः] सम्पूज्य झटिति स्वशरीरे प्रवेशयेत् । तदनु सर्वतथागताभिषेकपूर्वकमक्षोभ्यमौलिनमात्मानं विचिन्तयेत् [क्, ग्: विचिन्त्य] । मन्त्रः ओं सर्वधर्माभावस्वभाव विशुद्धवज्र अ आ अं अः प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्मा यदुत सर्वतथागतज्ञानकायमञ्जुश्रीपरिशुद्धितामुपादायेति अ आः सर्वतथागतहृदय हर हर ओं हुं ह्रीः भगवन् ज्ञानमूर्तिवागीश्वर महावाच सर्वगगनामलसुपरिशुद्धधर्मधातु ज्ञानगर्भ आः इति मन्त्रेणादिमध्यावसानाधिष्ठानपूर्वकं प्द्f ९४, प्. १६१) नामसङ्गीतिं [क्: रेअद्स् भट्टारिकां अfतेर् सङ्गीतिं] प्रत्यहं प्रतिसन्ध्यं त्रीन् वारान् एकवारं वा पर्यङ्कमभिनन्दन् समाहितः सन् पठेत् । एवं तावत् पठेद् यावत् सिद्धिनिमित्तानि [क्: सिद्ध] न पश्यति । तदनन्तरं यथातन्त्रं सिद्धेरुपायमनुतिष्ठेदिति । ।। आर्यनामसङ्गीतिसाधनं समाप्तम् ।। ८३. नमः श्रीमञ्जुवज्राय । भूत्वा श्रीमञ्जुवज्रोऽहं कुर्यां सर्वार्थसम्पदम् । सत्त्वानां भ्रमदृष्टीनामित्यादौ परिभावयेत् ।। हृच्चन्द्रे न्यस्य [क्: न्यस्तमन्त्रेभ्यः] मंतत्त्वं पूजयित्वाऽभिवन्द्य च । गुरुं सम्बुद्धसन्मूर्तिं गच्छेत् त्रिशरणादिकम् ।। रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। स्वभावाभावतः शून्यं निर्निमित्तमहेतुकम् [क्: अनि०] । प्रणिधिरहितं सर्वं वस्तूहापगमान्मतम् ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । प्द्f ९५, प्. १६२) त्र्यस्रं [क्: न्यभ्रं, ढ्: न्यग्रं] शुक्लोच्चसंस्थानं विश्वाब्जवज्रमध्यगे । चैत्यं विभाव्य सम्बुद्धं वज्रसत्त्वं सविद्यकम् ।। प्रवेश्यास्येन तस्यैव [क्: न तस्य] स्वचित्तं वज्रनिर्गतम् । त्र्यक्षरीभूतमब्जे [क्: मब्जन्तु] तु होःकारद्वयरञ्जितम् ।। तत्प्रभाभिस्तु तत्कायं विलीनं चिन्तयेत् ततः । चन्द्रारुणरसावेशमललादिषु [ढ्: कलला] संभृतम् ।। स्थगितसर्वदिग्देव्यश्चोदनागीतितत्पराः । उत्थानाय विचिन्त्यात्मजगत्सौख्यप्रसिद्धये ।। त्वं वज्रचित्त भुवनेश्वर सत्त्वधातो त्रायाहि मां रतिमनोज्ञमहार्थकामैः । कामाहि मां जनकसत्त्व महाग्रबन्धो यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ ।। त्वं वज्रकाय बहुसत्त्वप्रियाङ्कचक्रबुद्धार्थबोधिपरमार्थहितानुदर्शी [क्: परार्थ] । रागेन रागसमयं मम कामयस्व यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ ।। त्वं [ठिस् श्लोकैस् द्रोप्पेद् इन् क्] वज्रवाच सकलस्य हितानुकम्पी लोकार्थकार्यकरणे सदा सम्प्रवृत्तः । कामाहि मां सुरतचर्य समन्तभद्र यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ ।। प्द्f ९५, प्. १६३) त्वं वज्रकाय समयाग्र महाहितार्थ सम्बोधिवंशतिन्नकः समतानुकम्पी । कामाहि मां गुणनिधिं बहुरत्नभूतं यदीच्छमे जीवितं मञ्जुनाथ ।। ततोऽपि भगवन्तं तद्देवीगीत्यनुरोधतः । मायाबद्धस्तु संचिन्त्य मन्तार्थं च विभावयेत् ।। स्फुरद्बुद्धौघनिर्माणप्रसाधितजगत्त्रयः । स्वतत्त्वोद्भवचिह्नोत्थमञ्जुवज्रः [क्: चिह्नार्थं] स्वयं भवेत् ।। कुङ्कुमारुणसंमूर्तिर्नीलसितत्रयाननः । भुजद्वयसमाश्लिष्टस्वभविद्याधरास्यधृक् ।। खड्गबाणभुजश्चापनीलोत्पलपरिग्रहः । विश्वदलाब्जचन्द्रस्थो वज्रासनशशिप्रभः ।। भवसङ्गाद् हि संसारः सममङ्गोविरागकृत् [ग्: सङ्गे] । श्रीमञ्जुवज्रसर्वात्मा सर्वां मायां विचिन्तयेत् ।। ओं धर्मधातुस्वभावात्मकोऽहम् । ततः प्रवेशयेद् बीजैश्चक्षुरादिषु सत्प्रभैः । क्षिं [क्, ढ्: हुं] यं खं स्कंमित्येभिः सञ्जीवार्थोपसाधनम् ।। क्षितीशकुलिशाकाशलोकेशस्कम्भिभद्रकान् । यद्वज्रायतनान्येव सौरिणां मण्डलं स्थितम् ।। स्वशिरःकण्ठहृच्चन्द्रे [क्: कण्ठचन्द्र] ओं आः हुं मन्त्रसत्प्रभैः । कायवाक्चित्तवज्रैस्तु मन्त्राधिपतिभावनम् [क्, ढ्: साधनं] ।। प्द्f ९६, प्. १६४) ओं सर्वतथागतकायवज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतवाग्वज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतचित्तवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । त्रिवज्रलक्षणं वीक्ष्य हृज्ज्ञानसत्त्वबीजतः । सर्वाशावर्त्तिसम्बुद्धविद्यार्र्चिःकुलसेकभृत् [ढ्: सैक] ।। चक्षुःकायाद्यधिष्ठानस्वमन्त्रोद्भवभासिनीम् । शिरोहृन्नाभिगुह्ये चरणे कायादिवज्रिभिः ।। पश्येद् ओंहुमिति स्वा-आहाख्यैः [क्: स्वमाख्यैः] पञ्चाङ्गसत्प्रभाम् । कायेशाक्षोभ्यरत्नेशामिताभामोघसिद्धिभिः [क्: कायेना] ।। वज्राब्जयोगसम्भूतान् [वज्राब्ज भावात्मकोऽहं इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ग्] सर्वदिग्भ्यः सुसंस्थितान् । संबुद्धान् संजपेद् योगी रूपवज्रादिभिस्तथा ।। ओं सर्वतथागतपूजावज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतानुरागेण वज्रस्वभावात्मकोऽहम् ।। सर्वधर्मैस्तु [क्: ओमित्स् सर्वधर्मैस्तु बुद्धकाय नमो नमः] यं देवं प्रतिशब्दसुशब्दकैः । स्वाहङ्कारपरावेशे स्वमनोऽधिपदैवतम् ।। नमस्ते वरदवज्राग्र भूतकोटि नमोऽस्तु ते । नमस्ते शून्यतागर्भ बुद्धबोधि नमोऽस्तु ते ।। बुद्धराग नमस्तेऽस्तु बुद्धकाय नमो नमः । बुद्धप्रीति नमस्तुभ्यं बुद्धमोद नमो नमः ।। प्द्f ९६, प्. १६५) बुद्धस्मित नमस्तुभ्यं बुद्धहास नमो नमः । बुद्धवाच नमस्तेऽस्तु बुद्धभाव नमो नमः ।। अभवोद्भव नमस्तेऽस्तु नमस्ते बुद्धसम्भव । गगनोद्भव नमस्तुभ्यं नमस्ते ज्ञानसम्भव ।। मायाजाल नमस्तुभ्यं नमस्ते बुद्धनाटक । नमस्ते सर्वसार्वेभ्यो ज्ञानकाय नमोऽस्तु ते ।। विश्वमारविदन्यच्च दहनं सोक्तपञ्चकम् । त्र्यक्षरैरमृतं भुक्तं कायवाक्चित्तशुद्धिकृत् ।। हेतुशक्तिरचिन्त्या हि रागादिविगतभ्रमः [क्: रागादिवशतं, ग्: रोगादिवेशतः] । एष्वेव च परैर्बोधिं प्राप्नोति हि जगौ मुनिः ।। त्र्यक्षरान्तर्गतं [क्: अक्षरा] मन्त्रं स्फुरत्कायादिवज्रिभिः । आकाशं व्याप्य मन्त्रान्ते संहरंस्तं जपेत् सुधीः ।। एवं जपन् खेदे तु मूर्ध्नीन्दौ प्रणवार्द्रतः । आप्यायने प्रयात्याथ बोधिचित्तं जपेत् पुनः ।। स्वप्नमायादिवत् सर्वं सर्वं कार्यं जगद्धितम् । मञ्जुवज्रत्वनिष्पत्तौ भावयेदनिशं प्रभुम् ।। कृतपूजादिको मन्त्री सज्जने जातसस्पृहः । त्र्यक्षराहितसम्बुद्धं ध्यायात् कायादिकल्पितम् ।। प्रज्ञोपायात्मकं तत्त्वं जगदेतेन वञ्चितम् । जगतस्तत्त्वनिष्पत्तौ प्रणिधानं तु बृंहयेत् ।। श्रीमतो मञ्जुवज्रस्य भावनाप्तशुभादतः । मञ्जुश्रीज्ञानकायः स्यां जगत्सर्वभूतप्रदः ।। प्द्f ९७, प्. १६६) यदा च द्रष्टुकामः स्यां प्रष्टुकामश्च [क्: कायस्य] किञ्चन । दशदिग्व्योमपर्यन्तं [क्: पर्यन्त] सर्वसत्त्वार्थसाधने । यथा चरति मञ्जुश्रीः सैव चर्या भवेन्मम ।। यावती प्रथमा कोटिः संसारस्यान्तवर्जिता । भावयन् सत्त्वहितायैव चरिष्याम्यमृताक्षरीम् [क्: चरियस्यमृताक्षरी, ढ्: चरिष्यामि मृताक्षरीं] ।। यावन्तः सर्वबुद्धा वै निर्वृता लोकबान्धवाः । तेषां च शासनार्थं तु चरिष्यामि युगे युगे ।। बालदारकरूपेण विचरिष्यामि सर्वतः । मन्त्ररूपेण सत्त्वानां विनश्यामि तदा तदा ।। व्युत्थाय मञ्जुनाथस्य वहन् गर्वं समाहितः । सर्वदैवतरूपांस्तु विषयानुपान्तं जपेत् ।। शुद्धेन्द्रियप्रयोगेन त्रिमुखान् षड्भुजांस्तथा । चक्रवज्रमहारत्नपद्मखड्गधरायुधान् ।। रूपशब्दमहागन्धरसस्प्रष्टव्यधार्मिकान् । कायकुलिशरत्नेशामिताभामोघभावजान् ।। पञ्चविषयरूपांस्तु सर्वबुद्धावबोधतः । स्वाधिदैवतयोगेन स्वपरांश्चैव पूजयेत् ।। भोजनं शयनं स्नानमासनं स्थानमेव च । स्वाधिदैवतयोगेन सर्वमेवं प्रकल्पयेत् ।। प्द्f ९७, प्. १६७) संक्षेपाच्चतुरङ्गस्य लिखितार्थसुभाषितः । मञ्जुवज्रोऽस्तु लोकोऽयं स स्यात् सौख्यफलप्रदः ।। भावनाखिन्नो [ठिस् प्रोसे पोर्तिओन् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्, अ] मन्त्रं जपेत् ओं वाक्येदं नमः । उपहृदयं वा जपेत् ओं ह्रीं हुं । ।। इति मञ्जुवज्रसाधनम् ।। ८४. नमो मञ्जुनाथाय । प्लीं [ढ्, अ: थ्रीं] नाम सर्वकार्यसमर्थः परमगुह्यतमः सार्वकर्मिक एकाक्षरो नाम विद्याराजोऽनतिक्रमणीयः सर्वसत्त्वानां अधृष्यः सर्वसत्त्वानां मङ्गलः सर्वसत्त्वानां साधकः सर्वमन्त्राणां [क्: कर्माणां] प्रभुः सर्वलोकानां ईश्वरः सर्ववित्तेश्वराणां मैत्र्यात्मकः सर्वविद्विष्टानां [क्, ढ्, अ: सिद्धिष्टानां] कारुणिकः सर्वजन्तूनां नाशकः सर्वविघ्नानाम् [क्: विद्यानां] । संक्षेपतो यथा यथा प्रयुज्यते तथा तथा करोति । असाधितोऽपि सर्वकर्माणि करोति । मन्त्रं जपन् यं स्पृशति स वशो भवति । वस्त्रमभिमन्त्र्य प्रावरेत् सुभगो भवति । दन्तकाष्ठमभिमन्त्र्य भक्षयेद् दन्तशूलमपनयति । श्वेतकरवीरकाष्ठं सप्त वारानभिमन्त्र्य भक्षयेत् अप्रार्थितमनुलभ्यते [क्, ढ्: मन्नं लभेत्] । अक्षिशूले प्द्f ९८, प्. १६८) सैन्धवं चूर्णयित्वा सप्त वारानभिमन्त्र्य अक्षि पूरयेत् अक्षिशूलमपनयति । गजविष्टोत्थितगर्जनसम्भवां छत्रिकायां किंशुकपत्रं बद्ध्वा मृद्वग्निना पक्वां शुष्कलापितां सुखोष्णां सैन्धवचूर्णतां कृत्वा सप्त वारानभिमन्त्र्य कर्णौ पूरयेत् तत्क्षणादुपशमयति । प्रसवनकाले स्त्रिया गूढगर्भायाः शूलादिभूताया आटरुषमूलं [क्: आढवज्र] निष्प्राणकोदकेन पिष्ट्वा नाभिदेशे लेपयेत् सुखेन प्रसवति । कष्टशल्यं वा पुरुषं पुराणघृतमष्टशतवारानभिमन्त्र्य पाययेत् लेपयेच्च तत्प्रदेशं तत्क्षणादेव निःशल्यं [क्, ग्: शल्यं] करोति । अजीर्णविसूचिकातिसारे शूले च सौवर्चलं वा लवणं सप्त वारानभिमन्त्र्य भक्षयेत् तस्माद् व्याधितोधीन् मुच्यते तदहनि स्वस्थो भवति । प्रसवधर्मिण्याः प्रसवकाङ्क्षिण्या अश्वगन्धामूलं गव्यक्षीरेण पिष्ट्वा आलोड्य पञ्चविंशतिजप्तेन ऋतुकाले पाययेत् परदारवर्जितेन स्वपत्नीमभिगम्येत जनयति सुतम् । एकाहिकद्व्यहिकत्र्यहिकचातुर्थकसततनित्यज्वरेषु पायसं घृतसंयुक्तं अष्टशतमन्त्रितं भक्षयेत् स्वस्थो भवति । डाकिनीग्रहगृहीतेषु आत्ममुखं अष्टशताभिमन्त्रितं कृत्वा निरीक्षयेत् स्वस्थो भवति । बालमातरं [ढ्, अ: मातल] पूजनवेतालकुमारग्रहादिषु [क्: युतेन, ढ्, अ: पुतनि] सर्वमानुषदुष्टवारुणगृहीतेषु [क्, ग्: दारुण] आत्मनो हस्तमष्टशताभिमन्त्रितं [क्: हस्तशत] कृत्वा गृहीतमस्तकं स्पृशेत् स्वस्थो भवति । एकजप्तेनात्मरक्षा द्विजप्तेन महारक्षा त्रिजप्तेन गृहरक्षा चतुर्जप्तेन ग्रामरक्षा पञ्चजप्तेन नगररक्षा एवं यावत् प्द्f ९८, प्. १६९) षड्जप्तेन कटकचक्ररक्षा कृता भवति । एतानि चापराणि क्षुद्रकर्माण्यनुक्तान्यपि करोति । अनेनैव मन्त्रेण स्त्रीः प्रदरादिरोगेषु [क्: पुरदादि] अलम्बुषमूलं क्षीरेण पिष्ट्वा अष्टशताभि मन्त्रितं कृत्वा क्षीरेणालोड्य पिबेत् स्वस्था भवतीति । हान्तरान्तसमायुक्तसान्तामीस्वरशोभिताम् । इन्द्वर्द्धबिन्दुनाऽऽक्रान्तलिपिं दृष्ट्वा जपेद् गुरौ ।। ।। एकाक्षरकल्पकतिपयप्रयोगः समाप्तः ।। ८५. नमो बुद्धाय । अवनिनिहितजानुः सव्यहस्तैकखड्गः तदितरकरमुष्टौ तर्जनीसक्तपाशः । निविडघनशरीरश्चण्डरुक् चण्डचक्षुः शमयतु भवविघ्नं विघ्नहन्ताचलोऽयम् ।। दशदिक्षु स्थिता बुद्धा बोधिसत्त्वाश्च नायकाः । तेभ्यो नानाविधां पूजां कृत्वा पुष्पादिभिर्धिया ।। सन्त्रस्तान् दुःखितान् दृष्ट्वा प्रयच्छेदात्मविग्रहम् । मन्त्री शुभाभिवृद्ध्यर्थं कुर्यात् पापस्य [क्, ख्, अ: पुण्यदेशनां] देशनाम् ।। ततोऽनुमोद्य सम्बुद्धबोधिसत्त्वगणस्य च । शैक्षाशैक्षादिसत्त्वानां कृत्स्नं पुण्यं स्वभावतः ।। प्द्f ९९, प्. १७०) त्रिरत्नशरणापन्नः सम्बोधौ दृढनिश्चयः । भावयेच्चतुरो [क्, ख्, अ: अभाव] ब्रह्मविहारांस्तु यथाक्रमम् ।। शून्यांस्तल्लक्षणायोगादनिमित्तानहेतुतः [क्: शुक्लल, ख्, अ: शुष्कल] । प्रणिधानविनिर्मुक्तान् भावान् भावाद् विभावयेत् ।। विश्वाब्जसूर्यमध्यस्थं ध्यायात् हुंकारसम्भवम् । रक्तचक्षुर्द्वयं वीरं द्विभुजं रत्नमौलिनम् ।। सद्यः पापहरं नाथं यथेच्छापरिपूरकम् । अतसीपुष्पसङ्काशं स्फुरद्बुद्धांशुनिर्मलम् [क्: स्फुरद्बुद्धं सुनिर्मलं] ।। निष्पीड्यमानदंष्ट्रोष्ठं सर्वाभरणभूषितम् । वामे तर्जनिकापाशं [क्: योगं] भूमावारूढजानुकम् ।। खड्गव्यग्रोग्रहस्तं च श्रीमहाचण्डरोषणम् [ख्: श्रीचण्डमहा] । केकराक्षं महाघोरं भयस्यापि भयङ्करम् ।। समयसत्त्ववद् ध्यायात् ज्ञानसत्त्वं महोज्ज्वलम् । तस्यैव हृदये मन्त्री बीजं चिह्नसमन्वितम् ।। ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रं देवताकारयोगतः । ततो विवक्षितां सिद्धिं प्राप्नोत्येव न संशयः ।। तत्रायं मन्त्रराजः ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । अयं मन्त्रराजः सकृदुच्चारितः सर्वपापानि निर्द्दहति सर्वत्र रक्षामावहति । माषादिभिस्ताडयन् भूतादिभयमपहरति । [क्: भयं हरति] शरावे [क्: आगमशरावे, ढ्: आमशरावे] खट्टिकयाऽभिलिख्य [ख्, ग्, ख्, अ: खटिकया] द्वारे लम्बावयेत् [ख्, अ: बन्धयेत्] । प्द्f ९९, प्. १७१) अभिनवप्रसूतानां बालानां रक्षां करोति । मदनेन पुत्तलिकां कृत्वा चतुरङ्गुलप्रमाणतः तस्या हृदये साध्यनामसहितं भूर्जमन्त्रमभिलिख्य प्रक्षिपेत् । कण्टकेन [क्, ख्, अ: कञ्जकेन] तु तस्या मुखं कीलयेत् प्रतिवादिमुखं कीलितं [ख्, अ: कालितं] भवति । पादौ कीलयेत् गतिं स्तम्भयेत् । हृदयं कीलयेत् रोषं स्तम्भयति । मानुषजङ्घास्थिकीलकेन लोहकीलकेन वा नाम गृहीत्वा यान्यङ्गानि कीलयेत् तानि तस्य [ख्, अ: स्तोप्स् अब्रुप्त्ल्य हेरे] नश्यन्ति । अरिद्वारे निखनेदुच्छादयेत् अभिमन्त्रितश्मशानभस्मना द्वारपटे [क्, ढ्, ग्: पटले] निक्षिप्तेनोच्चाटयति । खड्गमभिमन्त्र्य संग्रामे प्रविशन् जयमासादयति । यस्मिन् कार्ये समुत्पन्ने बलिमुपसंहरेत् तत् तस्य सिध्यति । यद् यदिच्छति मन्त्री तत् सर्वं शुभमशुभं वा कर्म करोति जपमात्रेण । लिखनाद् यन्मयाऽवाप्तं शुभं सत्त्वार्थसाधकम् [क्: सत्त्वास्तु] । तेनायं निखिलो लोको भूयात् सम्बोधिभाजनम् ।। ।। चण्डमहारोषणसाधनं सकल्पं [क्: सङ्कल्पं] समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं प्रभाकरकीर्तेः ।। प्द्f १००, प्. १७२) ८६. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं सितपद्मोपरि सूर्ये कृष्णहुंकारपरिणतं श्रीचण्डमहारोषणं भगवन्तमतसीपुष्पसङ्काशमचलापरनामानं [क्: बलापर] एकमुखं द्विभुजं केकराक्षं दंष्ट्राविकरालमहाघोरवदनं रत्नमौलिनं दंष्ट्रानिपीडिताधरं मुण्डमालाशिरस्कमारक्तचक्षुर्द्वयं दक्षिणं खड्गधरं तर्जनीपाशहृदयस्थवामकरं सितसर्पयज्ञोपवीतं व्याघ्रचर्मनिवसनं नानारत्नविरचिताभरणं भूमिलग्नवामचरणमीषदुन्नतदक्षिणचरणं सूर्यप्रभामालिनमात्मानं विचिन्त्य समयसत्त्वं ज्ञानसत्त्वभावनापूर्वकमक्षोभ्यमुकुटिनं ध्यायात् । तदनु जापमन्त्रः [ख्: जापः] ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । ।। चण्डमहारोषणसाधनम् ।। ८७. योगी क्वचिन्मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टः स्वहृदये सूर्यमण्डलोपरि कृष्णहुंकारं पश्येत् । तद्रश्म्याकृष्टगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् आकाशे व्यवलोकयेत् । ततस्तान् हुंकाररश्मिविनिर्गतपुष्पादिपञ्चोपचारेण सम्पूज्य तदग्रे पापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनादिकं कुर्यात् । ततो मैत्रीं सर्वसत्वेष्वेकपुत्रप्रेमतालक्षणां [क्: प्रेमपुत्रसतालक्षणां] करुणां दुःखाद् दुःखहेतोः समुद्धरणकामतां मुदितां प्रमोदरूपां प्द्f १००, प्. १७३) उपेक्षां असद्व्यासङ्गपरिहानिस्वभावां भावयेत् । ततः शून्यं त्रैधातुकमवलोक्य अनेन मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततोऽन्तरीक्षे पद्मोपरि सूर्यमण्डलस्थं हुंकारसम्भवं खड्गं हुंकाराधिष्ठितमुष्टितमुष्टिकं परिणाम्यात्मानं चण्डाचलरूपनिष्पन्नं पश्येत् । स्फुरद्वर्तुलरक्तप्रचण्डचक्षुषं प्रविकटभृकुटीललाटतटं निष्पीडितदन्तौष्ठं क्षोणीविन्यस्तवामजानुं दक्षिणचरणाक्रान्तदुर्वारमारं खड्गव्यग्रोग्रदक्षिणपाणिं त्रिभवभयहरतर्जनीमुष्टिपाशं इन्द्रनीलसमद्युतिं ज्वलदनलमहाचण्डरोषं हृद्बीजरश्मिसमाकृष्टज्ञानसत्त्वं समयसत्त्वे प्रवेश्य अभिषेकं गृह्णीयात् । अभिषेकानन्तरं शिरसि अक्षोभ्यं पश्येत् । ततो भावनया खिन्नो मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । ।। चण्डमहारोषणसाधनम् ।। ८८. क्वचिन्मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनासीनः स्वहृदये अष्टदलकमलोपरि सूर्यमण्डले [क्: मण्डलं हुंकारं] कृष्णहुंकारं विचिन्त्य तद्रश्मिनाऽऽकाशदेशे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् वक्ष्यमाणचण्डमहारोषणमानीय सम्पूज्य पापदेशनाऽकरणसंवरत्रिशरणगमनपुण्यानुमोदनाऽऽत्मनिर्यातनाबोधि##- प्द्f १०१, प्. १७४) भावयित्वा जगदिदं [क्: लगदिःखभाव] निःस्वभावस्वभावं ग्राह्यग्राहकविनिर्मुक्तं स्वप्नमायोपमं बुद्ध्वा [ग्: संबुद्धा] शून्यतां विभावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । तदनु अमलगगनाङ्गने अष्टदलकमलोपरि सूर्यमण्डले कृष्णहुंकारजखड्गमुष्टौ [क्: हुंकारख] हुंकारं तद्रश्मिभिः सकलबुद्धसन्दोहमानीय हुंकारे प्रवेश्य ततो हुंकारसम्भवमनल्पकल्पानलज्वालामालाकुलं दुर्वारमारविध्वंसिनं महानीलजीमूतसङ्काशदेहं विविधाभरणरत्नविभूषितं रत्नसम्बद्धमौलिस्फुरत्पञ्चवीरकुमारं करालसमुल्लसत्कुन्दसङ्काशदन्तौष्ठपीडनाद् [क्: समुण्डस ; क्: दंष्ट्रो] दुष्टसन्त्रासबीभत्सरूपश्रियं भृकुटीदन्तौरनिरीक्षणं युगपत् पातालसन्दर्शितनेत्रद्वयं मेदिनीमण्डलारूढसव्यैककानुं अरविन्दस्थसूर्यासनासीनवामाङ्घ्रिणोत्थातुकामं दक्षिणपाणौ हुंकारगर्भज्वलन्नीलखड्गं वाममुष्टौ तर्जनीतर्जितव्याकुलानेकहरिहरहिरण्यगर्भादिक्लेशवृन्दारिबन्धनाय [क्: व्याकुलीनैक ; क्, ग्: वन्दनाय] वज्राङ्कितसुवर्णपाशं जगद्वाञ्छितानन्तसम्पतिदानैकरक्तं श्रीचन्डमहारोषणं भावयेत् । महाक्रोधराजाचलस्य भगवतो हृदि पद्मसूर्यस्थहुंकारसम्भवाङ्कितगर्भखड्गं [क्: गर्त] परिणम्य हुंकारजद्वितीयं चण्डमहारोषणं हृदयान्तर्गतभगवन्तं चिन्तयेत् । तस्यापि हृदये पद्मसूर्यस्थं हुंकारजातऋजुकृष्णतदङ्कितगर्भखड्गं [क्, ग्: हुंजात] तद्रश्मिसमाकृष्टं ज्ञानसत्त्वं समयसत्त्ववद् दृष्ट्वा जःकारेणानयेत् आचमनप्रोक्षणादिकं प्द्f १०१, प्. १७५) दत्त्वा हुंकारेण तत्रैव प्रवेशयेत् वंकारेण बन्धयेत् होःकारेण तोषयेत् । पयसि पय इव एकीभूतं नायकं भावयेत् । भगवतः चक्षुःश्रोत्रयोर्नासापुटयोर्मुखशिरसि चित्ते यथायोगं वैरोचनाक्षोभ्यरत्नसम्भवामिताभामोघसिद्धिं नैरात्म्यां षडङ्गेषु न्यसेत् । हृदयस्थितहुंकारान्निर्गतपञ्चतथागतदेवीगणं रश्मिभिरानीय पञ्चामृतपूर्णकुम्भैः स्नापयित्वा मौलौ अक्षोभ्यं देवीभिर्नानाविधनृत्यवाद्यादिविविधपूजादिभिरानन्दयेत् । ततो भगवान् परार्थोद्यतः सर्वसत्त्वान् रागद्वेषमोहादिभिः हरिहरहिरण्यगर्भकन्दर्पादिभिर्महामोहजालैर्महाद्वेषजालैर्महा##- । ततो हृन्सन्त्रस्फुरितैर्महाक्रोधराजैरनेकस्थान् [क्रोध द्रोप्पेद् इन् क्] मारवृन्दान् ससैन्यान् दिगम्बरान् मुक्तकेशान् क्रन्दमानान अचाणान् वज्रपाशेन बद्ध्वाङीय विध्वंस्य विचूर्ण्य तीक्ष्णेन खड्गेन च्छित्त्वा मैत्रीचित्तेन [क्: विचित्रेण] पुनर्निर्माय धर्मे विनेतुं स्वपदान्तिके स्थापयेत् । ध्यानात् खिन्नो मन्त्रं जपेत् । चित्तं भ्रुवोरन्तराले [क्: भुव्] समारोप्य विश्वैकतत्त्वमूर्त्तिर्महाचण्डमहारोषणनाथस्य [क्: चण्डरोषण] मन्त्रजपमात्रेण दुर्द्दान्तदान्तिं [क्, ढ्: दन्तिं] जगदवश्यशान्तिं रक्षणं वर्द्धनं तुष्टिं पुष्टिं तथोच्चाटनाकर्षणमारणत्रासनं सर्वकर्म कुर्वीत । ओं चण्डमहारोषण हुं फट् । ।। इति चण्डमहारोषणसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १०२, प्. १७६) ८९. नमस्तारायै । पूर्ववच्छून्यतापर्यन्तं विभाव्य पद्मचन्द्रे तांबीजपरिणतेन्दीवरं तांबीजगर्भं तत्परिनिष्पन्नां हरिताममोघसिद्धिमकुटीं [ख्: मकुटां] वरदोत्पलधारिदक्षिणवामकरां [वाम द्रोप्पेद् इन् क्] अशोककान्तामारीच्येकजटाव्यग्रदक्षिणवामदिग्भागां [क्: स्वग्रह] दिव्यकुमारीमलङ्कारवतीं [क्: रीं साल] ध्यात्वा ज्ञानसत्तेन सहैकीकृत्य ओं तारे तुत्तारे [क्: तुतारे] तुरे स्वाहा इति मन्त्रं जप्त्वा तन्मनसैव यथेष्टं विहरेत् । ।। इत्यार्यखदिरवणीतारासाधनम् [क्, ब्: खदिरतारा, क्: खदिरवनां] ।। ९०. नमस्तारायै । प्रथमं स्वहृदीन्दुमध्यस्थतांबीजविनिर्गतरश्मिभिर्निष्पन्नान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् ध्यायात् । तांश्च बाह्याध्यात्म्यपूजाभिः सम्पूज्य तदग्रे सप्तविधानुत्तरपूजां कुर्यात् । ततः शून्यतां विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चारयेत् । ततश्चन्द्रे तांसम्भूतां सितोत्पलस्थतांकारोद्भूतां तारां श्यामां द्विभुजां दक्षिणे वरदां वामे सनालेन्दीवरधरां सर्वाभरणभूषितां पद्म-चन्द्रासने प्द्f १०२, प्. १७७) पर्यङ्कनिषणां चिन्तयेत् । समयमुद्रां बन्धयेत् । हस्तद्वयेन [हस्तद्वयेन fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयेन मध्यमे पिधायाङ्गुष्ठाग्रलग्ने [क्, ढ्, ग्: कुष्ठावलग्नौ] विकचोत्पलमुद्रा । ततः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। महत्तरीतारासाधनं समाप्तम् ।। ९१. नमस्तारायै । पूर्ववत् शून्यतापर्यन्तं विभाव्य पंकारजविश्वकमलमध्ये अकारजचन्द्रे श्यामतांकारजां तारां श्यामवर्णां सर्वालङ्कारधरां वामे नीलोत्पलवतीं दक्षिणे वरदां अर्द्धपर्यङ्कनिषणां दक्षिणपार्श्वे अशोककान्तां पीतां नानारत्नमकुटां वामदक्षिणहस्तयोरशोकपल्लवकुलिशधरां तथा महामायूरीं पीतां वामेतरकरयोर्मयूरपिच्छिकाचामरधारिणीं वामपार्श्वे एकजटां [क्, ग्: एकजटीं] खर्वाम् कृष्णां व्याघ्राजिनधरां त्रिनेत्रां दंष्ट्राकरालवदनां ज्वलत्पिङ्गलोर्द्ध्वकेशां [क्, ब्, ख्, अ: पिङ्गो] कर्त्रिकपालधारिणीं तथा आर्यजाङ्गुलीं श्यामां वामदक्षिणहस्तयोः कृष्णोरगचामरधारिणीं विभावयेत् । एवं च ध्यानात् [ढ्: व्याख्यानात्] खिन्नो मन्त्रं जपेत् । ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । ।। इति वरदतारासाधनं [क्, ब्: तारा] समाप्तम् ।। प्द्f १०३, प्. १७८) ९२. तांकारजं तांकाराक्रान्तमध्यमिन्दीवरं [क्: तारा] ध्यात्वा तत्परिणतामार्यतारां श्यामवर्णां वामेनोत्पलधरां दक्षिणे वरदां भद्रासनस्थिताममोघसिद्धिमकुटीं [क्, ब्: स्याम] ध्यात्वा ज्ञान सत्त्वेनैकीकृत्य ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकं [ग्, क्, ब्: ओमित्स्] अमुकीं वा वशमानय स्वाहा इति साध्यनामसहितमनन्तरोक्तेन संख्यानियमेन जपेत् । शरादिचिह्नाभावेऽपि साध्यगलमुत्पलेन बद्ध्वा स्वशरीरारुणकिरणसञ्चयैस्तच्छरीरमापूर्य [क्: गता] स्ववशे स्थापयेदिति । ।। वश्याधिकारतारासाधनं [क्, ढ्, ग्: वश्यतारा, क्, ब्: आर्यतारा, ख्: तारा] समाप्तम् ।। ९३. नमो वज्रतारायै । अथातः सम्प्रवक्ष्यामि वज्रताराप्रसाधनम् । होमकर्मविधानेन सर्वकामार्थसाधकम् ।। तत्रेमानि मन्त्रपदानि भवन्ति - नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् [क्, ग्: फट् ओन्ल्य] फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि [क्: स्तम्भता] तारे स्वाहा । प्द्f १०३, प्. १७९) मातृमण्डलमध्यस्थां तारादेवीं विभावयेत् । अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। कनकवर्णनिभां भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् । पञ्चबुद्धमहामकुटीं वज्रसूर्याभिषेकजाम् ।। नवयौवनलावण्यां चलत्कनककुण्डलाम् । विश्वपद्मसमासीनां रक्तप्रभाविभूषिताम् ।। वज्रपाशतथाशङ्खासच्छरोद्यतदक्षिणाम् [क्: वज्रयोग] । वज्राङ्कुशोत्पलधनुस्तर्जनीवामधारिणीम् । वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् ।। पूर्वेण पुष्पतारां तु सितवर्णां मनोरमाम् [क्, ग्: ओमित्स्] । ओंकाराक्षरनिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् ।। द्विभुजामेकवक्त्रां च सर्वालङ्कारभूषिताम् । दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् [क्, ग्: ओमित्स्] ।। धूपशाखाकरव्यग्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् । पश्चिमे दीपतारां [क्: ओमित्स्] च दीपयष्टिकराकुलाम् [ख्: यष्टिकुलां करां, क्: कराकुली] ।। पीतवर्णां महाभूषां चलत्कनककुण्डलाम् । उत्तरे गन्धतारां तु गन्धशङ्खकराकुलाम् ।। रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले । द्वारपालीस्ततो ध्यायादङ्कुश्यादिप्रभेदतः ।। पूर्वद्वारे वज्राङ्कुशीमेकवक्त्रां द्विभुजां वज्राङ्कुशोत्पलहस्तां विकृतवदनां कृष्णवर्णां दक्षिणद्वारे वज्रपाशीं प्द्f १०४, प्. १८०) पीतवर्णां विकृताननां एकवक्त्रां द्विभुजां वज्रपाशहस्तां पश्चिमद्वारे वज्रस्फोटीं रक्तवर्णां एकवक्त्रां द्विभुजां विकृतवदनां वज्रस्फोटहस्तां उत्तरद्वारे वज्रघण्टां श्वेतवर्णां एकवक्त्रां द्विभुजां विकृतवदनां वज्रघण्टाहस्तां एता आलीढपदस्थाः सूर्यासनाः सूर्यप्रभा ज्वालामालाकुलाः सर्पाभरणा [ख्: सर्वा] द्रष्टव्याः । ऊर्ध्वे ऊष्णीषविजयामधः सुम्भां विभावयेत् । चक्रं च नागपाशं च ध्यात्वा मन्त्रं स्फुरन् जपेत् ।। ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । दशाक्षरैर्दश देवयो दशपारमिताश्रयाः । भावनीयाः प्रयोगेन सर्वकार्यप्रसिद्धये ।। एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं तीव्रं वज्रपञ्जरभाषितम् [क्, ग्: पञ्जल] ।। अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्यायामपि गच्छन् न केनाप्यवलीयते [क्: लोयेत्] । व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयादयो नामस्मरणमात्रेण नश्यन्ति विलीयन्ते । अनेन मन्त्रेणोत्पलानामष्टोत्तरशतं यावद् जुहूयात् । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मे वशमानय स्वाहा । यां यां इच्छति तां तां वशमानयति । अनेनैव मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद् वारान् परिजप्यारिगृहे गोपयेत् सप्ताहेनोच्चाटयति । ओं तारे तुत्तारे तुरे चल प्रचल शीघ्रगामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं हुं फट् । प्द्f १०४, प्. १८१) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यं विवाहेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा । मदनं चण्डबीजं च तथोन्मत्तकमेव च । अशोकपत्रं पुष्पं च जुहूयात् सहस्रपञ्चकम् ।। घृतमधुगुडहोमं कन्यासिद्धौ [क्: सिद्धौ] प्रशस्यते । सप्ताहेन तदा योगी लभेत् कन्यां स्ववाञ्छिताम् ।। अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्थानत [क्: स्वस्था] आकर्षय ममान्तिके जः अनेन मन्त्रेण बदरीकण्टकानां पञ्चसहस्राणि स्वयम्भूकुसुमाक्तानि [क्: कुसुमानि] जुहूयात् । अनेन कृतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयेदिति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । रजस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकाननामङ्कुशोत्पलपाशहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजां कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना पश्चात् मन्त्रं जपेत् भावान्वितः - ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मम ईप्सितस्वप्नं कथय हुं फट् । पञ्चसहस्रेणागच्छति । पाशेन गलके बद्ध्वा अङ्कुशेन विदार्य च साध्यं पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वाऽट्मनोऽक्षिद्वयं मार्जयेत् । राजकुलस्यान्तिके प्रविशेत् । अथ स राजा शिष्यवद् गौरवं करोति विरुद्धं प्द्f १०५, प्. १८२) न वक्ति प्रसादं च प्रयच्छति प्रियालापं कुरुते दासतामुपैति क्रुद्धोऽपि वशो भवेदिति दृष्टप्रत्ययः सद्भूतः । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगावीघृतेन अर्कतूलेन वर्त्तिं कृत्वा प्रज्वाल्याञ्जनं पातयेत् । तमञ्जनं वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां सम्मर्द्य [क्: समर्च्य] परमान्नेन [क्: परमाश्वेन] धूपयेत् । भस्मना सार्द्धमक्षिमञ्जयेत् । यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि [क्: सापदि] पद्मनर्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाऽहं तारा न भवेयम् घातिताश्च बुद्धा भगवन्तो मया भवेयुरिति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजमूलेन गोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां [क्, ढ्, ग्: यां यां] पश्यति तां वश्यां कुरुते नान्यं रमते नान्यस्मिन् गच्छति स्वपतिं त्यजति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । उदरकीटं ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धं कन्यायै ताम्बूलेन दद्यात् । अभ्यवहृते योगवरेण मुञ्चति [क्: मूर्च्छति] नान्यंन् रमते नान्यस्मिन् गच्छति स्वपतिं त्यजति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीं जपेदयुतमेकं भावनान्वितं । जपान्ते शालिपिष्टकुड्मल्याशष्कुलिका [क्: कुन्दमल्पा, ढ्: कुट्टमल्ला] यस्यै दीयते सा पञ्चतायामपि न मुञ्चेदिति । प्द्f १०५, प्. १८३) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । चन्द्रोपरागसमये तारादारणीं जपन् सेवां कृत्वा तद्भूतलोकेश्वरं गृह्य शङ्खचूर्णं भावयेत् । प्रमदायै दातव्यम् । पञ्चतायामपि तमनुवर्तते । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीमन्त्रेण [क्: नाना] मदनफलमष्टोत्तरशतवारान् परिजप्य तेन फलेन हयग्रीवेन सार्द्धं यां म्रक्षति [क्, ढ्: रक्षति] सा वश्या भवति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु मुः स्वाहा अनेन मन्त्रेणार्कदलं साध्यनामविदर्भितं संलिख्य कुलीरगर्त्ते स्थापयेत् बन्धनमुक्तिर्भवति । ।। वज्रतारासाधनं समाप्तम् ।। ९४. नमस्तारायै । अथातः सम्प्रवक्ष्यामि वज्रताराप्रसाधनम् । होमकर्मविधानेन सर्वकामार्थसाधनम् ।। तत्रेमानि मन्त्रपदानि भवन्ति । तद्यथा नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् [क्: फट् फट् ओन्ल्य] सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । तत्रादौ तावत् स्वहृदि प्द्f १०६, प्. १८४) चन्द्रमण्डले तांकारबीजं ध्यात्वा तद्रश्मिसमाकृष्टगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् नानाविधपूजादिभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा त्रिशरणगाथां पठेत् । ततश्चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयित्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रमुच्चारयेत् । ततः पंकारजपद्मे चन्द्रमण्डलोपरि तांकारबीजं पुनरपि ध्यात्वा तत्परिणामेन - मातृमण्डलमध्यस्थां तारादेवीं विभावयेत् । अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। कनकवर्णनिभां भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् । विश्वपद्मसमासीनचन्द्रासनसुसंस्थिताम् ।। पीतकृष्णसितरक्तसव्यावर्तचतुर्मुखाम् । प्रतिमुखं त्रिनेत्रां च वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् ।। रक्तप्रभां चतुर्बुद्धमकुटीं वज्रशरशङ्खवरदसद्दक्षिणलसत्करां उत्पलचापवज्राङ्कुशवज्रपाशसतर्जनीवामसत्कराम् - वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् । तदग्रतः पुष्पतारां सितवर्णां मनोरमाम् ।। ओंकाराक्षरनिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् । द्विभुजां चैकवक्त्रां तु सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। दक्षिणे धूपतारां च कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् । धूपघटीकरव्यग्रां सर्वालङ्कारशोभिताम् ।। पश्चिमे दीपतारा च पीतवर्णां मनोहराम् । दीपयष्टिधरां दिव्यां चलत्कनककुण्डलाम् ।। उत्तरे गन्धतारां वै गन्धशङ्खकराकुलाम् । रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले ।। प्द्f १०६, प्. १८५) एता एकवक्त्रा द्विभुजाः सर्वालङ्कारभूषिता वज्रपर्यङ्किन्यश्चेति । एताः षड् देव्य ईषत्करालवदना ललिताक्षेपसंस्थिताः । एताः सर्वा मण्डलचक्रे ध्यात्वा हृद्बीजरश्मिसमानीतज्ञानचक्रं जः-हुं-वं##- पूर्वद्वारे ततो ध्यायाद् वज्राङ्कुशीं सितद्युतिम् । वज्राङ्कुशसचिह्नककरात्मकमनोहराम् [ख्: करामेक] ।। दक्षिणद्वारे वज्रपाशीं कृष्णामतिरतिप्रियाम् । दिव्यालङ्कारभूषाङ्गीं वज्रपाशधरां वराम् ।। वज्रस्फोटां पीतवर्णां [क्, ढ्, ग्: रेअद् सुरूपिणी अfतेर् पीतवर्णां] वज्रस्फोटाङ्कसत्कराम् । चिन्तयेत् [ग्: ओमित्स् चिन्तयेत् चक्रधरां ततः] पश्चिमे द्वारे नानालङ्कारभूषिताम् ।। वज्रघण्टामुत्तरद्वारे [क्, ढ्, ग्: मुत्तरे] वज्रघण्टायुधामथ । रक्तवर्णां शुभां शश्वत् पश्येद् वै दिव्यरूपिणीम् ।। ऊर्ध्वे उष्णीषविजयां पीतवर्णां सुरूपिणीम् । ध्यायात् सम्बाधिफलदां मन्त्री चक्रधरां ततः ।। तद्गर्भमण्डलस्याधः कृष्णवर्णां विभावयेत् । सुम्भां भास्वरसद्रूपां [ख्: भास्वरत] नागपाशलसत्कराम् ।। द्विभुजा एकवदनाः सर्वा ज्ञेया मनोहराः । अक्षरैर्दशभिश्चैता देवत्यो दश निर्मिताः । दशपारमिताः शुद्धाः सर्वकर्मप्रसिद्धये ।। तत्र दशाक्षराणि - ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । प्द्f १०७, प्. १८६) तथा चित्तवाङ्कायाधिष्ठानाभिषेकबिन्दुसूक्ष्मयोगजापादयोऽपि ध्यातव्या इति । एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं दिव्यं वज्रपञ्जरभाषितम् ।। इति । अत्रायं उपचारः । अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं गृहीत्वा सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्याटवीमपि [क्, ढ्, ग्: विन्ध्याया] गच्छन्न केनाप्यवलीयते व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयाश्वादयो नश्यन्ति विलीयन्त इति । तथा अनेन मन्त्रेणोत्पलानामष्टोत्तरशतं जुहूयात् ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं मे वशमानय स्वाहा । यामिच्छति तां वशमानयति । तथा अनेन मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद्वारान् परिजप्यारिगृहे गोपयेत् सप्ताहेनोच्चाटयति - ओं तारे तुत्तारे तुरे चल [ढ्: बल प्रबल] प्रचल शीघ्रगामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं फट् । इति उच्चाटनविधिः । अथापरः प्रयोगः । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यमुद्वाहेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा । मदनं चण्डबीजं च उन्मत्तकफलं [क्, ढ्, ग्: तदुन्मत्तप] तथा । अशोकपत्रं पुष्पं च जुहूयात् सहस्रपञ्चकम् ।। घृतमधुगुडहोमं वै कन्यासिद्धौ प्रशस्यते । सप्ताहेन ततो योगो लभेत् कन्यांन् स्ववाञ्छिताम् [क्: सुवा] ।। इति । प्द्f १०७, प्. १८७) अथापरः प्रयोगः । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्वानत आकर्षय ममान्तिके जः इत्यनेन [क्, ढ्, ग्: अनेन] मन्त्रेण बदरकष्टकानि पञ्च सहस्राणि स्वयम्मूकुसुमाक्तानि [क्: सुमानि] होतव्यानि । एतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । रजःस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकवक्त्रामङ्कुशपाशोत्पलहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजांन् कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना मन्त्रं जपेत् भावनान्वितः - ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं ममेप्सितं स्वप्नं कथय हुं फट् । पञ्चसहस्रेणागच्छति । पाशेन गलकं बद्ध्वा अङ्कुशेन विदार्य च । चरणावुत्पलेनैव बद्धाऽऽकृष्य समन्ततः । साध्यं पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् ।। अथापरः प्रयोगः । ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा अक्षिद्वयमञ्जयेत् [क्: दुस्थि] । राजकुलस्यान्तिके प्रविशति स राज गौरवादिकं करोति एकान्ततो वश्यो भवतीति । अथापरः प्रयोगः । ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनमाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगावीघृतेनार्कतूलेन वर्त्तिकां च कृत्वा प्रज्वाल्याञ्जनं पातयेत् । तमञ्जनं सूर्यवज्राभ्यां [क्, ढ्: वज्रधर्माभ्यां, ख्: वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां] सम्पाद्य परमान्नेन धूपयेत् । तद्भस्मना सार्द्धमक्षि अञ्जयेत् । यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि पद्मनर्त्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाऽहं तारा न भवेयम् घातिताश्च मे बुद्धा भगवन्तो भवेयुरिति । प्द्f १०८, प्. १८८) अथापरः प्रयोगः । उदरकौटकं [ख्: कीटं] धारण्या [धारण्या द्रोप्पेद् इन् क्] सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धमेकीकृत्य ताम्बूलेन दद्यात् । अभ्यवहरति अनेन प्रयोगवरेण मुञ्चति स्वपत्नीवाचरति । अथापरः प्रयोगो भवति । अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजगोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां पश्यति तां वशं कुरुते । अथापरोऽपि प्रयोगः । महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीमयुतमपि जपेत् भावयन् जपान्ते शालिपिष्टकेन कुड्मल्या [क्: कुटुमल्या, ढ्: कुट्टमल्या] शष्कुलिकां [क्, ख्, ग्: शंकुलिकां] कृत्वा यस्मै दीयते स पञ्चतायामपि न मुञ्चति । अथापरोऽपि प्रयोगः । चन्द्रोपरागममये ताराधारणीं जपन सेवां च कुर्वन् तदुद्भवलोकेश्वरेण शङ्खचूर्णं भावयेत् । तद् [क्, ग्: यत्] यस्या दीयते सा यावत् पञ्चत्वमनुवर्त्तते । अपरः प्रयोगः । ताराधारण्या मदनफलमष्टोत्तरशतवारान् परिजप्य तेन फलेन हयग्रीवेण सार्द्धं यां म्रक्षति सा वश्या भवति । अपरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु स्वाहा अनेन मन्त्रेणार्कदले साध्यनामविदर्भितं विलिख्य कुलीरगर्त्ते [क्, ग्: गर्भे] गोपयेत् बन्धनमुक्तिर्भवति । ।। इति वज्रतारासाधनं समप्तम् ।। प्द्f १०८, प्. १८९) ९५. नमो [ठिस् साधन इस् ओन्ल्य तो बे fओउन्द् इन् ख्. षेए fओल्. ६७आ] वज्रतारायै । वज्रतारां नमस्कृत्य गुरुपूर्वक्रमगताम् । तस्याश्र माधनं स्पष्टं लिख्यते स्मृतये मया ।। मनोऽनुकूले स्थाने सुखासनोपविष्टो योगी ओं रक्ष रक्ष हुं हुं फट् स्वाहा इति स्थानात्मयोगरक्षां कृत्वा हृच्चन्द्रे तांकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः समाकृष्टां भगवतीं वज्रतारां समाण्डलेयां वक्ष्यमाणभुजायुधां समालम्ब्याकाशे पुष्पादिभिः सम्पूज्य - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। इत्युच्चार्य मैत्र्यादिभावनां कुर्यात् । सर्वसत्त्वा मया संसारदुःखादुद्धृत्य महासुखे बुद्धत्वे प्रतिष्ठापयितव्या इति सर्वाकारवरोपेतशून्यतां भावयेत् । चित्तमेवेदं भ्रान्तं तेन तेनाकारेण प्रतिभासते । यथा स्वप्ने चित्तादन्यत्र ग्राह्यं न विद्यते ग्राह्याभावात् चित्तमपि ग्राहकं न भवति तस्माद् विश्वमिदं निःस्वभावं प्रकृतिपरिशुद्धं आद्यमनुत्पन्नं पश्येत् । तदनु आकाशे पूर्वप्रणिधानबलादुत्पन्नं शुद्धलौकिकविज्ञानस्वभावं रेफोद्भवं सूर्यमण्डलं तदुपरि कृष्णहुंकारेण परिणतां शुक्लधर्मोदयां ऊर्ध्वस्थितां त्रिकोणां अन्तःशुषिरां विश्वपद्मविश्ववज्राधिष्ठितमध्यां ध्यात्वा विश्ववज्रवेदिकायां प्द्f १०९, प्. १९०) चत्वारि महाभूतानि भावयेत् । खंकारजं पृथ्वीमण्डलं पीतं चतुरस्रं कोणेषु त्रिसूचिकवजाङ्कितम् तदूर्ध्वे वंकारजं वरुणमण्डलं शुक्लं वर्तुलघटाङ्कम् तदुपरि रेफपरिणतमन्निमण्डलं त्रिकोणं कोणेषु रेफाङ्कितम् तदुपरि यंकारपरिणतं वायुमण्डलमर्द्धचन्द्राकारमन्तद्वयेन चलत्पताकाङ्कितं धूम्रवर्णं चिन्तयित्वा तत्परिणतं कूटागारं पञ्चरत्नमयं चतुरस्रं चतुर्द्वारं चतुस्तोरणभूषितं हारार्द्धहारपट्टस्रग्दाममण्डितं अष्टस्तम्भोपशोभितं स्तम्भोपरि वृतवलयवज्रावलीवृतं मध्यपुटेषु पञ्चसु द्वारेषु अध ऊर्ध्वे च विश्वपद्मम् । तत्र मध्यासने अकारादिषोडशस्वरपरिणामेन चन्द्रमण्डलमादर्शज्ञानस्वभावं तदुपरि ककारादिचतुस्त्रिंशद्व्यञ्जनैः सूर्यमण्डलं तयोरेकतां समताज्ञानं तदुपरि तांकारजोत्पलकर्णिकायां चन्द्रस्थतांकारं प्रत्यवेक्षणाज्ञानं तद्बीजरश्मिभिराकृष्टानां सर्वतथागतानां प्रवेशे कृत्यानुष्ठानज्ञानं तदनु भगवत्या निष्पत्तिः सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानम् । एवं पञ्चाकाराणि सम्बोधिक्रमेणैव तांकारनिर्गतस्वबीजचिह्नपरिणामनिष्पन्नदशदेवत्या सहैव निष्पन्नां तां भगवतीं चिन्तयेत् पीतवर्णां पीतकृष्णरक्तश्वेतमिति चतुर्वक्त्रामष्टभुजां वज्रपाशशङ्खशरवरददक्षिणकरां वज्राङ्कुशोत्पलकार्मुकतर्जनीवामकरां सर्वालङ्कारभूषितां रक्तप्रभाविभूषितां नवयौवनां वज्रपर्यङ्किनीं विश्वपद्मासनस्थितां पञ्चतथागतमुकुटिनीं ध्यायात् । पूर्वदले पुष्पतारां श्वेतां ओंकारजां द्विभुजां पुष्पमालाधारिणीं सर्वालङ्कारभूषिताम् ताकारेण दक्षिणे प्द्f १०९, प्. १९१) धूपतारां कृष्णां धूपशाखाकराम् रेकारेण पश्चिमे दीपतारां पीतां दीपयष्टिकराम् तुकारेण उत्तरे गन्धतारां रक्तां गन्धशङ्खकरां ध्यायात् गर्भमण्डले ताकारेण अङ्कुशतारां अङ्कुशहस्ताम् दक्षिणे रेकारेण पाशतारां कृष्णवज्रपाशहस्तां पश्चिमे तुकारेण स्फोटतारां पीतवर्णां निगडहस्ताम उत्तरे रेकारेणावेशतारां रक्तां घण्टाकराम् अधसि स्वाकारेण सुम्भतारां कृष्णां नागपाशकराम् ऊर्ध्वे हाकारेण उष्णीषविजयतारां पीतां चक्रधरां ध्यायात् । तदनु हृच्चन्द्रस्थितचिह्नबीजपरिणतज्ञानसत्त्वहृच्चन्द्रे तांकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिर्ज्ञानमण्डलमाकृष्य सम्पूज्य जः हुं वं होः इत्यनेन मन्त्रेण आकर्षणप्रवेशनबन्धनतोषणं कुर्यात् । तदनु चक्षुरादिषु मोहवज्रादयः षट् चिन्तनीयाः कायवाक्चित्तेषु ओं आः हुंकारपरिणताः खेचरीभूचरीनैरात्माश्चिन्तनीयाः । तदनु हृद्बीजरश्मिभिराकृष्टान् तथागतान् सम्पूज्य अभिषेकं प्रार्थयेत् । अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागता इति । तैस्तथागतैर्ज्ञानामृतपूर्णकलशैरभिषिच्यते । अभिषिच्यमानानां अभिषेकजिनाः शिरसि जायन्ते । तत्र भगवत्या रत्नसम्भवः पुष्पतारादीनां यथाक्रमं वैरोचनाक्षोभ्यामिताभाऽमोघसिद्धयः अङ्कुशतारादीनामपि ते एव । अधोदेवत्यूर्ध्वदेवत्योरक्षोभ्यवैरोचनौ हृद्बीजनिर्गतपुष्पादिभिः सम्पूज्य वीणादिभिः संस्तुत्य रसवज्रादिभिः ढौकितं समासाद्य प्रत्येकं स्फुरणेनाखेदनपर्यन्तेन जगदर्थं कारयित्वा पुष्पादयः क्रमेण भगवत्या हृदये प्रतिष्ठाश्चिन्तनीयाः । भगवत्या प्द्f ११०, प्. १९२) अपि स्फुरणयोगेन सर्वमेव विश्वं मायोपमस्वप्नोपमनिजचिन्ताधीनमाकलयय स्वहृद्बीजे प्रतिष्ठा ध्येया । तदनु तद्बीजं रश्मिपुञ्जाकारं क्रमावलीनं सूक्ष्मबिन्दुरूपं महासुखमयं ध्यात्वा तमपि निरुपलब्धिं कुर्यात् । पुनर्झटिति आविर्भूतं मण्डलं दृष्ट्वा बलिं दद्यात् ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणां आद्यमनुत्पन्नत्वात् । ओं आः हुं फट् स्वाहा इत्यनेन मन्त्रेण दिक्पालेभ्यः । तदनु मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । मालामन्त्रं वा ओं आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । विधाय वज्रतारायाः साधनं यन्मयार्जितम् । शुभं तेन जनाः सर्वे मन्त्रसम्बुद्धभास्कराः [ठेन् fओल्लोwस् थे समे प्रयोगस् अस् गिवेन् इन् थे त्wओ प्रेविओउस् साधनस् ओf वज्रातारा] ।। ।। इति वज्रतारासाधनम् ।। प्द्f ११०, प्. १९३) ९६. नमो वज्रतारायै । वज्रतारां नमस्कृत्य सितवर्णां मनोरमाम् । तत्साधनविधिं वक्ष्ये सर्वसत्त्वार्थहेतुना ।। इह भावनाधिकृतो योगी स्वहृदि चन्द्रमण्डले तांकारं विचिन्त्य मुखशौचादिकं कुर्यात् । अत्यन्तसुखासनोपविष्टः स्वहृद्बीजात् रश्मिं निश्चार्य तेन रश्मिनाऽऽकृष्य तारा भट्टारिकां पुरतोऽन्तरीक्षेऽवस्थाप्य गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुरतः पापदेशनादिकं कुर्यात् । पापदेशना अकरणसंवरं अनुमोदना परिणामना त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादनं मार्गाश्रयणं चतुर्ब्रह्मविहारीभावना । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति शून्यताभावनां च विभाव्य बिम्बनिष्पत्तिभावनां च भावयेत् । ततः पंकारपरिणतं सितम.ष्तदलकमलं [क्, ग्: मष्टदलं] तस्योपरि अकारपरिणतं चन्द्रं चन्द्रोपरि तांकारपरिणतं सितमुत्पलं उत्पलमध्ये चन्द्रं चन्द्रमध्ये तांकारं तांकाराद् गगनतलं विश्वं च तारारूपेण संस्फार्य तारारूपेण त्रिभुवनस्थितान् सत्त्वान व्यवस्थाप्य पुनस्तत्रैव तांकारे संस्फार्य [क्: सम्पूर्य, ढ्: संहार्य] उत्पलचन्द्रे तांकारपरिणतताराभट्टारिकारूपेणात्मानं पश्यति । सितवर्णां सितकमलोपरि चन्द्रासनस्थां वज्रपर्यङ्किनीं सितचन्द्राश्रितां षोडशाब्दवपुष्मतीं [क्: वयुः] नानाभरणभूषितां दक्षिणे हस्ते वरदां वामेनोत्पलधारिणीं अशेषमारविध्वंसन्तीं स्वकायरोमकूपतो प्द्f १११, प्. १९४) बुद्धबोधिसत्त्वान् स्फुरन्तीं भावयेत् । ईदृशीं भावनां स्थिरीकृत्य मन्त्रं जपेत् । स्वहृदि सितमष्टारचक्रं विचिन्त्य अरं [क्: अलिं] प्रति अष्टौ अक्षरान् विभाव्य मध्ये स्वाहाकारं दत्त्वा जपेत् मनसा वाचयेन्मन्त्रं ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । अनेन चिन्तितमात्रेण सर्वमारैरवध्यो [क्, ढ्: माराः अ] भवेत् । कविता वक्तृता चैव प्रज्ञा चात्यन्तनिर्मला । कल्पान्तं अपि जीवनोपायमुक्तं वज्रभृता स्वयम् ।। राजानो वशगास्तस्य शान्ताः पुरजनैः सह । अप्यखण्डितरोमात्मा सर्वशत्रुषु सर्वदा ।। आर्यवज्रतारा महातेजाः सर्वसिद्धिप्रदायिका । दत्त्वा तु दक्षिणां वाऽपि सुवर्णरजतादिकम् ।। श्रोतव्यं परया [क्, ग्: शरमया] भक्त्या पण्डितेन महात्मना । अभिषेकाग्रलब्धो यो गुरुभक्तिपरात्मकः ।। स श्रोता च भवेदत्र प्रोक्तो जिनगणैः सदा । अन्यथा नैव सिद्ध्यति यदि साक्षात् स्वयं जिनः ।। ।। वज्रतारासाधनं समापतम् ।। ।। कृतिरियं आर्यनागार्जुनपादानाम् ।। प्द्f १११, प्. १९५) ९७. नमस्तारायै । प्रथमं तावन्मन्त्री स्वहृद्यकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तत्र स्थिततांकारं पीतवर्णं तत्परिणतं नवसूचिकवज्रं [क्, ग्: शूक] तद्वरटके तांकारं भावयेत् । तद्रश्मिभिरानीतज्ञानसत्त्वस्वभावां भगवतीं वक्ष्यमाणभुजचिह्नाद्यलङ्कृतां अष्टभुजां चतुर्वक्त्रां वज्रपर्यङ्कनिषणां दशदेवतीपरिवृतां नभसि दृष्ट्वा स्वहृद्वीजनिर्गतपुष्पादिपञ्चोपचारपूजाभिः सम्पूज्य पापदेशना - पुण्यानुमोदना - त्रिशरणगमन - बोधिचित्तोत्पादमैत्रीकरुणामुदितोपेक्ष भावयेत् । ततः सर्वधर्मानात्मानं च स्वप्नोपमं निःस्वभावं आद्यमनुत्पन्नमधिमुच्य मन्त्रमुच्चारयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । तदनन्तरं बोधिचित्तमनुस्मृत्य आकाशे रंकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तत्र हुंकारपरिणतं त्रिसूचिकवज्रं [क्, ग्: शूक] तद्रश्मिसम्भूतं तावदिच्छाविस्तरं जाज्वल्यमानं वज्रप्राकारं तद्रश्मिनिर्मितवज्रपञ्जरं वज्रभूमिं बाह्यसीमाबन्धं च ध्यात्वा तद्रश्मिभिर्विघ्नानुत्सार्य पञ्जरमध्ये आकाशस्वभावां धर्मोदयामेकाराकारां अधः सूक्ष्माग्रामुपरि [क्: सूक्ष्मामु, ढ्: स्वोपरि] विशालां शुक्लां विभावयेत् । तन्मध्ये गगनस्वरूपविश्वदलकमलकर्णिकास्थितत्रिसूचिकवज्रं तद्वेदिकाव्यापीनि चतुर्महाभूतमण्डलानि । यंकारपरिणतं अर्द्धचन्द्राकारं नीलं वायुमण्डलं [ढ्: ओमित्स्] कटिद्वये ललत्पताकाङ्कितम् तदुपरि रंकार्जजं अग्निमण्डलं त्रिकोणं प्द्f ११२, प्. १९६) रक्तं कोणेषु [क्: कोशेक्षु] रेफाङ्कं तस्योपरि वंकारजं वरुणमण्डलं वर्तुलं सितघण्टाङ्कं [क्; घण्टाकां] तदुपरि लंकारजं माहेन्द्रमण्डलं पीतं चतुरस्रं कोणेषु त्रिसूचिकवज्राङ्कितं तत्स्वभावं मायोपमं विज्ञानं विदित्वा चतुर्महाभूतपरिणामजं परिशुद्धबुद्धक्षेत्रसंक्षेपरूपं महामोक्षपुरं वैरोचनस्वभावं विश्ववज्रवेदिकामध्ये नानारत्नमयं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारमष्टस्तम्भोपशोभितम् । चतुर्वेदीपरिक्षिप्तं चतुस्तोरणमण्डितम् ।। हारार्द्धहारपट्टाघण्टादर्शचामरविचित्रपताकाघण्टाविभूषितम् । तस्य गर्भपुटे अष्टदलं [क्: लकमलपद्मं] पद्मं सकेशरं वरटकोपरि [क्: वरटकपरिणतं] अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलमादर्शज्ञानस्वभावं तस्योपरि तांकारं पीतं समताज्ञानस्वभावं सूर्यमण्डलाक्रान्तम् [क्: कान्तं] । ततः तांकारपरिणतं कनकवर्णं नवसूचिकवज्रं बीजगर्भप्रत्यवेक्षणास्वभावं तन्निर्गतरश्मिभिः स्फुरित्वा दशसु दिक्षु भगवत्याकारैः [ढ्, ग्: त्यङ्कारैः] सत्त्वार्थं कृत्वा पुनस्तत्रैव बीजचिह्नसंहरणकृत्यानुष्ठानस्वभावम् । ततो बीजचिह्नचन्द्रसूर्यपरिणतां भगवतीं सुविशुद्धधर्मधातुस्वभावाम् - वज्रतारां चतुर्वक्त्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् । अष्टभुजां कनकवर्णां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् ।। नवयौवनकान्तिमतीं चलत्कनककुण्डलाम् । चतुर्बुद्धमहामुकुटीं पद्मरागप्रभान्विताम् ।। प्द्f ११२, प्. १९७) वज्रपाशं शरं शङ्खं बिभ्रती दक्षिणैः करैः । वामैः [क्, ढ्: ओमित् बुत् अद्द् पाश बेfओरे तर्जनीं इन् थे समे लिने] पीतोत्पलं चापमङ्कुशं तर्जनीं तथा ।। हेमाभं प्रथमं वक्त्रं शुक्लदक्षिणमुत्तरम् । लोहितं पश्चिमं नीलं वज्रपर्यङ्कमासनम् ।। मन्त्रो हृद्बीजसम्भूतो मण्डलाधिपतेर्मुखात् । निर्गतो दशदेवीनां विभक्तो बीजतां गतः ।। ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । पूर्वदिग्दलेषु चन्द्रमण्डलस्थानि ओं तारेषु अक्षराणि पूर्वादिदिग्द्वारेषु [क्: पूर्वदिग्द्वा] सूर्यमण्डलस्थानि त्तारेतुरे अक्षराणि ऊर्ध्वे सूर्यमण्डलस्थं स्वाक्षरमधः सूर्यमण्डलस्थं हाक्षरं तद्बीजाक्षरपरिणतानि चिह्नानि बीजगर्भानि भावयित्वा तद्रश्मिभिः स्फुरणसंहरणं कृत्वा तद्बीजचिह्नपरिणता देव्यः - विज्ञेया दश देवयो दशभूमिस्वरूपतः । वज्रपर्यङ्कयोगिन्य एकास्या द्विभुजाश्च ताः ।। चन्द्रस्थां पूर्वतस्तारां शुक्लवर्णां विभूषिताम् । पुष्पदामान्वितकरां भावयेत् प्रणवोद्भवाम् ।। दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णां चन्द्रे ताकारसम्भवाम् । धूपशाखान्वितकरां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। पश्चिमे [ग्: द्रोप्स् थिस् लिने] दीपतारां च पीतवर्णां सुभूषिताम् । दीपवृक्षान्वितकरां चन्द्रे रेकारसम्भवाम् ।। चन्द्रे तुकारसम्भूतां [क्: तुतार] गन्धतारां तथोत्तरे । गन्धशङ्खोद्यतकरां रक्तवर्णां सुभूषिताम् ।। प्द्f ११३, प्. १९८) विदिग्दले तथा चिह्नमक्षोभ्यादिप्रभेदतः । वज्रचक्रं तथा पद्मं शङ्खं तद्वर्णभेदतः ।। द्वारपालीस्तथा ध्यायात् सूर्यस्थाः सर्पभूषणाः । पूर्वद्वारेऽङ्कुशीं शुक्लां बीजत्ताकारसम्भवाम् [क्: बीजन्तु] ।। दक्षिणे अङ्कुशधरां वामतो दुष्टतर्जनीम् । दक्षिणे पाशीं पीतां बीजरेकारसम्भवाम् ।। सपाशतर्जनीहस्तां रक्तमण्डलसंश्रिताम् । स्फोटां च पश्चिमे रक्तां तुबीजाक्षरसम्भवाम् [ढ्: तद्बीजा] ।। वज्रालीं [ढ्: वज्रावलीं; बुत् थिस् दोएस् नोत् सुइत् थे मेत्रे] तर्जनीहस्तां वज्रमण्डलसुस्थिताम् । श्यामामुत्तरतो घण्टां बीजरेकारसम्भवाम् । वज्रघण्टान्वितकरां रश्मिस्थां वामतर्जनीम् ।। कोणभागेषु चिह्नानि मामक्यादिविशुद्धितः । बोधिचित्तघटो [क्: गतो] मेरुर्वह्निकुण्डं [क्: कुण्डलं] महाध्वजः ।। ऊर्ध्वे चोष्णीषविजयां सूर्ये स्वाकारसम्भवाम् [क्: लाहार] । शुक्लवज्रधरां शुक्लां वामे च रिपुतर्जनीम् ।। नागपाशधरां नीलां सूर्ये हाकारसम्भवाम् । वामे च तर्जनीं घोरामधः सुम्भां विभावयेत् ।। सर्वासां चक्षुराद्यधिष्ठानं मोहवज्रां न्यस्येत् । नेत्रद्वयेषु वज्रां च कर्णयोर्मात्सर्यिकां तथा । घ्राणे वक्त्रे तु रागवज्रिकाम् । प्द्f ११३, प्. १९९) काये चेर्ष्यावज्रां तु मनो नैरात्म्ययोगिनी इति चक्षुराद्यधिष्ठानं कृत्वा कायवाक्चित्ताधिष्ठानं ओंकारेण कायाधिष्ठानं आःकारेण वागधिष्ठानं हुंकारेण चित्ताधिष्ठानम् । ततः सर्वासां देवतीनां हृदि चन्द्रमण्डलस्थं बीजाक्षरं पश्येत् । ततो रश्मिभिरानीतं ज्ञानसत्त्वस्य मण्डलम् । पुष्पतारादिदेवताभिः स्फुरित्वा सर्वपूजाभिः पूजयेत् । ततो ज्ञानसत्त्वमण्डलं द्वारपालीप्रयगेन समयमण्डले प्रवेशयेत् ओं वज्राङ्कुशि आकर्षय जः [जः द्रोप्पेद् इन् ढ्] ओं वज्रपाशि प्रवेशय हुं ओं वज्रस्फोट बन्धय वं ओं वज्रावेश वशीकुरु होः । तदनन्तरं स्वहृद्बीजनिर्गतरश्मिभिः त्रैधातुकस्थितान् [क्; धातुस्थि] बुद्धानानीय सम्पूज्य मातृभिरनुनाथ्यते [क्; नाध्यते, ग्: राथ्यते] अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागता बुद्धज्ञानेनेति । ततस्तैर्बुद्धैः हेरुकरूपैः पञ्चामृतभृतपञ्चतथागतात्मकैः कलशैः पञ्चभिरभिषिच्यते [क्: षिञ्चते] । अभिषिच्यमाने पुष्पकुङ्कुमवृष्टिर्दुन्दुभिशब्दश्च भवति देवताभिः पूज्यते स्तूयते च । अभिषिक्ते मूर्ध्नि रत्नसम्भव [क्: वल०] उत्पद्यते मध्यपुटदेवतीनां यथाक्रमं वैरोचनाक्षोभ्यामिताभाऽमोघसिद्धिस्तथागता द्वारपालीनां मुकुटेषु भवन्ति । उष्णीषाया रत्नेशः सुम्भाया मुकुटे अक्षोभ्य उत्पद्यते । ततो भगवतीं निर्माणकायैः सर्वासु दिक्षु सत्त्वार्थं कुर्वन्तीं दृष्ट्वा मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । प्द्f ११४, प्. २००) एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं दिव्यं वज्रपञ्जरभाषितम् ।। अथापरोऽपि धारणीमन्त्रः - नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । ।। वज्रतारासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं महापण्डितस्थविरधर्माकरमतिपादानाम् [क्, ढ्: पण्डित ; क्: धर्माकरपा] ।। ९८. नमस्तारायै तारां प्रणम्य महतीं जननीं जिनानां [क्: जनजीनिनानां] निःशेषदोषरहितां गुणिनां हिताय [क्, ग्: महत्या] । तत्साधनं सुविशदैः सुपदैश्च [ढ्: सुविसश्च] भक्त्या संलिख्यते वचनतः सुहृदामिहापि ।। नापूर्वं लिख्यते किञ्चित् किन्तु वाक्याद् [क्, ढ्: बाह्यात्] गुरोरपि । श्रुतं यत् तदपि [क्: उदयि] स्मर्त्तुं संक्षेपतः प्रलिख्यते ।। प्द्f ११४, प्. २०१) प्रथमं तावत् प्रातरुत्थाय मन्त्री मुखचरणादिकं प्रक्षाल्य पवित्रीभूय विजने मनोऽनुकूले सुगन्धोपलिप्ते सुरभिकुसुमावकीर्णे च भूप्रदेशे सुखासनोपविष्टः स्वहृदये प्रथमस्वरपरिणतं शीतांशुमण्डलं विचिन्त्य तन्मध्ये कमनीयनीलनीरजं तत्किञ्जल्के निष्कलङ्कशशाङ्कमण्डलं [शशाङ्क द्रोप्पेद् इन् क्] तदुपरि पीततांकारबीजं पश्येत् । ततोऽपि पीततांकारबीजात् निःसृत्य जगन्मोहान्धकारापहारिभिर्मयूखसमूहैर्दशसु दिक्षु ये चापर्यन्ता लोकधातवो विद्यन्ते तान् सर्वानवभास्य तत्रस्थानप्यसंख्येयानप्रमेयान् बुद्धबोधिसत्त्वांश्चाकाशदेशेऽप्यानीयावस्थाप्यन्ते । तदनु तेषांमाकाशदेशावस्थितानां महाकारुणिकानां बुद्धबोधिसत्त्वानां दिव्यपुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजघण्टा##- कुर्यात् । यत्किञ्चिदनादिसंसारे संसरता [क्: समावेशं सरसा] मया पापकं कर्म [क्: ओमित्स्] कायेन वा मनसाऽपि कृतं कारितं क्रियमाणमनुमोदितं वा तत् सर्वं प्रतिदेशयामि इत्यनेन विधिना [क्: विना] प्रतिदेश्य पुनरकरणसंवरं प्रतिगृह्य पुण्यानुमोदनां कुर्यात् । सुगतप्रत्येकश्रावकजिनानां तत्सुतानामपि बोधिसत्त्वानां सदेवकसब्रह्मकलोकानां [क्: सदैव] यत् कुशलं [क्: भूकुशलं] तत् सर्वमनुमोदयामीति । तदनु रत्नत्रयशरणगमनम् - बुद्धं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] । प्द्f ११५, प्. २०२) धर्मं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] । सङ्घं शरणं गच्छामि यावदाबोधिमण्डतः [मण्डलः इन् क्] ।। इति [क्: ओमित्स्] । पश्चात् मार्गाश्रयणम् मार्गस्तथागतोक्तः स चाश्रयणीयो मया [क्: मा] नान्य इति । तदनु अध्येषणां कुर्यात् । जगदर्थमासंसारं कुर्वन्तो भगवन्तस्तथागतास्तत्सुता अपि तिष्ठन्तु मां परिनिर्वान्तु इति । तदन् याचना तादृशीं निरुत्तरां धर्मदेशनां भगवन्तस्तथागता देशयन्तु यया झटित्येव संसारिणः सत्त्वा भवबन्धनान्निर्मुक्ता भवन्तीति । तदनन्तरं पुण्यपरिणामनां कुर्यात् । सप्तविधानुत्तरपूजापापदेशनाकुशलमूलमुपजातं तत् सर्वं सम्यक्सम्बोधये [क्: म्बोधिं] परिणामयामीति । अथवा समासतः सप्तविधानुत्तरपूजासूचकं श्लोकमेनं पठेत् - सर्वं पापमहं दिशामि परमं प्रीत्यानुमोदे [क्: मोदान्] शुभान् आजन्मस्थितयेऽर्थये [या जन्म इन् क्] भगवतः सद्धर्मरत्नस्य च । रत्नानां त्रयमभ्युपैमि शरणं बोधौ दधे मानसं तन्मार्गं च समाश्रये शुभविधीन् सम्बोधये नामये ।। इत्यनेन सप्तविधानुत्तरपूजां विधाय ओं मुः [क्, ढ्: ओं आः हुं] इति विसर्जयेत् । अथवा - शीलचन्दनलिप्ताङ्गा ध्यानप्रावरणावृताः । बोध्यङ्गकुसुमाकीर्णा विहरध्वं यथासुखम् ।। इत्यनेन । तदनन्तरं चतुर्ब्रह्मविहारं मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षासंज्ञकं वक्ष्यमाणक्रमेण भावयेत् । तत्र केयं मैत्री ? प्द्f ११५, प्. २०३) सर्वसत्त्वेष्वेकपुत्रप्रेमतालक्षणा अथवा हितसुखोपसंहाराकारेति । करुणा पुनः कीदृशी ? दुःखाद् दुःखहेतोः समुद्धरणकामता त्रिदुःखदुःखमहानलप्रज्वलितसंसारलोहभवनप्रविष्टान् जन्तून् ततोऽपि समुद्धरामीत्यध्याशयो वा करुणा अथवा त्रिदुःखदुःखितानां सत्त्वानां संसाराम्बुधेः समुद्धरणेच्छा । मुदिता तु ईदृशी । प्रमोदो मुदिता अथवाऽसदृशे बुद्धत्वे तदुपाये च सर्व एव संसारिणः सत्त्वा मया प्रतिष्ठापयितव्या इत्यध्याशयो मुदिता यद्वा विश्वेषां यानि कुशलानि तेषु तद्भोगैश्वर्यादिषु च आकृष्टचित्तता । कोपेक्षा ? प्रतिघानुनयनिबन्धनमपहाय [क्: प्रतिद्यानयन] हिताहितेषु जन्तुषु परमहिताचरणमुपेक्षा [ढ्: परममहिताचरण, क्: हितावरणः] यद्वा सर्वस्मिन् प्रेमानुशयरहितपरहितधर्मतायां [परहित द्रोप्पेद् इन् क्] स्वरसवाहिनी प्रवृत्तिरुपेक्षा अथवा लाभालाभयशोऽपयशोनिन्दास्तुतिसुखदुःखेत्याद्यष्टलोकधर्मप्रमुख##- चतुर्ब्रह्मविहारभावनानन्तरं सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतां भावयेत् । सर्व एव धर्माः प्रकृत्या स्वभावेन परिशुद्धा इत्यादिकमामुखीकुर्यात् । इमां च सर्वधर्मप्रकृतिपरिशुद्धतामनेन मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति । यदि प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्वधर्माः कुतस्तर्हि संसारमावहति ? ग्राह्यग्राहकादिमलावृतत्वात् । तद्विगमोपायः सन्मार्गभावना तया स निरुद्धः स्यात् । अतः प्रकृतिपरिशुद्धाः सर्व- प्द्f ११६, प्. २०४) पगे नोत् च्लेअर् प्द्f ११६, प्. २०५) पगे नोत् च्लेअर् प्द्f ११७, प्. २०६) धर्मदेशनामृतेन तान् सन्तर्पयन्ति । पुनः पुनर्नानाप्रकारं जगदर्थं कृत्वा विश्वमपि तारारूपं निष्पाद्य तत्रापि पीततांकारबीजे ताश्चान्तर्भवन्तीत्येवमादिस्फुरणसंहरणक्रमेण यावत् खेदो न जायते तावद् भावयेत् । भावनातः खिन्नो मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । महाप्रभाव एवायं मन्त्रराजः सर्वैरेव तथागतैर्वन्दितः पूजितः सत्कृतश्चेति ध्यानाद् व्युत्थितो [क्: व्यथितो] जगत् तारारूपं दृष्ट्वा भगवत्यहङ्कारेण यथेष्टं विहरेदिति । प्रायोऽमुना क्रमेण भगवतीं भावयतोऽष्टमहासिद्धयश्चरणयोर्निपतन्ति किं पुनरन्याः सिद्धयः ? अपि तु ताश्च सुतरामेव । यश्च विजनगिरिगुहासीनः सन् भगवतीं भावयेत् स खलु प्रत्यक्षत एव तां पश्यति । स्वयमेव भगवती तस्याः श्वासप्रश्वासादिकं ददाति । किं बहु वक्तव्यं परमदुर्लभं बुद्धत्वमपि [क्: बुद्धत्वं रिपुकर] करतलगतं तस्यावतिष्ठते । ।। इति किञ्चिद्विस्तरं तारासाधनं समाप्तम् ।। पुण्यं मया भगवतः खलु साधने यत् प्राप्तं प्रकृष्टममलं विपुलं च तेन । तारे त्रिलोकविदिते वरसाधनं ते कृत्वा जनो जिनपुरं त्वरितं प्रयातु ।। तारायाः साधनं किञ्चिद्विस्तरं विरचयय यत् [क्: विलम्ब्य तत्] । लब्धं तेन शुभं लोकः [क्: लोकैः] प्रयातु शमपत्तनम् ।। ।। कृतिरियं पण्डितस्थविरानुपमरक्षितानाम् ।। प्द्f ११७, प्. २०७) ९९. नम आर्याष्टमहाभयतारिण्यै । यस्याः स्मरणमात्रेण नष्टमष्टभयानकम् । तां प्रणम्य प्रवक्ष्यामि साधनं च शिशो शृणु ।। ध्यात्वा गगनमध्ये तु तारामष्टभयापहाम् । पूजां मनोमयीं कृत्वा कुर्यात् पापस्य देशनाम् ।। पुण्यानुमोदनां पश्चादात्मपुण्यस्य यातनाम् । आत्मभावं ततो दद्यात् शरणानि त्रिधा पुनः ।। करोत्यकरणं पश्चात् शून्यतायास्त्वनन्तरम् । स्वहृच्चन्द्रे [ढ्: चन्द्रं] ततः पद्ममष्टदलविकाशिनम् ।। तन्मध्ये तां विचिन्त्यैव नीलाभमुत्पलं ततः । तस्य मध्ये पुनर्बीजं वह्निरश्मिप्रभास्वरम् ।। तेन देवी समुत्पाद्य सर्वालङ्कारभूषिताम् । सव्यतो वरदां देवीं वामे तूत्पलकरां तथा ।। एकवक्त्रां सुबिम्बां च नवयौवनसंस्थिताम् । सुगन्धिपुष्पकेशां च पद्मचन्द्रोपरिस्थिताम् ।। अर्द्धपर्यऽऽण्कमवष्टभ्य रक्षयेद् भुवनत्रयम् । अष्टदेव्यन्तराले च [क्: न्तरालैश्च] भावयेत् ताररूपिणीम् । स्फुरन्मन्त्रतया योगी कृत्वा ध्यानमनाविलः ।। ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । ओं ओं स्वाहा पूर्वे ओं ता स्वाहा दक्षिणे ओं रे स्वाहा पश्चिमे ओं तु स्वाहा उत्तरे ओं त्ता स्वाहा वह्निकोणे ओं रे स्वाहा नैऋत्यां ओं तु स्वाहा वायव्ये ओं रे स्वाहा ऐशान्याम् । प्द्f ११८, प्. २०८) सर्वाः श्वेताः स्फुरद्रूपा यथा देवी तथा पराः ।। ओं तां तारिण्यै वज्रपुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा पुष्पं देयम् । गन्धनैवेद्यादिकं उत्पलमुद्रया निवेदयेदिति । कृत्वा साधनमेवेदं नवदेवीसमन्वितम् । हत्वाऽष्टभयं च सर्वं करोतु जगदुत्तरम् ।। ।। आर्याष्टमहाभयतारायाः साधनं समाप्तम् ।। १००. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्त-आःकारजरक्तपद्मोपरि सितटांकारजपद्मभाजने [क्, ढ्, ग्: तां] सूर्यस्थनीलहुंकारजसबीजकत्रिपरिणामेन [क्: कर्ता] कृष्णामार्यताराभट्टारिकां [क्, ढ्: कृष्टा] चतुर्भुजैकमुखीं त्रिनेत्रां खर्वलम्बोदरां दंष्ट्राकरालवदनां प्रत्यालीढपदेन शवारूढां [क्: पदां पञ्चशवा, ढ्: पदां शवा] नागाष्टकभूषणां व्याघ्रचर्मवसनां अवलम्बमानमुण्डमालां पञ्चमुद्राविभूषितां खड्गकर्त्रिधारिदक्षिणकरामुत्पलकपालधारिवामकरां साक्षोभ्यनाथपिङ्गलजटाजूटां [क्: जूटी] अतिघोराट्टहासभीमरूपां निष्पाद्य ओं ह्रींः हुं फट् इति मन्त्रं [ढ्: अभिमन्त्रं] विषयप्रज्ञाधिकारेण [क्: कारं, ढ्: कारे] जपेत् । निरंशुमालिकां ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः । स्फुरत्संहारयोगेन संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् ।। ।। इतिमहाचीनक्रमार्यतारासाधनम् [ख्: क्रमतारा] ।। प्द्f ११८, प्. २०९) १०१. प्रत्यालीढपदार्पिताङ्घ्रिशवहृद्घोराट्टहासा [क्: द्वोरा हृष्टा च] परा खड्गेन्दीवरकर्त्रिकार्पितभुजा हुंकारबीजोद्भवा । खर्वा नीलविशालपिङ्गलजटाजूटोग्रनागैर्युता जाड्यं न्यस्य कपालके [क्: केति] त्रिजगतां हन्त्युग्रतारा स्वयम् ।। महाचीनक्रमां नत्वा तारां त्रिभवतारिणीम् । तत्साधनमहं वक्ष्ये यथा गुरूपदेशतः ।। एकलिङ्गे श्मशाने वा शून्यागारे च सर्वदा । तत्रस्थः साधयेद् योगी विद्यां त्रिभवमोक्षणीम् [ख्: मोक्षिणीं] ।। मृदुमसूरकसमासीनोऽन्येषु [ग्: मचूलक, ढ्: चूलक] कोमलेषु वा । विष्टरेषु समाश्रित्य साधयेत् सिद्धिमुत्तमाम् ।। झटित्याकारयोगेन त्रिवज्रं सुसमाहितः । त्रिषु स्थानेषु तं ध्यात्वा रश्मिं विस्फारयेत् ततः ।। त्रिभवचारिणः सत्त्वानवभास्यानयेत् पुनः । संहारे च पुनर्ध्यायाच्छून्यं विश्वं समन्ततः ।। ततः - पठेत् जिनमन्त्रकं ओं शून्यतादिस्वभावकम् । अन्तरीक्षं ततो ध्यायादाःकाराद् [क्: आका, ख्: आंका] रक्तपङ्कजम् ।। भूयस्तस्योपरि ध्यायात् टांकारात् [क्, ग्: ताङ्का] पद्मभाजनम् । तस्य मध्ये पुनर्ध्यायात् हुंकारं नीलसन्निभम् ।। प्द्f ११९, प्. २१०) ततो हुंकारजं पश्येत् कर्त्रिकां बीजभूषिताम् । कर्त्रिपरिणतं ध्यायादात्मानं तारिणीसमम् ।। प्रत्यालीढपदां घोरां मुण्डमालाप्रलम्बिताम् । खर्वलम्बोदरां भीमां नीलनीरजराजिताम् ।। त्र्यम्बकैकमुखां दिव्यां घोराट्टहासभासुराम् । सुप्रहृष्टां शवारूढां [क्: प्रहृष्टाङ्गे चारूढां] नागाष्टकविभूषिताम् ।। रक्तवर्तुलनेत्रां च व्याघ्रचर्मावृतां [क्: वृता कार्त्रि, ढ्: वृतकटिं] कटौ । नवयौवनसम्पन्नां पञ्चमुद्राविभूषिताम् ।। ललज्जिह्वां महाभीमां सदंष्ट्रोत्कटभीषणाम् । खड्गकर्त्रिकरां सव्ये वामोत्पलकपालधाम् [ख्: रेअद्स् धरां, wहिछ्, थोउघ् मोरे ग्रम्मतिचल्, स्पोइल्स् थे मेत्रे] ।। पिङ्गोग्रैकजटां ध्यायात् मौलावक्षोभ्यभूषिताम् । भावनाचलनिष्पत्तौ भवेद् योगी महाकविः ।। जडोऽपि यदि मूर्खः स्याद् भावनारसतत्परः । लभते मञ्जुवाणीं [क्: मञ्जुवर्णन्तु] तु लक्षमन्त्रस्य जापतः ।। त्र्यक्षरोऽसौ [क्: अक्ष] महामन्त्रः हुंकारान्तो [ग्: हुंकारान्ता, ख्: हुंकारान्तां] हृदि स्थितः । पञ्चरश्मिसमायुक्तो अज्ञानेन्धनदाहकः ।। तस्य द्वारविधिं वक्ष्ये योगाचारानुसारतः । प्रथमं हपरं [ख्: मं सरं, क्, ढ्, ग्: मंपरं] दत्त्वा चतुर्थस्वरभूषितम् ।। प्द्f ११९, प्. २११) रेफारूढं स्फुरद्दीप्तमिन्दुबिन्दुसमन्वितम् । त्रंकारं [ग्: उं] च ततो दद्यात् चतुर्थेनैव भूषितम् ।। दीर्घाकारसमायुक्तं [ग्: दीर्घोकार] हंकारं योजयेत् पुनः । हंकारं च ततो दद्यात् सम्पूर्णं सिद्धमन्त्रकम् ।। निरंशुमालिकां ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः । स्फुरत्संहारयोगेन संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् ।। कल्पयेत् स्थिरचित्तेन पण्डितोऽहं महाकविः । अजस्रभावनाभ्यासाद् भवत्येव न संशयः ।। तारायाः साधनं कृत्वा यन्मयोपचितं [क्, ढ्: यन्ममा] शुभम् । भवन्तु प्राणिनस्तेन पण्डिता जिनशासने ।। कृतिः शाश्वतवज्रस्य सेयंन् मेधाप्रसाधनी । अगाधाः पण्डिता अत्र क्षन्तुमर्हन्ति साधवः ।। ।। महाचीनक्रमतारासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १२०, प्. २१२) १०२. नमः सिततारायै । पूर्ववच्छून्यतापर्यन्तं विभाव्य । सितारविन्दमध्यस्थां तांभूतां चन्द्रविष्टराम् । आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् ।। शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् । सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुःक्रमाम् ।। ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति [क्, ब्: सितं] । अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् ।। ओंहाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् । ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः ।। जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् ।। तत्रैष मन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । मृत्युदोषैर्न्न लिप्तः स्यात् ताराहृच्चक्रभावः । लाभी च सर्वसिद्धीनां षण्मासावधि तत्परः ।। ।। मृत्युवञ्चनतारासाधनम् ।। प्द्f १२०, प्. २१३) १०३. मृत्युदोषैरलिप्तः [क्, ढ्, ग्: मन्त्र ; क्, ब्: र्न्नलिप्तः] स्यात् ताराहृच्चक्रभावकः [क्, ढ्, ग्: हृच्चन्द्र०] । लाभी च सर्वसिद्धीनां षण्मासावधि तत्परः ।। वागीश्वरकृतादेशात् मृत्युवञ्चनसंग्रहात् । उद्धृता सितताराया भावना भयनाशनी [क्: भव०] ।। तुर्यगर्गाद्यसाकारत्विषा विस्फुरिताऽम्बरे [क्: ताम्बरः, ढ्: तानुते] । सिताब्जेन्द्वासनां दृष्ट्वा पुरस्त्रिशरणं [ढ्: पुनः] पठेत् ।। मुहूर्तं शून्यतां पश्येत् प्राकृतारोपहानये । ततः प्रकृतिसामर्थ्याद् बोधिचित्ताक्षरं भवेत् ।। सितारविन्दमध्यस्थचन्द्रबिम्बासनोपरि । आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् ।। शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् । सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुष्मतीम् ।। सर्वसम्बुद्धतत्पुत्रमातरं [क्: मात्र] कामरूपधाम् [क्: रंकार] । ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति ।। अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् । ओंहाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् [ख्: घना] ।। ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः । जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् ।। प्द्f १२१, प्. २१४) ओंकारमादितो दत्त्व पश्चात् तारे [क्: पञ्चारे] प्रयोजयेत् । तुत्तारे स्यात् तुरे पश्चात् स्वाहान्तः सार्वकमिकः [क्: सार्थ] ।। ब्रह्मेन्द्रविष्णुचन्द्रार्करुद्रदिक्कालमन्मथैः । अप्यखण्डितरोमाग्रो मृत्युं जयति मुक्तवत् ।। वलिपलितदौर्भाग्यव्याधिदारिद्र्यसंक्षयः । सिंहाद्यष्टमहाभीतिदुःखसन्दोहनाशनः ।। अयाचिताम्बरपानान्नहर्म्यरत्नादिसङ्गमः [क्, ग्: अपचिता ; क्, ग्: हर्मे बलादि] । खड्गाञ्जनपादलेपभद्रकुम्भादिसिद्धयः [क्: खङ्गाञ्जन] ।। कविता वक्तृता [क्: च कृतो] मेधा प्रज्ञा चैकान्तनिर्मला । अन्या च वाञ्छिता सिद्धिश्चक्रादस्मात् [क्, ग्: चक्राद्रश्मीन्] प्रजायते ।। साधनं सितताराया मृत्युव्याधिविनाशनम् । उद्धृत्य यच्छुभं तेन जगत् तारा [क्: जगतस्तारा] स्वयं भवेत् ।। ।। मृत्युवञ्चनसिततारासाधनम् [ख्: सिततारा] ।। प्द्f १२१, प्. २१५) १०४. पूर्ववच्छून्यताद्यनन्तरं [ख्: भावनानन्तरं] सुंकारपरिणतं नानारत्नमयं सुमेरुं तदुपरि पंकारेण श्वेतपद्मं तदुपरि अकारेण [क्: मुंका, ख्: अका०] चन्द्रमण्डलं तन्मध्ये शुक्लहुंकारनिष्पन्नां ताराभगवतीं शुक्लां त्रिनेत्रां चतुर्भुजां पञ्चतथागतमुकुटीं नानालङ्कारां भुजद्वयेनोत्पलमुद्रां दधानां दक्षिणभुजेन चिन्तामणिरत्नसंयुक्तवरदां सर्वसत्त्वानामाशां परिपूरयन्तीं वामे नोत्पलमञ्जरीं बिभ्राणां ध्यायात् । तस्या दक्षिणपार्श्वे मारीचीं पीतां चन्द्रासनां नीलाम्बरां द्विभुजां वामेन रक्ताशोकपल्लवधरां दक्षिणेन सितचामरधरां दक्षिणेन सितचामरधरां रक्तकञ्चुकाभरणां वामपार्श्वे महामायूरीं प्रियङ्गुश्यामां द्विभुजां वामेन मयूरपिच्छधरां [क्: पुच्छ०] दक्षिणेन चामरधरां एवं विचिन्त्य ओं भगवति तारे [क्: तारा] मम हृदये [क्, ग्: हृदयं] प्रविश स्वाहा इत्यात्मानमधितिष्ठेत् । ततो मन्त्रं जपेत् । ओं नमस्तारे मनोहरे हुं हरे [ख्: हर] स्वाहा । ।। सिततारासाधनम् ।। प्द्f १२२, प्. २१६) १०५. तथैव शून्यताभावनानन्तरं रेफपरिणतसूर्यस्थहुंभवविश्ववज्रपरिणतवज्रप्राकारादि विचिन्त्य तन्मध्ये पंकारजपद्मोपरि [क्: पंवज्रपद्मो] अकारजचन्द्रे सितहुंकारजं सबीजोत्पलं पश्येत् । तत्स्फुरणादिपूर्वकं [क्, क्: स्फुरणा] तत्परिणतां भगवतीं सिततारां त्रिमुखां षड्भुजां पीतनीलदक्षिणेतरमुखीं प्रतिमुखं त्रिनेत्रां वरदाक्षसूत्रशरधरदक्षिणत्रिकरां [ख्: ओमित्स् शर०] उत्पलपद्मचापधरवामपाणित्रयां अर्द्धपर्यङ्कनिषणां चन्द्रासनचन्द्रप्रभांन् जटामुकुटस्थितामोघसिद्धिं पञ्चमुण्डविभूषितमस्तकां अर्द्धचन्द्रकृतशेखरां नानालङ्कारधरां द्विरष्टवर्षाकृतिमष्टश्मशानमध्यस्थितां हृच्चन्द्रस्थितनिजबीजमात्मानं विचिन्त्य मन्त्रं जपेत् ओं अचले अनिमित्तवरे हुं हुं फट् फट् [Oने फट् इस् द्रोप्पेद् इन् ख्] स्वाहा । पोषधेन पूजापुरःसरं चतुःसन्ध्यायां मासैकं जपतः [ख्: जपेत्] शान्तिकादि [क्: शान्तिकारा हि, ग्: शान्तिकारादि] भवतीति । ।। षड्भुजशुक्लतारासाधनम् [ख्: शुक्लतारा] ।। प्द्f १२२, प्. २१७) १०६. जाङ्गुलीतारायै नमः । नत्वा भगवतीं तारां जाङ्गुलीरूपधारिणीम् । सत्त्वानामनुकम्पार्थं लिख्यते तत्प्रसाधनम् [ख्, ढ्: तस्य सा] ।। प्रथमं तावन्मन्त्री शुचिः स्नातः शुक्लमाल्याम्बरधरो विजने सुलिप्ते प्रदेशे शुक्लसुगन्धितोयोपसिक्ते [क्: तयो] शुक्लपुष्पप्रकरावकीर्णे सुखासनोपविष्टो [ढ्: सने उप०] जगति मैत्रीं करुणां च विभाव्य ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चारयेत् । ततः शून्यतामामुखीकृत्य चिन्तयेत् शुक्लपंकारजपद्मं [पद्मं द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्] शतपत्रं शुक्लं तदुपरि अकारजचन्द्रमण्डलोपरि शुक्लह्रीःकारं स्फुरदनेकरश्मिनिकरं तद्भवां जाङ्गुलीं भगवतीं भावयेत् शुक्लवर्णां चतुर्भुजां जटामुकुटिनीं शुक्लां शुक्लोत्तरीयां सितरत्नालङ्कारवतीं शुक्लसर्पैर्भूषितां सत्त्वपर्यङ्कासनासीनां मूलभूजाभ्यां वीणां वादयन्तीं द्वितीयवामदक्षिणभुजाभ्यां सितसर्पाभयमुद्राधरां [क्: सव्य] चन्द्रांशुमालिनीं ध्यायात् । शिरसि कण्ठे स्तनान्तरे [क्, ढ्, ग्: स्तनान्ते चन्द्र] नाभौ चन्द्रम.डलस्थ-आः-ह्रीः-हुंकारान् विभावयेदाखेदं यावत् । तदनु मन्त्रं जपेत् ह्रीः । सप्तलक्षं जपेत् सप्तायुतं जुहूयात् सितपुष्पं सितालङ्कारधरः सन् । ततो भवति गरुडेश्वरप्रभावः कविः सर्वशास्त्रविशारद इति । ।। आर्यजाङ्गुलीतारासाधनं समाप्तम् [क्, ख्: ओमित्स्] ।। प्द्f १२३, प्. २१८) १०७. नम आर्यतारायै । तारा [हारा इन् ख्] हरितैकमुखी चतुर्भुजा द्विनयना स्तवतुष्टा [क्, ख्: द्विनयनो स्तवस्तुष्टो] । यस्या मण्डलचक्रे द्वादश देव्यो द्विनयनाश्च ।। भगवत्यार्यताराया विशिष्टमतिदुर्लभम् [क्: विशिष्टं मन्त्र] । प्रवक्ष्यामि समासेन धनदाक्रमसाधनम् ।। प्रातः [क्: पीतः] कृतबोधिचित्तोत्पादो योगी स्वहृच्चन्द्रे हरिततांकारं दृष्ट्वा कृतमुखशौचादिकः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य ओं अमृते हुं फट् इत्यनेन [क्: अमृतहडिन्य] नानाच्छटाब्भिर्दशदिग्विघ्नानुत्सार्य [ख्, ढ्: द्रोप् नाना ; क्: दिग्विमा, ढ्: दिशि विघ्ना०] स्वहृदि पंकारजरक्तकमलोपरि अकारजचन्द्रस्थं स्वबीजं विभाव्य तत्किरणाकृष्टगगनस्थगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सम्पूज्य पापदेशनादिकं विधाय शून्यतां च ध्यात्वाऽधिष्ठ्य च पुरतो रक्तरेफपरिणतसूर्यस्थकृष्णहुंकारजविश्ववज्रं विलोक्य तत्किरणवज्रैर्वज्रप्राकारं [क्: वज्रि वज्र०] वज्रपञ्जरं वज्रभूमिं च ध्यायात् । अथ विश्ववज्रवेदिकायां रक्तपंकारजकमलोपरि अकारजचन्द्रस्थशुभ्रभ्रुंकारपरिणतं सितचक्रं भ्रुंकारमध्यं [क्: मध्यस्थं] दृष्ट्वा पद्मचन्द्रे चक्रबीजपरिणामजं सर्वरत्नमयं चतुरस्रादिगुणयुक्तं द्विपुटं गर्भपुटस्थकमलाष्टदलकर्णिकासु नवचन्द्ररूपशोभितं [ढ्: चन्द्रे] चतुर्द्वारस्थचतुःसूर्यभासुरं प्द्f १२३, प्. २१९) कूटागारं पश्येत् । ततो मध्यचन्द्रोपरि तमेव तांकारम् [क्: अकारं] ततः स्फुरणसंहरणम् ततस्तद्बीजां [क्: तं तप्तवी०] ताराभगवतीमात्मानं भावयेत् चन्द्रासनप्रभां सौम्यां सत्त्वपर्यङ्कस्थां हरितश्यामामेकवदनां द्विलोचनां चतुर्भुजां अक्षसूत्रवरदोत्पलपुस्तकधरां विचित्रवस्त्रालङ्कारवतीम् । ततः [ग्: अद्द्स् स्रुं अfतेर् ततः] ओं शिरसि ता [ग्: तो] ललाटे रे चक्षुषोः तु कण्ठे त्ता [क्, ग्: ता] बाह्वोः रे हृदये तु नाभौ रे गुह्ये स्वा जानुनोः हा पादयोर्न्यस्येत् । ततो हृदये पद्मचन्द्रस्थस्वबीजरश्मिसञ्चोदितलोचनादिभिर्देवीभ्रभिषिक्तमात्मानममोघसिद्द् हिमुकुटं ध्यायात् । अथवा पुटस्थचन्द्रेषु वज्रतारादिदेवीर्झटिति दृष्ट्वा पश्चाद् विभावयेत् । पूर्वे वज्रतारां कृष्णां वज्रहस्ताम् दक्षिणे रत्नतारां पीतां रत्नहस्ताम् पश्चिमे पद्मतारां रक्तकमलहस्ताम् उत्तरे बुद्धतारां शुक्लां चक्रधारिणीम् आग्नेयकोणे पुष्पतारां सितां पुष्पदामधराम् नैऋत्यकोणे धूपतारां कृष्णां धूपकटच्छूहस्ताम् वायव्यकोणे दीपतारां पीतां दीपयष्टिधराम् ऐशानकोणे गन्धतारां रक्तां गन्धशङ्खधराम् । इमा विश्वपद्मपत्रस्थचन्द्रेष्वष्टौ शशिप्रभाः सत्त्वपर्यङ्कनिषणा वामेनोत्पलधारिकाः स्मेरवदना नानालङ्कारवस्त्रधारिण्यः । पूर्वद्वारे वज्राङ्कुशी कृष्णां वज्राङ्कुशकराम् दक्षिणे वज्रपाशीं पीतां वज्रपाशहस्ताम् पश्चिमे वज्रस्फोटां रक्तां वज्रस्फोटधारिणीम् उत्तरे वज्रघण्टां शुक्लां वज्रघण्टाहस्ताम् । प्द्f १२४, प्. २२०) एताश्चतुर्द्वारसूर्येषु [क्: एतासु चतु०] पश्येत् सूर्यप्रभाः पिङ्गलोर्द्ध्वज्वलत्केशा आलीढपदस्थिता भुजङ्गभूषणा विकृतवदना व्याघ्रचर्माम्बरधरा वामकरेणोत्पलधारिकाः । ततो ज्ञानसत्त्वेन सहैकीकृत्य स्वहृत्कमलगतस्वबीजमतिसूक्ष्मं भावयेत् निश्चलेन मनसा । ततो मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे धनं मे दद स्वाहा । तत उत्थानसमये ओं अकारो मुखमित्यादिना मन्त्रेणोत्पलमुद्रया बलिं दत्त्वा प्रणिधिं विधाय [क्: विध्यपदेवता०] देवताचक्रं स्वबीजे [क्: स्ववीर्यान्तं; ग्: ओमित्स् स्वबीजे जपादिकं] अन्तर्भाव्य स्वदेवताहङ्कारमुद्वहन् यथासुखं विहरेत् । मध्याह्नसायाह्नसन्ध्ययोस्तु स्वहृद्बीजात् झटिति देवताचक्रं संस्फार्य पूर्ववद् ध्यानजपादिकं कुर्यात् । सायाह्नमध्याह्नसन्ध्यायां [क्: मध्याह्नम् ध्यानसन्ध्या०] पुनरयं विशेषः । पुष्पादिना ज्ञानमण्डलं सम्पूज्य ओं तारे तुत्तारे तुरे [तुरे द्रोप्पेद् इन् क्] मुरित्यनेन विसर्जयेदिति । ।। धनदतारासाधनम् ।। प्द्f १२४, प्. २२१) १०८. नमो रत्नत्रयाय । नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय नमस्तारायै तद्यथा ओं तारे तारय हुं हुं हुं समयस्थिते भर [क्: भरभ्रु, ग्: भरत्र] सर्वाभरणभूषिते पद्मे पद्मे पद्मभुजे पद्मासनस्थे हस हस त्रैलोक्यवरदे सर्वदेवदानवपूजिते स्मराहि [ढ्: स्माराहि] भगवत्तथागतपुरतः समयं धर धर महासत्त्वावलोकिते मणिकनकविचित्राभरणे ओं विलोकय भगवति तारे हुं हुं हुं फट् स्वाहा । मूलमन्त्रः सधातुके चैत्ये अष्टोत्तरसहस्रं जपेत् । ततो हि पूर्णे सति भगवतीमार्यतारां [क्: मायां] पश्यति यमिच्छति तं वरं लभते । ओं मणितारे हुं लक्षजापेनार्या अग्रत उपतिष्ठति यदिच्छति तत् सर्वं ददाति । विना मण्डलकस्नानोपवासेन केवलं जापमात्रेण सिध्यति । सर्वकार्यं [क्: कार्येति] च साधयति । ।। लब्धाममिताभगर्भतन्त्रे [क्: ताभतन्त्रे] भगवत्यार्यतारायाः कल्पोद्देशः समाप्तः ।। प्द्f १२५, प्. २२२) १०९. नमस्तारायै [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्. षेए Fओल्. ७९ क्] । स्रग्भाजो भगवत्यास्तारायाः कतिपयपचारोऽयम् । सर्वाज्ञानविनाशनहेतोस्तज्जैस्सदा कार्यः ।। स्थाने शुचौ मनोज्ञे स्नातो मन्त्राम्बुयोगतः स्थित्वा । पूजोपचारयुक्ते तदभावे भाविते वापि ।। पूर्वाभिमुखो योगी परहितमनसा विभावितां देवीम् । अर्जुननीरजचन्द्रे स्थानमुपेतामनेकगुणबहलाम् ।। शरदिन्दुधामधवलीं नवयौवनमण्डिताङ्गलक्ष्मीकाम् । नीलोत्पलदलनयनां सीमान्ते भक्तनागसम्भूताम् ।। कुण्डलरुचकाङ्गदकै रसनामञ्जीरघुर्घुरासहितैः । संशोभिगात्रयष्टिं मुक्ताफलमाल्यचारुकुचयुग्माम् ।। मण्डितदुकूलवसनां कर्णोत्पलहारिचापबद्भ्रूकाम् । चिन्तावचनविलोकनहृत्पापां सर्वसत्त्वानाम् ।। रत्नांशुजालबहलितजाम्बूनदपट्टशोभिमूर्द्धानम् । अमिताभबुद्धमध्यां जटिकां दधतीं मनोहरामेवम् ।। या भगवती सोऽहं योऽहं सा भगवतीत्यहङ्कारमुत्पादयेत् । सर्वत्र पूजाविधानस्य मन्त्राधिष्ठानमार्यकर्मकेन मन्त्रनीतिप्रयोगेन न कर्तव्यम् । एतच्च त्रिसन्ध्यं सर्वदा च नित्यस्रातेन गृहीतब्रह्मचर्येण त्रिचेलपरिवर्तनतत्परेण दशकुशलकर्मपरिहारवता सर्वाकुशलपक्षकर्मपरिक्षयायोद्यतेन मनसा साधकेन तावदविरतं भावयितव्यं प्. १२५, प्. २२३) यावदसौ भगवती स्वयं न भवति । अत्र चोपदेशो हार्द्दतमोजालपटलविघटनापकरणीयः । तद्यथाऽलिगुप्तमध्यहरिणाङ्कवलयोपरि मायाबीजं स्रवत्सुधाधारिणं शुद्धार्कसन्निभं तदधो वातमण्डलीस्थाने तत्त्वबीजसूर्यकोटिसमप्रभं देदीप्यमानं सर्वमोहान्धकारं दशदिग्गतमामूलं शोधयन्तं मूर्द्धबीजक्षरितामृतधाराभिः प्लवन्यप्लमानं स्थिरमना दीर्घं भावयेत् । खिन्नश्च ततो जिह्वारुणाम्बुजदले गुरूपदेशतो बीजं ध्यात्वा ततो मन्त्रमालां निश्चरन्तीं मणिमन्त्रौषधिबलं तथागतज्ञानामृतं चाकृष्य जठरकूपे प्रविश्य तान्यधो व्याप्य पुनरुद्वहन्तीं निरीक्षमाणो योगी मन्त्रं जपेत् । यद्येवमयं करोति तदाऽस्य सपद्यनुभवो महान् भवति एवमेव यदि सप्ताहोरात्रान् करोति दृढध्यानस्तदा महाप्राज्ञो वाग्मी पटुः पद्यमुखभाषो गणज्ञोऽविरतवाक्यगद्यपद्यं करोतिङ्कुहेडि । संस्कृतान्ययत्नतो वक्तुमलं भवति नात्र विकल्पः करणीय इति । अथ स्तुतिविधानमभिधीयते । योऽभूत् महापण्डितः श्रीसर्वज्ञमित्रनामा भगवतीताराचरणेनाविष्टमानसः काश्मीरकविबुधजनचक्रवर्त्तितिलकस्तेन वक्त्रतोऽपि सङ्कटगतेन तामेव भगवतीमार्यतारामाराध्य मरणाभिलाषपरायणेन मनसा कृतोर्द्ध्वदृष्टिना कृतकरपुटाञ्जलिना नवनुतिकुसुममालया दरिद्रस्य मम मन्दकर्मणः स्रग्धरा भव मातः परस्मिन्नपि जन्मनि भगवतीचरणकमललाभी भवेयमिति कृतप्रणिधिना भगवत्यभिष्कृता तेन स्रग्धरेति नाम उपपन्नम् । स्रग्धरानाम्ना च वृत्तेन रचितत्वादस्याः स्तुतेः स्रग्धरेति नाम समुदितम् तन्नाम्ना भगवत्याः प्द्f १२६, प्. २२४) स्तुतित्वाद् वा उभयथाऽपि वा तन्नामानयोरुत्पन्नमिति वार्ता ।। इह हि प्रज्ञापारमितां साक्षादधिगन्तुकामो योगी विद्याधरोऽर्धमासं कालत्रयं पूर्वोक्तविधानसमापन्नः पूर्वोक्तसकलव्रताचारानुपालक एकमना विजने भगवतीं स्तूयादजस्रमविच्छिन्नम् । तत्र चोपदेशः पठनवेलायामुच्चारणमातरिमूलावलग्राग्रेषु यथाक्रमं तत्त्वबीजशक्तिबीजमायाबीजानि विन्यस्य भगवतिविदा कालत्रयोच्छलितरश्मिसुस्नातः सन्नहमिति - कृत्वा विधिमतियुक्तं तारायाः स्रग्धराया यत् कुशलम् । तेन समस्तं भूयाज्जगदाशु तारिणीसदृशम् ।। ।। स्रग्धरायाः स्तुतिविधिः समाप्ता ।। ११०. प्रणम्य तारिणीं भक्त्या सर्वसम्पत्तिवर्धनीम् । लिख्यते साधनं तस्या यथाम्नायं समासतः ।। प्रथमं तावत् योगी सुरभिगन्धपुष्पादिमनोहरध्यानागारादिकं [क्: दिभिर्म ; क्: ध्यानाशा०] प्रविश्य सुखासने पर्यङ्कं बद्ध्वा स्वहृदये अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पीततांकारबीजं तत्किरणाकृष्टमभिमुखमाकाशदेशे भगवतीचक्रमवलोक्य स्वहृद्बीजनिःसृतपुष्पादिदेवीः [ढ्: पुष्पादिभिर्दे०] संस्फार्य पुष्पादिभिः पूजां प्द्f १२६, प्. २२५) विदध्यात् । ततस्तस्यैव भगवतीचक्रस्याग्रतः पापदेशनादिकं कुर्यात् । सर्वमात्मनः पापं प्रतिदेशयामि सर्वबुद्धबोधिसत्त्वार्यपृथग्जनानां सर्वकुशलमनुमोदे [क्: कुशलमाह] सर्वं चात्मनः कुशलमनुत्तरायां सम्यक्सम्बोधौ परिणामयामि एषोऽहमाबोधेर्बुद्धं [क्: धिबु] शरणं गच्छामि द्विपदानामग्र्यम् धर्मं शरणं गच्छामि समग्रं महायानम् सङ्घं शरणं गच्छामि अवैवर्त्तिकबोधिसत्त्वगणम् अहो बताहमनुत्तरां [क्: त्तरायां] सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धेयं सर्वं [क्, ढ्; ओमित्] सर्वसत्त्वानामर्थाय हिताय सुखाय यावदत्यन्तनिष्ठे निर्वाणधातौ बुद्धबोधौ प्रतिष्ठापनाय च एषोऽहमनुत्तरसम्यक्संबोधिमार्गमाश्रयामि यदुत वज्रयानम् । ततस्त्रिशरणगाथां पठेत् । ततः सर्वसत्त्वेषु सुखोपसंहाराकारां [ग्: कारी] मैत्रीम् सर्वदुःखापनयनाकरां करुणाम् दिव्यसुखावियोगनियमाकारां मुदिताम् क्लेशप्रतिपक्षमार्गोपसंहाराकारां [क्: यक्षमाग्नेय] उपेक्षां भावयेत् । ततः सर्वधर्मान् मनसाऽवलम्ब्य विचारयेत् । चित्तमेवैतत् तेन तेनाकारेण भ्रान्तं प्रतिभासते । यथा स्वप्ने नास्ति चित्तात् [ढ्: चित्ते] बाह्यचित्तं बाह्यग्राह्याभावात् चित्तमपि ग्राहकं भवति । तस्माच्चित्तशरीराः सर्वधर्माः तेषां ग्राह्यग्राहकशून्यता परमार्थ इत्येवमेकान्तेन निश्चित्य भ्रान्तिसमारोपितं भ्रान्तिचिह्नं सर्वधर्माणामाकारमपहाय तेषां प्रकृतिमेव [क्, ग्: प्रतिकृति] केवलामद्वयविज्ञप्तिलक्षणां [ढ्, ग्: नामद्वय] प्द्f १२७, प्. २२६) शुद्धस्फटिकसङ्काशां शरदमलमध्याह्नगगनोपमामनन्तां पश्येत् । इदमुच्यते लोकोत्तरं शून्यताज्ञानं निष्प्रपञ्चं निर्विकल्पम् । ततस्तन्मन्त्रेणाधितिष्ठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । सैव भगवती प्रज्ञापारमिता सैव परमा रक्षा । ततस्तस्य निष्यन्दभूतामाकारवतीं रक्षां शुद्धलौकिकज्ञानस्वभावां भावयेत् । ततो रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तस्मिन् रवौ [क्: तस्मिन्नधो] हुंभवं [क्: हुंकारभवं] विश्ववज्रं तेनैव वज्रेण विभावयेच्च प्राकारकं वज्रपञ्जरबन्धनंन् [क्: पञ्जल] च विश्ववज्रकिरणैः प्रलयानलदुःसहैः सर्वतः स्फुरित्वा घनीभूय रचितं तिर्यक् चतुरस्रं ज्वलद्वज्रप्राकारं उपरिष्टाच्च वज्रपञ्जरमधस्तात् वज्रमयीं भूमिमारसातलविरचितां पश्येत् । ततो रविविश्ववज्राभ्यां रश्मीभूय दशदिशि [क्, ग्: दिशि दिशि] स्फुरित्वा घनीभूय बहिर्द्वारे सीमाबन्धः कार्य इति श्लोकार्थः । तन्मध्ये आकाशमहाभूतस्वभावं धर्मोदयाख्यं महावज्रधरस्वभावं शरच्छशधरधवलमधः सूक्ष्मं उपरि विशालं त्रिकोणं अन्तर्गगनस्वरूपं तन्मध्ये विश्वदलकमलकर्णिकावस्थितविपुलविश्ववज्रं तद्वेदिकायां चत्वारि महाभूतानि चतुर्मण्डलाकाराणि चतुर्देवीस्वभावानि उपर्युपरि पश्येत् । तत्रादौ यंकारेण वायव्यं धन्वाकारं [क्: अद्द्स् कृष्णकोणं] धूमवर्णं कोटिद्वये चलत्पताकाङ्कम् ततो रंकारेणाग्नेयं [क्: रका] त्रिकोणं रक्तकोणेषु रेफाङ्कम् ततो वंकारेण वारुणं वर्तुलं सितघटाङ्कम् ततो लंकारेण माहेन्द्रमण्डलं चतुरस्रं प्द्f १२७, प्. २२७) पीतं कोणेषु त्रिसूचिकवज्राङ्कम् [क्, ग्: त्रिशूक] तदुपरि भ्रुंकारजं चक्रं भावकस्त्विदानीं तदेव लोकोत्तरं ज्ञानं व्यापकत्वेन स्थितं ततो विश्ववज्रं वेदिकामध्ये चतुर्महाभूतपरिणामजं [क्: भूतं] परिशुद्धबुद्धक्षेत्रं संक्षेपरूपं महामोक्षपुरं वैरोचनस्वभावं नानारत्नमयं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारं अष्टस्तम्भोपशोभितम् [क्, ढ्, ग्: स्तम्भाव] । चतुर्वेदीपरिक्षिप्तं चतुस्तोरणमण्डितम् ।। हारार्द्धहारपट्टस्रग्वितानादर्शचामरै रुचिरवज्रसूत्रैश्च स्फुरद्बुद्धबोधिमंशुभिः चलच्चित्रपताकाग्रघण्टामुखरदिङ्मुखं [क्, ग्: मुख] परमैः पञ्चकामोपहारैश्च हर्षणंन् द्विपुटं किञ्जल्केन भावयेदेकं त्रिकोणेनापरं स्मृतम् । तन्मध्ये द्विगुनालिपरिणतं [क्: द्विगुणपरि, ढ्: द्विगुणनालिपरि] चन्द्रं तदुपरि तांकारपरिणतं वज्रं तद्वरटके तांकारं ततोऽपि द्विगुणोपेतडढदधयलोपेतद्विगुणकालिपरिणतं [क्: उपदधये] सूर्यं द्वयोर्मेला महासुखं परमानन्दम् । आदर्शज्ञानवांश्चन्द्रः स तावान् [क्, ग्: समता] सप्तसप्तिकः । बीजैश्चिह्नैः स्वदेव्याश्च प्रत्यवेक्षणमुच्यते । सर्वैरैक्यानुष्ठानं निष्पत्तिः शुद्धधर्मता ।। इति पञ्चाकाराभिः सम्बोधिः । तद्बीजरश्मिभिः सत्त्वानाकृष्य स्वेष्टदेवताचक्रं तथैव प्रवेश्य च योगी चिह्नबीजपरिणतां तारादेवीं विभावयेत् - प्द्f १२८, प्. २२८) अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रं सर्वालङ्कारभूषिताम् । कनकवर्णनिभां [क्, ढ्: देवीं] भव्यां कुमारीलक्षणोज्ज्वलाम् ।। चतुर्बुद्धमहामुकुटीं वज्रसूर्याभिषेकजाम् । नवयौवनलावण्यां चलत्कनककुण्डलाम् ।। विश्वपद्मसमासीनां [ढ्: पद्मासना] रक्तप्रभाविभूषिताम् । वज्रपाशं तथा शङ्खं सच्छरोद्यतदक्षिणाम् [क्, ढ्: शरोद्व्यत] ।। वज्राङ्कुशोत्पलं चैव वामे कार्मुकतर्जनीम् । वज्रतारात्मको योगी सर्वसत्त्वार्थपारगः [क्: परागः] ।। वज्रपर्यङ्कयोगेन साधयेद् भुवनत्रयम् । पूर्वेण पुष्पतारां तु सितवर्णां मनोरमाम् ।। ओंकारज्ञाननिष्पन्नां पुष्पदामकराकुलाम् । द्विभुजामेकवक्त्रा च सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। दक्षिणे धूपतारां तु कृष्णवर्णां सुरूपिणीम् । धूपशाखाकरव्यग्रां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। पश्चिमे दीपतारां च दीपयष्टिकराकुलाम् । पीतवर्णां महाभूषां चलत्कनककुण्डलाम् ।। उत्तरे गन्धतारां [क्: ओमित्स् गन्धतारां तु] तु गन्धशङ्खकराकुलाम् । रक्तवर्णनिभां देवीं भावयेद् गर्भमण्डले ।। द्वारपालीस्ततो ध्यायात् अङ्कुश्यादिप्रभेदतः । अङ्कुशं दक्षिणे हस्ते वामेन दुष्टतर्जनीम् । सूर्यमण्डलमध्यस्थां शुक्लवर्णां मनोरमाम् ।। अङ्कुशी । प्द्f १२८, प्. २२९) पाशदक्षिणहस्ते तु वामेन दुष्टतर्जनीम् । रक्तमण्डलमध्यस्थां गौररूपां मनोरमाम् ।। पाशिनी [क्, ढ्: योगिनी] । दक्षिणे तु करे [क्, ग्: करस्फोटां] स्फोटां वामहस्तेन तर्जनीम् । वज्रमण्डलमध्यस्थां रक्तवर्णां विभावयेत् ।। वज्रस्फोटा । वज्रघण्टाकरव्यग्रां वामेन दुष्टतर्जनीम् । रश्मिमण्डलमध्यस्थां रक्त-उत्पलसन्निभाम् ।। वज्रघण्टा । कोणभागेषु चिह्नानि चत्वारि विधियोगतः । बोधिचित्तघटो मेरुर्वह्निकुण्डं महाध्वजः ।। ऊर्ध्वे चोष्णीषविजयां शुक्लवर्णां सुरूपिणीम् । वज्रं [ग्: चक्रं] दक्षिणहस्ते च वामेन दुष्टतर्जनीम् ।। नागपाशं दक्षिणे हस्ते वामेन दुष्टतर्जनीम् । कृष्णवर्णां महाघोरामधः सुम्भां विभावयेत् ।। ततो ध्यात्वा मन्त्रं स्फुरन् जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । दशाक्षरैर्दश देवयो [क्, ग्: देवेभ्यो] दशपारमिताश्रयाः । भावनीयाः प्रयोगेन सर्वकर्मप्रसिद्धये ।। मोहवज्रां न्यसेन्नेत्रे द्वेषवज्रां च कर्णतः । ईर्ष्यावज्रां तथा घ्राणे वक्त्रे तु रागवज्रिकाम् ।। प्द्f १२९, प्. २३०) स्पर्शे मात्सर्यवज्रां वै [क्: स्पर्शेमान् सर्पवज्राम्बै] सर्वक्लेशतमोऽपहाम् । आयतनेषु विज्ञेया हृद्या नैरत्म्ययोगिनी ।। इति चक्षुराद्यधिष्ठानम् । द्विभुजाश्चैकवक्त्राः स्युर्न्नानारूपा [क्: वक्त्राम्बुर्नाना, ढ्: वक्त्रास्यन्नाना] हि योषितः । कत्रिकपालकरव्यग्रा गतप्राणोर्द्ध्वसंस्थिताः ।। ततः कायवाक्चित्ताधिष्ठानम् । ओंकारोऽयं महावज्रो [क्: महारजाअ] कायवज्रविभूषणः । हुंकारः चित्तवज्रो मोहवज्रो [क्: महाराजा] वज्रसत्त्वपदे स्थितः ।। आःकारं परमं तत्त्वं बाह्यं चोद्घाटकं [क्: वाक्पथोघातकं, ढ्: बाह्यञ्चोद्योतकं] मतम् । सर्वासामेव मातॄणां हृदि ज्ञानमयं न्यसेत् ।। सत्त्वज्ञानप्रयोगेन बुद्धबोधिमवाप्नुयात् । स्वमन्त्राक्षरसम्भूता मुद्राचिह्नस्य कल्पना ।। स्फुरणं संहरणं कृत्वा माण्डलेयानां तु सम्भवः । आकाशधातुमध्यस्थं भावयेद् ज्ञानमण्डलम् [क्, ग्: मण्डले] ।। पञ्चज्ञानगुणाकीर्णं नानारूपं समन्ततः । पूजयेत् सर्वपूजाभिर्मानयेच्च न हापयेत् ।। द्वारपालीप्रयोगेन ज्ञानोदधिं प्रसाधयेत् । समयचक्रे समावेश्य ज्ञानचक्रं महोज्ज्वलम् । सर्वबुद्धसमो योगी अद्वयी [क्: अर्द्धपिङ्गो] भवति क्षणात् ।। ओं वज्राङ्कुशी आकर्षय जः ओं वज्रपाशी प्रवेशय प्द्f १२९, प्. २३१) हुं ओं वज्रस्फोट बन्धय वं ओं वज्रावेशे वशीकुरु होः । स्वहृद्वीजनिःसृतरश्मिभिरङ्कुशाकारैस्त्रैधातुकस्थितान् बुद्धानाकृष्याष्टमातृभिः संपूज्यानुनाथ्यते । अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागताः - बोधिवज्रेण बुद्धानां यथा [ढ्: ओमित्स् यथादत्तो सर्वबुद्धानां] दत्तो महामहः । ममापि त्राणनार्थाय [क्: त्राणा] खवज्राद्यं [क्: स्ववज्रायं, ढ्: खवज्रोऽयं] ददाहि मे ।। इत्यभिषेकयाचनम् । अभिषेकं महावज्रं त्रैधातुकनमस्कृतम् । ददामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् ।। इति पठद्भिर्बुद्धैर्हेरुकरूपैः पञ्चामृतभृतपञ्चतथागतात्मकैः कलशैः पञ्चभिरभिषिच्यते । अभिषिच्यमाने पुष्पवृष्टिर्भवति दुन्दुभिशब्दश्चोच्छलति कुऽऽण्कुमवृष्टिर्भवति रूपवज्रादिभिः पूज्यते वज्रगीत्या लोचनादिभिः स्तूयते अभिषिच्यमाने मूर्ध्नि वज्रसूर्य उत्पद्यते । मकुटस्य चतुर्दिक्षु वैरोचनाक्षोभ्यामिताभामोघसिद्धयस्तथागता [क्, ग्: सिद्धिस्त] मध्ह्यपुटचतुर्देवीनां मुकुटेऽपि यथाक्रमं द्वारपालीनामपि उष्णीषाया रत्नेशः सुम्भाया [क्: कुम्भाया] मुकुटे अक्षोभ्यः । द्वेषवज्रि नमस्तुभ्यं मोहवज्रि नमोऽस्तु ते । मात्सर्यवज्रि मां त्राहि रागवज्रि प्रयच्छ मे ।। महामात्रे [क्: महमानेति] महेर्ष्येति सर्ववज्रि प्रसीद मे । सर्ववज्रसमयनाथा सर्वकर्मप्रसाधिका ।। स्तुतिः । प्द्f १३०, प्. २३२) इमे पुष्पाः शुभा दिव्याः शुचयः शुचियोनयः [क्: शुचयोऽनयः] । मया निवेदिता भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। पुष्पम् । वनस्पतिरसो हृद्यो गन्धाढ्यो धूप उत्तमः । मया निवेदितो भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। धूपः । रक्षोघ्नश्च पवित्रश्च तमोभिदः मनःशुभः । मया निवेदितो भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। दीपः । इमे गन्धाः शुभा दिव्याः शुचयः शुचियोनयः । मया निवेदिता भक्त्या प्रतिगृह्य प्रसीद मे ।। गन्धः । तदनु नीलपंकारपरिण्तधन्वाभध्वजाङ्कितवायुमण्डले [क्: धन्वाभुजान्वित] रक्तरंबीजसम्भूतत्रिकोणाग्नेयम.डलोपरि रक्त##- यथाऽसंख्येयं पञ्चतथागतस्वभावं पञ्चामृतं गोकुटदहनाख्यं च पञ्चबीजं ध्यात्वा तदुपरि वितस्तिमात्रमतिक्रम्य चन्द्रस्थहुंकारसम्भूतशुक्लपञ्चसूचिकमहावज्रं ध्यात्वा तदध [क्, ग्: ततः] ओंकारं विचिन्त्य वायुप्रेरिताग्नेयम.डलाग्निना उपरि वज्राग्निना च तत् सर्वं परिणतं दृष्ट्वा तद्वाष्पस्पर्शेन प्रणवं वज्रविलीनं तस्मिन्नेवामृते नवनीतवत् [क्; ओमित्स् नवनीतवत् ज्ञानामृत] समरसीभूतं ध्यात्वा तदुपरि शुक्लतांकाररश्मिभिस्त्रैलोक्योदरवर्त्तिसर्वामृतमाकृष्य प्द्f १३०, प्. २३३) तत्रान्तर्भाव्य धर्मधातुसमतया सर्वतथागतहृदयवर्तिज्ञानामृतमाकृष्य तैरेव [क्, ग्: तेनैव] सहैकीकृत्य तदुपरि त्रितत्त्वं ध्यात्वा तेनैवाभिमन्त्र्य सर्वमाण्डलेयहृदये [क्, ढ्: हृदय] मण्डलचक्रं ध्यात्वा तज्जिह्वासु शुक्लहुंकारजं यवफलप्रमाणं [क्: बहल] शुक्लवज्रं ध्यात्वा तेन पञ्चामृतेन माण्डलेयानात्मानं च सन्तर्पयेदिति । एतेन मण्डलं निष्पन्नं त्रिसन्ध्यं भावनां कृत्वा तिष्ठेत् । सततं देवतामूर्त्त्या [क्; मृत्यो] स्थातव्यम् । तत्रायं जपमन्त्रः ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । एतन्मन्त्रवरं श्रेष्ठं सर्वबुद्धैर्नमस्कृतम् । पठितसिद्धिकरं तीव्रं [क्, ग्: तं] वज्रपञ्जरभाषितम् ।। अथापरोऽपि धारिणीमन्त्रः नमः आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय तद्यथा ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वदुष्टप्रदुष्टान् मम कृते जम्भय स्तम्भय मोहय बन्धय हुं हुं हुं फट् फट् फट् सर्वदुष्टस्तम्भनि तारे स्वाहा । दशाक्षरस्य विधानम् - अनेन मन्त्रेण पटाञ्चलं सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रन्थिं बद्ध्वा विन्ध्यायामपि गच्छन् न केनाप्यवलीयते । व्याघ्रचौरनक्रसिंहसर्पदन्तिमहिषभल्लुकगवयादयो नामस्मरणमात्रेण नश्यन्ति विलीयन्ते । अनेन मन्त्रेण उत्पलानामष्टोत्तरशतं यावत् जुहूयात् । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकं मे वशमानय स्वाहा । पुनस्तेनैव मन्त्रेण काकपक्षं द्वात्रिंशद्वारान् परिजप्यारिगृहे प्द्f १३१, प्. २३४) गोपयेत् सप्ताहेनाच्चाटयति । ओं तारे तुत्तारे तुरे चल प्रचल शीघ्रयामिनि देवदत्तमुच्चाटय हुं फट् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां कुमारीं मह्यमुद्वाचेन तस्याः पिता प्रयच्छतु स्वाहा । मदनं चन्डबीजं च तथोन्मत्तकमेव च । अशोकपत्रं [क्: यन्त्र] पुष्पं च जुहुयात् पञ्चसहस्रकम् ।। घृतमधुगुडहोमं कन्यासिद्धौ प्रशस्यते । सप्ताहेन तदा योगी लभेत् कन्यां स्ववाञ्छिताम् ।। अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकाभिधानां स्वस्थानादाकर्षय ममान्तिके जः । अनेन मन्त्रेण बदरकण्टकानां [क्: वदनकण्ठकानां] पञ्चसहस्राणि स्वयम्भूकुसुमाक्तानि होतव्यानि । अनेन कृतेन नृपाणामपि कन्यामाकर्षयति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । रजःस्वलाकर्पटे भगवतीं द्विभुजामेकवदनामङ्कुशोत्पलपाशहस्तां विलिख्य तस्याः पुरतः पूजां कृत्वा इमे पुष्पाः शुभा दिव्या इत्यादिना पूजयेत् । पश्चान्मन्त्रं जपेत् भावनान्वितः ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकीं कन्यां ममेप्सितं स्वप्नं कर्णे कथय हुं फट् । पञ्चसहस्रेणागच्छति । पाशेन गलके बद्ध्वा अङ्कुशेन हृदि विदार्य च साध्यां पादतले ध्यात्वा दासीरूपेण भुञ्जयेत् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा आत्मनोऽक्षिद्वयं अञ्जयेत् । राजकुलं प्रविशतः [क्: प्रविशन्तः] स राजा शिष्यवद् [क्, ग्: शिष्येव] गौरवं करोति विरुद्धं न प्द्f १३१, प्. २३५) वक्ति प्रमादं च प्रयच्छति प्रियालापं च कुरुते दासतां समुपैति क्रुद्धोऽपि वशो भवेदिति दृष्टप्रत्ययश्च सद्भूतः । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीं शतधाऽऽवर्त्त्य द्विवदनाशीविषं भस्म कृत्वा रक्तवर्णगोगाभीघृतेनार्कदलेन वर्त्तिं [क्, ग्: सम्पाद्य] कृत्वा प्रज्वाल्य कज्जलं पातयेत् । तत् कज्जलं वज्रसूर्यवज्रधर्माभ्यां सम्मर्द्द्यं परमान्नेन धूपयेत् । भस्मना सार्द्धमक्षि अञ्जयेत् । यां पश्यति चक्षुर्वज्रेण सा यदि पद्मनर्त्तेश्वरं न रक्षति [क्, ढ्, ग्: क्षरति] तदाहं तारा न भवेयम् घातिताश्च मया बुद्धा भगवन्तो भवेयुरिति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । अदशनशिशुलोलां गृहीत्वा ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितां कृत्वा भृङ्गराजमूलं गोरोचनया सार्द्धमेकीकृत्य ललाटे तिलकं परिधाय यां यां पश्यति तां तां वशं कुरुते । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । उदरकीटं ताराधारण्या सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा वज्रधर्मेण सार्द्धं कन्यायै ताम्बूलेन सह दद्यात् । अभ्यवहृतमात्रेण योगीवरं न मुञ्चति नान्यम् रमते नान्यस्मिन् गच्छति नान्यं पुरुषमिच्छति स्वपतिं त्यजति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । महातैलेनात्मानमभ्यङ्ग्य ताराधारणीं [क्: धारा] जपेत् । अमितं जपेद् भावयेच्च । जपान्ते शालिपिष्टकेन कुड्मल्या [क्: कुकुटुमलेन, ढ्: कुड्यभलेन] शष्कुलिकां कृत्वा यस्यै यस्मै वा दीयते सा स पञ्चत्वं गता गतोऽपि न मुञ्चेदिति । प्द्f १३२, प्. २३६) अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । चन्द्रोपरागसमये ताराधारणीं जपमानः सेवांकृत्वा ततः समुद्भूतं लोकेश्वरं संगृह्य शङ्खचूर्णेन भावयेत् । ततः प्रमदायै दातव्यम् पञ्चतां यावदनुवर्त्तते तमेव परमिच्छति नान्यम् । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ताराधारणीमन्त्रेण मदनफलमष्टोत्तरशतवारं परिजप्य तेन मदनफलेन हयग्रीवेण सार्द्धं यां स्रक्षयति [क्, ग्: द्रक्ष] सा वश्या भवति । अथापरोऽपि प्रयोगो भवति । ओं तारे तुत्तारे तुरे अमुकस्य बन्धनमुक्तिं कुरु मुः स्वाहा इत्यनेन मन्त्रेण अर्कदले साध्यनामविदर्भितं लिखित्वा कुलीरगर्त्ते गोपयेत् । तस्यावश्यं बन्धनमुक्तिर्भवति । साधनं वज्रतारायाः संलिख्य यदुपार्जितम् । तेन पुण्येन लोकोऽयं व्रजतां सौगतीं गतिम् ।। ।। वज्रतारासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं रत्नाकरशान्तिपादानाम् ।। प्द्f १३२, प्. २३७) १११. संपूज्य देवीं करवीरपुष्पैरष्टौ [ढ्: ओमित्स् करवीर] शतान्येव जपेत् त्रिसन्ध्यम् [क्, ग्: जपन्ति सद्यं] । इष्टं वरं याचितमेकमेव [क्, ग्: याभिमत] मासेन दद्याद् ध्रुवमार्यतारा ।। ओं जम्भे मोहे स्वाहा नमस्तारायै नम आर्यावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय महाकारुणिकाय नमो भगवत्यै आर्यतारायै ओं तारे तुत्तारे तुरे वीरे दुर्गादुत्तारय ह्रीं ह्रीं सर्वदुःखान्मोचनि भगवति दुर्गोत्तारिणि महायोगेश्वरि ह्रीं नमोऽस्तु ते स्वाहा । एतां भगवतीं दुर्गोत्तारिणीतारां मुहुः श्यामां चतुर्भुजां वामेन पाशं दक्षिणेनाङ्कुशधारिणीं भक्तमाश्वासयन्तीं दक्षिणेन वरदां दिव्यमालाम्बरधारिणीं वामेन नीलोत्पलहस्तां सितवस्त्रप्रावृतदेहां [क्, ग्: देही] पद्मासनस्थां त्रिकालं ध्यायेत् । सर्वदुःखेभ्य उत्तारयति । बन्धनात् मोचयति । शृङ्खलाविनिवेष्टितं पाशेन बद्धं ग्रहग्रस्तं वा उत्तारयति । बन्धस्थेन जप्तव्या । सहस्रमष्टशतं वा दिने [क्, ग्: ओमित्] दिने जपेत् मोचयति । यदि न मुञ्चति तदा मूर्द्धानं स्फुटति [क्, ग्: स्थूयति] भूम्यां लुठति । स्वस्थो वदति अमुकं मुञ्चेति । तं यदि न मुञ्चति तदा शिरोवेदना भवति ज्वरो महान् भवति विषमा विसूचिका भवति साधकस्य दर्शनं ददाति सप्तमे दिवसेऽवश्यं मोचयति । एषा भगवती दुर्गोत्तारिणी प्द्f १३२, प्. १३३) कथिता ह्रीं ह्रीं [क्: हूं ह्रों जः] सप्त वारान् पुष्पमभिमन्त्र्य दातव्यम् । पूजा । संमध्ये खं तां [क्: खतां] वामावर्त्तेन वुं आं जीं हुं [क्: ह्रीं, ग्: ह्रीं] । वामावर्त्तेन लों [क्, ढ्, ग्: लां] मां पां तां । ।। इति दुर्गोत्तारिणीसाधनं समाप्तम् ।। ११२. उत्थाय पूर्वसन्ध्यायां भूप्रदेशे मनोहरे । मृद्वासनोपविष्टः सन् स्वहृदि चन्द्रमण्डले ।। पञ्चमस्य प्रथमं तु द्वितीयस्वरयोजितम् । अर्द्धेन्दुबिन्दुसंयुक्तं सितरश्मिविभूषितम् ।। तस्य शुक्लमयूखैस्तु तारामाकृष्य व्योमनि । द्विभुजां सितदेहां तु वरदोत्पलधारिणीम् ।। पञ्चोपचारपूजाभिः [क्: हार] पूजयित्वा तु भक्तितः । पापानां देशनां पश्चात् ततः पुण्यानुमोदनाम् । तत्परिणामनां चैव त्रिशरणगमनं तथा ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठेत् । इति स्वपरशून्यं वै ध्यात्वा योगी विधानवित् । सितारविन्दमध्यस्थचन्द्रबिम्बासनोपरि ।। पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नां तारादेवीं मनोरमाम् । आबद्धवज्रपर्यङ्कां वरदोत्पलधारिणीम् ।। प्द्f १३३, प्. २३९) शरच्चन्द्रकराकारां पृष्ठचन्द्रसमाश्रिताम् । सर्वालङ्कारसम्पूर्णां षोडशाब्दवपुष्मतीम् ।। सर्वसंबुद्धतत्पुत्रमातरं [क्: सर्वबुद्ध] कामरूपधाम् । ध्यात्वाऽऽर्यतारां हृदये तस्याश्चक्रं सितद्युति ।। अष्टकोष्ठकमष्टाभिरक्षरैः परिपूरितम् [क्: परितं] । ओं हाव्यञ्जनमध्यस्थसाध्यनामाद्यनाभिकम् ।। ध्यायादेकाग्रचित्तः सन् षण्मासान् दृढनिश्चयः [क्: सन्नामानुरूढ] । जपेदखिन्नचित्तः सन् मन्त्रमेनं दशाक्षरम् ।। ओंकारमादितो दत्त्वा पश्चात् तारे प्रयोजयेत् । तुत्तारे स्यात् तुरे पश्चात् स्वाहान्तं सार्वकर्मिकम् ।। ब्रह्मेन्द्रविष्णुचन्द्रार्करुद्रदिक्कालमन्मथैः । अप्यखण्डितरोमाग्रो मृत्युं जयति मुक्तवत् ।। वलिपलितदौर्भाग्यव्याधिदारिद्र्यसंक्षयः । सिंहाद्यष्टमहाभीतिदुःखसन्दोहनाशनम् ।। अयाचितान्नपानादिहर्म्यवस्त्रादिसङ्गमः [क्, ढ्: अवारिता] । खड्गाञ्जनपादलेपभद्रकुम्भादिसिद्धयः ।। कविता वक्तृता मेधा प्रज्ञा चैकान्तनिर्मला । अन्या च वाञ्छिता सिद्धिश्चक्रादस्मात् प्रजायते ।। ।। इति मृत्युवञ्चनोपदेशतारासाधनं [क्: ओमित्स् मृत्यु] समाप्तम् ।। प्द्f १३४, प्. २४०) ११३. विश्वमातायै नमह् । ध्यात्वा चन्द्रार्कमध्ये त्वलिकलिसहिते तोयबीजाब्जमेकं [ढ्: बीजाब्ज एकं] तेनोत्पन्नैकवक्त्रां यमकरकमलां देवतीं चन्द्रवर्णाम् । आरूढां श्वेतनागं सितजलजकरीं [क्: जल] चाभयां श्वेतवस्त्रां श्वेतालङ्कारयुक्तां प्रहसितवदनां प्रेषयन् साध्यवेश्म ।। तस्मात् साध्यं गृहीत्वा पुनरपि च विभोर्मण्डले सम्प्रविष्टा भर्त्तुश्चाज्ञां [क्: इन्दो] प्रलब्धाः पुनरमृतघटैर्लोचनाद्याः [क्: लोचनायै] प्रहृष्टाः । तं साध्यं स्नापयन्ति प्रवरदशविधाः शक्तयः पूजयन्ति रूपाद्याः पोषयन्ति प्रकटदशबलास्यादयस्तोषयन्ति [क्: भ्यादयः] ।। ब्भूताख्याश्चाह्वयन्ति प्रवरदशविधाः क्रोधजाः पालयन्ति नागिन्यश्चुम्बयन्ति त्वमरयुवतयो द्वादशालिङ्गयन्ति । चण्डाः [क्: चन्द्राः] कुर्वन्ति रक्षां सकलभुवितले यान्ति पुष्ट्यर्थहेतोरेवं [क्: पुष्पेष्वहेतोः] साध्यं च सर्वं परमसुखकरं योगिना [क्: योगीनां] भावनीयम् ।। ।। विश्वमातासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १३४, प्. २४१) ११४. नमस्तारायै । पूर्वक्रमप्रयोगेन भगमध्ये शशिमण्डले । हेमवर्णां महाघोरां तारादेवीं महर्द्धिकाम् । त्रिनेत्रामष्टवदनां भुजषोडशभूषिताम् ।। ऊर्ध्वपिङ्गलकेशां सार्द्रशतार्द्धमुण्डमालाकृतहाराम् [क्, ग्: सार्द्ध] - प्रत्यालीढपदोपेतां जगत्त्राणां महाबलाम् । विचित्रवस्त्रनेपथ्यां हसन्तीं नवयौवनाम् ।। प्रधानमुखं पीतं दक्षिणे [क्, ढ्, ग्: दक्षिणं] द्वितीयं नीलं तृतीयं श्यामं चतुर्थं गगनश्यामं वामे कुन्दसन्निभं द्वितीयं रक्तं तृतीयं गगनश्यामं ऊर्ध्वास्यं धूम्रवर्णाभं [क्: ऊर्द्ध्वात् प्रधु] महाघोरं मध्यास्यं विकटोत्कटम् दक्षिणकरेषु खड्गोत्पलशरवज्राङ्कुशदण्डकर्त्रिअभयधरां [ढ्: खट्टाङ्गो, क्: खड्गदक्षिणकभुजो ; क्: वक्त्रा] वामभुजेषु सपाशतर्जनिकपालधनुःखट्वाङ्गसवज्रपाशब्रह्म-शिरोरत्नकलशधरां [क्: सर्वत] विश्वपद्मचन्द्रस्थां सूर्यप्रभाविभूषितां वामपादेनेन्द्रं दक्षिणपादेनोपेन्द्रं पादद्वयमध्ये रुद्रं ब्रह्माणं चाक्रम्य स्थितां सर्वावरणविनाशनीं [क्: विरागिनीं] भावयेत् । योगी लघु सिद्धिमवाप्नुयात् । जपमन्त्रः ओं प्रसन्नतारे [क्: अद्द्स् अमृते अfतेर् थिस्] अमृतमुखि अमृतलोचने सर्वार्थसाधनि सर्वसत्त्ववशङ्करि हुं फट् हुं स्वाहा । ।। इति सर्वार्थसाधन्याः प्रसन्नतारायाः साधनं समाप्तम् ।। प्द्f १३५, प्. २४२) ११५. ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा । ओं कुरुकुल्ले स्वाहा । मूलमन्त्रः शरीरे न्यस्तव्यः हृदयमन्त्रेण जापः कर्तव्यः ओंकारं शिरसि न्यस्तव्यम् कुकारं [क्, ढ्: कुंका] शिखायां न्यस्तव्यम् रुकारं चक्षुषि युञ्जयेत् कुकारं कवचं कुर्यात् । लकारं मस्तकमूर्ध्नि [क्: मस्तकमुद्दीप्तं] लेकारं हृदये न्यसेत् । स्वाकारं नाभिदेशे तु हाकारं पादयोर्न्यसेत् । एवं अक्षरविन्यास आत्मदेहे साधकेन कर्तव्यः । ओंकारं श्वेतवर्णाभं कुकारं श्याममेव च । रुकारं रक्तमेवोक्तं कुकारं श्वेतमेव च ।। लकारं पीतमुद्दिष्टं लेकारं श्याममेव च । स्वाकारं रक्तमुद्दिष्टं हाकारं कृष्णमेव च ।। एवमेवाक्षराणां वर्णं कथितम् । ताराया मन्त्रमेवम् - एहि देवि भगवति [ढ्: भवति] प्रसादं मे देवि [क्, ग्: देहि] कुरु पूजां गृहाणात्र सन्निहिता भव आवाहनमन्त्रः । ओं तारे तुत्तारे तुरे हुं फट् स्वाहा अर्घमन्त्रः । पद्ममुद्रां बद्ध्वा सुगन्धपुष्पैरर्घो देयः । ओं तारे तुत्तारे तुरे सर्वकर्मसु [क्, ग्: कर्मसंयो] योजयेत् तांकारः । स एवंविधः ओं तां तां तां तां तां इति । अनेन सर्वशत्रून् स्तम्भयति । अङ्गुलिषु न्यस्तव्यः । सर्वशत्रोर्हस्ते दर्शयेत् ततः स्तम्भितो [क्, ग्: सुस्थितो] भवति । ओं त्रां त्रां त्रां त्रां त्रां पुनः प्द्f १३५, प्. २४३) यस्य संप्रत्ययतो भवति । तांकारं लक्षं [क्: लक्षणं] जपेत् । ग्रामशतं लभते । ओं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं अनेन सर्वरक्षा भवति । राजकुलप्रवेशे [क्: प्रदेशे] गोरोचनां अष्टशताभिमन्त्रितां कृत्वा तिलकं दत्त्वा अष्टसु स्थानेषु योजयेत् । शिखायां ललाटे कण्ठे हृदये नाभौ जानुनोःभ्यां पादयोश्चेति एवं मन्त्रा न्यस्तव्याः । अनेनैव गोरोचनया अक्षिण्यञ्जयेत् । ततो राजकुलप्रवेशे [क्, ग्: प्रदेशे] राजा समभिमुखमवलोक्य कथयति । शतसहस्रजापेन सर्वसत्त्वा वश्या भवन्ति । त्रुं त्रुं [त्रां त्रां इन् ग्] त्रुं त्रुं त्रुं ओं अस्य मन्त्रस्य लक्षं जापयेत् । ग्रामसहस्रं लभते भगवतीं तारां च पश्यति । दीपमन्त्रः । ओं रुं रुं रुं हः हः हुं फट् स्वाहा शिखाबन्धमन्त्रः । ओं तां तां तां तां तां बन्ध ता हा हः स्वाहा अधोर्द्ध्वमन्त्रः । अयं ताराजापविधिक्रमः - ओं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं त्रुं हृदयमन्त्रः । उपहृदयं ताति [क्: तातादिते] ते । अनेन अयं वशकर्मणि प्रयोजयेत् । वशीकरणमण्डलमालिख्य श्मशानाङ्गारेण प्रतिकृतिं कृत्वा शिखायां तां तां गुह्ये [क्: सुहृति, ग्: तुहेति] ति पादयोरेवं विन्यस्य करवीरपुष्पैर्भगं ताडयेत् । अनेन मन्त्रेण सा वश्या भवति । आकर्षणे गोरोचनया भूर्जपत्रे स्त्रिया वा पुरुषस्य वा प्रतिकृतिं कृत्वा ति शिरसि ति हृदये ति गुह्यदेशे ति पादयोः तं ललाटे एवं अक्षरविन्यासं कुर्यात् । अथ पटविधाने भगवतीं तारां लिखेत् चतुर्भुजां रक्तश्यामकृष्णशुक्लवर्णां विश्वरूपां एकहस्तेन पाशं अपरेण प्द्f १३६, प्. २४४) खड्गं उत्पलं तथा अङ्कुशहस्तां [अङ्कशहस्तां द्रोप्पेद् इन् क्] अङ्कुशेनाकर्षयन्तीं [कट्ट] चिन्तयेत् । योजनशतसहस्रादप्याकर्षयति । लक्षजापो देयः । यं इच्छति तं वशमानयति । ततोऽङ्गुलिं विन्यसेत् । ततः शत्रोर्नामाभिलिख्य हस्तेनावष्टभ्य तावद् जपेत् यावत् तत्कालग्रहः । कृष्णवर्णां विचिन्तयेत् । ओं त्रां त्रां त्रां त्रां त्रां ओं अस्य लक्षजापेनाभिषेकबन्धो भवति । अथ नीलोत्पलपुष्पैर्भगवतीं तारां दशसहस्रैरर्चयित्वा अस्य जापो देयः । एकैकेनार्चयित्वा जपेत् । अस्यानुशंसात् सर्वजनप्रियो भवति त्रिकालमष्टशतिको जापः [क्: कोपः] । एवमेव [क्: एवं सेवा] मेवा । राजकुले वा व्यवहारे वा देवागारे वा अरण्ये वा सर्वत्र भगवती तारा रक्षां करोति इति । आर्यताराभट्टारिकायाः [ड्, ध्: ख्, अ: बेगिन्स् बेरे अगैन् अfतेर् अ लोन्ग् ब्रेअक्] कल्पः समाप्तः । ११६. महाश्रीतारायै नमः । आदौ तावन्मन्त्री ओं स्वभावशुद्ध इत्यादिमन्त्रेणाधितिह्य [ढ्, ब्: तिष्ठेत्] शून्यतां विभाव्य तदनन्तरं शुभ्राकारोद्भूतचन्द्रमण्डलं [ढ्, ब्: सूत्रकारोद्भुवन] तदुपरि हरिततांकारबीजसम्भूतां महाश्रीतारां चन्द्रासनस्थां श्यामवर्णां द्विभुजां हस्तद्वयेन व्याख्यानमुद्राधरां प्द्f १३६, प्. २४५) मुद्राधरां एकवक्त्रां सर्वालङ्कारभूषितां पार्श्वद्वयेनोत्पलशोभां [द्वयं] सुवर्णसिंहासनोपरि अपाश्रयादिशोभां नानापुष्पाशोकचम्पकनागेश्वरपारिजातकादिभीराजिताममोघसिद्धिमकुटिनीम् । महाश्रीतारायाः पार्श्वे एकजटामर्द्धपर्यङ्कोपविष्टां नीलवर्णां कर्त्रिकपालधरां सक्रोधां लम्बोदरां पिङ्गलजटाविभूषितां व्याघ्रचर्माम्बरधराम् दक्षिणे पार्श्वे अशोककान्तां पीतवर्णां रत्नमकुटिनीं वज्राशिकधराम् पुनर्वामे आर्यजाङ्गुलीं श्यामवर्णां सर्पवरदहस्ताम् दक्षिणे महामायूरीं मयूरपिच्छवरदहस्ताम् । भावनावसानसमये उत्पलमुद्रां बन्धयेत् । ततोऽलातचक्राकारं पश्यन् मन्त्रं जपेत् ओं तारे तुत्तारे तुरे धनं ददे [ढ्, ब्: ददः] स्वाहा । राजलीलास्थिता [ख्: ललिता] देवी महाश्रीः करुणान्विता । इति महाश्रीतारिण्याः साधनं समाप्तम् [ठिस् साधन इस् fओउन्द् इन् ढ्, ब् ओन्ल्य; सेए fओर् इन्स्तन्चे, ख्: fओल्. ८१ क्] । प्द्f १३७, प्. २४६) ११७. पूर्वोक्तेन विधानेन स्वहृदि रक्तमण्डले । जांकारज्ञाननिष्पन्ना [क्: सिध्यन्ना] विद्या नाम्ना तु जाङ्गुली ।। पीतसप्तफणाभोगा ज्वलत्सन्मणिभूषणा [ख्, अ: समणि ; ढ्, ख्: भूषिता] । त्रिनेत्रा [ख्: त्रिमुखा त्रिनेत्रा तु] तु त्रिमुखा कुमारीलक्षणोज्ज्वला ।। सरोषहसिता [क्, ख्, अ: सरोषसहिता] चैव सर्पमण्डितमेखला । षड्भुजा ललिताक्षेपाऽक्षोभ्यावष्टब्धमस्तका ।। दक्षिणे तु करे वज्रं द्वितीये खड्गमुद्यतम् [क्, ग्: मुद्यतां] । तृतीये नृत्याभिनयं [क्: नयनं] मारत्रासिशरोद्यता ।। वामे तर्जनिकापाशौ [क्: पाणौ] द्वितीये विषपुष्पकम् [क्: पुस्तकं] । तृतीये धनुर्हस्ता [ख्: गन्धहस्ता] च पुष्पमण्डितमेखला ।। पद्मासनस्था कनकवर्णा रक्तप्रभामण्डला [ढ्: मण्डलप्रभा, ख्, अ: मण्डा] स्फुरन्तीन्द्रायुधनिर्माणज्वालापरिकरच्छदा । स्फुरद्बुद्धौघबिम्बांस्तु [क्: विक्षां, ढ्: विम्बासु] चन्द्रकलशान् स्वहस्तकान् [क्: स्ताक्रान्तात् ख्, अ: स्तासन्] सेकयन्ती विषसुप्तांस्तु जांकारमुखरञ्जिता ।। भावयेद् विषपाते तु [क्, ढ्, ग्: पानन्तु] त्रिकायां जाङ्गुलीं सदा । एवं हि भाव्यमानेन चिराद् बोधिरवाप्यते ।। हस्तद्वयेन सर्पभोगाकारेण मूर्ध्नि फट्च्छत्रं प्रयच्छ्य प्द्f १३७, प्. २४७) तेन जाङ्गुलीमुद्रा । मन्त्रं जपेत् ओं नमः शबरकुमारि ये चूर्च्छचाडि [ढ्, ग्: चूर्णचाडि, ख्, अ: चुर्चचाडि] चालय चुच्चालय [ख्, अ: चुच्चारय] संघट्टनि मत्तमातङ्गि [क्: मित्रमातङ्गि, ख्, अ: मातर्गि] अडविद्धे अहे [क्: अह] ओं जः स्वाहा । ।। आर्यजाङ्गुलीसाधनम् ।। ११८. ओं इलिमित्ते तिलिमित्ते इलितिलिमित्ते दुम्बे दुम्बाली-ए दुम्मे [ख्: दुस्मे] दुम्माली-ए [दुम्मा] तर्के तर्करणे मर्मे मर्मरणे कश्मीरे कश्मीरमुक्ते अघे अघने अघनाघने इलि इली-इ मिली-ए [ख्: लिये] इलिमिली##- स्वाहा । इयमस्माकं भिक्षवो विद्या सर्वश्वेता सुदक्षिणा । य इमां विद्यां सकृत् शृणोति स सप्त वर्षाणि अहिना न [न द्रोप्पेद् इन् क्] दश्यते न चास्य काये विषं संक्रमिष्यति । य इमां विद्यां भिक्षवो धारयिष्यति स यावज्जीवं अहिना न दश्यते न वाऽस्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: चास्य] काये विषं संक्रामति । यश्चैनमहिर्दशेत् तस्य [क्, ग्: एतस्य] सप्तधा स्फु.एत् मूर्द्धा अर्जकस्येव [ख्: आर्याकस्येव] मञ्जरी । ।। आर्यजाङ्गुलीधारणी ।। प्द्f १३८, प्. २४८) ११९. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्तकमलचन्द्रे पीतजांकारपरिणतामार्यजाङ्गुलीमात्मानं झटिति निष्पादयेत् पीतां त्रिमुखां षड्भुजां नीलसितदक्षिणेतरवदनां [ख्, अ: णोत्तर] खड्गवज्रबाणदक्षिणहस्तत्रयां सतर्जनीपाशविषपुष्पकार्मुकवामकरत्रयां स्फीतफणामण्डलशिरःस्थां सर्वदिव्यवस्त्राभरणभूषितां कुमारीलक्षणोज्ज्वलां [ख्: कुमारीं] अक्षोभ्याक्रान्तमस्तकां ध्यात्वा मन्त्रं जपेत् ओं जाङ्गुलि [क्, ग्: जाङ्गुली] सर्वविषप्रशमनि हुः स्वाहा । ।। आर्यजाङ्गुलीसाधनम् ।। १२०. एवं मया श्रुतमेकस्मिन् समये भगवान् श्रावस्त्यां विहरति स्म जेतवने अनाथपिण्डस्यारामे महता भिक्षुसङ्घेन सार्द्धं अर्द्धत्रयोदशभिर्भिक्षुशतैः सम्बहुलैश्च बोधिसत्त्वैर्महासत्त्वैरनेकैश्च देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यैश्च सार्द्धम् । तत्र खलु भगवान् भिक्षूणामामन्त्रयते स्म । भूतपूर्वं भिक्षवो बोधिसत्त्वभूतो विहरामि । हिमवन्तस्योत्तरपार्श्वे पर्वते गन्धमादने तस्य पर्वतराजस्य प्राग्भारे कुमारीशतपुण्यलक्षणा - प्द्f १३८, प्. २४९) एणेयचर्मवसना सर्पमण्डितमेखला । आशीविषसुम्भलिका [क्: दुम्भलिका, ख्, अ: चुम्भरिका] दृष्टिविषावतंसिका [ख्, अ: वदर्शिका] ।। खादन्ती विषपुष्पाणि पिबन्ती मालुतालताम् । सांमालएति लाएति (??) एहि वत्स शृणोहि मे ।। जाङ्गुलीनामाहं विद्या उत्तमा विषनाशनी । यत्किञ्चित् मम नाम्ना हि तत्सर्वं नश्यते विषम् ।। तद्यथा ओं इलिमित्ते तिलिमित्ते इलितिलिमित्ते दुम्बे दुम्बालीए दुम्मे [ख्, अ: दुम्ले] दुम्मालीए [ख्, अ: दुस्ना] तर्के तर्करणे मर्मे मर्मरणे कश्मीरे कश्मीरमुक्ते अघे अघने अघनाघने इलि [क्, ढ्, ग्: अद्द् इली अfतेर् थिस्] इलीए मिलीए इलिमिलीए अक्याइए अप्याइए श्वेते [ख्, अ: श्वेति] श्वेततुण्डे अननुरक्ते स्वाहा । इयमस्माकं भिक्षवो विद्या सर्वश्वेता [ढ्: सर्वश्च एता] सुदक्षिणा । य इमां विद्यां सकृत् शृणोति स सप्त वर्षाणि अहिना न दश्यते [ख्, अ: दंश्यते] । न चास्य काये विषं संक्रमिष्यति । य इमां विद्यां भिक्षवो धारयिष्यति स यावज्जीवमहिना न दश्यते न चास्य काये विषं संक्रामति । यश्चैनमहिर्दशेत् [क्, ग्: र्दश्येत्] तस्य [क्, ढ्, ग्: एतस्य] सप्तधा स्फु.एत् मूर्द्ध्वा अर्जकस्येव मञ्जरी । इमानि च मन्त्रपदानि सर्पस्य पुरतो न वक्तव्यानि यत्कारणं सर्पा म्रियन्ते । तद्यथा इर्णा [ख्, अ: इल्ला] चिर्णा चक्को वक्को [क्, ढ्, ग्: ओमित्] प्द्f १३९, प्. २५०) कोडा कोडेति [क्, ढ्, ग्: कोडिति] मोडा मोडेति कुरुडा कुरुडेति निकुरुडा [ख्, अ: निरुडा] निकुरुडेति [ख्, अ: निरुडे] पुरुडा पुरुडेति निपुरुडा निपुरुडेति फुट्टे [ख्, अ: फुट्ट] फुट्टरहे फुट्टटुटुण्डरहे [क्, ढ्, ग्: फफट्ट फट्ट टुण्ठरहे] नागे नागरहे नागटुटुण्डरहे [क्, ग्: दृढण्डे] सर्पे सर्परहे [क्: हरे, ख्, अ: रदे] सर्पटुटुण्डरहे [क्: सर्पदृढ] अच्छे अच्छले इलविकलविषे [ढ्: इलविख ; कलविधे fओउन्द् इन् ढ्] शीते शीतवत्ताले हले हलले तुण्डे तुतुण्डे तण्डिते तण्डितट्टे तट्ट स्फुट स्फुटतु [स्फुटे] विषं [क्: विभूषं] स्वाहा । इति हि भिक्षवो जाङ्गुल्या महाविद्यायाः सर्वदेवासुरनागयक्षभूतसमागमे भाषितलपितमुदीरितं प्रव्याहृतं सर्वं तत् तथा अवितथा नान्यथाभूतं सत्यतथ्यम् । तथा यथावदविपरीतं अविपर्यस्तं बुद्धसत्यमनुस्मर धर्मसत्यमनुस्मर सङ्घसत्यमनुस्मर सत्यवादिनां सत्यमनुस्मर । अनेन सत्येन सत्यवचनेन इदं विषं अविषं भवतु दातारं गच्छतु दष्टारं गच्छतु अग्निं गच्छतु कुड्यं गच्चह्तु जलं गच्छतु स्तम्भं गच्छतु शान्तिं गच्छतु स्वस्त्ययनं गच्छतु भूम्यां निपततु विषं स्वाहा । इदमवोचत् भगवानानन्दस्ते च भिक्षवः सा च सर्वावती पर्षत् सदेवमानुषासुरगरुडगन्धर्वकिन्नरमहोरगयक्षनागपर्षद् भगवतो [भगवतो fओउन्द् इन् ख्, अ] भाषितमभ्यनन्ददिति । ।। आर्यजाङ्गुलीमहाविद्या समाप्ता ।। प्द्f १३९, प्. २५१) १२१. अथ भगवत्या हृदयकल्पं व्याख्यास्यामः । ओं असिजिह्वे शूलजिह्वे वज्रकाये ग्रस ग्रस ज्वल ज्वल महाज्वाले महायोगेश्वरि हुं हुं फट् फट् स्वाहा । दशसहस्रजापात् सर्वविषकर्मशमनसमर्थो भवति । जपश्चानेन विधिना कर्तव्यः । त्रिकालस्नायी मद्यमांसवसापलाण्डुतैललवणविवर्जितस्त्रिकालं जपेत् यावद् दशसहस्राणि [क्, ग्: दशशत] । ततः सिद्धो भवति । पश्चात् कर्माणि कारयेदनेन विन्यासेन । प्रथमं तावन्मन्त्री आत्मानमीदृशं चिन्तयेत् कुमार्याकारं हरितवर्णं सप्तफट्विराजितमूर्ध्वजं चतुर्भुजं एकमुखं एकहस्तेन त्रिशूलं द्वितीयेन मयूरपिच्छं तृतीयेन सर्पं चतुर्थे प्रसारिताभयम् । सर्वाङ्गेन नूपुरमेखलावलयकुण्डलादीन् सर्पाकारान् चिन्तयेत् । एकैकस्मात् रोमविवरात् अग्निज्वालां समन्तान्निष्काशमानां विचिन्तयेत् । एवमात्मनि कल्पयेत् अहं तावत् देवता । ततः सर्पदष्टकं पुरतः [ढ्: दष्टकयुतं] संस्थाप्य ताम्रादिभाजने उदकं प्रतिष्ठाप्यानया विद्यया सप्तवाराभिमन्त्रितं तं सप्त वारान् शिरःप्रभृतिविषमाकृष्य ततोदक एव प्रक्षिपेत् पुनः पुनः । एतेन निर्विषो भवति । चलं च विषं यं यमेवाङ्गं मुञ्चति तस्मिन् तस्मिन् स्थाने मृत्तिकया सप्तजप्तया धारणीबन्धं सर्पाकारवलययोगेन कारयेत् । एतौ मुद्रौ सर्पाकारौ । प्द्f १४०, प्. २५२) हुःकारं मुञ्चेद् दष्टकस्याङ्गे [ढ्: मुञ्चेद] पिबन्तमिव [ख्, अ: पिवन्तो] विषं चिन्तयेत् । एवं कर्मसिद्धिर्भवति नान्यथा । ।। इत्यार्यजाङ्गुल्या भगवत्याः कल्पः समाप्तः ।। १२२. नमो [ठिस् नमस्कार इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भगवत्यै आययजाङ्गुल्यै । नत्वा भगवतीं तारामार्यजाङ्गुलिरूपिणीम् [क्, ब्: जाङ्गुलीरूपधारिणीं] । सत्त्वानामनुकम्पाय लिख्यतेऽस्याः प्रसाधनम् [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: लिख्यते तत्प्रसा] ।। प्रथमं तावन्मन्त्री शुचिः स्नातः शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलिप्तो [शुक्लगन्धानुलिप्तो इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] विजने सुलिप्ते प्रदेशे शुक्लसुगन्धितोयोपसिक्ते [क्: गन्धिते] शुक्लपुष्पप्रकरावकीर्णे [क्, ब्: प्रकारा] सुखासनोपविष्टो जगति मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षां विभाव्य [क्, ब्: करुणां विभावयेत्] ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: च्चारयेत्ततो] जगद् ग्राह्यग्राहकरहितं पश्येत् [क्, ब्: पश्यति] । तदनन्तरं चिन्तयेत् पंकारं [क्, ब्: अकारं] शुक्लवर्णं तत्परिणतं [क्, ब्: णतेन] पद्मं सितं विकसितशतपत्रं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ओमित् विकसित] तद्वरटके शुक्लाकारेण प्द्f १४०, प्. २५३) चन्द्रमण्डलं दृष्ट्वा तदुपरि शुक्लवर्णह्रीःकारजात्मानं [क्, ब्: वर्णां जाङ्का] आर्यजाङ्गुलीरूपां सर्वशुक्लां चतुर्भुजां एकमुखां जटामुकुटिनीं शुक्लां शुक्लनिवसनोत्तरीयां [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: शुक्लोत्तरीयां] सितरत्नालङ्कारभूषितां शुक्लसर्पैर्विभूषितां सत्त्वपर्यङ्के उपविष्टां [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पर्यङ्कमा] मूलभूजाभ्यां वीणां वादयन्तीं द्वितीयवामभुजेन सितसर्पधारिणीं अपरदक्षिणेनाभयप्रदां [क्, ब्: दक्षिणाभय] चन्द्रांशुमालिनीं ध्यायात् । शिरसि कण्ठे स्तनान्तरे चन्द्रमण्डले आः ह्रीः [क्, ब्: ह्रीं] हुंकारान् विभावयेत् । तदनु ह्रीःकाररश्मिनाऽऽकृष्य गगनस्थान् ज्ञानसत्त्वसमयसत्त्वान् एकीकृत्य विभावयेत् जः हुं वं हो प्रयोगेणेति । पुनरपि ह्रीःकाररश्मिनाकृष्टाः सर्वतथागता [ईन्स्तेअद् ओf सर्वतथा जपेन्मन्त्रम्, क्, ब्: हस् सर्वतथागतान् गगनस्थान् सितोदकेनाभिषिञ्च्य स्वशिरसि सितवर्णकाये सञ्चिन्तयेत् ।] गगनस्थाः सत्त्वार्थोद्यतं मामभिषिञ्चन्तु । सुचिरं [ख्, अ: सुचिरं] बहलकायं चिन्तयेत् । एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रम् । ह्रीः इति जापमन्त्रः सप्तलक्षं जपेत् सप्तायुतं सितपुष्पं जुहूयात् सितालङ्कारभूषितः [क्, ब्: भूषितां] । अनेन क्रमेण गरुडेश्वरत्वं कवित्वं सर्वशास्त्रविशारदत्वं सर्वविषहरत्वं भवति न सन्देहः । ।। आर्यजाङ्गुलीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १४१, प्. २५४) १२३. नम एकजटायै । अतः परं प्रवक्ष्यामि यथाकल्पोपदेशतः । तारामेकजटाम्नायां [ग्: जटानास्ना] नत्वा तस्याः प्रसाधनम् [ढ्: लिख्यते चास्य साधनं] ।। ओं हुं वज्राङ्गे मम रक्ष रक्ष फट् [क्, ब्: अद्द्स् अनोथेर् फट्] स्वाहा इत्यनेनात्मरक्षां कृत्वा प्रथमं तावद् योगी मुखशौचादिकं कृत्वा क्वचिद् विजने घनश्मशानचत्वरादौ सकलजगदभ्युद्धरणोत्साहवत्सलः परमसुखाभ्यासीनः स्वहृदि रक्तपद्मोपरि चन्द्रमण्डले कृष्णहुंकारं सरश्मिकं ध्यायात् । तस्य रश्मिनाऽऽकाशे गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पूजयेत् । पापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पादादिकं कृत्वा आत्मभावनिर्यातनामार्गाश्रयणं चाशयविशुद्धिरहङ्कारममकारपरित्यागश्चेति मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षां च [ख्, अ: चतुर्ब्रह्मविहारीं] भावयेत् । ततश्च - चित्तमात्रं तु वै तिष्ठेत् बोधिसम्भारभावनैः । प्रतिभासमात्रं ज्ञानं ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावत्मकोऽहं स्वपरं [क्, ग्: खमपरं] विभाव्य शून्यं प्राक्प्रणिधिमनुस्मरेत् [क्, ब्: स्मरन्] । रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तस्मिन् रवौ [क्: तस्मिन् ओन्ल्य] हुंभवविश्ववज्रं विश्ववज्रान्तर्गतं सूर्यमण्डलं सूर्यम.डलस्योपरि चन्द्रमण्डले स्फुरद्रत्नप्रदीपमिव हुंकारं निश्चलं ध्यायात् । ततस्तस्माद् विनिसृत्य नीलपीतरक्तहरितनानवर्णरश्मिनिकरै रोमविवरविनिर्गतै प्द्f १४१, प्. २५५) रक्तपंकारजं रक्तकमलं रक्ततनु वैरोचनादिपरमाणुमयैः पूर्वादिदिक्षु चंक्रमणेन [क्: दिकचंक्रमेण] यमान्तकादयस्तत्रानीय संपूज्य तत्त्वपूजादिभिः त्रिशरणगमनादिकं ध्यायात् तान्येव प्रवेशयेत् इति बुद्धोपसंहारो नाम समाधिः । ततः करुणाम्नेडितहृदयो [क्: मुदि, ख्, अ: मेडि] यथाक्रमं नरकतिर्यक्प्रेतमनुष्यासुरदेवतामवलोक्य तद्विनिर्गतनानारश्मिभिः संस्पृश्य वैरोचनादितथागतरूपेण निष्पाद्य तत्रैव प्रवेशयेदिति [क्, ढ्, ग्: निष्पाद] समयसत्त्वोपकारो नाम समाधिः । तत आकाशदेशे रक्तपंकारजं रक्तकमलं विश्वदलं केशरान्वितं तन्मध्ये [क्, ढ्, ग्: तन्मध्य] रक्तरंकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तस्योपरि कृष्नहुंकारजं [क्: कारं] सूर्यम् सूर्यस्थहुंकारोद्भवं करालवज्रं यवप्रमाणणं [क्, ढ्, ग्: तन्मध्य] वज्रमयं रश्मिविकीर्णं सकलमारसैन्यविनाशयमानं विचिन्तयेत् । ततो भाभिरूर्द्ध्वगताभिर्वज्रपञ्जरं पार्श्वगताभिर्वज्रप्राकारं वज्रवितानमधोगताभिर्वज्रमयीं भूमिं विदध्यात् । तन्मध्ये शरदिन्दुधवलां अन्तःशुषिरामूर्द्ध्वस्थितत्रिकोणां [क्: कारं] एकारजां धर्मोदयां भावयेत् । तद्गगनकुहरान्तर्गतं यंकारपरिणतं धन्वाकारं कृष्णाभं वायुमण्डलं ध्वजाङ्कितम् तदुपरि रंकारजं पीतं [ख्, अ: ओमित्स्] त्रिकोणरेफाङ्कितं अग्निमण्डलं तस्योपरि वंकारपरिणतं श्वेतवर्णं चक्राकारं आपोमण्डलं [ख्, अ; आप, क्; अपा] घण्टाङ्कितम् [क्, ढ्, ग्: घटा] तदुपरि लंकारजं प्द्f १४२, प्. २५६) श्यामवर्णं चतुरस्रं पृथ्वीमण्डलं विश्ववज्राङ्कितम् [क्: ध्वजा] तत्रोपरि सुंकारपरिणतं महासुमेरुपर्वतराजंन् चतूरत्नमयं अष्टशृङ्गोपशोभितम् तस्योपरि झटिति रक्तकमलं विश्वदलं यावदिच्छाविस्तरं [दिच्छाविस्त्रार्द्धं] तत्किञ्जल्के [क्: ल्केन] रविशशिसंपुटयोर्मध्ये [ख्, अ: विश्व] हुंकारं हुंकारेणात्मानं विभावयेत् कायवाक्चित्तात्मकं कृष्णहुंकारम् । पुनः कृष्णहुंकारपरिणतं विश्ववज्रं विश्ववज्रपरिणामजं कूटागारम् - चतुरस्रं चतुर्द्वारमष्टस्तम्भोपशोभितम् । हारार्द्धहारसंयुक्तं वज्रसूत्रैरलङ्कृतम् ।। तस्मिन् मण्डलचक्रान्तर्गतं रविशशिसंपुटयोर्मध्ये धर्मोदये [आल्ल् ड्, ध्, ध् रेअद् धर्मोदयायां] गगनकुहरान्तर्गतं कृष्णहुंकारं ध्यायात् । तत आंकारेण [क्, ग्: आका] सूर्यमण्डलं भावयेत् तदुपरि पीतहुंकारपरिणतं महावज्रधरं सितवर्णं ध्यायाद् एकवक्त्रं द्विभुजं त्रिनेत्रं वज्रघण्टाधरंन् [क्, ढ्, ग्: वज्रवज्र] ध्यानस्थमात्मानं तस्य हृदये कृष्णहुंकारं नानारश्मीन् निश्चार्य दशदिगनन्तपर्यन्तावस्थितान् [ढ्: दशदिशा] तथागतान् बुद्धबोधिसत्त्वविद्यादेवत्यः [बुद्ध द्रोप्पेद् इन् ढ्] क्रोधादीन् सञ्चोद्य पुनरागत्य तस्मिन्नेव सूर्ये प्रविशन्तं चिन्तयेत् । तमेव महावज्रधरं तानेव तथागतादीन् एकलोलीभूतं सूर्ये प्रविशन्तं पश्येत् । ज्वलद्भासुराकाराश्च योजनसहस्रव्यापिनं [क्, ग्: धायिनं] तदुपरि कृष्णहुंकारं नानारश्मिसंयुतं ततो हुंकाराद् रश्मिं निश्चरन्तं पश्येत् । पुनस्तत्रैव प्रवेश्य प्द्f १४२, प्. २५७) तदेवाक्षरं विकरालकृष्णं महावज्रं श्वेतकपालस्थं [ख्, अ: द्रोप्स् श्वेत] नानारश्मिविस्फुरन्तं ध्यायात् । बुद्धबोधिसत्त्वक्रोधविद्यादेवत्योगगनतलतिलकबिम्बमिव सूर्यावस्थिताश्चिन्तयेत् । तैर्बुद्धादिभिः सत्त्वान् परिपाच्य पुनरागत्य वज्रबिम्बं प्रविशन्तं पश्येत् । तदेव वज्रबिम्बं द्वादशमुखां महाकृष्णवर्णां चतुर्विंशतिभुजां चतुर्मारसमाक्रान्तां श्वेतकपालोपरि प्रत्यालीढपदां महाप्रलयाग्निसमप्रभां [क्, ग्: बलया] विवृतास्यां हाहाकारां ललज्जिह्वां सरोषां विकृतकोटिभीमभृकुटीतटोद्भूनेत्रचलद्वर्त्तुलां [क्: तटोद्भूत] भयस्यापि भयङ्करीं कपालमाला शिरसि भूषितां व्याडैरलङ्कृतां षण्मुद्रोपेतां [क्, ग्: षण्मुखो] प्रथममुखं महाकृष्णं तथा दक्षिणमुखपञ्चकं सितपीतहरितरक्तधूम्रवर्णं च वाममुखपञ्चकं रक्तसितपीतहरितसितरक्तं च ऊर्ध्वमुखं [क्: अर्द्ध] धूम्रं [क्: महाधूम्रं] विकृतं क्रुद्धं सर्वमुखानि दंष्ट्राकरालवदनानि त्रिनेत्राणि ज्वलितोर्द्ध्वपिङ्गलकेशानि सरोषां खर्वलम्बोदरीं पीनोन्नतपयोधरां व्याघ्रचर्मनिवसनां दक्षिणद्वादशभुजेषु खड्ग-वज्र-चक्र-रत्नच्छटा [क्: च्छत्रा]-अङ्कुश-शर-शक्ति-मुद्गर-मुसल-कर्त्रि##- सुप्रहृष्टां शवारूढां नागाष्टकविभूषिताम् । नवयौवनसम्पन्नां हाहाट्टहासभासुराम् । पिङ्गोग्रैकजटां ध्यायात् मौलावक्षोभ्यभूषिताम् ।। प्द्f १४३, प्. २५८) ओं आः हुं कायवाक्चित्ताधिष्ठानं कुर्यात् । ओं ह्रींः [ग्: ह्रां] त्रीं [क्: डीं] हुं वायुवरुणमाहेन्द्राग्निमण्डलेषु बीजं [ढ्: ओमित्स्; क्: हस् ज ओन्ल्य] यथोपदेशतः एवम्भूतं भगवत्यात्मको मन्त्री पुनर्गगनकुहरे [क्: र्वनग] ज्ञानचक्रमाकृष्याग्रतः स्फुटीकृत्यावलीय स्वसमयचक्रे [क्, ख्, अ: चक्रेषु] प्रवेशयेत् । प्रवेश्य एकीकृत्य देवताहङ्कारमुद्वहमानः [क्: कृत्याह] स्वकायविनिर्गतरश्मिसमूहं तथागतबोधिसत्त्वविद्यादेवतीक्रोधादिभिः पञ्चामृतपरिपूर्णकलशजलैरभिषिच्यमानं [क्, ढ्, ग्: कलसैर] विविधपूजाविशेषैः सम्पूजयेत् आत्मानं भावयेत् । उष्णीषे हुं [क्: हं] ललाटे ओं कण्ठे आः हृदि ह्रींः नाभौ त्रीं नाभितले हुं गुह्ये त्रां पादयोः अं अः फट् स्वाहा इत्यङ्गन्यासः । एवं समयी भूत्वाऽनेन [क्, ग्: समयभूतो] विधिना यान्येव [क्, ग्: विधिनान्ये च] मन्त्राक्षराण्युच्चार्यन्ते तानि देवतीमुखान्निर्गतानि सरश्मिकानि स्वमुखं प्रवेश्य कुलिशमार्गेण निश्चार्य देवीपद्मप्रविष्टानि पुनर्द्देवीमुखात् [क्, ढ्, ग्: र्द्देवती] स्वमुखमनेन क्रमेणाविच्छिन्नं मन्त्रमावर्तयेत् । एवमाखेदपर्यन्तं परिजप्य ततः स्वहृदये रश्मिपुञ्जाकारं क्रमेण दीपशिखेव यावदनुपलब्धिकं कुर्यात् । यथोक्तां उत्पलमुद्रां बद्ध्वा शिरसि [क्, ग्: स्वशिर] ललाटकण्ठनाभिनाभितलगुह्यपादद्वयेषु विन्यस्य मन्त्रं जपेदनिमित्तयोगेन । तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रींः त्रीं हुं फट् मूलमन्त्रः ओं ह्रींः त्रीं हुं हुं फट् स्वाहा हृदयमन्त्रः ओं ह्रींः त्रीं हुं उपहृदयमन्त्रः । प्द्f १४३, प्. २५९) एवं विचिन्त्य दृढीकृत्यात्मानं भावयेत् । अथवा पटगतां भगवतीं भावयेत् । पूर्वसेवालक्षं जपेत् । दशांशेन [क्, ग्: दशात्मेन] होमं कुर्यात् । श्रीफलपुष्पं [ढ्: फलं] पत्रं वा श्वेतार्कपुष्पं श्वेतकरवीरपुष्पं वा गव्यघृतेन होमं कुर्यात् । यथाविधिना पटं लिखापयित्वा पूजाध्यानजापं कुर्यात् । पञ्चानन्तर्यकारिणोऽपि कोटिजापेन सिध्यति । सर्वभावनिःस्वभावं कृत्वा झटिति हृदि कमलं कमलोपरि रविशशिमध्ये रक्तहुंकारं सूक्ष्मरूपं वालाग्रसहस्रभागं बिन्दुरूपं हुंकारान्वितं वज्रनलनासायां [क्: नाशां] ध्यायात् । हुंकारोद्भवां वज्रयोगिनीं रक्तवर्णां द्विभुजैकमुखां त्रिनेत्रां नग्नां मुक्तकेशां [क्, ढ्, ग्: मुकुट] ललितक्रोधां [क्: स्फोटां] षण्मुद्रोपेतां धर्मोदयान्तर्गतां शवाक्रान्तां [क्, ग्: सर्वाक्रा] अध-ऊर्ध्वपादस्थितां [क्, ग्: अर्द्ध] कर्त्रिकपालधरां सरोषां भावयेदहर्न्निशम् । ।। विद्युज्ज्वालाकरालीनामैकजटासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १४५, प्. २६०) १२४. नम एकजटायै तारा मारभयङ्करी [क्, ग्: ङ्करै] सुरवरैः सम्पूजिता सर्वदा लोकानां हितकारिणी जयति सा मातेव या रक्षति । कारुण्येन समायुता बहुविधान् संसारभीरून् जनान् त्रात्री भक्तिमतां विभाति जगतां नित्यं भयध्वंसिनी ।। एकजटोद्भवं सद्यः साधनं च भविष्यति । ज्ञानेन [क्: क्षाले] चाधुना तेन सर्वकर्म प्रसिध्यति ।। आमित्यक्षरमुच्चार्य शून्यता क्रियते सदा । तदेवाक्षरमुच्चार्य विश्वपद्मस्य भावना ।। विश्वपद्मस्य मध्ये तु टामित्यक्षरभावना [क्, ग्: तामि] । कपालं भाव्यते शुक्लं हुंकारं तस्य मध्यतः [क्, ग्: मध्ये तु] ।। नीलं चैतदुक्तं च [क्, ढ्: ब्रह्मण, ख्, अ: द्युक्षञ्च] नीलरश्मिसमन्वितम् । तत्परिणामयोगेन आत्मचित्तमयेन तु ।। भाव्यते तत्क्षणाद् देवी नीलाञ्जनसमप्रभा । चतुर्भुजा त्रिनेत्रा च रक्तभीमसुलोचना ।। व्याघ्रचर्मपरिधाना कपालाभरणोज्ज्वला । मौक्तिकेनैव हारेण शोभनेन विराजिता ।। द्विरष्टवर्षाकारा च पीनोन्नतपयोधरा । सुपिङ्गैकजटा देवी लम्बोदरसुशोभना ।। प्द्f १४५, प्. २६१) ईषद्दंष्ट्राकरालास्या ललज्जिह्वा भयङ्करी । नीलसर्पैः सुघोरैश्च मण्डिता तीव्ररश्मिभिः ।। केयूरनूपुराद्यैश्च [क्: केयूराद्यै] किङ्किणीभिः प्रमण्डिता । वामहस्ते कपालं च दक्षिणे कर्त्रिशोभना ।। उत्पलं चापरे हस्ते कलिकानालसंयुतम् [क्, ग्: कानन] । पुनर्दक्षिणहस्ते च खड्गं विभाव्य यत्नतः ।। खड्गपरिणामयोगेनाक्षमाला च दृश्यते । आलीढस्थानरक्षा[क्: नररक्ता च, ढ्, ख्, अ: स्थानरक्ताञ्च] च कपालमध्यदेशतः ।। प्रलयानलपुञ्जाभा रश्मिज्वालासमन्विता । ध्यानं यः कुरुते नित्यं देव्या भक्तिसमन्वितः ।। जापं च कुरुते यो हि सार्धाक्षरचतुष्टयम् [क्, ग्: सार्वक्षर, ख्, अ: सार्द्धाक्षर] । तस्य वश्यं [ख्, अ: वशं] जगत् सर्वं यथा बुद्धेन देशितम् ।। पुनः कपालमध्ये च साध्यं प्रयात्य यत्नतः । शिरः पादौ च सम्पीड्य पद्भ्यां स्थानेन [क्: पट्टस्था] तेन च ।। निग्रहं क्रियते नूनं यदि ध्यानमयं मनः । मन्त्रश्च कथ्यते सम्यक् यथा देवीप्रबोधकः ।। हान्तं हुताशनस्थं च चतुर्थस्वरभेदितम् । बिन्दुमस्तकसंभिन्नं खण्डेन्दुसहितं पुनः ।। एतद् बीजं [क्, ग्: एकबीजं] महद्बीजं द्वितीयं शृणु साम्प्रतम् । तान्तं [क्: शान्तं] वह्निसमायुक्तं पुनस्तेनैव भेदितम् ।। प्द्f १४६, प्. २६२) नादबिन्दुसमायुक्तं द्वितीयं भवति स्थिरम् [क्, ग्: विस्तरं] । तृतीयं तु पुनर्बीजं कथयामि प्रयत्नतः ।। हान्तं षष्ठस्वराक्रान्तं [क्, ढ्, ग्: शान्तश्रष्ठ] नादबिन्दुसमन्वितम् । एतद् बीजवरं श्रेष्ठं त्रैलोक्यदहनात्मकम् ।। कथयामि चतुर्थं च यथा बुद्धेन भाषितम् । फान्तं [क् या कं] शुद्धं सुतेजाढ्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ।। शृणु अर्द्धाक्षरं सम्यक् मन्त्रनिष्पत्तिकारणम् । टान्तमविहीनं [क्: नान्तमविहितानन्तु] तु उच्चारेण तु रक्षणम् [ढ्, ग्, ख्, अ: चारणस्य तु लक्षणं] ।। देव्या एकजटायास्तु मन्त्रराजो महाबलः । अस्य श्रवणमात्रेण निर्विघ्नो जायते नरः ।। सौभाग्यं जायते नित्यं विलयं यान्ति शत्रवः । धर्मस्कन्धो भवेन्नित्यं बुद्धतुल्यो न संशयः ।। ।। इदमेकजटायास्तु साधनं सुष्ठु [क्, ग्: सन्न्यं, ख्, अ: सिद्धं] समापतम् ।। प्द्f १४६, प्. २६३) १२५. नम एकजटायै । प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽनुकूले [क्: अद्द्स् ध्यात्वा] ध्यानालये सुखासनोपविष्टो गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् बाह्याध्यात्मपूजाभिः [ख्: बाह्यपूजा] सम्पूज्य त्रिशरणगमनं पापदेशनादिकं विधाय दृढं बोधिचित्तमुत्पाद्य आमित्यक्षरमुच्चार्य सर्वधर्मशून्यतामामुखीकृत्य पुनः आंकाराक्षरमुच्चार्य तत्परिणतं विश्वपद्मं विभावयेत् । तन्मध्ये टांकारजं [ढ्: दां] पद्मभाजनं चन्द्रकान्तसमप्रभं तन्मध्ये स्फुरन्मयूखावभासितानन्तलोकधातुं [क्: फलं समुखाव] इन्द्रनीलप्रभं हुंकारं विचिन्त्य तत्परिणतां इन्द्रनीलमहारत्नद्युतिव्याप्तजगत्त्रयां चतुर्भुजां महाभीमां [क्, ग्: भीमां त्रिलो, ढ्: भीमत्रिलो] रक्तभीमत्रिलोचनां [रक्तभीम fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] व्याघ्रचर्माम्बरधरां पद्मभाण्डैरलङ्कृतां नैरंशुकेन हारेण मण्डितां चण्डरूपिणीं [क्, ग्: चन्द्र] द्विरष्टवत्सराकारां पीनोन्नतपयोधरां आपिङ्गैकजटां क्रूरनागाभरणविभूषिताम् [क्, ग्: जटाकुल] - ईषदंष्ट्राकरालास्यां ललज्जिह्वां भयङ्करीम् । लम्बोदरीं महामैत्रीकरुणाविष्टमानसाम् ।। हारनूपुरकेयूरकिङ्किणीमेखलादिभिः । मण्डितां च हुंकारजितमारमहाचमूम् ।। वामपाणिधृताम्भोजभाजनं दक्षिणे करे । प्रोल्लसन्मारसन्त्रासिवज्रवत्कर्त्रिधारिणीम् [क्, ग्: तन्त्रा] ।। उत्पलं च पुनर्वामे सनालकलिकाकृतम् । दक्षिणे तु करे खड्गं दृष्ट्वा तत्परिणामतः ।। प्द्f १४९, प्. २६४) स्फुरत्तारावलीकान्तां [क्: त्ताराचक्रान्तो] भावयेदक्षमालिकाम् । रक्तपूर्णकपालस्य मध्ये आलीढसंस्थिताम् ।। प्रलयानलवद्रश्मिज्वालान्तर्वर्तिविग्रहाम् । ध्यायादेकजटां देवीं स्फुरन् [क्, ग्: स्तवं] मन्त्रं जपेत् ततः ।। मन्त्रस्त्वचिन्त्यसामर्थ्यः [क्: चिन्तमावेष्य] सार्द्धाक्षरचतुष्टयः [क्, ग्, ख्, अ: सार्द्धाक्ष] । जगत्क्षोभवशावेशः [क्: जगञ्जौ भवमावेशः] त्रासकृद् [क्, ढ्, ग्: कृत्यूर्द्ध्व] बुद्धभाषितः ।। आलीढपद्भ्यामाक्रम्य साध्यं मूर्ध्नि पदद्वये । पद्मभाण्डे विभाव्यैवं [ख्, अ: विभाव्येयं] योगी मन्त्रं स्फुरन् [क्: स्थूलं] जपेत् ।। मन्त्रस्तु कथ्यते सिद्धः [क्, ग्: सिद्धिः] सम्यग् देवीप्रबोधकः । आद्यमग्निरथारूढं [क्: मग्निमथा] हान्तमीस्वरभेदितम् [ख्, अ: वेदितं] ।। उद्धरेदर्द्धचन्द्रार्द्धबिन्दुभूषितमस्तकम् । द्वितीयं तु तथा किन्तु तान्तरूपेण [क्, ढ्, ग्: शान्त] भेदयेत् ।। हान्तमेव तृतीयं च [क्: तृतीयपञ्च] षष्ठस्वरसमन्वितम् [क्, ग्: सन्धितं] । पूर्ववछीर्षशोभं च चतुर्थं स्यात् फडन्तकम् [क्, ग्: फुदन्तकं] । जपेन्मन्त्रमिमं [ख्, अ: मविच्छिन्नं] मन्त्री ह्रींः त्रीं [क्: क्रीं] हुं फडितीदृशम् [ढ्: दृढं] ।। ।। आर्यैकजटासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १४९, प्. २६५) १२६. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मोपरि टांकारपरिणतकपालमध्ये [क्: ताकार] हुंकारं [क्: नीलहुं] स्फुरणसंहरणपूर्वकं तत्परिणामेन भगवतीमेकजटां सर्वाङ्गकृष्णां चतुर्भुजैकमुखीमारक्तत्रिनयनांन् व्याघ्रचर्मवसनां कपालमालाशिरःपिङ्गोर्द्ध्वकेशां दंष्ट्राकरालललज्जिह्वां लम्बोदरीं नीलभुजगविचित्राभरणां द्विरष्टवर्षां पीनोन्नतपयोधरां हारकेयूरकिङ्किणीस्रग्दामान्वितसितसकलावयवां दक्षिणभुजाभ्यां खड्गकर्त्रिधारिणीं वामभुजाभ्यां उत्पलकपालधारिणीमात्मानं झटिति निष्पाद्य मन्त्रं जपेत् ओं ह्रींः त्रीं हुं फट् । ।। इत्येकजटासाधनम् ।। १२७. ओं आः हुं ओं [क्: ओमित्स्] वज्रयोगिनि प्रतीच्छेमं बलिं ह्रीं हुं हहहह [क्, ग्: हेः, ढ्: हैः] हं हः फट् मम शान्तिं कुरु स्वाहा ओं आः अरल्लि [ढ्: अरले, क्, ग्: अरण्डि] होः [क्: होमि] इत्यादीनुच्चारयेत् [क्, ढ्, ग्; दिमुच्चा] । अथातः संप्रवक्ष्यामि द्विभुजैकजटासाधनम् । पिङ्गोग्रैकजटां देवीं कर्त्रिकरोटधारिकाम् ।। प्द्f १५०, प्. २६६) तथा चतुर्भुजां देवीं कल्पोक्तां च ब्रवीम्यहम् । शरशङ्खधरां [ख्, अ: खड्ग] सव्ये वामे चापकरोटकाम् ।। तथा चाष्टभुजायास्तु वक्ष्यामि क्रमसंगतम् । सव्ये [क्, ख्, अ: सव्ये, ढ्: मध्ये] खड्गशरं [क्: धरं] वज्रं कर्त्रिकां च तथैव च ।। चापोत्पलपरशुं [क्, ग्: चापशूल] च वामे करोटधारिकाम् । कृष्णवर्णा मताः सर्वा व्याघ्रचर्मावृताः कटौ [कटिं इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्] ।। एकवक्त्राः त्रिनेत्राश्च पिङ्गोर्द्ध्वकेशमूर्द्धजाः ।। खर्वा लम्बोदरा रौद्राः प्रत्यालीढपदस्थिताः ।। सरोषकरालवक्त्रा [क्: सरोषाकार] मुण्डमालाप्रलम्बिताः [क्, ग्: बलान्विताः, ढ्: बलम्बिताः] ।। कुणपस्था महाभीमा [क्: मदा] मौलावक्षोभ्यभूषिताः । नवयौवनसम्पन्ना घोराट्टहासभास्वराः ।। टांकारबीजसम्भूताः सद्यः प्रत्ययकारिका । विश्वपद्मोपरि सूर्ये चिन्तनीयाः प्रयत्नतः ।। ह्रींः त्रीं [क्, ढ्, ग्: त्रां] हुं फट् । निरंशुमालिकां [ख्, अ: ओमित्स् निरंशु जापतः] ध्यात्वा खड्गस्थाने विचक्षणः । पूर्वोक्तं यथाक्रमेण संजपेत् मन्त्रमुत्तमम् ।। भावनाबलनिष्पत्तौ भवेद् योगी महाकविः । लभते मञ्जुवाणीं तु लक्षमन्त्रस्य जापतः ।। प्द्f १५०, प्. २६७) तारायाः साधनं कृत्वा पुण्यमासादितं मया । तेनैव [क्, ढ्, ग्: तेन प्राणिजनाः] प्राणिनः सर्वे भवन्तु तारिणीसमाः ।। ।। एकजटासाधनं समाप्तम् ।। ।। आर्यनागार्जुनपादैः [ठिस् पर्त् ओfथे चोलोफोन् इस् नोत् तो बे fओउन्द् इन् क्, ग्, ख्, अ] भोटेषु उद्धृतमिति ।। १२८. नमः [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, सेए fओल्. ८२ ff.] शुक्लैकजटायै । पद्मावस्थितपद्मभाजनवरे हुंकारजाता सिता साध्यालीढपदस्थिता गुरुकुचा संरक्तचक्षुर्द्वया । सत्पिङ्गैकजटा निरंशुसहिता सव्येऽक्षमालाधरा वामे नीलपयोजकोरकधरा देवी सदा पातु वः ।। भीमाष्टनागसहिता करुणावशेन पूर्णातिलोलरसना भयकारिहासा । चित्तेशशोभितशिरा मृगशत्रुचर्मवस्त्रा भवस्य [ड्, ध्: वभस्य] च निहन्तु तमांसि तारा ।। श्रीमदद्वयवज्रस्य गुरोर्नत्वा पदाम्बुजम् । श्रीमल्ललितगुप्तेन [ड्, ध्: गुह्येन] तारासाधनमुच्यते ।। प्द्f १५१, प्. २६८) प्रथमं तावन्मन्त्री कृतमुखशौचादिकः सुविष्टरोपविष्टः सुरभिकुसुमनिकरावकीर्णे प्रदेशे विभवानुरूपतः पूजां विधाय स्वहृदये शुक्लवर्णं हुंकारं पश्येत् । हुंकारादात्मनो रोमविवरेण मुखादिद्वारेण पञ्चाकारान् रश्मीन् निश्चरतश्चिन्तयेत् । तैश्च रश्मिभिरनन्तापर्यन्तगङ्गानदीवालुकासमालोकधातवोऽवभासिताः । ततोऽकनिष्ठभुवनस्थिता भगवती वक्ष्यमाणवर्णादिसहिता कोऽपि सत्त्वो मामध्येषयति तमधिष्ठामि इत्युक्त्वा झटिति पुरतोऽवस्थिता चिन्तयितव्या पश्चात् । तत एवं हुंकारान्नानापुष्पधूपगन्धमाल्यादीनि निश्चार्य ततो मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षापापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनात्रिशरण##- नामचिह्नितमन्त्रेण धूपादीन्यपि दद्यात् । तत आमित्यक्षरमुच्चरयेत् । आद्यनुत्पन्नाः सर्वधर्मा इत्युक्त्वा सर्वस्वभावशून्यं भावयेत् । मन्त्रमुच्चारयेत् ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततः प्रणिधिसामर्थ्यात् अंकारपरिणतं शुक्लवर्णंन् पद्मं तन्मध्ये टांकारेण करोटकं चन्द्रकान्तिमणिप्रभं रुधिरपरिपूर्णं तत्र मध्ये हुंकारं पञ्चरश्मिकं पञ्चात्मकं सुन्दरं शुक्लं तत्परिणतां नीलोत्पलकलिकां हुंकाराधिष्ठितां पश्येत् । सर्वमेकत्र परिणम्यात्मानं भगवतीरूपं विभावयेत् शुक्लां द्विभुजामेकाननां दक्षिणे निरंशुकाक्षमालाधरां वामे नीलोत्पलकलिकां बिभ्रतीं अतिपिङ्गैकजटां व्याप्तब्रह्माण्डखण्डां क्रूरनागाभरणभूषिताम् शिरोवेष्टनं प्द्f १५१, प्. २६९) कर्कोटको नीलः कण्ठावाभरणं तक्षको रक्तः नन्दोपनन्दौ कर्णकुण्डलौ पीतौ ब्रह्मसूत्रं अनन्तो सितः कटुसूत्रं वासुकी शुक्लः दक्षिणभुजे वलयं कुलिकः पारावतवर्णः इतरभुजे वलयं शङ्खपालो धवलः नूपुरौ पद्ममहापद्मौ रक्तौ हारनूपुरकेयूरकिङ्किणीमेखलादिमण्डितां शवोपरि प्रत्यालीढपदस्थितां अत्यन्तभीमरूपां ईषद्दंष्ट्राललज्जिह्वां श्रीमदक्षोभ्यालङ्कृतमुकुटां महामैत्रीकरुणाविष्टमानसाम् । ततः स्वहृदये शुक्लहुंकारं तद्रश्म्याकृष्टज्ञानमण्डलं पश्येत् । पश्चात् जः हुं वं होः इत्यनेन क्रमेणाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा तोषयेत् । ततो नीरक्षीरवत् ज्ञानसत्त्वसमरसं भावयेत् । ततो भट्टारिकाहृदये कमलोपरि चन्द्रे ह्रींकारं शुद्धस्फटिकसंकाशं रश्मिकोटिशतसहस्रं रश्मीन् निश्चरन्तं पश्येत् । भावनातः खिन्नो मन्त्रं जपेत् । पुनर्मन्त्रमहासामर्थ्यमण्डलं न द्रुतं न विलम्बितं नास्पष्टं न मात्राहीनं मनसाभिलिख्यम् । तत्रायं मन्त्रोद्धारः - सप्तमस्य चतुर्थं वह्निसंयुक्तं ईकारभेदितं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं इत्थं जपेत् । नाभिमध्ये अष्टदलकमलं तदुपरि चन्द्रे देदीप्यमानं ह्रींकारं जिह्वोपरि अकारेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि ह्रींकारं पश्येत् । अक्षसूत्रगुलिकं च ह्रींकारेण ग्रन्थिकाः ताश्चाविच्छिन्नं मुखान्निःसृत्य नाभिमार्गेण प्रविशन्ति च स्वमुखान्निर्गच्छन्ति चिन्तयेत् । एकाक्षरोऽयं मन्त्रराजश्चिन्तामणिकल्पः पापव्याधिनाशनो विशेषेण जगदक्षोभ्यबुद्धभाषितं मन्त्रमावर्त्तयेत् । दृढमतिः एवं मन्त्रं जपेत् । लक्षजापेन महाकविर्भवति श्रुतिधरो वाग्मी च वज्रवाणीं च लभते । महाधनो दीर्घायुः सर्वशास्त्रविशारदो प्द्f १५२, प्. २७०) गरुडेश्वर इव त्रिभुवनंन् निर्विषं करोति । शीघ्रं च बोधिमभिसम्भोत्स्यते नास्ति अत्र सन्देहः । ओं आः ह्रीं हुं हं हः अयं मन्त्रराजो बुद्धत्वं ददाति किं पुनरन्याः सिद्धयः । ओं आः ह्रीं हुं घातय घातय सर्वदुष्टान् हुं फट् स्वाहा इमं बलिं दद्यात् सर्वमारविनाशनम् । ।। शुक्लैकजटासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं ललितगुप्तपादानाम् ।। १२९. नमश्चुन्दायै [ठिस् नमस्कार इस् अब्सेन्त् इन् ढ्. क्: ओमित्स् नमः पूरितं । चुन्दा इस् उनिfओर्म्ल्य स्पेल्त् अस् चुण्डा इन् ख्, अ.] । नत्वा सम्यग् [ढ्: सर्वान् नि, क्, ब्: सर्वान् जिनानां] जिनांस्तांश्च चुन्दादेवीं [ढ्, ग्: चुन्दां] महर्द्धिकाम् । तस्या आराधनं वक्ष्ये संक्षेपात् क्षिप्रसाधनम् ।। प्रथमं तावन्मन्त्री स्वहृदीन्दुमध्ये [ख्, अ: मध्यबीजं] बीजं तृतीयवर्गाद्य प्रथमपञ्चमेन पूरितं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं शरच्चन्द्रांशुमालिनं सर्वबुद्धैरधिष्ठितं [क्: तिष्ठितं] दिव्यं ततो रश्मिभिर्निष्पन्नां भगवतीं गुरुसंबुद्धादींश्च दृष्ट्वाऽभिवन्द्यानेन मन्त्रेण पूजयेत् । ओं वज्रधूपे हुं ओं वज्रपुष्पे हुं ओं वज्रदीपे हुं ओं वज्रगन्धे हुं ओं वज्रनैवेद्ये हुं । ततो - प्द्f १५२, प्. २७१) रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे [क्, ग्: मोद्य] जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। इत्यादि पठेत् । ततः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: तत्प्रणिधि] णिधिपूर्वकंप्र सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेदनेन मन्त्रेण ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततो [क्, ब्: अद्द्स् विचिन्त्य] - बीजम् मायोपमाकारं [क्, ढ्, ग्: अद्द्स् विचिन्त्य] त्रैधातुकमशेषतः । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नश्रीचुन्दादेवीरूपेणात्मानं [क्, ढ्, ग्: न्ना ; चुन्दा इस् दिffएरेन्त्ल्य स्पेल्त् अस् चुन्द्रा, चून्द्रा, चुण्डा इन् दिffएरेन्त् ड्, ध्, ध् ; रूपेण fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भावयेत् शरच्चन्द्राभां चतुर्भुजां दक्षिणेन वरदां वामे पुस्तकाङ्कितपद्मधरां करद्वये पात्रधरां सर्वालङ्कारभूषितां पद्मचन्द्रासनस्थां भावयेत् पश्चात् मुद्रां बन्धयेत् । हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु रक्षां कृत्वा जपं कुर्यात् । तत्रेयं मुद्रा हस्तद्वयेन अञ्जलिं कृत्वा तर्जनीद्वयं मध्यमामध्ये [क्, ब्: मध्यकु] कुण्डलाकारेण लग्नं [क्, ग्: पद्मं] अङ्गुष्ठौ पार्श्वतः । इयं चुन्दाया मुद्रा मन्त्रश्चायम् - ओं चले चुले [चुले ओमित्तेद् इन् क्, ब्: ओन्ल्य] चुन्दे स्वाहा । ।। सुन्दासाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १५३, प्. २७२) १३०. प्रथमं हृदि चन्द्रे शुक्लचुंकारबीजं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिर्बुद्धादीनभिपूज्य प्रणम्य संस्तुत्य च पापदेशनादिसप्तविधानुत्तरपूजानन्तरं त्रिशरणगाथां पठित्वा क्षमयित्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् विभाव्य शून्यतां ध्यायात् । ततो विश्वदलपद्मचन्द्रे पुनः निजबीजं ध्यात्वा तत्परिणामेनार्यचुन्दां शरच्चन्द्राभामेकमुखां [क्: भासामेक] चतुर्भुजां वरददक्षिणभुजां पुस्तकाङ्कितपद्मवामभुजां [क्: कङ्कृत] पात्रधारिशेषभुजद्वयां नानाभरणविभूषितां वज्रसत्त्वमुकुटां अनेकसत्त्वार्थकारिस्फुरद्विग्रहां आत्मानं झटिति निष्पाद्य निजबीजं च हृदि विचिन्त्य मुद्रां त्रिषु स्थानेषु न्यसेत् । हस्तद्वयेनाञ्जलिं कृत्वा तर्जन्यार्मध्ये कुण्डलाकारेण लग्नमङ्गुष्ठद्वयं [ग्; वङ्गुष्ठ] पार्श्वतो विदध्यात् । मन्त्रः ओं चले चुले चुन्दे स्वाहा । ।। इति चुन्दासाधनम् ।। प्द्f १५३, प्. २७३) १३१. नमश्चुन्दायै । प्रथमं हृदीन्दुमध्यस्थचुंबीजविनिर्गतविचित्ररश्मिभिर्न्निष्पन्नान् [क्: चून्बीज, ख्: चुंविनि] गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पुरतः [क्, ग्: पुनः] पूजादिकं कुर्यात् ओं वज्रपुष्पे हुं इत्यादिमन्त्रैः । ततः त्रिशरणगाथामुच्चारयेत् । तदनन्तरं शून्यतां विभाव्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्युच्चारयेत् । ततश्चुंनिष्पन्नां [क्, ढ्, ग्: तत्र चुं] चुन्दां शरच्चन्द्रप्रभां चतुर्भुजां सर्वालङ्कारभूषितां दक्षिणे वरदां वामे पुस्तकपद्मधरां शेषभुजाभ्यां पात्रधरां पद्मचन्द्रे सत्त्वपर्यङ्कासीनां भावयेत् । पश्चान्मुद्रया हृदूर्नाकण्ठमूर्धसु [क्, ग्, ढ्: मूर्द्धं सुसं] संस्पृश्य रक्षां कृत्वा जपं कुर्यात् ओं चले चुले चुन्दे स्वाहा । तत्रेयं मुद्रा - हस्तद्वयेनाञ्जलिं कृत्वा तर्जन्योर्मध्ययोर्मध्ये कुण्डलाकारेण लग्नावङ्गुष्ठौ पार्श्वतः स्थितौ । ।। इति चुन्दासाधनम् ।। प्द्f १५४, प्. २७४) १३२. नमो मारीच्यै [मारीची इस् अल्सो स्पेल्त् अस् मारिचि, मारिची अन्द् मारीचि] । पूर्वोक्तविधिना [ख्, अ: धानेन] पंकारजविश्वपद्मोपरि चन्द्रे सितमांकारजां मारीचीं श्वेतां पञ्चमुखीं दशभुजां चतुश्चरणां झटित्यात्मानं चिन्तयेत् । तत्र प्रधानमुखं श्वेतं दक्षिणं कृष्णं वामं वाराहं रक्तं पश्चान्मुखं हरितं मस्तकोपरि मुखं पितं नानारत्नविरचितत्रिशिखालङ्कृतजटामुकुटीं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: रत्नचित्र] दक्षिणपञ्चभुजेषु सूर्यमण्डलवज्रशर-अङ्कुशसूचीहस्तां [क्, ख्: नीलवज्र] वामपञ्चभुजेषु चन्द्रमण्डलचापाशोकपल्लवसपाशतर्जनीसूत्रहस्तां विविधालङ्कारधरां कुमारीं नवयौवनां सितकञ्चुकोत्तरीयां चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढं विष्ण्विन्द्रशङ्करब्रह्माक्रान्तचतुश्वरणाम् । तद्रथमध्यावस्थितमकरसमाक्रान्ताऽन्यतमा [कमल इन् क्] भगवती कृष्णा शूकरमुखी वज्रतर्जनीधरदक्षिणवामकरा दक्षिणदिशि अपरा भगवती रक्ता शूकरमुखी चतुर्भुजा अङ्कुशसूचीधरदक्षिणहस्तद्वया सपाशतर्जनीसूत्रधरवामहस्तद्वया दिव्यालङ्कारधरा चेति वामदिश्यपरा भट्टारिका रक्ता शूकरमुखी आकर्णपूरितचापशरा [ख्: आपमुद्रा] वज्राशोकपल्लवधारिशेषदक्षिणवामभुजा [शेष fओउन्द् इन् ख्, अ ओन्ल्य] विचित्राभरणा चेति । रथवाहकशूकराणामध आदित्यादिनवग्रहा [आदिगव इन् क्] नानेत्युपद्रवरोगसङ्कुलाश्च [क्: नान्यं त्यूष, ढ्: नानामृत्यूप] मनुष्यरूपेणाधःपतिताश्चिन्तनीयाः । ततो हृच्चन्द्रस्थितमांबीजरश्मिभिस्तथागतानानीयाभिषेकं प्द्f १५४, प्. २७५) गृहीत्वा वैरोचनमुद्रिता भवति । ततो हृद्बीजादेवाक्षसूत्राकारेण मन्त्राक्षराणि निश्चार्य मुखान्नाभौ नाभेर्मुखे मुखात् पुनरपि [क्, ढ्, ग्: सुखादनेनापि] नाभावित्यादिकचक्रभ्रमणक्रमेण मन्त्रमावर्त्तयेत् [क्, ढ्, ग्: भ्रमणमन्त्र] । तत्रायं मन्त्र ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् [Oने फट् इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्, ग्] स्वाहा । स्वबीजाधिष्ठितं च सर्वभोजनादिकमनुष्ठेयम् । खेदे [क्: खेदेन] च शताक्षरमन्त्रमुच्चार्य यथासुखं विहरेदिति । ।। कल्पोक्तदशभुजसितमारीचीसाधनम् [कल्पोक्तसित इन् ख्] ।। १३३. नमो मारीच्यै । अथ शून्यताभावनानन्तरं चन्द्रे पीतमांभवाशोकस्तवकं तदुपरि मां तत्परिणता पीता द्विभुजैकमुखी वैरोचनसनाथरत्नमुकुटिनी कनकनिभशूकरपृष्ठविश्वपद्मचन्द्रे सलीलमूर्ध्वस्थिता अशोकवृक्षशाखावलग्नवामकरा वरददक्षिणकरा हारादिभूषिताङ्गी नवयौवनकाम्या चेति । इत्थमेनां ध्यात्वा हृदि मांबीजस्फारितरश्मिसनाथशूकरनिकरैर्दुष्टान् [क्: सिबीज ; क्: स्फुरित, ख्: स्फरित] सम्मर्द्य [क्, ग्: समर्च्य, ढ्: समर्प्य] सत्त्वार्थमनेकविधं च विधाय ओं मारीच्यै [क्: मारिचि] मां स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् [क्, ग्: जपयेत्] । ।। इति अशोककान्तामारीच्याः [ख्, अ: मारीचि] साधनम् ।। प्द्f १५५, प्. २७६) १३४. नमो मारीच्यै । निरुत्तरसुखासऽऽण्गप्रज्ञापारङ्गतान् [क्, ब्: निरन्तर] गुरून् । प्रणम्य कल्पमारीच्याः [क्, ढ्, ग्: कल्पं] साधनं लिख्यतेऽधुना ।। तत्रादौ तावद् योगी सकलजगदभ्युद्धरणाध्याशयः ओं फडिति [क्: फटिति] मन्त्रेण हृत्कण्ठोर्णामुर्द्ध्वसु क्रोधमुष्टिं दत्त्वा ओं मारीच्यै [ढ्: मारीचि] विघ्नानुत्सारय [ख्, अ: नुच्छारय] हुं फडित्यनेन च विघ्नान् विमर्द्य स्वहृदये आंकारपरिणतसूर्ये [क्: आका, ढ्: तांका] पीतमांकारं ध्यात्वा तद्विनिर्गतरश्मिनिवहैराकाशे समाकृष्य [क्: काराशेष] भगवतीमग्रतः [क्: मन्त्रतः] स्थापयेत् गौरीं [क्, ब्: सुवर्णगौरां] त्रिमुखां त्रिनेत्रामष्टभुजां रक्तदक्षिणमुखां नीलविकृतवामवाराहमुखां वज्राङ्कुशशरसूचीधारिदक्षिणचतुष्करां अशोकपल्लवचापसूत्रतर्जनीधरवामचतुष्करां वैरोचनमुकुटिनीं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्, ख्: मुकुटीं] नानाभरणवतीं चैत्यगर्भस्थितां रक्ताम्बरकञ्चुकोत्तरीयां सप्तशूकररथारूढां [ख्, अ: रथाभि] प्रत्यालीढपदां यंकारजवायुमण्डले हंकारजचन्द्रसूर्यग्राहिमहोग्रराहुसमधिष्ठितरथमध्ये देवीचतुष्टयपरिवृताम् तत्र [क्: नेत्रं] पूर्वदिशि वर्त्ताली [क्: वर्त्तारिं, क्, ब्: वेतालीं] रक्तां वराहमुखीं चतुर्भुजां सूच्यङ्न्कुशधारिदक्षिणहस्तां पाशाशोकधारिवामहस्तां रक्तकञ्चुकां चेति तथा दक्षिणे वदालीं पीतां अशोकपल्लवसूचीवामदक्षिणभुजां [पल्लव इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] प्द्f १५५, प्. २७७) वज्रपाशदक्षिणवामकरां कुमारीरूपिणीं नवयौवनालङ्कारवतीम् तथा पश्चिमे वरालीं शुक्लां वज्रसूचीवद्दक्षिणभुजां [क्, ढ्, ग्: दक्षिणवाम] पाशाशोकधरवामकरां प्रत्यालीढपदां [प्रत्यालीढपदां वामकरां ओमित्तेद् इन् क्] सुरूपिणीं चेति तथोत्तरदिग्भागे वराहमुखीं रक्तां त्रिनयनां चतुर्भुजां वज्रशरवद्दक्षिणकरां [ढ्, ग्, ख्: शरदक्षिण] चापाशोकधरवामकरां दिव्यरूपिणीम् ध्यात्वा पूजाप्रणामस्तुतिपापदेशनापुण्यानुमोदनापरिणामनायाचनात्रिशरण##- विहारी शूण्यं] भावयित्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति शून्यतासमाधिमालम्बयेत् । ततः सूर्यमण्डले ओंकारजं वैरोचनं सिंहासनस्थं शुक्लं जटामुकुटधरं बोध्यङ्गीमुद्राधरं [क्, ग्: बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री, ख्, अ: बोध्यं श्री ; क्: मुद्रं, ख्: मुद्रां] शान्तं सर्वालङ्कारभूषितं तस्य हृदि चन्द्रे पञ्चविंशत्यक्षरपरिवारमांकारबीजपरिनिष्पन्नाशोकपल्लवं तदुपरि चन्द्रे मांबीजं एतत्सर्वपरिणामेन यथोक्तवर्णभुजादिलक्षणं मारीचीरूपमात्मानं झटिति ध्यात्वा ओं मारीच्यै वर्त्तालि [क्, अ: वेत्तालि, ख्: वत्तालि] वदालि वरालि वराहमुखि आकर्षय जः स्वाहेत्यनेन वर्त्तालीं पूर्वस्यां दिशि न्यसेत् । तथा ओं मरीच्यै यर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मुखं बन्ध बन्ध हुं स्वाहेत्यनेन [क्, ढ्, ग्, ख्: स्वाहेति] दक्षिणस्यां वदालीम् । तथा ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि [क्: बला] वराहमुखि प्द्f १५६, प्. २७८) सर्वदुष्टप्रदुष्टानां [ढ्, ग्, क्, ब्: दुष्टानां । क्: ओमित्स् सर्वदुष्टा वराहमुखि] मुखं स्तम्भय वं स्वाहेति पश्चिमायां वरालीम् । तथा ओं [क्, ब्: ओमित्] मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वसत्त्वान् वशमानय होः स्वाहेत्यनेन चोत्तरस्यां वराहमुखीं चेति । ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् [क्, ब्: ओमित्] स्वाहेति भावनानन्तरं मन्त्रजापः । एवं सन्ध्यात्रयमधिष्ठाय देवतायोगेन विहर्तव्यमिति । ।। कल्पोक्तमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। १३५. नमो मारीच्यै । प्रथमं तावत् स्वहृदि चन्द्रे शुक्लमांकाररश्मिसमाकृष्टां भगवतीं नानोपहारेणाभिपूज्य [क्: नानोपहारैरभि] पापदेशनादिकं च कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्युच्चार्य पंकारजविश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डले पुनरपि सितमांकारपरिणतां मारीचीं कुन्देन्दुसन्निभां पञ्चमुखीं दशभुजां चतुश्चरणां झटित्यात्मानं चिन्तयेत् । तत्र प्रधानमुखं शरीरवर्णं दक्षिणमुखं कृष्णं वाममुखं वाराहं रक्तं पश्चान्मुखं हरितं [क्: हरितचण्डं] मस्तकोपरि मुखं पीतं नानारत्नविचित्रत्रिशिखजटामुकुटिनीं दक्षिणपञ्चभुजेषु सूर्यमण्डलनीलवज्रशराङ्कुशसूचिहस्तां [क्, ढ्: मण्डवज्र] वामपञ्चभुजेषु चन्द्रमण्डलचापाशोकपल्लवसपाशतर्जनीसूत्रहस्तां [क्, ग्: तर्जनीहस्तां] प्द्f १५६, प्. २७९) विविधरत्नविरचितकुण्डलकेयूरचूडाकिङ्किणीवस्त्रभूषितशरीरां [क्: केयूरकाञ्चित] नवयौवनां सितकञ्चुकोत्तरीयां चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढां विष्ण्विन्द्रशङ्करब्रह्माक्रान्तचतुश्चरणाम् । तस्याश्च रथमध्ये स्थितमकरसमाक्रान्ताऽन्यतमा [क्, ग्: स्थितकमले सर्वाक्रान्ता] भगवती सा च कृष्णा शूकरमुखी वज्रतर्जनीदक्षिणवामभुजा दक्षिणदिशि अपरा भगवती सा च रक्ता शूकरमुखी चतुर्भुजा अङ्कुशसूचिदक्षिणद्वयहस्ता सपाशतर्जनीसूत्रवामद्वयहस्ता दिव्यालङ्कारभूषिता चेति वामदिश्यपरा [क्: वामदिशे भट्टा] भट्टारिका सापि च रक्तवर्णा शूकरमुखी आकर्णपूरितचापशरवज्राशोकपल्लवदक्षिणवामभुजा विचित्रवस्त्राभरणा [क्: चित्राभ] चेति रथवाहकशूकराणामध आदित्यादिनवग्रहा नानामृत्यूपद्रवरोगसङ्कुलाश्च पतिता मनुष्यरूपेण सन्ति । एवंरूपां भगवतीं ध्यात्वा हृच्चन्द्रे मांकारविनिर्गतरश्मिभिस्तथागतानानीयाभिषेकं गृहीत्वा शिरसि वैरोचनेनाङ्कयेत् । ततो हृद्बीजादेवाक्षसूत्राकारेण मन्त्राक्षरान्निश्चार्य मुखान्नाभौ नाभेर्मुखे मुखात् [क्, ढ्: ओमित्] पुनरपि नाभावित्यादिकचक्रभ्रमणक्रमेण [क्: ओमित्स् क्रमेण] मन्त्रमावर्तयन् त्रिकोटितथतां मनसि कुर्यादिति । तत्रायं मन्त्रः - ओं मारीच्यै मां हुं फट् स्वाहा । स्वबीजाधिष्ठितं च सर्वं भोजनादिकमनुष्ठेयम् । खेदे च शताक्षरमन्त्रमुच्चार्य यथासुखं विहरेदिति । ।। कल्पोक्तविधिना सितमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १५७, प्. २८०) १३६. नमो मारीच्यै । ओं आः ह्रीं [ख्: ह्री, क्, ब्: ह्रीः] स्वाहा इति शिरोललाटकण्ठहृदयजानुद्वयेषु आत्मनो विभाव्य ओंकारात् सर्वं पूर्ववत् शुद्धिपाठपर्यन्तं [क्: पाठयन्तं] विधिं विधाय ओंकारेण निष्पन्नां च वज्रधात्वीश्वरीं मारीचीं द्वादशभुजां रक्तां षण्मुखीं लम्बोदरां ज्वलत्पिङ्गलोर्द्धकेशं [क्, ढ्, ग्: ज्वलितपिङ्ग्, ख्: जलित्पिङ्गो] कपालमालिनीं सर्पमण्डितमेखलां [क्, ब्: समय] व्याघ्रचर्माम्बरधरां [क्, ब्: न्वरां] चरणयुगनिपतितानेकविघ्नसन्ततिं चैत्यगर्भसूर्यमण्डले प्रत्यालीढस्थितां वैरोचनसनाथां नानावराहाकृष्यमाणरथां रक्तकृष्णहरितपीतसितप्रथमादिपञ्चमुखीं [क्, ब्: रक्तहरितकृष्णा] ऊर्ध्वकृष्णवराहैकमुखीं दक्षिणे खड्गमुषलशर##- करालवदनामतिभयानकाकारां [ख्: ककायां] चिन्तयेत् । रथमध्ये द्विभुजां तर्जनी-अशोकपल्लवहस्तां रथवाहिकां प्रत्यालीढासनां भीषणां चिन्तयेत् । स्फुरणादिकपूर्वकं स्तम्भयन् मोहयन् [क्: मोहयेन, ख्: ओमित्स्] घातयन् दुष्टसत्त्वान् ओं वज्रधात्वीश्वरि सर्वदुष्टसत्त्वान् हन [क्, ढ्, ग्: हर हर] हन दह दह पच पच ओं मारीच्यै हुं [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: ओं हुं] फट् स्वाहेति मन्त्रं जपेत् । ।। वज्रधात्वीश्वरीमारीचीसाधनम् [ख्: रक्तमारीचिसाधनं, क्: मारीचाः साधनं, क्, ब्: माहोक्षैसाधनं] ।। प्द्f १५७, प्. २८१) १३७. प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टो वामक्र्धमुष्टिना [क्: क्रोड] हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु [क्, ब्: मूर्द्धञ्च] ओं फट् इति मन्त्रेण संस्पृश्य दक्षिणक्रोधमुष्टिमुन्नाम्य निर्विघ्नं चिन्तयेत् । ततो मुखशौचादिकं कृत्वा पुनरुपविश्य स्वहृदये रात्रिदिनभेदेन [क्, ख्: न्दिवस्य भेदेन, ढ्, ग्: न्दिवभेदेन] अकाराकारनिष्पन्नौ शशिसूर्यौ [क्: शरीरसूर्यं] दृष्ट्वा तदुपरि पीतं ओंकारं विभाव्य तद्रश्मिनिष्पन्नां भगवतीमग्रतो दृष्ट्वा यथालब्धपुष्पादिभिः सम्पूज्य तदग्रतः पापदेशनादिकं कृत्वा सकलं शून्यं विभावयेत् । तत ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चार्य तदांकारपरिणतमष्टारचक्रं तन्मध्यस्थितमोंकारं परिणाम्यात्मानं [क्, ब्: णतमात्मा] वैरोचनरूपं पीतवर्णं जटामुकुटधरं रक्ताम्बरं [ढ्, ग्: म्बरधरं] शान्तं पद्मगर्भसिंहासने वज्रपर्यङ्कस्थं सर्वाभरणभूषितं बोध्यङ्गीबद्धमुद्रकं [क्: वाग्री, ढ्, ग्: बोध्यग्री] ध्यायात् । तस्य हृदये चन्द्रस्थमांकारपरिणतं अशोकपुष्पं तदुपरि मांकारं तद्रश्मीन् निश्चार्य सकलसत्त्वार्थं कृत्वा तत्रैवानीय [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: तेनैवा] प्रवेशयेत् । ततोऽग्रत आकारपरिणतं सूर्यमण्डले मांकारजां [क्, ब्: कारबीजं] भगवतीमष्टभुजां रश्मिमयीमुपदेशतो [क्: देशतीं, ढ्, ग्; देशतो] ध्यायात् । तदनन्तरं ओं मामिति मन्त्रमुच्चारयन्नात्मानं [क्, ढ्, ग्: मुच्चार्य आ, क्, ब्: मुचारयेत्] चैत्यगर्भस्थां सप्तशूकररथारूढां मारीचीं विभावयेत् । रथस्याधस्ताद् यंकारजवायुमण्डले हंकारनिर्मितो राहुः । तत्र भगवतीं प्द्f १५८, प्. २८२) रत्नमुकुटां अष्टभुजां त्रिनेत्रां त्रिमुखां सुपीतां मूलमुखं पीतं बन्धूकजवाकुसुमसदृशाधरं दक्षिणं रक्तं वर्तुलं वामं वाराहं सरोषं [क्: सर्वं] नीलं ललज्जिह्वं विकृतवदनं [क्: वृत] भीषणं भृकुटीकरालं वामे तर्जनिकापाशं धनुरशोकपल्लवं सूत्रं च [ख्: वामे] दक्षिणे सूच्यङ्कुशौ शरं वज्रं च नानावलयादिसर्वाभरणभूषितां विचित्ररक्तकञ्चुकोत्तरीयां प्रत्यालीढस्थां चतुर्देवतीपरिवृतां [क्, ढ्, ग्, ख्: द्दवी] चिन्तयेत् । पूर्वतो वर्तालीं [क्, ब्: वेतालीं] आलीढस्थितां चतुर्भुजां [ग्; प्रत्यालीढ, क्, ब्; लीढस्थं] वराहैकमुखीं रक्तां दक्षिणे सूच्यङ्कुशधरां [क्; सूर्पा] वामे पाशपल्लवौ [क्: यवौ] दक्षिणे वदालीं प्रत्यालीढस्थितां चतुर्भुजां वराहैकमुखीं पीतवर्णां दक्षिणे सपुष्पाशोकपल्लवससूत्रसूचीधरां [क्, ढ्, क्, ब्: सूत्र] वामे पाशवज्रधराम् पश्चिमे [क्: ओमित्स् पश्चिमे पल्लवधरां] वरालीं आलीढस्थां चतुर्भुजां पीतवर्णां [ढ्: ओमित्स्] वराहैकमुखीं दक्षिणे वज्रसूचीधरां वामे पाशाशोकपल्लवधराम् तथैवोत्तरे वराहमुखीं रक्तां उदितादित्यवर्णोज्ज्वलां प्रत्यालीढस्थितां चतुर्भुजां दक्षिणे शरवज्रधरां वामे चापाशोकपल्लवधराम् । सर्वा एताश्चैत्यकूटागारस्था नानालङ्काररत्नमुकुटरक्तकञ्चुकोत्तरीयास्त्रिनेत्रा [क्: नानारत्ना ; क्: त्तरीयास्त्रियाः] विचित्राभरणा ध्येयाः [क्: श्वेताः] ।ततो जः हुं वं होः ज्ञानसत्त्वप्रवेशे [क्, ब्: प्रवेशः] मुद्रां बन्धयेत् । प्द्f १५८, प्. २८३) उभौ हस्तौ समौ कृत्वा अञ्जल्याकारमिश्रितौ [क्, ग्; मण्डितौ] । कुर्याद् विकसितावग्रावुभावङ्गुष्ठनामितौ [क्: सितागौड] ।। मध्यमाङ्गुलिसमाश्लिष्टौ [क्: अधमा] कुण्डलाकारचिह्नितौ [क्: तमं, ख्; ङ्गमो] । पर्यङ्केणोपविष्टेन [क्; विष्टा च] नाभिदेशे तदा [ख्: तथा] न्यसेत् ।। ततो भावनापूर्वङ्गमं [क्; तमं, ख्: ङ्गमो] मन्त्रं जपेत् ओं [ठिस् मन्त्र इस् ओमित्तेद् इन् क्, ब्] मारीच्यै स्वाहा । न्यूनाधिकं विधिं [ढ्: कविधिं] शताक्षरमन्त्रेण पूरयेत् ओं वज्रसत्त्वेत्यादि । विसर्जनकाले तु ओं मारीच्यै [क्: चि] मुरिति स्वमुद्रां मुञ्चेदिति [ढ्: मुदिति] । ।। अष्टभुजपीतमारीचीसाधनम् [क्, ब्: संक्षिप्त] ।। १३८. ओडियानमारीचीसाधनं भवति । प्रथमं तावत् मन्त्री [क्, ढ्, ग्: मन्त्री] स्वहृदि आकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तस्योपरि प्रथमस्य त्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं तथैव सर्वं पापदेशनादिकं कृत्वा तेनैव निष्पन्नं मांकारं तत्सर्वपरिणतां मारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखां द्वादशभुजां प्रथममुखं रक्तं द्वितीयं कृष्णं तृतीयं श्यामं चतुर्थं पीतं पञ्चमं सितं प्द्f १५९, प्. २८४) शिरःस्थितं तदूर्ध्वं वाराहकृष्णं षष्ठमुखम् अशोकचैत्यालङ्कृतां पीतवैरोचननायां लम्बोदरीं कपालमालाविभूषितां ऊर्ध्वपिङ्गलकेशां व्याडैर्विभूषितां [क्: व्यादेवी] व्याघ्रचर्मनिवसनां प्रत्यालीढस्थितां शूकराक्रान्तविघ्नां [ख्, अ: ओमित्स् शूकरा करालवदनां] दक्षिणकरैर्खड्गं वज्रं [ख्: शङ्ख] मुषलं शरं एकसूचिकवज्रं [आल्ल् ड्, ध्, ध्: रेअद् एइथेर् शूक ओर् सूक wहिछ् ओउघ्त् तो स्तन्द् fओर् सूचिक] परशुं वामे तर्जनिकापाशं कपालं अशोकपल्लवं ब्रह्मशिरश्चापं [क्, ब्: शिरं] त्रिशूलं त्रिनेत्रां रक्तवर्तुलां दंष्ट्राकरालवदनां [क्: दग्धा] रथमध्ये स्थितां अपरां देवीं द्विभुजांन् तर्जनिकापाशपल्लवसहितां [आfतेर् थिस् ढ् रेअद्स् कपालं । अशोकपल्लवं । ब्रह्मशिरः । चापं त्रिशूलपल्लवसहितां] भावयेद् अहमेव भगवती [क्, ब्: तीति] । ततो मुद्रां बन्धयेत् । वज्राञ्जलिं समाधाय मध्यमेऽथ [क्, ढ्, ग्: मोऽथ, ख्, अ: माथे] निकुञ्चनात् । अङ्गुष्ठद्वयपर्यङ्ककुञ्चिताग्राग्रविग्रहाम् [क्: ताभ्र] ।। मन्त्रः - ओं मारीच्यै ओं मां हुं हुं फट् फट् स्वाहा । ।। द्वादशभुजरक्तवर्ण-ओडियानमारीचीसाधनं [क्, ब्: अन्द् ख्: रेअद्स् ओडियानमारीचीसाधनं ओन्ल्य] समाप्तम् ।। प्द्f १५९, प्. २८५) १३९. पूर्वोक्तविधानेन पापदेशनानन्तरं शून्यतां विभाव्य विश्वपद्मसूर्ये रक्तमांकारबीजपरिणतां [क्, ग्: मा] ओडियानमारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखीं [ख्: ण्मुखां] द्वादशभुजां प्रतिमुखं त्रिनेत्रां रक्तकृष्णशुक्लहरितपीतदक्षिणावर्तपञ्चमुखां ऊर्ध्वकृष्णशूकरमुखां प्रथमषड्दक्षिणभुजेषु यथाक्रमं खड्गचक्रमुषलशरपरशुएकसूचिकवज्राणि [ढ्: सचिक; ओथेर्स् रेअद् शूक] वामभुजेषु तर्जनीपाशखट्वाङ्गकपाल##- चैत्यगर्भस्थामष्टनागेन्द्रभूषणशरीरामूर्ध्वपिङ्गलकेशां [क्, ग्: गर्भा] दंष्ट्राकरालवदनां शुष्कपञ्चमुण्डमालामौलिकां [क्, ख्, ग्; शुक्ल] विगलन्मुण्डमालाप्रलम्बितकन्धरां [क्; वङ्गल ; क्, ग्: कन्दरां] अनेकरत्नविरचितरथाधोविचित्रसप्तशूकरारूढां [क्: अकरे ; क्: रथो, ख्: रथाबोधि ; ढ्: चित्त ; क्, ढ्, क्: ररथारूढं] बहिरष्टश्मशानपरिवृतां [क्, ग्: रक्त] रथमध्यस्थितां पर्यङ्कनिपणां वज्रसूचिअशोकतर्जनीधारिणींरीं रक्तवर्णमारीचीं पीतकञ्चुकां [क्: पीतं ककं] नानारत्नाभरणां व्याघ्रचर्मवसनभूषितां [क्, ग्: निवसनां] रक्तप्रभां स्फुरत्पञ्चतथागतां झटिति ध्यात्वा तद्धृदयसूर्ये मांबीजविनिःसृतरश्मिशतसमानीतैर्बुद्धबोधिसत्त्वैरभिषेकं गृहीत्वा वैरोचनमुकुटिनीमात्मानं चिन्तयेत् । ततो निजबीजप्रसाधितयथालब्धसमयद्रव्यसेवापूर्वकं [क्: लथ, इ.ए., र्थ] प्द्f १६०, प्. २८६) मन्त्री तद्बीजाच्च विनिर्गताक्षसूत्रमालाकारेण हृदयान्निर्गत्य [क्: यनिर्ग] नाभौ नाभेः [क्: ओमित्स्] पुनः हृदय इत्यनेन [क्, ग्; दिनेन] चक्रभ्रमणयोगेन मन्त्रं जपेत् ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् फट् स्वाहाअ । उत्तरकालसमाध्युपसंहारे [क्; कारं ; क्, ग्: समाधाय] जप्त्वा [क्: ओमित्स् जमा विहरे] तद्योगेनैव यथासुखं विहरेदिति । ।। ओडियानमारीचीसाधनम् [ईन्स्तेअद् ओf ओडियान क् रेअद्स् रक्तवर्णद्वादशभुजा] ।। १४०. आदौ हृदि सूर्यासने हुंकारकिरणैरानीय भगवतीमनेकविधपूजाभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कृत्वा शून्यताभावनानन्तरं [क्; तानन्त] विश्ववज्राकारं चेतः [क्: चिर्भवतः] संचिन्त्य तत्परिणामेन वज्रभूमिं वज्रप्राकारादिकं ध्यात्वा तन्मध्ये श्रीओडियानपीठं [क्: ओत्रयानं पीतं, ख्: ओड्डि] त्रिकोणमारक्त तन्मध्ये सूर्यस्थपञ्चसूचिकवज्रं ओंकाराधिष्ठितवरटकं तत्परिणामेन बोधिचित्तरूपां महाप्रलयानलविस्फुलिङ्गदुर्द्धर्षामट्टाट्टहासां [क्: मत्ताद्धाट्ट, ख्; भट्टट्ट] समाक्रान्तचतुर्मारां [क्, ढ्, ग्: मालां] प्रत्यालीढपदां द्वादशभुजां षण्मुखीं प्द्f १६०, प्. २८७) त्रिनेत्रां रक्तवर्णां प्रथमदक्षिणषड्भुजेषु खड्गविश्ववज्रएकसूचिकवज्रपरशुशरमुषलान् [ख्: रेअद्स् खट्टाङ्ग ; ढ्: ओमित्स् सूचिक; ओथेर् ड्, ध्, ध्; सूक] दधानां [ख्: लदधा] वामभुजेषु मतर्जनीपाशिकात्रिशूल-अशोकपल्लवचापपाशब्रह्मशिरोधारिणीं [क्, ख्: सोपिका] नरशिरोमालाप्रलम्बितसर्वाङ्गावयवशोभां [क्, ग्: लालम्बित] व्याघ्रचर्मोत्तरीयवाससं मूलमुखं रक्तं सितकृष्णं वाममुखद्वयं पीतकृष्णं दक्षिणमुखद्वयं कृष्णोर्द्ध्ववाराहमुखं [ख्: वराह] ललज्जिह्वामूर्ध्वज्वलितपिऽऽगलकेशां वैरोचनमुकुटिनीं भुजगाष्टाभरणभूषितां [क्: जनस्था, ढ्, ग्; जगास्थ्या] निजकिरणैः सर्वतो मारविध्वंसिनीं दशदिक्पलायमानडाकिनीभूतवेताडफेत्कारहाहारवभीषणपरिवेष्टित##- क्, ग्: हत्का ; ख्, अ: कार] श्रीमदोड्डियानमारीचीमात्मानं [क्, ग्: मन्त्रोभि, ढ्: मन्नोभि] झटिति निष्पाद्य शिरःकण्ठहृदयेषु ओं आः हुं सर्वाङ्गेषु फंकारं चिन्तयेत् । ततो नाभेरुपरि विश्वकमले चन्द्रसूर्यसम्पुटमध्ये [ढ्: ओमित्स् चन्द्र] हुंकारात् मृणालतन्तुस्वभावं [ख्: वर्ण] विश्ववर्णमक्षरं चिन्तयेत् । ओं वज्रसत्त्वेश्वरि [ख्: श्वरी] सर्वदुष्टान् हन [क्: हर हर] हन दह दह पच पच ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् [ख्, अ: फट् फट्] स्वाहा हृदयमन्त्रः । ओं आः हुं भावनामन्त्रः । ओं वज्रवेतालि [क्: वेतारि, ख्: वेतालो] हुं फट् जापमन्त्रः । ओं प्द्f १६१, प्. २८८) मारीचि ओं मां हुं हुं फट् द्वितीयजापमन्त्रः । तदनु चतुःसन्ध्यासु [क्: चन्द्र] बलिमन्त्रः ओं अलल्लि [क्: आचण्डिण्डि, ख्: आरल्लि, ढ्: आरल्लि, ग्: अरण्डि । ठे मन्त्र गिवेन् इन् ख्, अ इस् हेरे उफेल्द्] होः जह् हुं वं होः ओं वज्रडाकिनि समयस्त्वं दृश्यहोः ख ख खाहि खाहि सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादापस्मारडाकडाकिन्यादय [क्: व्युत्पादो ; डाक इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] इमं इमं [ख्, अ: इदं] बलिं गृह्णथ पिबथ जिघ्रथ [जिघ्रथ fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] मातिक्रमथ महासुखविवृद्धये [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: प्रवृ] मम सहायका [क्: सर्वका] भवथं [ख्, अ: भवन्तु] हुं हुं फट् फट् [ठे सेचोन्द् फट् इस् ओमित्तेद् इन् ख्] स्वाहा । भोजनादिकं च ह्रीःकारेण हुंकारादिना वा [क्, ढ्, ख्, अ: च] संशोध्याचरेदिति । ।। द्वादशभुजरक्तवर्णओडियानस्वाधिष्ठानक्रममारीचीसाधनम् [ख्: ओमित्स् द्वादशभुजरक्तवर्ण ; क्: कुङ्कुम] ।। प्द्f १६१, प्. २८९) १४१. स्वहृदि विश्वपद्मे चन्द्रोपरि पीतमांकारं विन्यस्य तथैव सर्वं प्रतिभासमात्रमात्मानं चाकलयय ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति पठेत् । ततस्तन्मांकारेण परिणतमशोकस्तवकं पुनर्मांकारं तत् सर्वं परिणमयय भगवतीं पीतवर्णां द्विभुजां एकमुखां वैरोचनोपशोभितशिरोभागां [क्: भागोशां] रत्नमुकुटिनीं देदीप्यमानां [क्: देवयय] कनकवर्णां शूकररूपां विश्वपद्मचन्द्रे लीलया स्थितां नवयौवनोद्धतां [क्, ग्: वनवतां] ऊर्ध्वस्थितां वामकरेणाशोकवृक्षशाखाविलग्नां दक्षिणेन वरदां हारादिविभूषिताङ्गां श्वेतवस्त्रनिवसनां [ढ्: विव] स्वहृदि मांकारादनेकशूकराकाररश्मिस्फुरणेन दुष्टान् निवारयन्तीं [क्: विचार] विचिन्तयेत् । ओं मारीच्यै स्वाहा । ततो यथावद् विसर्ज्य यथासुखं विहरेद् इति । देशान्तरगमने तु अनेन मन्त्रेणात्मीयोत्तरीयाञ्चलं गृहीत्वा सप्त वारान् परिजप्य सहायस्य [क्: सदा पश्य] च वस्त्रान् गृहीत्वा यथावद् ग्रन्थिं कृत्वा गच्छेत् । चौरादिभिर्न मुष्यते [क्: पुष्य] । प्राप्ते अभिमते देशे ग्रन्थिं मोचयेदित्युपदेशः [क्: येत्यु] । यथावद् ग्रन्थिं कृत्वा सप्त वारानभिमन्त्रितमुत्तरीयाञ्चलं कृत्वा दिशो दश व्यवलोक्य दुष्टानां मुखचक्षुर्बन्धं करोमि इति विचिन्त्य श्वासं निवार्य अन्तर्जल्पाकारेण मन्त्रमुच्चारयन् ग्रन्थिं बध्नीयादिति । ।। अशोककान्तामारीच्याः साधनं समाप्तम् ।। प्द्f १६२, प्. २९०) १४२. सम्यक् प्रणम्य मारीचीं वैरोचनकुलोद्भवाम् । कल्पोक्तविधिना तस्याः कथ्यते साधनक्रमः ।। तत्र तावत् श्रीमारीच्युदयमण्डलाभिषिक्तो [क्: चोत्युद] मन्त्री स्वसमयसंवरपरिपालनशुद्धचित्तः [क्, ढ्; स ; क्: पारण] सकलसत्त्वाभ्युद्धरणाशय ओं फट् [क्, ग्: हडि] इत्युच्चारयन् [क्; धारण] क्रोधमुष्टिं हृदूर्णामूर्द्धसु विन्यस्य मुखशौचादिकं कृत्वा देवगृहं प्रविश्य पटादिगतमूर्त्तिं भगवतीमवतार्य मारीचीविघ्नोत्सारणमन्त्रेण् गन्धोदकं परिजप्यानेनैव पञ्चोपचारादिकं [क्: पञ्चप्र] प्रपूज्यम् । तत्रायं विघ्नोत्सारणमन्त्रः - ओं मारीच्यै हुं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं फट् । ततः स्वहृदयाक्षरेण [क्, ढ्; ओमित्] निशि [क्: निमिशि] चन्द्रमण्डलं दिवा सूर्यमण्डलं आकारेण [क्, ग्: मण्डलाका] ध्यात्वा तस्योपरि प्रथमत्रयोदशबीजं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं तप्तचामीकराभम् । ततो विश्वरश्मीन् निश्चार्य तै रश्मिभिर्निष्पन्नां भगवतीं मूर्ध्नि गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च दृष्ट्वा पूजयित्वा अभिवन्द्य च अनेन मन्त्रेण ओं मारीच्यै पुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा ओं मारीच्यै धूपं प्रतीच्छ स्वाहा ओं मारीच्यै स्वाहेत्यर्घं परिजप्य ओं मारीच्यै अर्घं प्रतीच्छ स्वाहा अभावे सति ध्यानेन वा । ततः - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। प्द्f १६२, प्. २९१) आबोधेः शरणं यामि बुद्धं धर्मं गणोत्तमम् । बोधौ चित्तं करोम्येष [क्: चिन्तान्तरोप] स्वपरार्थप्रसिद्धये ।। उत्पादयामि [क्, ग्: अद्द् परमं अfतेर् थिस्] वरबोधिचित्तं [क्: ओमित्स् वर] निमन्त्रयामि बहुसर्वसत्त्वान् [क्, ढ्: अहं] । इष्टां चरिष्ये [ड्, ध्, ध्: चरिष्यामि, wहिछ् मकेस् थे मेत्रे fऔल्त्य] वरबोधिचारिकां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। इति त्रिरुच्चार्य प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेद् अनेन मन्त्रेण । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठित्वा - बीजं मायोपमाकारं [क्: माकारं] त्रैधातुं [क्, ग्: रेअद् विचिन्त्य बेfओरे त्रैधा] च [क्: तुकञ्च] विशेषतः । दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः । न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इति पठित्वा [ग्: ओमित्स्] प्रतिभासमात्रमवगम्य [क्: समात्रमगम्य] ततो अनादिकारणासत्कल्पनाबीजमपनीय स्वभावशुद्धोऽहमित्यधिकुञ्चेत् । स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोहमिति वारत्रयमुच्चार्य ततः पूर्वोक्तबीजनिष्पन्नं चन्द्रं तस्योपरि ओंकारं [क्, ग्: हु] तत्सर्वं परिणम्य श्रीमद्वैरोचननाथं पद्मगर्भसिंहासनस्थं वज्रपर्यङ्कनिषणं सुवर्णचन्द्रे बोध्यङ्गीसमाधिसमापन्नं [क्, ग्: बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री] जटामुकुटधरं शान्तं सर्वालङ्कारभूषितं ध्यायात् । ततः स्वहृदि चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पञ्चविंशतिकमक्षरं प्द्f १६३, प्. २९२) परमहृदयं प्रथमस्य द्वितीयेन समायुक्तं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं विभाव्य निष्पन्नमशोकस्तवकं तस्योपरि चन्द्रस्थमांकारं ध्यात्वा तत्सर्वपरिणतमात्मानं मारीचीरूपेण भावयेत् अहमेव मारीची भगवती इति । सुपीतां जाम्बूनदप्रभाकारां [क्: नन्द] दीप्तदेहां चैत्यगर्भस्थां रक्ताम्बरधरां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां [क्, ग्: पञ्चु] नानावलयसर्वालङ्कारभूषितां कटकुण्डलकटिसूत्रकिङ्किणीनूपुररवां [क्: कटक ; क्: नवां] अष्टभुजां त्रिमुखां त्रिनेत्रां ज्वलत्स्फुरद्रश्मिमालिनीं बन्धूकज्वाकुसुमसदृशाधरां [क्, ग्: जम्बुक] वैरोचनकृतमूर्द्ध्वजां अशोकमाला शिरसि भूषितां वामकरैरक्षसूत्राशोकचापधरां दक्षिणे स्फुरद्वज्रसूचिकाङ्कुशशरोल्ललनप्रियां [क्: नारनन] प्रथमं मुखं सौम्यं विकसिताननं सुपीतकनकावदातं [क्: दानं] उत्फुल्ललोचनं [क्: वदनां] सिन्दूररेणुरञ्जिताधरं [क्, ग्: सिन्दूरेवोज्वल] शृङ्गाररसविभ्रं वाममुखं वाराहं सरोषविकृतं विकटोत्कटभीषणं इन्द्रनीलप्रभाकारं द्वादशार्कसमप्रभमुरुभृकुटिकरालं [क्, ग्: शाकार ; क्, ग्: सुभ्रु] ललज्जिह्वं भयस्यापि भयङ्करं दक्षिणमुखं सुरक्तं दिव्यज्वलद्भासुरमिव हर्म्योत्थिताशोकतरुकुसुममालावकीर्णां [क्: हर्मस्थिता ; क्: वर] तस्याः शिरसि वैरोचनं नाथं पूर्वोक्तवर्णमुद्रोपेतमधःस्तात् [चन्द्र इन् क् ; क्: द्रोपम] सप्तशूकररथगतां प्रत्यालीढस्थितां कुमारीं नवयौवनस्थाम् रथवाहकशूकराणां अधस्तात् प्द्f १६३, प्. २९३) यंभवं वायव्यमण्डले हंकारपरिणतं राहुग्रहं हस्ताभ्यां ग्रस्तं [ढ्: सन्तं] चन्द्रसूर्यौ दिवा दिनकरं निशिगतं चन्द्रमसं देवीचतुष्टयपरिवृतां ध्यायात् । तत्र पूर्वेण ओं मारीच्यै [क्: चि] वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सिद्धिमाकर्षय जः स्वाहेति एवं देवीं रक्तवर्णां वराहैकमुखीं [क्: वराह] चतुर्भुजां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां वामे पाशाशोकहस्तां दक्षिणे वज्राङ्कुशसूचिधरां सर्वाभरणभूषितां कल्पोक्तविधिना अभिप्रेतसिद्धिमाकर्षयन्तीं ध्यायात् । ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टप्रदुष्टानां मुखं बन्ध बन्ध हुं स्वाहा । वदालीं देवीं पूर्वोक्तवस्त्राभरणतद्रूपां पीतवर्णां वामे पाशवज्रधरां दक्षिणे पल्लवसूत्रीधरां दुष्टानां मुखचक्षुषी [क्: षमपि] सीवन्तीं दक्षिणतो भावयेत् । ओं मारीच्यै वर्त्ताली वदालि वरालि वराहमुखि सर्वदुष्टान् [क्: नां] स्तम्भय वं [क्, ढ्: च] स्वाहेति वरालीं देवीं तद्वत् वस्त्राभरणवर्णां तु [क्: वर्णादिन्तु] दक्षिणे वज्रसूचिहस्तां वामे पाशाशोकधरां सर्वदुष्टान् स्तम्भयन्तीं पश्चिमे न्यसेत् । ओं मारीच्यै वर्त्तालि वदालि वरालि वराहमुखि सर्वसत्त्वान् मे [क्: ओमित्स्] वशमानय होः स्वाहेति वराहमुखीं देवीं रक्तवर्णां तथावस्त्राभरणां च सव्येन वज्रशरधारिणीं [क्; सशर] वामे अशोकचापधरां सर्वसत्त्वानुपसर्पयन्तीं [क्, ग्: ननुराग] उत्तरस्यां दिशि न्यसेत् । प्द्f १६४, प्. २९४) ततो वज्राङ्कुश्यादिभिर्मुद्राभिः तन्मन्त्रैश्चाकर्षणादिकं कुर्यात् । ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य साधयेत् । तर्जन्यङ्कुशबन्धेन कनिष्ठया [क्: ष्ठाद्या] महाङ्कुशी बाहुग्रन्थिकटाग्राभ्यां शृङ्खलापृष्ठयोश्च पीडनादिति । ओं वज्राङ्कुशि जः इत्यनेन ज्ञानसत्त्वमाकृष्य पुरतो अर्घपाद्यादिकं दयात् । मारीचीमुद्रणम् । ततः ओं वज्रपाश हुं इत्यनेन प्रवेशयेत् ओं वज्रस्फोट वं अनेन बन्धयेत् ओं वज्रावेश होः अनेन तोषयेत् । ततः समयदेवताभिः सदाऽद्वयं कुर्यात् । तत्रेयं मुद्रा - उभौ हस्तौ समौ कृत्वा अञ्जल्याकारमिश्रितौ । कुर्याद् विकसितावग्रावुभावङ्गुष्ठनामितौ ।। मध्यमाङ्गुलिसमाश्लिष्टौ कुण्डलाकारबन्धितौ । पर्यङ्केनोपविष्टेन नाभिदेशे तदा न्यसेत् ।। एषा मुद्रा वरा श्रेष्ठा सर्वकर्मसु योजयेत् । ततोऽभिषेकं गृह्णीयात् महामुद्रया अनया ।। अङ्गुष्ठसत्त्वपर्यङ्का [क्: श्रष्ठा] कुञ्चिताग्राग्रविग्रहा । सममध्यमोत्तमाङ्गा [क्: मांकार, ढ्: मोंकार, ग्: माकार । सेए इन्fर] शेषा वज्राञ्जलिप्रभा ।। इति मूर्ध्नि स्थाप्य ओं भूः खं मां अभिषिञ्चेति मन्त्रेण वैरोचनः कनकाभो बोध्यङ्ग्यवस्थितः [क्, ढ्, ग्: ग्राव] शिरसि ध्येयः । भावनाखिन्नो जपेन्मन्त्रम् । स्वहृदि चन्द्रस्थं मन्त्रं देदीप्यमानं ओं मारीच्यै स्वाहेति दृष्ट्वा जपेत् [क्: जपयेत्] । यथाशक्त्या प्द्f १६४, प्. २९५) भावनापूर्वङ्गमं [क्: गमनं] सर्वां देवतीं समुत्तेजयन्तीं [Oन्ल्य इन् ढ्] पश्यन् [क्: पश्चा] मन्त्रं जपेत् । पश्चान्न्यूनाधिकविधिः [क्: विधे] शताक्षरेण [क्, ग्: नता] पूरयेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सुपोष्यो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ [क्, ग्: अद्द् मा संशयं कुरु अfतेर् प्रयच्छ wहिछ् इस् ओब्विओउस्ल्य रेदुन्दन्त् अस् थे लेत्तेर्स् ओf थे मन्त्र गो बेयोन्द् हुन्द्रेद् इन् थत् चसे] सर्वकर्मसु च [क्, ढ्, ग्; ओमित्] मे चित्तं श्रेयः कुरु हुं हहहहहोः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः । विसर्जनकाले तु सर्वमेतत् कुशलं परिणम्य अभिप्रेतां सिद्धिमभियाच्य स्वमुद्रां शिरसि मुञ्चेत् ओं मारीच्यै मुरिति [क्: मुदि] । स्वाधिदैवतयोगेन भोजनस्नानदानशयनादिकं [क्: नानुदानाशना] सर्वं प्रकल्पयेत् । इत्यनेन क्रमेण कायवाक्चित्तरक्षां कृत्वा यथासुखं विहरेदिति । मारीच्याः साधनं कृत्वा यच्छुभं समुपार्जितम् । प्राप्नुवन्तु पदं सत्त्वा [क्: सत्या] मारीचीज्ञाननिर्मलम् ।। ओं ख ख खाहि खाहि गृह्ण गृह्ण गृह्णन्तु सार्वभौतिका [ढ्: तिकाः] बलिं मम शान्तिं कुर्वन्तु स्वाहेति बलिमन्त्रः । ।। कल्पोक्तमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं पण्डिताचार्यगर्भपादानाम् ।। प्द्f १६५, प्. २९६) १४३. नमो मारीच्यै । प्रथमं सूर्यमण्डलं तस्योपरि प्रथमत्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं तन्निष्पन्नां मारीचीं रक्तवर्णां षण्मुखां प्रथमं रक्तं द्वितीयं कृष्णं तृतीयं श्यामं चतुर्थं पीतं पञ्चमं सितं षष्ठमूर्ध्वं वराहमुखं कृष्णं अशोकचैत्यालङ्कृतां लम्बोदरीं कपालमालाशोभितां ऊर्ध्वकेशां व्याडैर्विभूषितां व्याघ्रचर्मनिवसनां विघ्नघातिनीं नानावर्णशूकररथारूढां सव्ये खड्गवज्रमूषलशरएकसूचिकवज्रपरशून् [क्, ग्: पल्लवं, ढ्: पर्शून्] धारयन्तीं वामे तर्जनिकापाशं अशोकपल्लवब्रह्मशिरश्चापं [क्, ग्: स्यावं] त्रिशूलं च [क्: ओमित्स्] इत्थं [क्, ग्: इत्यर्थ] द्वादशभुजां त्रिनेत्रां रक्तवर्णवर्तुलां मुखोच्चललत्कारां [क्: मुक्खाच्च, ढ्: मुखाद्य] रथमध्ये द्विभुजां तर्जनिकापल्लवगृहीतां पुरतो द्वितीयां भावयेत् । अहमेव मारीची भगवतीति ततो मुद्रां बन्धयेत् । वज्राञ्जलिं [क्, ग्: लीन्] समाधाय मध्यमेऽथ [क्, ढ्: मार्थे, ग्: मोऽथ] निकुञ्चनात् [आल्ल् थे थ्रेए ड्, ध्, ध्, क्, ढ् अन्द् ग्; रेअद् समाकुलं wहिछ् गिवेस् नो मेअनिन्ग्. ठिस् एमेन्दतिओन् इस् प्रोपोसेद् ओन् थे स्त्रेन्ग्थ् ओf ओथेर् सिमिलर् स्तन्शस्] । अङ्गुष्ठद्वयपर्यङ्ककुञ्चिताग्राग्रविग्रहाम् ।। ओं मारीच्यै मां हुं हुं फट् स्वाहा । ।। मारीचीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १६५, प्. २९७) १४४. शासने [क्: स्वासन] कल्पमात्रोत्थे [क्, ग्: संक] सर्वोपद्रवशान्तये [क्, ग्: न्नाशाय] । मारीचीं भावयेत् प्राज्ञः [क्, ग्: प्रज्ञा] सर्वज्ञाकारप्राप्तये [क्, ग्, ढ्: सर्वज्ञता] ।। सर्वकत्र्यध्वसम्बुद्धमध्यवर्तिगुरोः [क्, ग्: स्तुत्वादिकत्रार्थ] पुनः । मांहृच्चन्द्रात् समापूज्य [क्, ग्: युक्त] विधिवद्देशनादिकम् [क्: वनदेवा] ।। प्रतिदिशाम्यघं सर्वमनुमोदे जगच्छुभम् । त्रिरत्नशरणं यामि सम्बोधौ विदधे मनः ।। द्वयासद्भावतः [क्, ग्: स्तम्भवातः] शून्यं निर्निमित्तमहेतुकम् । अतो हेतोः प्रणिहितं त्रिविमोक्षं जगत् स्वयम् ।। धर्मधातुस्थिते चैत्ये धातुहृद् बुद्धवर्त्मनि [क्, ग्: कृद्धु] । स्फुरद्बुद्धौघखव्यापिचतुरस्रादिसंयुते ।। बहिरन्तश्चतुष्कोणे त्रिशूकाङ्केन्दुमन्डले । दुष्टसत्त्वतलाक्रान्तगिरिराजप्रतिष्ठिते ।। भावयेत् तत्र मांतत्त्वमशोकस्तवकोद्भवाम् [क्: ओमित्स् तत्त्व] । शृङ्गारवीरसद्धर्षैर्जाम्बूनदसमप्रभाम् [क्, ग्: विलस ; क्, ग्: सद्धेश] ।। मध्येन्द्रनीलवर्णास्यां [क्, ग्: मध्यनी ; क्, ग्: वक्त्रा] ब्भयबीभत्सरौद्रकैः । करुणाद्भुतशान्तैश्च स्फटिकेन्द्वितराननाम् [क्: न्दितरै नरां] ।। प्द्f १६६, प्. २९८) त्रिविमोक्षमुखैस्त्र्यक्षां [क्, ग्: स्वाक्षाभा] धर्मसम्भोगनिर्मिताम् । पीताक्षभरणसद्वस्त्रां मयूखसुखवासिनीम् [ढ्: मख] ।। सूच्याक्षास्यानि [क्: सुष्याच्छा] सीवन्तीं बध्नन्तीं मुखचक्षुषी । हृद्गलेऽङ्कुशपाशाभ्यां [क्: हृङ्गने अ] विन्धन्तीं बाणकार्मुकैः ।। वज्रेण दुष्टहृद् भित्त्वाऽशोकेनासेचनापराम् । विमोक्षाष्टाष्टभिस्तान् दुष्टान् नष्टान् प्रभावयेत् ।। पादविकाशसंकोचादात्मदृष्टिं च तद्रतिम् । प्रज्ञोपायपदाक्रान्तां [क्: वदा] मारीचीं भावयेद् [क्, ग्: विभा] व्रती ।। सर्वदिक्त्र्यध्वभावात्मस्फुरत्संहारकारकान् [क्, ग्: स्त्रार्थमा] । जः हुं वं होः ब्रुवंस्तस्मिन् सर्वबुद्धान् [ढ्: ओमित्स्] प्रवेशयेत् ।। बुद्धाङ्गोद्भवविद्याभिर्भृतकुम्भामृताम्बुधिः [क्, ग्: कुटुम्बा] । रत्नमुकुटपट्टाङ्गां पश्येत् शाश्वतसेकधाम् ।। सर्वपूजाकरव्यग्रधूपपुष्पादिवज्रिभिः [क्, ग्: पूजन] । पूजां स्तुतिं च कुर्याद् वै तेन पश्येदिमां ततः ।। स्तम्भयन् कायवाक्चित्तमामन्त्र्य पिचुवां जपेत् । सर्वदुष्टप्रदुष्टानां चतुर्थान्तं [क्: र्थेऽन्तं] सशङ्कया ।। चतुःसन्ध्यं [क्, ग्: चतुम्मध्ये] त्रिसन्ध्यं [क्: ओमित्स्] वा प्रातर्वाऽष्टशतं जपेत् । भावयंस्तां महाविद्यां महार्थे तु सहस्रकम् ।। प्द्f १६६, प्. २९९) जप्त्वा पूजास्तुतिं कृत्वा विनाम्य शुभमर्थतः । निवेश्यात्मनि [क्, ग्: श्यान्योनि] सम्बुद्धान् गतसङ्गो विसर्जयेत् ।। विसर्जनमधिष्ठानं सामान्यं त्र्यक्षरं स्मृतम् । प्रतिष्ठासमये तन्त्रे कायवाक्चित्तसाधने ।। सन्ध्यान्तरेऽपि पूजादिपुरःसरमितो जपेत् । प्राग्विधिना पुनः प्रातर्देवीसङ्गीतिचोदितः ।। इमां विद्यां तथा चान्यां [क्: प्राण्यां] भावयेत् स समाजपन् । तन्त्राम्नायेन सन्मन्त्री रुचितः साधयेद् भृशम् ।। पिचुवालेशसंलेखाद् [क्: विरुवारेसरेखा, ढ्: पिचुवालेशालेखा, ग्: पिचुवारेशम् लेखा] यत् पुण्यं समुपार्जितम् । तेन [क्, ढ्; अनेन] लोकोऽस्तु सर्वाशः स्यामहं मञ्जुराट् स्वयम् ।। ।। श्रीमारीचीपिचुवासाधनं [क्: पिरुचा] समाप्तम् ।। १४५. नत्वा च मारीचीं देवीं सर्वदुष्टप्रमर्दनीम् । तस्याः साधनं वक्ष्येऽहं सर्वकर्मप्रसाधकम् ।। सत्त्वपर्यङ्कमासीनां हृदीन्दावोंकारभूषिताम् [क्: दीन्दु ओं] । रक्तवर्णां [ढ्: वर्णो] ज्वलद्दिव्यां [क्, ग्: द्बीजं] विश्वरश्मिसमाकुलाम् ।। प्द्f १६७, प्. ३००) तैर्निष्पादिताः संबुद्धाः बोधिसत्त्वा [क्: गुरुबुद्धबोधि] महर्द्धिकाः । वन्दित्वा सम्पूज्याभिमन्त्र्य नैवेद्यादि [क्, ढ्: निवे] निवेदयेत् [क्, ग्: न निवे] ।। अनेन मन्त्रेण - वज्रपुष्पे वज्रधूपे वज्रदीपे [क्: ओमित्स्] वज्रगन्धे [क्: वज्रराधे] वज्रनैवेद्ये ओं हुं इति सर्वत्र । ततो रत्नत्रयं मे शरणं बोधिचित्तोत्पादनं च । प्रणिधिपूर्वकं सर्वधर्मनैरात्म्यं भावयेद् अनेन ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततः स्थिरचलसर्वभावस्वभावान् [क्: वर] विचिन्त्य [क्: धिरित्य] बीजं च तदनु ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । तद्बीजनिष्पन्नचक्रं तस्य वरटके भानुमण्डलं तस्योपरि षष्ठस्य पञ्चमबीजं आकार-इन्दुबिन्दुशोभितं [क्, ग्: ओमित् बिन्दु] तत्सर्वं निष्पन्ने सति मारीचीरूपेणात्मानं विचिन्तयेत् रक्तवर्णां वक्त्रद्विगुणभुजां [क्: रक्तवर्णवस्त्रां] ललितव्याघ्रचर्मनिवसनां ऊर्द्ध्वावबद्धजटां [क्: ऊर्द्ध्वार्धजटां, ढ्: उर्द्ध्वच्छटां] रत्नमुकुटिनीं [ढ्: रक्त] त्रिमुखीं उभयवराहाननां प्रथममुखं सौम्यं प्रहसिताननं सशृङ्गाररसविभ्रमं सर्वत्र त्रिनेत्रां वामं रक्तं वाराहं वज्रमुद्गरगृहीतनमस्कृतं दक्षिणमुखं वाराहं सैन्धवच्छायं वज्रपाशगृहीतपुरन्दरवन्दितं [क्, ग्: चक्र] चैत्यगर्भकृष्णक्रोडालीढेन स्थितां अधो हरिहरब्रह्मादयो मर्द्दिता वसुलोकपालाः सर्वे भीतास्त्रस्ता भट्टारिकावन्दनामाज्ञां [क्: चन्द, ढ्: मन्द] च कुर्वन्तः स्थिताः आकर्णपूरितधन्वीं [क्: वृधीं] अशोककलिकानिभेन प्द्f १६७, प्. ३०१) शरेण साध्यं हृदि विन्धयन्तीं [क्: विश्ववन्तीं] विचिन्तयेत् रक्तकञ्चुकोत्तरीयां सर्वालङ्कारभूषितां अशोकबद्धमकुटां वामकरेणाशोकपुष्पवसुपुष्पधृतां [ढ्: पल्लव] हृदि तर्जनीस्थितां वज्रपाशमहाकपालसूत्रशिरोभद्रघटगृहीतहस्तां दक्षिणे सूचिअङ्कुशभिण्डिपालखड्गकर्त्रिवज्रदण्डकुलिशहस्तां नृपावर्त्तक(##? [बोध्यश्री, ढ्: बोध्यग्री ; क्: अद्द्स् समाधि बेfओरे समा] जटामुकुटधरं शान्तं ज्ञानोन्मीलितचक्षुषं [क्: ज्ञानात्क्षालित, ढ्; ज्ञानात्माशोभित] शिरसि विचिन्त्य सर्वकर्म समारभेत् । यथोपदेशतः [क्, ग्: देशं] ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य [क्: वसो] साधयेत् । अभिषेकं [ग्: ओमित्स् अभिषेकं रतस्य] कवचपट्टबन्धपूजास्तुतिं च कृत्वा पश्चात् जापं समारभेत् । यथाहि गेहे ज्वलति प्रदीपो [क्: प्रदायो] अकम्पमानानिलप्रयुक्तः [क्, ग्: कम्प] तथाहि धर्मो ज्वलते [ढ्: ज्वलन्तं] शरीरे एकाग्रचित्तस्य जपे रतस्य । ततो मुद्रां बन्धयेत् । अङ्गुष्ठसत्त्वपर्यङ्का कुञ्चिताग्राग्रविग्रहा । सममध्यमोत्तमाङ्गा शेषा वज्राञ्जलिप्रभा ।। हृदूर्णाकण्ठमूर्ध्नि अवस्थाप्यानेन ओं मारीच्यै हुं [क्: ओमित्स्] सर्वदुष्टान् मर्दय हुं फट् । अष्टमस्य तृतीयचतुर्थयोस्तृतीयं सप्तचतुर्थेन [ढ्: सम्पूरयेत् तथैनं] पूरितं तौ प्रथमद्वितीयेन भूषितौ शुक्लं इन्द्राननं प्रदोषे मध्यमया शान्तिमन्त्रं प्रकाशितम् । ओं प्द्f १६८, प्. ३०२) मारीच्यै [क्: त्रि] देवदत्तस्य शान्तिं कुरु स्वाहा । प्रथमस्य त्रयोदशं बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं [क्: ओमित्स् बिन्दु] प्रत्यूषे मध्यमया पीतं कौबेराननं पौष्टिके मन्त्रमुदाहृतम् । ओं मारीच्यै देवदत्तस्य पुष्टिं [क्: ओमित्स् पुष्टिं कुरु देवदत्तस्य] कुरु ओं । अष्टमस्य चतुर्थं च प्रथमस्य त्रयोदशं षोडशेन समायुक्तं अर्द्धरात्रौ वाऽन्यत् रक्ताऽनामिकाकया वश्यवर्णप्रभेदितम् । ओं मारीच्यै देवदत्तस्य वशमानय होः । हपरं षष्ठेन संयुक्तमर्द्धेन्दुबिन्दुशोभितं [क्: मन्बिन्दु] मध्यसाध्यप्रवेशितं [क्: मध्यप्रवे] षष्ठस्य तृतीयकं चतुर्थ्याद्यर्थिनं कृष्णयाम्यास्यो मध्याह्ने अभिचारं [ढ्: अरारं] तर्जन्या एष मन्त्रः प्रचोदितः । ओं मारीच्यै देवदत्तं मारय हुं फट् । तृतीयातृतीयकं बीजं षोडशेन समायुक्तं [ढ्: ओमित्स्] सर्वाकर्षणमुत्तमम् । ओं मारीच्यै अमुकस्य सिद्धिमाकर्षय जः । मारीच्या मण्डलाभिषिक्तो गुरुभक्तोऽथ सत्यवाक् सिध्यति । तस्य [क्: ओमित्स्] देवताजप्तविद्यस्य न संशयः । कोटिजापेन मन्त्रः स्यात् । पटस्याग्रतः सुजप्तेन [क्: स्वजन्तचान, ढ्: प्रधान] सिध्यन्ति सर्वकर्माणि मनोऽभिरुचितं यद्भवेत् । मारीच्युद्भवतन्त्रस्य लिखितं साधनं वरम् । अनेन कुशलमूलेन सत्त्वा भवन्तु सौगताः ।। ।। मारीच्याः साधनम् ।। प्द्f १६८, प्. ३०३) १४६. संक्षिप्तमारीचीसाधनं विधीयते । स्वहृदि चन्द्रे मांकारं ध्यात्वा तद्रश्मिभिर्न्निष्पन्नान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् अग्रतो दृष्ट्वा वन्दित्वा संपूज्य पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततः सर्वधर्ममात्मानं च मायोपमाकारेण प्रतिभासमात्रं बीजं विचिन्त्य स्वभावशुद्धिं पठेत् । ततः शून्यताधिमोक्षं कुर्यात् । ततस्तद्बीजपरिणतं अशोकस्तवकं तदुपरि चन्द्रस्थमांकारं एतत् सर्वं परिणम्यात्मानं मारीचीरूपं पश्येत् । तत् पीतवर्णां [ढ्: पीतां] त्रिमुखां [क्, ग्: ओमित्] त्रिनेत्रां अष्टभुजां रक्ताम्बरधरां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां सर्वालङ्कारभूषितां वैरोचनकृतमूर्द्ध्वजां स्फुरद्रश्मिमालाकुलां बन्धूकजवाकुसुमसदृशाधरां [क्: जम्बुकबीज] वामकरे तर्जनीपाशचापाशोकपल्लवसूत्रधरां दक्षिणे वज्रशर-अङ्कुशसूचीधरां चैत्यगर्भस्थितां सप्तशूकररथगतां प्रत्यालीढपदां कुमारीं यौवनस्थितां उत्फुल्ललोचनाम् [क्, ग्: फुल्लेन्दीवराननी ; ढ्: अद्द्स् स्थितां] । तदस्या मूलमुखं सौम्यं सशृङ्गारं वामं कृष्णं सरोषं त्राराहं भृकुटिकरालभयानकं ललज्जिह्वं दक्षिणमुखं सुरक्तं चटुलं [चतुरं इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्] पद्मरागसन्निभं हर्म्यस्थिताशोकतरुकुसुमावकीर्णां अधस्ताद् वायुमण्डलं हंभवराहुं चन्द्रसूर्यौ ग्रसमानं [क्: ग्रहा] चतुर्देवीपरिवृतां भगवतीं ध्यायात् । तत्र पूर्वेण वर्त्तालीं देवीं रक्तवर्णां चतुर्भुजां वामकराभ्यां पाशाशोकौ दक्षिणाभ्यां वज्राङ्कुशसूचिधरां प्द्f १६९, प्. ३०४) दक्षिणतो वदालीं देवीं पीतवर्णां [क्, ब्: ओमित्स् पीत] चतुर्भुजांन् वामकराभ्यां [क्, ढ्: वामाभ्यां] पाशवज्रौ दक्षिणे अङ्कुशैकसूत्रिधरां [क्: अद्द्स् तारां अfतेर् थिस्] पश्चिमतो वरालीं देवीं तद्द्रूपधरां वामकराभ्यां पाशाशोकौ दक्षिणाभ्यां वज्रसूचिधरां उत्तरे वराहमुखीं देवीं रक्तवर्णां चतुर्भुजां वामकराभ्यां अशोकचापौ दक्षिणाभ्यां शरवज्रधरां ध्यायात् । सर्वाश्चैता रत्नमकुटा वराहैकमुखाः त्रिनेत्रा विचित्राभरणा रक्तकञ्चुकोत्तरीया ध्यायात् । ततो वज्राङ्कुश्यादिमुद्राभिस्तन्मन्त्रैर्ज्ञानसत्त्वस्याकर्षणादिकं [क्, ग्: न्मन्त्रं क्षा] कुर्यात् जः हुं वं होः इत्यनेन । ज्ञानसत्त्वमाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य तोषयेत् । ततो मारीचीमुद्रयाऽद्वयं कुर्यात् । भावनापूर्वकं जापं कुर्यात् ओं मारीच्यै स्वाहा । सर्वकुशलं परिणम्य विसर्जयेत् ओं मारीच्यै मुरिति । ।। संक्षिप्तमारीचीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १६९, प्. ३०५) १४७. नमो [ख्, अ: ओमित्स् fरोम् थे बेगिन्निन्ग् उप् तो कुर्वाणां सीमबन्धनं] मारीच्यै । सत्त्वपर्यङ्कस्थितो धीमान् आलम्बितमहाकृपः । प्रातः [ईन्स्तेअद् ओf थिस् लिने क् हस् सायं चन्द्र सितोऽक्षरेण भावयेत्] सायं च हृच्चन्द्रे सितौंकारेण भावयेत् ।। वैरोचनाख्यमात्मानं तत्करैः सर्वतः सितम् । प्राकारं चतुरं [ढ्: लं] चैत्यभूषितोर्द्ध्वं [क्, ग्: भूतो] ज्वलत्प्रभम् ।। रक्षार्थं पुरतः पश्चात् सव्ये सव्ये वामेऽथ मूर्द्धनि [क्, ग्: मूद्ध्नि] । क्रमान्मात्रादि दारादि [ढ्: दास्यादि] मातुलादि सुतादि च ।। प्रतिमापटकल्पेन [ढ्: कल्पा] मिश्रपुष्पादिसम्भवात् । ततो हृच्चन्द्रमांपीतमाराशोकच्छटोद्भवा [क्: गांवित ; मासं ; क्: च्छतोभ] ।। चिन्तयेदार्यमारीचीं सूचीसूत्रधरारूपाम् । उत्थानाभिनयां सव्ये नासारन्ध्रेण तां पुनः ।। संस्थाप्य स्यूतनेत्रास्यदुष्टान् प्राकारतो बहिः । कुर्वाणामसकृन्नद्धबोध्यङ्गीधारणीं पठेत् ।। तत ओं आदि [क्, ग्: ओमित् ; क्: माटि] मारीच्यै स्वाहा मन्त्रो यथाबलम् । जप्योऽर्थमन्त्रविद् वामनासारन्ध्रेण [क्: विद्धामु] तां हृदि ।। प्द्f १७०, प्. ३०६) प्रवेश्याशोककान्ता स्याद् रश्मिजैः पीतशूकरैः । बहिः सम्पिष्ट्य [क्: सापीष्ट] तद्दुष्टैः कुर्वाणां सीमबन्धनम् ।। हेमाभशूकरारुढां तप्तकाञ्चनभास्वराम् । लीलयोर्द्ध्वस्थितां चन्द्रबिम्बाम्भोरुहसंश्रयाम् ।। अशोकवृक्षशाखाग्रविलग्नां वामपाणिना । बिभ्रतीं [क्: चित्रति] वरदाकारदक्षिणकरपल्लवाम् ।। दीप्तरत्नोपशोभेन [क्, ढ्, ग्: दीप्तानलो] मौलिना बुद्धशेखराम् । श्वेतवस्त्रां [क्: नस्तां, ख्, अ: वर्णां] नमस्यामि मारीचीमभयप्रदाम् ।। ।। आर्यमारीचीधारणीपाठोपदेशः [क्: यथो, ढ्, ब्: पीठो ; आfतेर् थिस् साधन थे fइर्स्त् पर्त् ओf ड्, ध्, ढ्: चोमेस् तो अन् एन्द् ओन् थे रेवेर्से सिदे ओf fओलिअ १४६, अन्द् थे एन्द् इस् मर्केद् wइथ्त् हे उसुअल् Bउद्धिस्त् fओर्मुल नमो धर्माय नमो बुद्धाय नमो सङ्गाश्च] ।। १४८. पर्णशवर्यै नमह् । पर्णशवरीसाधनमुच्यते [पर्णशवरीसाधनमुच्यते इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] । पूर्ववत् सर्वं विधाय स्वहृदि सितपद्मचन्द्रमण्डले पीतपंकारजं वज्रं [क्, ढ्, ग्: ओमित्स्] तद्वरटके पंकारं तत्सर्वपरिणतां भगवतीं पीतवर्णां त्रिमुखां त्रिनेत्रां षड्भुजां प्रथममुखं पीतं [क्, ब्: कनकवर्णं] दक्षिणं सितं वामं रक्तं ललितहासिनीं प्द्f १७०, प्. ३०७) सर्वालङ्कारधरां [क्, ब्: शोभं] पर्णपिच्छिकावसनां [क्, ढ्, ग्, क्, ख्, अ: पल्लव] नवयौवनोद्धतां [क्: नाच्छतां, क्, ब्: नोदयां] पीनां खर्वलम्बोदरीं [खर्वलम्बोदरीं ललज्जिह्वां fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] ललज्जिह्वां दक्षिणभुजैः वज्रपरशुशरधारिणीं [क्, ब्: ओमित्स् शर] वामभुजैः सतर्जनिकापाशपर्णपिच्छिकाधनुर्धारिणीं [क्, ग्: पल्लव] पुष्पावबद्धजटामुकुटस्थाक्षोभ्यधारिणीं सूर्यप्रभामण्डलिनीं [क्: ओमित्स्] अधो [क्, ब्: ओमित्स्] विघ्नान् निपात्य सितपद्मचन्द्रासने प्रत्यालीढस्थां हृद्वाममुष्टितर्जन्याधो [ख्: वाम] विघ्नगणान् सन्तर्ज्य दक्षिणवज्रमुष्टिप्रहाराभिनयाम् [क्, ब्: अद्द्स् अfतेर् थिस् नयेन सन्धार्य अनया मुद्रया हृद्यादिकमाशयेन मुद्रां स्वाभाविकज्ञान्सत्त्वप्रवेशादिकं निष्पाद्य पशूनामयुतमेकेनाभिमन्त्र्य सर्वोपद्रवनाशं मन्त्री चिन्तयेत्] ।अथ [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ओमित्] तथैव चतुर्भुजां वामभुजयोः सतर्जनिकापाशपर्णपिच्छिके [क्: ओमित्स् पाश] दक्षिणभुजयोर्वज्रपरशुधारिणीमतिभयदां [क्: मतीतपरां] भावयेत् । ततो मन्त्रं जपेत् ओं पिशाचि पर्णशवरि सर्वमारिप्रशमनि [क्, ब्: मार ; क्: प्रणयनि स्वाहा । ततो यथावद् विसर्ज्य यथासुखं विहरेदिति । ।। पर्णशवरीसाधनम् ।। प्द्f १७१, प्. ३०८) नोत् च्लेअर् प्द्f १७१, प्. ३०९) नोत् च्लेअर् प्द्f १७२, प्. ३१०) स्वाहा । ओं गौरि गान्धारि चण्डालि मातङ्गि पूक्कसि स्वाहा । ओं अङ्कुरे मङ्कुरे कुरुकुरे [ख्: कुररे] पर्णशवरि स्वाहा । ओं नमः सर्वशवराणां [क्: सराणां] महाशवराणां भगवति पिशाचि पर्णशवरि पिशाचि [क्, ग्; ओमित्] पर्णशवरि [पर्णशवरि द्भयौ (?) इस् ओमित्तेद् इन् अल्ल् ड्, ध्, ध् एxचेप्त् ख्] पिशाचि पाशपरशुधारिणि यानि कानिचिद् भयानि(यौ) स्वाहा । ओं पिशाचि पर्णशवरि ह्रीः हः [क्, ग्: ज] हुं फट् पिशाचि स्वाहा । ।। आर्यपर्णशवरीताराधारणी [ढ्, ग्; ओमित् तारा ; ख्; धारिणी] समाप्ता ।। १५१. ओं नम आर्यप्रज्ञापारमितायै । अथातः सम्प्रवक्ष्यामि प्रज्ञापारमितोदयम् । यस्यां [क्, ब्: यया] भावितमात्रायां [क्, ग्, ख्, क्, ब्: भाषित ; क्, ब्: मात्रया] निग्रहः [क्, ब्: सर्वपरप्रवादियिजयो भवेत्] सर्ववादिनाम् ।। द्विभुजामेकवदनां सितवर्णां मनोरमाम् । अर्द्ध चर्चरकेशां [क्; चन्दन] च श्वेताम्भोरुहसंस्थिताम् [क्, ब्: म्बुजसं] ।। पद्मं दक्षिणहस्ते तु रक्तवर्णं विभावयेत् । प्रज्ञापारमितां वामे वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् ।। प्द्f १७२, प्. ३११) सर्वालङ्कारसम्पूर्णां [भूषिताङ्गीं] भावयेन्नाभिमण्डले । अंकारज्ञानसम्भूतां [क्, ब्: निष्पन्नां] परमानन्दकारिणीम् ।। समयसत्त्वं [क्, ढ्: समयं सर्वसत्त्वं विनिष्पाद्य, ग्: सर्वसत्त्वं एत्च्., ख्: समयसत्त्वं विनिष्पाद्य] निष्पाद्य ज्ञानसत्त्वस्य भावना । षण्मासाभ्यासयोगेन प्रज्ञापारमिता भवेत् [ग्: भावयेत्] ।। सप्तरात्रप्रयोगेण सर्वशास्त्रविशारदः [क्, ढ्, ग्: मन्त्र] । लक्षजापप्रयोगेण शतश्लोकं [क्, ग्: श्लोका, ढ्: श्लोको, ख्; श्लोकान्] दिने दिने । करोति चाप्रयत्नेन शतग्रन्थं च धारयेत् ।। तत्र मन्त्रपदानि भवन्ति - ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि [क्: रिद्धिरि, ढ्: द्धिरि, ग्: रिद्धि] बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । अनेन [क्, ब्: अद्द्स् अकाकरुदिते बेfओरे अनेन; थिस् अप्पेअर्स् तो बे रेदुन्दन्त्] मन्त्रेण सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा अयाचितमारनालं [ख्, अ; स्वपा] षण्मासं यावत् [क्, ब्: यः पिवति पाज्ञो] पिबेत् । महाप्राज्ञो भवति । ओं प्रं स्वाहा अयं [ख्: अयञ्च] मन्त्रः । अक्षोभ्यमुद्रिता चेयम् । ।। इति शुक्लप्रज्ञापारमितासाधनम् [ख्: इति प्रज्ञा, क्, ब्: प्रज्ञा] ।। प्द्f १७३, प्. ३१२) १५२. पूर्वोक्तविधानेनाकारजचन्द्रे पीतधीःकारजविश्वपद्मे पीतहकारमकारादिषोडशस्वरपरिवेष्टितं [क्, ग्, ख्, अ: ढ्: हः] बहिः ककारादिद्वात्रिंशद्वर्णपरिवृतं [क्, ग्; शदर्थ; सिच्. ओउघ्त् तो बे द्व्यञ्जन] भावयेत् । ततः [क्: ततस्तोश्री, ढ्, ख्, ख्, अ: द्रोप् श्री०] श्रीलास्या माल्या नृत्या गीता पुष्पा धूपा दीपा गन्धा इत्यष्टौ योगिनीः [क्; योगिनिः, ख्: योगिनीः; सिच्. ओउघ्त् तोबे योगिन्यः] । एतत्सकलपरिणामेन ज्ञानचन्द्र उदेति प्रभाभास्वरः तदुपरि पद्मं तदुपरि प्रज्ञापारमितापुस्तकं तदुपरि द्वितीयं चन्द्रमण्डलं तदुपरि द्वितीयपुस्तकम् ।सर्वमेतत् परिणम्य भगवती प्रज्ञापारमिता पीतवर्णा द्विभुजैकमुखी पञ्चतथागतमकुटी व्याख्यानमुद्रावती [क्: भवति] विश्वदलपद्मे चन्द्रासनासीना सर्वालङ्कारवस्त्रवती वामदक्षिणपार्श्वे उत्पलस्थप्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणी [ख्: धारणीमन्त्रः] । मन्त्रः - ओं [ख्: अद्द्स् हुं अfतेर् ओं] आः [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: अः] धीः हुं स्वाहा । पीतओंकारो ललाटे शुक्ल-आकारः [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: अः] कण्ठे पीतधीःकारो हृदि कृष्णहुंकारो नाभाविति जापकाले चत्वार्यक्षराणि अनुचिन्तयेत् । ।। इति कनकवर्ण प्रज्ञापारमितासाधनं [ख्, अ: पीत, ग्; पीतवर्णवर्ण] समाप्तम् ।। प्द्f १७३, प्. ३१३) १५३. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं रक्तपद्मे चन्द्रस्थपीतधीःकारपरिनतां प्रज्ञापारमितां पीतां [क्: ओमित्स्] अक्षोभ्यान्तःस्थजटामुकुटिनीं व्याख्यानमुद्राधरां पुस्तकसहितनीलोत्पलं वामपार्श्वे धारिणीं [ख्: धारणीं] पट्टांशुकोत्तरीयां दिव्यवस्त्रालङ्कारिणीमित्येवं ध्यात्वा ओं धीः श्रुतिस्मृतिविजये स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। पीतवर्णसंक्षिप्तप्रज्ञापारमितासाधनं [क्: संक्षेप, ख्: संक्षिप्त] समाप्तम् ।। १५४. प्रज्ञापारमितायै नमः [Fरोम् थे नमस्कार तो तदुच्यते इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] । प्रज्ञापारमिताया योगं तदुच्यते । पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदि सितारविन्देन्दुमण्डले सितप्रंकारं [क्: प्र, ढ्; प्रा, ग्: प, क्, ब्: पं] विन्यस्य तथैव पूर्ववत् सर्वं विधाय पंकारपद्मपरिणतां [क्: यं, क्, ब्: पं, ख्: पं] भगवतीं द्विभुजां एकमुखां शुक्लां [रत्नमुकुटधारिणीं अfतेर् शुक्लां इस् wरोन्ग्ल्य अद्देद् इन् क्, ब्] आगमाधिगमरूपां [क्, ब्: गमात्मकां, क्: गमसुरूपां, ग्: गमसरूपां] रत्नमकुटधारिणीं प्रज्ञापारमितापुस्तकाङ्कितकमलद्वयां प्द्f १७५, प्. ३१४) वामदक्षिणपार्श्वयोरन्तरुत्थितं [क्, ग्: रन्तरस्थित] सन्धार्य कराभ्यां व्याख्यानमुद्रामाबद्ध्य सितपद्मचन्द्रे वज्रपर्यङ्किनीं नवयौवनोद्धतां विचित्रवस्त्रालङ्कारभूषितां प्रतिभासमात्रां प्रस्फुरन्नानारश्मिसमूहैर्गगनमापूरयन्तीं [क्, ब्: पूर्यन्तीं] प्रदीपमालामिवाप्रतिघां [क्, ग्: भां] अनेकप्रज्ञापारमितास्फुरणसंहरणयोगेन सर्वमेकस्वभावाधिमोक्षेण [क्, ग्: मोक्षणचेतोवद्भा] च तावद् भावयेत् यावत् प्रज्ञापारमितां साक्षान्न कुर्यात् । तत औद्धत्यं [क्, ग्: उद्धृत्यं] यदा भवेत् तदा सितपद्मं नासाग्रे चणकप्रमाणमालिखितमिव विभाव्य तत्रस्थां प्रज्ञापारमितां अतिसूक्ष्मामुक्तरूपां [क्, ढ्: सूक्ष्मां मुक्त] एकाग्रमनाः पुनः [क्, ब्: ओमित्स्] पुनराकलयन् [क्, ब्: रवलोकयन्] भावयेत् । तत्र [ख्: तत उ, ढ्, ग्: ततो उ, क्: तदु] उत्पत्तिपक्षे मन्त्रः ओं प्रं स्वाहा निष्पन्नपक्षे [क्: निष्प्रक्षण, ग्: निष्पन्नम, ख्: निष्पन्नपक्षेण] मन्त्रोऽस्तीति परमार्थक्रमः प्रज्ञापारमितायोगोपदेशलब्धः [क्, ब्: मितोपदेश] । सङ्घदत्तस्य पुत्रेण [क्: मूत्रेण] कुलनाम्ना च यत्नतः [क्: कुलन्नानाभयन्ततः] । लिखितं साधनं स्पष्टं [क्, ग्: पुस्तकं] सर्वसत्त्वार्थहेतुतः ।। ।। इति सितप्रज्ञापारमितासाधनं [ख्: ओमित्स् सित] समाप्तम् ।। प्द्f १७५, प्. ३१५) १५५. प्रज्ञापारमितादेव्या राजते भावनाविधुः [क्: गेवना] । यस्योदयेन [क्, ग्: पायेन] निद्राति वादिनां मुखपङ्कजम् ।। कृपावान् सुखासनस्थो योगी स्वहृदि शुक्लपंकारपरिणतं [क्, ग्: प] पद्मं ततश्च अभवं [ढ्, ख्, अ: अं] चन्द्रमण्डलं तत्र शुक्लमकारं [ढ्: शुभ्र] ततो निर्गतै रश्मिभिः नभसि गुरुं प्रज्ञापारमितां बुद्धबोधिसत्त्वांश्च पश्येत् । तान् बीजनिर्गतान् [ढ्: तेन] पूजोपचारेण पूजयेदिति पूजा । एवं वन्दना [क्: नानि] त्रिशरणगमनं पापदेशना अकरणसंवरः पुण्यानुमोदना आत्मनिर्यातनं [क्, ग्: सत्त्वा इत्यानं] पुण्यपरिणामनं बोधिचित्तोत्पादो जिनमार्गाश्रयणम् । परसौख्यसम्पदिच्छा [क्, ग्: परमसुखे, ढ्, ग्: परसुख, ख्, अ: परमसौख्य] मैत्री परदुःखापनयनसमीहा करुणा मोदन्तां सत्त्वा इत्याकारा मुदिता मित्रोदासीनशत्रुषु [क्: दान, ग्; दार] अनुनयप्रतिघविरहाकारा [क्: हान्ता] संस्कारसमतया सत्त्वमात्रमेतदित्याकृतिरुपेक्षा इति चिन्तयेत् । ततः शून्यता । शून्यताबोधको मन्त्रः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति [शून्यता इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ढ्, ग्] । ततः पद्मं ततः चन्द्रं विभाव्य तन्मध्ये बीजं ततः शुद्धस्फटिकघटितां भगवतीं एकाननां कृष्णोर्द्ध्वचर्चरकेशपाशां [क्, ग्: वर्द्धन] द्विभुजां कृतपर्यङ्कां रक्ताधरपाणिपादतलां [क्, ग्: धरं ; क्, ग्; धरां] प्द्f १७६, प्. ३१६) सर्वालङ्कारभूषितां शुभ्राम्बरधरां सनालरक्तकमलकृतदक्षिणपाणिपल्लवां तदन्यकरेण [क्, ग्: अद्द् हुं अfतेर् करेण] हृदयविलिखितपुस्तकां आत्मानं प्रज्ञापारमितास्वभावमुत्पाद्य नाभिमण्डले एवमपरामपि भगवतीं सर्वालङ्कारधारिणीं भावयेत् । अस्याश्च हृदि पद्मे [क्, ढ्, ग्: पद्मचन्द्र] चन्द्रबीजं ततः स्फुरन्तीभिः प्रभाभिरङ्कुशाकाराभिरनादिसंसिद्धां भगवतीं जः इति मन्त्रेणाकृष्य [क्: समयाभ्यर्च्य] समभ्यर्च्य हूं इति प्रवेश्य वं इति बद्ध्वा होः इति सन्तोषयेत् [आfतेर् थिस् क्, ग्: रेपेअत् व्य समभ्यर्च्य सन्तोषयेत्] । तदनु बीजात् स्फुरणेन निर्गतान् अनेकलोकधातुस्थानां सत्त्वानामर्थं कृत्वा अनन्तान् प्रज्ञापारमितानिर्माणकायान् पुनस्तत्र तान् संहरन् भावयेत् । खिन्नः स्फुरणं संहृत्य भगवत्यहङ्कारेण व्यवहरेत् । एवं मध्यसन्ध्यायां [सन्ध्या इस् द्रोप्पेद् इन् ग्] अवसानसन्ध्यायां तु स्फुरणं विभाव्य आहृत्य तदहङ्कारेण सुप्यादिति [क्: पुष्या] । पुनः प्रभातसन्ध्यायां मुःकारेण विसृज्य तथैव भावयेत् । तत्रायं जपविधिः । हृद्बीजाक्षरमध्याद् बहिर्देवीमुखविवरेण निःसृतानि नाभिम.डलेन तत्रैवानुप्रविष्टानि स्फटिकाक्षमालाकाराणि शुक्लानि मन्त्राक्षराणि स्फुरणमुपसंहृत्य देवताहङ्कारेण जपेत् । तत्रायं जप्यो मन्त्रः - ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल [क्: ओमित्स्] ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । एवं भावयन् योगी अचिरेणैव कालेन सर्वशास्त्रकोविदो भवति । इति प्रज्ञापारमिताभावनाक्रमः । प्द्f १७६, प्. ३१७) विधायासादितं पुण्यं प्रज्ञापारमितोदयम् । यत् [क्, ग्: यत्ने] तेनेदं जगद् भूयात् प्रज्ञापारमितोदयम् ।। ।। शुक्लप्रज्ञापारमितासाधनम् ।। ।। कृतिरियं पण्डितश्रीपद्मवर्द्धनपादानाम् ।। १५६. स्वहृदये अकारोत्थचन्द्रमण्डले धीःकारं विन्यस्य तस्माद् विनिर्गतरश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्यानीयाग्रतो विचित्रासनोपविष्टान् दृष्ट्वा मनसा वन्दनापूजापापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पाद##- ततः शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहं इत्युक्त्वा शून्यतां भावयेत् । ततस्तदेव चित्तं झटिति चन्द्रस्थधीःकारं दृष्ट्वा तत्परिणतां प्रज्ञापारमितां जटामुकुटिनीं चतुर्भुजां एकमुखीं हस्तद्वयेन धर्ममुद्राधरां [धर्ममुद्रा wहिछ् इस् fओउन्द् इन् अल्ल् ड्, ध्, ध्; सेएम्स् तो बे अ चोन्त्रच्तेद् fरोम् ओf धर्मचक्रमुद्रा] नानारत्नाभरणभूषितां सुवर्णवर्णोज्ज्वलां वामभुजासक्तप्रज्ञापारमितान्वितनीलोत्पलधरां विचित्रवस्त्रपरिधानोत्तरीयां दक्षिणहस्तेनाभ्यप्रदां रक्तपद्मोपरि चन्द्रासने वज्रपर्यङ्कस्थां भगवतीं विभाव्य ततो दृढाहङ्कारं कुर्यात् प्द्f १७७, प्. ३१८) या भगवती प्रज्ञापारमिता साऽहं योऽहं सा भगवती प्रज्ञापारमिता । ततो मन्त्रन्यासं कुर्यात् । कण्ठे ओं धीः जिह्वायां ओं गीः कर्णयोः ओं ज्रीः [ग्: जीः] । ततः स्वहृदये रक्त-आःकारोद्भवरक्ताष्टदलपद्मं कर्णिकाकेशरान्वितं विचिन्त्याक्षराणि विन्यसेत् मनसा पद्मपत्रे [क्, ग्: पद्मान्ते] कर्णिकायां च पीतानि । पूर्वपत्रे नमः आग्नेययां पत्रे भगवत्यै दक्षिणपत्रे प्रज्ञापारमितायै नैऋत्यां अमृतगुणायै वारुणपत्रे भक्तिवत्सलायै वायव्यपत्रे सर्वत्थागतज्ञानपरिपूरितायै कौवेरपत्रे सत्त्ववत्सलायै ऐशानपत्रे तद्यथा ओं धीः कर्णिकायां पूर्वेण [क्: पूर्वशत्रु] श्रु आग्नेययां ति दक्षिणे [क्: ओमित्स् दक्षिणे स्मृ] स्मृ नैऋत्यां ति वारुणे वि वायव्ये ज कौवेरे ये ऐशाने स्वाहा एवं मन्त्राक्षराणि विन्यस्य जपेत् । एतान्येवाक्षराणि विचिन्तयेत् । त्रिसन्ध्यं अष्टसहस्रं वा षण्मासान् [क्, ग्: श्मशानासनो] यावत् संवत्सरं वा ततः श्रुतिधरो भवति । ।। कनकवर्णप्रज्ञापारमितासाधनं सत्पाप्तम् ।। प्द्f १७७, प्. ३१९) १५७. क्वचिन्मनोरमे स्थाने निषद्य च [क्, ग्: वा] सुखासने । मैत्रीकृपान्वितो [क्, ग्: द्वयान्वितो] योगी मन्त्रमुच्चारयेत् त्रिधा ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । इति स्थिरचलान् भावानात्मदेहं [क्, ग्: भवाना, ढ्: तावाना] च सर्वथा । शून्यं विभाव्य चित्तेन स्वप्ने स्वप्नसमेन तु ।। पंकाराक्षरनिष्पन्नपद्मचन्द्रासनस्थितं [ख्, अ: यं] पीतधीःकारमारोप्य तेनात्मानं भगवतीं प्रज्ञापारमितां द्विभुजां विचित्रभूषणां विचित्रवस्त्रधरां व्याख्यानमुद्रया समुपेतसत्कराम् - शृङ्गारैकरसोपेतां वज्रपर्यङ्कसंस्थिताम् [ढ्: सुस्थितां] । सपुस्तकनीलाब्जं [क्, ग्: विलाक्षचित्राणा] च बिभ्राणां वामपार्श्वतः ।। शिरःकण्ठहृअदयेषु स्थानेषु चन्द्रसंस्थिताः ।। त्रितत्त्वकं ओं आः हूं ओं काःकारयोर्मध्यचन्द्रे [क्, ग्: द्रोप् ओं] धीःकारं पीतरश्मिकम् । विभाव्य च ततः पीतां रूपिणीं भावयेद्(त्) व्रती ।। प्रज्ञां प्रज्ञापारमितां [ग्: ओमित्स् पारमितां प्रज्ञा, क्, ढ्: ओमित् प्रज्ञा] प्रज्ञासम्बृतियोगतः । परमार्थं गतं [ख्, अ: सङ्गतं] रूपं वक्ष्ये प्रज्ञात्मकं महत् ।। यन्निष्ठां प्राप्य सम्बोधिर्जायते क्रमयोगतः । विभाव्य सितं चित्तेशं शरच्चन्द्रसमप्रभम् ।। प्द्f १७८, प्. ३२०) विश्वं सचराचरं तादृक् पश्चात् तदपि स्वोपमम् [ढ्: खोपगं] । निःशेषकल्पनाशून्यं स्वयं शून्यमरूपि वा [ग्: च] ।। रूपशब्दगन्धरसस्पर्शादिग्राह्यग्राहककल्पनैरनालिप्तं चाचिन्त्यप्रत्ययोदयं [क्, ग्: ञ्चाञ्चित्त ; क्, ग्: दकं] सम्यक्सम्बोधिपदं चित्तं सर्वज्ञतापदम् । तत्रायं जप्यमन्त्रं [ख्, अ: जाप] ओं प्रज्ञे महाप्रज्ञे श्रुतिस्मृतिविजये धीः स्वाहा । प्रज्ञापारमिताभावनां कुर्वता मया यत्पुण्यमवाप्तम् - तेनास्तु निखिलो लोकः प्रज्ञापारपरायणः । ।। प्रज्ञापारमितासाधनम् ।। १५८. प्रथमं तावत् साधकः सुखासनस्थितः स्वहृदि प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमध्ये धीःकारं विभाव्य तस्याद् विनिर्गतपुष्पादिभिर्भाव्यमानां भगवतीं हृद्बीजगभस्तिभिरानीय तां स्वपुरःस्थितां सम्पूज्य तस्याग्रतः पापदेशनादिकं कुर्यात् । तदनन्तरं चतुर्ब्रह्मविहारभावनापूर्वकं मुहूर्त्तं शून्यतां भावयेत् । मन्त्रः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुधोऽहमिति । पश्चादकाअशदेशे प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमण्डले पीतधीःकारमकारादिषोडशस्वरपरिवृतं [क्, ग्: णतं, ढ्: वृत्तं] ततः प्द्f १७८, प्. ३२१) ककारादिद्वात्रिंशद्व्यञ्जनावलिपरिकलितं धीःकारपरिणामेन प्रज्ञापारमितापुस्तकं बीजोपलक्षितं विभाव्य सर्वं परिनमयय भगवतीं प्रज्ञापारमितां पीतवर्णां विश्वपद्मासने वज्रपर्यङ्किनीं द्विभुजामेकमुखीं व्याख्यानमुद्रावतीं सर्वालङ्कारभूषितां रत्नमुकुटिनीं वामपार्श्वस्थितपद्ममध्ये प्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणीं भावयेत् । पीतओंकारो ललाटे शुक्लाःकारः कण्ठे पीतधीःकारो हृदि कृष्णहुंकारो नाभौ । जपमन्त्रः ओं आः धीः हुं स्वाहा । ।। कनकवर्णप्रज्ञापारमितासाधनम् ।। १५९. प्रज्ञापारमिताज्ञानमद्वयं सा तथागतः । साध्यतादर्थयोगेन तच्छब्दंन् [क्: तच्छून्यं, ग्; तच्छृत्यं] ग्रन्थमार्गयोः ।। प्रज्ञापारमितां नत्वा बोधिबीजमनुत्तरम् । लिख्यते साधनं तस्या अद्वयज्ञानसिद्धये ।। आदौ तावन्मन्त्री समाहितो भूत्वा प्रज्ञापारमितां हृदि कृत्वा चन्दनेन [क्, ग्: चन्द्रेन] मण्डलकं कृत्वा तद्भवां गोमयेन [क्, ग्: शमयेत्] तत्र मध्ये अक्षोभ्यमुद्दिश्य पुष्पं दद्यात् अनेन मन्त्रेण ओं नमोऽक्षोभ्याय हुं [हुं ओं अरे द्रोप्पेद् इन् क्, ग्] ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । एवमक्षोभ्याय हुं इति बीजाक्षरमुच्चार्य अन्येभ्योऽपि ओं [क्, ग्; ओमित् ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा] वज्रपुष्पे प्द्f १७९, प्. ३२२) हुं स्वाहा ओं वज्रधूपे हुं स्वाहा ओं वज्रगन्धे हुं स्वाहा ओं वज्रदीपे हुं स्वाहा ओं वज्रनैवेद्ये हुं स्वाहा इति सर्वं दातव्यम् । तस्याग्रतः ओं नमो वैरोचनाय ओं ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहोति तथास्यैव दक्षिणे पार्श्वे ओं नमो रत्नसम्भवाय त्रां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा तथा पश्चिमे ओं नमोऽमिताभाय ह्रीः ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा तथा वामे ओं नमोऽमोघसिद्धये ओं खं ओं [क्: हुं] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा इत्थमेषां पूजां कृत्वा वैरोचनरत्नसम्भवयोर्मध्ये [ख्, अ: ओमित्स् वैरोचन र्म्मध्ये] लोचनादेवीः पूजयेत् । ओं नमो लोचनायै लों ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा रत्नसम्भवामिताभयोर्मध्ये [ईन्स्तेअद् ओf रत्न र्म्मध्ये, ख्, अ: हस् नैऋते] ओं नमः [क्: ओमित्स् ओं नमः, ग्: ओमित्स् नमः] मामक्यै मां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा पुनरमिताभामोघयोर्मध्ये [ईन्स्तेअद् ओf पुन र्म्मध्ये, ख्, अ: हस् पुनर्वायव्ये] ओं नमः पाण्डरायै पां [क्: ओमित्स्] वज्रपुष्पे हुं स्वाहा पुनरमोघसिद्धिवैरोचनयोर्मध्ये ओं नमस्तारायै तां ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहा । ततोऽक्षोभ्यस्य स्थाने ओं [ओं नमः द्रोप्पेद् इन् क्] नमः प्रज्ञापारमितायै धीः ओं वज्रपुष्पे हुं स्वाहेति त्रिधा सर्वपुष्पादिकं दद्यात् । ओं सर्वतथागतपूजावज्रस्वभावात्मकोऽहमिति नानाविधां दिव्यपूजां कारयेदिति । मण्डलकर्म इदानीं एव चिन्तयति । अमी हि सत्त्वा भवदुःखोपहताः [क्, ग्: भगव०] सन्तः पुनः पुनः संसारे संसरन्ति । अहोबत कष्टमेषामिति करुणाचित्तमुत्पाद्य एवं हृदि प्द्f १७९, प्. ३२३) करोति । प्रज्ञापारमितायोगमागम्यानुत्तरां [क्: योगस्यानु] सम्यक्सम्बोधिं प्राप्य एतेऽपि [क्: प्राप्यते] मया तत्र व्यवस्थापयितव्या यथैषां पुनर्द्दुःखं न भवति संसारात् मुच्यन्ते [क्: च्यते] सुखिताश्च भवतीति [क्; तीति] प्रणिधानलक्षणम् चित्तमुत्पादयति । ततः स्वहृदि नीहारहारहरहासनिभं शुभ्रममृतराशिमिव चन्द्रमण्डलं पश्येत् । तथो धीःकारं कनकवर्णसदृशं अनेकरश्मिशतसहस्रदीपितत्रिसाहस्रलोकधातुं अनेकबुद्धकोटिनियुतशतसहस्राणि विस्फुरितानि द्रष्टव्यानि [क्, ग्: तुष्ट] । अत्रैव प्रज्ञापारमिताऽपि लोचनाद्याश्च देव्यः कल्याणमित्रश्च अनेकाश्च पुष्पधूपदीपगन्धनैवेद्यचक्ररत्नगजरत्नाश्चरत्नस्त्रीरत्न##- [क्, ग्: वतीं] सर्वासां च देवीनां कल्याणमित्रस्य च दिव्यपूजामेघैरेव [क्, ग्; दिव्यां] मनोनिर्यातैः पुष्पादिभिः कुर्यात् आत्मनिर्यातनां त्रिशरणगमनं पापदेशनां पुण्यानुमोदनां च । ततो बुद्धा भगवन्तो लोचनाद्याश्च देव्यो विस्फुरन्ति संहर्न्तीति [क्: रन्ति] अनिशं ध्यायात् । एवं ध्यायतः प्रस्थानलक्षणं चित्तमुत्पद्यते । ततः ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति गाथा [क्, ग्: गाथेयम्प] पठितव्या । तत आत्मानमेकमेव पश्यन्नन्तरीक्षगतं स्फुरदमृतपुञ्जमिव निर्मलं पूर्णिमाचन्द्रमिव सकलकलाकलापपरिपूर्णं देदीप्यमानं तत ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति पठितव्यम् । पश्यन्नात्मानं न [क्, ग्: अरूपं] रूपं प्द्f १८०, प्. ३२४) न सज्ञामपीति किन्तर्हि स्फुरदालोकपुञ्जमिव केवलमित्येवं ध्यात्वा पुनरकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं ततो धीःकारं [ख्, अ: रमेव] तादृशमेव [ख्, अ: तादृशं] विचिन्त्य तत्परिणत्या [क्, ग्: णत] विश्वपद्मं तन्मध्ये हःकारो [क्, ग्: हका०] द्रष्टव्यः अकारादिषोडशस्वरवेष्ठितः तथा ककारादिद्वात्रिंशद्वर्णैः [ठे रेअदिन्ग् व्यञ्जनैः ओच्चुर्स् अल्सो इन् मन्य प्लचेस्] । हःकारादयः सर्वशुक्लाः । तथाऽस्यैव दले लास्या-माला-गीता [गीता इस् द्रोप्पेद् इन् क्, ग्]-नृत्या##- परिणम्य ज्ञानचक्रमुत्पद्यते । ततो जायते पद्मं तस्योपरि प्रज्ञापारमितापुस्तकं पुनरत्राप्युपरि [ग्: ओमित्स् परि सर्वं] चन्द्रमण्डलं ततोऽपि प्रज्ञापारमितापुस्तकं द्वितीयम् । पुनरेतत् सर्वं परिणम्य विश्वदलपद्मस्थिता व्याख्यानमुद्रान्विता कनकवर्णा सुरूपा सर्वाङ्गेतथागतैः कृतालङ्कारा [क्, ग्: गतकृता०] वामदक्षिणे चोत्पले प्रज्ञापारमितापुस्तकद्वयं विभ्रती पञ्चतथागतमुकुटा बुद्धबोधिसत्त्वपरिवृता [क्, ग्: सत्त्वसुत०] प्रज्ञापारमिता उपजायते । तदीदृशी प्रज्ञापारमिता भावयितव्येति । यदा तु ध्यातुं [क्, ग्: ध्वान्तं] न पार्यते [क्, ग्: पर्यायते] तदा मन्त्रजापः कर्तव्यः अनेन मन्त्रेण ओं आः धीः हुं स्वाहा । जापकाले च ओंकारः पीतो ललाटे द्रष्टव्यः तथा शुक्ल-आःकारः कण्ठे पुनः पीतधीःकारो हृदि हुंकारश्च नीलो नाभाविति । प्द्f १८०, प्. ३२५) प्रज्ञापारमितादेवीमीदृशीं भावयन्ति ये । सर्वज्ञं हि पदं धीराः प्राप्नुवन्ति न संशयः ।। प्रज्ञापारमितासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं आचार्यासङ्गपादानाम् ।। १६०. प्रज्ञापारमितामेव [ठेसे थ्रेए श्लोकस् अरे fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] प्राप्तप्रज्ञाश्रयोदयाम् । प्रज्ञाप्रख्यातसत्कीर्तिं तां प्रज्ञां प्रणमाम्यहम् ।। इतरं बोधिसत्त्वानां सुगतं गतकिल्विषम् । प्रज्ञाप्राप्ताग्रनिर्वाणं नमामि करुणात्मकम् ।। या सर्वज्ञतया नयत्युपशमं शान्त्यैषिनः श्रावकान् या मार्गज्ञतया जगद्धितकृता लोकार्थसम्पादिका । सर्वाकारमिदं वदन्ति मुनयो विश्वरं यया सङ्गता तस्यै श्रावकबोधिसत्त्वगणिनो बुद्धस्य मात्रे नमः ।। ।। प्रज्ञापारमितास्तुतिः ।। प्द्f १८१, प्. ३२६) १६१. नमो वज्रसरणत्यै । नत्वा वज्रसरस्वतीं गुणमयीं संबुद्धवाणीन्ददां [क्: वाणीमुदां] स्फुर्जद्दुर्जयवादसुन्दररसां स्वाराधकानां [क्, ग्: कारां] हिताम् । घोराज्ञानतमोऽपहां भवभिदं [क्, ग्: भवतीदं, ढ्: भगवती] तस्याः समाराधनं वक्ष्ये सत्त्वहिताय सूक्तविधिना [क्, ग्: युक्त] दुर्बोधबुद्धिं प्रति ।। आदावेव मुखादिशुद्धिमगमत् प्रातः [क्, ग्: भगति] कृपावान् क्षमी मैत्रीमोदमदेन यो [क्, ग्: मदनया] मुदितवान् [क्, ब्: मुदितो] मन्त्री शुचावासने [क्: तुचा] । स्थाने [ढ्: ओमित्स्] चापि मनोहरे रहसि वा दृष्ट्वा स्वहृत्पङ्कजं तस्मिन् निर्मलमांभवं [क्: मातरं, ढ्: तमात्, ग्: मार्द्दवं, ख्, अ: मार्तवं] शशधरं सम्भावयेत् तत्र च ।। दोःकारं किरणैर्द्दिगन्तरमितश्चापूरयन्तं ततो दृष्ट्वा बुद्धसमूहमग्रत [क्, ब्: मूर्त्त] इदं पूजादिकं भावयेत् । पुष्पाद्यैरथ वन्दनां पुनरसौ पापप्रकाशं तथा पुण्यानामनुमोदनां त्रिशरणं सम्यग् व्रजेन्मन्त्रवित् ।। इत्याद्यप्रणिधानतः सुकृतिनं चात्मानमालम्ब्य [ख्, अ: मुञ्चा] सः । शून्यं सर्वविकल्पजालमखिलं विश्वं ततो भावयेत् ।। एकानेकवियोगवत्परिकथाशुद्धं च सं [क्: ओमित्स् च सं, ख्, अ, ब्: सद्, ढ्: गतं] ज्ञानवित् पठेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् ।। प्द्f १८१, प्. ३२७) शून्योद्भूतसरोजचन्द्रनिहितं दोःकाररक्तं [ख्, अ: होः] पुनः नानारश्मिसमूहसुन्दरतरं तेनाष्टपत्राङ्कजम् [क्, ब्: पत्रपङ्कजं; थिस् सेएम्स् तो बे अ बेत्तेर् रेअदिन्ग् बुत् इत् स्पोइल्स् थे मेत्रे] । तस्माद् रक्तमहाद्युतिं भगवतीं सद्भूषणालङ्कृतां प्रत्यालीढपदस्थितां त्रिवदनां षड्बाहुभिर्भूषिताम् [क्: पञ्चाहवि, ढ्: षडधातुभि] ।। सव्ये नीलमुखां बिभर्त्ति च करे पद्मासिकर्त्रींश्च वै वामे शुक्लमुखां [क्, ब्: पीत] च पात्रसहितां सद्रत्नचक्रं तथा । हृत्पद्मस्थितचन्द्रमध्यनिहितं तस्याश्च दोर्भास्वरं [ग्, ख्, ख्, अ: सुरं, क्, ब्: सुरां] नानाज्ञानतमोऽपहैश्च किरणैरापूर्यमाणं जगत् ।। संहृत्य [क्: स्वहृद्य] स्वहृदीन्दुबीजविहितां [क्; विहिति, क्, ब्: निहितं] दृष्ट्वा पुनर्निःसृतिं तस्यैवेति मुहुर्मुहुः प्रतिदिनं ध्यायात् सदाऽतन्द्रितः [ख्: तन्त्रतः] । ध्याने [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: ध्यानात्] खिन्न इतीह बीजसमयैः [क्: समाज, ढ्: समजे, ख्, ख्, अ: समये] संहृत्य मन्त्रानसौ हारादोलदिवाकरक्रमसरन् मन्त्रं जपेदीदृशम् ।। ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । देवीरूपमनाः [क्: मनाभः] सदा प्रमुदितः सन्ध्यासु सर्वासु वै मन्त्रं संपरिजप्य सूक्तविधिना सत्त्वार्थहेतोरिमम् । पुण्यं वा परिणाम्य कार्यकरणे ध्यानैकनिष्ठश्चरेद् यावन्न क्षमपूरितं भवति चापूर्णे [क्, ब्: पूर्णं] च कर्मक्रमः ।। प्द्f १८२, प्. ३२८) सर्वाकारविपक्षतामुपगतो ध्यानंन् करोत्येव स [क्, ब्: त्यवस्य] शुक्लायां प्रतिपद्यतीव सुमना यावच्छशाङ्कस्थितिः । तावत् संस्कृतमेव वै प्रतिनिशं यावत् सुपूर्णः शशी तस्यामेव च निःश्वासो [ख्: निशेसौ] भवति वै सिद्धः कविर्द्दुर्जयः ।। श्रीमत्कृष्णयमारितन्त्रनिहिता [क्, ब्: विहिता] श्रीकृष्णराजेन या श्रीमद्वज्रसरस्वती भगवती [क्, ग्, ख्, अ: ओमित्] तस्याः समाराधनम् [क्: साध] । सत्त्वानां हितहेतवे रचयता पुण्यं मया साम्प्रतं प्राप्तं तेन जनोऽस्तु कृष्णसदृश् दुर्वारसिद्धः [क्, ग्, क्, ब्: सिद्धिः] कविः ।। अकारि श्रीधरेणेदं साधनं बौद्धयोगिनाम् [क्, ग्: योगिनीं] । श्रीमद्वज्रसरस्वत्या [क्, ग्: श्रीवज्र] विध्वस्तध्वान्तमान्तरम् [क्, ढ्, ग्: धुन्वत्यार्थान्त ; क्: मन्त्ररं, ग्: मन्तरं, क्, ब्: मातरं] ।। ।। आर्यवज्रसरस्वतीसाधनम् ।। प्द्f १८२, प्. ३३३) षण्मासाभ्यासतः प्रज्ञापर्यन्तमधिगच्छति । सप्तरात्राभियोगेन सर्वशास्त्रेषु कोविदः ।। ध्यानादुपेतखेदस्तु जपं कुर्यादनन्यधीः । नाभौ शशिनि बीजान्तर्वर्णानां [क्, ढ्, ग्: बीजान्तु व०] निर्गमागमात् ।। वक्त्राद् बहिस्ततश्चाधस्तस्मादूर्ध्वमिति क्रमः । मुक्तारत्नाक्षसूत्रेण समं [क्: ओमित्स्] सर्वावभासनात् ।। उपर्युपरि वृत्तीनां वर्णानां मध्यवाहिनाम् । आवृत्तिर्मन्त्रमालायास्तुल्यकालावलम्बिनी ।। वंकारजे च लक्षांशौ बीजमादौ निवेशयेत् । नाभिमध्ये सबीजस्य सिद्धस्यैवोपढौकनम् ।। एवं समाधिमालम्ब्य जपेल्लक्षमनावृतौ । आवृतौ [ढ्: ओमित्स्] पुनरध्युष्टलक्षाण्येवाक्षरव्रतः [क्, ढ्, ग्: रप्युष्ट ; क्, ग्, ख्, अ: लक्षाश्च वीक्षते] ।। पाठमात्राच्छतग्रन्थधारणं फलमस्य च । यदृच्छया [क्, ढ्, ग्: यदि०] शतश्लोककरणं च दिने दिने ।। ब्रह्मचर्यामिषत्यागमद्यपानविवर्जनम् । प्रत्यहं स्नानमित्येष विधिरत्रोपदिश्यते ।। त्रिचेलपरिवर्त्तश्च विकालभोजनं च यत् । पानीयप्रत्यवेक्षा चेत्ययं विधिरपीष्यते ।। ब्रह्मचर्यस्य रक्षायामरक्षायां परस्य च । फलमालम्बते किन्तु न शीघ्रं नापि सर्वथा ।। प्द्f १८३, प्. ३३४) पालने ब्रह्मचर्यस्य मद्याचारस्य वर्जने । अन्वयव्यतिरेकाभ्यां समानफलता स्मृता [क्, ग्: मृता] ।। तस्मादिष्टफलाशंसी सम्पूर्णविधिमाचरेत् । विश्वविस्मापने शक्तिरस्मादस्योपजायते ।। आसनाम्भोरुहवर्णा रुचयश्च सिता मताः । अकाकरुदितं [क्: आकारामुदितं] तज्ज्ञा [क्, ग्: प्रज्ञा] भास्वतोऽनुदयं [क्, ग्; भास्वरो, ढ्: भाषतो] विदुः ।। अन्वयव्यतिरेकं वा विद्यात् सिद्धिर्यथायथम् । दीपस्य दर्शनात् स्वप्ने विप्लुताविप्लुतस्य [क्: ओमित्स् विद्युता] च ।। पिबेदकाकरुदिते वत्सरार्द्धमयाचितम् । आरनालैकचुलुकं स्वमन्त्रेणाभिमन्त्रितम् ।। स्वयं ग्रहः स्वसङ्केतैरन्यैराख्यानमेव वा [क्, ग्: च] । यत्र नास्ति तमेवाहुरयाचितविधिं [क्, ग्: रचित] बुधाः [क्, ग्: बुद्धाः] ।। प्रज्ञादिसाधनमिदं सुगतोपदिष्टं आख्याय नः सुविपुलं कुशलं यदासीत् । तेनाशु विस्मयकरं च निरुत्तरं च सर्वज्ञताऽपि पदमस्य जनस्य भूयात् ।। ।। वज्रसरस्वतीसाधनम् ।। ।। कृतिरियं आर्यावलोकितेशक्रमकमलानतिधौतकल्मषस्य [ढ्: कल्पन] मतिनयविदुष उदारकीर्तिप्रभवमनोरथरक्षितस्य भिक्षोः ।। प्द्f १८३, प्. ३३५) १६५. आदौ चक्रधरस्ततः [ख्, अ: वज्र] पिचुयुगात् प्रज्ञान्वितो वर्द्धनि [क्, ढ्: वर्द्धनः] तस्माच्च ज्वलयुग्ममस्य तु परे मेधा परे वर्द्धनि । एतस्माच्चरमं धिरिद्वयमतो बुद्धिस्तथा वर्द्धनि स्वाहान्तः कथितः स एष सुगतैर्मन्त्रः [क्: सुतैः] कवित्वादिभूः ।। धर्मपादं प्रणम्यादौ प्रज्ञातत्त्वोपदेशकम् । सारस्वतमिदं वक्ष्ये चक्रं लोकहितोदयम् ।। क्वचित् सुखासनस्थोऽसौ योगी शून्यं विभावयेत् । यथाविधि ततो बीजं [क्: ओमित्स्] बीजादब्जं [क्: दक्षरं] तथैव च ।। सप्तमस्य द्वितीयस्थमष्टमस्य चतुर्थकम् । प्रथमस्य चतुर्थेन भूषितं तत् [क्: त्वपितकत् (?)] सबिन्दुकम् ।। तदुद्भवां सरस्वतीं वीणावादनतत्पराम् । चन्द्रावदातनिर्भासां सर्वालङ्कारभूषिताम् ।। निष्पाद्य तां महादेवीं चिन्तयेत् तद् हृदि स्थितम् । आं[क्, ग्: आद्य]-इत्यक्षरनिष्पन्नचक्रमष्टारभूषितम् ।। तन्मध्ये चन्द्रबिम्बस्थं तद्बीजं चिन्तयेत् स्थिरम् । तत्र तस्यावभासेन द्योतयेदात्मविग्रहम् ।। ततस्तं रोमकूपेन निश्चार्याशेषसम्भवम् । अज्ञानतिमिरं हत्वा [ख्, ग्: हत्या] पुनस्तस्मिन् प्रवेशयेत् ।। प्द्f १८४, प्. ३३६) पञ्चमाधःस्थितः षष्ठः स्वरो बिन्दुद्वयाङ्कितः । आ [क्, ग्: ओमित् थ्रेए लिनेस् fरोम् हेरे] ई पूर्वं तथा ऊ ऐ औ अस्तद्वदुदाहृतम् [ढ्: तास्त] ।। हृदि शिरसि शिखायां कण्ठे नेत्रे च स्कन्धके । न्यासमित्थं विधानेन प्रकुर्याद् [ढ्: प्रज्ञया] ब्रह्मचर्यतः ।। तदनु भ्रामयेच्चक्रं हृदयस्थमहर्न्निशम् । निश्चलं तु स्वहृद्वीजं भावयेत् स्थिरबुद्धिमान् ।। लक्षजापं ततः कुर्यात् सप्तसङ्ख्यासमन्वितम् । प्रसन्ना विचरेत् तस्य हृदि देवी सरस्वती ।। गद्यपद्यमयाशेषं [क्, ढ्, ग्: ङ्गेषु] द्वितीय इव गीष्पतिः [क्: सीव्यति] । जानात्यदृष्टपूर्वं च सर्वमैत्र्यादिवाङ्मयम् ।। इहं हि चक्रं कविराजतार्थिभिर्निषेवितव्यं [क्, ग्: तान्विभिः] वर्षार्द्धमुद्यतैः । निषेव्यमाणं स्वरमस्वरूपं समर्पयिष्यत्यचिरादतुल्यम् ।। ।। वज्रवीणासरस्वतीसाधनम् ।। प्द्f १८४, प्. ३२९) १६२. ररस्वत्यै नमः । पूर्वोक्तविधानेन शून्यतां यावदभिमुखीकृत्याधिष्ठाय च सितकमलं सप्तहस्तप्रमाणं तदुपरि शशिमण्डलं तन्मध्ये ह्रीःकारं शुक्लं तेन सितकमलं स्वबीजगर्भं भावयेत् । तेन च भगवतीं महासरस्वतीमनुविचिन्तयेत् [क्, ग्: पूनर्विचि०] शरदिन्दुकराकारां [करा ओमित्तेद् इन् ख्] सितकमलोपरि चन्द्रमण्डलस्थां दक्षिणकरेण वरदां वामेन सनालसितसरोजधरां स्मेरमुखीमतिकरुणामयां श्वेतचन्दनकुसुमवसनधरां [क्: चन्द्रेन] मुक्ताहारोपशोभितहृदयां नानारत्नालङ्कारवतीं द्वादशवर्षाकृतिं मुदितकुचमुकुलदन्तुरोरस्तटीं स्फुरदनन्तगभस्तिव्यूहावभासितलोकत्रयाम् । ततस्तत्पुरतो भगवतीं प्रज्ञां दक्षिणतो मेधां पश्चिमतो मतिं वामतः स्मृतिं एताः स्वनायिकासमानवर्णादिकाः सम्मुखमवस्थिताश्चिन्तनीयाः । ततः स्वनाभिप्रदेशे चन्द्रमण्डले सितमोंकारं [क्, ग्: मां०] ध्यात्वा ततो निश्चरन्तीमशेषवाङ्मयमालामविच्छिन्नप्रवाहां [क्, ग्: मवच्छिन्न, क्, ब्, ख्, अ; वच्छिन्न] चिन्तयन् मन्त्रमावर्त्तयेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रीः महामायाङ्गे महासरस्वत्यै [ख्: तकेस् थिस् महासरस्वत्यै नमः अस् थे बेगिन्निन्ग् ओf अ नेw साधन] नमः । एवं पोषधिको भूत्वा मौनादवतिष्ठन् निरन्तरं देवताहङ्कारमुद्वहन् मन्त्रमप्यावर्त्तयन्ननन्यकर्मा मासेन सारस्वतीं [क्, ग्: अद्द् प्रसार बेfओरे सार; क्, ग्: रेअद् सर] प्द्f १८५, ३३०) वाणीं लभते । मासत्रयेन ब्रह्मघ्नोऽपि सिध्यति । षण्मासैः सरस्वतीसमो भवतीति । अथ भैषज्यमुच्यते - अजाक्षीराभयाव्योषपाठोग्रासिग्रुसैन्धवैः [ख्: यानैग्रा] । सिद्धं सारस्वतं [क्, ग्: सास्वतं] सर्पिः पिबेत् सप्ताभिमन्त्रितम् ।। चतुर्गुणे अजाक्षीरे घृतप्रस्थं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: प्रच्छं] विपाचयेत् । औषधैः पलिकामात्रैः [क्: पालिका, ख्, अ: परिका] शनैर्मृद्वग्निना सुधीः ।। मासत्रयं [ख्, अ: मात्रं] प्रयुञ्जीत वाणीं प्राप्नोत्यनुत्तराम् । षण्मासोपयोगेन साक्षाद् वागीश्वरो भवेत् ।। मत्तकोकिलनिर्घोषो जायते मधुरस्वरः । संशयो नेह कर्तव्यो विचित्रा भावशक्तयः ।। ।। इति महासरस्वतीसाधनम् ।। १६३. पूर्वोक्तविधानेन हृदि [क्: ओमित्स्] रक्तसरोजचन्द्रे रक्तदोःकारबीजपरिणतरक्ताष्टदलकमलं [होः इन् ख्, अ] स्वबीजगर्भं तत्परिणतां भगवतीं वज्रसरस्वतीं त्रिमुखां षड्भुजां सर्वाङ्गरक्तां त्रिनयनां नीलसितदक्षिणवाममुखीं पद्मखड्गकर्त्रिधरदक्षिणकरां । प्द्f १८५, प्. ३३१) कपालरत्नचक्रधारिवामकरां [ख्: कराल] प्रत्यालीढपदां कुमारीं नवयौवनवतीं नानालङ्कारधरां हृदयाधिष्ठितचिह्नबीजेन परार्थकरणोत्सुकां आत्मानं विभाव्य ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। वज्रसरस्वतीसाधनम् ।। १६४. नमो वज्रसरस्वत्यै । श्रीघनशरदामृतांशोर्निरुत्तरा कौमुदीव [क्, ढ्, ग्: कौमुदीं च] या जगतः । जाड्यतमःशमयित्री सा कुलिशसरस्वती जयति ।। सोपदेशं [क्: पदैनं] समासेन तस्याः साधनमुच्यते । दर्शितं डाकिनीवज्रपञ्जरे सर्वदर्शिना ।। स्थाने शुचौ [क्, ग्: गुरौ] मनोज्ञे च निषणस्तादृशासने । श्रद्धयाऽनन्यकर्मा च ध्यायात् सन्ध्यात्रयानुगः ।। दयाप्रभावात् सम्बोधौ कृतप्रणिधिरुद्धुरः [क्, ख्, अ: रुद्धरः] । स्वप्नमायोपमं विश्वमखिलं कल्पयेत् [क्, ढ्, ग्: कल] ततः ।। हृच्चन्द्रबीजकिरणैरुपनीततथागतान् । सम्पूज्य पापमखिलं दिशेद् विश्वहिताशयः ।। ततः पुनरकरणं प्रतिज्ञाय विधाय च । पुन्यानुमोदनां तच्च सम्बोधौ परिणामयेत् ।। प्द्f १८६, प्. ३३२) रत्नत्रयं च शरणं प्रपद्याबोधिसम्पदः [ख्, अ: बोधौ] । आत्मानं दासभावेन [क्, ग्: दासता] सर्वज्ञेषु निवेदयेत् ।। मैत्र्यादिभावनामेवं [क्, ग्: मेकं] कुर्याद् द्वेषादिशान्तये । ततः किरणसन्दर्भे बीजगर्भे निवेशिनी ।। सर्वाशावदनोद्भासिसितांशुपटलोज्ज्वलाम् । पद्मचन्द्रसमासीनां वज्रपर्यङ्कशालिनीम् ।। अर्द्धचर्च्चरभृङ्गाङ्गश्रीसत्केशैरलङ्कृताम् [क्, ग्: वर्वरभूषाङ्गा] । उन्निद्रारुणराजीवराजत्सव्यकरश्रियाम् [क्, ढ्, ग्: राजसेव्य] ।। चित्रनेपथ्यसौभाग्यां लक्ष्मीख्याताङ्गसम्पदम् । प्रज्ञापारमिताभास्वद्वामपाणिसरोरुहाम् ।। द्विरष्टवत्सराकारां सितवर्णाम्बरामथ । चन्द्रबीजादिनिष्पन्नां [क्, ढ्: निपुनां] पश्येदार्यसरस्वतीम् ।। हृदि स्फटिकभीमाभमिन्दुमण्डलमध्यगम् । सतारार्द्धविधुप्रायबिन्दुनादमवस्थितम् [क्: सतार्द्ध ; ढ्: परिष्कृतं] ।। सर्वतः स्फुरदुद्दामधामलक्षीविभूषितम् [प्राम इस् ओमित्तेद् इन् क्, ग्] । बिभ्रतीं बीजमंकारं गिरामिव समुच्चयम् ।। मन्त्रैर्जःकारादिभिराकर्ष्यादिप्रसाधनोपायैः । स्ववपुर्निजाधिदैवतरूपाभिन्नं प्रसाधयेत् तदनु ।। इमामावेशनिर्माणां जिनानां मूर्त्तिमुद्वहन् । अधिबीजं सृजेन्मन्त्री तत्त्वयोगादहर्निशम् ।। प्द्f १८६, प्. ३३७) १६६. वज्रसरस्वत्यै नमः । दृष्ट्वाऽकारं हृदि विनिहितं चिन्तयेच्चन्द्रबिम्बं तस्मिन् पद्मं तदुपरि लसद् ह्रींकृतिं तत् समन्तात् । पश्चाद् र्मावलिबिलगतं भावयेद् बाह्यरश्मिं [क्: वाक्य] देवी तत्र प्रभवति महाबुद्धिबीजाङ्करश्रीः ।। शुभ्राम्बुजोपरि [क्, ढ्: शुद्धा] लसत्तनुमादधानां नेत्रत्रयं मुकुटसंस्थितमर्द्धचन्द्रम् । वामेन पुस्तकधराम्बुजमन्यहस्ते पश्चात् स्वदेहसमतामनयत् प्रयत्नात् ।। ततस्तु ध्यानखिन्नोऽसौ जपेन्मन्त्रं समाहितः । गुर्वादेशवशाल्लब्धं शुचिसाचारतां [ख्, अ: शौचार] गतः ।। हान्तरान्तसमायुक्तं सान्तमीस्वरशोभितम् । इन्द्वर्द्धबिन्दुनाऽऽक्रान्तं लिपिं दृष्ट्वा जपेद् गुरौ ।। ।। वज्रशारदासाधनं समापतम् ।। प्द्f १८७, प्. ३३८) १६७. भास्वत्प्रवालमणिसन्निभदिव्यकान्तिं वक्त्रत्रयां कुलिशपूर्वसरस्वतीं ताम् । पद्मासिकर्त्रिसितचक्रनवांशरत्नब्रह्मास्यभाजनधरां [क्, ढ्, ग्; द्मांलिक ; क्, ढ्, ग्: ब्रह्माक्ष] शिरसा नमामि ।। मनोऽनुकूले विजनप्रदेशे मृदुमसूरकादावुपविश्य स्वहृदि चन्द्रमण्डलमादिस्वरसम्भवं [क्, ढ्, ग्: लंभ] भावयेत् । तदुपरि दोःकारबीजं [ख्, अ: होः] पद्मरागमणिप्रभं ततो रश्मीन् निश्चार्य तै रश्मिभिर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्य पुरोवर्त्तिनः कुर्यात् । ततो वज्रपुष्पादिभिर्मन्त्रैर्मनोमयीभिः पूजाभिः पूजयेत् । ततः पापदेशनादिकं [ग्: ओमित्स् पाप ततः हेरे, बुत् स्ततेस् थे ओमित्तेद् पोर्तिओन् अfतेर् पङ्कजं] कुर्यात् । ततः ओं स्वभावशुद्धाः [क्, ढ्: ओमित् स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः] सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति सप्तधा पठेत् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति सर्वधर्मशून्यतां विभावयेत् । ततः पुरतो रक्तपद्मं सप्तहस्तप्रमाणं विभावयेत् । तदूर्ध्वं चन्द्रमण्डलं ईषद्रक्तं अकारसम्भवं [क्, ढ्: अंका, ख्, अ: तांका] तदूर्ध्वं दोःकारसम्भवं [ख्, अ: होः] पङ्कजं पुनः पद्मस्योपरि चन्द्रमण्डलं तदूर्ध्वं दोःकारं पुनः । ततो रश्मिमेघं निश्चार्य षड्गतिसंगृहीतान् सत्त्वान् अनुत्तरायां सम्यक्सम्बोधौ प्रतिष्त्ःआप्य वज्रसरस्वत्याकारेण दोःकारे प्रवेशयेत् । ततः स्वयं प्रविशेत् । प्द्f १८७, प्. ३३९) स्वयं प्रविष्टमात्रेण सर्वं परिणम्य त्रिमुखां षड्भुजां देवीं नानालङ्कारभूषितां पिङ्गोर्द्ध्वकेशीं प्रत्यालीढपदेन रक्तचन्द्रोपरिस्थितां विभावयेत् । तस्याः प्रथमं मुखं रक्तं दक्षिणं शुक्लं वामं कृष्णं प्रथमदक्षिणभुजे कमलं प्रज्ञापारमितापुस्तकाङ्कितं द्वितीये असिं तृतीये कर्त्रीं प्रथमवामभुजे सितचक्रमष्टारं द्वितीये नवांशरत्नं तृतीये ब्रह्मकपालम् । यथा शून्यतासमाध्यनन्तरं [क्, ढ्, ग्: धान] देवतानिष्पत्तये बीजाक्षरं तथा पुनर्भगवत्या हृदि विभावयेत् । ततो बीजाद् रश्मीन् निश्चार्य ज्ञानसत्त्वमानीय पूजयेत् प्रवेशयेच्च । ततो मन्त्रं जपेत् मन्त्री सुसमाहितमानसः । लक्षद्वयं तु जप्त्वा [क्, ढ्, ग्: दृष्ट्वा] ततः प्रारभ्यते क्रिया । तत्रायं मन्त्रः - ओं पिचु पिचु [क्, ढ्, ग्: ओमित्] प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । शुक्लपक्षप्रतिपदमारभ्य चन्द्रमसमालोकयन् संस्कृतं कुर्याद् यावद् अस्तमेति चन्द्रमाः यावत् पूर्णमासीम् । पूर्णिमायां दिवाशायी यावत् कर्म तावद् भावयेत् । ततोऽश्रुतपूर्वाण्यपि शास्त्राण्यभिमुखीभवन्ति सहस्रग्रन्थं धारयेद् दिने दिने सर्ववादिप्रमर्द्दकः प्रियो देवमनुष्यानाम् । ।। कृष्णयमारितन्त्रोद्धृतवज्रसरस्वतीसाधनं समाप्तम् ।। प्द्f १८८, प्. ३४०) १६८. नमो वज्रतरसत्यै । चतुर्ब्रह्मक्रमेण साधनं लिख्यते । पूर्ववद् अंकारं ध्यात्वा हृच्चन्द्रे पापदेशनादिशून्यताबोधिपर्यन्तं पंकारजश्वेताब्जेन्दौ अंबीजात् स्फुरणादिना सम्भूतां सितवर्णां मनोरमां दक्षिणेन रक्ताम्बुजधारिणीं वामेन प्रज्ञापारमितापुस्तकधारिणीं वज्रसमाजमुद्रया [क्, ग्: ओमित्] ओं वज्रसमाज जः जः जः ज्ञानसत्त्वप्रवेशादिपूर्वकं [क्, ग्: दिकं] प्रज्ञापारमितां वज्रपर्यङ्कसमासीनां भावयेत् । तस्या हृदयचन्द्रस्थं अंकारं ध्यात्वा स्फुरणसम्हरणक्रमेण मन्त्रं जपेत् ओं पिचु पिचु प्रज्ञावर्द्धनि ज्वल ज्वल मेधावर्द्धनि धिरि [ख्, अ: चिरि चिरि] धिरि बुद्धिवर्द्धनि स्वाहा । प्रदीपपङ्क्तिमिव ज्वलन्तीं मुखान्निर्गत्य नाभिमण्डलं प्रविशन्तीं विचिन्त्य एवमन्येषां द्रष्टव्यम् । तथा चोक्तम् - प्रथमं शून्यताबोधिं द्वितीयं बीजसंयुतम् । तृतीयं बिम्बनिष्पत्तिं चतुर्थं न्यासमक्षरम् ।। ।। इति वज्रसरस्वतीसाधनं समापतम् ।। प्. १८८, प्. ३४१) १६९. पूर्वोक्तविधानेन पीतभृंकारनिष्पन्नां [क्, ग्: भ्रूं, ख्: हुं] चतुर्भुजैकमुखीं पीतां त्रिनेत्रां नवयौवनां वरदाक्षसूत्रधरदक्षिणकरां [क्, ढ्, ग्; करधरां] त्रिदण्डीकमण्डलुधरवामकरां [ऋएपेअतेद् इन् ख्, अ] अमिताभमुद्रितां पद्मचन्द्रासनस्थां भगवतीं ध्यात्वा मुद्रां बन्धयेत् । प्रसारितहस्तद्वयाङ्गुष्ठाभ्यां कनिष्ठिकानखद्वयं [ख्, अ: ष्ठिकां] पिधाय [ख्, अ: ओमित्स् fरोम् पिधाय तो थे एन्द् ओfथे साधन] ततो मन्त्रं जपेत् ओं भृं [क्, ढ्, ग्; भृकुटी] स्वाहा । ।। भृकुटीसाधनम् ।। प्द्f १८९, प्. ३४२) १७०. नमो [ठिस् नमस्कार इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ब्] भृकुष्ट्यै । पूर्वोक्तविधानेन स्वहृदीन्दुमध्ये बीजं षष्ठस्य चतुर्थं प्रथमाष्टमेन पूरितं शून्यदेवेनाक्रान्तं [ख्: सूच०] अर्द्धेन्दुना शिरसि भूषितं तेनैव निष्पन्नां भृकुटीं पीतवर्णां चतुर्भुजां जटामकुटधरां शान्तां दक्षिणे वरदां अक्षसूत्रधरां वामेन त्रिदण्डीकमण्डलुधरां [क्, ढ्, ग्: दश्च] पद्मचन्द्रासनस्थां भावयेत् । ततो मुद्रां बन्धयेत् । पूर्ववद् [क्ख्, अ: ओमित्स् पूर्णव० भृकुटीमुद्रा] हस्तद्वयप्रसारितेनाङ्गुष्ठेन कनिष्ठिकानखं पिधाय पृथक् पृथक् शेषा वज्रलक्षणाः इयं [क्: इति] भृकुटीमुद्रा । पश्चात् मन्त्रं जपेत् ओं भृं [क्: भ, ढ्, ख्, ख्, अ; भॄः] स्वाह । ।। भृकुटीसाधनम् ।। एन्द् ओf वोलुमे ओने </poem> == स्रोतः == *[https://muktalib7.com/DL_CATALOG_ROOT/digital_library.htm मुक्तबोधपुस्तकालयः] [[वर्गः:तन्त्रग्रन्थाः]] 0r26vlzo5yf6azkko95kb72kv6nzut9 0 164263 416048 2026-06-08T11:31:48Z Shubha 190 {{header | title = साधनमाला (भागः २) | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> ---- MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00343 Uniform title: sādhanamālā Vol. 2 Author : bhattacharya benoytosh Descri... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 416048 wikitext text/x-wiki {{header | title = साधनमाला (भागः २) | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> ---- MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00343 Uniform title: sādhanamālā Vol. 2 Author : bhattacharya benoytosh Description: This text is a collection of sādhanas, that is, procedures for the worship of Buddhist Tantric deities especially those of the Anuttarayoga Tantras. A description of the deity, its form and colour, vehicle etc along with its related visualization is supplied in each sādhana together with that deitys Mantra and its applications in worship and yogic practice. They are composed by a large range of Buddhist teachers many of eminence. The earliest is the Siddha Saraha who is dated to around 630 CE. Along with him are a number of other great Buddhist Siddhas, such as Nāgārjuna, Kukkuripa, Indrabhūti, Kṛṣṇapāda, śabara and others who belonged to the 7th and 8th century. The last contributors belong to the 12th century which gives us a lower limit for the date of the collection. Notes: Data entered by the staff of Muktabodha under the direction of Mark S. T. Dyczkowski. Revision 0: February 21, 2015 Publisher : Baroda Oriental Institute Publication year : 1925 Publication city : Baroda Publication country : India ---- प्. ३४३) साधनमाला | द्वितीयो भागः | १७१. नमस्तारोद्भवकुरुकुल्लायै | प्रथमं तावन्मन्त्री क्वचिन्मनोहरे स्थाने मृदुमसूरकाद्युपविष्टः पटादिगतां भगवतीमवतार्य बाह्यपूजां कृत्वा स्वहृदि निर्मलं पूर्णचन्द्राभमादिस्वरसमुद्भवं चन्द्रं विभाव्य बीजं तस्योपरि [क्: यस्यो] न्यसेत् | ऊष्माणां च चतुर्थं तु अग्निवर्णोपरि स्थितम् | ईकारेण [क्: इका] समायुक्तमाकाशद्वयभूषितम् || तस्य चित्रमयूखाभिः कृत्वा निर्मलिनं [क्, ग्: निर्मलं] जगत् | सहादिधातुकं शोध्य कुरुकुल्लपर्वते [क्; पूर्णे] गताम् || सञ्चोद्य च तथा तारामानयित्वा पुरश्चरेत् | तस्माद् बीजात् महापूजामेघांश्च स्फारयेद् बुधः || पुष्पधूपतथादीपगन्धनैवेद्यसञ्चयैः | लास्यमाल्यनृत्यगीतवाद्यपूजादिभिस्तथा || प्. ३४४) रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् | अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः | इति मन्त्रं त्रिधा वाच्यं ततः [क्: ओमित्स्] क्षन्तव्यमित्यपि [क्: इ] || तत्रेयं गाथा - यत् कृतं दुष्कृतं [क्: ओमित्स् ] किञ्चित् मया मूढधिया पुनः | क्षन्तव्यं तत् त्वया देवि यतस्त्राताऽसि देहिनाम् || चित्तं मैत्री विहारे च निवेष्टव्यं पुनस्तदा | करुणाचित्तमुत्पांद्य प्रमोदचित्तमावहेत् || पश्चादुपेक्षते सर्वं चित्तमात्रव्यवस्थया | चित्तं शून्यं ततः कुर्यात् प्रकृताकारहानये || शून्यतावह्निना [क्: ताह्निना] दग्धाः पञ्चस्कन्धाः पुनर्भवाः | पठित्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् || मुहूर्त्तं शून्यतायोगं कुर्यात् चित्तय विश्रमम् | प्रतिज्ञां प्राक्तनीं स्मृत्वा बीजमात्रं पुनः स्मरेत् || प्रतारिता मया सत्त्वा एकान्तपरिनिर्वृताः | कथं तान् उद्धरिष्यामि अगाधादं भवसागरात् || इति सत्त्वकृपाविष्टो निश्चेष्टां शून्यतां त्यजेत् | धर्मधातुमयं चित्तमुत्पादयति चेतसा || बुद्ध्वाधिष्ठानतो बीजमुत्पलाख्यं ततो भवेत् | उत्पले चन्द्रबिम्बं तु अकारस्वरसम्भवम् [क्, ग्: तांका] || तस्मिंश्चन्द्रे पुनर्बीजंन् तस्माद् गभस्तयो गताः | ताभिर्विशोधिता [क्, ग्: अभिनिवे] ध्येया निःशेषा लोकधातवः || प्. ३४५) शोध्यं बोध्यं तथा सर्वं रश्मिभिर्बुद्धकोटयः | विशतस्तानुत्पले [क्, ग्: निर्गत] ध्यायात् ततस्तारोदयो भवेत् || चतुर्भुजां रक्तवर्णां रक्तपद्मासनस्थिताम् | रक्तवस्त्रयुगां भव्यां रक्तताटङ्कमौलिकाम् || सव्यभुजाभ्यामभयं शरं च दधतीं पुनः | अवसव्यद्वितये चापरक्तोत्पलधारिणीम् || कुरुकुल्लाद्रिगुहान्तस्थामारोलिकमौलिकाम् [क्, ग्: ल्लादिग्रहा ; क्: मालो] | रक्तपद्मासनाधस्तात् राहुस्तस्योपरि [क्, ग्: रासभस्यो] स्थितः || कामदेवः सपत्नीको भावनीयोऽतिविह्वलः | राहोरुपरि सपत्नीककामदेवस्थितासनाम् | वज्रपर्यङ्किनीं तत्र सर्वचित्रकलावतीम् || ध्यात्वा भगवतीं सम्यक् सर्वालङ्कारभूषिताम् | समयमूर्तिं समासाद्य ज्ञानचक्रं समाह्वयेत् || झटित्याकारनिष्पन्नं ज्ञानचक्रं पुरःस्थितम् | जः हूं वं होरित्यानेनाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा तोषयेत् || समयमुद्राप्रयोगेण सुखमार्गे [क्, ग्: मुख] निवेशयेत् | पाणिभ्यामञ्जलिं कृत्वा मांसलौ [क्, ढ्: लैर्नमितो] नामितौ यदा || दीर्घाभ्यां [ढ्: दीपाभ्यां] तु कृता सूचिः सूचिमध्ये [क्, ग्: ओमित् सूचि] त्वनामिके | लताभ्यां मध्यमौ श्लिष्टौ द्वावङ्गुष्ठावधोगतौ || अनेन बन्धयेत् समयोनया ज्ञानचक्रं प्रवेशयेत् | ततोऽभिषेकं प्रार्थयेत् बुद्धानिति [थे ड्, ध्, ध्: अद्द् गाथां अfतेर् थिस्, wहिछ् मकेस् थे मेत्रे fऔल्त्य] पठन् कृती || प्. ३४६) बोधिवज्रेण बुद्धानां यथा दत्तो महामहः | ममापि चाणनार्थाय खवज्राद्यं ददाहि मे || ते ददन्ति महद्भूता राज्याभिषेकनामतः [क्: मह्या, ग्: सह्या] | पुष्पाभिषेकवत्प्राज्ञः पञ्चभिर्लोचनादिभिः || अभिषेकं महावज्रं त्रैधातुकनमस्कृतम् | ददामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् || बुद्धाभिषेकतस्ताराधर्मचूडामणिर्भवेत् | रक्तचित्तप्रभाभाभिर्भासयन्ती [क्, ग्: र्भ्रम] जगत्त्रयम् || प्राप्ताभिषेकरत्नस्तु सर्वसिद्धिं प्रसाधयेत् | वर्षार्धं च दृढावेशात् यथोक्तविधिना पुरः || त्रिसन्ध्यासु बलिं दत्त्वा भावनाक्रमपूर्वकः | ताराहृदयेनानेन जपेत् मन्त्रं समाहितः || ओं कुरुकुल्ले ह्रीः [क्: ह्रीं] हूं स्वाहा | ततः पूर्वसेवामक्षरलक्षं जप्त्वा पश्चात् कर्म समारभेत् | संशेन [क्, ग्: अङ्गे] वर्द्धते प्रज्ञा अपरांशेन वश्यकृत् | अंशेनैव तृतीयेन विषाकर्षी [क्, ग्: कर्षं] भवेन्नरः || सर्वस्य लोकस्य भवेत् स पूज्यः [क्: सम्पुटा] स्त्रीणां मदेनापि हि गर्वितानाम् [क्, ग्: गर्भिणीनां] | यथेच्छया मन्त्री [ढ्, ग्, ख्: मन्त्रधरो] वरो विभुङ्क्ते अभ्यासयोगात् सुरसुन्दरीणाम् || प्. ३४७) ह्रीःकारं मदनातपत्रनिहितं स्त्रीणां भवेत् स्रावकं जिह्वायां च तदेव बुद्धिजननं हृन्मध्यके चैव तत् | दष्टानां परिभावितं विषहरं धर्माक्षरं स्वक्षरं ताराया हृदयं त्रिलोकविजयि ज्ञेयं कृपाशालिभिः || कुरुकुल्लां विभाव्य स्वां तारोद्भूतां [ढ्: स्वभावो] सरोरुहे | साध्यमन्तर्गतं कृत्वा भावयेत् कामविह्वलाम् || ज्ञानसत्त्वाब्जपीयूषधरां तन्मूर्ध्नि चिन्तयेत् | पतन्तीमिति सप्ताहं त्रिसन्ध्यं भावयेत् कृती || क्रमाभ्यासात् क्षुद्रसिद्धिं साधयित्वा विचक्षणः | साधयेच्च महासिद्धिं सर्वथा नात्र संशयः || || कल्पोक्ततारोद्भवकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् || १७२. नमस्तारोद्भवकुरुकुल्लायै [क्, ब्: अद्द्स् कल्पाम्नायोक्तक्रमाय बेfओरे कुरु] | यस्याः स्मरणमात्रेण सदेवासुरमानुषाः | ध्रुवं किङ्करतां यान्ति तां नमस्यामि तारिणीम् || प्रथमं तावन्मन्त्री क्वचिन्मनोऽनुकूले [ख्, अ: न्मनोहरेस्तुल्ये] स्थाने स्त्रीजनसंसर्गादिरहिते [क्, ब्: तेन] सुखासीनः [ख्, ब्: सुखासना] स्वहृदि प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमण्डलोपरि सरश्मिकह्रीःकारबीजविनिर्गतरक्तमयूखसमूहैर्जगदवभासनपूर्वकं [क्, ब्: कारनिःसृत] कुरुकुल्लपर्वतस्थितकुरुकुल्लां [क्, ब्: ओमित्स् ल्लपर्वत सञ्चित्य] प्. ३४८) भगवतीं सञ्चोद्यानीय पुरतो [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पुरो] गगनदेशे [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: गमन] सञ्चिन्त्य हृद्बीजरश्मिनिर्मितविविधपुष्पधूपादिपूजाभिः पूजयेत् | तदनु वन्दना पापदेशना पुण्यानुमोदना परिणामना त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादपूर्वकम् [क्, ब्, ख्, अ: दन] - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् | अनिमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः || इति त्रिधा पठेत् | ततश्चतुर्ब्रह्मविहारभावनापूर्वकं सर्वधर्मशून्यतां विभाव्य तदधिष्ठानमन्त्रं पठेत् - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | तदनु सकलं जगत् दुःखितं करुणयाऽवलम्ब्य स्वचित्तं बीजरूपमवलोक्य तत्परिणतं रक्तकुवलयोपरि प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रस्थितबीजरश्मिभिः पूर्ववत् जगदवभास्यानन्ततथागतकोटीः सञ्चोद्यानीयान्तर्भावयेत् | तदुत्पलादिपरिणतां रक्तवर्णां रक्तपद्मचन्द्रासनां रक्तपट्टांशुकोत्तरीयां रक्तप्रभावलयां रक्तताटङ्ककिरीटिनीं [ख्, अ: लाट] चतुर्भुजां सव्ये अभयप्रदां द्वितीये समापूरितशरां वामे रत्नचापधरां द्वितीये रक्तोत्पलधरां अमिताभतथागतमुकुटां [क्, ब्: टिनं] कुरुकुल्लपर्वतगुहास्थितराहुमस्तकस्थितसपत्नीककामदेवोपरिस्थितां [क्, ब्: कुल्ला] शृङ्गाररसान्वितप्रथमयौवनोपेतां [ख्, अ: रसोज्ज्वल, क्, ब्: रसोज्वन] कुरुकुल्लां भावयेत् | एवं [क्, ग्: ओमित् एवं र्भावयेत्] समयसत्त्वं निष्पाद्य झटिति ज्ञानसत्त्वं पुरतः समानीय प्. ३४९) सम्पूज्य समयमुद्रया [क्, ब्: मुद्रा] सुखमार्गेण अन्तर्भावयेत् | तत्रेयं [क्, ब्: तत्रैवं] समयमुद्रा - सम्पुटाञ्जलेर्मध्यमासूचिमध्ये अनामिके प्रवेश्य मध्यमापृष्ठे लताद्वयं संस्थितं द्वावङ्गुष्ठावधः प्रवेश्योत्पलमुद्रा तदाकारा [ढ्, ग्, ख्, ख्, अ: ओमित्] | तदनु - बोधिवज्रेण बुद्धानां यथा दत्तो महामहः | ममापि त्राणनार्थाय खवज्राद्यं ददाहि मे || इति प्रार्थ्य - अभिषेकं महावज्रं त्रैधातुकनमस्कृतम् | ददामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् || इति पठन्तीभिर्बुद्धाज्ञया लोचनादिभिरभिषेकं दीयमानं ध्यायात् | मकुटे अमिताभो व्यवस्थितः | एवं भावनां कृत्वा जपं कुर्यात् न द्रुतं न विलम्बितं नास्पष्टं न मात्राहीनं असत्सङ्कल्पवर्जितम् - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः [क्, ग्: ह्रीं स्वाहा, ढ्: ह्रीः हुः स्वाहा] हूं स्वाहा | एवं त्रिसन्ध्यक्रमेण पिष्टकशर्करादिबलिदानपुरःसरं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पिष्ट] सादरनिरन्तरदृढावेशेन [क्, ब्: ओमित्स् सादर मयाचितं ; क्, ग्: सावर] षण्मासान् भावयेत् सिद्धिनिमित्तानि भवन्ति | तदनु प्रथमे मासे रोगाद्युपद्रवशमं भवति द्वितीयमासे भोजनं प्रणीतमयाचितम् तृतीये नानाविधवस्त्रलाभः चतुर्थे ताम्बूलं नानाविधमनवरतं लभेत् पञ्चमे विचित्ररूपादिगुणसमुदितस्त्रीसङ्गमः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: सङ्गः] षष्ठे मासे सदेवनागयक्षगन्धर्वकिन्नरादिदिव्यस्त्रीसङ्गमः | प्. ३५०) प्रायेण भगवतीं भावयतः [क्, ब्: येत्] स्त्रीणामेवोपद्रवो भवति | तदेतानि मारकर्माणि परित्यज्य भावयतो भगवत्याः स्वप्नेसाक्षात् वा प्रत्यादेशो भवति | खड्गाञ्जनपादलेपान्तर्द्धानरसरसायनखेचरभूचरपातालसिद्धि##- सिद्धीः साधयेत् | यदि प्रत्यादेशो न भवति तदा पूर्वोक्तमुद्रां बद्ध्वा पूजाबलिदानादिपूर्वकं षण्मासान्ते पूर्नमास्यां सकलां रात्रिं जपेत् | ततो ज्वलति सिद्धश्च भवति | तया मुद्रया ब्रह्मेन्द्ररुद्रनारायणप्रभृतयः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ब्रह्मोपेन्द्र] समाकृष्टाः समागम्य किङ्करतामुपगम्य साधकाभिलषितं सम्पादयन्ति | ततः प्रभृति जन्मजरामरणरहितः सिद्धो लोकधातून् [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: धातुं] गत्वा तथागतान् पश्यति भूमिधारण्यादिकं प्राप्नोति | || मुक्तकेन तारोद्भवकुरुकुल्लासाधनं [क्, ब्: आर्यताराकल्पक्रमेण कुरुकुल्ला] समाप्तम् || १७३. नमः कुरुकुल्लायै | आदौ मन्त्री सुखासनोपविष्टः स्वहृद्बीजरश्मिभिरग्रतो भगवतीं बुद्धबोधिसत्त्वांश्चनीय सम्पूज्य त्रिशरणगमनादिकं [क्: ओमित्स् गमन] कुर्यात् | ततः शून्यतामधिमुच्य मन्त्रेणाधिष्ठाय प्. ३५१) अकारसम्भवचन्द्रमण्डले तांकारं [ख्: अंका] रश्मिमालिनं विचिन्त्य तत्परिणतां कुरुकुल्लां भगवतीं पश्येत् रक्तां रक्ताष्टदलपद्मसूर्यासने [ख्, क्, ब्: ओमित् रक्ताष्टदल] वज्रपर्यङ्कनिषणां षड्भुजां सव्यावसव्यप्रथमभुजाभ्यां त्रैलोक्यविजयमुद्राधरां द्वितीयदक्षिणवामकराभ्यां अङ्कुशरक्तोत्पलधरां परिशिष्टभुजद्वयेनाकर्णपूरितधनुःशरां रक्ताम्बरधरां [ख्: ओमित्स्] पञ्चतथागतमकुटिं साध्यस्य हृदि रक्तोत्पलवरटके चन्द्रमण्डले रक्तवर्णं तांकारं [ख्: अंका] विभाव्य वायुमण्डलारूढं तं हृद्यङ्कुशेन विद्ध्वाङीय हृदये तस्योपविश्य रक्तोत्पलकलिकाशरेण साध्यं पुनः पुनः विध्यन् मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः [ढ्: क्रीः] अमुकं मे वशमानय होः स्वाहा | ततस्तं विह्वलं वशीभूतं पादयोर्निपतितं दृष्ट्वा प्रेषयेत् | एवं शक्रमपि वशमानयति | || इति षड्भुजकुरुकुल्लासाधनम् [क्, ब्: ओमित्स् षड्भुज] || १७४. नमः कुरुकुल्लायै | पूर्ववत् शून्यतापर्यन्तं विभाव्य रेफेण परिणतसूर्ये [ख्, अ: सूर्यमण्डले] ह्रीःकारं स्फारसंहारविग्रहं [क्, ब्: स्फुरणसंहरण] च ध्यात्वा झटिति [ढ्, क्, ब्: झगिति] तत्परिणामतः कुरुकुल्लां भगवतीं अष्टभुजां रक्तवर्णां रक्ताष्टदलपद्मसूर्ये वज्रपर्यङ्कनिषणां कूटागारमध्यनिवासिनीं [ख्, अ: मध्ये] प्. ३५२) प्रथमकरद्वयेन त्रैलोक्यविजयमुद्राधरां अवशिष्टदक्षिणकरैः अङ्कुशं आकर्णपूरितशरं वरदमुद्रां दधानां परिशिष्टवामभुजैः पाशं चापं उत्पलं दधानां सकलालङ्कारवतीं भावयेत् | पूर्वदले प्रसन्नतारां दक्षिणदले निष्पन्नतारां पश्चिमदले जयतारां उत्तरदले कर्णतारां ऐशानदले चुन्दां [क्: चून्द्रां] आग्नेयदले अपराजितां नैरृत्यदले प्रदीपतारां वायव्यदले [ख्, अ: वायव्ये] गौरीतारां च ध्यायात् | एताश्च सर्वा रक्तवर्णाः पञ्चतथागतमुकुटा [ख्: टिन्यः] वज्रपर्यङ्कनिषणा दक्षिणभुजाभ्यां वरदमुद्राऽऽकर्णपूरितशरधरा वामभुजाभ्यां उत्पलचापधराः | पूर्वद्वारे वज्रवेतालीं लम्बोदरां विकृतमुखीं रक्तवर्णां [क्: ओमित्स्] अक्षोभ्यमुकुटां दक्षिणहस्ताभ्यां तर्जन्यङ्कुशधरां वामकराभ्यां वज्रघण्टापाशधराम् दक्षिणद्वारे अपराजितां पीतवर्णां रत्नसम्भवमुकुटां दक्षिणहस्ताभ्यां दन्डाङ्कुशधरां वामहस्ताभ्यां घण्टापाशधराम् पश्चिमद्वारे एकजटां कृष्णवर्णां ऊर्ध्वकेशां लम्बोदरां दन्तावष्टब्धौष्ठां अमिताभमुकुटां दक्षिणकराभ्यां वज्राङ्कुशधरां वामकराभ्यां घण्टापाशधराम् उत्तरद्वारे वज्रगान्धारीं [क्, ग्, क्, ब्: गन्धा] कनकश्यामां अमोघसिद्धिमुकुटां विकृतमुखीं लम्बोदरां दक्षिणभुजाभ्यां खड्गाङ्कुशधरां [क्, ब्: खट्वाङ्गा] वामभुजाभ्यां घण्टापाशधरां चिन्तयेत् | एताश्चतस्र आलीढपदस्थाः | तत्रेयं त्रैलोक्यविजयमुद्रा - तलौ पृष्ठलग्नौ अनामिकाद्वयं ग्रन्थिं कृत्वा कनिष्ठां मध्यमाङ्गुष्ठेनावष्टभ्य तर्जन्यौ प्. ३५३) अङ्कुशाकारेण सलीलं ललाटदेशे धारयेत् | भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् ओं कुरुकुल्ले ह्रीः [क्, ढ्, ग्: अद्द् हूं अfतेर् थिस्] स्वाहा | अयुतजापेन सर्वे जना वश्या भवन्ति नियुतेन [ढ्: त्रियु] मन्त्रिणः लक्षेण राजानः | उत्पलं घृतमध्वाक्तं अश्वत्थसमिधश्च [क्, ग्: आश्वथ, ख्, अ: अश्वत्थेन] जुहूयात् इष्टं पदं प्राप्नोति | श्रीफलकाष्ठेनाग्निं प्रज्वाल्य घृतमध्वाक्तानां श्रीफलानां [ख्: ओमित्स्] लक्षं जुहूयात् [ख्: जपेत्] राजमन्त्रिणो वश्या भवन्ति इति | उत्पलसहस्रं जुहूयात् घृतप्रदीपसहस्रं देव्या अग्रतो निवेदयेत् | सर्वे राजानो वश्या भवन्तीति | || अष्टभुजकुरुकुल्लासाधनं [ख्: ओमित्स् अष्टभुज] समाप्तम् || || कृतिरियमिन्द्रभूतिपादानाम् || १७५. अथ मन्त्री स्त्रीपुरुषौ वशीकर्तुकामः शुक्लप्रतिपदमारभ्य त्रिसन्ध्यमयुतमेकं प्रत्यहं जपेत् भगवतीमवलम्ब्य रक्तवस्त्रं परिधाय गात्रं च प्रावृत्य | तत्रायं क्रमः - स्वहृदि रविस्थरक्तह्रीःकारजरक्ताष्टदलकमलं योनिपर्यन्तगतनालं विचिन्त्य तद्दलेष्वष्टसु [क्: दलकमलानष्टौ] भ्रमरानष्टौ आ ई ऊ ॠ ॡ [क्, ढ्, ग्: ओमित्] ऐ औ अः [क्, ढ्, ग्: अं अः] इत्यष्टस्वरपरिणतान् अतिहृष्टपुष्टक्रुद्धरक्तवर्णाननुक्रमस्थितान् स्वनासिकापवनप्रेरितान् प्. ३५४) दृष्ट्वा स्ववामनामिकाविवरेण निःसृत्य साध्याया दक्षिणनासिकाविवरप्रविष्टानां लूनविशीर्णतया अ इ उ ऋ ऌ ए ओ अं इति ह्रस्वाष्टस्वरपरिणतान् [क्: हुत्वा] तान् ध्यात्वा आकर्णपूरितरक्तोत्पलकलिकाशरनिकरैः साध्यायाः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: साध्या] किञ्जल्कं विद्ध्वा तत्परिणतशरानादाय तद्वामनासिकाविवरेण निःसृत्य योगी दक्षिणनासिकया [ख्: काया] तान् स्वहृदि प्रविष्टान् विचिन्तयेत् | पश्चादुत्पलनालेन गलके बद्ध्वा योनिं च विद्ध्वा अङ्कुशेन पीडयित्वा रश्मिज्वालया परवशीकृत्य च तामरुह्य सानन्दो मन्त्रं जपेत् - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः अमुकीं मे वशमानय स्वाहा | सप्ताहात् सिध्यतीति | || भ्रमरीयोगकुरुकुल्लासाधनम् || १७६. प्रणम्य कुरुकुल्लकां मातरं सिद्धिदायिनीम् | उपदेशो लिख्यतेऽस्याः सर्वसिद्धिप्रदायकः | कुरुकुल्लायोगयुक्तो भावयेदुपदेशकम् || हृत्सूर्यरक्तोत्पलकिञ्जल्कस्थितह्रीःकारनिर्गतपाशाङ्कुशोत्पल##- ज्ञानदेहं रक्तवर्णं पाशेन गलके बद्ध्वा अङ्कुशेन हृदि विद्ध्वा नासापुटेन निश्चार्य यंकारपरिणतवातमण्डलारूढः [ढ्: पंका] उत्पलेन हृदि भगे वाऽऽताड्य प्. ३५५) तमानीय वामपार्श्वे उत्तानं संस्थाप्य रश्मीन् स्वहृदि ह्रीःकारेण [क्, ढ्: कारे] दक्षिणपुटेन प्रवेशयेत् | पश्चात् पुनः हृद्बीजोत्थितरक्तोत्पलाकाररश्मिरेखाभ्यन्तरेणैव भ्रूविवरमागम्य वामकर्णं संस्पृश्य मस्तकं वेष्टयित्वा दक्षिणकर्णविवरेण निर्गत्य तया कलिकारश्मिरेखया आकर्णाकृष्टोत्पलकलिकानालशरशुषिरे [क्, ग्: वासशरषिरे] प्रवेश्य किञ्चित् कलिकामुखं विकाश्य [क्, ग्: विहायास्य] साध्यस्य लिङ्गे भगे वा ग्रसनन्यायेन मुहुर्मुहुः वेधयेत् | बीजेनेति केचित् | शराघातप्रविष्टरश्मिना सर्वाङ्गे व्याप्तं स्रवन्तं विह्वलं अशरणं पश्येत् | यदि उत्थितं ताडयेत् तदा स्वपादतले पतितं साध्यं विचिन्त्य पुनस्तथैव वेधमनुष्ठयेत् | यदा तु वेधनासमर्थो भवति तदा हृद्बीजरन्ध्रे [क्, ग्: रश्मिनागतरन्ध्रे] साध्यमुत्थाप्य नाभिकमलोपरि उत्तानं कृत्वा वामपार्श्वस्थमस्तकं संस्थाप्य बीजरश्मिना तुषारकणासमूहवत् सर्वाङ्गव्याप्तं विह्वलीभूतं विचिन्त्य मन्त्रमावर्त्तयेत् - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा | स्वाधिष्ठानक्रमोपदेशश्चायमन्योऽपि | || कुरुकुल्लोपदेशक्रमः || प्. ३५६) १७७. ओं नमः कुरुकुल्लायै | प्रथमं सुखासनोपविष्टः कुरुकुल्लारूपं कृत्वा सकलसत्त्वं [क्: ओमित्स् सकल] वशं कर्त्तुमारभेत | स्वहृदि सूर्यमण्डलं तस्योपरि रक्तवर्णतांकारं ततः पञ्च रश्मयो निःसृत्य तथागतान् सम्पूज्य रत्नत्रयं मे शरणमित्यादिना पापदेशनादिकं कृत्वा शून्यतां विभाव्य पश्चाद् रक्तोत्पलं तस्योपरि सूर्यमण्डलं तस्योपरि रक्ततांकारं एतत् सर्वं परिणम्य कुरुकुल्लाभट्टारिकां रक्तवर्णां चतुर्भुजां दक्षिणभुजे शराभयहस्तां वामे धनुरुत्पलधरां वज्रपर्यङ्कस्थितां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां आत्मानं भावयेत् | अधसि कामदेवं सपत्नीकं चिन्तयेत् | पश्चात् मन्त्रं जपेत् भावनान्वितः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा | || कुरुकुल्लासाधनम् || १७८. हृच्चन्द्रमण्डले [ढ्: स्वहृ] ह्रीःकारजं [क्, ब्: जातं] ह्रीःकाराक्रान्तमध्यं [क्, ढ्, ग्: मध्ये] रक्तोत्पलं ध्यात्वा तत्परिणतामार्यकुरुकुल्लां रक्तवर्णां रक्तपद्मचन्द्रासनां रक्तप्रभामण्डलां रक्तविचित्रवसनोत्तरीयां अमिताभमुकुटां चतुर्भुजां मूलभुजाभ्यां आकर्णाकृष्टरक्तोत्पलकलिकाशरविराजितकुसुमबाणचापधरां [क्, ब्: ओमित्स् बाण, क्, ग्, ख्, अ: वाम] वामेन् प्. ३५७) सकन्दविकचरक्तोत्पलधरां [क्, ब्: कन्ध] दक्षिणेन वरदां महाशृङ्गाररसोज्ज्वलां दृष्ट्वा [महा० ओमित्तेद् इन् क्, ग्, ख्, अ] दृष्ट्वा ज्ञानसत्त्वेनैकीकृत्य स्वशरीरारुणकिरणाङ्कुशाकृष्टान् देवासुरगरुडकिन्नरमहोरगयक्षनरनारीशतसहस्रादिगणान् प्रणतविग्रहानतिभक्तान् परवशान् दशसु दिक्षु पश्यन् [क्: संपश्येत्] ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् [क्, ढ्, ग्: जपन्] लक्षमारभ्य यावत्पर्यन्तं भगवतीं साक्षात् न कुर्यात् | अथ कश्चित् वशीकर्तुकामः कृतलक्षजापो यथोक्तयोगं [क्, ब्: क्तं] विधाय भक्तिप्रणतः सुरासुरादिमध्यवर्तिस्वदेहरश्म्यङ्कुशाकृष्टां साध्यामग्रतः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: साध्य] संस्थाप्य स्वहृदि षोडशदलरक्तोत्पलं तद्धृदि [क्, ढ्, ग्, क्, ब्; तद्धृति] च विचिन्त्य पूर्ववत् आर्यवज्रानङ्गोक्तक्रमेण [क्, ग्: सनो] भ्रमराङ्कुशभावनया तन्नामाक्षरं स्वहृदि मन्त्रेण गाढमाक्रम्य [क्: समा०] | तथैव शरेण हृदि विद्ध्वा महारागमूर्च्छितां च कोदण्डेन पादयोरुत्पलपाशेन च गले बद्ध्वा समाकृष्य स्वपादयोर्निपात्य - पुरुषं चेदङ्कुशेन हृदि विन्धेत् [क्, ग्: विवन्धयेत्, क्, ब्, ख्, अ: बन्धयेत्] स्त्रियं चेत् धर्मोदये - ओं कुरुकुल्ले अमुकं अमुकीं वा आकर्षय ह्रीः स्वाहेति मन्त्रं जपेत् | आकृष्टे तु साध्ये [ख्, अ: साध्य, क्, ब्: साध्यायां] तमेव मन्त्रं वशमानयेति विदर्भ्य जपेत् | शतजापेन सामान्येन नरनारीगणो [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: गणा] राजामात्यश्च वशो भवति अयुतेन प्रजालोकः प्. ३५८) लक्षेण राजा सप्तलक्षेण सुरासुरकन्याश्च [क्, ग्: सुराश्च] कोट्या गरुडैरावतादयो दिव्यपशवः सामान्यपशवश्च [क्: ओमित्स् सामान्यपशव] सादरनिरन्तरदीर्घकालमनन्तजापेन [क्: श्यामादर] त्रिभुवनमपि वशीकुर्यादिति | || आर्यश्रीमतीकुरुकुल्लासाधनम् [क्, ब्: ओमित् आर्यश्रीमती] || १७९. प्रथमं तावत् भावनादौ पञ्चगन्धानुलिप्ते पृथिवीप्रदेशे हृष्टचेता व्रती समाहित उपविश्य मृदुविष्टरे ततः पश्चात् हृदि रेफपरिणतं सूर्यमण्डलं ज्वालामालाकरालिनं तस्य नाभौ रक्तह्रीःकारं विचिन्तयेत् | ततो ह्रीःकारान्निःसृत्य मरीचिजालैर्दशदिशावस्थितसत्त्वधातूनवभास्य [ख्, अ: सत्य] श्रीकुरुकुल्लारूपेणावस्थाप्य पुनरागत्य तस्मिन्नेव प्रविष्टां मरीचिज्वालां विभावयेत् | ततः पश्चादाकाशे पुरतो द्विरष्टवर्षाकारां [क्, ग्: पुरतोष्ट ख्, अ: पुरतोरष्ट] ज्वलत्पिङ्गलोर्द्ध्वमूर्द्ध्वजां पञ्चकपालशिरोधरां शवारूढां मुण्डमालालङ्कृतहारां अर्द्धपर्यङ्कनाट्यस्थां ईषद्दंष्ट्राकरालवदनां ललज्जिह्वां चक्रीकुण्डलकण्ठिकाकेयूरमेखलानूपुरकृतभूषणां व्याघ्रचर्मनिवसनां चलद्रक्तवर्तुलचापारोपितत्रिनेत्रां [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: वामारो] अमिताभनाथमुकुटीं चतुर्भुजां आकर्णपूरितरक्तोत्पलकलिकाशरपूरितरक्तकुसुमधनुर्द्धरां [क्: ओमित्स् कलिका रक्तोत्पल] शेषद्विभुजाभ्यां रक्तपुष्पकृताङ्कुशरक्तोत्पलधारिणीं विचिन्तयेत् | तस्या एव पूजार्थं स्वहृत्सूर्यमण्डलस्थह्रीःकारोद्भवपञ्चोपचारपूजाभिः प्. ३५९) पुष्पधूपदीपगन्धनैवेद्यादिभिः पूजयेत् | पूजयित्वा परमकारुणिको योगी भक्तिनम्नः कायादिना [क्, ग्: भक्तिनमस्कारा] कायादिवन्दनयाना [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: मभ्यनु] वन्दते | ततो यदकारि मया पापं कारितमनुमोदितं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ओमित्] च तद् भगवत्याः प्रत्यक्षे देशयति | तदनु संसारसगरपतितसत्त्वधातूद्धरणरूपं बोधिचित्तं बिभर्त्ति | ततश्चतुर्ब्रह्मविहारं भावयेत् | तदनु शून्यताभावना | तत्र चित्तमात्रमधितिष्ठेदनेन मन्त्रेण - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | इति चित्ताधिष्ठानम् | तदनु आकाशदेशे रेफपरिणतं सूर्यमण्डलं ज्वालाकरालिनं विभावयेत् | तस्योपरि कृष्णहूंकारपरिणतं विश्ववज्रं प्राकारं पञ्जरबन्धनं च वज्रमयीं भूमिं विभावयेत् इति रक्षाचक्रम् | ततो मध्ये एकाराकृतिं [क्, ढ्, ग्: कृतं] दिव्यं धर्मोदयज्ञानं शुक्लवर्णं विभावयेत् | तन्मध्ये रक्तह्रीःकारोद्भवरक्ताष्टदलपत्रकमलं [ख्, अ: ओमित्स् पत्र] तस्योपरि किञ्जल्के रेफपरिणतं रविं [क्: ओमित्स् रविं रक्तह्रीःकारपरिणत अन्द् रेपेअत्स् इति रक्षाचक्रं तस्योपरि fरोम् अबोवे. ख्, अ: अल्सो रेपेअत्स् थे समे] तदुपरि शरं पुनरपि तस्योपरि पूर्णेन्दुधवलं द्वात्रिंशल्लक्षणात्मकं तदुपरि पुनरपि सूर्यमण्डलं चतुरशीतिव्यञ्जनरूपं रक्तवर्णं तयोर्मध्ये रक्तह्रीःकारपरिणतरक्तोत्पलकलिकाशरैः [ढ्, ख्, अ: शरे] स्वचित्तप्रविष्ट विभावयेत् | पश्चात् चन्द्रसूर्यशरैरेकीभूतं द्रवमिवात्मानं पूर्ववत् कुरुकुल्लारूपं विभावयेत् | विभाव्य स्वहृदि [क्: हृदिस्थेन] रेफेण प्. ३६०) सूर्यमण्डलं तन्नाभौ ह्रीःकारं पुनरपि भावयेत् | तदुद्भवरश्मिभिराकृष्यामिताभनाथमानीय [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: मित] गुह्येतरपूजाभिः सम्पूज्य चाभिषेकं याचयेत् [क्, ग्: मोच] | तत्रेयं याचना अभिषिञ्चतु माममितनाथ [क्, ग्: मामिति ख्, अ; मां नाथ] इति | ततस्तेनामितनाथेन [ख्: ओमित्स् ततस्तेना प्रवेशयेत्] पञ्चामृतपूर्णान् स्वहृदयात् स्फुरितान् पञ्चकलशान् विभावयेत् | ततस्तैः पञ्चामृतपरिपूर्णकलशैरभिस्नापयित्वा [क्, ढ्: ओमित् स्नापयित्वा] स्वहृदि कलशान् प्रवेशयेत् | तत्र प्रवेश्य योगी शिरसि अमिताभनाथं भावयेदिति त्रिसन्ध्यं विभाव्य मन्त्रं जपेत् | ततः मन्त्रः ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा | रक्तचन्दनेन विशेषतो जापः | ओं आः हूं इति मुखाधिष्ठानं कार्यम् | अथ मन्त्री स्त्रीपुरुषौ वशीकर्तुकामः शुक्लप्रतिपदमारभ्य त्रिसन्ध्यमयुतमेकं प्रतिदिनं भगवतीमूर्तिमवलम्ब्य रक्तवस्त्रं परिधाय प्रावृत्य गात्रं च तदनु स्वहृदि रविस्थस्वहृदवस्थितरक्तह्रीःकारपरिणतरक्तमष्टदलकमलं [क्, ग्: तदवस्थित, ढ्: स्वहृदवस्थितो, ख्, अ: स्वहृद्रविस्थ ; ख्, अ: उद्दीरय] योनिपर्यन्तगतनालं विभावयेत् | तद्दलेष्ठष्ट भ्रमरान् अष्टान्तःस्वरपरिणतानतिहृष्टपुष्टक्रुद्धरक्ताननुक्रमपरिपठितान् [ढ्: परिचि] स्वनासिकापवनप्रेरितानुड्डीय [ख्, अ: उद्दीरय] सव्येतरनासिकाविवरेण निःसृत्य साध्यस्य दक्षिणनासिकाविवरेण प्रविष्टान् सरभसमालुनविशीर्णतयाऽऽद्याष्टस्वरान् [ख्: लूय ; क्, ढ्, ग्, ख्, अ: विस्तीर्ण] प्. ३६१) किञ्चिद्रक्तान् पत्रयुतान् विचूषयेत् [क्, ग्: विभाव, ख्, अ: विभूष] इति पश्येद् योगी | पश्चादाकर्णपूरितरक्तोत्पलकलिकाशरेण दृष्टमुष्टियुतो मन्त्री किञ्जल्कं प्रतिवेधयेत् [ख्, अ: प्रविवेशयेत्] | ततस्ते भ्रमराः स्वसमयेन चोदिता वामनासिकाविवरेण निःसृत्य एकैकं स्वरं [क्: स्वं] गृहीत्वा योगिनो दक्षिणनासाविवरेण [ख्: नासिका] प्रविष्टा इति स्वहृदि स्वपरज्ञानेनैकीभावं [ख्, अ: ज्ञानमेकी] कुर्यात् | पश्चात् उत्पलेन गले बद्ध्वा योनिमङ्कुशेन तु पीडितां शरजालैर्विचिन्त्य वशमानयेत् | अलातचक्रारूढां [क्, ग्, ख्, अ: कुरुटां] साध्यामानयेत् [क्, ख्: साध्य] मन्त्ररूपेण साधकः - सदानन्दो जपेन्मन्त्रं सोपदेशं सुनिर्णयः | ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्मुकीं मे वशमानय स्वाहा | समस्तं चैतदहर्न्निशं कुर्यात् | ततः सा विह्वलीभूता सती [ख्: ओमित्स्] आगच्छति मन्त्रचोदिता | मुक्तकेशी विवस्त्रा वा चानङ्गविवशातुरा | तां प्राप्य स्वेष्टयोगेन पूजयेद् बुद्धमण्डलम् || विपुला सिद्धिर्न केनापि विहन्यते | || इति उड्डियानविनिर्गतकुरुकुल्लासाधनम् [ख्, अ: ओडि ; ख्: अद्द्स् ओं सिद्धिः अfतेर् चोलोफोन्] || प्. ३६२) १८०. कुरुकुल्लां नमस्कृत्य बालानां बुद्धिवृद्धये | गुरुपादप्रसादेन कथ्यते भावनाक्रमः || प्रथमं मन्त्रिणा सर्वसत्त्वानात्मानं च सर्वदुःखेभ्यो विमोक्तुकामेन प्रभातसन्ध्यायामुत्थाय मुखप्रक्षालनादिकं [क्: प्रमुख] कृत्वा मनोऽनुकूले स्थाने सुखासने चोपविश्य सर्वचिन्तापराङ्मुखेन त्रितत्त्वमन्त्रेण स्थानात्मयोगरक्षां कृत्वा स्वहृदये शुभ्रशशाङ्कमण्डलं भावयेत् | तदुपरि निजबीजं स्फुरद्रश्मिकं तै रश्मिभिर्धर्मधातौ भगवतीमाकृष्य पुरतः संस्थाप्य नानाविधविचित्रसुगन्धिपूजाभिः सम्पूज्य वन्दनादिकं विधाय क्षमापयित्वा पुण्यं परिणाम्य प्रणिधानं विदधीत [क्, ग्, ख्, अ: धेत्] | पश्चात् [ख्, अ: ओमित्स्] ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहभित्यनेन मन्त्रेण शून्यतां विभाव्य त्रितत्त्वेनाधिष्ठाय पुनरात्मानमाकाशे चित्रलिखितमिव [ख्, अ: चित्त] प्रभास्वररूपं चिन्तयेत् | तदनन्तरं स्वहृदये [क्, ख्, अ: ओमित्] शुभ्रचन्द्रमण्डलं तदुपरि ह्रीःकारबीजजनितेन्दीवरं तदुपरि अमृताङ्कमण्डलमूर्द्ध्वस्थितबीजाधिष्ठितं स्फुरणसंहरणं कृत्वा त्रितत्त्वमन्त्रेणात्मानं भगवतीमक्षसूत्रोत्पलामृतकुण्डीं सव्यावसव्यपाणिभ्यां दधानां त्रिनेत्रां पद्मधृक्प्रमुखैः सर्वतथागतैः वीणादिषोडशदेवीभिरभिषिक्तां अमिताभविराजितनानापुष्पोपशोभितजटामुकुटां शृङ्गारादिरसोपेतां किञ्चित्सव्यपाणिपल्लवस्थाक्षसूत्रमालोकमानां क्षीराम्भोधिश्वेतवर्णाब्जस्थाममृताङ्कोपरि प्. ३६३) सत्त्वपर्यङ्कासनस्थां कङ्कणकेयूरकुण्डलनूपुरमुक्ताहारदिव्यवस्त्रादिविभूषितां नीलानन्तबद्धकेशीं पीयूषवर्णवासुकिकृतहारां रक्ततक्षककृतकर्णोग्रकुण्डलां [क्: ओमित्स् रक्ततक्षक कृतहारां] दूर्वाश्यामकर्कोटककृतयज्ञोपवीतां शुक्लपद्मनागेन्द्रकृतहारां [ढ्: डोरां] मृणालवर्णमहापद्मकृतनूपुरां पीतशङ्खपालकृतकङ्कणां धूमाभ्रवत्कुलिककृतकेयूरां [क्, ग्, ख्, अ: माभ्रकु] शुभ्रवर्णां [क्: सूत्र] स्रवदमृतविग्रहां करुणार्द्रचित्तां [क्, ख्, अ: णादि] भावयेत् | तदनन्तरं स्वहृदये विधुमण्डलोपरि पूर्वबीजं स्फुरद्रश्मिकं विभाव्य तद्रश्मिभिः सर्वसत्त्वान् भगवतीरूपं निष्पाद्यानीय ओं जः हूं वं होः इत्यनेन मन्त्रेण क्षीरोदकमिव एकलोलीकृत्य स्वशरीरे प्रवेश्य पूर्वार्चितभगवतीं च त्रितत्त्वेन शुक्लरक्तकृष्णेन सन्तोष्य दृढीकृत्य शिरःकण्ठहृदि मुद्रयेत् | तदनु हृद्बीजस्फारितरश्मिभिः सुखावतीसहादिलोकधातुस्थान् [क्: महादि] अमितनाथप्रमुखान् सर्वतथागतान् वीणादिषोडशदेवीसमन्वितान् पञ्चतथागतात्मकपञ्चामृतकर्पूरकुङ्कुमकस्तूरिसुगन्धपरिपूरित##- गाथापाठपूर्वकम् [क्: पठेत् पूर्वकं, ख्, अ: पठेत्] | तत्रेयं गाथा - बोधिवज्रेण [ईन्स्तेअद् ओf थिस् श्लोक ख्, अ: रेअद्स् बोधिवज्रेन बुद्ध्वा नामित्यादिना] बुद्धानां यथा दत्तो महामहः | ममापि त्राणनार्थाय खवज्राद्यं ददाहि मे || प्. ३६४) अभिषेकं महावज्रं [क्, ढ्, ग्: त्रिधा भिन्नं] त्रैधातुकनमस्कृतम् | गृह्णामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् || यथा हि जातमात्रेण स्नापिताः सर्वतथागताः | तथाहं स्नापयिष्यामि शुद्धं दिव्येन वारिणा || अभिषिञ्चन्तु माममितनाथप्रमुखाः सर्वतथागता वीणादिषोडशदेवीसमन्विताः | ओं सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये [क्, ग्: समश्रिये] आः हूं इत्यनेन तेऽप्यभिषिच्य मुकुटे प्रविष्टा अमिताभश्च शिरसि स्थितो नायकत्वेन - अभिषेकग्रहणम् | तदनु स्वनाभौ कमलस्थेन्दौ [क्: स्थ इन्द्रौ] ऊर्ध्वस्थितमग्निबीजारूढं सान्तमिन्दुबिन्दुनादचतुर्थस्वरयुतं अलिकालिस्फुरन्तं सुधामयं शुभ्रं दीपात् प्रदीपमिव देदीप्यमानं सुखद्वारेण निश्चार्य सर्वमणिमन्त्रौषधीनां प्रभावं झटिति गृहीत्वा नाभिद्वारेण नादे प्रवेशयेत् | पुनः पुनर्योगी स्वरूपस्मृतियुक्तं [क्: खर] कुमारीकर्त्तितसूत्रेण नवगुणं कृत्वा एकपञ्चाशत्स्फटिकगुलिकयाऽक्षसूत्रं विधाय पत्रञ्जीवेन [क्, ग्, ख्, अ: प्रभु] (?) वा मध्यमाङ्गुष्ठाभ्यां गृहीत्वा शान्तिके एकाधिकशतकेन क्रोधाङ्गुष्ठाभ्यां त्रिसन्ध्यं चतुःसन्ध्यं वा चिरं विभाव्य ज्ञानाकर्षणयोगतः तमेव मन्त्राक्षरं जपेत् | दृढचित्तेन निमग्नमानसः पूर्वसेवाकृतलक्षः प्रतिदिनायुतजापेन सार्द्धमासद्वयेन कविर्भवति विषनाशं [क्, ग्: रागं] कुरुते | मन्दपुण्योऽपि त्रिसप्तलक्षजापेन त्रिसप्ताभिमन्त्रितां कठिनीं हस्तं वा त्रिसप्ताभिमन्त्रितं यस्य हस्ते मस्तके वा दीयते स मूर्खोऽपि प्. ३६५) सन् कविर्भवति | पर्षदनभिभवनीयो वादी च भवति मञ्जुश्रीसमप्रभः | अश्रुतान्यपि सर्वशास्त्राणि चिन्तयति | इदं वा मन्त्रं गुरूपदेशतो जप्तव्यं प्रज्ञावृद्धये - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः वद वद [क्: ववद] वाग्वादिनि [क्, ख्, अ: वाखा] स्वाहा | सप्ताक्षरमन्त्रोऽक्षरलक्षजापेन [ख्, अ: मन्त्रा] होमाक्तविधानयुक्तत्रिमधुराक्तशुक्लपुष्पाशीतिसहस्रहोमेन नागकन्यामपि [क्: नागाङ्काना ढ्: नागाङ्गना] अप्रार्थितदिव्यमानुषीं च लभते | नाश्चर्यं सिद्धमेतत् | अचिन्त्यो भगवान् बुद्धः बुद्धधर्मा अप्यचिन्त्याः [क्, ग्: चिन्तिया, ख्, अ: चिन्तया] अचिन्त्या बुद्धसिद्धयः अचिन्त्यो हि मणिमन्त्रौषधीनां प्रभाव इति | पूर्ववत् कुमारीकर्त्तितसूत्रेण कृतपोषधतन्त्रवायेण(यः) चित्रकरेण च पट्टं विधाय त्रिष्कालमग्रीकृत्य सुगन्धिपुष्पैरभ्यर्च्य साहङ्कारो मन्त्रो जप्तव्यो मैत्रचित्तेन | स्त्यानसिद्धौद्धत्यविचिकित्सालयसंशययुक्तस्यान्यचित्तस्य मन्दस्य वृथैवेत्याह सर्वविदितवचनात् | एते स्त्यानादयश्चित्तस्याशु निग्रहाय यत्नतः परिवर्जनीयाः | दशाक्षरतारामन्त्रश्च जप्तव्योऽनेन कुरुकुल्लायोगेन सर्वविघ्नोपशान्तये [क्, ग्: विघ्नप्र] सत्त्वानां वशाय ताराकुरुकुल्लयोरभेदात् | प्रज्ञाविधिः | गृहाभिधानपत्राणि शटीं यष्टिमधु तथा | ब्राह्मीं च मागधीः चैव सक्षौद्रां भक्षयेत् [क्: भयङ्कुतिः] कृती || अस्यायमुपदेशः - सप्ताक्षरमन्त्रेण सप्तवारानभिमन्त्र्य भैषज्यममृतमयं निष्पाद्य आत्मानं भगवतीरूपमालम्ब्य प्. ३६६) पटादिगतां भगवतीमवतार्याभ्यर्च्य कल्ये भक्षयेत् | शयनकाले च पोट्टलिकां [क्, ग्: योङ्गु] कृत्वा मुखे प्रक्षिप्य सुप्यात् | एतेन महाप्राज्ञो भवति | ओं कुरुकुल्ले स्वाहेति - प्रज्ञातन्त्रविधिः | घृतं तगरमूलं च चक्राङ्कितं तथैव च | दंष्ट्राघातप्रलेपेन पानेन [क्: ओमित्स्] च हरेद् विषम् || विषतन्त्रम् | पूर्वोदितचिह्नबीजरक्तवर्णपरिणतां भगवतीं करुणार्द्रचित्तपर्यन्तां विभाव्य स्वहृदि रक्तचन्द्रोपरि षट्कोणचक्रस्थं [क्, ग्: सङ्काश] ओं कुरुकुल्ले स्वाहेति सप्तबीजस्फुरद्रश्मिभिर्भगवतीं [क्, ग्, ख्, अ: स्फुरणार] ज्ञानसत्त्वरूपामानीय सुखद्वारेण [ख्, अ: मुख] पूर्वोक्तमन्त्रेण पूर्ववत् प्रवेश्य एकलोलीकृत्य सर्वं त्रितत्त्वादिकं कृत्वा हृद्वीजरश्मिभिराकृष्टां साध्यामक्षसूत्रपाशेन बद्ध्वाङीय पादतले निपात्य मुक्तकेशां विह्वलां [क्, ग्: अद्द् विहलं गलां] मृतामिव दृष्ट्वा तेनैवाक्षसूत्रपाशेन [क्, ग्; सूत्रेण] कृताङ्कुशेन [क्, ग्: अद्द् अक्षसूत्रपाशेन] महासुखद्वारेण अवधूतीरन्ध्रेण साध्यस्य भगद्वारेण [क्, ग्: गुड] विज्ञानमाकृष्य रक्तचन्दनेन प्रवालेन [क्: वा प्रवा०, ढ्: वा नवा] वा षड्विंशतिगुणाक्षसूत्रेणानामिकाङ्गुष्ठगृहीतेन संरक्तचित्तेन सप्ताक्षरमन्त्रं जपेत् | पूर्ववत् रक्तह्रीःकारं पुनः कमलकि`न्जल्ककर्णिके [ख्, अ: ल्के] द्रष्टव्यम् | वश्यविधिः | प्. ३६७) पुनरपि प्रमदां वशीकर्त्तुकामेनाशोकाष्टम्यां अशोकवृक्षतले [ख्, अ: मेनमष्ट] गत्वा रक्ताम्बरं परिधाय एकाग्रचित्तेन अतीवोत्कण्ठिताशयो भूत्वा कुरुकुल्लायोगं विधाय मदनफलं [ख्, अ: कलहं] भक्षयित्वा कार्माचिका(?)रसेन तिलकं [क्, ग्, ख्, अ: किरकं] परिधाय वश्यानुरक्तचित्तेन [क्, ढ्, ग्: वन्द्या] मन्त्रं जप्तव्यम् | तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रीः [क्, ढ्, ग्: ह्रीं] अमुकीं [ढ्: की] मे वशमानय [ढ्: वशीभवतु] स्वाहा | सप्ताक्षरमन्त्रेण वा स्वाहान्तेन वा नाम [क्, ढ्: ओमित्] प्रविदर्भ्य मन्त्रं जपेत् | देवतान् वशं करोति किं पुनः क्षुद्रमानवान् | महाकालोऽपि वशीकृतो हारीत्या महायक्षिण्या अनेन कुरुकुल्लामन्त्रेणेति - वश्यविधिः | जारी चण्डालिका चैव स्नेहमल्ली [क्, ग्: मल्ले] स्वशुक्रकम् | मृताश्चोदरकीटाश्च वश्यं कुर्वन्ति भक्षणे || मृतस्य नेत्रं हृदयं च लोलं ललाटमांसं [ढ्: मांसं ओन्ल्य] च तथैव नासिकाम् [क्: नासञ्त्र] | संगृह्य पिष्ट्वा च विपच्य तैले पुष्ये [क्, ग्; पुष्पे] ऋक्षे वशकं जनस्य || वश्यतन्त्रविधिः | ओं कुरुकुल्ले सर्वदुष्टान् नाशय नाशय कीलय कीलय भञ्जय भञ्जय मर्द्दय मर्द्दय ध्वंसय ध्वंसय अपसारय अपसारय अभिमतं मे कुरु शान्तिं मे कुरु पुष्टिं मे कुरु सर्वसत्त्वान् प्. ३६८) वश्यान् मे कुरु स्वाहा ओं ह्रीं श्रीं [ढ्: क्रौं] हूं [क्: ओमित्स्] हं [ढ्, ग्: हें] हां [ढ्: हाः] हाः [क्: होः५] अनेन मन्त्रेण वायवग्निमण्डलोपरि मण्डलस्थपद्मभाजने [ढ्: त्रिमण्डल] भक्तादिकममृतमयं पारदसदृशं दृष्ट्वा त्र्यक्षरेणाधिष्ठाय [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: द्यक्ष] भगवत्यै सर्वभूतेभ्यो दीयते | ओं मुरित्यनेन सर्वपूजादिकं विसर्जयेत् | एतेन महाविघ्नशान्तिर्भवति | बलिविधिः | अथ [अथ वक्ष्ये ओन्ल्य इन् ख्, अ] होमकुण्डविधिं वक्ष्ये - शान्तिके शान्तचित्तेन पुष्टिके पुष्टिचेतसा | वश्ये चोत्कण्ठचित्तेन उद्विग्नेन तु मारणे || शान्तिके मण्डलाकारं [ख्, अ: मण्डा] वायवाकारं तु पौष्टिके | वश्ये चार्द्धचन्द्राख्यं खधातुरिव मारणे || हस्तायामं [क्, ग्, ख्, अ: यासं] भवेच्छान्तौ द्विहस्तौ पौष्टिके ततः | यथा वश्ये तथाऽऽकृष्टौ मारणे विंशत्यङ्गुलम् || हस्तार्द्धं च भवेच्छान्तौ हस्तमात्रं तु पौष्टिके | द्विपञ्च मारणेऽङ्गुष्ठं यथाऽऽकृष्टौ तु [क्, ग्: तथावश्यं, ढ्, ख्, अ: तथा वश्ये] वश्यके || प्रतिपत्सु [क्, ग्: पक्ष, ख्, अ: पक्षे] शान्तिकं होमं पौर्णमास्यां तु पौष्टिकम् | अभिचारं चतुर्दश्यां अष्टम्यां वश्यकर्मणि || इति | अपरे - ततस्तु विलिखेत् मन्त्रं होमकुण्डप्रमाणतः [क्, ग्: कुण्डल] | शान्तिकं वर्त्तुलं कार्यं हस्तमात्रं तु सूत्रयेत् || प्. ३६९) अर्द्धहस्तं [क्, ग्: ऊर्ध्व] खनेद् भूमौ श्वेतरङ्गं तु दापयेत् | पार्श्वयोस्तु समालिख्य चक्राकारं समन्ततः || पौष्टिकं तु द्विहस्तकं [क्, ग्: हस्ते, ख्, अ: हस्ते] एकहस्तं ततः खनेत् | चतुरस्रं समं तेन [क्, ढ्, ग्: समन्ते च] लेख्यं च पीतगैरिकैः || अभिचारकं त्रिकोणं तु विंशत्यङ्गुलविस्तरम् | खनित्वा विंशत्यर्द्धं [ख्, अ: शत्यू] च ज्वालामालाकुलं लिखेत् || अर्द्धचन्द्रं समालेख्यं वश्याकर्षणयोस्तथा [ख्, अ: णस्त] | होमकुण्डं समुद्दिष्टं दिशो भागं विनिर्दिशेत् || उत्तराभिमुखो भूत्वा मन्त्री शान्तिकमारभेत् | पौष्टिकं तु सदा पूर्वे [क्, ग्: पूर्णे] अभिचारं तु दक्षिणे || पश्चिमे [क्, ढ्, ग्: मेन] तु सदा प्रोक्तं आकर्षोच्चाटनादिकम् | अभिचारं सदा कृष्णं पञ्चरङ्गेन वश्ययोः || तिलतण्डुलक्षीरेण घृतेन मधुना सह | पञ्चामृतेन(त) युक्तेन शान्तिकं पौष्टिकं मतम् || समिधानि च सर्वाणि क्षीरवृक्षसुगन्धयोः | भक्ष्यं नानाविधं दद्यात् बलिं [क्, ग्, ख्, अ: द्धूलिं] वा सार्वभौतिकम् || शान्तिकं शरत्काले तु हेमन्ते पौष्टिकं तथा | ग्रीष्मेऽभिचारकर्माणि कुर्यात् सर्वाणि साधकः || प्रदोषे शान्तिकं प्रोक्तं प्रत्यूषे पौष्टिकं तथा | मध्याह्ने अर्द्धरात्रे वा प्रकुर्यादभिचारकम् || न हि [ख्, अ: नाहं] होमकर्मणः सङ्ख्यां ये चैव वदन्ति च | ते आचार्या महाशान्ता बुद्धशासनसम्मताः || प्. ३७०) रागचेतसस्त्वन्ये च द्वेषिणः [क्: सिद्धै] परदूषकाः | गर्विता मोहयुक्तास्ते वर्जिता बुद्धशासने || इति होमकुण्डविधिः | अन्यश्च [ख्, अ: ओमित्स् थे चोन्च्लुदिन्ग् पोर्तिओन् fरोम् हेरे] कालदष्टो यस्तु कामेन [क्, ग्: कायेन] गुरूपदेशतः कालं ज्ञात्वा आत्मानं शेषनागरूपं [क्: राग] ध्यात्वा सितवर्णं स्वहृदष्टदलकमलोपरि [क्, ग्: दये अ०] प्रज्ञामण्डलस्थप्रज्ञाबीजं महासुखामृतं पिबन्तं चक्षुर्भ्यां निश्चार्य साध्यं शिरश्चक्षुर्मुखहस्तगुह्यपादपर्यन्तं प्लवन्तं एकाग्रदृढचित्तेन ध्यातव्यम् | नोचेद् [ढ्: द्व्याषोपध] वा पोषधयुक्तां अनामिकां पूर्वोक्तमण्डलबीजस्थां सुसाध्वीकृत्य [क्: ध्याह्यत्य, ढ्: ध्वाकृत्य] बीजयुक्तेन घण्टाधः स्पृशेत् | लगुडं दत्त्वा तर्जनिकया वा जीवस्थया वस्त्रेणाच्छाद्य नोचेदनाहतेन पूर्वोक्तस्थानेषु स्पृशेत् | पूर्वपोषधं दातव्यं नोचेत् शशिमण्डलस्थं प्लवन्तं ध्यातव्यम् | सुरघोषटङ्कनमधुना [क्, ढ्: सुवघोषटङ्गन०] पानं दातव्यम् | अङ्गन्यासं हस्तेन सदा कर्तव्यम् | त्रितत्त्वेन दष्टं मोक्षितव्यं एतेनोत्तिष्ठेन्न सन्देहः | पुनः फणीन्द्रेण गले बद्ध्वा दष्टं चञ्चुपीडितं [क्: वङ्कु०] खं नीयमानं खगेन्द्रेण खं प्रविष्टं निर्विषं भवेत् | अपक्षरत् सतारकाच्चन्द्रादधो ध्यातं ज्लाविलकपालिकमिव नृत्यन्तीन्निर्विषं भवति नान्यथा | दृष्टं गोविन्दमिव दष्टं सुप्तमनन्तभोगोपरि क्षीराम्भोधिपयःस्नातं निर्विषं भवति नान्यथा | प्. ३७१) अस्तातीतं [क्: तीरं] च शान्तं स्तोभनं कुरुते परम् | शुक्लं विषहरं ज्ञेयं पीतं स्तम्भकरं पुनः || संक्रामणं च रक्तेन कृष्णेन चालनं मतम् | चतुर्भुजं [ढ्: र्भूतं] यथायोगं चतुर्बीजसमन्वितम् | स्तम्भनोच्चाटनं न्यासं स्तोभनं कुरुते ध्रुवम् || परस्तम्भमेरुः प्रयोक्तव्यः किन्तु स्तोभनं चालनं कर्तव्यमानान्वितं प्रणिधानं यो रुणद्धि स्वहस्ताभ्यां मुखाक्षिकर्णनासिकां स गुरूपदेशतो हंसोच्चारणेन विषं हन्ति | मुष्ट्या विषमाकृष्य संक्रामयेन्न सन्देहः | स्वविरेचकयोगतस्तत्त्वं व्योषभक्षणाद् [क्, ग्: माणा] विषं नश्यति | समुद्रजसौवीरं पानयोगाच्च विषं हन्ति | चक्राङ्कितं श्वेतफणिनं पुनर्नरैर्निःशङ्कं [क्: पुनर्वै] ध्रियते [क्, ग्: प्रिय] फणी ##- गुहो सिहो [ढ्: मिहो] चन्द्रो सुजो एक येषां [ग्: एकड्यांसां] सापुड | रुठेल्ल [क्, ग्: पुठेल्ल] काल [ग्: कालि] कि कर-इ सो बापुड || [छाया - गुहः सिंहश्चन्द्रः सूर्य एको येषां सर्पः (? सम्प्राप्तः) | रुष्टः कालः किं करोति स वराकः ||] || शुक्लकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् || प्. ३७२) ११८१. नमः कुरुकुल्लायै | अलिलुलितविकाशाम्भोजसङ्काशनेत्रामभिनववनलक्ष्मीहारिसर्वाङ्ग##- स्फुटवलयचापस्फूर्जदिष्टाङ्कुशाङ्कां प्रणमत कुरुकुल्लां कामसर्पापहन्त्रीम् || प्रथमं तावत् भावनादौ पञ्चगन्धोपलिप्ते विजने पृथिवीप्रदेशे हृष्टचेता व्रती मृदुविष्टरे चोपविश्य [क्, ग्: विस्तरोप] ततः पश्चात् हृदि रक्तरेफेण सूर्यमण्डलं ज्वालामालाकरालिनं ततः स्वहृद्याद्यस्वरेण चन्द्रमण्डलं ततः सपरं बीजमधो वह्नि विभूषितं चतुर्थस्वरभेदितं ततो बीजान्निःसृत्य मरीचिजालैर्दशदिक्स्थितान् सर्वलोकधातूनवभास्य श्रीकुरुकुल्लारूपेणावस्थाप्य पुनरागत्य तस्मिन्नेव बीजे प्रविष्टान् मरीचिजालान् विभावयेत् | ततः पश्चादाकाशदेशे पुरतः द्विरष्टवर्षाकारां ज्वलितपिङ्गोर्द्ध्वमूर्द्ध्वजां पञ्चकपालशिरोधरां तार्क्ष्यासनां वज्रपर्यङ्कनिषणां शुक्लप्रभामण्डलान्वितां षड्भुजां सव्यावसव्यप्रथमकराभ्यां त्रैलोक्यविजयमुद्राधरां द्वितीयवामदक्षिणकराभ्यामभयसितकुन्दकलिकाधरां [क्, ग्: कुण्ड] परिशिष्टभुजद्वयेनाक्षसूत्रकमण्डलुधरां सशृङ्गाररसं [क्, ग्: शृङ्गा] बिभ्रतीं कनकवलयपूरितबाहुलतिकां नवयौवनगर्वितां सितवस्त्रपरिधानां शुक्लकञ्चुकोत्तरीयां सर्वाभरणभूषितां पञ्चतथागतमुकुटां हृदि सितोत्पलवरटके चन्द्रमण्डले तद्बीजं विन्यस्य विभाव्य च एवमहङ्कारं [क्: महाकारं] कुर्यात् अहमेव प्. ३७३) कुरुकुल्ला भट्टारिकेति | ततः स्वहृदि आदिस्वरसम्भूतचन्द्रमण्डलस्थमष्टमं बीजं तस्योद्भवपञ्चोपचारपूजान्वितो नानाविधदेवीः पूजाभ्रजालविसरैः पूजयेदिति पूजा पूजयित्वा परमकारुणिको योगी भक्तिनम्नः कायवाक्चित्तेन वन्दयेदिति वन्दना वन्दयित्वा च पापदेशनापुण्यानुमोदनादिकं [क्, ग्: ओमित् पुण्यानुमोदना] कुरुते | यत् कृतं मया पापकं कर्म कारितमनुमोदितं तदद्य [क्: तदग्र्या, ग्: तदग्रे] भगवत्याः प्रत्यक्षतो देशितं सर्वमिति | तदनु बोधिचित्तं बिभर्त्ति | भवसागरे पतितान् सत्त्वान् तेषामुद्धरणं कर्तुं चित्तवज्रं श्रेष्ठं करोम्यहं इति बोधिचित्तोपादः | ततः पश्चात् चतुर्ब्रह्मविहारान् तान् [क्, ग्: ओमित्] भावयेत् | तदनु सर्वभावान् विचार्य प्राकृतकायपरित्यागाय स्वभावशुद्धमन्त्रमामुखीकुर्वन् शून्यतां त्रैलोक्यात्मिकां विभाव्य मन्त्रेणानेन स्वचित्तमधितिष्ठेत् - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | पश्चात् पूर्वाहितप्रणिधानबलात् सत्त्वार्थमभिवीक्षमाणो मन्त्री दिव्यकायमुत्पादयेत् | मन्त्रन्यासक्रमेण दिव्यकायसूचना | तदन्वाकाशदेशेऽष्टमं [ढ्: क्षमं, ग्: ष्वष्टभं] बीजं तेन निष्पन्नं पुण्डरीकं विकसितं तस्योपर्यष्टमं [ढ्: पर्यन्त] बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितमधः षष्ठस्वरभेदितं तत्परिणतं विश्ववज्रं तेन वज्रमयीं भूमिं [क्, ग्: ओमित्] वज्रवितानं वज्रप्राकारं च चिन्तयेत् | ततोमध्ये एकाराकृति दिव्यं धर्मोदयज्ञानं शुक्लं विभावयेत् | तन्मध्ये शुक्लमष्टमं बीजमधो [क्, ढ्: मध्ये] वह्निविभूषितं मूर्द्धनि चतुर्थस्वरभेदितं सविसर्गं प्. ३७४) तस्योद्भवशुक्लाष्टदलकमलं तस्यपरि किञ्जल्के सप्तमं बीजं तस्योद्भवं सूर्यं तस्योपर्याद्यस्वरसम्भूतं चन्द्रसूर्यं अशीत्यनुव्यञ्जनैर्व्यञ्जितं चन्द्रमादर्शात्मकं [ग्: दशा] द्वात्रिंशल्लक्षणविभूषितं अनयोर्मध्ये शुक्लतद्बीजपरिणतशुक्लोत्पलकलिकायां स्वचित्तं प्रविष्टं चिन्तयेत् | पश्चात् चन्द्रासनरवीन्दुचित्तैरेकीभूतं द्रवमिवात्मानं विभाव्य ततः पूर्वमुक्तकुरुकुल्लारूपमात्मानं [क्: साधनमा] विभावयेत् | ततो विभाव्य स्वहृदि रेफेण सूर्यं विभाव्य तन्नाभौ बीजं पुनरपि भावयेत् | तदुद्भवरश्मिभिराकृष्यामिताभनातह्मानीय गुह्येतराभिः पूजाभिः तं सम्पूज्य चाभिषेकं याचयेत् | तत्रैषा याचना अभिषिञ्चन्तु माममिताभनाथ इति | ततस्तेनामिताभनाथेन पञ्चामृतपूर्णान् स्वहृदयात् स्फारितान् कलशान् विभावयेत् | ततस्तैः पञ्चामृतपूर्णकलशैः संस्नापयेद् भगवन्तमिति | ततस्तान् कलशन् स्वहृदि प्रविष्टान् चिन्तयेत् | ततो विन्यस्य मूर्ध्न्यमिताभनाथंन् चिन्तयेदिति | ततस्त्रिसन्ध्यं भावनां विभाव्य न्यासं कृत्वा मन्त्रं जपेत् | न्यासमन्त्रस्योद्धारः - षष्ठस्य तृतीयबीजमर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितमधः पञ्चस्वरभेदितं स्तनादूर्ध्वं शिखरभागपर्यन्तं न्यसेत् शुक्लमाद्यस्वरसम्भूतमर्द्धेन्दुविभूषितं न्यसेत् कण्ठे रक्तं तृतीयस्य तृतीयं बीजमर्द्धेन्दुविभूषितं अधो वह्निविभूषितं चतुर्थस्वरभेदितं न्यसेत् नाभ्यधोबस्तिपर्यन्तं पीतं प्रथमस्य द्वितीयं बीजमर्द्धेन्दुविभूषितं न्यसेत् पादद्वयपर्यन्तं [क्, ग्: दहृद्] हरितं पृथिव्यप्तेजोवायुराकाशश्च पञ्चमं क्षिं जं खं गं स्कं सं जः हूं वं होः खं रं शिरसि च हृदये मूर्ध्नि नाभौ च कण्ठे कृत्वा प्. ३७५) न्यासं हरति विषं कालकूटादिसम्भवम् | अथातो मूलमन्त्रस्योद्धारः - आदौ वर्णेश्वरं दत्त्वा ततः पञ्चमस्य पञ्चमम् सप्तमस्य पञ्चमं चान्ते [क्, ग्: रेपेअत्] तद्बिन्दुद्वयभूषितम् ततः प्रथमस्य प्रथमं बीजं पञ्चमस्वरभेदितम् षष्ठस्य [क्, ग्: रेपेअत् षष्ठस्य भेदितम्] द्वितीयं बीजं पञ्चमस्वरभेदितम् पुनः प्रथमस्य प्रथमं बीजं पञ्चमस्वरभेदितम् षष्ठस्य तृतीयं बीजं पुनः षष्ठस्य तृतीयं बीजं तत् प्रथमैकादशेन विभूषितम् सप्तमस्य चतुर्थं बीजं अधो वह्निविभूषितं मूर्ध्नि चतुर्थस्वरभेदितं कृत्वा अन्ते सविसर्गकम् - नमश्चान्ते पुनर्दत्वा वौषडन्तं [क्, ग्: षडं] तु योजयेत् | स्वाहा चैव पुनश्चान्ते एवं सर्वत्र कारयेत् || एतैः पञ्चदशभिर्बीजैर्मन्त्रमक्षरसङ्ख्यया [क्, ग्: न्त्राक्षर] | जपेल्लक्षं होमयेद्दशांशकेन कुसुमादिकाः || सव्ये प्राणप्रवेशेन सरविशशिगतैर्बन्धनम् [क्: गतं व० ; ग्: न्दनं] | सव्ये वामे च कृत्वा प्राणबन्धं कुर्याद् जापं सदा मन्त्री || स्फटिकमुक्ताफलेनाक्षसूत्रकेणाष्टोत्तरशेन गुलिकाः सूत्रैर्ग्रन्थयेत् [क्, ग्: सूत्रं ग्र०] | प्राणनिर्गमकाले न चालयेद् [क्: ङ्गु] गुलिकाम् - प्राणावेशे जपेन्मन्त्रं यदीच्छेत् सिद्धिमात्मनः | ओं क्षः कुरुकुल्ले ह्रीः नमो वौषट् स्वाहा - देव्या हृदयमन्त्रः | ओं श्वेते हूं फट् शिरः ओं श्वेतजटिनि स्वाहा शिखा ओं रत्नामिताभपद्मसम्भवायेति कवचम् ओं चक्षुसमन्तचक्षुविशोधने स्वाहा नेत्रम् ओं भयनाशनि प्. ३७६) त्रासनि [क्, ग्: ओमित्] त्रास त्रास [क्, ग्: त्रासे त्रासे] त्रासय त्रासय [क्, ग्: भ्रामय भ्रामय] सर्वनागयक्षभूतान् भृटि [क्, ग्: भति] तटि वैतडि [क्; वैरटि] श्वेते श्वेतजटिनि हूं हूं फट् फट् [Oने फट् इस् ओमित्तेद् इन् क्, ग्] स्वाहा अस्त्रम् | मुक्ताफलाक्षसूत्रेण मन्त्रजापः | पञ्चामृतं भक्ष्यं शोधयित्वा मन्त्रितं ओं आः हूं इति त्र्यक्षरेण | त्रितत्त्वैस्तदधिष्ठानम् अधिष्ठानात् मन्त्रसिद्धिरिति | स्वहृदि आदिस्वरं ध्यात्वा कपालत्रयोपरि पद्मभाण्डं तन्मध्ये पञ्चबीजानि ततो बीजान्निःसृत्य पुल्लीरमलयं गत्वा पुनर्जालन्धरं यावत् ततो जालन्धरगतान् तथागतान् बोधयेत् | तान् सर्वानेकीभूतान् द्रुतं चन्द्रमण्डलरूपं पश्येदमृतम् घण्टिकारन्ध्रमार्गेण [क्, ढ्: कारमा] स्रवदमृतं स्कन्धधात्वायतनानि प्रीणयेत् | प्रीणयित्वा तत्पात्रे च तिष्ठति | तत्र घण्टिकोपरि हूंकारमध्ये मुखविलम्बितं [ग्: विड] तत्रोपरि ओंकारं पश्येत् | ततः स्वहृत्पद्मभाण्डे ज्ञानामृतं स्वच्छम् ततो यंकारपरिणतं वायुमण्डलं ध्वजार्ङ्क धन्वाभं नीलम् तत्रोपरि रेफेणाग्निमण्डलं त्रिकोणाकारं ज्वालाङ्कितम् दीप्यमानांशुतेजसा तस्योपरि नाभ्यब्जं शुक्लमष्टपत्रसंयुक्तं सकर्णिकं सनालं मेढ्रगतपर्यन्तं [क्, ग्: मेद्र] चिन्तयेत् | तन्मध्ये ह्रीःकारं ज्वालामालाकुलं सुदीप्तं तत्परिणतां कुरुकुल्लां भगवतीं ज्ञानामृतेन सन्तर्पयेत् | पञ्चतथागतैरधिष्ठितां तां विभावयेत् | एतज्ज्ञानामृतवर्षिणीं ध्यात्वा सर्ववारं विषाभिभूतानां योजयेत् मन्त्रवित् सदा | प्. ३७७) अथ मन्त्री विषमपहन्तुकामः शुक्लप्रतिपदमारभ्य त्रिसन्ध्यायामयुतमेकैकमेवं [क्: सन्ध्या] प्रतिदिनं भगवतीमूर्तिमवलम्ब्य शुक्लवस्त्रं परिधाय प्रावृर्त्य च गात्रं तदनु स्वहृदि चन्द्रस्थशुक्लह्रीःकारपरिणतमष्टदलकमलं योनिपर्यन्तगतनालं [ग्: ओमित्स्] विभावयेत् | तद्दलेष्टष्ट भ्रमरान् अष्टस्वरपरिणतान् हृष्टतुष्टपुष्टकृष्णरक्ताननुक्रमपठितान् [क्, ग्: ओमित् पुष्ट ; ग्: परिपठि०] स्वनासिकापवने प्रेरितान् उड्डीय स्वनासिकासव्येतरेण निःसृत्य साध्यस्य विषातुरस्य दक्षिणनासिकाविवरेण प्रविष्टान् सरभसमालूनविशीर्णतया निर्विषीकृत्य अष्टाद्यस्वरान् किञ्चित् शुक्लान् पत्रयुतान् विचूषयेत् [क्, ग्, ख्, अ: विभूष] | इति विचिन्त्य विषातुरस्य दक्षिणनासापुटविवरेण निःसृता इति चिन्तयन् योगी पश्चादक्षमालाभिघातं कमण्डलुजलाभिषेचनं कृत्वा विषार्त्तमुत्थापयति | कालत्रयं विभावी स्यात् तार्क्ष्यचूडामणिः स्वयम् | अलातचक्ररूपेण मन्त्ररूपेण साधकः | सदानन्दो जपेद् योगी सोपदेशः सुनिर्णयम् || अनन्तादिकुलिकान्तान् नागान् न्यसेत् सर्वेषु स्थानेषु - अक्षराणां पुरा न्यासं स्वराणां च विशेषतः | तत्पश्चादनन्तकुलिकौ केशबन्धनस्थितौ || हेमाभस्तक्षकः कर्णभूषाकृतोद्यमः शिरः [क्, ढ्, ग्: ओमित्] | मणिबन्धे महापद्मस्तप्तचामीकरप्रभः || प्. ३७८) यज्ञोपवीतक्रियया स्थितः कर्कोटकः सितः | वासुकिर्मेखलायां तु रक्तपद्मामलद्युतिः || कुन्दबन्धूकसङ्काशौ पद्मशङ्खौ च पादयोः | ईदृशैराभरणैरुग्रैर्भूषितो मन्त्रवित् सदा || कुरुकुल्लारूपसंस्थितः गरुडोपरि समासीनः साधयेत् सचराचरं एवमनेनानुक्रमेण | साधको भावितात्मा स्यात् तार्क्ष्यचूडामणिः स्वयम् | तत्रस्थश्च जपेन्मन्त्री त्रिसन्ध्यं सुसमाहितः || अनेनैव च मन्त्रेण दध्यन्नमर्कपत्रकं [क्: दध्यन्नपत्र] कृत्वा भोजयन् मन्त्री हरेद् विषसागरान् | पूर्णकुम्भं दक्षिणावर्तशङ्खं वा एकविंशतिवारान् परिजप्य उदकं पाययेत् [क्, ग्: यापयेत्] विषातुरान् | शुक्लं ध्यानं ललाटे बिन्दुरूपं निर्विषीकरोति | पीतं ध्यानं स्तम्भनं करोति | रक्तं ध्यानंन् नागरूपं विषस्तोभं कुरुते | रक्तं ध्यानं विषसंक्रामणं कुरुते | हरितं ध्यानं प्रत्युज्जीवनं कुरुते | इति ध्यानविशेषः कथितः | || श्रीमन्मायाजालमहायोगतन्त्रात् [क्, ढ्, ग्: तन्त्रान्त] षोडशसाहस्रिकादाकृष्टकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् || || कृतिरियमाचार्यश्रीकृष्णपादानाम् [ठे औथोर्ऽस् नमे इस् गिवेन् ओन्ल्य इन् ढ्] || प्. ३७९) १८२. संक्षेपेण तारोद्भवकुरुकुल्लारूपमात्मानं विचिन्त्य धर्मोदये साध्यं दृष्ट्वा स्वहृदयस्थज्ञानरश्मिना तमभिषिञ्च्य परिशुद्धं सम्पुटाञ्जलिकं वशीभूतमारक्तवर्णं ध्यायादिति वश्यविधिः | अथ भगवत्याः कुरुकुल्लायाः साधनं वक्ष्ये | प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः पटादिगतां कुरुकुल्लां बुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुरतोऽवलम्ब्य मनोमयीं पूजां विधाय प्रणिपत्य त्रिशरणगमनादिकं कुर्यादनेन - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् | अनिमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः || उत्पादयामि वरबोधिचित्तं निमन्त्रयामि बहु सर्वसत्त्वान् | इष्टां चरिष्ये वरबोधिचर्यां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय || इत्यादिना [इत्यादिना दयेत् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] बोधिचित्तं उत्पादयेत् | तदनन्तरं ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहंन् इति वारत्रयमुच्चार्य स्वभावशुद्धमधिमुच्य शून्यतां विभाव्य स्वहृद्याद्यस्वरसम्भवे चन्द्रमण्डले तांकारं रश्मिमालिनं विचिन्त्य तदुद्भवरश्मिसमूहैर्द्दशदिग्लोकधातूनवभास्य सर्वसत्त्वान् वशीकृत्य तस्मिन् बीजे कुरुकुल्लात्मदेहं [ढ्: सकुरु] प्रवेशेनात्मानं कुरुकुल्लारूपं पश्येत् रक्तवर्णां पद्मसूर्यासनवज्रपर्यङ्कनिषणां सुप्रभामण्डलां षड्भुजां सव्यावसव्यप्रथमभुजाभ्यां प्. ३८०) त्रैलोक्यविजयमुद्राधरां द्वितीयदक्षिणवामकराभ्यां अङ्कुशरक्तोत्पलधरां परिशिष्टकरद्वयेन आकर्णपूरितधनुःशरां सशृङ्गाररसविभ्रमां कनकवलयपूरितबाहुलतिकां नवयौवनोद्धतां [क्, ढ्, ख्, अ: नवतां] रक्तवस्त्रपरिधानां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां सर्वाभरणभूषितां पञ्चतथागतमुकुटाम् | हृदि रक्तोत्पलवरटके चन्द्रमण्डले बन्धूकजवाकुसुमसन्निभं तांकारं विन्यस्य एवं विभाव्याहङ्कारं कुर्यात् अहमेव कुरुकुल्लाभट्टारिकेति | ततो नानाविधदेवताभिः पूजाभ्रजालविसरादिभिः [क्, ग्, ख्, अ: जाले] पूजितं संस्तुतं दृष्ट्वा वायुमण्डलारूढं हृदि अङ्कुशेन विद्ध्वा साधनीयस्य हृदये उपविश्य साटोपमुच्चारयेत् [क्: सानप] | रक्तोत्पलकलिकानिभेन शरेण साध्यं पुनः पुनर्विबन्धयेत् | तत्रायं मन्त्रः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः अमुकं [क्: की] वशमानय होः स्वाहा | ततः साध्यं विह्वलीभूतं पादयोर्निपतितं दृष्ट्वा प्रेषयेत् | एवं त्रिसन्ध्यं भावयतो नित्यं शक्रमपि वशमानयति | पूर्वसेवाऽस्य अभिनवपटे केशाद्यपगते पोषधिकेन चित्रकारेण प्रच्छन्ने प्रदेशे पटो लेखयितव्यः | एवं निष्पन्ने पटे प्रतिष्ठिते शुभे अहनि [क्: हरि] तस्याग्रतः सितचन्दनेन मण्डलकमुपलिप्य [क्, ग्: लिख्य] घृतप्रदीपं प्रज्वाल्य पञ्चोपचारैर्भगवतीं च सम्पूज्य अयुतं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा | ततः सर्वकर्मसमर्थो भवति | || षड्भुजकुरुकुल्लाभट्टारिकायाः साधनं समाप्तम् || प्. ३८१) १८३. हेवज्रतन्त्रसम्बन्धां त्रैलोक्यवशकारिणीम् | कुरुकुल्लामहं नत्वा वक्ष्ये तत्साधनं स्फुटम् || इह तन्त्रे भावनाधिकृतो मन्त्री प्रातः शयनादुत्थाय हृदये रंकारपरिणतसूर्यमण्डले रक्तह्रीःकारं दृष्ट्वा तत्किरणैर्वक्ष्यमाणकुरुकुल्लाभगवतीं अग्रतो दृष्ट्वा पञ्चोपचारमेघैः [क्, ग्: हार] सम्पूज्य तस्याः पुरतो रत्नत्रयं मे शरणमित्यादिगाथां त्रिः पठेत् | ततस्त्रिदुःखदुःखितान् सत्त्वान् मनसाऽवलम्ब्य तद्दुःखोद्धरणलक्षणां महाकरुणां [क्, ग्: कारुणीं] भावयेत् | ततो धर्मपुद्गलयोर्ग्राह्यग्राहकस्वभावयोरभावस्वभावामद्वयविज्ञप्तिलक्षणां [क्: विज्ञाप्ति] शून्यतां विभाव्य तन्मन्त्रेणाधितिष्ठेत् - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति | ततस्तदेवाद्वयचित्तमाकाशे सूर्यमण्डलं दृष्ट्वा तन्मध्ये रक्तह्रीःकारपरिणतरक्तोत्पलकर्णिकासूर्ये तदेव बीजं ततः स्फुरणसंहरणं कृत्वा तत्रैव प्रवेश्य तत्सर्वं परिणम्य [क्, ग्: र्व्वोपरि] श्रीकुरुकुल्लारूपमात्मानं पश्येत् रक्ताष्टदलकमलमध्ये शवहृत्सूर्योपरि अर्द्धपर्यङ्के ताण्डवेन स्थितां सूर्यप्रभामण्डलां दिग्विदिक्षु अष्टश्मशानपरिवृतां रक्तवर्णां द्विरष्टाब्दां ऊर्ध्वपिङ्गलकेशीं शिरसि पञ्चबुद्धमयीं पञ्चकपालधारिणीं सद्योमुण्डमालालङ्कृतहारां दंष्ट्राकरालवदनां ललज्जिह्वां रक्तवर्त्तुलवामारोपितत्रिनेत्रां क्रोधशृङ्गाररसां त्र्यस्थिमयचक्रीकुण्डलकण्ठिकारुचकमेखलाकेयूरनूपुरकृतभूषणां मूलभुजाभ्यां आकर्णपूरितरक्तोत्पलकलिकाशरयुक्तरक्तकुसुमचापधरां प्. ३८२) शेषभुजाभ्यां रक्तोत्पलपाशाङ्कुशधारिणीं चिन्तयेत् | तच्छिरःकण्ठहृदयेषु ओं आः हूंकारान् पश्येत् | ततः स्वहृत्सूर्यस्थरक्तोत्पलकर्णिकासूर्ये रक्तह्रीःकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः सर्वतथागतान् सञ्चोद्यानीय प्रार्थ्य पञ्चामृतपूर्णकलशैः अभिषिच्यते | अभिषिच्यमानाया मुकुटे भगवानमिताभ उत्पद्यते | ततः स्वहृद्बीजादष्टौ देवीर्निश्चार्य स्वस्वबोधिचित्तादिद्रव्यैः [क्, ग्: विद्रवै] सम्पूज्य तस्मिन्नेव बीजे संहरेत् | अक्वरमन्तविवज्जियओ [क्, ग्: मन्त्रं ; क्: विवर्ज्य] न उ [क्, ग्: भोउ] सो विन्द ण वित्त | एसो परममहासुहओ [क्: सुहो] न उ फेडिअ ण उ खित्त [क्: ण उ चित्त | छाया - अक्षरमन्तविवर्जितो न तु स बिन्दुर्न वृत्तः | एष परममहासुखदो न तु स्फेटितो न तूत्क्षिप्तः ||] || इत्यनेन स्तूयात् | ततोऽमृतास्वादविधिना पञ्चामृतप्रदीपं निष्पाद्य सितहूंकारजवज्रमयीं [क्: समापि] जिह्वां कृत्वा त्र्यक्षरेणाधिष्ठाय तेन कुरुकुल्लारूपमात्मानं प्रीणयेत् | ध्यानखिन्नो मन्त्री मन्त्रं जपेत् | तथैव ह्रीःकारं संवेष्ट्य स्थितां ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा इत्यष्टाक्षरमन्त्रमालां दीपमालामिव [क्, ग्: ओमित्] ज्वलन्तीं मनसाभिलिख्य द्रुतविलम्बितादिदोषरहितो रक्तचन्दनाक्षमालया [क्: चन्द्रेणा०] जपेत् | कोटिजापेन प्. ३८३) षड्गतिचक्रपतितान् सत्त्वान् वशीकरोति | सन्ध्यान्तरे [क्, ढ्: न्तरेण] तु झटिति निष्पन्नं कुरुकुल्लारूपमात्मानं विचिन्त्य पूजास्तुत्यादिकं कुर्यात् | श्रुतव्याख्यानादिसर्वक्रियां कुर्वाणो भगवत्यहङ्कारेणैव कुर्यात् | ततो यथाशयनप्रणिधानानि कुर्यादिति | उपदेशश्चात्र गुरुपरम्परायातो लिख्यते | स्वहृद्बीजं स्रवदमृतद्रवं हृदयादुत्थाय मस्तकं [क्, ढ्: कमावर्त्तेन] वामावर्त्तेन संवेष्ट्य दक्षिणकर्णविवरेण निष्क्रम्य दक्षिणकरे धनुर्गुणस्थशरपुङ्खविवरेण तत्कलिकाकर्णिकायां प्रवेश्य तद्रश्मिना तान् विकाश्य स्फुरणेन विभवगतसत्त्वहृदयेषु [ढ्, क्, ढ्: त्रिभगवत्] प्रवेश्य तत्कमलानि सञ्चोद्यानीय पुनस्तत्रैव प्रवेश्य कलिकां कृत्वा शरात् कर्णविवरेण मस्तकं दक्षिणावर्त्तीकृत्य भ्रूमध्ये स्थित्वा अवधूतीमार्गेण कण्ठहृदयनाभिपर्यन्तमहासुखालोकस्थानां [ढ्: हृदयनाभि] यथोपदेशं प्रविशेत् | ततः प्रज्ञोपायामलसमाधिसम्भूतसत्सुखापूर्णमिव स्वदेहं त्रैलोक्यं च पश्येत् | तत्क्षणमिमां गाथां च स्मरेत् - आइ ण अन्त ण मज्झु नहि न उ भव ण उ निव्वाण | एहु सो परममहासुहओ ण उ पर ण उ अप्पाण [छाया - आदिर्नान्तो न मध्यो नहि न तु भवो न तु निर्वाणम् | एष स परममहासुखदो न तु परो न त्वात्मीयः] || एवं पुनः पुनर्यावत् सत्त्वान् वशीकृत्य तान् महाबोधौ साक्षादेवं नियोजनक्षमो भवेदिति | एवं साध्यस्य साध्याया वा कुरुकुल्लारूपभावितायास्तद्बीजं तथैव साधकशरात् प्. ३८४) साध्यकरस्थशरकलिकायां तद्रश्मिविबुद्धायां तथा दक्षिणकर्णेन प्रवेश्य तथैव गत्वा [क्: सत्त्वास्तथै०] तथैव स्थित्वा तथैव प्रविश्य तत्स्थानं गत्वा तथैव तिष्ठेत् श्रीकुरुकुल्लारूपेण [क्: ओमित्स् रूपेण] च ह्रीःकारं मदनातपत्रनिहितमित्याद्युक्तम् | ततोऽवश्यं सा साध्यसाधकपरवशहृदया सर्वकार्यकरणोत्सुका भवतीति | विधायासादितं पुण्यं कुरुकुल्लाख्यसाधनम् | तेन सर्वजनाः सन्तु वश्यबोधिनियोजने || || श्रीहेवज्रतन्त्रक्रमेण स्वाधिष्ठानकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् || || कृतिरियं सहजविलासस्य || १८४. नमः [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ग्: सेए fओल्. ३४] कुरुकुल्लायै | पूर्वोक्तविधानेन किन्तु स्वहृदीन्दौ ह्रीःकारबीजनिष्पन्नां रक्तवर्णां दक्षिणेन शरोद्यतहस्तां वामेन रक्तोत्पलधनुर्धारिणीं ध्यायात् | तत आकर्णपूरितधनूरक्तोत्पलकलिकानिभशरेण साध्यं पुरतो विचिन्त्य हृदि विन्धयेत् | पूर्वोक्तमुद्रया हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु विन्यस्य ततो जापः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः देवदत्तं वशमानय स्वाहा | || संक्षिप्तकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् || प्. ३८५) १८५. नमः [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ड्, ध्, ख्: सेए fओल्. ९२.] शुक्लकुरुकुल्लायै | कुरुकुल्लां नमस्यामि सितवर्णां चतुर्भुजाम् | इषुकार्मुकहस्ताभ्यां सितोत्पलाभयप्रदाम् || पद्मासनस्थितां दिव्यां रक्तताटङ्कमौलिकाम् | दंष्ट्राकरालत्रिनेत्रां पिङ्गोर्द्ध्वकेशमूर्द्धजाम् || अथ सुखासनोपविष्टः स्वहृदये चन्द्रमण्डलं तदुपरि ह्रीःकारं दृष्ट्वा सितवर्नस्फटिकोऽयं शुभ्रज्योतीरश्मिविस्फुरितान् तद्रश्म्याकृष्टशुभ्रबुद्धबोधिसत्त्वान् पुरतः पूजयित्वा शिरसा प्रणम्य तदग्रतः पापदेशनापुण्यानुमोदनां ततः परिणामनां त्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पादनं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् | परहितचिन्तां मैत्रीं परदुःखनाशक्रियां करुणां परसुखतुष्टिं मुदितां परदोषोपेक्षामुपेक्सां भावयेत् | ततः शून्यतामन्त्रमुच्चरेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | अथ पूर्वोक्तह्रींकारेण स्फुरणसंहरणं कृत्वा आदिक्रमेण सितवर्णां कुरुकुल्लामात्मानं भावयेत् | स्वहृदये सितवर्णाष्टदलपद्मं लीनं तदुपरि सूर्यमण्डलं तत्रैव ह्रींकारसम्भवां देवीं विचित्ररूपां सितवर्णां चतुर्भुजां वामे चापधरां दक्षिणेनाकर्णपूरितशरां वामे सितोत्पलां दक्षिणेनाभयहस्तां पद्मासनस्थितां दिव्यवस्त्रशोभितां श्वेतपट्टांशुकोत्तरीयां विकटदंष्ट्रां त्रिनेत्रां ऊर्ध्वपिङ्गलकेशां अमिताभमुकुटिनीं सूर्यासने सूर्यप्रभां नानाभरणभूषितां नीलानन्तबद्धकेशां रक्ततक्षककुण्डलां पीतशङ्खपालकण्ठिकां विश्ववर्णकुलिककेयूरां हरितकर्कोटकयज्ञोपवीतां प्. ३८६) कर्कोटकयज्ञोपवीतां सितवासुकिमेखलां मृणालधवलमहापद्महारभूषणां सितनन्दपनन्दोनागराजेन कृतपादनूपुराम् | अथ पुनरष्टकुरुकुल्लानागाः [ड्, ध्: रष्टनाग] कृताञ्जल्यो [ड्, ध्: ञ्जलियो] भूत्वा पादतले निवसन्ति | एवं समयसत्त्वं निष्पाद्य ज्ञानसत्त्वेन सहैकीकृत्य भावयन् पूजयेदिति | पूर्वादिदिक्षु अक्षोभ्यवैरोचनरत्नसम्भवामोघसिद्धयः | अग्निकोणादिषु लोचनामामकीपाण्डराताराः | एताश्च भावनाः कृत्वा पूजयेत् क्रमयोगतः | पूजां कृत्वा दृढीकृत्य जापमन्त्रमनुस्मरेत् | यस्याश्च जापमात्रेण त्रैलोक्यं वशमानयेत् || ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा | एतज्जापमात्रेण त्रैलोक्यविजयी भवति | सितवर्णेन निर्विषीकरणं स्फटिकेन लभते प्रज्ञां हेमेन वश्यां पुष्करेण विनाशनम् | अथ पुरक्षोभमन्त्रं [ड्, ध्: पुनर] कथयिष्यामि येन सिध्यन्ति त्रिदशाः | ओं कुरुकुल्ले अमुक च ट त प य श ह्रीं फट् स्वाहा | अष्टसिद्धिनाम मन्त्रमिदम् | अष्टौ परीक्षाप्रदायिकां अष्टैश्वर्यतां भावयेत् | त्रिदशैरपि पूज्यते | अथापरध्यानं वक्ष्ये - गुह्यात् गुह्यतरं जापं कथितं सिद्धिहेतुना | मस्तकतालुकण्ठेषु हृदये स्तनयुग्मके || कट्यां वक्षे पादद्वये न्यसेत् मन्त्रम् | योऽर्थसिद्धये क्षोभयेत् भुवननागान् आकर्षयेच्चासुरदेवता अपि ब्रह्मरुद्रादिदेवानपि किं पुनः क्षुद्रमानुषान् | उच्चारितो हि मन्त्राणां प्. ३८७) अनुच्चारितोऽयुतं जपेत् उच्चारोऽनुच्चारवर्जितः अयुतसहस्रं जपेत् | एवं जापमात्रेण त्रैलोक्यव्यापी योगी गच्छेत् भुवनचतुर्दशम् | स्वेच्छादर्शनं ददाति | कथितं मन्त्रसाधने - लक्षैकेन देवराजा प्रजालोकोऽयुतेन तु | पशुपक्ष्यादयः कोट्या सप्तलक्षेण चासुराः || शतसहस्रेण मन्त्रेण वज्रगर्भाभिसम्बोधिपदं लभते | अत्रोपदेशोऽयम् - तं कुरुकुल्लारूप करिये ह्यग्र अहणिसि वीअ हन्ते देह्यग्र | गुरुव-अणे दिढ करि माणहु भण-अ सबरपा विसढा करे हाणहु [छाया - तत् कुरुकुल्लारूपं कृत्वा ये ह्यग्रेऽहर्निशं बीजं ह्रीः ते ददत्यग्रे | गुरुवचने दृढं कृत्वा मानं भणति शबरपादो विषाणां कुरुते हानिम् ||] || त्रैलोक्योत्तमोत्तमा विद्या सितकुरुकुल्लायाः | साधनं विषदन्तस्य सर्वकर्मकरं शुभम् || || सितकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् | || कृतिरियं सिद्धशबरपादानाम् || प्. ३८८) १८६. प्रथमं स्वहृदि रक्तवर्णं चन्द्रमण्डलं विभाव्य रक्तवर्णं ह्रीःकारं पश्येत् | ततः पापदेशनादिकं निवेदयेत् | पश्चात् शून्यतां भावयेत् | शून्यतायां स्थितो योगी रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तदुपरि हूंकारं नीलवर्णं विभावयेत् मतिमान् | तत्परिणतं विश्ववज्रं तत्परिणतां वज्रमयीं भूमिं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरबन्धनं [क्: वज्रेण बन्धनं] च | ओं रक्ष रक्ष हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाह | पश्चाद् योगी रक्तवर्णं पद्मं तदुपरि [क्, ग्: ओमित् तदुपरि चन्द्रमण्डलं] चन्द्रमण्डलं तदुपरि रक्तपर्णह्रीःकारपरिणतं रक्तोत्पलम् तदुपरि पुनश्चन्द्रमण्डलम् तत्परिणतां कुरुकुल्लामात्मानं विचिन्तयेत् अर्द्धपर्यङ्केन नाट्यस्थां च व्याघ्रचर्मावृतकटिं [ग्: नवव्याघ्र] पञ्चमुद्राविभूषितां ऊर्द्ध्वकेशां पिङ्गलकचां अमिताभनाथशोभितशिखां धनुर्बाणतथोत्पलाङ्कुशहस्ताम् | अत्र स्थाननियमो नास्ति नापि भोजने नियमः | अत्र मन्त्रजापस्तु क्रियमाणः यथा न कश्चित् प्रत्येति तथा कर्तव्यः | ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा | लक्षैकेन वशो राजा प्रजालोकोऽयुतेन तु | पशुपक्ष्यादयः कोट्या सप्तलक्षेण चासुराः || || हेवज्रक्रमकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् || प्. ३८९) १८७. नमः कुरुकुल्लायै | प्रातः प्रोन्मीलदर्कद्युतिमतिमसृणज्योतिरक्षीणलक्षीमुद्भास्वद्रागवज्र##- यामेकाग्रं विचिन्त्य त्रिदशपुरवधूदोर्लताबन्धनानि प्राप्यन्ते [क्, ग्: प्रोष्यन्ते] तां नमामो जगदसमवशीकारभैषज्यसिद्धिम् || अध्यासीनः श्मशाने गहनगिरिगुहागह्वरक्रोधसन्ध्यौ वृक्षे वाऽथ स्वगेहे [क्: त्वगेहे] क्वचिदपि विगतोपद्रवे वा प्रदेशे | श्रीहेवज्रक्रमेण त्रिभवपरिणतज्ञाननिस्यन्दमूर्त्तिं ध्यायाद् रक्तोत्पलास्त्रद्युतिदलितजगद्द्वन्द्वनिर्वाणमायाम् [क्: पलास्त ; क्, ग्: जगद्गर्व] || आदौ सत्त्वेषु [ढ्: सत्त्वेऽत्र] मैत्रीं हिततनयगतस्नेहरूपां विचिन्त्य म्लानैकापत्यबोधात् तदनु करुणया भावयन् सर्वसत्त्वान् | पश्यंस्तत् [क्, ग्: पुण्यं तत्] सौख्यसम्पद्भरमतिमुदितः सत्परार्थैकमूर्त्तिं ध्यायात्तत्सर्वसत्त्वेष्वहितहितमतिम्लानशून्यामुपेक्षाम् || एतत् सर्वं समाप्य स्वहृदयकलितस्फूर्जदर्कस्थरक्तह्रीःकारांशुयुतांस्तैर्गुरुसुगतसुतैः [क्: स्फुर] सार्द्धमाकृष्य बुद्धान् | यत्किञ्चिज्जन्मजन्मसुकृतमनुमतं कारितं वा तदेषु म्लानं कर्म प्रकाश्य कुशलमपि तथैवानुमोद्यं च तेषाम् || सर्वं कालव्यतीतं तदनु भगवतः सद्गुरोराज्ञयैव ज्ञात्वा ध्यायात् तदग्रं सहजमनुपमं धर्मरूपं जिनानाम् | प्. ३९०) तत्सार्वज्ञ्यं तदेव त्रिभुवनमखिलं तत्तदाभागमूर्त्त्या सर्वासां पारमीणां परमपरिणतं मञ्जुतत्त्वं [क्, ढ्: मज्ज०] तदेव || निर्मग्नस्तत्र योगी प्रणिधिघटनया धर्मकायस्वभावो जातः सम्भोगरूपारजनितकिरणस्फारमेकार्कचक्रम् | हूंकारस्तत्र नीलद्युतिरथजनये विश्ववज्रं [क्, ग्: धर्मचक्रं] तदात्मप्राकारं पञ्जरं च प्रबलवरमहामारवीरैरभेद्यम् || पश्चाद् रक्तारविन्दप्रणयिनीतरणौ [क्: प्रणिधि०] भासमानं कणाभं ह्रीःकारोद्भूतरक्तोत्पलमुपरि ततो विस्फुरत् सूर्यबिम्बम् | तस्मिन्नुग्रोऽतिविश्वभ्रमदरुणमहारोचिराभासुरो ह्रीः देवी स्यादुग्रमारव्यतिकरदहनोद्दामतीव्रानलश्रीः || प्राचीनार्कप्रकाशां निरतिशयमहायौवनव्यक्तगर्वां भास्वत्पिङ्गोर्द्ध्वकेशीं स्तनजघनभरां मृदुशृङ्गारसाराम् [क्: भरोन्मृदु०, ढ्: भरोमुद्र०] | वामासक्तारुणाभत्रिनयनकिरणस्पृष्टदंष्ट्राकरालां प्रस्फूर्ज्जद्वक्त्रगर्भभ्रमदुरुरसनाकोटिरुद्दामरोचिः || विश्वाग्निस्फारदीप्तद्युतिसृमरशवासक्तवामाङ्घ्रिकोटिविन्यस्योर्द्ध्वं [ढ्: दीप्र०] स्फुरन्ती तदितरचरणं वामजानोरुपान्ते | विस्तीर्णद्वीपिदेहच्छदकलितगुरुश्रोणिभारालसाङ्गि [क्, ग्: हारा०] निर्यद्रक्ताम्बुधारामुरसि नरशिरश्चक्रमालां वहन्ती || उन्नालोन्निद्रमुखस्फुरदरुणविशालोत्पलद्वैतकॢप्तक्रीडत्कोदण्डकाण्ड##- आकृष्योग्राङ्कुशेन त्रिभुवनमखिलं पालयन्तीव धात्रीं रक्ताब्जं वामपाणौ निरुपमसहजं रागराज्यं तदेव || प्. ३९१) स्वच्छन्देन्दुप्रकाशश्रियमुपहसतः पञ्च मौलौ कपालान् पञ्चाङ्गं पञ्चमुद्राभरणपरिणतं पञ्चबुद्धक्रमेण | बिभ्राणा रागवज्रं शिरसि भगवती तन्मयः साधकेन्द्रस्तन्मन्त्रं क्लीवजापो [क्, ग्: क्लीवजापा] जपति यदि सुरैर्वन्दनीयस्तदङ्घ्रिः || एतत् साधनमुत्तमं भगवतो लीलाशनेराज्ञया यत् कृत्वा करुणाभिधानकविना पुण्यं समासादितम् | तेनास्तामतिनिष्कलङ्कविमलप्रज्ञोदयस्फारितां स्वच्छन्दप्रसरप्रभास्वरमहासौख्यप्रतिष्ठं जगत् || || कुरुकुल्लायाः साधनं श्रीहेवज्रतन्त्रोद्धृतं समाप्तम् || || कृतिरियं कवेः करुणाभिधानस्य | एवं श्लोकाः १२ || १८८. ओं [ख्: गिवेस् थे नमस्कार; ओथेर् ड्, ध्, ध्: हवे ओन्ल्य ओं] कुरुकुल्लायै नमः | यस्याः स्मरणमात्रेण सदेवासुरमानुषाः | ध्रुवं किङ्करतां यान्ति कुरुकुल्लां नमामि ताम् || आदौ मन्त्री कृतमुखशौचादिकः सुखासनस्थः स्वहृद्यकारजचन्द्रस्थितह्रीःकाररश्मिसमानीतकुरुकुल्लादेवीं [ख्: अकारज स्वहृच्चन्द्रे रक्तह्रीःकार] हृद्बीजनिर्यातपूजाविशेषैः [ख्: निर्जात] सम्पूज्य वन्दनां पापदेशनां पुण्यानुमोदनां तत्परिणामनां त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादनं चतुर्ब्रह्मविहारीभावनां च कृत्वा शून्यतां विभाव्य मन्त्रेण चाधिष्ठाय हृद्बीजनिष्पन्नरक्तकुवलये अकारजचन्द्रमण्डले प्. ३९२) तां विभाव्य तत्सर्वपरिणतां भगवतीं रक्तवर्णां रक्तचन्द्रपद्मासनां रक्ताम्बरां रक्तकिरीटवतीं चतुर्भुजां सव्ये अभयप्रदां अन्येन समापूरितशरां वामेन एकेन रत्नचापधरां अपरेण रक्तोत्पलधरां अमिताभमुकुटीं कुरुकुल्लापर्वतोदरनिवासिनीं शृङ्गाररसोज्ज्वलां नवयौवनां कुरुकुल्लां भावयेत् यावत् खेदो न भवति खेदे तु मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः ##- त्रिकोणमण्डलकं कृत्वा तत्र रक्तकुसुमैर्देवीं सम्पूज्य स्वयं तु रक्ताम्बरः साध्यं पादेन आक्रम्य नग्नं विह्वलं मुक्तकेशां हृदि रक्तोत्पलकलिकया विध्यन्निव जपेन्मन्त्रः | तत्रैष मन्त्रः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः अमुकं मे वशीकुरु स्वाहा | || इति कुरुकुल्लासाधनम् || १८९. नमः कुरुकुलायै | ओं कुरुकुल्ले स्वाहा | आर्यताराया [ढ्: तारापादानां] हृदयं अप्रतिहतशक्तिं त्रिभुवनवशकर्मणि प्रथितं पूर्वोक्तसमाधिस्थ्ऽक्षरलक्षं जपेत् | पश्चात् पुष्पधूपविलेपनगन्धचूर्णताम्बूलादि यस्यानेनाभिमन्त्र्य दीयते स वशो भवति | सुगन्धिधूपेन [सुगन्धि भवति इस् ओमित्तेद् इन् क्] प्. ३९३) स्वमात्मानं धूपयेत् सर्वजनप्रियो भवति | बन्धूककुसुमानि [ख्, अ: रक्त०] होमयेत् यस्य नाम्ना स वशो भवति | खानं पानं चाभिमन्त्र्य यस्य दीयते स वशो भवति | महापुरुषवशीकरणे श्वेतसर्षपो होतव्यः | पश्चात् सुतिथिनक्षत्रादिना च भगवत्याः पूजादिकं कृत्वा कुङ्कुमगोरोचनाकर्पूराद्यैः भूर्जे वस्त्रे वा षोडशारमुत्पलपत्राकारं चक्रमभिलिख्य चक्रमध्ये [क्: क्रमम०] मन्त्रसहितं साध्यसाध्यानां नाम लिखनीयम् | पत्रेषु कु रु कु ल्ले अक्षरचतुष्टययन्त्रितं साध्यस्य केवलं नाम लिखनीयम् | बहिराःकारेण त्रिगुणीकृतं चक्रं रक्तसूत्रेण संवेष्ट्य मदनमयपुत्तलिकाया हृदयमध्ये निक्षिप्य खदिराङ्गारेण तापयेत् पादाकृष्टिं कुरुते | पुरुषस्य स्त्रियो वा वशीकरणे ताम्रसूच्या [क्, ग्: पुष्पा] योनौ पादयोर्विद्ध्वा तापयेत् [क्: तप०] वशीभवत्यत्र न संशयः | महत्या श्रद्धया इमं मन्त्रराजं भगवत्याः पूजां कृत्वा जप्तव्यम् | एवमनेन क्रमेण सर्वसिद्धिर्भवति | || इति [ढ्: ओमित्स् थिस् चोलोफोन्] कर्मप्रसरप्रयोगः || प्. ३९४) १९०. गं [गं हं इस् ओमित्तेद् इन् ढ्, ख्, अ] रं वं यं पं शं चं डं ओं कुरुकुल्ले सर्वदुष्टान् नाशय नाशय कीलय कीलय भञ्जय भञ्जय मर्द्दय मर्द्दय ध्वंसय ध्वंसय अपसारय अपसारय शान्तिं मे कुरु पुष्टिं मे कुरु अभिमतं [ढ्: रेअद्स् अभिमतं मे कुरु अfतेर् थे सेचोन्द् अपसारय] मे कुरु सर्वसत्त्वान् वश्यं [ख्: वशी मे] मे कुरु ह्रीः स्वाहा | ओं ह्रीं श्रीं हूं हें हां हाः | || कुरुकुल्लाया बलिविधिः || १९१. नम उष्णीषविजयायै | पूर्वोक्तविधानेन चन्द्रे सितभ्रूंकारजां [ग्: त्रं०] शुक्लां त्रिमुखां त्रिनेत्रां नवयौवनां नानालङ्कारधरां अष्टभुजां भगवतीं चिन्तयेत् पीतकृष्णदक्षिणेतरवदनां दक्षिणचतुर्भुजैः विश्ववज्रपद्मस्थबुद्धबाणवरदमुद्राधरां वामचतुर्भुजैः चापतर्जनीपाश-अभयहस्तपूर्णकुम्भाः चैत्यगुहागर्भस्थितां वैरोचनमुकुटिनीं निष्पाद्य स्वबीजं पद्मस्थं हृदि [क्, ब्: ओमित्] ध्यायात् | तदनु शिखाललाटकण्ठनाभिचरणेषु यथाक्रमं हूं त्रां ह्रीः [क्, ढ्: ह्रीं] अं अः [क्, ब्: अ] इति पञ्चाक्षराणि पश्येत् | ततो मन्त्रं जपेत् ओं भ्रूं स्वाहा | || उष्णीषविजयासाधनम् || प्. ३९५) १९२. पूर्वोक्तविधानेन [ग्: बेगिन्स् wइथ् ओं] हृदि चन्द्रमण्डले सितओंकारजां सितातपत्रापराजितां भगवतीं त्रिमुखां षड्भुजां प्रतिमुखं त्रिनयनां शुक्लां नीलारुणदक्षिणवाममुखीं चक्राङ्कुशधनुर्द्धरदक्षिणकरां सितवज्रशरपाशतर्जनीधरवामकरां सक्रोधदृष्टिकां सर्वग्रहविध्वंसिनीं दिव्यालङ्कारवस्त्रवतीं [क्, ढ्, ग्: लङ्कारवतीं] वैरोचननायकां ध्यात्वा मुद्रां बन्धयेत् | दक्षिणहस्तमुष्टितर्जनीं हृदि संस्थाप्य वामहस्तमुष्टिमुत्थापयेत् | जापः - ओं सितातपत्रापराजिते सर्वग्रहान् त्रासय त्रासय हन हन [क्, ढ्, ग्: हन हन हन हन] ह्रुं [ग्: ह्रं ह्रं] ह्रुं हूं [क्, ढ्, ग्: हूं हूं फट् फट्] फट् स्वाहा | || इत्यार्यसितातपत्रापराजितासाधनम् [ख्: तात्म] || १९३. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं अष्टदलकमलोपरि सूर्यस्थहूंकारजवज्रं वंकाराधिष्ठितवरटकम् [ख्: रं] ध्यात्वा तत्परिणतां वज्रचर्चिकां त्रिनेत्रामेकमुखीमर्द्धपर्यङ्कताण्डवां मृतकासनस्थां कृशाङ्गीं दंष्ट्रोत्कटभैरवां नरशिरोमालाविभूषितकण्ठदेशामस्थ्याभरणविभूषितां [क्, ग्: वेशा] पञ्चमुद्राधारिणीमक्षोभ्यमुकुटिनीं व्याघ्रचर्मनिवसनां मुक्तकेशीं षड्भुजां दक्षिणे वज्रखड्गचक्रधारिणीं वामे कपालमणिकमलधरां रक्तवर्णां कर्मानुरूपतः शुक्लादिवर्णयुक्तां च ध्यात्वा स्वहृच्चंकारकरानीतज्ञान्चक्रं प्. ३९६) पुरः [ख्: पुनः] संस्थाप्य पूजादिकं निर्वर्त्त्य प्रवेशयेत् [ख्: त्तत्] ततो मन्त्रं जपेत् - ओं वज्रचर्च्चिके हूं स्वाहा | || इति वज्रचर्चिकासाधनम् || १९४. नमो महाप्रतिसरायै | पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरमकारजेन्दुमण्डले [ख्: मं ; ख्, ब्: जचन्द्र] पीतप्रंकारजं [क्, ढ्, ग्: पं] कृतविविधरश्मिपरार्थं [क्, ब्: ओमित् कृत० भगवतीं] परिणम्य भगवतीं महाप्रतिसरां झटित्यात्मानं निष्पादयेत् पीतां चतुर्मुखां त्रिनेत्रां अष्टभुजां प्रथममुखं पीतं दक्षिणं सितं पश्चिमं नीलं वामं रक्तं दक्षिणभुजैः खड्गचक्रत्रिशूलशरधरां वामभुजैः परशुचापपाशवज्रधरां विश्वपद्मचन्द्रासने ललिताक्षेपसंस्थितां रक्तप्रभामण्डलां सर्वाभरणभूषितां विचित्रवस्त्रवसनां पट्टांशुकोत्तरीयां नानारत्नमुकुटीम् | एवं विचिन्त्य ततः कायवाक्चित्तचन्द्रेषु ओं आः हूं सितपीतनीलत्र्यक्षराणि चिन्तयेत् | ततः स्तनान्तरे [क्, ग्: स्तानुत्तरे] चन्द्रस्थप्रंकारं विचिन्त्य नानाविधदेवतीभिरात्मानं पूजितं दृष्ट्वा तावद् भावयेत् यावत् खेदो न जायते | खेदे सति स्वहृच्चन्दे [क्, ब्: हृच्च०, ख्: स्वहृदि] मुक्ताहारोपमं मन्त्रं पश्यन् जपेत् - ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे हूं हूं फट् फट् स्वाहा | || महाप्रतिसरासाधनम् || प्. ३९७) १९५. प्रथमं योगी समाहितचित्तो भूत्वा हृदि पंकारपरिणतं विश्वपद्मं तत्रोपरि अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तत्र पीतं प्रंकारं [ढ्: पं०] विन्यस्य तद्विनिर्गतरश्मिभिः गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्यानीयाग्रतो विचित्रासनोपविष्टान् वन्दनापूजनापापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पाद##- शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्युच्चार्य शून्यं विभाव्य ततः स्वचित्ते झटिति चन्द्रं पितप्रंकारं च विभाव्य तत्परिणामेन प्रतिसरां सुपीतां रत्नमुकुटिनीं पीतशुक्लपीतरक्तचतुर्मुखीं त्रिनेत्रामष्टभुजां दक्षिणभुजैः खड्गचक्रत्रिशूलशरधारिणीं वामभुजैः पाशपरशुचापवज्रधारिणीं पद्मचन्द्रासने ललिताक्षेपस्थितां नानारत्नाभरणविभूषितां विभाव्य तस्याः शिरःकण्ठहृदयोपहृदयेषु चन्द्रस्थशुक्लरक्तपीतकृष्णान् ओं आः प्रं [क्: पं] हूंकारान् विन्यस्य एतन्मन्त्रोच्चारेणात्मानं देवीरूपमधितिष्ठेत् | ततः स्वहृदयान्निर्गतरश्मिभिरक्षोभ्यादीन् सञ्चोद्यानीय [आfतेर् थिस् थे ड्, ध्: अद्द्स् अ लोन्ग् fरग्मेन्त् wहिछ् इस् उन्नेचेस्सर्य हेरे चोन्सिस्तिन्ग् ओf थे साधनस् ओf शप्तशतिक हरग्रीव (एन्द् ओन्ल्य), त्रैलोक्यविजय अन्द् वज्रज्ज्वालानलार्क (बेगिन्निन्ग्). ईत् रेपेअत्स् थिस् पोर्तिओन् अगैन् अत् थे एन्द्. ठे रेअसोन् सेएम्स् तो बे थत् सोमे लेअवेस् ओf थे ओरिगिनल् चोदेx wएरे नोत् इन् ओर्देर्. षेए ईन्fर] अभिषेकं गृहीत्वा मुकुटे अधिपतिमक्षोभ्यं चिन्तयेत् | प्. ३९८) ततः स्वहृदयात् पूजादेवीः संस्फार्य पूजयित्वा शताक्षरमन्त्रमावर्त्त्य च तावद् भावयेत् यावत् खेदो न जायते | खिन्ने चित्ते सति मन्त्रं जपेत् - ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे हूं हूं फट् [Oने फट् इस् द्रोप्पेद् इन् ढ्] फट् स्वाहा [क्, ग्: ओमित्] | ततोऽपि मन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे [ख्: चित्तं मे] चित्तं श्रेयः कुरु हूं हहहहहोः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः - शताक्षरमन्त्रः | उत्थानकालसमये पूजादिकं कृत्वा क्षमापयेत् | || इति महाप्रतिसरायाः साधनं समाप्तम् || १९६. मैत्रीं सर्वजनेऽपि जन्ममरणव्याधिव्यथाविह्वले [क्, ढ्: व्याधीन् यथा] कारुण्यं मुदितामुपेक्षणमतिं कृत्वोपदेशादतः | मायास्वप्नसमं समग्रमखिलैः शून्यं विकल्पैर्जगत् विज्ञानैकवपुर्विभाव्य पुरतो मन्त्री ततस्तेन च || शुभ्राकारशशाङ्कबिम्बलुठितां [क्: विलु०] पीताकृतिं प्रंकृतिं कुर्वाणां निजरश्मिभिः प्रतिदिशं विश्वस्य सद्वाञ्छितम् | प्. ३९९) ध्यात्वा विश्वसरोजगर्भविलसच्चन्द्रासनस्थायिनी पीतापीतसितासितारुणमुखं नेत्रत्रयालङ्कृतम् [क्, ग्: संस्कृतं] || मौलीरत्नमयं विचित्रवसनं रक्तप्रभामण्डलं लीलाक्षिप्तपयोधरयुगासक्तोत्तरीयांशुकम् | खड्गं चक्रशरत्रिशूलपरशुश्रीपाशवज्रं धनुर्बिभ्राणा भुजपल्लवैः प्रतिसरा भूयात् स्वयं साधकः || ओं आः हूं इति चाक्षरैः पटुमतिर्देहे [क्: यदु] गिरिस्वान्तके दृष्ट्वा चन्द्रगतं सितं विधियुतं पीतं च नीलात्मकम् | सच्चन्द्रे [क्, ग्: सर्वेन्द्रकुचयुगा] कुचयुग्ममध्यमिलितप्रंकारजन्मार्च्चिषा [ढ्: कुर] निष्पन्नैः परिपूरितं निजवपुर्ध्यायात् स देवीगणैः || एवं च स्फुरणेऽपि संहृतिविधौ सञ्जातखेदो यदा मुक्तादामनिभं तदा स्थिरमतिः रश्मिप्रतानोज्ज्वलम् | हृच्चन्द्रोपरि [क्: चन्द्रो] मन्त्रराजमसमं ध्यायन् जपेदीदृशं नित्यं सादरमञ्जसा बहुतरं कालं विशुद्धाशयः || तत्रायं मन्त्रराजः - ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे हूं हूं फट् फट् स्वाहा | || प्रसिसरासाधनम् || प्. ४००) १९७. पूर्वोक्तविधानेन विश्वपद्मचन्द्रे हरितमांकारजां महामायूरीं हरितवर्णां त्रिमुखां षड्भुजां प्रतिमुखं त्रिनेत्रां कृष्णशुक्लदक्षिणेतरवदनां दक्षिणत्रिहस्तेषु यथाक्रमं मयूरपिच्छबाणवरदमुद्राः तथा वामत्रिहस्तेषु रत्नच्छटाचापोत्सङ्गस्थकलशा विचित्राभरणां शृङ्गाररसां नवयौवनां चन्द्रासने [ढ्: सन] चन्द्रप्रभावतीं अर्द्धपर्यङ्किनीममोघसिद्धिमकुटां भावयेदात्मानम् | ततोऽस्याः शिरःकण्ठहृदयनाभिस्थचन्द्रेषु यथाक्रमं ओं आः मां हूं इत्यक्षरचतुष्टयं विभाव्य स्फुरणसंहरणं कुर्वीत [ख्: कुर्वते] | ततो मन्त्रं जपेत् - ओं महामायूरी विद्याराज्ञी हूं हूं फट् फट् स्वाहा | || इत्यार्यमहामायूरीसाधनम् || १९८. पूर्वोक्तविधानेन विश्वपद्मचन्द्रे बुंकारोद्भवां महासाहस्रप्रमर्द्दनीमात्मानं ध्यायत् शुक्लामेकमुखीं षड्भुजां दक्षिणत्रिभुजेषु खड्गबाणवरदमुद्राः वामत्रिभुजेषु धनुःपाशपरशवः [ख्, अ: सपाश] विचित्रालङ्कारधरां रूपयौवनशृङ्गारवतीं वैरोचनकिरीटयक्तां [क्, ढ्, ख्, ख्, अ: टि] पद्मचन्द्रासनप्रभाम् | || इत्यार्यमहासाहस्रप्रमर्द्दनीसाधनम् || प्. ४०१) १९९. महामन्त्रानुसारिणी [ख्: बेगिन्स् wइथ् नमः] चतुर्भुजैकमुखी कृष्णा दक्षिणभुजद्वये वज्रवरदवती वामभुजद्वये परशुपाशवती हूंकारबीजा अक्षोभ्यकिरीटिनी सूर्यासनप्रभा चेति [क्, ढ्, ग्: वेति] | || इत्यार्यमहामन्त्रानुसारिणीसाधनम् || २००. महासितवती [ख्, ख्, अ: शीत] चतुर्भुजैकमुखी रक्ता दक्षिणभुजद्वये अक्षसूत्रवरदवती वामभुजद्वये [क्: ओमित्स् वामभुज लङ्कारवती] वज्राङ्कुशहृत्प्रदेशस्थपुस्तकवती जीं [ढ्, ग्: त्रीं] बीजा अमिताभमुकुटी अर्द्धपर्यङ्कस्थिता नानालङ्कारवती सूर्यासनप्रभा चेति | || इत्यार्यमहासितवतीसाधनम् || २०१. अथाम्नायान्तरेण पञ्चमहादेवत्यो [क्: पञ्चदे] निर्द्दिश्यन्ते | तत्र महाप्रतिसरा पीता त्रिमुखी प्रतिमुखं [क्, ग्: पीत] त्रिनयना दशभुजा कृष्णसितदक्षिणेतरवदना दक्षिणपञ्चभुजेषु यथाक्रमं खड्गवज्रबाणवरदहृदयशायिहस्तस्थच्छत्राणि [क्, ग्, ख्, अ: पाश] तथा प्. ४०२) वामपञ्चभुजेषु चापध्वजरत्नच्छटापरशुशङ्खाः [क्: च्छत्रा] रत्नसम्भवमुकुटी कृष्णकञ्चुकरक्तोत्तरीया अर्द्धपर्यङ्कललिताक्षेपा दिव्याभरणवस्त्रभूषिता चेति | महामायूरी हरिता द्विभुजैकमुखी [ख्: मुखदिव्या] दिव्या मयूरपिच्छवरददक्षिणवामभुजा चेति | महासाहस्रप्रमर्द्दनी पूर्ववदेव | महामन्त्रानुसारिणी चतुर्भुजैकमुखी कृष्णा दक्षिणभुजयोरसिवरदौ वामभुजयोः परशुपाशौ चेति | महासितवती [ख्, अ: शीत] चतुर्भुजैकमुखी रक्ता दक्षिणभुजयोरसिवरदौ वामभुजयोः परशुपाशाविति | त्र्यक्षराङ्किताः स्वबीजमध्याः स्वनामसहिता अमूषां मन्त्राः | || महापञ्चरक्षासाधनम् [ठिस् चोलोफोन् इस् fओउन्द् इन् ढ्, ब्: ओन्ल्य] || २०२. महाप्रत्यङ्गिरा कृष्णा षड्भुजैकमुखा खड्गाङ्कुशवर्ददक्षिणहस्ता रक्तपद्मत्रिशूलहृदयस्थसपाशतर्जनीयुक्तवामहस्ता हूंबीजा अक्षोभ्यमुकुटा सर्वालङ्कारवती रूपयौवनसम्पन्ना | || इति [४] महाप्रत्यङ्गिरासाधनम् || प्. ४०३) २०३. ध्वजाग्रकेयूरा कृष्णा त्रिमुखी चतुर्भुजा रक्तश्यामदक्षिणवाममुखी खड्गपाशधारिदक्षिणकरद्वया वज्रङ्कितखट्वाङ्गचक्रवामहस्तद्वया [ग्: ओमित्स् चक्र] ऊर्ध्वपिङ्गलकेशी शुष्कपञ्चमुण्डालङ्कृतशिरस्का व्याघ्राजिनवसना दंष्ट्राकरालमुखी प्रलम्बोदरी प्रत्यालीढपदा सूर्यासनप्रभा पीतवस्त्रकञ्चुकिनी हूंबीजा अक्षोभ्यमुकुटा | || इति [ठिस् चोलोफोन् इस् गिवेन् इन् ढ्, ब्: ओन्ल्य] ध्वजाग्रकेयूरासाधनम् || २०४. अपराजिता पीता द्विभुजैकमुखी नानारत्नोपशोभिता गणपतिसमाक्रान्ता चपेटदानाभिनयदक्षिणकरा गृहीतपाशतर्जनिकहृदयस्थितवामभुजा अतिभयङ्करकरालरौद्रमुखी अशेषमारनिर्दलनी [क्, ग्, ढ्: लनं] ब्रह्मादिदुष्टरौद्रदेवतापरिकरोच्छ्रितच्छत्रा चेति | || इति [ठिस् चोलोफोन् इस् गिवेन् इन् ढ्, ब्: ओन्ल्य] अपराजितासाधनम् || २०५. वज्रगान्धारी कृष्णा षण्मुखी द्वादशभुजा ऊर्ध्वपिङ्गलकेशी प्रत्यालीढपदा दंष्ट्राकरालवदना प्रतिमुखं त्रिनेत्रा [ख्, अ: नयना] दक्षिणषड्भुजेषु यथाक्रमं [Oमित्तेद् इन् ढ्, ग्, ख्, ख्, अ] प्. ४०४) वज्रवज्रघण्टाखड्गत्रिशूलबाणचक्राणि [क्: बालचक्रा] वामषड्भुजेषु खट्वाङ्गाङ्कुशधनुःपरशुपाशहृत्तर्जन्यः प्रथममुखं कृष्णं अपराणि मुखानि [मुखानि ओन्ल्य इन् ख्, अ] पञ्चवर्णानि विश्वपद्मसूर्यासना चेति | ओं हूं हूं हूं [क्, ढ्, ग्, ब्: ओमित्] स्वाहेति जापमन्त्रः [आfतेर् थिस् क्; अगैन् स्ततेस् थे समे साधन] | अत्रैव भवति धारिणी - नमो रत्नत्रयाय नमश्चण्डवज्रपाणये [क्, ग्: न्द्र] महायक्षसेनापतये नमो भगवति महावज्रगान्धारि अनेकशतसहस्रप्रज्वलितदीप्ततेजायै उग्रभीमभयानकायै योगिनीयै [ऋएपेअतेद् इन् क्] भीष्मभगिनीयै [ईन् ख्, अ: थे तेर्मिनतिओइन्स् अरे इन् ये अन्द् नोत् इन् यै] द्वादशभुजायै विकीर्णकेशीयै अनेकरूपविविधवेशधारिणीयै एह्येहि भगवति महावज्रगान्धारि [ख्, अ: स्पेल्ल्स् थे सनेम् अस् गन्धा०] त्रयाणां रत्नानां सत्येन आकट आकट बलदेवादिकं ये चान्ये समये न तिष्ठन्ति तानावर्तयिष्यामि शीघ्रं [रेपेअतेद् इन् ग्] गृह्ण गृह्ण गृह्ण [ख्, अ: ओमित्स्] ओं अल अल अल अल हुलु हुलु मुलु मुलु चुलु चुलु धम धम रक्ष [ग्: रङ्ग २] रक्ष रक्षापय [ग्: रङ्गापय २] रक्षापय पूरय पूरय आविश आविश भगवति महावज्रगान्धारि सिद्धचण्डवज्रपाणिराज्ञापयति ह्रीः [ढ्: ह्रीः हः हहहह ओं ग्: ह्रीः हः ह हे हूं] हः हूं फट् स्वाहा | अस्याः कर्मप्रसरोऽनेकविधः | || इति [ठिस् चोलोफोन् इस् गिवेन् ओन्ल्य इन् ढ्, ब्] वज्रगान्धारीसाधनम् || प्. ४०५) २०६. नम आर्यप्रतिसरायै | प्रथमं तावन्मन्त्री मुखशौचादिकं कृत्वा मनोऽनुकूले स्थाने सुखासने उपविश्य ओं आः हूं रक्ष रक्ष हूं फट् स्वाहेति स्थानात्मयोगेन रक्षामधितिष्ठेत् [क्, ढ्, ग्: योगर] | ततः स्वहृदि अकारजं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पंकाररश्मिनिर्गतान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानवभास्य पुरतो दृष्ट्वा महाप्रतिसराप्रमुखान् सगणपरिवारान् पूजयेत् | पुष्पधूपदीपगन्धबलिनैवेद्यादीनि ढौकयित्वा पापं प्रतिदेशयेत् त्रिरत्नशरणं गच्छेत् बोधिचित्तमुत्पादयेत् कुशलमूलं परिणाम्य क्षमापयेत् ततश्चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् - तद्दुःखोद्धरणा करुणा सुखप्रतिष्ठापना मैत्री स्थिरसुखत्वेन मुदिता तथतारूपत्वोपेक्षा | ततः सर्वधर्मान् मनसाऽवलम्ब्य निर्विकल्पकं विचिन्त्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | ततो हूंकारेण विश्ववज्रमयीं भूमिं अधितिष्ठेत् [क्, ग्: तिष्ठते] | तेनैव च वज्रेण वज्रपञ्जरं वज्रप्राकारं वज्रवितानं च विचिन्त्य तन्मध्ये सुंकारपरिणतं सुमेरुपर्वतं महामोक्षपुरभवनं नानाकुसुमाभिकीर्णम् तस्योपरि हूंकारेण विश्ववज्रं पंकारपरिणतं विश्वपद्मं कर्णिकाकेशरान्वितम् तस्योपरि चन्द्रमण्डलमध्ये पंकाररश्मिं संस्फार्य [क्, ग्: स्थार्य] तैः पञ्चज्ञानात्मकं आकृष्य सर्वतथागतैः सहैकीकृत्य द्रवीभूतबीजपरिणामेन वक्ष्यमाणवर्णाकृतिः महाप्रतिसरा गौरवर्णा द्विरष्टवर्षाकृतिः चैत्यालङ्कृतमूर्द्धा चन्द्रासनस्था सूर्यमण्डलालीढा वज्रपर्यङ्किनी त्रिनेत्रा अष्टभुजा चलत्कुण्डलशोभिता प्. ४०६) हारनूपुरभूषिता कनककेयूरमण्डितमेखला सर्वालङ्कारधारिणी तस्या भगवत्याः प्रथममुखं गौरवर्णं दक्षिणं कृष्णं पृष्ठे पीतं वामे रक्तम् दक्षिणप्रथमभुजे चक्रं द्वितीये वज्रं तृतीये शरं चतुर्थे खड्गं वामप्रथमभुजे वज्रपाशं द्वितीये त्रिशूलं तृतीये धनुः चतुर्थे परशुं बोधिवृक्षोपशोभिता नानापुष्पफलाद्यलङ्कृता ब्रह्माविष्णुमहेश्वरनन्दिकेश्वरादिभिः संस्तुता देवनागयक्षगन्धर्वैर्दक्षिणपार्श्वे सत्करणीया इन्द्रयमवरुणवैश्रवणासुरगरुडकिन्नरमहोरगादिभिः देवैः स्तुता रागद्वेषमोहवासनानुअन्धिपाशच्छेदनकरी परमन्त्रमुद्राविषकाखोर्द्दचूर्णप्रयोगविद्धेषणाभिचारकाणां [क्, ग्: चारु] च दुष्टचित्तानां विध्वंसनकरी सर्वबुद्धबोधिसत्त्वार्यगणवरपूजाभिरतानां परिपालनकरी महायानोद्ग्रहणलिखनपठनवाचनस्वाध्ययनश्रवणधराणाभियुक्तानां [ग्: ओमित्स् स्वाध्यायन] परिरक्षणकरी | एवंभूतां [ख्, अ: रूपां] भगवतीं स्फुरणसंहरणयोगेन सादरनिरन्तराभ्यासेनावलम्ब्य तस्या जापमन्त्रः - ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे हूं हूं फट् फट् स्वाहा | तस्या महाप्रतिसरायाः पूर्वस्यां दिशि तथैव पूर्वयोगमधिकृत्य विश्वपद्मध्ये हूंकारेण वज्रचिह्नपरिणामेन [ग्: बीज] महासाहसरमर्द्धनी कृष्णवर्णा पिङ्गलोर्द्ध्वकेशा नरकपालालङ्कृता भ्रूभृकुटिदंष्ट्राकरालवदना स्फुरत्सूर्य मण्डलासना ललिताक्षेपेण महाभूतमहायक्षानाक्रममाणा कटककेयूरमण्डिता हारनूपुरभीषिता तस्या दक्षिणप्रथमभुजे प्. ४०७) वरदवज्रं द्वितीये अङ्कुशं तृतीये शरं चतुर्थे खड्गं वामप्रथमभुजे तर्जनीपाशं द्वितीये परशुं तृतीये [क्, ग्: ओमित्स् परशुः तृतीये] धनुः चतुर्थे पद्मोपरि षोडशरत्नम् तस्या मूलमुखं कृष्णं दक्षिणे श्वेतं पृष्ठे पीतं वामे हरितं सर्वं त्रिनेत्रम् नानारत्नाद्यलङ्कृतशरीरा महाबलपराक्रमा रौद्रवेशा वटवृक्षोपशोभिता सप्तमात्रादिदेवतासन्त्रासनकरी रेवत्यादिग्रहाणां सन्त्रासितमनाः वासुक्याद्यष्टनागसन्त्रासनकरी वातपित्तश्लेष्मादिसंशोधनकरी रौद्रतमोऽन्धकारमेघस्फुटनकरी सर्वापमृत्युनिवारणकरी | तस्या जापमन्त्रः - ओं अमृतवरे वरप्रवरविशुद्धे हूं हूं फट् [ठे सेचोन्द् फट् इस् ओमित्तेद् इन् क्, ग्] स्वाहा | ततो महाप्रतिसराया दक्षिणदिग्भवने विश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डलमध्ये मांकारबीजपरिणामेन झटिति महामायूरी पीतवर्णा सूर्यम.डलालीढा सत्त्वपर्यङ्किनी त्रिमुखा त्रिनेत्रा अष्टभुजा रत्नमुकुटिनी सर्वाभरणभूषिता तस्या दक्षिणप्रथमभुजे वरदं द्वितीये रत्नघटधरा तृतीये चक्रं चतुर्थे खड्गं वामप्रथमभुजे पात्रोपरि भिक्षांक्षुः द्वितीये मयूरपिच्छं तृतीये घण्टोपरि विश्ववज्रं चतुर्थे रत्नध्वजम् ततो मूलमुखं पीतं दक्षिणे कृष्णं वामे रक्तम् अशोकवृक्षोपशोभिता तत्पार्श्वस्थिता [क्: स्थितसप्त] ससप्तविषसञ्छादनकरी सरौद्रकपिलादिराक्षसीविध्वंसनकरी समस्तनागादीनां सन्त्रासनकरी देवनागयक्षगन्धर्वैर्नमस्करणीया ससप्तविंशनक्षत्रादिनवग्रहादिभिः [क्, ग्: क्षत्रग्रहा] सेवनीया प्. ४०८) सस्थावरजङ्गमविषविमोचनीया [विष ओमित्तेद् इन् क्, ग्] सदेवदैत्यासुरसम्मोहनकरी | तस्या भगवत्या जापमन्त्रः - ओं अमृतविलोकिनि गर्भसंरक्षणि आकर्षणि [ग्: णिये] हूं हूं फट् फट् स्वाहा | तस्याः प्रतिसरायाः पश्चिमदिशि विश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डलमध्ये मंकारबीजपरिणारजां महामन्त्रानुसारिणीं भावयेत् शुक्लवर्णां द्वादशभुजां त्रिनेत्रां स्फुरत्सूर्यमण्डलालीढां रत्नमुकुटिनीं सर्वालङ्कारशोभितां नवयौवनोपेतां हारनूपुरकुण्डलालङ्कारां शिरीषवृक्षोपशोभिताम् तस्याः प्रथमभुजाभ्यां धर्मचक्रमुद्रा द्वितीयभुजाभ्यां समाधिमुद्रा तृतीये वरदः चतुर्थे अभयः पञ्चमे वज्रं षष्ठे शरः तृतीये तर्जनीपाशः चतुर्थे धनुः पञ्चमे र्त्नच्छटा [क्: च्छत्रा] षष्ठे पद्माङ्कितकलशः [आल्ल् ड्, ध्, ध् (क्, ग्, ढ्, अ) रेअद् कमलः wहिछ् इस् अब्सुरेद्. ःएरे कलस इस् सुब्स्तितुतेद् अस् इन् इमगेस् कलस इस् गेनेरल्ल्य सेएन् इन् ओने ओf थे त्wएल्वे हन्द्स् ओf महामन्त्रानुसारिणी] मूलमुखं शुक्लं दक्षिणे कृष्णं वामे रक्तम् नानाकुसुमाभिकीर्णा साष्टलोकपालादिदेवैः संपूजनीया सचतुर्महाराजिकदेवसङ्घैः संस्तुता समालाविद्याधरैरर्चिता | तस्या जापमन्त्रः - ओं विमले विपुले जयवरे अमृते विरजे हूं हूं फट् फट् स्वाहा | ततो महाप्रतिसराया उत्तरस्यां दिशि विश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डलमध्ये त्रांबीजपरिणामजा महासितवती [क्, ग्: शीत] हरितवर्णा सूर्यमण्डलालीढा त्रिमुखा [क्, ग्: ओमित्] त्रिनेत्रा षड्भुजा तथागतमुकुटिनी सर्वाभरणालङ्कृता दिव्यवस्त्रोपच्छादनी प्. ४०९) तस्याः प्रथमभुजे अभयं द्वितीये वज्रं तृतीये शरं वामप्रथमभुजे तर्जनीपाशं द्वितीये धनुः तृतीये रत्नध्वजम् मूलमुखं हरितं दक्षिणे शुक्लं वामे रक्तम् चम्पकवृक्षोपशोभिता सकामदेवादिप्रमुखैः सम्पूज्य स्तुतासहारीत्यादियक्षयक्षिणीविध्वंसनकरी [क्, ग्: महा०] काकोलूकगृध्रश्येनकपोतादिविद्रावणकरी [क्, ग्: विप्रा०] सभूतप्रेतपिशाचवेतालराक्षसादिसंमोहनकरी | अस्या जापमन्त्रः - ओं भर भर सम्भर सम्भर इन्द्रियबलविशोधनि हूं हूं फट् फट् स्वाहा | एवं यथानिर्दिष्टं मण्डलं विभाव्य तस्या रश्मिसमूहव्याप्तात् स्वस्वबीजात् रश्मीन् निश्चार्य ताश्च रश्मयः समस्तत्रैधातुकमभिव्याप्य तत्रैवाक्षरे प्रवेशयेत् | पुनर्गगनकुहरे स्फारयित्वा ज्ञानचक्रमाकृष्य संस्तुत्य सञ्चार्य स्वसमयचक्रे प्रवेशयेत् | ततो द्वयमेकलोलीभूतं [क्: मेव] विभाव्य तस्मात् रश्मिभिः सर्वतथागतानाकृष्य सम्पूज्य प्रार्थयेदभिषेकम् सिच्यमानमात्मानं च पश्येत् | पूजास्तुत्यमृतास्वादपूर्वकं भावयेत् विचक्षणः - चक्षुषोर्मोहवज्री महाप्रतिसरा श्रोत्रयोर्द्वेषवज्री महासाहस्रप्रमर्द्दनी घ्राणे मात्सर्यवज्री महामायूरी वक्त्रे [क्, ग्: च रक्ते] रागवज्री महामन्त्रानुसारिणी स्पर्शे ईर्ष्यावज्री महासितवती | एवं रूपवेदनासंज्ञासंस्कारविज्ञानस्कन्धधात्वायतनस्वभावा एवं देवताविशुद्धितो ज्ञातव्या विशेषतः | तत्रैव समयी भूत्वा मन्त्रं जपेदनेन विधिना | यान्येव मन्त्राक्षराण्युच्चार्यन्ते तानि देवतायोगेन साध्यनामविदर्भितेन शान्तमानसेन अविच्छिन्नं जपेत् | प्. ४१०) ज्वरे गरे [ढ्, ब्: शरे] तथा रोगे संग्रामे च तथैव च | डाकिनी (स) भूतोच्छुष्मनदीशत्रुप्रपीडिते || अशनिविद्युन्मेघानां पर्वते वनमार्गयोः | तस्मान्मन्त्रं स्मरेन्नित्यं सर्वशङ्कानिसूदनम् || तत्रैव क्रमः - सर्वसत्त्वहितार्थाय सर्वसत्त्वहितोदयम् | येन केनचिदध्येष्यमायुषो वृद्धिहेतुतः || पञ्चरक्षाविधानं च लिख्यते स्वस्त्ययनं [क्: तस्यायनम्मया] मया | सत्त्वानां च हितार्थाय वर्त्तयन् मण्डलं शुभम् || शुचिभूम्यां शुभे रम्ये गोमयेनोपलेपिते [क्, ग्: लेपयेत्] | वितानवितते चैव नानावस्त्रप्रलम्बिते || समन्ताल्लिप्तगन्धेन चन्दनेन विशेषतः | विंशाष्टकमङ्गुलिं कृत्वा मण्डलं वर्त्तयेत् ततः || श्वेतेन रक्तचूर्णेन [क्: रज०] शान्तिकर्म प्रशस्यते | पद्मस्याष्टदलं कुर्यात् कर्णिकाकेशरान्वितम् || कलशान् पञ्च संस्थाप्य स्रग्दामवस्त्रशोभितम् | छत्रपताकासंयुक्तपल्लवेन तु छादितम् || पुस्तकं धर्मधातुं च पटं चाग्रावलम्बितम् | पुष्पं धूपं च गन्धं च बलिनैवेद्यढौकितम् || दूर्वाकुन्दसमायुक्तं शुक्लपुष्पं विशेषतः | दिग्विदिक्षु च देवानां पूजयेच्च यथाविधि || गुडभक्तं शुक्लपुष्पं पायसं च विशेषतः | गन्धर्वाणां बलिं दत्त्वा पूर्वस्थाने तु श्तापयेत् || प्. ४११) तिलकृष्णसुरापूर्णंन् मत्स्यमांसपलाण्डकैः | कुम्भाण्डानां बलिं दद्यात् दक्षिणे दिशि स्थापयेत् || पायसं दधि क्षीरं च सर्जनं च विशेषतः | पश्चिमायां दिशि स्थाप्य नागानां च महाबलिम् || माषमुद्गकुलत्थानां [क्, ढ्, ब्: योनां] जाम्बुडीसीधुमेव च | उत्तरस्यां दिशि स्थाप्य यक्षाणां तु बलिं ददेत् || ईशानीं दिशमारभ्य यावद् वा पथगोचरे | शुक्लरक्तं च हरितं [क्, ग्: पीतहरितञ्च] स्रग्दाम च प्रलम्बितम् [क्, ग्: ग्दामल०] || मध्यश्वेतं स्रग्दाम नानापुष्पविशेषतः | क्षीररुधिरशरावाणां सर्जरगन्धमेव [क्, ग्: लज्जिर०] च || तत्तद्वस्तु विशेषाणां अर्घं दत्त्वा यथार्थतः | फलाफलं [क्: हलाहलि] यथाप्राप्तं लड्डुमोदकशष्कुलि || पिष्टकादि यथोक्तं च खण्डक्षीरविशेषतः | दक्षिणे बलिं संस्थाप्य अष्टचिह्नेन शोभितम् || तथा च - धर्मभाणक आचार्यः कर्मवज्री तथैव च | स्नानं कृत्वा शुचिर्वस्त्रं आसनं च शुचिर्मतम् || पूर्वाभिमुखं तिष्ठयेत् पाठयेत् मौलिनं सदा | पिण्डपातिकभिक्षूणां शुचि शीलं प्रशस्यते || आचार्याङ्गुलिमा कश्चित् पाठयेत् परिशुद्धितः | एकवारादिकारभ्यैकविंशादि प्रवर्त्तयेत् || प्. ४१२) न्यूनाधिकविधौ पाठे सम्यक्सिद्धिर्न जायते | धैर्यवीर्येण सम्पन्नः करुणासत्त्वार्थमुद्यमात् || तेन स्वस्त्ययनं कुर्यात् पूर्वबुद्धेन भाषितम् | शुक्लभाजनभक्तानां आमिषं च विवर्जयेत् || सर्वं निरामिषं कृत्वा सर्वशास्त्रे तु सम्मतम् | उत्तराभिमुखाचार्यः तत्र कर्म समारभेत् || भावयेत् पूर्वमुद्दिष्टं देवतालम्बनं प्रति | स्तुतिपूजासमायुक्तो घण्टावादनतत्परः || नमोऽस्तु बुद्धाय अनन्तगोचरे नमोऽस्तु ते सत्यप्रकाशके मुने | सत्ये प्रतिष्ठाय प्रजाय मोचके सर्वे च कामाः सफला भवन्तु || नमस्ते पुरुषवीर नमस्ते तु तथागताः | नमस्ते देवताः सर्वा धर्मधातो नमोऽस्तु ते || दूर्वाकुन्दसमायुक्तं [क्: अद्द्स् मन्त्रं अfतेर् थिस्] साध्यनामविदर्भितम् | अर्चयेद् देवतामूर्ध्नि धर्मधातुं तथैव च || सकृदुच्चार्य मन्त्रेण [रेपेअतेद् इन् क्] सकृद् योगेन [क्, ग्: ग्रेण] अर्चयेत् | अयुतेन तु कर्मेण आयुर्वर्द्धति सर्ववित् || येन केनचिदध्येष्यं तस्या मण्डलं च प्रवर्त्तयेत् | राज्यं [क्, ग्: बाह्य] राष्ट्रं तथा वामं गोष्ठमुद्यानमेव च || अमनुष्यावताररोगमडकदुर्भिक्षं नश्यति | तेन कर्मेण रक्षन्ते शुष्कदारूण्यपि स्वयम् || प्. ४१३) अचिन्त्यकर्मदुःखानि यदर्थं कर्त्तुमिच्छति | ततो रक्षाविधानेन रक्षा भवति निश्चितम् || वातजाः पित्तजा रोगाः श्लेष्मजाः सन्निपातजाः | निहताः सर्वरोगाश्च स्वस्ति भवति मर्वदा | पाठस्वाध्याययोगेन निर्विघ्नो भवति निश्चितम् || || पञ्चरक्षाविधानम् || २०७. नमो वज्रशृङ्खलाद्यै | पूर्वोक्तविधानेन हृदि चन्द्रमण्डले हरितहूंकारज्ञाननिष्पन्नां वज्रशृङ्खलां त्रिमुखां षड्भुजां नीलशुक्लदक्षिणेतरमुखीं त्रिनेत्रां वज्रशृङ्खलशरवद्दक्षिणकरत्रयां तर्जनीपाशचापवद्वामकरत्रयां हरितश्यामवर्णां ईषद्धसितमुखीं सर्वालङ्कारां दुष्टसत्त्वनिसूदनीमात्मानं ध्यात्वा मुद्रां बन्धयेत् | हस्तद्वयेन पृथक् पृथक् वज्रमुष्टिं कृत्वा कनीयसीं तर्जनीं च शृङ्खलाकारेण बन्धयेत् [क्, ग्: अद्द् ओं वज्रशृङ्खलाकारेण चार्च्चयेत्] | ओं वज्रशृङ्खले हूं फट् स्वाहा इति जापमन्त्रः | || वज्रशृङ्खलासाधनम् || प्. ४१४) २०८. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वकमलसूर्यस्थहरितश्यामहूंकारजां हरितां [क्, ग्: ओमित् हरितां भुजां] त्रिमुखां अष्टभुजां प्रथममुखमीषद्धासरसं दक्षिणं कपिलं कपिललोचनं च वामं रक्तं भृकुटीदंष्ट्रकरालं दक्षिणेषु चतुःकरेषु अभयवज्रशृङ्खलशरधरां वामचतुःकरै रुधिरपूर्णकपालतर्जनीपाशचापधरां ललिताक्षेपासनस्थां मार्जारचर्मोत्तरीयां अमोघसिद्धिभूषितोर्द्ध्वपिङ्गलकेशां विचिन्त्य ओं वज्रशृङ्खले हूं फट् स्वाहेति मन्त्रं जपेत् | || इति आम्नायान्तरेण वज्रशृङ्खलासाधनम् || २०९. आदौ तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः शून्याः सर्वधर्मा इत्येवमुच्चार्य [क्, ग्: र्ययेत्] एवमाद्येभ्यः [क्, ग्: मन्ये] शून्या धर्माः प्रभव्न्तीत्येव दृष्टिसम्पत्तिमुत्पाद्य रत्नत्रयशरणादिगमनं कुर्यात् | ततो यावन्तः सत्त्वाः सत्त्वसंग्रहेण संगृहीताः ते सर्वे मया सर्वज्ञज्ञान्ने प्रतिष्ठापयितव्या इति | ततो हृदये विश्वदलकमलं तदुपरि सूर्यमण्डलं ततो हूंकारनिष्पन्नां वज्रशृङ्खलात्मिकां [क्: ओमित्स् वज्र] सर्वबन्धच्छेदनीं [क्, ग्; सम्बन्ध०] दुष्टसत्त्वनिसूदनीं श्यामां त्रिमुखीं त्रिनेत्रां द्वितीयैकपिङ्गललोचनां वामे भृकुटीमुखीं रक्तदंष्ट्राकरालां प्रथमे ईषद्धसिताननां अष्टभुजां प्रथमदक्षिणकरेणाभयददां द्वितीये वज्रं तृतीये वज्रशृङ्खलां चतुर्थे शरं वामकरे रुधिरपूरितकपालं द्वितीये प्. ४१५) तर्जनिकां तृतीये पाशं चतुर्थे धनुः स्फुरन्तीं बुद्धमेघान् सुललितासनस्थां मार्जारचर्मोत्तरीयां भावयेत् ओं वज्रशृङ्खलाम् | क्षणेन प्राप्यते बोधिः किं पुनरन्याः सिद्धयः | ओं वज्रशृङ्खले हूं फट् स्वाहा | || वज्रशृङ्खलासाधनोपायिका समाप्ता || २१०. नमो ध्वजाग्रकेयूरायै | नत्वा ध्वजाग्रकेयूरां सर्वापायभयापहाम् | तस्याः साधनसंसिद्धिर्लिख्यते श्रद्धया मया || आदौ तावन्मन्त्री मुखशौचादिकं कृत्वा मनोऽनुकूले प्रदेशे [ढ्: देशे] सुखासनोपविष्टः - सन्मैत्र्यादिमनःशुद्धो दानपारमितापरः | भावयेन्मारविध्वंसकारिणीं तारिणीं [क्, ग्: ओमित्] रणे || ओं चन्द्रार्कविमले स्वाहेति मन्त्रमुच्चार्य स्वहृदि अकाराकारपरिणतचन्द्रसूर्यसम्पुटोपरि [क्, ग्: कारपरि] ध्वंकारपीतरश्मिभिराकाशदेशे बुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा मनोमयपुष्पादिभिः सम्पूज्य त्रिशरणगाथां पठेत् | तदनन्तरं ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति मन्त्रमुच्चार्य मुहूर्त्तं शून्यतां भावयेत् | ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्यहङ्कारमुत्पाद्य सत्त्वाद्युद्धरणाशयः प्रतिबिम्बसन्निभं चन्द्रसूर्यसम्पुटोपरि ध्वंकारपीतरश्मिभिरनन्तसत्त्वान् बुद्धबोधिसत्त्वरूपेणालङ्कृत्य तद्धृदि प्रविश्य पुनरागत्य प्. ४१६) रश्मिसमूहं बीजे प्रविशन्तं भावयेत् | तत् सर्वं परिणम्य संग्रामतारिणीं देवीं पीतवर्णां मनोरमां चतुर्वक्त्रभुजां क्रुद्धां प्रत्यालीढां लम्बोदरीं शुभां रक्तवर्त्तुलत्रिनेत्रां सुनीलाम्बरधारिणीं असिचक्रसव्यहस्तां [क्: अलित०] वामाभ्यां तर्जनीपाशकृष्णवज्राङ्कितश्वेतमूषलधरां वामाङ्गाश्लिष्टत्रिशूलां प्रथमं पीताननां वामे रक्तेतरसितां ऊर्ध्वविकृतधूमाभां रक्तपिङ्गोर्द्ध्वजटाबद्धां कपालपञ्चशोभनां पद्मसूर्यमध्यस्थां आत्मानं भावयेत् स्थिरम् | एवं समयसत्त्वं निष्पाद्य सूर्यस्थहृद्बीजरश्मिना ज्ञानसत्त्वमानीय सम्पूज्य जः हूं वं होः एभिरक्षरैराकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशं नयेत् | ततस्तथागतान् याचयेत् - अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागताः | ततोऽक्षोभ्यादिभिः तथागतैः स्वहृदयात् विस्फारितपञ्चामृतपरिपूरितकनककलशहस्तैरभिषिच्यमानमात्मानं [ढ्: परित०] भावयेत् | तत्रेयं अभिषेकगाथा - अभिषेकं महावज्रं त्रैधतुकनमस्कृतम् | ददामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् || ओं सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये आः हूं स्वाहा | ततः परिशिष्टपानीयं परिणम्य मुकुटे अक्षोभ्यो जायते | मन्त्रमावर्त्तयेन्नित्यं सत्यवादी दयापरः | ओं भगवति ध्वजाग्रकेयूरे परसैन्यविध्वंसनकरि स्वसैन्यपरिपालनि ऊर्णामुखि ख ख खाहि खाहि परसैन्यं अनन्तमुखेन अनन्तभुजेन प्रहर प्रहर हूं हूं फट् फट् स्वाहा - हृदयमन्त्रः | ओं सर्वग्रहनक्षत्रध्यामीकरणि प्. ४१७) स्वाहा - उपहृदयमन्त्रः | मालामन्त्रस्तु धारण्यां द्रष्टव्यः | उत्थानकाले - कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्दत्ता यथानुगा | गच्छध्वं बुद्धविषयं पुनरागमनाय मुः || इत्यनेन मन्त्रेण विसर्जयित्वा विहरेत् | || इति ध्वजाग्रकेयूरासाधनं समाप्तम् || || कृतिरियं पण्डितमध्यमकरुचेर्द्धर्माकरमतेः || २११. नम आर्योष्णीषविजयायै | प्रथमं तावन्मन्त्री मुखशौचादिकं कृत्वा सुखासनोपविष्टः चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् | तदनन्तरं स्वहृद्यकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं ध्यात्वा तदुपरि सितभ्रुंकारं दृष्ट्वा तद्विनिर्गतरश्मिसमूहैर्जगदवभास्य पुरतः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् विचिन्त्य पूजापापदेशनादिकं कुर्यात् | ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | ततः पुनरपि स्वहृदीन्दौ पंकारजं विश्वदलकमलं ध्यात्वा तदुपरि चन्द्रबिम्बमध्यशंसितभ्रुंकारं दृष्ट्वा तत्परिणतां उष्णीषविजयां चैत्यगुहान्तःस्थां सितवर्णां त्रिमुखां अष्टभुजां सर्वालङ्कारभूषितां विश्वदलकमलचन्द्रस्थां [क्: विश्वक०] बद्धवज्रपर्यङ्कां प्रथमसितवदनां दक्षिणे पीतमुखां वामे नीलमुखां दंष्ट्रापुटावष्टब्धौष्ठां दक्षिणचतुर्भुजेषु विश्ववज्ररक्तारविन्दस्थ##- प्. ४१८) धनुःतर्जनीपाश-अभयभद्रघटहस्तां वैरोचनमुकुटिनीं दिव्यवसनपरिधानोत्तरीयां [क्: अद्द्स् नानालङ्कारभूषितां अfतेर् थिस्] सितप्रभामालिनीं पश्येत् | तस्या दक्षिणे लोकेश्वरो वामे पद्मधारी दक्षिणे चामरहस्तः वामे वज्रपाणिः कुवलयदलश्यामः वामे कुवलयस्थवज्रधारी दक्षिणे चामरहस्तः | एतौ निषणौ चिन्तनीयौ | ततः दक्षिणे चामरहस्तः | एतौ निषणौ चिन्तनीयौ | ततः पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरेषु अचलटक्किराजनीलदण्डमहाबलाः [ढ्: ढक्कि०] | सर्वे नीला द्विभुजा एकमुखाः त्रिनेत्राः प्रत्यालीढा व्याघ्रचर्माम्बरा ऊर्ध्वकेशा अष्टनागाभरणा विश्वदलकमलसूर्याक्रान्ता वामे तर्जनीपाशहस्ता दक्षिणे खड्ग-अङ्कुशवज्रदण्डहस्ता भावनीयाः | उपरि शुद्धावासकायिकौ देवपुत्रौ चिन्तनीयौ पूर्णकुम्भमृतामृतं प्रवर्षमाणौ | एवं सपरिवारां भगवतीं ध्यात्वा न्यासं कुर्यात् | ओं शिरसि आः कण्ठे हूंकारं त्रां ललाटे ह्रीः नाभौ अं अः पादयोः | ततो मुद्रां बन्धयेत् सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जन्यौ सङ्कोच्य | ज्येष्ठाङ्गुष्ठाभ्यां साधुकारं दत्त्वा ओंकारत्रयसहितां धारणीमेकवारमावर्त्त्य पश्चात् विना मुद्रया आवर्त्तयेत् | ओं भ्रुं स्वाहा - हृदयमन्त्रः | ओं अमृतायुर्ददे स्वाहा - उपहृदयमन्त्रः | ओं अमिते अमितोद्भवे अमितचक्रान्ते अमितगात्रे अमितगामिनि अमितायुर्ददे गगनकीर्तिकरि सर्वक्लेशक्षयंकरीये स्वाहा - इति मालामन्त्रः | || आर्योष्णीषविजयासाधनं समाप्तम् || प्. ४१९) २१२. प्रणम्य पद्मं जगन्नाथं ध्यानासक्तजगत्प्रियम् | उष्णीषाराधनं वक्ष्ये स्वस्मरणाय [क्, ग्: स्फार०] साधनम् || क्वचिद् देशे विहारे वा भूधरादौ मनोरमे | सुकुमारासनासीनो योगी चित्ते विचिन्तयेत् || सत्त्वानां शङ्करं तत्र सभ्रुंकारं स्फुरत्प्रभम् | बुद्धान् तस्यावभासेन पूजयेत् त्र्यध्ववर्त्तिनः || सम्पूज्य पुरतस्तेषां पापं कायादिकर्मजम् | कृतादिभेदसञ्जातं देशयेदुपदेशवित् || अनुमोद्यं शुभं सर्वं तत्प्रसूतं विशोधयेत् | त्रिरत्नशरणं गच्छेत् सप्रपञ्चं [क्, ढ्, अ: सप्त०] यथाक्रमम् || उपदेशं दृढीकृत्य यावदाबोधिसाधनम् | आलम्ब्य कृपया सत्त्वान् बोधिचित्तं विभावयेत् || निर्मितं च निरालम्बं निःस्वभावं खधातुवत् | तत्राकारोद्भवाम्भोजस्थिते शीतांशुमण्डले || देवीं तद्बीजसम्भूतां त्रिमुखीं च त्रिलोचनाम् | नवयौवनसम्पन्नां शृङ्गारादिरसास्पदाम् || सर्वबुद्धगुणाकीर्णां सर्वालङ्कारभूषिताम् | प्रभालीरुद्धसर्वाशां [क्: लीबुद्ध०, ढ्, अ: लिर्वुद्ध०] शरद्गगनसन्निभाम् || जाम्बूनदप्रभाकारां शान्तसव्याननोज्ज्वलाम् | प्रलयाम्भोधरोद्भासिभीमतीव्रतराननाम् || प्. ४२०) विश्वहृदयसंसक्तकुलिशं [ढ्, अ: सर्गी] सव्यपाणिना | द्वितीयेनाम्बुजासीनं बुद्धमन्येन मार्गणम् || वरदानं चतुर्थेन वामेनापि यथाक्रमम् | तर्जनीनिहितं पाशं चापं चापि तथाभयम् || दधानां पूर्णकुम्भंन् च ध्यायत् चैत्यगुहालयाम् | सबीजं चिन्तयेत् पद्मं तद्धृदिस्थमनुत्तरम् || तस्य शुक्लप्रभाजालचोदनाशीलितं नभः | बुद्धमेघैर्महाव्यूहैर्बोधिसत्त्वैः समन्ततः || महाकृपात्मकास्तेऽपि मन्त्रेण [क्, ग्: सन्तानास्त्र्य०] त्र्यध्ववर्त्तिनः | चिन्तनीयाः प्रयत्नेन सदा सेकप्रदायिनः || चैत्यान्तर्गतमोंकारं त्रामाकारं प्रभास्वरम् | हूं ह्रीः अं अः इत्येतद् बीजजातं यथाक्रमम् || शिखाललाटकण्ठस्थं हृन्नाभिचरणस्थितम् | चन्द्रमण्डलमध्यस्थं [क्, ग्: मध्ये या] ध्यायात् योगी महेश्वरम् || शरदिन्दुप्रभाकारौ स्फुरद्गभस्तिमालिनौ | कमलवज्रसम्भूतौ सव्ये चामरधारिणौ || पद्मवज्रधरौ तस्याः पार्श्वयोः सव्यवामयोः | केकरं पुरतोऽत्युग्रं टक्किराजं च दक्षिणे || नीलदण्डं तु पृष्ठस्थं वामे महाबलं न्यसेत् | कृपाणाङ्कुशसद्वज्रदण्डसम्भूतपाणयः || सद्विद्युद्वज्रसम्पातप्रलयाम्भोदनिःस्वनाः | ग्रीष्मार्कनयनालोकदुष्टप्राणहरा [क्, ग्: हृष्टु] अमी || प्. ४२१) सव्ये [क्, ग्: सर्वे] तर्जनिकापाशैरवसव्यकरोद्यताः | ज्वालामालाकुला ध्येया विश्वपद्मार्कमण्डले || इत्थमहर्निशं मन्त्री भावयेद् यस्तु योगवित् | स प्राप्नोत्यचिराद् बोधिं वज्रयानप्रवर्त्तनीम् || || इत्युष्णीषविजयासाधनम् || २१३. वसुधारायै नमः | पूर्ववच्छून्यतापर्यन्तं [ग्: नन्तरं] विभाव्य झटिति जम्भलरूपमात्मानं ध्यात्वा स्वहृदये चन्द्रमण्डलमध्ये वंकारबीजनिर्जातां वसुधारां भगवतीं ध्यायात् [ढ्: ध्यात्वा] कनकवर्णां सकलालङ्कारवतीं द्विरष्टवर्षाकृतिं दक्षिणकरेण वरदां [क् हस् वामकरेण वरदां अगैन्] वामकरेण धान्यमञ्जरीधरामक्षोभ्यधारिणीम् | पुरतो भगवतीं श्रीवसुन्धरां दक्षिणतो वसुश्रियं पश्चिमतः श्रीवसुमुखीं वामतो वसुमतिश्रियम् | एताश्चाद्याक्षरबीजाः स्वनायिकासमानरूपाश्चिन्तनीयाः | एवं विभाव्य मन्त्रमावर्त्तयेत् - ओं वसुधारिणि स्वाहा ओं [क्, ढ्, ग्: अद्द् श्री०] वसु स्वाहा ओं वसुश्रिये स्वाहा ओं वसुमुखि स्वाहा ओं वसुमतिश्रिये स्वाहा | प्रत्यहं गोमयेन द्विहस्तप्रमाणं चतुरस्रं मण्डलकं कृत्वा त्रिसन्ध्यं सुगन्धिकुसुमैरभ्यर्च्य सहस्रचतुष्टयं प्. ४२२) चतुष्टयं जपतां षण्मासात् मनोरथं परिपूरयति [ख्: पूर०] | यथालब्धकुसुमानां चतुर्लक्षमाहुतिं कृत्वा [ढ्: हुत्वा] महती श्रीर्भवति | || इति वसुधारासाधनम् || २१४. अथ वसुधारां भावयितुमिच्छति तदा सर्वमेव पूर्ववत् किन्तु षष्ठस्य तृतीयकं बीजं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं तेनैव निष्पन्नां वसुधारां पीतवर्णां [क्, ढ्: रेअद् वामे अfतेर् थिस्] धान्यमञ्जरीनानारत्नवर्षमाणघटवामहस्तां दक्षिणेन वरदां सर्वालङ्कारभूषितां सखीजनपरिवृतां भावयेत् अहमेव वसुधारेति | हस्तद्वयेन मुष्टिं बद्ध्वा मध्यमातृतीयपर्वभग्ना वसुधारामुद्रेयम् | ततो जापं कुर्यात् - ओं श्रीवसुनिधानक्षेत्रे स्वाहा | पट्टगतां [ख्: ओमित्स् पट्टगतां भगवती] भगवतीं अवतार्य महतीं पूजां कृत्वा भावयेत् स्वपेच्च | ततः सिद्धा भवति भगवती [क्: ओमित्स्] | || वसुधारासाधनम् || २१५. पूर्वोक्तविधानेन पीतवंकारपरिणतां द्विभुजैकमुखीं पीतां नवयौवनाभरणवस्त्रविभूषितां धान्यमञ्जरीनानारत्नवर्षघटवामहस्तां दक्षिणेन वरदां अनेकसखीजनपरिवृतां विश्वपद्मचन्द्रासनस्थां रत्नसम्भवमुकुटिनीं स्वबीजहृदयां प्. ४२३) झटिति निष्पाद्य मुद्रां बन्धयेत् | हस्तद्वयेन मुष्टिं कृत्वा मध्यमा तृतीयपर्वभग्ना - वसुधारामुद्रा | ततः ओं वसुधारा रत्ननिधानक्षेत्रे स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् | || वसुधारासाधनम् || २१६. वसुधारायाः पटस्य प्रतिमाया वा अग्रतश्चन्दनेन चतुरस्रं मण्डलकं कृत्वा तत्र भगवतीं मनसाऽऽरोप्य पूजयित्वा चन्दनालिप्तपाणिः वसुधाराधारणीपुस्तकसूत्रावबद्धकुसुममालां [क्, ढ्: धारि० ; क्, ग्: सूत्रावद्ध०] पुरतः स्थापितोदकभाजनेन निक्षिप्य सर्वसत्त्वेषु महामैत्रीचित्तमालम्ब्याभिमतसिद्ध्यै हृदयमाधाय वसुधाराधारणीं पठेत् | पठंश्च स्वाहान्वितमन्त्राणां [ख्: स्वाहोच्चरित०] स्वाहाशब्दमुच्चारयन् सितपुष्पदूर्वासहिताक्षततण्डुलान्युदकभाजने [क्, ढ्, ग्: ताखण्ड०] दद्यात् षण्मासं यावत् | पाठावसाने च शुचिप्रदेशे तदुदकं विसर्जयेदिति | || वसुधाराधारण्युपदेशः || प्. ४२४) २१७. नमो वज्रवाराह्यै | प्रातरुत्थाय योगी मुखशौचादिकं कृत्वा समयगुलिकां [क्, ढ्, ग्: गुडि०] मुखे प्रक्षिप्य गिरिगह्वरादिमनोरमे स्थाने विश्ववज्रासनासीन आलिकालिं वारत्रयमुच्चार्य अहं वज्रवाराही भूत्वा तदाकारं जगत् सर्वं करिष्यामीति कृतनिश्चयः स्वहृदब्जसूर्ये [क्: दञ्चापूर्य] रक्तवंकारं पश्येत् | तदीयरक्तरश्मिभिः प्रलयानलदुःसहैरकनिष्ठभुवनवर्त्तिनीं वज्रवाराहीं वक्ष्यमाणभुजायुधां गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्चानीयाकाशे पुरतः संस्थाप्य हृद्रश्मिविनिर्गतपूजाभिः सम्पूज्य च तदग्रतः पापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्##- कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् विभाव्य [ढ्: अद्द्स् तथा शून्यताज्ञानवज्रस्वभावाः सर्वधर्माः] ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रार्थमामुखीकुर्वन् मुहूर्तमप्रतिष्ठरूपेण तिष्ठेत् पूर्वप्रणिधानवशात् | समाधेर्व्युत्थाय आकाशे यंरंवंलंपरिणतानि [क्: लं] धनुस्त्रिकोणवर्त्तुलचतुरस्राणि हरिन्नीलरक्तश्वेतानि चतुर्महाभूतमण्डलानि उपर्युपरि पश्येत् | तदुपरि सुंकारसम्भवं सुमेरुं चतुरस्रं च चतूरत्नमयं अष्टशृङ्गोपशोभितं विचिन्त्य तदुपरि ओं मेदिनी वज्रीभव वज्रबन्ध हूं ओं वज्रप्राकार हूं वं हूं ओं वज्रपञ्जर हूं पं हूं ओं वज्रवितान हूं खं हूं ओं वज्रशरजाल त्रां शं त्रां ओं वज्रज्वालानलार्क [क्, ब्: ज्वालाकरालार्क] प्. ४२५) हूं हूंहूं - एतैर्मन्त्रैर्वज्रभूम्यादिषट्कं विधाय तदभ्यन्तरे चतुरस्रादिसर्वलक्षणसंयुक्तं कूटागारं [क्: टाङ्गा०] विचिन्त्य तन्मध्ये रक्तपंकारजमष्टदलपद्मं तद्वरटके आलिकालिपरिणतचन्द्रसूर्यसम्पुटमध्ये रक्तवज्रान्तर्गतं रक्तवंकारं प्रकृतिप्रभास्वरं पश्येत् | एतत्सर्वपरिणामेनात्मानं भगवतीं वज्रवाराहीं दाडिमकुसुमप्रख्यां द्विभुजां दक्षिणेन [क्, ब्: रेअद्स् दक्षिणेन खट्वाङ्गधरां अfतेर् सहजानन्दस्वभावां] वज्रतर्जनिकाकरां वामेन करोटकखट्वाङ्गधरां एकाननां त्रिनेत्रां मुक्तकेशां [क्: मुकुट०] षण्मुद्रामुद्रितां दिगम्बरां पञ्चज्ञानात्मिकां सहजानन्दस्वभावां प्रत्यालीढपदाक्रान्तभैरवकालरात्रिकां सार्द्रमुण्डमालालङ्कृतगात्रां [क्, ढ्, ग्: सार्द्ध०] स्रवद्रुधिरं पिबन्तीं भावयेत् | तथा पूर्वादिचतुर्दलेषु यथाक्रमं वामावर्त्तेन डाकिनीलामाखण्डरोहारूपिनीः कृष्णश्यामरक्तगौराः एता एकवक्त्राः चतुर्भुजा वामे कपालखट्वाङ्गकपालहस्ताः दक्षिणे डमरुकर्त्रिकाः त्रिनेत्रा मुक्तकेशा नग्ना आलीढासनसंस्थिताः पञ्चमुद्राविभूषिता भावयेत् | विदिग्दलेषु चत्वारि बोधिचित्तादिपूर्णानि कपालानि विचिन्तयेत् | तदनु भगवतीहृद्बीजविनिर्गतरश्मिभिर्जःकारेण ज्ञानचक्रमानीय हूंकारेण स्वसमयचक्रजले जलमिव [क्: बिम्बं] प्रवेश्य वंकारेण बन्धनं होःकारेण तोषणं कुर्यात् | ततः भ्रुंहूंखं आःडांडंकारेणायतनानि [क्, ब्: हों हं, ग्: हां हं, क्: हां हं] बोधयेत् | षड्देवतीशुद्धैर्मन्त्रपदैर्भगवतीं [क्: यद्दे०] प्. ४२६) कवचयेत् | ओं वं [ग्: ओमित्स्] नाभौ हां यां [क्, ढ्, क्, ब्: यों] हृदि ह्रीं मों वक्त्रे ह्रें ह्रीं मूर्ध्नि हूं हूं शिखायां फट् फट् सर्वाङ्गेष्वस्त्रम् | ततो भगवतीकायवाक्चित्तपथेषु ओं आः हूं इत्यर्पयेत् | ध्यानत् खिन्नो मन्त्रं जपेत् | तत्र मन्त्रः - ओं वज्रवैरोचनीये हूं हूं फट् स्वाहा | त्रिसन्ध्यं बलिपूर्वकं भगवतीं भावयेत् | भावयन् [क्, ढ्, ग्: विहरन्] भगवतीरूपेण सर्वदा विहरेदिति | || वज्रवाराहीसाधनं समाप्तम् || || कृतिरियं महापण्डितावधूतश्रीमदद्वयवज्रपादानामिति | २१८. नमो वज्रवाराह्यै | कुमतिदहनदक्षां ध्वस्तदौर्वाच्यपक्षां [क्: दौर्वल्य०] विषहतजनराशेर्हेलयोपात्तमोक्षाम् | प्रशमसुखसमृद्धां वज्रवाराहिदेवीं लिखति निचयमस्याः कोकदत्तो हिनत्वा || तत्रार्द्धयामावशेषायां रजन्यां [क्: ओमित्स् अ चोन्सिदेरब्ले पोर्तिओन् ओf थे साधन अन्द् रेसुमेस् अगैन् अfतेर् धारयन्तीं इन् थे मिद्द्ले ओf थे ध्यान (प्. ४२८, १. १५)] विधिनोत्थितः क्वचित् श्मशानादौ मनोऽनुकूले स्थाने सच्चन्दनाद्युपलिते नानापुष्पप्रकरोपशोभिते साक्षात् शवासने वा यथासुखमुपविश्य मैत्र्यादिभावनापूर्वकं स्वहृदि अंकारजसूर्यमण्डले [ढ्: पं०] प्. ४२७) सितह्रीःकारजरश्मिजालैः [ढ्: धीः ; ढ्: अद्द्स् ह्रीःकारज० अगैन्] प्रकाशीकृत्य वज्रवाराहीप्रमुखगुरुयोगिनीबोधिसत्त्वतथागतान् यथास्थाने पुरः [ख्, ग्: पुनः] संवीक्ष्य हृद्बीजनिर्गत-प्रचण्डा-चण्डाक्षी##- [ढ्: अद्द्स् देवीभिः अfतेर् थिस्] नीलरक्तसितवर्णाभिः अक्षोभ्यामिताभवैरोचनशिरोधराभिः चन्द्रासनत्रिनेत्रपञ्चमुद्राधराभिः वज्रपद्मचक्रकपालमालावबद्धत्रिऽऽशिखालङ्कृतशिरोभिः कर्त्रिकपालखट्वाङ्गान्वितपूजाव्यग्रकरपल्लवाभिः अर्घादिपुरःसरं [ग्: अर्चा०] पूजयित्वा वन्दनापापदेशना##- शून्यताज्ञानप्रतिपत्तये शिरसि सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा [ग्: बद्ध्वा] गाथापाठपूर्वकं तथागतान् अध्येषयेत् | तत्रेयं गाथा - ओं सर्वतथागताः शंसिताः सर्वसत्त्वानां सर्वसिद्धयः संपद्यन्तां सर्वतथागताश्चाधितिष्ठन्तु ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति | तदनन्तरं पूज्यपूजापूजकान् सर्वधर्मांश्च शून्यानिमित्ताप्रणिहिताकारेण स्वप्नप्रत्ययवत् प्रत्यात्मवेद्यमधिमुञ्चन् हृन्मन्त्रकिरणजालैर्निराभासीकृत्य [ख्: जालकिरणै०] प्. ४२८) ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्यहङ्कारं कुर्यात् | ततः स्वचित्तं रक्तपंकाररूपेण परिनिष्पन्नं तत् परिणम्य रक्तपद्मोपरि [ग्: रेअद्स् रक्तपद्मो० तत्परिणतां अfतेर् कुसुमविराजित०] अंकारजतरणिमण्डले सितहूंकारेण [ख्: अद्द्स् सूर्यः अfतेर् थिस्] सूर्यस्थह्रीःकाराधिष्ठितारुणपञ्चसूचिकवज्रं ध्यात्वा स्फुरणसंहरणपूर्वकं तत्परिणतां षोडशवर्षाकारां शरदिन्दुधवलां रक्तवर्त्तुलत्रिनेत्रां ईषद्दंष्ट्राकरालवदनां नानाकुसुमविराजितमुक्तकेशार्द्धबद्धविराजितां [ग्: वद्र] कृष्णवज्रावलीद्वयमध्यीकृतकपालमालाबद्धत्रिशिखां चक्रीकुण्डलकण्ठीरुचकमेखलालङ्कृतां [ढ्: कण्ठां] विलसत्त्रिपताकोज्ज्वलसव्यकरपल्लवस्थितपूर्वोक्तवज्रेण अज्ञानपुरुषस्य भयानुविधायिनीं अवसव्येन अध एकसूचिकोर्ध्वकृष्णपञ्चसूचिकसितदण्डानु##- चतुर्मारासृगापूर्णपद्मभाजनं [ढ्: समताजनं] धारयन्तीं क्षरद्रुधिरसार्द्रान्त्रग्रथितपञ्चाशच्छिरोमालाप्रलम्बिनीं रक्तपद्मोपरि सूर्यस्थाज्ञानपुरुषे आलीढपदस्थां विवस्त्रां प्रचण्डसूर्यप्रभां स्फुरद्रोममालिनीं प्रतिबिम्बसमां शृङ्गारादिरसोपेतां नानानिर्माणैर्दशदिक्षु जगदर्थपरां सूर्यस्थह्रीःकाराधिष्ठितसूर्यस्थवज्रहृदयां वज्रवाराहीमात्मानं ध्यायात् | ततो हृद्बीजरश्मिजालैः सर्वसत्त्वान् तद्रूपापन्नां निष्पाद्य आत्मनि प्रवेश्याहमेव भगवती वज्रवाराहीत्यहङ्कारं कुर्यात् | प्. ४२९) तदनु [क्: तदत्र] स्वनाभौ विश्वपद्मारुणसूर्यमण्डले [क्: सुप्रभा, ग्: शुभ्र] सितह्रीःकारं दृष्ट्वा तन्मन्त्रमालामक्षसूत्राकारां सितां चक्रभ्रमणयोगेन वदनविवरेण निश्चार्य बुद्धगुणगणमणिमन्त्रौषधिचन्द्रतारालिपिशास्त्रकलादिप्रभावमादाय नाभिविवरे प्रविशन्तीं स्वपरेषां सर्वाज्ञानदहनात्मिकां ध्यायात् | अतो हृद्बीजरश्मिसञ्चोदितगगनस्थां ज्ञानदेवीं [ख्: स्थाज्ञान] पुरतो दृष्ट्वा पूर्वोक्तदेवीगणैरर्घ्यादिपुरःसरं पूजयित्वा फेत्कारमन्त्रपाठपूर्वकं [ग्: हें] ज्वालामुद्रां बद्ध्वा ललाटे वामावर्त्तेन भ्रामयन् तामावाहयेत् | तत्र एकलोलीभावान्मन्त्राहङ्कारं कुर्यात् | तत्रायं मन्त्रः - ओं योगशुद्धाः सर्वधर्माः योगशुद्धोऽहम् | ततस्तद्धृद्बीजसञ्चोदितान् गगनस्थान् अक्षोभ्यादितथागतानानीय तैः पञ्चामृतभृतपञ्चतथागतात्मककलशैः तन्निर्मितनानातूर्यशङ्खमृदङ्गपणववीणावेणुगीतध्वनिभिः देवासुरैश्च जोजोत्कारपरायणैः कुङ्कुमकर्पूरकस्तूरीसुगन्धिकुसुमप्रवर्षिभिः - यथा हि जातमात्रेण स्नापिताः सर्वतथागताः | तथाहं स्नापयिष्यामि शुद्धं तु दिव्येन वारिणा || गाथां पठन्तीभिरात्मानमभिषिच्य ओं सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये [क्: समश्रि०] हूं इत्यनेनाधिष्ठाय तां विश्वपद्मसूर्यस्थाक्षोभ्याधिष्ठितशिरस्कां चिन्तयेत् | ततस्तन्निर्मितप्रचण्डादिदेवीभिः [क्, ग्: ओमित् प्रचण्डादिदेवीभिः तन्निर्मित०] तन्निर्मितनानाविधपूजाभिः आत्मानमभिपूज्य वक्ष्यमाणक्रमेणामृतास्वादं कृत्वा यावदिच्छं प्. ४३०) ध्यात्वा स्फुरणसंहरणपूर्वकं द्रुतादिदोषरहितं मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः - ह्रीः | यदा उत्थातुकामः तदा मन्त्रमालां नाभिस्थह्रीःकारे अन्तर्भाव्य [क्, ग्: रोऽन्त०] पूजापुरःसरं प्रणिधानं विधाय पुण्यं परिणाम्य शताक्षरं च त्रिधोच्चार्य देव्यहङ्कारमुद्वहन् सर्वधर्मांश्च तद्रूपापन्नान् पश्यन् यथासुखं विहरेदिति | तत्रायं शताक्षरमन्त्रः - (ओं आः) ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हूं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः हूं इति | सन्ध्यान्तरेऽपि झटिति देव्याकारमभिमुखीकृत्य पूजादिपुरःसरं यावदिच्छं विभाव्य प्राग्वन्मन्त्रं जप्त्वा पूर्ववत् सर्वं कुर्यात् | अर्द्धरात्रसन्ध्यायां तु पूर्ववत् सर्वं कृत्वा शयनकाले शिरःस्थाने गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा सम्पूज्य अष्टाङ्गपातप्रणामाशयेन सिंहशययायां सुप्यात् [क्, ग्: सुप्येत्] | ततः प्रभातसन्ध्यायां देवीप्रबोधितः सन् पूर्ववत् सर्वं कुर्यादिति | यद्वा अनेन क्रमेण क्वचिद् प्रदेशे शवपर्यङ्केन सुखासनोपविष्टः कृपयाऽवलम्ब्य सर्वसत्त्वान् पापदेशनामारभ्य यावद्बोधिचित्तात्पादपूर्वकं [क्, ग्: यावदाबोधि०] आःकारपरिणतायां स्वजिह्वायां पद्मदलाकारायां ह्रीःकारं ज्वलद्भासुरं यावदिच्छं विभाव्य स्थिरीकृत्य शतार्द्धगुलिकामालाक्षसूत्रेण प्. ४३१) त्रिसन्ध्यं चतुःसन्ध्यं जपेत् योगी | सुषुप्सुः [क्, ग्: सुसुप्तः] पूर्वविधिना सुप्यात् [क्, ढ्, ख्: स्वपेत्] | एवं जपभावनात्मको विधिवत् लब्धानुज्ञो अष्टलोकधर्मनिर्मुक्तः श्राद्धः समयसंवरस्थः कृपावान् कल्याणमित्राराधनतत्परो योगी सप्तलक्षजापेन [ख्: अष्ट०] सर्वशास्त्रकलाकलापेषु अभिज्ञो [क्, ग्: चाभि०] भवति | मेधावी शूरो विशारदः पर्षदनभिभवनीयो [क्, ढ्, ग्: परिषद] वादी च भवति | ज्वरगरविषडाकिन्यादिभिरनुपद्रुतो भवति | यद् भक्षयति तदमृतं भवति | सिद्धे सति मन्त्रजापेऽस्मिन् एतन्मन्त्राभिमन्त्रिता कठिनी यस्यैव हस्ते दीयते स मूर्खोऽपि कविर्भवति | तस्य गन्धमात्रेण पन्नगादयः सन्निहिता न भवन्ति | एभिरुपद्रवैरुपद्रुतानामन्येषामपि सर्वोपकारसमर्थो भवति | किं बहुनोक्तेन मयापि जडधिया शास्त्रे अकृतक्लेशेन विक्षिप्तचेतसा अस्य मन्त्रस्य लक्षद्वयजापेन इदं प्रज्ञालोकसाधनं कृतम् | ये [क्, ढ्, ग्: येन] पुनः स्थिरचेतनः अनन्तरोक्तगुणैर्युक्ता भवन्ति तेषां सुतरां सिद्धिः स्यादिति | || प्रज्ञालोकसाधनं [क्, ढ्, ग्: नविधिः] समाप्तम् || प्. ४३२) २१९. सत्त्वान् वशीकृत्य चतुरार्यसत्येऽवतारणाय वश्यविधिरुच्यते | ततः पूर्वोक्तक्रमेण निष्पन्नां भगवतीं एवं रक्तबीजचिह्नपरिणामतो रक्तवर्णां विभाव्य सम्पूज्य स्तुतिं कुर्यात् अक्षोभ्यवज्रेत्यादिगाथाभिः | चितत्त्वनिर्याताधोमुखकरोटत्रयोपरि रक्त-आःकारजवज्रपद्मभाण्डे [क्, ढ्, ग्: ओमित्स् वज्र] दशसमयान् षोडशस्वरककारादिचतुस्त्रिंशद्व्यञ्जनैरधिष्ठितानधो [क्, ग्: तान् दृष्ट्वा] यंरंपरिणतवायवग्निमण्डलाभ्यां ज्वालानलतापनं कृत्वा समयन्यस्तबीजरश्मिचोदिततथागतसमूहान् आनीय तत्रान्तर्भाव्य आद्यस्वरजातचन्द्रोपरि [ख्: चन्द्रमण्डलो] हूंकारजचन्द्रस्थं तदधिष्ठितसितपञ्चसूचिकवज्रस्फुरितरश्मिजालैर्वज्रधरमपि चन्द्रवज्रस्य च प्रवेशात् उत्पातकताविचिकित्सादिदोषापगते [ख्: त्पाकता] तदुपरि ओंकारं ध्यात्वा तत्किरणैस्तथागतानमृतरूपापन्नान् नानालोकधातुस्थामृतमपि तत्र प्रवेश्य प्रणवस्य च प्रवेशात् | यथावन्निष्पन्नममृतं दृष्ट्वा वारत्रयम् त्रितत्त्वैरधिष्ठाय विधिवदमृतास्वादं कृत्वा यावदिच्छं विभाव्य स्वनामाक्षरपरिणतं साध्यं पुरोवर्त्तिनं दृष्ट्वा तन्मत्रमालानिर्गतरश्मिभिः तमानीय तत्रान्तर्भाव्य तस्य चित्तमकारपरिणतं [ख्: माकार ; क्, ग्: णततया] आरक्तचन्द्रमण्डलाकारं [क्, ग्: मण्डा] ध्यात्वा तन्मन्त्रमालनिर्गतां देवीं रक्तवर्णां वामकरेण ह्रीःकारपाशधरां दक्षिणकरेण रक्तोत्पलकलिकानिभवज्राङ्कुशधरां प्. ४३३) साध्यपुरोवर्त्तिनीं [ग्: साध्यस्य] दृष्ट्वा ओं आः ह्रीः अमुकस्य चित्तमाकर्षय हूं जः इति तामाज्ञापयति योगी | ततः सा देवी विधिवत् प्रविश्य पाशेन संवेष्ट्याङ्कुशेन चोदयन्ती यथावदानीय स्वचित्ते प्रवेशयेत् | देवी तु मन्त्रमालान्तर्गता द्रष्टव्या | ततस्तं मुक्तशिखं विह्वलं विहलं गलं (##? साधकाभिमुखं किं करोमीति ब्रूते | || वज्रवाराहीसाधनं समाप्तम् || २२०. दिगम्बरा मुक्तकेशी वज्रवाराही नाभिदेशे कर्त्रिकपालधारिणी नृत्यन्ती चिन्त्या | वश्यं भवतीति | || वज्रवाराह्या वश्यविधिः || प्. ४३४) २२१. ओं नमो भगवत्यै आर्यवज्रवाराह्यै | अथातो भगवतीनां गुह्येश्वरीणां [क्, ग्: ओमित् गुह्येश्वरीणां सर्वदेवतीनां] सर्वदेवतीनां महाधियानां - महान्तं च महागुह्यं महामायां महेश्वरीम् | त्रैलोक्यं संहरत्येषा [क्: त्येका] त्रैलोक्यं सृजते [क्, ग्, ख्: सृज्यते] पुनः || गुह्यकानामियं [क्, ढ्, ग्: काममयं] माता महामायेति विश्रुता | त्रैलोक्यत्रासनी विद्या प्रपद्येयं [क्: प्रशस्येयं, ढ्, ख्: प्रपदेयं] महेश्वरी || यया विज्ञातमात्रया विद्यया साधकेश्वरः | सदेवगन्धर्वगणान् सयक्षासुरमानुषान् || विद्याधरपिशाचांश्च राक्षसोरगकिन्नरान् [क्, ग्: नाग] | वशमानयति भूतानि जलजस्थलजानि च || महाश्चर्यकरी विद्या इन्द्रजालकरी तथा | मोहनं स्तम्भनं चैव विद्वेषोच्चाटनादिकम् || वश्याकर्षणजम्भं [क्, ख्, ग्: जम्भनं] चानेकविधकुतूहलम् | पठिता कुरुते विद्या वाचां सिद्धिं च साधके || न जपं न व्रतं तस्य नोपवासो विधीयते | अक्लेशतो भवेत् सिद्धिर्देवि सत्यं वदाम्यहम् || मन्त्रं तव महामाये सर्वत्रैलोक्यसाधिते | प्रवक्ष्यामि महायोगे दिव्यैरक्षरपङ्क्तिभिः || ओं नमो भगवति वज्रवाराहि आर्यापराजिते त्रैलोक्यमात्रे महाविद्ये [क्, ग्: महावैद्य०, क्, ब्: विद्ये] सर्वभूतभयावहे [ख्: पहे] महावज्रे वज्रासने [क्, ब्: वज्रासे] प्. ४३५) अजिते अपराजिते वश्यङ्करि अभ्रभ्रामणि [क्, ढ्, ग्, ख्: नेत्र०] विषशोधनि [क्, ग्: विशोषणि, ढ्, क्, ब्: विषशोषणि] क्रोधनि [क्, ब्: क्रोधक] करालिनि सन्त्रासनि मारणि [क्, ब्: मानिनि] सुप्रभेदनि [क्, ब्: दहरणि] पराजये विजये जम्भनि स्तम्भनि मोहनि वज्रवाराहि महायोगिनि कामेश्वरि [क्, ब्: भामे०] खगे तद्यथा प्रोतंगे [क्, ख्: प्रोंगतंगे प्रौतंगे] प्रोतंगे हन हन प्राणान् किङ्किणि किङ्किणि खेखेणि [क्, ग्: खिंखि०] खेखिणि धुन धुन वज्रहस्ते शोषय शोषय खट्वाङ्गकपालधारिणि [क्, ब्: अद्द्स् वज्र० बेfओरे थिस्] महापिशितमांसासनि [क्, ब्: मदार्पितसित०] मनुष्यान्त्रप्रावृते सार्द्रनरशिरोमालाग्रथितधारिणि सुम्भनिसुम्भे हन हन प्राणान् सर्वपापसत्त्वानां [ख्: सर्वापाय०] सर्वपशूनां [ओमित्तेद् इन् क्, ब्] मांसच्छेदनि [क्, ब्: महामांस०] क्रोधमूर्ते दंष्ट्राकरालिनि महामुद्रे [क्, ब्: मद्रे] श्रीहेरुकदेवस्य अग्रमहिषि सहस्रशिरे सहस्रबाहवे शतसहस्रासने ज्वलिततेजसे ज्वालामुखि [क्, ग्: सखि] पिङ्गललोचने वज्रशरीरे वज्रासने मिलि [क्, ब्: मिलितचिलिते करालिनि] मिलि [ढ्: चलि] तिमिलि तिमिलि हे हे हूं हूं ख ख धु धु धुरु धुरु मुरु मुरु अद्वैते महायोगिनि पठितसिद्धे द्रें [क्, ग्: प्रें] ध्रं [क्, ब्: खं] द्रें धं धं ग्रं [क्, ब्: खं] ग्रं हे हे ह ह भीमे हस हस वीरे हा हा हो हो हूं हूं त्रैलोक्यविनाशनि शतसहस्रकोटितथागतपरिवारिते हूं [क्, ब्: हूं हूं] फट् सिंहरूपे खः गजरूपे गः त्रैलोक्योदरे महासमुद्रमेखले [क्, ग्: लेखने] ग्रस ग्रस हूं हूं फट् वीराद्वैते हूं हूं हा हा महापशुमोहनि प्. ४३६) योगेश्वरि त्वं डाकिनि सर्वलोकानां [सर्व ओन्ल्य इन् क्, ब्] वन्दनि सद्यः प्रत्ययकारिणि हूं फट् भूतत्रासनि महावीरे परमसिद्धे महाविद्येश्वरि [महा ओन्ल्य इन् ख्] हूं हूं फट् हूं हूं फट् स्वाहा [आfतेर् थे एन्द् ओfथे मन्त्र क्, ब्: रेपेअत्स् थे पोर्तिओन् बेगिन्निन्ग् fरोम् ओं नमो भगवति कामेश्वरि खगे अद्दिन्ग् हूं फट् अत् थे एन्द्] | || ज्वाआमुखीसाधनप्रयोगः [ठिस् चोलोफोन् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्, ब्] || २२२. एषा भगवती महामाया पठितसिद्धा | अस्याः साधनं भवति | सोमग्रहे सूर्यग्रहे वा ग्रहमपश्यन् एकविंशतिवारान् प्रवर्त्तयेत् | ततः सिद्धो भवति | यावदावर्त्तयति तावत् स्त्रीसहस्रैरनुगम्यते | सकृदुच्चारितेनाकर्षयति मारयति क्रुद्धचेतसा उच्चाटनविद्वेषणस्तम्भनं च कुरुते | इच्छावशात् कुसुमं सकृत् परिजप्याकाशे क्षिपेत् ब्रह्मादीनाकर्षयति [क्, ढ्, ग्: दीनादर्शयति] | श्मशानाङ्गारं सकृज्जप्तं गृहे ग्रामे नगरे वा क्षिपेत् दाहं दर्शयति मयूरपिच्छकं सकृज्जप्तं आकाशे भ्रामयेत् पुनरुपशमयति | शर्करां सकृज्जप्तां चतुर्दिशं क्षिपेत् चतुरङ्गबलं दर्शयति | मयूरपिच्छकं विपरीतं भ्रामयेत् प्रत्यानयनं कृतं भवतीति | || महामायाज्वालामुखीवज्रवाराहीप्रयोगसाधनम् [ठिस् चोलोफोन् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्, ब्] || प्. ३४७) २२३. अधुना महामायायाः श्मशानान्युच्यन्ते | पूर्वादिदिग्भागे मण्डलस्य साधकानुग्रहं नाम श्मशानं उत्तरेणाद्वैतकरं पश्चिमे क्रोधाननं दक्षिणे घोरान्धकारं आग्नेययां महाप्रलयं नैऋत्यां महामेलापकयोगबहुलं वायव्ये सिंहनादमहाफेत्कारं [क्: फट्] ऐशाने सरोजबीजं नाम श्मशानम् | एषु च यथायोगं दग्धार्द्धदग्धाङ्गखण्डिताङ्गार्द्धखण्डिताङ्गविभीषणाकारं भयङ्करं शूलभिन्नोर्द्ध्वार्द्धशवाः पाटलकङ्केलिचूडाशिरीषौदुम्बरवटाश्वत्थनागकेशरपादपा [क्: डुम्ब] यथाक्रमेण महिषमार्ज्जारभल्लुकव्याघ्राश्वगृध्रशूकरपिशाचमुखा महर्द्धिका यक्षाः समन्ततश्च [ढ्: नन्तरं] श्मशानाष्टके शृगालगृध्रोलूकवायसाश्च वेतालभूतादय इति | || महामायादेव्याः श्मशानम् || २२४. नमो वज्रवाराह्यै | ओं ह्रीं [क्, ढ्: ओमित्] घातय सर्वदुष्टान् हूं फट् स्वाहा | बलिं दत्त्वा ध्यानं कुर्यात् | नाभिमध्ये रंभवं त्रिकोणमग्निमण्डलं तन्मध्ये चतुर्द्दलपद्मं रक्तवर्णं तदुपरि ह्रींकारं [क्, ढ्, ग्: ह्रीःकारं, ख्: ह्रीं ओन्ल्य] कल्पाग्निवद् [ख्: ग्निदेदी०] देदीप्यमानं तत्परिणतमात्मानं वज्रवाराहीं रक्तवर्णां चतुर्द्दलेषु [ख्: ओमित्स् चतु० भाजनं] पञ्चामृतभृतपद्मभाजनं ध्यात्वा प्रेतासनस्थां आलीढपदां नग्नां ऊर्ध्वकेशां कपालमुकुटां प्. ४३८) पञ्चमुद्रोपेतां चतुर्भुजां दक्षिणे वज्रवज्राङ्कुशधरां [क्, ढ्, ग्: वज्राङ्गु०] वामे कपालखट्वाङ्गतर्जनीपाशधरां एकमुखीं त्रिनेत्रां भृकुटीकरालवदनां वज्रघोणां सुभीषणां बृहदुदरां ललज्जिह्वां भावयेत् | ओं वज्रवाराहि आवेशय सर्वदुष्टान् ह्रीं स्वाहा - उपहृदयम् ओं हूं ह्रीं हां [क्, ढ्: हों, ग्: हा] - हृदयं लक्षं जपेत् समाहितो भूत्वा | सिध्यति नात्र संशयः | ओं अः ह्रीं हूं हां हः | अनेन मन्त्रेण महामांसचूर्णं कृत्वा धूपं दद्यात् पटाग्रतः | सिध्यति दिनैकविंशत्या यावन्नान्यथा | ओं ह्रीं हं [क्, ढ्, ग्: हूं] हां [क्, ढ्, ग्: हों] हः हः हः हीः हीः हें [क्, ग्: फं फं फं, ढ्: फें फें फें] हेः फेत्कारं दद्यान्निशायां बलिं सर्वमारप्रशमनार्थम् [ख्: शमनं] | निशाबलिः पञ्चोपचारेण दातव्यः | यस्य कस्यचिन्न कथनीयम् | वज्रयोगिन्योऽधितिष्ठन्ति तन्नात्र संशयः | श्रीवज्रवाराहीकल्पः सर्वार्थसाधकः | || वज्रवाराहीसाधनम् [ठिस् चोलोफोन् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्, ब्] || २२५. पंकारपरिणतं रक्तपद्मं तस्योपरि यंकारपरिणतं वायुमण्डलं कृष्णं धन्वाकारं [क्, ग्: धन्वाभं] ध्वजाङ्कं रेफपरिणतं रक्तं त्रिकोणमग्निमण्डलं ज्वालाङ्कं वंभवं अब्मण्डलं श्वेतं वर्त्तुलं घटाङ्कं लंकारजं पृथिवीमण्डलं चतुरस्रं हरितं सुंकारसम्भवं सुमेरुं प्. ४३९) चतुरस्रं चतुर्द्वारं अष्टशृङ्गोपशोभितं तन्मध्ये पंकारपरिणतं पद्मं तस्योपरि हूंसम्भवं विश्ववज्रं तद्वरटके आलिकालियोगं तन्मध्ये वंकारपरिणतं वज्रम् | एतत्परिणतां वज्रवाराहीं रक्तां त्रिनेत्रां मुक्तकेशां नग्नां खण्डमण्डितमेखलां शतार्द्धसार्द्रनरशिरोमालाप्रलम्बितां [क्, ग्; सार्द्ध०] वामभुजे कपालं दुष्टमाराद्यसृग्धरं दक्षिणे - तर्जयन्तीं दिशः सर्वदुष्टतर्जनवज्रिकाम् [ख्: सर्वा] | कल्पवह्निमहातेजां स्रवन्तीं रुधिरप्रियाम् || ऊर्ध्वपादस्थितां भावयेत् | पद्मस्य पूर्वादिपत्रे - डाकिनीं तु तथा लामां खण्डरोहां तु रूपिणीम् | विदिक्पत्रे तथा भाव्याः करोटाश्चत्वारः शोभनाः || मन्त्रं चात्र - ओं सर्वबुद्धडाकिनीये वज्रवर्णनीये हूं हूं [ढ्: अद्द्स् अ थिर्द् हूं] फट् फट् [ख्, ग्: फट् ओन्ल्य] स्वाहा | || श्री [ख्: ओड्यान०] ओडियानवज्रपीठविनिर्गतऊर्ध्वपादवज्रवाराहीसाधनं [ख्: ओमित्स् ऊर्द्ध्वपाद०] समापतम् || प्. ४४०) २२६. प्रथमं तावद् योगी श्मशानादौ मनोरमे स्थाने स्वहृदीन्दौ ओंकारकिरणैर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानानीय पुरतोऽवलम्ब्य पूजापापदेशनादिकं कृत्वा खसमं त्रैधातुकं विचिन्त्य हूंवज्रीकृतभूमौ श्मशानाष्टकमध्ये धर्मोदयान्तर्गतपद्मवरटके चन्द्रस्थरविसोमसम्पुटस्थवंकारवज्रं तद्वीजसमुद्भवां भगवतीं वज्रवाराहीं प्रलयानलसन्निभां एकवक्त्रां द्विभुजां दक्षिणे - तर्जयन्तीं दिशः सर्वदुष्टतर्जनवज्रिकाम् | वामे कपालं [क्, ढ्, ग्: कपालखट्वाङ्गधरां] विश्वपताकाविराजितबाहुदण्डासक्तखट्वाङ्गधरां भैरवकालरात्र्याक्रान्तां प्रत्यालीढेन ताण्डवां दिग्वासां मुक्तकेशां खण्डमण्डितमेखलां दंष्ट्राकरालवदनां त्रिनेत्रां विकृताननां विश्ववज्रधरां मूर्ध्नि वज्रमालाकपालशोभितां [क्, ढ्; वज्रक, ख्: वक्र०] मुण्डस्रग्दामदेहोभयशोभां सर्वालङ्कारभूषिताङ्गीं सर्वबुद्धाभिषेकजां वैरोचनकुलोद्भवां सर्वसिद्धिप्रदायिकां स्फुरत्संहारविग्रहाम् - पूजास्तुत्यमृतास्वादं [क्: नृता०] कृत्वा योगी समाहितः | सादरं भावयन् नित्यं लघु बुद्धत्वमाप्नुते [क्, ढ्, ग्, ख्: मवाप्यते] || भावनां कृत्वा न्यासं कुर्यात् बलिं च दद्यात् योगवित् | ओं वं वज्रवाराही नाभौ हां [क्, ग्: हं] यां यामिनी हृदि ह्रीं मों प्. ४४१) मोहनी वक्त्रे ह्रें [क्, ढ्: हूं] ह्रीं सञ्चालनी शिरसि हूं हूं सन्त्रासनी शिखायाम् फट् फट् चण्डिका [ठे ड्, ध्, ख्: एन्द्स् हेरे] सर्वाङ्गेष्वस्त्रम् - नाभौ हृदि तथा वक्त्रे शिरः शिखास्त्रमेव च | कृत्वाग्रग्रंथ्या [ठे मेत्रे इन् थिस् श्लोक इस् fऔल्त्य] खलु मध्यसूची अङ्गुष्ठवज्रो दृढं संप्रपीड्य | संस्थाप्यतामधो ललाटदेशे आवर्त्त्यावर्त्तेन च विभ्रामयेत् || आक्रान्तपादोर्द्ध्वदृष्टिस्तु मूर्ध्ना फेंकारनादतः दशदिग्लोकधातुस्था वीरयोगिनीः आकर्षयेत् - ओं योगशुद्धाः सर्वधर्माः योगशुद्धोऽहं ओं अचण्डि [क्, ग्: आरलि०] होः जः हूं वं होः वज्रडाकिन्यः समयस्त्वं दृश्यहोः | वज्राञ्जल्या ऊर्ध्वविकचबलिं दद्यान्निशार्द्धके - ओं ख ख खाहि खाहि सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादापस्मारडाकडाकिन्यादय इमं बलिं गृह्णन्तु समयं रक्षन्तु समयसिद्धिं [क्, ग्: मम] प्रयच्छन्तु यथैवं यथेष्टं भुञ्जथ पिबथ मातिक्रमथ मम [क्, ग्; ओमित्] सर्वाकारसत्सुखविशुद्धये सहायका भवन्तु हूं हूं फट् फट् [ग्: ओमित्स्] स्वाहा - बलिमन्त्रः | ओं वज्रवैरोचनीये हूं [ग्: ओमित्स् हूं फट्] फट् स्वाहा - हृदयमन्त्रं दशाक्षरम् | ओं सर्वबुद्धडाकिनीये वज्रवर्णनीये हूं ह्हूं फट् फट् [ग्; ओमित्स्] स्वाहा | उपहृदयमेकविंशत्यक्षरम् | ओं सर्ववज्रकामिनि सर्वभक्ष्यं शोधय गुह्यवज्रिणि हूं स्वाहा - सर्वभक्ष्यशोधनमन्त्रः | प्. ४४२) अथवा उपदेशः - स्वचित्तं स्थिरीकर्त्तुकामः स्वनाभिकमलोपरि सोमपुटान्तस्थसर्षपसूक्ष्मवंकारविनिर्गतमृणालतन्त्वाकाररश्मिं ध्यायात् त्रैधातुकं प्रभास्वरं महासुखाकारं पश्येदिति | || संक्षिप्तवज्रवाराहीसाधनं समाप्तम् || २२७. नमो वज्रवाराह्यै | नभोनिभं जगन्मत्वा सम्बोधिं च तथा मनः | स्थापयामि जगद् बोधौ वज्रवाराहिकात्मकः || मनोऽनुकूले श्मशानादौ स्वहृदि चन्द्रे ओंकारकिरणैर्नभसि गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पापदेशनादिकं कुर्यात् | ततो निरालम्बशून्यतां भावयेत् | हूंवज्रीभूतभूम्यादौ [क्, ग्: भृकुट, ढ्: भृत०] श्मशानाष्टकमध्ये धर्मधातुमयधर्मोदयान्तर्गतपद्मवरटके चन्द्रस्थरविसोमसम्पुटस्थवंकारवज्रसम्भवां भगवतीं भावयेत् वज्रवाराहीं प्रलयानलसन्निभां द्विभुजैकवक्त्रां दक्षिणे तर्जयन्तीं दुष्टतर्जनवज्रिकां वामे कपालखट्वाङ्गधरां भैरवकालरात्र्याक्रान्तां प्रत्यालीढेन सताण्डवां दिगम्बरां मुक्तकेशां खण्डमण्डितमेखलां दंष्ट्राकरालवदनां त्रिनेत्रां विश्ववज्रधरां वज्रमालाकपालमूर्ध्वजां मुण्डस्रग्दामदेहशोभां सर्वालङ्कारशोभितां [ढ्: भूषितां] सर्वबुद्धाभिषेकां वैरोचनकुलोद्भवां सर्वसिद्धिप्रदायिकां स्फुरत्संहारविग्रहाम् | प्. ४४३) पूजास्तुत्यमृतास्वादं [क्, ग्: स्वादनं] कृत्वा [ढ्: अद्द्स् योगो अfतेर् थिस्] योगपरायणः | सादरं भावयन् नित्यं लघु बुद्धत्वमाप्नुयात् || भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् - ओं वज्रवैरोचनीये स्वाहा | अत्रोपदेशः स्वनाभिकमलोपरि सोमसम्पुटान्तर्गतमृणालतन्त्वाकाररश्मिं ध्यायात् | ततः त्रैधातुकं प्रभास्वरतया तत् चित्तं सुखशान्तमाद्यमनुत्पन्नं पश्येदिति | || संक्षिप्तवज्रवाराहीसाधनं समाप्तम् || २२८. नमो नैरात्म्यायै | डोम्बीहेरुकपादैर्देवीचक्रस्य भावना कथिता | सञ्चिन्त्य सकलं तत्त्वं हे [क्, ग्: वज्रयो] वज्रात् योगिनीतन्त्रात् || नभसि भट्टारकं दृष्ट्वा गुरुकुलिशेश्वरं प्रभुम् | पूजयेत् वन्दयेत् धीमानक्षोभ्यप्रतिरूपकम् || स्वबीजं हृदये ध्यात्वा पूजामेघं प्रकल्पयेत् | अष्टाभिर्मातृभिर्नित्यं पञ्चामृतप्रयोगतः || गौर्याद्याः [ठिस् श्लोक इस् ओमित्तेद् इन् क्] पञ्च योगिन्यः पञ्चामृतधरा मताः [ग्: मृताः] | शबरी चण्डाली [ढ्: लिनी] डोम्बी रसार्द्रालिङ्गनैर्युताः [क्: रसमुद्रसर्वा, ग्: रसद्रमर्वा (?), ढ्: रसडमर्व (##? अघं च देशयेन्नित्यं पुण्यं चैवानुमोदयेत् | त्रिरत्नशरणं यायाद् बोधौ चित्तं बिभर्त्ति च || प्. ४४४) प्रथमं ध्यायान्मैत्रीं तदनु करुणां विभावयेत् | पुनरपि मुदितां ध्यायादुपेक्षां सर्वशेषतः || तदनु जिनमन्त्रं पठेत् - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | स्वपरं विभाव्य शून्यं प्रणिधानमनुस्मरेद् योगी | रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तस्मिन् रवौ हूंभवविश्ववज्रम् | तेनैव वज्रेण विभावयेच्च प्राकारतत्पञ्जरबन्धनं च || खधातौ [क्, ग्: स्वधा०] चिन्तयेद् धीमान् प्रज्ञामेकाररूपिणीम् [क्, ग्: ज्ञानमे०] | तस्मिन् विभावयेत् पृथ्वीं चतुरस्रां हरीतिकाम् || पृथ्वीमण्डलमध्यस्थां अब्मण्डलं विभावयेत् | अप्सु तेजः पुनर्ध्यायादग्नौ च मरुन्मण्डलम् || मरुन्मण्डलमध्यस्थं आत्मानं चिन्तयेत् ततः | मिश्रीभूय भवेच्चक्रमेकाकारेण [क्: चक्रमव, ढ्: चक्रमेवं] चात्मना || चतुष्कोणं चतुर्द्वारं अष्टस्तम्भोपशोभितम् | हारार्द्धहारसंयुक्तं वज्रसूत्रैरलङ्कृतम् || तस्मिंश्चक्रे गतप्राणान् पञ्चदशं विभावयेत् | योगिनीककुभोद्देशात् आसनं पञ्चदशं मतम् || आसनोपरि चन्द्रं [चन्द्रं च ओमित्तेद् इन् क्, ग्] च चन्द्रस्योपरि भास्करम् | अनयोर्मध्यगतं बीजं मूलस्वरादिकं न्यसेत् || आदर्शसमताज्ञानौ चन्द्रसूर्यौ प्रकीर्त्तितौ | अङ्कारसम्भवा कर्त्रिः प्रत्यवेक्षणमुच्यते || प्. ४४५) एषामैक्यमनुष्ठानं निष्पत्तिः शुद्धधर्मता | पञ्चज्ञानात्मकं देहं योगिनीनां प्रकीर्तितम् || चन्द्रार्काभ्यां च कर्त्त्र्या शबलीभूतं यथा जलम् | मिश्रीभूय पुनः पश्चात् ज्ञेया नैरात्म्ययोगिनी || कृष्णवर्णा महाघोरा पञ्चमुद्राविभूषिता | सव्ये कर्त्रिर्महाभीमाऽवसव्ये पद्मभाजनम् | अवसव्ये वज्रखट्वाङ्गं व्याघ्रचर्मावृता [वृता कटिः इन् क्, ढ्, ग्] कटौ || अ आ इ ई उ च कथितानि तु नैरात्म्यादीनाम् ऊ ऋ ॠ ऌ इति च प्रोक्तानि पुक्कस्यादीनाम् [क्, ग्; प्रक्क०] ॡ ए ऐ ओ बीजानीति गौर्यादीनाम् औ अं बीजे पुनरपि कथिते अधोर्द्ध्ववासिन्याः | चित्तशाश्वतरत्नेशामिताभामोघसिद्धिभिः तान् मुद्रयेत् [क्: ओमित्स् मुद्रयेत् पुक्कस्यादीन्] नैरात्म्यादीन् प्रज्ञापुटे व्यवस्थितान् | चित्तशाश्वतरत्नेश-अमितायुस्तथागतैः | विदिक्स्थान् पुक्कस्यादीन् मुद्रयेदनुलोमतः || द्वेषमोहपिशुनैस्तु रागवज्रेण मुद्रणम् | योगिनीनां चतसॄणां द्वारस्थानां सदैव तु || कायवाङ्मुद्रणं कुर्यात् अधोर्द्ध्वेषु समाहितः | मुद्र्यते [क्: मुड्य०] लक्षणेनेति [ढ्: तेनेति] मुद्रणं तेन भण्यते || इन्द्रे वज्रा यमे गौरी वारुण्यां वारियोगिनी | कौबेरे वज्रडाकी [क्, ग्: किनी] च मध्ये नैरात्म्ययोगिनी || ऐशाने पुक्कसी ख्याता पावके शबरी तथा | चण्डाली राक्षसाशायां वायव्ये डोम्बिनी [क्, ग्: डाकिनी] तथा || प्. ४४६) पूर्वद्वारे पुनर्गौरी दक्षिणे चौरिका तथा | वेताली पश्चिमे द्वारे उत्तरे घस्मरी तथा || अधरे भूचरी ख्याता ऊर्ध्वे च खेचरी स्मृता | परमानन्ददाः सर्वा यथा नैरात्म्ययोगिनी || स्वबीजं हृदये ध्यात्वा रश्मीन् निश्चारयेत् ततः | आकृष्य तेन सम्बुद्धान् पूजयेदष्टमातृभिः || पश्चादनुनाथनां [क्, ग्: नासि देवी] विदधीत भगवत्सु महात्मसु | भगवन्तः सर्वतथागता अभिषेकपदं मां ददन्तु || पश्चादमृतभृतैः कुम्भैरभिषिच्यते बुधः | सेचयन् सर्वसम्बुद्धैः चित्तेशमुकुटो भवेत् || प्रथमं भावयेत् कृष्णां द्वितीये रक्तां विभावयेत् | तृतीये भावयेत् पीतां चतुर्थे हरितां तथा || पञ्चमे नीलवर्णाभां षष्ठे सुशुक्लदेहिकाम् | षडङ्गां भावयेद् योगी पश्चाद् वर्णविवर्जिताम् || रूपस्कन्धे भवेद् वज्रा गौरी वेदनायां स्मृता | संज्ञायां वारियोगिनी संस्कारे वज्रडाकिनी || विज्ञानस्कन्धरूपेण स्थिता नैरात्म्ययोगिनी | मण्डले सा स्थिता भीमा भयस्यापि भयङ्करी || पृथिवी पुक्कसी ख्याता अब्धातुः शबरी मता | तेजश्चण्डालिनी ज्ञेया वायुर्डोम्बी प्रकीर्तिता || रूपे गौरी सदा ख्याता शब्दे चौरी [क्: रौरी] प्रकीर्तिता | वेताली गन्धविषये रसे च घस्मरी तथा || प्. ४४७) स्पर्शे च भूचरी ख्याता खेचरी धर्मधातुतः | सदा ह्यसारविशुद्ध्या वै सिध्यन्ति तत्त्वयोगिनः [क्, ग्: गिनीः] || चक्षुषोर्मोहवज्री च कर्णयोर्द्वेषवज्रिका | घ्राणे [क्, ग्: ओमित् थिस् लिने] मात्सर्यकी ख्याता वक्त्रे च रागवज्रिका | स्पर्शे ईर्ष्यावज्री च मनो नैरात्म्ययोगिनी || कवचमेभिर्महाशुद्ध्या इन्द्रियाणां विशुद्धये | नवमार्यं धृतं मुण्डं कर्त्रिका देवच्छेदनी || कपालक्लेशमुण्डेन स्कन्धस्योपरि चाशनम् [क्, ग्: साधनं] | गुर्वाचार्येष्टदेवस्य नमनार्थं चक्रिका धृता || दुर्भाषस्याश्रवणाय गुरोर्वज्रधरस्य च | कुण्डलं श्रवणयोर्धार्यं मन्त्रं जप्तुं च कण्ठिका || रुचकः प्राणिवधं [क्, ग्: बन्धं] त्यक्तुं मुद्रां भजितुं च [क्, ग्: भञ्जितुञ्च] मेखलाम् | पञ्चबुद्धस्य सूत्रेण शरीरं मुद्रितं सदा || मन्त्रः | ओं अ आ इ ई उ ऊ ऋ ॠ ऌ ॡ ए ऐ ओ औ अं अः स्वाहा | मात्राविशुद्धिं कथयामि - अक्षोभ्यश्चक्रिरूपेणामिताभः कुण्डलात्मकः | रत्नेशः कण्ठमालायां हस्ते वैरोचनः स्मृतः || मेखलायां स्थितोऽमोघः पञ्चैते शुद्धमात्रिकाः | दोषपरिहाणितो धार्या योगिनीभिः सदा धृताः || अध्यात्मरूपं कथयामि - स्त्रीरूपेण वशं [क्: ओमित्स् वशं रूपेण] लोके क्रोधरूपेण त्रासनम् | आलिकालिसमापत्त्या बाह्यद्वन्द्वं निषेवितम् || प्. ४४८) पुरक्षोभमन्त्रः - अकचटतपयस स्वाहा | सार्वभौतिकबलिमन्त्रः - ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यमनुत्पन्नत्वात् ओं आः हूं फट् स्वाहा | नैरात्म्ययोगिन्याश्चैव संवरं कथयामि ते | महामुद्रा स्थिता नाभौ महासुखकरा [ड्, ध्, ध्: कालिका ओर् कारिका] शुभा | तीक्ष्णत्वादग्निरूपेण रुषिता सा तु मातृभिः || आदिस्वरस्वभावा सा धीति बुद्धैः प्रकल्पिता | व्याप्य तिष्ठति त्रैधातुं [क्, ग्: तुकं] न ज्ञाता सा पृथग्जनैः || नैरात्म्यकमध्यस्थं [क्, ग्: नाना०] च अनाहतमधोमुखम् [क्: मध्ये सुखं] | स्रवत्यनिर्वर्तकयोगेन [क्, ग्: प्रवर्त्त०] बोधिचित्तं सदैव तु || तस्मात् कायेऽत्र ये (नाड्यो) ललनारसनावधूतयः | कायवाक्चित्तरूपेणावतीर्णाः कर्त्रिमुद्रिकाः [ढ्: कर्ण०] || ललना प्रज्ञास्वभावेन रसनोपायेन संस्थिता | अवधूती मध्यदेशे तु महासुखाधाररूपिणी || अक्षोभ्यावहा ललना रसना रक्तप्रवाहिनी | अवधूत्यमितनाथस्य आधारभाविनी सदा || कर्ममुद्रासुखावत्यां त्रयो नाड्यः स्वकालतः [क्, ग्: स्वभावतः] | स्रवन्ति कायवाक्चित्तं वज्ररत्नाब्जजन्मिनम् || मूत्रकालस्तु वज्रस्य वमन्तं रत्नधारिणम् | अभिसंबुद्धरूपेणामितनाथस्य कथ्यते || सदैवोत्पद्यते ज्ञानमुक्तं वावसरेऽपि वा | सहजं परमं सौख्यं पित्रोरपि सुखावहम् || प्. ४४९) यथा निशायां हि भुनक्ति कश्चित् वेश्मान्तरे दीपितदीपकः सन् | पर्येष्टिकर्त्तुस्तनुभिस्तमोवत् मोहान्धकारेण सुखं तथा स्यात् || ज्ञात्वैवं भवसागरं विषजलं रागादिनक्राकुलं गम्भीरालहरीलताविघटितं सौख्यैकतीरं महत् | कस्मात् बोधिधियो जनाः क्षणमपि स्वार्थैकनिष्ठोद्यताः [क्: ष्ठायुताः, ढ्: ष्ठोयुताः] पारं यान्ति न मोहपाशवसनं त्यक्त्वा प्रयान्त्यद्भुतम् [क्, ग्; समासा] || उत्पत्तिक्रमभावनां प्रथमतः कुर्यात् सुधीः शाश्वतं मुद्रामन्त्रविशुद्धिमात्रकवचं सर्वान्न वै विस्मरेत् | पश्चादुत्कर्षमन्वितः प्रतिमुहुस्तत्त्वैकचेताः सुधीरुत्पन्नक्रमभावनाभवभिदं ध्यायात् समस्तं सदा || व्याघ्रासीनश्चरेद् यो विविधफणिवरैर्भूषितो यः क्षमावान् बाढं [क्: भ्राटा] सम्भोगयुते विविधमधुयुते कङ्कगेहाख्यनाम्नि | तेनेदं साधनेन्द्रं [क्, ढ्: दं] परहितरुचिना गुह्यप्रज्ञाङ्गसङ्गं [क्, ग्: नाङ्गुष्ठ] लोकार्थोद्भासितं यत् क्षमत जिनसुता भाषितं यन्मयेदम् || || अमृतप्रभा नाम साधनोपायिका समाप्ता || प्. ४५०) २२९. कुलेजन्मानुन्मादी [क्, ग्: ओमित् थे fइर्स्त् त्wओ श्लोकस्] समयी हेवज्रदेशकः | कृपावान् गुरुभक्तश्च भवेयं जन्मजन्मनि || वज्रघण्टारणत्पाणिर्गम्भीरधर्मपाठकः | योषिच्छुक्रसमाहारी भवेयं जन्मजन्मनि || मोहवज्री कथं कृष्णा मोहवज्रस्वभावतः | रूपस्कन्धो भवेन्मोहो रूपश्चित्तेशलक्षितम् || अनुरागैकहेतुत्वादतीतैर्वारुणं मनः | अनुरागिमनश्चिह्नं रागवज्राभलक्षणम् || रागवज्रा कथं श्यामा रागो रक्तो यतो मतः | चतुर्वर्णैरियं यस्मान्निष्पन्ना श्यामवर्णतः || षट्तथागतरूपोऽयममोघसम्भवो मतः | अस्याः षड्रसरूपिण्यां [क्, ग्: सद्रस०] श्यामत्वेनोपलक्षणम् || ईर्ष्या मोहसमुद्भूता मोहो वैरोचनो मतः | प्रज्ञोपायादतश्चेर्ष्या चित्तवज्राभलक्षणा || चित्तमेव मनो यस्मात् ज्ञानसत्त्वाः कथं सिताः | मनोरूपादृतं न स्यात् तेनेयं रूपमुद्रिता || षड् विज्ञप्तिः सदा षोढा योगिनीमूर्तिवर्जिताः | पूर्वपक्षपरीहारस्फुटीकृतेन यत् शुभम् || मयाप्तं तेन ते लोका मन्त्रमार्गे सुनिश्चयम् | बुद्ध्वा बुद्धत्वमभ्रान्त्या प्राप्नुवन्तु क्षणादमी || || नैरात्म्यामण्डलयोगिनीविशुद्धिः समाप्ता || प्. ४५१) २३०. पूर्वोक्तविधानेन शून्यतानन्तरं चन्द्रमण्डले नील-अंकारजसबीजकर्त्रिं [क्, ग्: लीन० ; क्, ढ्, ग्: बीज] स्फुरणादिपूर्वकं परिणम्य शवहृच्चन्द्रस्थार्द्धपर्यङ्कनाट्यस्थितां [क्, ढ्, ग्: पर्यङ्के] नैरात्म्यां कृष्णां एकमुखां ऊर्द्ध्वपिङ्गलकेशां अक्षोभ्यमुकुटिनीं दंष्ट्राकरालललज्जिह्वां दक्षिणेन कर्त्रिधारिणीं वामे कपालखट्वाङ्गधारिणीं रक्तवर्त्तुलत्रिनेत्रां पञ्चमुद्राविभूषणां तच्छिरःकण्ठहृदयेषु ओं आः [क्, ढ्, ग्: अः] हूंकारान् हृच्चन्द्रकर्त्रिमुष्टिचन्द्रे अंकारं दृष्ट्वा इमं मन्त्रं जपेत् - ओं अ आ इ ई उ ऊ ऋ ॠ [ख्: ओमित्स् ऋ, ॠ] ऌ ॡ ए ऐ ओ औ अं अः [ख्: अ] स्वाहा | || केवलनैरात्म्यासाधनं समापतम् || २३१. प्रथमं सर्वसत्त्वाभ्युद्धरणलक्षणां [ख्: हुरणं विभाव्य] करुणां विभाव्य सबाह्याभ्यन्तरशून्यतां चालम्ब्य अन्तरीक्षे चन्द्रमण्डले अंकारेण कर्त्त्रिं तन्मुष्टिचन्द्रे अंकारं चिन्तयेत् | ततो योगिनीचक्रस्फुरणसंहरणं दृष्ट्वा तत्सर्वं परिणम्य शवहृच्चन्द्रमण्डले [क्, ग्: लमध्ये] भगवतीं नैरात्म्यां कृष्णवर्णां कर्त्रिकपालखट्वाङ्गगृहीतद्विभुजामेकमुखीं रक्तवर्त्तुलत्रिनेत्रां ऊर्द्ध्वपिङ्गलकेशां चिन्तयेत् | शिरःकण्ठहृदयेषु ओं आः प्. ४५२) हूंकारान् हृच्चन्द्रकर्त्रिमुष्टिचन्द्रे अंकारं दृष्ट्वा मन्त्रं जपेत् | ओं अ आ इ ई उ ऊ ऋ ॠ ऌ ॡ ए ऐ ओ औ अं (अः) स्वाहा - जापमन्त्रः | || नैरात्म्यासाधनम् || || कृतिः [ख्: ओमित्स् थे औथोर्] सहजविलासस्य || २३२. नमो वज्रयोगिन्यै | ओं आः हूं | प्रथमं तावन्मन्त्री क्वचित् कस्मिन्नपि प्रदेशे कस्मिन्नप्यासने उपविश्य वज्रयोगिनीभावनामारभेत् | तत्र स्वनाभौ विकसितं शुक्लवर्णं पद्मं भावयेत् | तत्रोपरि अतिरक्तवर्णसूर्यमण्डलं भावयेत् | तत्रोपरि सिन्दूरवर्णां मध्यह्रींकारस्थितां धर्मोदयां भावयेत् | तत्राप्युपरि भट्टारिकां वज्रयोगिनीं तत्रस्थितह्रींकारपरिणतां पीतवर्णां स्वयमेव स्वकर्त्रिकर्त्तितस्वमस्तकवामहस्तस्थितां दक्षिणहस्तकर्त्रिसहितां [ग्: स्थितां] ऊर्द्ध्वविस्तृतवामबाहुं अधोनमितदक्षिणबाहुं वासःशून्यां प्रसारितदक्षिणपादां सङ्कुचितवामपादां भावयेत् | कबन्धान्निःसृत्यासृग्धारा स्वमुखे प्रविशति अपरे उभयोः पार्श्वयोगिन्योर्मुखे [क्, ग्: पार्श्वयोः] प्रविशति इति भावयेत् | वामदक्षिणपार्श्वयोः श्यामवर्णवज्रवर्णनीपीतवर्णवज्रवैरोचन्यौ प्. ४५३) वामदक्षिणहस्तकर्त्रिसहिते दक्षिणवामहस्तकर्परसहिते प्रसारितवामपादपरसारितदक्षिणपादे सङ्कुचितेतरपादे मुक्तकेश्यौ भावयेत् | उभयोः पार्श्वयोरुभयोर्योगिन्योर्मध्ये अन्तरीक्षे अतिभयाकुलं श्मशानं भावयेत् - इति भावना | पूजोच्यते - मण्डलं कृत्वा धर्मोदयां सूर्यालयलग्नां लिखेत् मध्यह्रींकारसहितां ततः पूर्वोक्तभावनया भट्टारिकां मध्ये आरोप्य ओं सर्वबुद्धडाकिनीये इत्यादिमन्त्रेण धर्मोदयमध्ये पूजयेत् | पश्चादर्घः | ओं सर्वबुद्धडाकिनीये हूं स्वाहेति मन्त्रेण पश्चाद् वामपार्श्वे ओं वज्रवर्णनीये हूं स्वाहेति मन्त्रेण पश्चाद् दक्षिणपार्श्वे ओं वज्रवैरोचनीये हूं [ग्: ओमित्स्] स्वाहेति अनेन पश्चात् पुनरपि ओडियान पूर्णगिरि कामाख्या सिरिहट्ट इत्यनेन पूजयेत् | पुनरपि धर्मसम्भोगनिर्माणमहासुख इत्यनेन | ओं ओं ओं सर्वबुद्धडाकिनीये वज्रवर्णनीये वज्रवैरोचनीये हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाहा - इति जपमन्त्रः | || वज्रयोगिनीसाधनं समाप्तम् || प्. ४५४) २३३. ओं नमो वज्रयोगिन्यै | प्रथमं वंकारमध्ये पंकारजविश्वपद्मवरटके रक्तरंकारपरिणतसूर्यमण्डलोपरि हूंकारपरिणामेन भगवतीं वज्रयोगिनीं मुक्तकेशां उग्रकिरणां नग्नां प्रयालीढस्थितां द्विभुजां पीनोन्नतपयोधरां रक्तवर्णां चलत्प्रचण्डवर्त्तुलत्रिनयनां सभ्रूभङ्गभृकुटिनीं [क्: भृङ्ग] दंष्ट्राकरालललद्रसनां उग्रशवारूढां [ढ्: उत्पाग्रमा] नवयौवनां हारार्द्धहारकिङ्किणीज्वालावनद्धनितम्बां विचित्ररत्नालङ्कृतनूपुरधरां षण्मुद्रोपेतां वामे खट्वाङ्गकरोठधरां दक्षिणे वज्रधरां अतिभीमरूपिणीं श्मशानादौ भावयेत् | भावनाखिन्ना मन्त्री मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मूलमन्त्रः - ओं सर्वबुद्धडाकिनीये ओं वज्रवर्णनीये ओं वज्रवैरोचनीये हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाहा | ओं वज्रडाकिनी ह्रीः हूं फट् स्वाहा - हृदयमन्त्रः | ओं वज्रयोगिनी हूं फट् - उपहृदयः | अथ बलिमन्त्रः - ओं वज्रडाकिनी इमं बलिं गृह्ण गृह्ण हहहह [क्, ग्: हह ओन्ल्य] खखखख (यययय) आआ [क्: ओमित्स् थे लस्त् अ] मम सिद्धिं प्रयच्छ हूं फट् स्वाहा | अष्टम्यां चतुर्दश्यां च नियमेन पूजादिकं श्मशानादौ कर्तव्यमिति | || वज्रयोगिनीसाधनं समाप्तम् || प्. ४५५) २३४. वज्रयोगिन्यै नमः | हृदि नानावर्णपंकारपरिणामेन विश्वपद्मं भावयेत् | तत्रोपरि रक्तवर्णरेफपरिणामेन सूर्यमण्डले धर्मोदयं [क्: ओमित्स् धर्मोदयं भावयेत्] समधिकरक्तवर्णं भावयेत् | धर्मोदयोपरि रक्तवर्णं ह्रींकारम् [क्, ग्: ओमित् ह्रीःकारं] | ह्रींकारादिभिः पूर्वोक्तैः समस्तैः परिणामेन वज्रयोगिनीं कनकश्यामां सूर्यासने पद्ममध्ये तथात्र पार्श्वे डाकिनीद्वयं भावयेत् कर्त्रिकरोटकधरां आलीढपदसंस्थिताम् | ओं सर्वबुद्धडाकिनी [क्, ढ्: नीये] वज्रपुष्पे हूं स्वाहा मध्ये | अग्रतः ओं बुद्धडाकिनी [क्, ढ्: नीये] पीतवर्णा वज्रपुष्पेस्वाहा [क्, ढ्: हूं स्वाहा] | दक्षिणे ओं वज्रवर्णनी श्यामवर्णा वज्रपुष्पे स्वाहा [क्, ढ्: हूं स्वाहा] | पश्चिमे ओं वज्रवैरोचनी [क्, ढ्: नीये] गौरवर्णा वज्रपुष्पे स्वाहा | ओं धर्मकाय वज्रपुष्पे स्वाहा ओं सम्भोगकाय वज्रपुष्पे स्वाहा ओं निर्माणकाय वज्रपुष्पे स्वाहा मध्ये - ओं महासुखवज्रपुष्पे [क्, ग्: सुखकाय] स्वाहा | ओं ओडियानवज्रपुष्पे स्वाहा ओं पूर्णगिरिवज्रपुष्पे स्वाहा ओं कामरूपवज्रपुष्पे स्वाहा मध्ये - ओं श्रीहट्टवज्रपुष्पे स्वाहा | पुनर्मध्ये - ओं नमः सर्वगुरुबुद्धबोधिसत्त्ववज्रपुष्पे स्वाहा | ओं नमः सर्वबुद्धडाकिनी ओं नमः सर्ववज्रवर्णनी ओं नमः ह्रीं सर्वबुद्धवैरोचनी हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाहा | || वज्रयोगिनीसाधनं समाप्तम् || प्. ४५६) २३५. नमो वज्रयोगिन्यै | अत्यन्तनिर्मृष्टदर्पणदले [ग्: निस्पष्ट] अष्टम्यां सिन्दूरं पातयित्वा तत्र धर्मोदयमुद्रां लिखित्वा कोणेषु बाह्यवंबीजं [ग्: वीक्ष्य] विलिख्य मध्यमन्त्रं च धर्मोदयबाह्ये चतुःपार्श्वेषु वामावर्त्तेन नन्द्यावर्त्तं लिखित्वा पुष्पादिभिः सम्पूज्य यथाशक्ति मन्त्रं परिजप्य सिन्दूरं तदेकत्र भाण्डे स्थापयेत् | एवं षण्मासं यावत् कुर्यात् | ततो लाङ्गलिकया विषनालनलिकामध्ये तत् सिन्दूरं प्रक्षिप्य श्मशाने निखन्य बलिं पूजां च विधाय मन्त्रं जपेत् | यथाक्रमं एवं प्रत्यहं मासमेकं कुर्यात् | ततः सिन्दूरेण नन्द्यावर्त्ताकृतितिलकं विधाय भिक्षार्थं ग्रामं प्रविशेत् | यत्र तत् तिलकं संक्रान्तं दृश्यते [क्: दृश्यं ततो] तं यत्नेनाराधयेत् इति | || एवं नन्द्यावर्त्तेन सिद्धशबरपादीयमतवज्रयोगिन्याराधनविधिः [क्, ग्: नीसाधन] || २३६. प्रथममेव रंकारमध्ये पंकारजविश्वदलवरटके रक्तरंकारपरिणतसूर्यमण्डलोपरि रक्तहूंकारपरिणतमात्मानं भगवतीं वज्रयोगिनीमुग्रकिरणां नग्नां प्रत्यालीढपदस्थितां द्विभुजां पीनोन्नतपयोधरां रक्तवर्णां महारागस्वभावां चलत्प्रचण्डवर्त्तुलत्रिनयनां सभ्रूभङ्गभृकुटिनीं दंष्ट्राकरालवदनां प्. ४५७) ललज्जिह्वां ऊर्द्ध्वज्वलितरक्तकेशां शवारूढां नवयौवनभाग्यां हारार्द्धहारकिङ्किणीशब्दघुर्घुररवविचित्रां [क्, ग्: नूपुर] रत्नालङ्कृतनूपुररवां पञ्चमुद्रोपेतां वामे कपालं देवासुररुधिरपूरितं दक्षिणकरे कर्त्रितर्जनीधरां [क्: कर्त्तित] अतिभीमरूपिणीं श्मशानादौ भावयेत् | भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः - ओं सर्वबुद्धडाकिनीये ओं वज्रवर्णनीये ओं वज्रवैरोचनीये हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाहा - मूलमन्त्रः | ओं वज्रडाकिनीये ह्रीं हूं फट् स्वाहा - हृदयमन्त्रः | ओं वज्रयोगिनीये हूं फट् - उपहृदयमन्त्रः | बलिमन्त्रः [Oमित्तेद् इन् क्, ढ्] ओं वज्रडाकिनी इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हहहह खख खख आआ मम सिद्धिं प्रयच्छ हूं फट् स्वाहा | अष्टम्यां पञ्चम्यां चतुर्दश्यां बलिपूजादिकं श्मशाने कर्तव्यम् | || वज्रयोगिनीसाधनं समाप्तम् || २३७. बिन्दुमध्ह्यगते देवि कुटिले चार्द्धचन्द्रिके | तुषारकणिकाभासे [क्, ग्: भास्वत्] हृद्वज्रसमतेजसे || तदेवं चित्तमालोक्य प्रभास्वरमनाविलम् | जायन्ते तु सर्वकामाश्चिन्तामणिरहर्न्निशम् [क्, ढ्: रिवाह] || अरूपिणं यथाकाशं व्यापिलक्षणवर्जितम् | महामुद्रात्मकं तच्चथा चित्तरत्नं प्रकाशते || || इति वज्रयोगिन्युपदेशः || प्. ४५८) २३८. ओं श्रीवज्रयोगिनि सर्वभूतप्रेतपिशाचादीन् साधय साधय हन हन दह दह ग्रस ग्रस सर्वसिद्धिसाधनानि प्रयच्छ सर्वाशां [ग्: सां] परिपूरय स्वाहा | ओं श्रीवज्रयोगिनि सर्वसिद्धिं कुरु कुरु सर्वविघ्नविनायकान् हन हन सम्यक्संबोधये मम बलिं गृह्ण हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाहा | || वज्रयोगिन्या बलिविधिः || २३९. महामायाह्वयं देवं [क्, ग्: चन्द्रं] चतुर्मुखं चतुर्भुजम् | अङ्के यस्य तथा देवी चतस्रो दिक्षु चापराः || महावज्रधरस्यैव कृपया भीषणाकृतेः | महामायाभिधानस्य साधनं साधु कथ्यते || इह भावनाधिकृतो मन्त्री चतुर्देवीगीतिचोदनाविबुद्धः प्रातरुत्थाय स्वहृत्सूर्यस्थहूंकाररश्मिभिरात्मानं विशोध्य कृतमुखशौचादिकः हूंफडितिस्थानात्मयोगरक्षां कृत्वा ध्यानालयं प्रविश्य हूंकारेण अर्घ्यं परिजप्य सुखासनोपविष्टः पुरस्तादन्तरीक्षे भगवन्तं सपरिवारमालोक्य हृन्मन्त्रकिरणोद्भवैः पञ्चोपचारमेघैः सम्पूज्य पापदेशनादिकमिति कुर्यात् | देशयाम्यहं आत्मनः पापम् अनुमोदे सर्वपुण्यानि सर्वबुद्धबोधिसत्त्वार्यपृथग्जनानां [क्, ग्: सम्बुद्ध] परिणामयामि सर्वमात्मनः कुशलमनुत्तरायां सम्यक् सम्बोधौ आबोधेस्त्रीणि रत्नानि शरणं गच्छामि बुद्धरत्नं प्. ४५९) धर्मरत्नं संघरत्नम् अहो बताहमनुत्तरां सम्यक्सम्बोधिं अधिगच्छेयं [क्, ग्: गच्छे] सर्वसत्त्वानामर्थाय हिताय यावदेतेषां अत्यन्तनिष्ठे [क्, ग्: ष्ठेति] निर्वाणे निरुत्तरे च तथागतज्ञाने प्रतिष्ठापनाय | तदनु चित्तमात्रमेवेदं सर्वमसत्येव [क्: सर्वतैव] तेन [ढ्: ओमित्स्] तेनाकारेण प्रख्याति | तद्यथा स्वप्न इत्यधिमुच्य सर्वाकारान् परित्यज्य निर्मलनभोनिभं निराभासमनन्तं प्रकाशमात्रं पश्येत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति चाधितिष्ठेत् | अनन्तरं पुरस्तादन्तरीक्षसूर्ये हूंकारेण विश्ववज्रं विचिन्त्य तद्दीप्तरश्मिस्फुरणैरधो वज्रमयीं भूमिं तिर्यग्वज्रप्राकारमुपरि वज्रपञ्जरं मध्ये घोरश्मशानं विभाव्य तन्मध्ये कूटागारमेकपुटं [क्, ग्: रात्म] सर्वरत्नमयं पश्येत् - चतुरस्रं चतुर्द्वारं चतुस्तोरणभूषितम् | हाराद्यैरप्सरोभिश्च भास्वद्वेदीचतुष्टयम् || तन्मध्ये रक्तकमलमष्टदलं ध्यात्वा तत्कर्णिकायामनादिन्निधनं तारमुक्ताफलनिभं [क्, ग्: भाव०] ज्ञानामृतबिन्दुं ध्यायात् | इत्ययमनादियोगो [क्, ग्: मादि] नाम प्रथमः समाधिः | मध्यबिन्दुत एव चतुरो बिन्दूनष्टदिग्दलेषु संस्फार्य बीजाकारपरिणतान् पश्येत् यथाक्रमं हूं स्वा आ हाः | यथाक्रमं तेभ्यो वज्रमणिपद्मकर्मकुलेशान् तत्कुलानि च संस्फार्य पुनस्तेष्वेव संहृत्य तत्परिणताश्चतस्रो योगिनीः पश्येत् | पूर्वदले वज्रडाकिनीं नीलवर्णां नीलपीतसितहरितवदनां प्. ४६०) हरितवदनां वज्रकपालघण्टाखट्वाङ्गधारिणीम् [क्, ढ्: कपाल] दक्षिणदले रत्नडाकिनीं पीतवर्णां पीतनीलसितहरितवदनां रत्न्नच्छटात्रिशूलग्रीवानिपीडितजम्बूकपताकाधारिणीम् [क्: ओमित्स् रत्न० वदनां] पश्चिमदले पद्मडाकिनीं सितवर्णां सितपीतनीलहरितवदनां [ग्: ओमित्स् हरित] विश्वकमलशरकपालचापधराम् उत्तरदले विश्वडाकिनीं हरितवर्णां हरितपीतसितनीलवदनां असिडमरुपाशकपालधराम् | चन्द्रासनप्रभाः सर्वाः शेषमासां [क्, ग्: समासां] प्रभुमिव नाथम्कुत्थापयेयुस्ता वज्रगीतिकयाऽनया - हले [छाया - हले सखि विकसितं कमलं प्रबोधितं वज्रेण | अललललहो महासुखेनारोपितो नृत्येन || रविकिरणेन प्रफुल्लं कमलं महासुखेन | अललललहो महासुखेनारोपितो नृत्येन ||] सहि वि-असिअ कमलु [क्: पडीहिउ] पबोहिउ वज्जें | अललललह्हो महासुहेण आरोहिउ नच्चें || रविकिरणेण पफुल्लिउ कमलु महासुहेण | अललललहो महासुहेण आरोहिउ णच्चें || अथ गीतिकानुभावेन भगवान् बिन्दुरूपतां [क्, ग्: ज्ञानवि] हित्वा बीजद्वयाकारेणाविर्भवति | ओं हूं | ततः ओंकाराद् वैरोचनं तत्कुलं च संस्फार्य संहरेत् हूंकारात् पञ्च जिनान् तत्कुलानि च | ततः ओंकारोद्भवया बुद्धडाकिन्या सहैव भगवान् हेरुको हूंकारादुत्पद्यते | भस्मनोद्धूलितः कृष्णो ललितार्क्कासनप्रभः | कपिशोर्द्ध्वज्वलत्केशः कपालमकुटोत्कटः || प्. ४६१) नीलपीतमहाश्वेतहरिताद्यचतुर्मुखः | कपालशरखट्वाङ्गचापधारिचतुर्भुजः || पञ्चबुद्धविशुद्ध्या तु पञ्चमुद्राविभूषितः | चक्रीकुण्डलकण्ठी च हस्ते रुचकमेखलाम् || नरचर्माम्बरधरो द्वादशारुणलोचनः | ज्वालामालाकुलक्रोधः परमानन्दसुन्दरः [क्, ग्: नन्दनः] || अर्द्धपर्यङ्के नाट्यस्थो नवनाट्यरसैर्युतः | अन्तःकरणोद्गीर्णैश्च जनौघैर्जगदर्थकृत् || प्रियतुल्यायुधा रक्ता तत्कण्ठाश्लेषिदोर्द्वया | श्रीबुद्धडाकिनी रक्तपीतश्वेतहरिन्मुखी || बुद्धाभिषेका [क्, ग्: वज्रा०] शबरी हेवज्रे गीयते यथा | तथेह बुद्धडाकिन्या हेरुकः संप्रपूज्यते [क्, ग्: युज्य] || बुद्धो रक्तोऽत्र सत्त्वानां बुद्धकायेन रञ्जनात् | शुद्धा धर्माः प्रकृत्येति वागीशस्यैव शुक्लता || तदनु भगवतः चक्षुरिन्द्रिये ओंकारं रक्तं श्रोत्रेन्द्रिये हूंकारं नीलं घ्राणेन्द्रिये चीकारं [क्, ग्: रि०] पीतं जिह्वेन्द्रिये आःकारं सितं उष्णीषस्थाने रेफं हरितं मनसि खकारं सितं चिन्तयेत् इति षडिन्द्रिये षडक्षरन्यासः कवचम् | ओं आः हूं इति कायवाक्चित्ताधिष्ठानं यथाक्रमं शिरःकण्ठहृदयेषु | स्तनान्तरे [क्, ग्: स्तदन] सूर्ये स्वदेवताबीजं तज्ज्ञानस्वभावं दृष्ट्वा तत्किरणाङ्कुशैर्ज्ञानमण्डलमाकृष्य हूंकारेण विघ्नानुत्सार्य अर्घ्यं दत्त्वा जः हूं वं होः इत्याकृष्य प्रवेश्य बद्धा प्. ४६२) वशीकृत्य तेन सहैकलोलीभूतं समयमण्डलं पश्येत् | ततो ज्ञानबीजरश्मिचोदिततथागतप्रेषिताः पञ्चयोगिन्य आगत्य पञ्चज्ञानाम्बुपूर्णै रत्नकलशैर्भगवन्तं योगिन्यश्चाभिषिञ्चेयुः | अभिषिच्यमानानां शिरसि स्वकुलेश उत्पद्यते भगवतोऽक्षोभ्यः बुद्धडाकिन्यादीनां यथाक्रमं शाश्वताक्षोभ्यरत्नेशवागीशामोघसिद्धयः | ततो ज्ञानबीजरश्मिमुखस्फारिताभिः [क्, ग्: सुख] पञ्चोपचारपञ्चकामगुणपूजाभिर्भगवन्तं भगवतीं च पूजयेत् | ततो भगवन्तं देवीनां मुखैः स्तूयात् - दंष्ट्रोत्कटमहाभीममुण्डस्रग्दामभूषितम् | भक्षमाणं महामांसं श्रीहेरुकं नमाम्यहम् || इति | ततो दिग्देव्यः स्फुरणयोगेन बुद्धडाकिन्यामन्तर्भवेयुः | ततोऽस्याः शिरसि हृदि नाभौ गुह्ये ऊर्वोश्च [क्: भ्रुवो] यथाक्रमं ओं हूं स्वा [क्, ग्: स्वाहा] आ हा इत्येतान् विभाव्य तैरन्योन्यावधि स्फुरद्भिरस्याः शरीरमभिव्याप्य तया ह्रीःकारजरक्तकमलया अकारजमुक्ताकर्णिकया तद्वत् हूंकारजकुलिशओंकारजमणिः प्रारभेत रतिं अनुरागं यामीत्यनेन मन्त्रेण | ततो मणिद्वयरश्मिचोदितास्तथागता आगत्य मुखे प्रविश्य विलीय कमलदले पतेयुः | तत् पञ्चज्ञानामृतं जिह्वाग्रललितेन गृह्यमाणं चिन्तयेदिति | || श्रीमण्डलराजाग्रीनाम द्वितीयः समाधिः || ततो भगवच्चोदिता [क्, ग्: न्नो] बुद्धडाकिन्यादयः पञ्चसु [क्, ग्: स्ककीयञ्च] पञ्चभगवत्कायमेघस्फुरणैः [क्, ग्: स्फुरणादौ] सत्त्वानामर्थं यथाक्रमं आदर्शज्ञानं प्. ४६३) सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानं समताज्ञानं प्रत्यवेक्षणाज्ञानं कृत्यानुष्ठानज्ञानं महावज्रधरपदं चोत्पाद्य स्वकायमेघान् मूलकाये संहरेयुरिति [क्: लून] | || कर्मराजाग्रीनाम तृतीयः समाधिः || यदि पुनर्योगी चित्तं स्थिरीकर्तुमिच्छेत् सर्वसमाधीनामग्रनिष्पत्तये [क्, ग्: माशु] तदा समासतः समाधित्रयं विभाव्य नाभिकमलकर्णिकायां रविसोमसम्पुटप्रान्तेषु निःसन्धिं ध्यात्वा तन्मध्ये सर्षपसूक्ष्मसितस्वच्छज्ञानं बिन्दुरूपं महासुखमयं वीरं विचिन्त्य तद्रश्मिरेखां मृणालतन्तुनिभां चन्द्रमध्येन निर्गत्य सम्पुटं तिर्यक् त्रिभिर्वेष्टैः संयम्य स्थितां दृष्ट्वा चन्द्रोपरि स्थितेषु त्रिषु वेष्टार्द्धेषु ग्रथितान् प्रत्येकं षोडश वर्णान् पश्येत् | उक्तं हि सम्बरोत्तरे - ककारादिदकारान्तं ङञ्वर्जं निवेशयेत् | धकारादिहकारान्तं आलिद्वयं समालिखेत् | मध्यस्थेन त्वकारालिर्न्यस्तव्यः शशिमण्डले || इति | इहाप्युक्तं दिव्यमक्षरपङ्क्तिभिरिति | एवं नाभिमध्ये कमलकर्णिकारविसोमसंपुटगर्भे वीरं भावयन् भावनापरिपाकमधिमुच्य तस्मादेव द्वितीयसूक्ष्मरश्मिरेखाज्वलितैकज्वालावदवस्थितां पश्येत् | तस्याः प्रभावेन स्रवदमृतपूरप्लावितो वीरः सा च रश्मिरेखा सितीभवेत् | ततो वीरे नियमितचित्तस्तं [क्, ग्: चित्तवत्तां] पश्येत् यावत् चेतसः स्थैर्यलाभं निमित्तैरुपलक्षयेत् | उपलक्षिते स्थैर्ये तस्या रश्मिरेखायाः स्फुटमालोकमनन्तं विश्वमवभासयन्तं प्. ४६४) विचिन्त्य सर्वं करतलामलकवत् पश्येत् सर्वसमाधीं श्चाशु निष्पादयेत् | इति बिन्दुयोगः | जप्तविद्यस्य सिद्धिरिति जप उच्यते | तथैव [क्: वापदे] षड्देवताचक्रं योगी नाभिकमलकर्णिकावस्थितरविसोमसम्पुटगर्भे चिरं विचिन्त्य तथैव च तद्रश्मिरेखाया वर्णावलीत्रयप्रथितया वेष्टत्रयसंयुते [क्: सम्पुटे] मन्त्रं जपेत् | इह तन्त्रे त्र्यक्षरा मन्त्राः | तत्र भगवतो मन्त्रः ओं हूं हूं | बुद्धडाकिन्यादीनां यथाक्रमम् - ओं ओं हूं हूं हूं ओं स्वा हूं ओं आ हूं ओं हा [क्, ग्: हाः] हूं | कथं जपेत् ? संपुटगर्भे जप्यं बीजाक्षरं विन्यस्य तच्छीर्षे वीरमुत्थाप्य ओंकारमुच्चारयन् वीराद् रश्मिरेखामुच्छ्वासवायुना सहोत्थाप्य तयावभास्यजगद् बुद्धमयं कुर्यात् | बीजाक्षरमुच्चारयन् तेषु सर्वबुद्धेषु स्वदेवतास्वभावतामधिमुञ्चेत् | अन्तहूंकारं उच्चारयन् निश्वासवायुना समाकृष्य तद्बुद्धमयं [क्, ग्: बुद्ध] जगद् वीरे संहरेत् | एवं पुनः पुनः कुर्यात् यावद् खेदो न भवति | सति खेदे विश्रम्य सर्वमिदं कुशलमनुत्तरायै सम्यक्सम्बोधयेऽभिमतफलसिद्धये च परिणमयय पूर्ववत् पूजां कृत्वा स्वहृद्बीजाक्षरे मण्डलमन्तर्भाव्य तत उत्थाय स्वदेवतात्मकमात्मानमधिमुच्य सर्वं कुर्वीत [क्, ग्: कुर्वति] | सर्वं च भोज्यं पञ्चभिर्बीजैः पञ्चज्ञानामृतमयं कृत्वा स्वहृदये च देवताचक्रमधिमुच्य विचिन्त्य च तज्जिह्वासु तदमृतं जुहूयात् | स्नानं कुर्वन् देवताभिषेकविधिं [क्, ग्: षेकैर्विदध्यात्] ध्यायात् | प्. ४६५) मध्याह्नसायाह्नसन्ध्ययोस्तु मण्डलगृहं प्रविश्य स्वहृद्बीजरश्मिभिराधारमण्डलं निर्माय तस्मादेव बीजात् चतस्रो योगिनीः क्रमेण संस्फार्य यथास्थानं निवेश्य पूर्ववदभिषेकादिकं सर्वविधिमनुष्ठाय मण्डलमन्तर्भाव्य तत उत्थाय पूर्ववत् समाहितयोगं कुर्यात् | अर्द्धरात्रसन्ध्यायां त्वयं विशेषः - संपूज्यार्घ्यं दत्त्वा ओं वज्रमुरिति ज्ञानमण्डलमुत्सृज्य स्वज्ञानबीजे समयम.डलमन्तर्भाव्य निराभासं सम्बोधिचित्तमधिमुच्य सुप्यात् | एवं दिनान्तरेष्वपि देवीसङ्गीतिचोदनोत्थापितः सर्वं पूर्ववत् कुर्यात् | एवं प्रत्यहं यावत् सिद्धिनिमित्तानि लभते | तत्र मण्डलेश्वरस्य मन्त्रो लक्षजापेन सिध्यति शेषनामयुतजापेन | मालामन्त्राश्च [क्, ग्: मन्त्रान्तरादौ नेतव्याः] तन्त्रान्तरादानेतव्याः | तान् स्वहृत्सूर्ये हृच्चन्द्रे वा यथायोगं मण्डलीकृत्य प्रदीपमालावज्ज्वलतश्चेतसाऽभिलिख्य मनसा वाचयन्निव जपेदिति | ब्रुवतैवं महामायासाधनं यन्मयार्ज्जितम् | कुशलं तेन बुद्धः स्यां वशी [क्: स्याम्बरी] विश्वार्थसाधने || || महामायासाधनं समाप्तम् || प्. ४६६) २४०. नमो वज्रडाकाय | प्रथमं मुखशौचादिकं कृत्वा मृदुविष्टरोपविष्टः स्वहृदि सूर्यमण्डले हूंकारबीजं दृष्ट्वा पुरतः करुणाचलवज्रं वक्ष्यमाणकवर्णभुजायुधं विचिन्त्य पूजापापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनात्रिशरणगमनादिप्रणिधिं च कृत्वा स्वकायवाक्चित्ते नामाक्षरं भावयेत् | तच्च नामाक्षरम् - हे इति हेत्वपगताः सर्वधर्माः ह इति हान्युत्पादिताः [ढ्: हानूत्पादावहिता, क्: हान्युत्याववहिता] सर्वधर्माः ए इति पर्येषणविमुक्ताः सर्वधर्माः रु [क्: नु] इति प्रतिश्रुतकोपमाः सर्वधर्माः र इति रतिसमायुक्ताः सर्वधर्माः उ इति उत्पादव्ययधर्मिणः सर्वधर्माः क इति सर्वसौख्यसमायुक्ताः सर्वधर्माः अ इति अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यनुत्पन्नत्वात् | इति कृत्वा शून्यतां विभाव्य मन्त्रमुच्चारयेत् - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | हूंकारेण विघ्नमुत्सार्य वज्रपञ्जरं विभाव्य श्मशानाष्टकमध्ये रक्तचतुर्दलकमलपद्मवरटकसूर्यमण्डले हूंकारबीजं दृष्ट्वा मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षास्वभावात्मिकाश्चतुर्देव्यः सञ्चोदयन्ति श्रीवज्रगीत्या अभ्यन्तरसाधने [क्, ढ्: अत्यन्तभव०] - हले [छाया - हले सखि विकसितं कमलं प्रबोधितं वज्रेण | अललललहो महासुखेनारोपितो नृत्येन || रविकिरणेन प्रफुल्लं कमलं महासुखेन | अललललहो महासुखेनारोपितो नृत्येन ||] सहि विअसिअ कमलु पबोहिउ वज्जें | अललललहो महासुहेण आरोहिउ नृत्यें [क्, ढ्: भृत्यं] || प्. ४६७) रविकिरणेण पफुल्लिअ कमलु महासुहेण | अललललहो महासुहेण आरोहिउ नृत्यें || वज्रडाकिनीनृत्येन वज्रसत्त्वं निवेशयेत् || इति गीतिसमनन्तरं मायाबद्धवस्तुसंवित्त्या [क्: बद्धास्त्रसंविद्याम्, ग्; बद्धास्तु संविद्य] मनसा हूंकारोद्भूतं करुणाचलवज्रं नीलपीतसितश्यामचतुर्मुखं चतुर्भुजं दक्षिणे भुजे कपालशरधरं वामे खट्वाङ्गधनुर्द्धरं रौद्रासनस्थं त्रिनेत्रं सार्द्रमुण्डस्रग्दाममालिनं कपालमालाभिः शिरसि भूषितं अस्थ्यालङ्कारविभूषितं [क्: न्यस्था] ईषद्दंष्ट्राकरालवदनं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशं - काये चीकारं [क्, ग्: धि०] पीतं चक्षुषोः ओंकारं सितं श्रोत्रयोः हूंकारं रक्तं नासिकायां खकारं सितं कण्ठे आःकारं सितं हृदये रेफं रक्तं - षडङ्गन्यासलक्षितं स्वाभप्रज्ञालिङ्गितं व्योमावकाशिनं वज्रधराभिषेकिनं कायवाक्चित्ताधिष्ठितं सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानस्वभावमात्मानं विभाव्य तत्र पूर्वदले वज्रडाकिनी नीलवर्णा नीलपीतरक्तश्यामचतुर्मुखा चतुर्भुजा वामभुजे खट्वाङ्गघण्टां [क्: ओमित्स् घण्टां] दक्षिणे वज्रकपालहस्ता पृथिवीधात्वादर्शज्ञानस्वभावा दक्षिणदले रत्नडाकिनी पीतवर्णा पीतनीलरक्तश्यामचतुर्मुखा चतुर्भुजा वामभुजे पताकां कञ्चुकं [क्, ढ्: जम्बूकञ्च] च दक्षिणे त्रिशूलरत्नहस्ता अब्धातुसमताज्ञान्स्वभावा पश्चिमदले पद्मडाकिनी सितारुणवर्णा रक्तपीतनीलश्यामचतुर्मुखा चतुर्भुजा वामभुजे धनुःकपालं दक्षिणे शरविश्वपद्महस्ता तेजोधातुप्रत्यवेक्षणाज्ञानस्वभावा उत्तरदले प्. ४६८) विश्वडाकिनी श्यामवर्णा श्यामपीतरक्तनीलचतुर्मुखा चतुर्भुजा वामभुजे पाशकपालं दक्षिणे खट्वाङ्गडमरुहस्ता [ढ्: खड्ग] वायुधातुकृत्यानुष्ठानस्वभावा देव्यः सर्वा रौद्रासनस्थाः कपालमालाभिः शिरसि विभूषिताः सार्द्रमुण्डस्रग्दाममालिन्यस्त्रिनेत्रा ईषद्दंष्ट्राकरालवदना ज्वलितोर्द्ध्वपिङ्गलकेशाः स्फुरद्रश्मिमालिन्यः एवं चतुर्देवीसमावृतमात्मानं करुणाचलवज्रं ध्यात्वा शिरसि हृदि नाभौ गुह्ये वायुमाहेन्द्रवरुणाग्निमण्डलेषु यथोपदेशं विभाव्य नपुंसकजापं कुर्यात् मन्त्री | खिन्ने सति मन्त्रजापं कृत्वा ओं आः ह्रीं हूं फट् एवं भवसमसर्वभावस्वभावमन्त्रसंस्थानधर्मात्मा [क्, ग्: सविभवे] योगी सर्वविषयादिकृत्यं कुर्यात् प्राकृतकल्पमुक्तये इति | || महामायासाधनोपायिका समाप्ता || || कृतिरियं कुक्कुरिपदानामिति || २४१. नमो हेरुकाय | पर्वतादौ ध्यानालये सुखासनोपविष्टो मैत्रीकरुणाशयः [ढ्: कृपा] स्वहृदि विश्वकमलसूर्ये नीलह्रीःकारस्फुरद्रश्मिकं विन्यस्य [क्, ग्: विश्वस्य] तद्रश्मिसञ्चोदितगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सम्पूज्य त्रिशरणगमनादिकं कुर्यात् | ततः सर्वधर्मान् स्वकायं च निःस्वभावतया व्यवलोक्य ओं शून्यताज्ञानादिकं पठेत् | ततो हरीःकारनिष्पन्नं नीलकरालवज्रं ह्रीःकाराधिष्ठित- [क्: धि०, ग्: ही०] प्. ४६९) वरटके ध्यात्वा तत्सर्वपरिणत. नीलं नरचर्मभृतं कपालमालाक्षोभ्यालङ्कृतशिरस्कं ज्वलदूर्ध्वपिङ्गलकेशं रक्तवर्त्तुलाक्षं अन्त्रसंग्रथितमुण्डमालावलम्बितं [क्, ग्: रक्षितं] नरास्थिरचिताभरणं द्विभुजैकमुखं दंष्ट्राकरालवदनं दक्षिणकरेण वज्रधारिणं वामकरेण पूर्णकपालं वामस्कन्धासक्तचलद्घण्टिकापताकानरशिरोविश्ववज्रालङ्कृतपञ्चसूचिक##- यज्ञोपवीतवत्खट्वाङ्गं विश्वपद्मसूर्ये वामपादं तस्यैवोरौ दक्षिणचरणं विन्यस्य नृत्यं कुर्वन्तं हेरुकवीरं भावयेत् | ततस्तदाकारं ज्ञानसत्त्वं दृष्ट्वा तद्धृदयस्थह्रीःकाररश्मिभिर्ज्ञानसत्त्वहेरुकमानीय अर्घादिकं दत्त्वा आत्मन्यन्तर्भाव्य हृत्कण्ठमूर्ध्नि समयमुद्रया रक्षामधिष्ठापयेत् | तत्रेयं समयमुद्रा - वज्रमुष्टिद्वयं बद्ध्वा तर्जनीभ्यां ग्रन्थिं ज्येष्ठाभ्यां मध्यमाभ्यां च यथाक्रममध ऊर्द्ध्वं सूचीकृत्वा शेषाङ्गुली ज्वालाकारेण स्थापयेत् | ततो भावनाखिन्नो जपेन्मन्त्रम् - ओं हेरुक वज्रसमय ह्रीः सर्वसत्त्वदुष्टसमयमुद्राप्रभञ्जक हूं फट् | ततो विसर्जयेत् | श्मशानप्रवेशे वज्रमुष्टिद्वयं बद्ध्वा कनिष्ठाभ्यां शृङ्खलीकृत्वा तर्जनीभ्यां सूचीकृत्वा ललाटे धारयन् मुद्रारश्मिनिर्यातपीतसूक्ष्मवज्ररश्मिस्फुरणैः सर्वाङ्गमभिव्याप्य कायवाक्चित्तं ध्यात्वा पूर्वोक्तमन्त्रं जपेत् | श्मशानं प्रविशेत् अभेद्या रक्षा भवति | || संक्षेपतो हेरुकसाधनं समाप्तम् || प्. ४७०. २४२. आकाशलक्षणं सर्वमाकाशं चाप्यलक्षणम् | मायोपमं च सर्वं [क्, ग्: सर्वत्र] वै त्रैधातुकमशेषतः || दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः | न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः || इत्यर्थं मनसाधिमुच्य एकानेकवियोगात् स्वशरीरं च सकलं च नीलादिवस्तुजातं शून्यमाकलयय स्वचित्तं मनोविज्ञानाख्यमनन्तरमकारं सूक्ष्मं निस्तरङ्गमप्रतिघं [क्, ग्: रंशु ; क्: घ्नं] निरुपमवर्णसंस्थानं भ्रान्तिमदप्युपकाराययत्राभ्यन्तरनिवृत्तये [क्, ग्: निचि०] इत्यारोप्य लक्ष्यस्थिरीकरणार्थं खद्योताकारमधिमुच्य तच्च शून्यताकरुणागर्भं सकलकलापरिपूर्णचन्द्रमण्डलाकारं विचिन्तयेत् | एतस्मिन् चन्द्रमण्डले उपचितपुण्यसम्भारलक्षणे उपचितज्ञानसम्भारलक्षणं ह्रीःकारं नीलवर्णं पश्येत् [ग्: न्यसेत्] तत्परिणतं च नीलज्वालावज्रमादर्शज्ञानस्वभावं चिन्तयेत् चन्द्रवज्राकारपरिणतं जिननिवहमन्यूद्भवश्रीकरुणाचलक्रोधं हेरुकाख्यमात्मानं विभावयेत् अधोमुखस्य शवस्योपरि विश्वपद्मं तस्योपरि सूर्यमण्डलं तन्मध्ये समुपविष्टं एकस्योर्द्ध्वभुजद्वयं इति वचनात् अर्द्धपर्यङ्किनं भस्मोद्धूलितरक्तप्रभामालिनं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशं अक्षोभ्याद्यलङ्कृतकपालमालामुकुटिनं दक्षिणकरेण त्रिपताकागृहीतनीलकरालवज्रं [ग्: कपाल] वामस्कन्धावसक्तवज्रखट्वाङ्गं रक्तपरिपूर्णकपालवामकरं सार्द्रनरमस्तकमालाकृतस्रग्दामदंष्ट्राकरालवदनं प्. ४७१) चलद्वर्त्तुलाकाररक्ताक्षं सविभ्रमभृकुटिनं परमार्थतो वाच्यं विचारशून्यत्वात् संवृत्या स्वप्नसौदामिनीगन्धर्वनगरच्छायामायोपमं चतुर्मुद्रामुद्रितम् स्वेष्टदेवताविग्रहः सर्वसिद्धिप्रदो भवति - महामुद्रा समयमुद्रा धर्ममुद्रा कर्ममुद्रा | स्वहृदि चन्द्रम.डलस्योपरि वज्रं विभाव्य पञ्चसूचिकं वर्णभुजसंस्थानोपेतं चिह्नसहितं श्रीहेरुकमात्मानं विभावयेत् इति महामुद्रा | तथैव स्वहृदि चन्द्रवज्रं विभाव्य वज्राञ्जलिं मूर्ध्नि विकचां बद्ध्वा तर्जनीद्वयं कुण्डाकारेणावस्थाप्य अङ्गुष्ठद्वयं [क्, ग्: अङ्गुष्ठद्वयेन] पार्श्वद्वयेन भग्नं कुर्यात् - समयमुद्रा | जिह्वायां चन्द्रम.डलस्योपरि शुक्लं वज्रं विन्यस्य मन्त्रमुच्चारयेत् ओं सुभगे त्वमहं देवि हिरि सिरि तिरिणि प्रिये - धर्ममुद्रा | स्वहृदि चन्द्रमण्डलस्योपरि आःकारनिर्यातविश्ववज्रं विचिन्त्य तलवज्रबन्धं बद्ध्वाऽङ्गुष्ठद्वयेन तर्जनीद्वयमाच्छाद्य भग्नं कुर्यात् - कपालमुद्रेयं भगवतः कर्ममुद्रा | ओं श्रीहेरुकवज्र समयमुद्रा ह्रीः सर्वदुष्टमुद्राप्रभञ्जक हूं रुलु [ग्: चुलु] रुलु [ग्: चुलु] स्वाहा हूं फट् | इति साधनविधिरयं भगवतः संक्षिप्तो विहितः कल्याणगर्भेणातिविस्तरभीरुणा | || श्रीहेरुकसाधनम् || प्. ४७२) नोत् च्लेअर् प्. ४७३) नोत् च्लेअर् प्. ४७४) २४५. प्रणम्य श्रीगुरुं नाथं [Oमित्तेद् इन् ख्] त्रैलोक्याक्षेपहेरुकम् | तत्साधनविधिः शान्तिपादोक्तः प्रविभज्यते || द्विभुजैकमुखं वीरं नैरात्म्याश्लिष्टकन्धरम् | चक्राद्याभरणैर्युक्तं [क्, ग्: घात] त्रिनेत्रं द्व्यङ्घ्रिराजितम् [क्, ढ्, ग्: व्याघ्रराजकं] || इह तन्त्रे भावनाधिकृतो योगी प्रभाते शयनादुत्थाय स्वहृदये सूर्यस्थहूंकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः श्रीहेरुकमवभास्यानीय पुष्पादिपञ्चोपचारेण सम्पूज्य तस्याग्रतः पापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनं च कृत्वा महाबोधिचित्तमुत्पाद्य सर्वसत्त्वेषु दिव्यसुखोपसंहाराकारां [क्, ग्: हारं मै] मैत्रीं सर्वदुःखापहाराकारां करुणां तत्सुखाविच्छेदनियमाकारां मुदितां क्लेशोपक्लेशग्राह्यग्राहकाद्यमनसिकारलक्षणामुपेक्षां च भावयेत् | ततो धर्मपुद्गलादिविकल्पकलङ्कवर्जितरूपां शरन्निर्मलमध्याह्नभोनिभां अद्वयज्ञानैकरूपां शून्यतां विभाव्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्यधितिष्ठेत् | ततो विबुद्ध्य नभोदेशे सूर्यमण्डलस्थहूंकारं दृष्ट्वा [ग्: ओमित्स् दृष्ट्वा हूंकारं] तत्परिणतवज्रवरटकस्थहूंकारं पश्येत् | तत्किरणविनिर्गतैः श्रीहेरुकरूपैः सकलजगदर्थं कृत्वा तत्रैव प्रवेश्य तत्परिणतं श्रीहेरुकं विश्वदलकमलस्थितं शव्परि [क्, ग्: सर्वो] सूर्यमण्डलस्थं द्विभुजं त्रिनेत्रं दक्षिणकरे वज्रं वामे वज्राङ्कितकपालधरं सताण्डवं व्याघ्रचर्मनिवसनं प्. ४७५) शिरस्यक्षोभ्यात्मकनरशिरोघटितचक्रीधरं [ख्: भ्यामेक] कर्णे अमिताभात्मकनरास्थिकुण्डलिनं कण्ठे रत्नसम्भवात्मककण्ठिकायुक्तं हस्ते वैरोचनात्मकरुचकधरं कट्याममोघसिद्ध्यात्मकमेखलायुक्तं केशयज्ञोपवीतकेयूरनूपुरैर्युक्तं ऊर्द्ध्वपिङ्गलकेशं द्विभुजैकमुखया कर्त्रिकपालधारिण्या नैरात्म्ययाऽऽलिङ्गितं एवम्भूतमात्मानं विभाव्य ततोऽस्य श्रोत्रे नैरात्म्यां चक्षुषि वज्रां घ्राणे गुप्तगौरीं जिह्वायां वारियोगिनीं कायेन्द्रिये वज्रडाकिनीं मनसि नैरात्म्यामधिमुञ्चेत् | ततः शिरसि द्वात्रिंशद्दलकमलोपरि अधोमुखं हंकारं कण्ठे षोडशदलकमलोपरि ऊर्ध्वमुखमोंकारं हृदये अष्टदलकमलोपरि अधोमुखं हूंकारं [ख्: हं०] नाभौ चतुःषष्टिदलकमलोपरि ऊर्द्ध्वमुखमंकारं चिन्तयेत् | ततः समयसत्त्वसदृशं ज्ञानसत्त्वमानीय जः हूं वं होरित्यनेन मन्त्रेणाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य क्षीरोदकवत् समरसीकुर्यात् [क्, ग्: मनसि] | तदनन्तरं स्वहृत्सूर्यवज्रवरटकस्थहूंकाररश्मीन् निश्चार्य तत्किरणैः सर्वतथागतस्वभावहेरुकमानीय [क्, ढ्: कानानी] पूजां कृत्वा अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागता इति प्रार्थयेत् | तैः पञ्चामृतपूर्णमणिकलशैरभिषिक्तमात्मानं अक्षोभ्यनाथमुकुटिनं ध्यायात् | ततः सर्वयोगिनीवृन्देन स्वस्वबोधिचित्तादिद्रव्येन पूजां कुर्यात् | ततः ##- दंष्ट्रोत्कटमहाभीममुण्डस्रग्दामभूषितम् | भक्षमाणं महामांसं श्रीहेरुकं नमाम्यहम् || प्. ४७६) इत्यनेन स्तुतिं [ढ्: स्तूयात्] कुर्यात् | ततो नभसि हूंकारपर्पिणतं वज्रं तदध आःकारपरिणतं पद्मभाजनं तन्मध्ये ओंकाराङ्कितानि गोकुटदहनमारमुन्डविद्राविसमयवस्तूनि [क्, ग्: विभावि] वज्रपद्मसमायोगादग्निज्वालनं तेन [Oमित्तेद् इन् क्, ग्] द्रव्यानां तापनं पाकात् द्रवीकृत्य सर्वतथागतरूपादर्शकज्ञानसूर्यकिरणं तज्ज्ञानबीजकिरणेभ्यः सर्वतथागतज्ञानामृतमाकृष्य तैर्वस्तुभिः सहैकीकृत्य ओं आः हूं इति त्र्यक्षरेणाधिष्ठाय [क्, ग्: अक्ष०] शुक्लहूंकारजां वज्रमयीं जिह्वां कृत्वा आत्मानं तेन प्रीणयेत् | ततो हृत्सूर्यमण्डलवज्रवरटके हूंकारं संवेष्ट्य स्थितां ओं त्रैलोक्याक्षेप हूं हूं हूं फट् स्वाहा इति द्वादशाक्षरमन्त्रमालां प्रदीपमालामिव ज्वलन्तीं मनसाऽभिलिख्य क्रमात् वाचयन्निव निभृतं जपेत् | मध्याह्नसायाह्नसन्ध्ययोस्तु झटिति श्रीहेरूकरूपमात्मानं आरचयय ततश्चक्षुरादिविशुद्धिऽस्चतुश्चक्रभावनापूजास्तुत्यमृतास्वादजपादिकं कुर्यात् | त्रैलोक्याक्षेपवीरस्य कृत्वा साधनमुत्तमम् | यत् पुण्यमर्ज्जितं तेन जनः सर्वोऽस्तु वज्रधृक् || || द्विभुजहेरुकसाधनम् [ढ्, अ: वज्रहे०] || प्. ४७७) २४६. झटिति हेरुकं सप्रज्ञं विभाव्य तद्धृदये रक्ताष्टदलकमलं विचिन्तयेत् | तस्य पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरेषु यथाक्रमं अ क च ट तथाग्नेयनैरृतिवायव्यैशानदलेषु [क्, ढ्, ग्: ऋत्य] त प य स मध्यवरटके पूर्वेस्वा मध्ये ओं पश्चिमे हा | सर्वाणीमानि सूर्यमण्डलस्थानि [क्: सुम०] रक्तवर्णानि | एषां चाङ्कुशाकारा रश्मयो रोमकूपेभ्यो निर्गत्य साध्यानाकृष्य साधकस्य पादयोः पातयित्वा एष्वेव प्रविशन्तीति | आम्नायः | वरगुरुचरणं नत्वा शास्तारं सकलशास्त्रदातारम् [क्: शास्त्रदानं, ढ्: गीतदातारं] | वक्ष्ये सिद्धाम्नायं नगरक्षोभस्य मन्त्रराजोऽहम् || सम्यक्तत्त्वमनस्को गुरुभक्तः स्वाधिदैवताभिरतः | निशि पर्यटनविधिज्ञो निःशङ्कः साधयेन्मन्त्रम् || हृदि पङ्कजाष्टदलके [क्, ग्: पंकारजा०] द्विचतुष्कं व्यञ्जनं खरा.शुयुतम् | वरटकमध्ये प्रणवं पूजाक्षरसंयुतं रक्तम् || तरुतृणवर्णान् [क्, ग्: र्णापचित०] पार्वतपुरपौरानर्कसन्निभान् मन्त्री | ध्यायन् प्रणतानात्मनि [क्, ग्: णतात्म०] विंशत्यर्द्धं जपेदयुतम् || इति विहितपूर्वसेवो गणवरचक्रं शाअलये कुर्यात् | आज्ञां प्रमृश्य तेभ्यः सिद्धिवरं चाशु सिद्ध्यर्थम् || कतिचित् पदानि गत्वा सम्पूर्य त्रिकं शुभं तु मामक्याः | कृत्वा पादतले तत् संस्पृश्य स्वपेदुत्थानम् || प्. ४७८) पूर्वशिरः संजप्यायुतमेकं संपिबेत् तमुत्थाय | सकृदप्येव समस्तं गच्छेत् गगनमण्डलं [क्, ग्: तलं] तदनु || निविशेत् यस्मिन् देशे पुनरयुतं संजपेद् विवरयोगम् | एवं कृतवरयोगो हेवज्रसमो जगति सम्पूज्यः || पुरक्षोभोपदेशः | अकचटतपयसशब्देन आलिकालिं नीतार्थेनोक्ता | आलिकालिजापेन त्रैलोक्यं क्षोभयेन्मन्त्री || लक्षजापेन | किं पुनरेकमात्रमिति ? आलिकालि उच्यते - तद्यथा अ आ इ ई ऋ ॠ उ ऊ ऌ ॡ अ आ ए ऐ अर् आर् ओ औ अल् आल् ह हा य या र रा व वा ल ला इति सृष्टिक्रमेणालिजापः श्वासप्रवेशेन | श्वासनिर्गमे कालिः - क का ख खा ग गा घ घा ङ ङा च चा छ छा ज जा झ झा ञ ञा ट टा ठ ठा ड डा ढ ढा ण णा प पा फ फा ब बा भ भा म मा त ता थ था द दा ध धा न ना स सा ह्य [क्: द्य द्या, ग्: ढ ढ्या] ह्या ष षा श शा क्ष क्षा इति | आदौ ओंकारं दत्त्वा क्षोभणे आकृष्टावन्ते वौषट् प्रदेयम् | एवं पुरक्षोभमन्त्रः | इति कालचक्रे निबद्धम् | || पुरक्षोभविधिः || प्. ४७९) २४७. प्रणम्य नाथं हेवज्रं सर्वधर्मैकसंवरम् | संगृह्यते यथाम्नायं बाह्यपूजाविधिर्मया || ततः श्रीहेवज्रयोगवान् मन्त्री प्रयूषे यथावसरं वा कृतसम्मार्जनादिके भूभागे हस्तं दत्त्वा ओं रक्ष रक्ष हूं हूं फट् स्वाहा इति भूमिमधिष्ठाय [क्, ग्: भूम्यधि०] तत्र पञ्चामृतसुगन्धादिवटिकया तत्तद्भूम्यधिमोक्षपूर्वकं पीठोपपीठक्षेत्रोपक्षेत्रछन्दोपच्छन्दमेलापकोपमेलापकपीलचोपपील##- मण्डलमुपलिप्य [क्, ढ्: लं सुलि०] ओं वज्ररेखे हूं इत्यभिमन्त्र्य हृद्वज्रकिरणाकृष्टं भगवन्तं समण्डलं सर्ववीरवीरेश्वरीसङ्क्षेपरूपं तत्रारोप्य अर्घ्यपाद्यादिदानपूर्वकमष्टमातृभिः सम्पूज्य हूंकारजं तदभिमन्त्रितपुष्पादिकं तस्मै तद्यात् | तत्र त्र्यक्षरहृदयोपहृदयमन्त्रैर्भगवते स्वमन्त्राभ्यां भगवत्यै | ओं गौरि हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं चौरि हूं ह्हूं हूं फट् स्वाहा | ओं वेतालि हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं घस्मरि हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं पुक्कसि हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं शबरि हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं चण्डालि हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं डोम्बि हूं हूं हूं फट् स्वाहा | इति मन्त्रैर्यथास्थानं गौर्यादीनां ततो बाह्यादिसर्वपूजादिभिः सम्पूज्य त्र्यक्षरवर्जितपुष्पदानमन्त्रैः | ओं अष्टाननाय हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशवत्सले हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं चतुर्विंशतिनेत्राय हूं हूं हूं प्. ४८०) फट् स्वाहा | ओं षोडशभुजाय हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं कृष्णजीमूतवपुषे हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं कपालमालाधारिणे हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं आध्मातक्रूरचित्ताय [क्, ग्: अध्यातकुरु०] हूं हूं हूं फट् स्वाहा | ओं अर्द्धदंष्ट्रिणे [ग्: अर्द्धेन्दु०] हूं हूं हूं फट् स्वाहा | इति मन्त्रैश्च संस्तुत्य यथायोगमन्यत् स्तुतिप्रणिधानादिकं च कृत्वा शताक्षरमन्त्रेण दृढीकुर्यात् | मन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुपोष्यो मे भव सुतोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हूं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः इति | ततः - कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्दत्ता यथानुगा | गच्छब्धं बुद्धविषयं पुनरागमनाय मुः || इति विसर्ज्य चक्रमात्मन्यर्न्तभाव्य रेखालोपादिकं कुर्यात् | नैरात्म्यापूजनमपि तथैव मण्डलकमुपलिप्यारोप्य च मण्डलचक्रं त्र्यक्षरस्वहृन्मालामन्त्रेण नायिकायै [क्: नापि काययं] अन्यासां प्रणवस्वाहाविदर्भितस्वबीजमन्त्रैः [ग्: प्रवण०] पुष्पादिकं यथास्थानं दत्त्वा त्र्यक्षररहितपुष्पदानमन्त्रैः स्तुतिं च कुर्यात् | शेषं पूर्ववदिति | बाह्यपूजाविधेः स्मृत्यै संग्रहाद् यन्मयार्जितम् | पुण्यं तेनास्तु लोकोऽयं सत्पूजाभाजनं परम् || || पूजाविधिसंग्रहः समाप्तः || प्. ४८१) २४८. वज्रडाकं नमस्कृत्य महामायात्मकं जिनम् | आम्नायसङ्गतस्तस्य सूच्यते [क्, ग्: मुच्य] साधनक्रमः || श्राद्धो [क्, ग्: श्राद्धोत्र] मैत्रीकृपायोगात् [क्, ग्: योगं] संबोधौ कृतमानसः | दानशीलादियुक्तोऽष्टलोकधर्मैः समाशयः || मन्त्रतन्त्रादिसिद्धिज्ञो योगाचारक्षमः [क्, ढ्: क्षमे] क्वचित् | स्थाने सुखोपविष्टः सन् हृत्सूर्ये न्यस्तहूंकृतिः || तत्प्रभोद्भवपूजाभिः सम्पूज्य पुरतो धियम् | कृत्वार्घ्यदेशनाद्यं तु शून्यतां भावयेत् ततः || ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मनसा पठेत् | व्योम्नि रक्तचतुष्पत्रपद्मस्थे सूर्यमण्डले | पञ्च बिन्दून् सितान् ध्यात्वा स्फुरत्संहारकारकान् [क्, ग्: वान्] || चतुर्दिक्ष्वन्दुसम्भूता [क्: चतुर्भिर्विन्दु, ढ्: चतुर्दिग्विन्दु०] नृत्यन्त्यः सङ्गमोत्सुकाः | पूर्वाभ्यस्तमहामैत्रीकरुणादिस्वभाविकाः || चतस्रोऽपि च डाकिन्यश्चोदयन्तीति चिन्तयेत् | हले [छाया - हले सखि विकसितं कमलं प्रबोधितं वज्रेण | अललललहो महासुखेनारोपितो नृत्येन || रविकिरणैः प्रफुल्लं कमलं महासुखेन |] सहि विअसिअ कमलु पबोहिउ वज्जें [ग्: वज्जं] || अललललहो महासुहेण आरोहिउ नृत्यें [ग्: नृत्ये, क्, ढ्: नृत्येन] | रविकिरण पफुल्लिउ कमलु महासुहेण || प्. ४८२) ततः संसारदुःखेभ्यः सत्त्वाभ्युद्धरणाशयः [क्, ढ्: नुद्ध] | मायोपमं जगत्तत्त्वं यथाभूतं विलोक्य सः || मध्यबिन्दूद्भवं [क्, ग्; मध्ये चन्द्रो०] नीलं हूंबीजात् करुणामयम् [क्: करमयं] | पञ्चज्ञानत्रिकायात्मपरमानन्दसुन्दरम् || चतुर्मुखं चतुर्बाहुं भस्मोद्धूलितमस्य च | मूलं शरीरवन्नीलं मुखं पीतं तु दक्षिणम् || पृष्ठतः सितरक्ताभं वामं [क्: भद्वा] मरकतोज्ज्वलम् | त्रिनेत्रं नरचर्मादिमुद्रापञ्चकभूषितम् || पिङ्गोर्द्ध्वमूर्द्धजाक्षोभ्यं [क्, ग्: पिङ्गलोर्द्धजा] कपालमुकुटोत्कटम् | कपालपाणिनं [क्: माली, ग्; मालिनं] सव्ये वामे खट्वाङ्गचापिनम् | रश्मिकोटिस्फुरच्चित्रबुद्धैः कृतजगद्धितम् || स्वाभया बुद्धडाकिन्या संश्लिष्टं वा रतोत्सवे | नृत्यन्तं हेरुकं ध्यायात् [क्, ग्: ध्यात्वा] चतुर्देवीक्षिताननम् || डाकिनीनां चतुर्द्दिक्षु चिह्नादिकमुच्यते - तत्र पूर्वदले वज्रडाकिनी नीलवर्णिका | नीलपीतसितारक्तहरितास्यचतुष्टया || पृथिव्यादर्शज्ञानादि शुद्धवज्रं कपालकम् | सव्ये दधाति वामे तु घण्टाखट्वाङ्गधारिका || दक्षिणे समताज्ञानतोयधात्वभिरूपिका | श्रीरत्नडाकिनी रत्नच्छटात्रिशूलहस्तिका [क्, ग्: च्छत्र] || वामे निपीडितग्रीवश्रीवज्रसत्त्वडाकिका [ग्: जम्बुकसत्य०] | प्. ४८३) पीतनीलसितारक्तहरिताभचतुर्मुखी || पश्चिमे तु दले पद्मडाकिनी धवलारुणा | स्यात् तेजःप्रत्यवेक्षादिस्वभावा नवयौवना [क्, ढ्: वान्नव] || सितारुणद्रुतस्वर्णनीलहरितनिभानना | विश्वपद्मं शरं सव्ये कपालं धनुरन्यतः || उत्तरे तु हरित्पीतशुक्लरक्तसितानना | कृत्वानुष्ठानवायवादिविशुद्धा [क्, ग्: वाद्या] विश्वडाकिनी || खट्वाङ्गडमरुकं [क्, ग्: खड्ग] सव्ये वामे पाशं कपालकम् | सत्रिनेत्राश्चतुर्वक्त्राः सर्वा देव्यश्चतुर्भुजाः || शृङ्गारादिरसासङ्गा लक्षणव्यञ्जनोज्ज्वलाः | रौद्रासनस्था नृत्यन्त्यो नाथाभा मुद्रिकादिभिः || कुर्यात् षडङ्गविन्यासं नाथस्यावाहनादिकम् | अभिषेकं जिनैः पूजां स्तुत्यनुरागनादिकम् || ललाटकण्ठयोश्चक्षुःश्रोत्रघ्राणे हृदि न्यसेत् | ओं आः ख [क्: चित] चि र इत्येवं रेफादूर्ध्वं च हूंकृतिः || वज्रच्छटासमायोगैरानीय ज्ञानमण्डलम् | अर्घदानादिपूर्वं च प्रविश्यैकीकुर्यात् स्वयम् || सार्द्धं समयचक्रेण विशिष्टफलसिद्धये | रसप्रवेशात् ताम्रादिरजतीभावसिद्धवत् || सञ्चोद्य दिग्गतान् नाथान् हृदयस्थहृदर्च्चिषा | तत्प्रभोद्भवविद्याभिर्भृतकुम्भामृताम्बुधिः || अभिषेकात् प्रभोर्मौलोवक्षोभ्यो [ग्: भोर्मा] दिव्ययोषिताम् | पुनः शाश्वतरत्नेशामिताभामोघसिद्धयः || प्. ४८४) समाध्युत्सृष्टदेवीभिः [ढ्: सन्] सत्पूजाव्यग्रपाणिभिः | पूजयेद् योगिनीयुक्तमात्मानं हेरुकं स्तुयात् || दंष्ट्रोत्कटमहाभीममुण्डस्रग्दामभूषितम् | भक्षमाणं महामांसं श्रीहेरुकं नमाम्यहम् || इति स्तुतिः | शिरोहृन्नाभिगुह्येऽस्य ऊरुयुग्मादिके क्रमात् | ओं हूं स्वा आ हा बीजं ध्यात्वा पञ्चकुलात्मिकाम् || ह्रीःकाररक्तगुह्याब्जां [क्: रक्त] भ्रूंभूतपीतकर्णिकाम् | श्रीबुद्धडाकिनीं स्वाभां वीक्ष्य रक्तां रतोत्सुकाम् || गीत्या सञ्चोद्यमानः सन् चतुर्देवीभिराज्ञया | ओंजातमणिहूंवज्रविचित्रकरणादिभिः || जिनाननुरागयामीत्यारभेत् रतिचिन्तया | वज्राब्जस्फारफट्शब्दैरानीयास्ये प्रवेशितम् || जिनवृन्दं सुखावेशात् द्रुतं वज्रविनिर्गतम् | पद्मे सच्चित्तमासाद्य [क्, ग्: सचि] जिह्वया विधिवत् ततः || चतुर्भूतस्वभावे हृद्रक्तपद्मे [क्, ग्: उक्त०] चतुर्दले | सूर्यस्थबिन्दुचन्द्रेन [क्, ग्: न्दुश्च] सम्पुटितः सुवेष्टितः || मृणालसूत्रोपमसार्द्धसप्तरेखाभिराप्ताक्षरपङ्क्तिभिः [क्: ओमित्स् सप्त ; क्, ग्: रक्षर] सः | निश्चार्य नादं तत ऊर्ध्वमिन्दुच्छिद्रे प्रवेश्यानुगमागमः स्यात् || प्. ४८५) उच्चारयन् स्फुरत्प्राणैर्मन्त्रमायामलङ्कृतम् [ग्: स्फरेत् घ्राणै०] | त्र्यक्षरं च तथा कुर्यात् नादप्रवेशनिर्गमौ || ऊर्ध्वं निर्गच्छति वायौ त्र्यक्षरध्वनिर्निर्गच्छति प्रविशति सति प्रविऽसति तिष्ठति सति वायौ सूक्ष्मासितबिन्दुमध्ये तिष्ठति | एवं ग्रथितस्वरव्यञ्जना सार्द्धसप्तगुणरेखा प्रवेशस्थितिनिर्गमा | मन्दं मन्दमन्यत्रागता परा [क्, ग्: प्रचा०] चित्तेन निध्येया | ओं आः हूं इति त्र्यक्षरजप्यमन्त्रः || उत्थातुकामः पूजाद्यं कृत्वा दृष्ट्वा च दुःखितम् | जगत्तत्त्वदृशामुक्तं कुशलं परिणामयेत् || यन्मयोपचितं पुण्यंन् वज्रडाकस्य भावनात् | तेनाहं वज्रडाकः स्यां जगन्नाथपदाप्तये || उत्थाय पिण्डपातादिश्रुतव्याख्यादिकां [क्, ग्: पात्रा ; ग्: ताख्याना] क्रियाम् | स्वपरहेरुकाकारो मायाकार इवाचरेत् || हूंकाराधिष्ठितं भोज्यं आःकारजकपालगम् [क्: यंका०] | अधोवायवग्निचक्रेण [ग्: वज्रेण] ज्वालितं निर्मलीकृतम् || ऊर्द्ध्वमोंकारमाचिन्त्य अभिमन्त्रामृतायितम् | जिह्वावज्रांशुनलिकाकृष्टेनानेन तर्पयेत् || ओं आः हूं गुह्यभक्ष्यं भक्ष्येऽहमिति अमृतास्वादमन्त्रः | प्रागेव स्नानवेलायां अभिषेकविधिं भजेत् | चतसृष्वपि सन्ध्यासु ध्यायादेवं समासतः || प्. ४८६) साधनं वज्रडाकस्य कृत्वा लब्धं शुभं मया | यत् तेनार्यजनो [क्: नानाद्य] भूयात् तदहं कृतभूषणः || || महामायातन्त्रानुसारेण हेरुकसाधनोपायिका समाप्ता || २४९. श्रीहेरुकमहावज्रं [ग्: ओं नमो श्री० ; क्, ग्: वज्रा] कट्ट कट्ट प्रवेशय प्रवेशय बन्ध बन्ध तोषय तोषय सर्ववज्रडाकिनीनां हृदयं हूं हूं हूं फट् | ओं सर्वबुद्धडाकिनी [क्, ग्: वज्र०] प्रतीच्छेमं बलिं ओं फट् | ओं वज्रडाकिनी प्रतीच्छेमं बलिं हूं फट् | ओं रत्नडाकिनी प्रतीच्छेमं बलिं हूं फट् | ओं पद्मडाकिनी प्रतीच्छेमं बलिं ह्रीं [ग्: ह्रीः] फट् | ओं विश्वडाकिनी प्रतीच्छेमं बलिं हूं फट् | ओं सर्वडाकिनी प्रतीच्छेमं बलिं हूं [क्: ओमित्स् हूं ह्रीः] ह्रीः हूं हैः | ओं सर्वयोगिनी प्रतीच्छेमं बलिं हूं हहहीः | || एवं महामायातन्त्रस्य बलिविधिः समापतः || प्. ४८७) २५०. नमो वज्रडाकाय | विस्तरो दुर्ग्रहः प्रायो बालस्त्रीणां [क्, ग्: चल] भवेदिति | संक्षिप्तमपि संक्षिप्य तत् सप्ताक्षरमुद्धरेत् || तत्पूजाशून्यताबोधिमन्त्रपर्यन्तमन्तरा | कृतवानङ्गमध्यङ्गं वज्रडाकं प्रसाधयेत् || यं रं वं लं चतुर्भूतमण्डलोपरि चिन्तयेत् | सुंकारसम्भवं मेरुं सप्तरत्नाष्टशृङ्गकम् || ओं मेदिनि वज्रीब्भव वज्रबन्ध हूं | ओं वज्रप्राकार हूं वं हूं | ओं वज्रपञ्जर हूं पं हूं | ओं वज्रवितान हूं खं हूं | ओं वज्रशरजाल [ढ्: ओमित्स् वज्र] त्रां शं त्रां | ओं वज्रज्वालानलार्कं हूं हूं हूं ##- विधाय वज्रभूम्यादिषट्कं [क्, ग्: षडङ्ग] षडारमालिखेत् | विश्वाब्जसंस्थितं चक्रं विश्ववज्रावलीकृतम् || हूंभवं ध्यायेदत्रैव वज्रडाकं महासुखम् | षड्भुजं त्रिमुखं त्र्यक्षं सर्वलक्षणलक्षितम् || व्यञ्जनाशीतिसंयुक्तं आलिकाल्युद्भवं प्रभुम् | वज्रघण्टासमापन्नं नरचर्मार्द्रधारिणम् || वामे कपालखट्वाङ्गत्रिशूलं दक्षिणे करे | कपालमालामुकुटिं विश्ववज्रजटाधरम् || अर्द्धेन्दुशेखरं चैव षण्मुद्रादेहभूषणम् | नीलपीतहरितवक्त्रं व्याघ्रचर्माम्बरावृतम् || प्. ४८८) आलीढभ्रान्तसूर्यस्थभैरवकालरात्रिकम् [क्, ग्: प्रत्याली ; क्, ग्: सूर्यभै] | यथा नाथस्य तथा वज्रवाराह्यापि भुजादिकम् [क्, ढ्: पूजाविधिः] || देवी जानु समावेष्ट्य परमानन्दविह्वला | ज्ञानाकर्षणादिकं कुर्यात् जःहूंवंहोरेभिरक्षरैः || षड् योगिन्यः षडारेषु वामावर्तविवर्तनैः | हेरुकी प्रथमा देवी द्वितीया वज्रभैरवी || तृतीया घोरचण्डी च [क्, ग्: स्याच्चतु] चतुर्थी वज्रभास्करी | पञ्चमी वज्ररौद्री च षष्ठी स्याद् वज्रडाकिनी || नीला पीता रक्ता हरिता धूम्रा सिता देव्यः | मुक्तकेशा महारौद्रा त्रिनेत्राश्च दिगम्बराः || रणड्डमरुघण्टा च हस्तेतरकरद्वये | दधाना नरचर्माणि प्रेतसूर्योपरि स्थिताः || कपालमालामकुटा आलीढासनसंस्थिताः | षडक्षरभवा भव्या देव्याः सर्वा यथाक्रमम् || लों मां पां तां खं इत्येभिः पञ्चधातुभिरधिष्ठिताः | ओं अं ह्रीं हूं होः ह्रीःकारैः स्कन्धान् रूपादिकानपि || भ्रूं हूं खं आः हो हंकारैरायतनानि शोधयेत् | ओं हः नमः ह्रीः स्वाहा हूं वौषट् हूं हूं होः फट् फट् उरःशिरःस्कन्धनेत्रादिषु [क्: ओं शिखा० ग्: उरसि शिखा] योजयेत् | ओं वं हां यां ह्रीं मों जं ह्रीं हूं हूं फट् फट् - नाभिहृद्वक्त्रेषु मूर्ध्नि शिखायामन्यत्र [ग्: यां मन्त्र] विन्यसेत् | कायवाक्चित्तचन्द्रेषु ओं आः हूंकारमर्पयेत् || प्. ४८९) षट्चक्रवर्त्तिचक्रस्थदेवीवृन्दकरस्थितैः [क्, ग्: वज्रस्थ] | पञ्चामृतद्रवापूर्णैः कपालैरभिषेचयेत् || पूजास्तुत्यमृतास्वादं कृत्वा च भावनां चरेत् | सप्ताक्षरं जपेन्मन्त्री [ग्: न्मन्त्रं] निर्विशङ्केन चेतसा || ओं ह्रीः ह ह हूं हूं फट् | ध्यानजापात् [क्: पादखिन्नतः] यदा खिन्नः तदा शुद्धिमनुस्मरेत् | स्मृतिसम्बोध्यङ्गं श्रीहेरुकः [क्: ओमित्स् श्रीहेरूकः - उपेक्षासम्बोध्ह्यङ्गं] धर्मप्रविचयसम्बोध्यङ्गं हेरुकी वीर्यसम्बोध्यङ्गं वज्रभैरवी प्रीतिसम्बोध्यङ्गं घोरचण्डी प्रस्रब्धिसम्बोध्यङ्गं वज्रभास्करी समाधिसम्बोध्यङ्गं वज्ररौद्री उपेक्षासम्बोध्यङ्गं वज्रडाकिनी - सप्तबोध्यङ्गभावना | कण्ठिका रुचकं रत्नकुण्डलं भस्म सूत्रकम् | षड् [क्: सङ्घपा] वै पारमिता एता मुद्रारूपेण योजिताः || || दुर्जयचन्द्रोद्धृतं सप्ताक्षरसाधनं समाप्तम् || प्. ४९०) २५१. नमः सम्बराय | त्रिमुखं षड्भुजं नीलं स्वाभप्रज्ञाङ्गसङ्गिनम् | हूंजं षड्देवतीनाथं नत्वा लिखामि साधनम् || योगी प्रातरुत्थाय समयगुलिकां मुखे प्रक्षिप्य गिरिगह्वरादिमनोरमे स्थाने विश्ववज्रसमासीनो हृदि सूर्यस्थनीलहूंकारं पश्येत् | तस्मात् हूंकारात् पञ्चाकारान् रश्मीन् गगनकुहरे त्रैधातुकमभिव्याप्य संस्फार्य तैश्च रश्मिभिरकनिष्ठभुवनवर्त्तिनं भगवन्तं वक्ष्यमाणवर्णभुजायुधं सर्वयोगिनीगुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च तिलबिम्बोपमान् आनीयाकाशदेशे पुरतः संस्थाप्य तांश्च रश्मीन् पुनः स्वबीजे संहरेत् | ततः स्वबीजात् संस्फार्य बाह्यगुह्यतत्त्वपूजाविशेषैर्भगवन्तं योगिनीगुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च यथाविधिना पूजयेत् वन्दयेत् | ततस्तेषां पुरतः पापदेशनापापाकरणसंवरं पुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पाद-आत्मभावनिर्यातना##- रवान्] भावयेत् | ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकाः [क्, ग्: त्मकोहं] सर्वधर्माः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति सकलवस्तुतत्त्वसारसंग्राहकं मन्त्रार्थमामुखीकुर्वन् अजातानिरुद्धप्रभास्वरसमाधौ मुहूर्तमप्रतिष्ठितरूपेण संतिष्ठेत् | ततः पूर्वप्रणिधानावेधसामर्थ्यात् प्रभास्वरादुत्थाय स्वप्नमायावत् विश्वं पश्यन् जगदुत्थायात्मनः श्रीहेरुकत्वं विभावयन् यं रं लं वं प्. ४९१) परिणतानि धनुस्त्रिकोणवर्त्तुलचतुरस्राणि नीलरक्तश्वेतपीतानि चतुर्महाभूतमण्डलानि उपर्युपरि पश्येत् | तदुपरि सुंकारसम्भवं सुमेरुं चतुरस्रं सप्तरत्नमयं अष्टशृङ्गोपशोभितं तदुपरि ओं मेदिनी वज्रीभव वज्रबन्ध हूं ओं वज्रपाकार हूं वं हूं ओं वज्रपञ्जर हूं पं हूं ओं वज्रवितान हूं खं हूं ओं वज्रशरजाल त्रां शं त्रां ओं वज्रज्वालानलार्क हूं हूं हूं - एतैर्मन्त्रैर्वज्रभूम्यादिषट्कं विधाय [क्, ढ्: षड्वि] तदभ्यन्तरे चतुरस्रादिकूटागारं विभाव्य तदभ्यन्तरे विश्वपद्मस्थं षडारचक्रं ध्यायात् वज्रपद्मचक्रावलीवृतम् | तदभ्यन्तरे पद्मवरटकस्थं रंभवं सूर्यमण्डलं आलिकालिपरिणतं चन्द्रसूर्यमण्डलसम्पुटमध्यस्थं नीलहूंकारं वज्रसत्त्वरूपं भावयेत् | एतत् सर्वं परिणम्य भगवन्तं वज्रडाकं हूंभवं वाराह्यालिङ्गितमहासुखं यथोपदेशं आदर्शादिपञ्चज्ञानात्मकं षड्भुजं मूलदक्षिणवामनीलपीतहरितत्रिमुखं त्रिनयनं द्वात्रिंशल्लक्षणाशीत्यनुव्यञ्जनात्मकं प्रभुं आलिङ्गनभुजाभ्यां वज्रघण्टाधरं इतरोर्ध्वभुजाभ्यां नरचर्मधारिणं वामभुजासक्तखट्वाङ्गकपालकलितकरं दक्षिणे त्रिशूलधरं कपालमालाभरणोज्ज्वलं षण्मुद्राविभूषितं व्याघ्रचर्माम्बरावृतकटिं विश्ववज्रार्द्धेन्दुमण्डितजटाजूटं आलीढपदाक्रान्तविश्वाब्जसूर्यमध्यस्थभैरवकालरात्रिमस्तक##- नाथस्य तथा वज्रवाराह्या वर्णभुजादिकं किन्तु नरचर्म त्यक्त्वा तत्कराभ्यां धनुर्बाणधारिणी देवी भगवज्जानुद्वयंन् समावेष्ट्य प्. ४९२) नोत् च्लेअर् प्. ४९३) नोत् च्लेअर् प्. ४९४) पूजयेत् | यंकारपरिणतं वायुमण्डलं तदुपरि रेफपरिणतं अग्निमण्डलं तदुपरि रक्त-आःकारजं पद्मभाजनं तन्मध्ये वुं आं जिं खं हूं एतत्परिणामेन पञ्चामृतपञ्चप्रदीपं स्वबीजाङ्कितं तत्पिधानं ओंकारं तदुपरि अकारजं शशिनं तत्र हूंभववज्रं तद्बीजाङ्कितम् | वायुना वह्नौ ज्वलति तत्पाकेन शुद्धाः सर्वत्थागताः ओंकारचन्द्रवज्राणि च द्रवीभूय निपतन्ति तत्करोटके | ततः ओं आः हूं इत्युच्चार्य सर्वदेवतानाममृतमाकृष्य तत्रैव प्रवेशयेत् | अनेनैवाधिष्ठाय [क्: ओमित्स् अनेनै मास्वादयेत्] जिह्वाग्रे वंभवं यवफलप्रमाणं सितवज्रं वज्रनालिकया तदमृतमास्वादयेत् | मुखात् मुखं भगवत्यै दद्यात् देवतीगणाय च | ततो ध्यानात् खिन्नः सम्बराकारमुद्वहन् मन्त्रं जपेत् | तत्र मन्त्रः ओं ह्रीः ह ह हूं हूं फट् | जापात् खिन्नः शुद्धिमनुस्मरेत् | स्मृतिसम्बोध्यङ्गं श्रीहेरुकः धर्मप्रविचयसम्बोध्यङ्गं श्रीहेरुकी वीर्यसम्बोध्यङ्गं वज्रभैरवी प्रीतिसम्बोध्यङ्गं घोरचण्डी प्रस्रब्धिसम्बोध्यङ्गं वज्रभास्करी समाधिसम्बोध्यङ्गं वज्ररौद्री उपेक्षासम्बोध्यङ्गं वज्रडाकिनी | कण्ठिका रुचकं रत्नकुण्डलं भस्म सूत्रकम् | षट्पारमिताविशुद्ध्या बोध्यङ्गं बल्युपहारपूर्वकं त्रिसन्ध्यं भगवन्तं ध्यायेत् | तत्र बलिः | योगी [ग्: योगिनी] - आलीढपदसंस्थित उच्चस्थानास्थितश्रितः | दक्षिणाभिमुखो नग्नो मुक्तशिखो निशार्द्धके | आक्रान्तपादोर्द्ध्वदृष्टिस्तु मूर्धाफेंकारनादतः [क्, ग्: हेका] || प्. ४९५) वज्राञ्ज्रलिमूर्द्ध्वविकचं [ढ्: लिः | ऊर्द्ध्व] कृत्वा तदनु ज्वालामुद्रां विधायावर्त्तावर्त्तेन वीरयोगिनीमाकृष्य ओं आः वज्र-अरल्लि [क्, ग्: अलरण्डि] होः जः हूं वं होः वज्रडाकिन्यः समयस्त्वं दृश्यहोः एवं त्रि चतुः पञ्च वारन् उच्चार्य आमन्त्रयेत् | तदनु ओं ख ख खाहि खाहि सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादापस्मारडाकिन्यादय इमं बलिं गृह्णन्तु सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छन्तु [क्: प्रयच्छैव] यथैवं यथेष्टं भुञ्जथ पिबथ जिघ्रथ मातिक्रमथ मम [क्, ग्: ओमित्] सर्वाकारतया शतसुखसमृद्धये [क्, ग्: सुखं प्रवृ०] सहायका भवन्तु हूं हूं हूं फट् स्वाहा इत्यनेन बलिं दद्यात् | तत्तद्बलिं यथोपदेशं सञ्चारं कृत्वा श्रीचक्रसम्बररूपेण निवारितेन्द्रियो [क्, ग्: अद्द् यथा अfतेर् थिस्] योगी मायोपमं जगदधिमुच्य यथासुखं विहरेदिति | अद्वयेनाद्वयं कृत्वा यत् सप्ताक्षरसाधनम् | शुद्धं लब्धं शुभं तेन लोकोऽस्तु चक्रसम्बरः | || सप्ताक्षरसाधनं समाअप्तम् || || कृतिरियं पण्डितावधूतश्रीमदद्वयवज्रपादानाम् || प्. ४९६) २५२. नमः श्रीचक्रसम्बराय | सद्गुरुचरणाम्भोजं प्रणम्य संगृह्यते यथाम्नायम् | सम्बरतन्त्राश्रयणाद् बाह्यपूजाविधिर्मया स्पष्टम् || इह श्रीचक्रसम्बरं [ग्: श्रीसम्ब०] मण्डलके पूजयितुकामो योगी प्रातरुत्थाय यथावसरं वा अविस्मृतदेवतायोगस्तथैव सुदृढतदहङ्कारवान् विस्मृतदेवतायोगस्तु पञ्चस्कन्धाद्यहङ्कारवान् स्वभावशुद्धमन्त्रोच्चारणपूर्वकं शून्यतामधिमुच्य स्वनाभौ निर्गमप्रवेशेन सह स्फुरणसंहरणपूर्वकं आलिकालिपरिणतं चन्द्रं [ढ्: अद्द्स् तत्र हूं | अfतेर् थिस्] तत्र हूंकारं पारदवर्णं विभाव्य तच्चन्द्रबीजपरिणामेन [क्, ग्: चन्द्र] स्फुरणादिपूर्वकं श्रीसम्बरयोगवान् शुचिप्रदेशे पञ्चामृतसुगन्धादिवटिकया तदभावे अन्यतमद्रव्यमिश्रितसमयवटिकया वा संयुतं हस्तं दत्त्वा शुम्भनिशुम्भ इत्यादिकमुच्चार्य चतुरस्रमण्डलकं उपलिप्य [क्, ग्: कोपलि] ओं वज्ररेखे हूं इत्यधिष्ठाय तन्मध्ये हस्तं दत्त्वा पूजेत्यादि चतुर्विंशत्यक्षराणि पीठोपपीठादिदशभूमिस्वभावानि [क्, ग्: स्वभू] तत्तद्भूम्यधिमोक्षपूर्वकमुच्चारयेत् | ततस्तत्र मण्डले झटिति चतुर्महाभूतस्थसुमेरूपरि विश्वचन्द्रे स्वहृदयविनिर्गतहूंकारमवस्थाप्य तद्बीजरश्मिभिर्दशदिक्स्थत्रिचक्रदेवतामानीय तत्र हूंकारे यथोपदेशं प्रविश्य तत्परिणतं भगवन्तं सपरिवारं सर्वाकारनिष्पन्नं पश्येत् | ततः हृद्बीजनिर्गतवीणादिदेवीभिः संपूज्य सप्तरत्नादीनि च निर्गतानि प्. ४९७) ढौकयित्वा यथाविधि शोधितेन [क्, ग्: तान्] करेण मण्डलकमध्ये त्र्यक्षरमन्त्रेण पुष्पं दद्यात् | पुनस्तत्रैव भगवद्भगवतीहृदयोपहृदयमन्त्रैस्ततो डाकिन्यादीनां यममथनीपर्यन्तानामेतासामेव मन्त्रेण दिक्षु वामावर्तेन विदिक्षु दक्षिणावर्त्तेन यथास्थानं पुष्पं मण्डलके दद्यात् | ततः करविन्यस्तानां तत्तत्स्थानेषु तत्तन्मन्त्रेण ओं हः इत्यादिना पुष्पं दद्यात् | ततस्तद्वामकरतलगतपुष्पमष्टपदमन्त्रोच्चारणपूर्वकं [क्: वाम ओन्ल्य ; ढ्: करग] मण्डलके प्रक्षिप्य शिरसि अञ्जलिकरणपूर्वकं ध्यानमन्त्रचक्रमात्मनि प्रवेशयेत् | ततो हृदयाद्यष्टपदैस्तु [ग्: पदान्त] मन्त्रैः स्तुतिपूर्वकं यथावर्त्तितस्तुतिभिश्च संस्तुत्य यथाशक्ति पापदेशनादिकं ध्यानमन्त्रजापप्रणिधानादिकं च विधाय शताक्षरमन्त्रमुच्चार्य योगशुद्धाः [क्, ग्: ओं उपाय] सर्वधर्मा योगशुद्धोऽहमिति मन्त्रसहितकमलावर्त्तमुद्रया सन्तोष्य मुद्रोपसंहारे चाऽऽलिङ्गनाभिधानपूर्वकं अनामिकया भूमिं स्पृशन् ओं वज्र मुरिति पठन् विसर्ज्य तच्चक्रमात्मनि प्रवेश्य मण्डलकरेखाप्रोक्षणादिकं कुर्यात् | बाह्यपूजाविधेः पुण्यं संग्रहाद् [क्, ग्: ग्रहा] यन्मयार्जितम् | तेन भूयात् जगत् सर्वं बुद्धपूजापरायणम् || || बाह्यपूजाविधिसंग्रहः समाप्तः || कृतिः शाश्वतवज्रस्य || प्. ४९८) २५३. नमः श्रीचक्रसम्बराय | प्रणम्य वज्रवाराहीं योगिनीचक्रनायिकाम् | संगृह्यते यथाऽऽम्नायं हस्तपूजाविधिर्मया || तत्र गणमण्डलादौ [क्, ग्: मण्ड ; क्: अद्द्स् नमः अfतेर् थिस्] श्रीचक्रसम्बरयोगवान् स्ववामकरस्थान् पृथिव्यप्तेजोवायवाकाशधातून् पातनी [क्, ढ्: यात]-मारणी-आकर्षणी [क्, ग्: ओमित्]##- वृद्धातर्जनीमध्यमानामिकाकनिष्ठातन्नखेषु वज्रसत्त्ववैरोचनामिताभाक्षोभ्यरत्नसम्भवामोघसिद्धिस्वभावान् यथाक्रमं शुक्लपीतरक्तकृष्णहरितवर्णेन [ढ्: रेपेअत्स् पीतरक्त] ओं हः नमः हि [क्: ह्रि] स्वाहा हूं वौषट् हे हूं हूं होः फट् हंकारान् विन्यसेत् | करतले झटिति निष्पन्नं रक्तपञ्चदलकमलं ध्यात्वा तत्पूर्वदिग्दलेषु वामावर्त्तेन यथाक्रमं यामिनी-मोहनी-सञ्चालिनी [ढ्: चालि]-सन्त्रासिनी##- ह्रें ह्रीं हूं हूं फट् [क्: ओमित्स्] फट् इति बीजाक्षराणि पश्येत् | कर्णिकायां च वज्रवाराहीस्वभावं रक्तवर्णं ओं वं इति बीजं एतत् प्रतिबिम्बं चक्रत्रयं [क्, ग्: द्वय] वा अधः करपृष्ठेऽपि स्फुटं पश्येत् | ततस्तत्करगतानि बीजाक्षराणि द्रवद्रव्येन [क्, ग्: उपद्र०] म्रक्षयित्वा [क्, ग्: अद्द् तत्करतलं] सर्ववीरयोगिन्यधिष्ठितत्रिचक्रस्वभावमधिमुच्य तत् द्रवादिद्रव्यं प्. ४९९) त्र्यक्षरमन्त्रेण अष्टपदमन्त्रेण वा दद्यात् | ततः संपूज्य न्यूनाधिकविधिपूरणार्थं शताक्षरमन्त्रं पठित्वा चक्राद्यधिष्ठानाद्यर्थं अध्येष्य तद्द्रव्यमपरस्मिन् द्रव्ये अन्यत्र वा स्थापयित्वा हस्तलग्नेन द्रव्येन वामानामिकागृहीतेन हृज्जिह्वाशिरांसि [क्, ढ्: शिरसि] हूं आः ओंकारोच्चारणपूर्वकं म्रक्षयन् तद्देवतावृन्दमात्मनि प्रविष्टमधिमुञ्चेत् | इति लिखित्वा हस्तपूजा मयाऽस्य सम्बरतन्त्रसम्बद्धा | स्मृतये मन्दधियामपि शाश्वतवज्रेण गुरुवराम्नायतः [क्, ग्: म्नायात्] || अथ पूर्वोक्तविधिविशोधितवामकरानामिकया पीठोपपीठादिचतुर्विंशत्यक्षराण्युच्चारयन् [ढ्: अद्द्स् स्वभावपूजेत्यादि अfतेर् थिस्] यथाविधिविशोधितमदनेन त्रिकोणचक्रद्वयमालिख्य तन्मध्ये च वर्त्तुलमण्डलम् | तत्र स्वहृद्बीजनिर्गततत्किरणकृष्टं वा साधारणाधेयमण्डलं विचिन्त्य तस्मै पञ्चामृतादिरूपेण निष्पादितं खाद्यपेयादिकं त्र्यक्षरेणाष्टपदमन्त्रेण वा दत्त्वा पद्मभाजनगतं अमृतायितमदनं वृद्धानामिकाभ्यां गृहीत्वा भगवन्तं भगवतीं च स्वस्वहृदयोपहृदयमन्त्राभ्यां डाकिन्यादियममथनीपर्यन्तां [क्: अद्द्स् न च अfतेर् थिस्] यथास्वमेतासामेव मन्त्रेण तर्पयेत् | ततः सम्पूज्य न्यूनातिरेकविधिपूरणार्थं शताक्षरमन्त्रं पठित्वा गणचक्राधिष्ठानार्थं चाध्येष्य ओं योगशुद्धाः सर्वधर्मा योगशुद्धोऽहमिति पठन् कमलावर्तमुद्रया सन्तोष्य हृन्मुद्रोपसंहारे आलिङ्गनाभिनयपूर्वकं अनामिकया भूमिं संस्पृशन् [क्: शानेन] ओं वज्र मुरिति विसर्ज्जयेत् तच्चक्रमात्मनि प्रवेशयेत् | ततस्तद्भूमिगतमदनं प्. ५००) वामानामिकया गृहीत्वा तेन हृज्जिह्वाशिरांसि हूं आः ओंकारोच्चारणपूर्वकं म्रक्षयन् [क्, ग्: येत्] तत्करगतमपि देवताचक्रमात्मनि प्रविष्टमालोकयेदिति | चक्रसम्बरनाथस्य त्र्यस्रमण्डलवर्तिनः | एषा हस्तेन पूजोक्ता योगिनां हितकारिणी || सम्पूज्य यन्मयाऽवाप्तं हस्तपूजाविधिं शुभम् | तेन सर्वजनाः सन्तु हस्तपूजापरायणाः || || हस्तपूजाविधिः समाप्तः || || कृतिः शाश्वतवज्रस्य || २५४. नमः श्रीबुद्धकपालाय | प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽनुकूले भूभागे गत्वा द्वादशार्घामृतेनोपलिप्य कल्पयेत् | स्वाधिष्ठाने प्रथमं ध्यात्वा भूतभौतिकं स्फारयेत् | स्वहृदये हुताशनमक्षरं ध्यात्वा सूर्यमण्डलं कल्पयेत् | ओंकारेण चन्द्रमण्डलं द्वयोरेकीभूय सूर्यमण्डलं परं दृश्यते | तस्योपरि हूंकारं विचिन्त्य रश्मिमेघांश्च स्फारयेद् बुधः | तेन रश्मिना गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानाकृष्य पुरतः संस्थाप्यार्चयेत् | पश्चात् क्षमापयेत् | स्वभावशुद्धादिमन्त्रमुच्चार्य निस्तरङ्गं विभावयेत् पद्माष्टदलं सूर्याक्रान्तम् | सूर्यस्योपरि न्यस्येत् अक्षरद्वयम् | हूंकारेण प्रज्ञालिङ्गितहेरुकं झटित्याकारयोगेनात्मानं विचिन्त्य पञ्चविंशतियोगिनीभिः सह एवं दृश्यते | हेरुकनाथेन प्. ५०१) कामयेत् सर्वयोगिन्यः | सर्वे ते द्रवीभूय सूर्यमण्डलसमवस्थितं दृष्ट्वा देवीं चोदयन् चतुर्योगिन्योऽभ्यन्तरसाधने - किच्चे [छाया - कृत्ये निश्चय (नित्यं च) विषादगतो लोको निमन्त्र्यते कथम् | तथा वार्त्तां न यदि सम्स्मरसि उत्तिष्ठति सकलो विषादेन || कार्यमात्मनोऽपि कृत्वा प्रिय मा कुरु द्वयमपि चित्तम् | भवभये पतिताः सकला जन्तव उत्तिष्ठ योगिनीमित्र || पूर्वपदं यदि संस्मरसि मा कुरु कार्ये विषादम् | त्वयि अस्तमिते सकलजन्तवः परिवर्जका ततोत्साह || मिथ्या मानमपि मा कुरु प्रिय उत्तिष्ठ शून्यस्वभाव | कामय योगिनीवृन्दं त्वं भ्रश्यतु (स्फेटतु) अथवा भावः ||] णिच्च-अ विसा-अग-उ लोअ णिमन्तिअ काईं | तह [क्, ग्: तहवणज्जै] वत्ता ण ज इ सम्भरसि उट्ठहिं स-अल विसाईं [क्, ग्: विवा-अ] || कज्ज अप्पाण वि करिअ पिअ मा [ग्: साकर] करसु [ग्: सूण] विणवि चित्त | भवभ-अ पडिआ स-अल जणु उट्ठहि जोइनिमित्त || पूव्वप-इ ज्ज-इ सम्भरसि मा कर कज्ज विसा-उ [ग्: साडे] | त-इ अथमिन्ने [क्: मिन्ते] स-अल जणु परिअवज्ज ग-उसा-उ || मिछें माण वि मा करहि पिअ [क्, ग्: अच्छहि] उट्ठ-इ सुणसहाव | कामहि जोइणि [क्: ओईणि] विन्द तुहु [ढ्: तुईं] फिट्ट-उ अहवा भाव || ईदृशेन गीतेन चतुर्योगिन्यश्चोदयन्त्यः पूर्ववद् वक्त्रवर्णचिह्नाद्ययोगिन्या सह | ततः - उत्थितोऽसौ महावीरो घोरसंहारकारकः || नीलवर्णो महावपुः अस्थ्याभरणमर्द्धपर्यङ्कनृत्यस्थं मुण्डमालाविभूषितं मुकुटे अक्षोभ्यधारिणं एकवक्त्रं चतुर्भुजं प्. ५०२) वामे खट्वाङ्गकपालं दक्षिणे कर्त्रिडमरुकं प्रज्ञालिङ्गितं वामे चित्रसेना मत्ता नग्ना मुक्तकेशी सर्वभयरहिता [क्, ग्: हरिता] देवी चुम्बयन्ती मुहुर्मुहुः | एवं आत्मानं ध्यात्वा स्फारयेद् [क्, ग्: स्फुरेद्यो०] योगिनीनां महर्द्धिका दिशासु विदिशासु च | प्रथमाभ्यन्तरपुटे पूर्वे देवी सुमालिनी नीला उत्तरे कपालिनी पीता पश्चिमे भीमा श्यामा दक्षिणे दुर्जया शुक्ला द्वितीयपुटे पूर्वे शुभमेखला उत्तरे रूपिणी पश्चिमे विद्या [ढ्: जया] दक्षिणे कौबेरी ऐशान्यां कामिनी वायव्यां महोदधिः नैरृत्यां कारिणी आग्नेययां मारिणी तृतीयपुटे पूर्वे भीमदर्शना उत्तरे अजया [क्: अजेया] पश्चिमे शुभा दक्षिणे ओस्तारकी ऐशान्यां सुरक्षिणी वायव्यां विकालरात्री नैरृत्यां महायशा आग्नेययां सुन्दरी | कायवाक्चित्तविशुद्धितस्त्रयः पुटलक्षणाः चत्वारि द्वारपालिनीनां नामानि कथयामि पूर्वद्वारे सुन्दरा उत्तरे सुभगा पश्चिमे प्रियदर्शना दक्षिणे नैरात्म्या | सर्वा देव्यो नीलवर्णा द्विभुजा एकवक्त्रा अस्थ्याभरणाः पिङ्गोर्द्ध्वकेशा मुण्डमालारहिता [ग्: ओमित्स् रहिताः शोभितं] वामे कपालं दक्षिणे कर्त्रिका अर्द्धपर्यङ्कनृत्यस्थाः | आसां पञ्चविंशतिसूर्यासनानि द्रष्टव्यानि | मण्डलचक्रं तु भावयेत् - चतुरस्रं चतुर्द्वारं चतुस्तोरणभूषितम् | अष्टस्तम्भोपशोभितं वेदिकापट्टिकायुतम् || प्. ५०३) बाह्यतोऽष्ट श्मशानानि कल्पयेत् | खिन्ने सति मन्त्रं जपेत् - ओं महावज्रो हेरुकवज्रो [क्, ग्: हेव] धरतु [ढ्: धर धर] धरतु [ढ्: अद्द्स् घुरु घुरु] महाज्ञानस्फेटने शीघ्रं साधय स्तम्भय कीलय हूं फट् स्वाहा | उत्पत्तिक्रमं कथितं उत्पन्नं गुरुगोचरम् | भूतभौतिकसंवरं योगिनीनां प्रकल्पितम् || अद्वययोगज्ञानं तु प्रज्ञालिङ्गितहेरुकम् | क्लेशानां वशीकारार्थं यावन्मुद्रः प्रकल्पितः | धीरो विनीतो मतिमान् सर्वाकुशलवर्जितः || शचिश्च गुरुभक्तश्च बुद्धकपालयोगतः | सिध्यन्ति षण्मासेनैव योगिनो नात्र संशयः || || श्रीमतो भगवतो बुद्धकपालस्य साधनम् || २५५. निःशेषदुःखमपनीय समस्तसौख्यमाधतुमाभवमहं कुशलं त्रिलोक्यम् | बुद्धो भवेयं इति तु प्रणिधिं विधाय प्रस्थानरूपमपरमुपबृंहणीयम् [ग्: परि] || योगस्तु त्रिविधो [क्, ढ्, ब्: स्तुतिविधो] ज्ञेयोऽधिष्ठानं च प्रकल्पितम् | निष्पन्नचित्तबिम्बस्य योगो बुद्धैस्तु कल्पितः [क्, ग्: प्रक] || यद्वा झटिति योगेन वज्रडाकः स्वयं भवेत् | भावयित्वा विना बीजमुपपादकसत्त्ववत् [क्, ग्: बीजज] || प्. ५०४) नोत् च्लेअर् प्. ५०५) नोत् च्लेअर् प्. ५०६) २५६. प्लीं [क्: ष्णीं, ग्: ष्फीं] बुद्धभट्टारकस्य हृदयमिदं प्तीं [क्: ग्फीं, ढ्, ब्: किं] मञ्जुश्रीहृदयमिदं ह्रीः आर्यावलोकितेश्वरस्य हृदयमिदं धीः वज्रभीष्मस्य हृदयमिदम् | अमीषां चतुर्णां हृदयानां मध्ये अन्यतमं हृदयं जपतां स्वकस्वकदेवतायोगं कृत्वा वाग्मिता सेवोचिता श्रुतिधारिता असमानप्रतिभानता सर्वत्र वादे विजयिता अल्पायासात् [क्, ग्: ओमित् अल्पा भिज्ञाता] पञ्चाभिज्ञाता सिध्यति | हृच्चन्द्रमण्डलमध्ये अशेषवाङ्मयशरीरं हृदयाक्षराणां मध्ये अन्यतमदक्षरं ध्यायतां दूरदर्शिताद्यभिज्ञाज्ञानं प्रसिध्यति | || हृदयमन्त्रसिद्ध्युपदेशः || २५७. पूर्वोक्तविधानेन - खधातुरेफजे सूर्ये हूंकारं ज्वलद्भास्वरम् | कल्पानलमिवात्युग्रं कृष्णवर्णं महाद्युतिम् || तदुत्पन्नं महारौद्रं वज्रहूंकारसंज्ञकम् | अट्टहासं महारौद्रं क्षेपयन्तं त्रिधातुकम् || घण्टावज्रप्रयोगेन मुद्राबद्धकरद्वयम् [क्, ग्: बन्ध] | प्रत्यालीढपदेनैव भैरवक्रान्तमीकरम् || प्. ५०७) हृत्कण्ठमस्तकन्यस्तं ओं आः हूं अक्षरत्रयम् | अभिषेकविधानेन चित्तवज्रेण मुद्रयेत् || मन्त्रः | ओं हूं हूं फट् स्वाहा | || वज्रहूंकारसाधनम् || २५८. पूर्वोक्तविधानेन शून्यतानन्तरं सितपद्मसूर्ये हूंभवमहाबलमेकमुखं चतुर्भुजं सर्वाङ्गरक्तमूर्द्ध्वपिङ्गलसर्पावबद्धकेशं दक्षिणभुजाभ्यां सितदण्डसितचामरधरं [क्, ढ्: ओमित् सित; क्: वामधरं, ख्: चामरं] वामभुजाभ्यां वन्दनाभिनयसपाशतर्जनीकरं व्याघ्रचर्मनिवसनं सर्पाभरणं प्रत्यालीढं दंष्ट्राकरालवदनं सूर्यमण्डलप्रभामालिनं अमिताभमुकुटिनं ध्यात्वा [क्, ढ्, ग्: ध्यायात्] मन्त्रं जपेत् - ओं महाबल स्वाहा | || इति महाबलसाधनम् || प्. ५०८) २५९. पूर्वोक्तविधानेन विश्वकमलसूर्ये रक्तहंकारज्ञाननिष्पन्नं आर्यहयग्रीवं रक्तवर्णं त्रिमुखमष्टभुजं प्रतिमुखं त्रिनेत्रं नीलसितदक्षिणेतरवदनं सर्पाभरणं ललिताक्षेपपदन्यासं सक्रोधदृष्टिनिरीक्षणं [क्, ढ्, ग्: माणं] प्रथममुखं स्मेरं ललज्जिह्वं दक्षिणमुखं दंष्ट्रावष्टब्धौष्ठं वाममुखं व्याघ्रचर्मनिवसनं वज्रदण्डकरणमुद्राशरोद्यतदक्षिणकरचतुष्टयं तर्जनिकास्वकुचग्रहपद्मधनुरुद्यतवामकरचतुष्टयंन् [क्, ग्: वज्रतर्ज्ज ; ख्: क्रूर] अक्षोभ्यमौलिनं [क्, ढ्, ख्: लिं] ध्यायादिति परमाश्ववज्रो [क्, ढ्, ग्: ज्ञानवज्रो] नाम समाधिः | मन्त्रजापः - ओं हं हयग्रीव स्वाहा | || हयग्रीवसाधनम् || २६०. नमो हयग्रीवाय [Oन्ल्य क्, ब्: गिवेस् थे नमस्कार] | इहाद्यनुत्पन्नेनावस्थितः सर्वस्वभाव इति सौगतमतं विदित्वा ततः सुमेरुपृष्ठमष्टास्रं [क्, ढ्, ग्: ओमित् पृष्ठ; ढ्, ब्: संसृष्ट] सप्तरत्नमयं तन्मध्ये सहस्रयोजनप्रमाणं मसूरकं तत्रोपविश्य [क्, ग्, क्, ब्: तत्र पवि] रत्नत्रयशरणगमनादिपुरःसरं कायवाक्चित्तमधिष्ठाय तेनैवाकाशव्यापिसूर्यमण्डलमभिनिर्माय प्. ५०९) तनैव हंकारं ज्वलद्भास्वराकारं विचिन्त्य ततो नमः [ग्: मनः] समन्तकायवाक्चित्तवज्राणां ओं आः हूं इत्यनेन दशदिगनन्तपर्यन्तलोकधातुव्यवस्थितान् सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानानीय [ढ्, क्, ब्: द्यानीय] ज्ञानाकारेण प्रवेश्य पुनर्द्वितीयहंकारेण हयस्कन्धरं सञ्चोद्यानीय प्रवेश्य तृतीयहंकारेणाहमेव हयग्रीववज्रस्वभावात्मकोऽहं रक्तवर्णं महाभयानकं त्रिनेत्रं कपिलश्मश्रुरौद्रं बृहदुदरं दंष्ट्राकरालिनं दन्तौष्ठकपालमालिनं जटामुकुटिनं अमिताभशिरस्कं द्वितीयमुखं भीमभयानकं [क्, ग्, ढ्, ब्: ओमित्] नीलं [क्, ब्: ओमित्स्] हयाननं हीहीकारनादिकं ब्रह्माण्डशिखराक्रान्तं द्वितीयेन भवाग्रपर्यन्तं अष्टनागोपेतं खर्ववामनाकारं व्याघ्रचर्मनिवसनं सर्वालङ्कारभूषितं सकलदेवासुरं तर्जयन्तं [क्, ग्, ढ्, ब्: तर्प०] गृहीतवज्रदण्डं [क्: ब्रेअक्स् अत् थिस् पोइन्त् अन्द् थे प्रेसेन्त् साधन एन्द्स् थेरे wइथ् थे चोन्च्लुदिन्ग् पोर्तिओन् ओf वज्रज्ज्वाअनलार्कसाधन ओमित्तिन्ग् थे इन्तेर्मेदिअते पर्त् wहिछ् चोमेस् अगैन् अत् थे एन्द् ओf थे चोदेx] नानावर्णाश्च रश्मयः स्फुरणसंहरणपूर्वकं विचिन्तयेदिति | अस्य भगवतः प्रभावात् चिन्तामणिभद्रघटकल्पतरुरसरसायनादीनि सिद्धिसाधनानि [क्, ग्, ढ्, ब्: दिसि] अभिमुखीभवन्तीत्युक्तं सप्तशतिककल्पे | किञ्च भगवतो लक्षत्रयजापात् [क्, ब्: त्रयं जपेत्] उभयचक्रवर्तिराज्यमामुखीभवति अनेकाभिरप्सरोभिः परिवृतः [क्, ग्, ढ्, ब्: स्कृतः] पुरस्कृतो विद्याधरस्थाने [क्, ब्: स्तत्र] बहलसुखमनुभवन् प्. ५१०) एव तिष्ठति [क्, ब्: वंस्ति] देवेन्द्रः छत्रधरो भवति ब्रह्मा च मन्त्री वैमचित्री [क्, ब्: वेम] सैन्यपतिः हरिः प्रतिहारः | समस्तदेवा अवलगन्ति [क्, ढ्, ब्: च लग] नग्नाचार्यः [क्, ब्: लग्ना] शङ्करः समस्तगुणानुपदर्शयति यावत् भगवान् मैत्रेयो नाभिसम्बुध्यति तावत् तिष्ठति | अभिसंबुद्धे चानुत्तरायां [ढ्, ब्: द्धेरनु, क्, ग्: द्धैः चानु] सम्यक्सम्बोधौ व्याकरोतीति [क्, ग्, ढ्, ब्: व्याक्रियते] | || सप्तशतिककल्पोक्तं हयग्रीवसाधनं समाप्तम् || २६१. तथैव सूर्ये नीलहूंकार्जजं परमाश्वं रक्तं चतुर्मुखं अष्टभुजं चतुश्चरणं प्रथममुखं क्रोधशृङ्गारं त्रिलोचनं दक्षिणं रौद्रं वामं ब्रह्ममुखं मूर्ध्नि ललितोद्धूलितोष्ठं [ख्: ललितोर्द्ध्वललितोष्ठं] हरिताश्वमुखं एकेन दक्षिणत्रिपताकाधरकेरेण विश्ववज्रसहितेनोत्तिष्ठाभिनयं कुर्वन्तं एकेन [ख्: एतेन] वामखेटकहस्तेन [ख्: खड्ग] विश्वपद्मं धारयन्तं पुनर्दक्षिणत्रिपताकाकरेणोत्तिष्ठाभिनयं कुर्वन्तं [क्, ग्: अद्द् पुनर्वामकरेणोत्तिष्ठाभिनयं कुर्वन्तं अfतेर् थिस्] पुनर्वामकरेण शक्तिं धारयन्तं पुनर्दक्षिणकराभ्यां खड्गं [क्, ग्: खट्वाङ्ग] बाणं च अवशिष्टवामकराभ्यां दण्डं चापं च धारयन्तं प्रत्यालीढेन दक्षिणपादैकेनेन्द्राणीं श्रियं चाक्रम्य स्थितं प्. ५११) द्वितीयदक्षिणचरणेन रतिं प्रीतिं च वामप्रथमपादैकेनेन्द्रं मधुकरं च वामद्वितीयपादेन जयकरं वसन्तं च इत्यात्मानं ध्यायात् इति | मुद्रा - विश्ववज्रत्रिपताकोत्तिष्ठा परमाश्वमुद्रा | मन्त्रः - ओं शुम्भ निशुम्भ हूं | || इति परमाश्वसाधनम् || २६२. पूर्वोक्तविधानेन सूर्ये नीलहूंकारजं त्रैलोक्यविजयभट्टारकं नीलं चतुर्मुखं अष्टभुजं प्रथममुखं क्रोधशृङ्गारं दक्षिणं रौद्रं वामं बीभत्सं पृष्ठं वीररसं द्वाभ्यां घण्टावज्रान्वितहस्ताभ्यां हृदि वज्रहूंकारमुद्राधरं दक्षिणत्रिकरैः खट्वाङ्गाङ्कुशबाणधरं वामत्रिकरैश्चापपाशवज्रधरं प्रत्यालीढेन वामपादाक्रान्तमहेश्वरमस्तकं दक्षिणपादावष्टब्धगौरीस्तनयुगलं बुद्धस्रग्दाममालादिविचित्राम्बराभरणधारिणं [क्, ग्: त्रवरा ; क्, ग्: भरणं] आत्मानं विचिन्त्य मुद्रां बन्धयेत् | तत्र मुष्टिद्वयं पृष्ठलग्नं कृत्वा कनीयसीद्वयं शृङ्खलाकारेण योजयेदिति | मन्त्रः - ओं शुम्भ निशुम्भ हूं गृह्ण गृह्ण [क्, ढ्, ग्: अद्द् अ थिर्द् गृह्ण] गृह्णापय गृह्णापय [क्, ढ्, ग्: अद्द् अ थिर्द् गृह्णापय] हूं आनय होः भगवन् विद्याराज हूं फट् | || त्रैलोक्यविजयसाधनम् || प्. ५१२) २६३. तथैव शून्यतानन्तरं सूर्ये नीलहूंकारपरिणतं वज्रज्वालानलार्कं नीलवर्णम् ज्वालामालाकुलप्रभं [क्, ग्: ज्वालाकु] चतुर्मुखमष्टभुजं शृङ्गारवीरबीभत्सकरुणरसान्वितचतुर्मुखं चतुर्भिर्दक्षिणकरैर्वज्रखड्गचक्रबाणधरं चतुर्वामकरैर्घण्टाचापपाशखट्वाङ्गासक्तविचित्रपताकाधरं ज्वलदनलकैलशिखाकलापं अतिभीषणमहाहिवलयकङ्कणकटिसूत्रनूपुरकण्ठिकाकुण्डल##- सपत्नीकं विष्णुमालीढपदेनाक्रम्यावस्थितं भावयेदिति | ततो मुद्रां बन्धयेत् तलवज्रबन्धाङ्गुलिज्वालागर्भमध्ये अङ्गुष्ठद्वयमुत्थितं कृत्वा | मन्त्रं जपेत् - ओं वज्रज्वालानलार्क हूं इति | || वज्रज्वालानलार्कसाधनं समाप्तम् || २६४. नमो भूतडामराय | शुक्रब्रह्मकुबेरादिमदविध्वंसकोविदम् | श्रीभूतडामरं नत्वा लिख्यते तस्य साधनम् || संक्षिप्ताम्नायसंशुद्धं संक्षिप्तरुचिरञ्जनम् [क्, ग्: रं जलं] | यक्षरक्षादिसंसिद्धिकौतुकैकहृदा मया || प्. ५१३) प्रथमं तावन्मन्त्री स्वहृदीन्दौ विश्वविकाशिरश्मिसमाकुलकलेवरं रक्तरंबीजं विचिन्तयेत् | ततस्तद्विनिःसृताङ्कुशाकाराकृष्टं पुरतो डामरमभिसम्पूज्य सप्तविधानुत्तरपूजाभिः शून्यतां भावयेत् | ततः - कुन्दाभिनिर्मलविकाशिनिशाकरार्द्धं शङ्खाभहूंकृतिकृतास्पदबिन्दुमध्ये [क्, ढ्: मध्यं] | देदीप्यमानमखिलं परिणम्य सम्यक् विश्वाष्टकोमलदलं कमलं प्रपश्येत् || ततः तन्मध्ये अकारपरिणतौषधीशोपरि हूंकारगर्भं हूंकारपरिणतनीलज्वालावज्रं विभाव्य पश्येत् तत्परिणतम् - झटिति विकटनीलं [ग्: लीलं] भूतसन्त्रासशीलं जगदुपकृतिकर्त्तुर्व्यापिरक्तैकहेतिम् | हरिहरसरजन्माद्युग्रमारैकवीरं विकटदशनमीषद्विस्फुरत्क्रोधजालम् [क्: कारं] || नीलपिङ्गोर्द्ध्वबद्धकेशं [क्, ग्: र्द्धावव] नीलवस्त्रावृततनुम् | दक्षिणे वज्रधरं वामे सपाशतर्जनीधरम् || पञ्चकपालमकुटं वामे त्रिशूलकपालधरं दक्षिणे डमरुकर्त्रिकाधरं कपिलजटामुकुटिनं त्रिनेत्रं व्याघ्रचर्माम्बरं सितं महाभूताधिपापराजितं प्रत्यालीढपदाक्रान्तम् - हस्तद्वयसमाबद्धमुद्रं श्रीभूतडामरम् || प्. ५१४) तत्रेयं [क्, ग्: तत्रैव] मुद्रा - अनामिकाद्वयं वेष्ट्य कुञ्चयेत् तर्जनीद्वयम् | कनिष्ठां मध्यमां चैव ज्येष्ठाङ्गुष्ठेन चाक्रमेत् || अष्टनागोपशोभितं तत्र शिरोवेष्टनं कर्कोटको नीलः ग्रीवाभरणं तक्षको रक्तः नन्दोपनन्दौ कर्णकुण्डलौ पीतावेक एव ब्रह्मसूत्रमनतः सितः कटिसूत्रं वासुकिः शुक्लः मुद्राभुजयोः केयूरं कुलिकः पारावतवर्णः इतरभुजयोस्तथा शङ्खपालो धवलः नूपुरौ पद्ममहापद्मौ रक्तावेक एव | रक्षचक्षुर्द्वयं चैव भूतं श्रीभूतडामरम् | चिन्तयेदति संक्रुद्धं जगदर्थैकतत्परः | हृत्कण्ठोर्णामूर्धानं सततं रक्षार्थं मुद्रया [क्, ग्: मूर्धया] स्पृशेत् | ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रं वज्रवाचा क्रोधवाचा वा || मन्त्रः | हूं वज्र फट् इति अभ्यर्थितोऽस्मि गुणिना खलु सज्जनेन | केनापि तेन लिखितं किमपि स्फुटं मे || वैरोचनेन यदवाप्तमितः शुभं तत | त्रैलोक्यलोककलुषापहरं शमन्तु || || श्रीभूतडामरसंक्षिप्तसाधनं समाप्तम् || प्. ५१५) २६५. प्रणम्य डामरं [क्: भूतडा०] भक्त्या द्वेषवज्रं महर्द्धिकम् | तस्यैव साधनं वक्ष्ये यथातन्त्राअनुसारतः || साधको भूतडामरतन्त्रे लब्धाभिषेको गुरुभिरनुज्ञातः [क्, ग्: रभि] नदीसङ्गमे श्मशाने वा एकवृक्षे देवायतने श्रीवज्रधरगृहे वा इत्येवमादिस्थाने स्थित्वा साधयेत् | प्रथमं तावत् हस्तद्वये अकारेण चन्द्रमण्डलं [ग्: चतुर्म०] भावयेत् | तन्मध्ये हूंकारं ज्वालामालाकुलम् | ओं सिद्धिवज्र हूं | ततः सर्वपापनाशनमन्त्रमुच्चारयेत् | हृदये चन्द्रमण्डलं ध्यात्वा रक्तरेफं बिन्दुसहितं ज्वालामालाकुलं ध्यात्वा इमं मन्त्रमुच्चारयेत् | ओं हन विध्वंसय नाशय पापं हूं फट् | अस्य मुद्रा - अन्योन्यमङ्गुलिं वेष्टयित्वा तर्जनीद्वयं प्रसारयेत् तर्जनीसूचीं कृत्वा पापनाशनमुद्रा | अथ समनन्तरं शून्यं भावयेत् | पुनः कुन्दस्फटिकसङ्काशं बोधिचित्तचन्द्रं पश्येत् | ततो हूंकारमष्टदलपद्मं चिन्तयेत् | तदुपरि रंकारेण सूर्यमण्डलं तन्मध्ये हूंकारं ज्वालामालाकुलं भावयेत् अनेन क्रोधावेशेन मन्त्रेणावेशयेत् | ओं क्रोधावेश हूंहूंहूं अः [क्, ग्: ओमित्] | अस्य मुद्रा - अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा तर्जनीद्वयं वेष्टयेत् क्रोधावेशमुद्रा | पुनरस्यैव मुद्रां बद्ध्वा इदं मन्त्रमुच्चारयेत् | ओं वज्रावेशय वेशय [क्, ग्: वज्राशयतु] पातय हूं | ततः स्वदेवताकायं विचिन्तयेत् | प्. ५१६) ज्वालामालाकुलं दीप्तं युगान्ताग्निसमप्रभम् [क्, ढ्, ग्: सन्निभम्] | भिन्नाञ्जनमहाकायं अट्टाट्टहासनादिनम् || चिन्तयेदिति संक्रुद्धं त्रैलोक्याधिपतिं प्रभुम् | प्रत्यालीढसुसंस्थानमादित्यकोटितेजसम् | कल्पानलज्वलच्चक्षुः सन्ध्यार्कमिव वर्तुलम् || ऊर्ध्वकेशं महाज्वालं कपालमालामुकुटम् | दंष्ट्राकरालवदनं नीलस्वच्छांशुवसनम् || नागाष्टकविभूषितं चतुर्भुजविराजितम् | दक्षिणे वज्रमुल्लाल्य तर्ज्जयन् [आल्ल् थे ड्, ध्, ध्: रेअद् वामे तर्जयन् हरिहरपितामहान् बुत् थिस् रेअदिन्ग् इस् हेरे गिवेन् अfतेर् अ चोम्परिसोन् ओf थे वेर्सेस् इन् थे साधास् थत् fओल्लोw] वामपाणिना || अपराजितापदाक्रान्तं मुद्राबन्धेन तिष्ठति | अनामिकाद्वयं वेष्ट्य [क्, ढ्, ग्: वेष्टयित्वा] तर्जनीद्वयं कुञ्चयेत् || कनिष्ठां मध्यमां चैव ज्येष्ठाङ्गुष्ठेन चाक्रमेत् | एषा मुद्रा वरा श्रेष्ठा त्रैलोक्यसाधनी परा || ततो कृत्वा मध्यमाङ्गुल्यौ प्रसारयेत् शिरोमुद्रा | मन्त्रः ओं हन वज्र हूं | अस्या एव मुद्राया मध्यमाङ्गुल्यौ प्रवेशयेत् तर्जनीसूचीं कृत्वा शिखामुद्रा | मन्त्रः ओं दह वज्र हूं | अस्या एव मुद्राया अङ्गुष्ठौ पार्श्वतः दक्षिणाङ्गुष्ठं दक्षिणनेत्रे वामाङ्गुष्ठं वामनेत्रे नेत्रमुद्रा | मन्त्रः ओं दीप्तवज्र हूं | अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा कनिष्ठाद्वयं वेष्टयेत् प्. ५१७) तर्जनीं प्रसार्य हृदयमुद्रा | मन्त्रः ओं वज्ररोष हूं | अस्या एव मुद्रायाः तर्जनीं कुण्डलीकृत्य कवचमुद्रा | मन्त्रः ओं दृढवज्र हूं कवचः | अस्या एव मुद्रायास्तर्जनीद्वयं प्रसार्य अस्त्रमुद्रा | मन्त्रः ओं हन दह पच [क्, ढ्: पञ्च] क्रोधवज्र सर्वदुष्टान् मारय हूं फट् | एवं षडङ्गविन्यासं कृत्वा भगवन्तमावाहयेत् | अन्योन्यान्तरितं कृत्वा तर्जनीद्वयं कुञ्चितं ईषत् [क्: इव] चालयेत् आवाहनमुद्रा | मन्त्रः ओं वज्रधरमहाक्रोध समयमनुपालय शीघ्रमागच्छ ह्रीः जः हूं फट् स्वाहा | अनेन सर्वदेवतामावाहयेत् | एवमावाह्य स्तुतिविशेषं कृत्वाऽर्घपाद्यं दद्यात् अनेन मुद्रामन्त्रेण | उत्तानमञ्जलिं कृत्वा अङ्गुष्ठौ पार्श्वतः अर्घमुद्रा | मन्त्रः ओं सर्वदेवता प्रसीद भगवन् महाक्रोध प्रतीच्छ स्ववज्रार्घं ओं हूं अः | ततः पाद्यं दद्यात् अनेन मुद्रामन्त्रेण | सर्वाङ्गुलिं [क्, ग्: ओमित्] कुण्डलीकुर्यात् अङ्गुष्ठतर्जनीमुखसन्दंशेन [क्, ग्: र्शेन] पुष्पमादाय निर्मन्ययित्वा भगवतो वामपार्श्वे क्षिपेत् | मन्त्रः ओं प्रवरसंस्कारं [क्, ढ्: सत्कारं] प्रतीच्छ स्वाहा | तत आसनं दद्यात् | वामहस्तमुत्तानं कृत्वा ज्येष्ठाङ्गुष्ठेन उच्छ्रितेन दक्षिणहस्तमुष्टिना वामाङ्गुष्ठं गृह्णीयात् दक्षिणाङ्गुष्ठेन उच्छ्रितेनापराजितमाक्रम्य वज्रधरस्य भूतासनमुद्रा | मन्त्रः ओं जय जय क्रोधाविपत्ति क्रोधराज इति भूतासनं दर्शय रक्ष प्रतिगृह्ण स्वाहा | अथ देवतासनं भवति | सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा सर्वाङ्गुलिविरलां [क्: ओमित्स् सर्वाङ्गुलि त्सारणं कृत्वा] कृत्वा पद्ममुद्रा | मन्त्रः ओं प्. ५१८) पद्मोद्भवनिषणाः सर्वदेवताः स्वाहा | ततो विघ्नोत्सारणं [ग्: विप्रो] कृत्वा अनेन मुद्रामन्त्रेण अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा अङ्गुष्ठौ प्रसारयेत् आक्षेपमुद्रा [क्, ग्: अक्षय] | मन्त्रः ओं नाशय सर्वदुष्टान् दह पच दुष्टान् भस्मीकुरु हूं हूं फट् फट् (आक्षेपः) | पुनर्द्दिग्बन्धनं कुर्यात् अनेन मुद्रामन्त्रेण | अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा पृथक् पृथक् वामतर्जनीं प्रसार्य दक्षिणबाहुमूले स्थापयेत् दक्षिणाङ्गुष्ठेन कनीयसीनखमाक्रम्य शेषङ्गुलीः प्रसारयेत् संक्रुद्धो दिग्बन्धमुद्रा | मन्त्रः ओं वज्रक्रोध महाचण्ड बन्ध बन्ध दश दिशान् हूं फट् | ततो भगवतो मूलमुद्रां बद्ध्वा समयं दर्शयेत् वज्राक्षरं दृष्ट्वा अनेन मन्त्रेण - हूं वज्र फट् | अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा कनिष्ठाद्वयं वेष्टयेत् तर्जनीं प्रसार्य अङ्कुशाकारेण सिद्धाकर्षणमुद्रा | मन्त्रः ओं वज्ररोष महाक्रोध सिद्ध्याकर्षय [क्, ग्: करिषय] हूं जः | ततो वज्रमुल्लाल्य इदं ब्रूयात् - क्रोधसिद्धि महाराज सिद्धिसंशयसाधने | सिध्यन्तु सर्वदेवाश्च [क्, ग्: अद्द् मे] शीघ्रं सिद्धिमनुत्तराम् || अष्टभिः गुह्यपूजाभिः पूजयेत् | ओं वज्रलास्ये [क्, ग्: लाभे] हूं ओं वज्रमाल्ये हूं ओं वज्रगीते हूं ओं वज्रनृत्ये हूं ओं वज्रपुष्पे हूं ओं वज्रधूपे हूं ओं वज्रालोके हूं | ततः पूजां कृत्वा भगवन्तं स्वशरीरे प्रवेशयेत् वज्रावेशमुद्रां बद्ध्वा इदं मन्त्रमुच्चारयेत् | ओं प्रविश हूंहूंहूं अः | मूलमुद्रां च बद्ध्वा इदं मन्त्रमुच्चारयेत् | ओं वज्र फट् | ज्ञान्सत्त्वं प्. ५१९) समयसत्त्वं चाभेदतो भावयेत् | भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् अखेदतः | खेदे सति पूजां कृत्वा अर्घपाद्यं दत्त्वा अनेन मन्त्रेण स्तूयात् - सर्वसिद्धि महाक्रोध सुखसिद्धिप्रदायक | दत्त्वा च मन्त्रिणे महासिद्धिं गच्छ सिद्धिमनुत्तराम् || अथ मुद्रा भवति [क्, ग्: वेत्] - सम्पुटमञ्जलिं कृत्वा किञ्चित् प्रणमितशिरः [ग्: गिराः] पूर्णमुद्रा | मन्त्रः ओं सिद्धिवज्र आपूरय आपूरय सर्वसत्त्वानां आशां अमुकसिद्धिं मे प्रयच्छ हूं | अनेनोच्चारितमात्रेण सर्वमुद्रा दृढीभवन्ति | पद्ममुद्रां च बद्ध्वा वामाङ्गुष्ठं समुत्क्षिप्य विसर्जयेत् अनेन मन्त्रेण - ओं सर सर विसर विसर गच्छ गच्छ श्रीवज्रधरः समाज्ञापयति स्वाहा | विसर्जयन् कवचमुद्रां बद्ध्वा हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु बाहुमूलद्वयेन [ग्: द्वयरक्षा] रक्षां कृत्वा तदहङ्कारेण विहरेदिति | || भूतडामरसाधनं समाप्तम् || प्. ५२० नोत् च्लेअर् प्. ५२१) नोत् च्लेअर् प्. ५२२) दक्षिणाङ्गुष्ठं दक्षिणनेत्रे वामाङ्गुष्ठं वामनेत्रे नेत्रमुद्रा | ओं दीप्तवज्र हूं | अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा कनिष्ठाद्वयं वेष्टयेत् तर्जनीं प्रसार्य हृदयमुद्रा | मन्त्रः ओं वज्ररोष हूं | अस्या एव मुद्रायास्तर्जनीं कुण्डलीं कृत्वा कवचमुद्रा | मन्त्रः ओं दृढवज्र हूं | द्वे तर्जन्यौ प्रसार्य अस्त्रमुद्रा [क्, ग्: अष्ट, ख्: अत्र] | मन्त्रः ओं हन दह पच [क्, ग्: पञ्च] क्रोधवज्र सर्वदुष्टान् मारय हूं फट् | ततो वज्रक्रोधमावाहयेत् [क्, ग्: माह्व] | अन्योन्यान्तरितं कृत्वा तर्जनीद्वयं कुञ्चितम् | ओं वज्रक्रोध समयमनुपालय शीघ्रमागच्छ ह्रीः ह्रीः जः हूं फट् स्वाहा | ततोऽर्घमुत्तानमञ्जलिं कृत्वाऽङ्गुष्ठौ पार्श्वतः कारयेत् | ओं सर्वदेवता प्रसीद भगवन् महावज्रक्रोध अर्घं प्रतीच्छ हूं अः | तत आसनं दद्यात् | वामहस्तमुत्तानं कृत्वा ज्येष्ठाङ्गुष्ठमुच्छ्रितदक्षिणहस्तमुष्टिना वामाङ्गुष्ठं गृह्णीयात् दक्षिणाङ्गुष्ठमुच्छ्रियते | ओं जय जय महाक्रोधाधिपति क्रोधराज इदं भूतासनं दर्शय रक्ष प्रतिगृह्ण स्वाहा | सम्पुटाञ्जलिं बद्ध्वा सर्वाङ्गुलिं विरलीकृत्वा [क्, ढ्: लिर्विरलाः] पद्ममुद्रा विधीयते - आसनमुद्रा | मन्त्रः ओं पद्मोद्भवनिषणाः सर्वदेवताः स्वाहा | तत आक्षेपं कुर्यात् | अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा अङ्गुष्ठं प्रसार्य वाममुष्टिं हृदि स्थाप्य दक्षिणमुष्टिं प्रहाराभिनयेनोपस्थाप्य मन्त्रमुच्चारयेत् | ओं नाशय सर्वदुष्टान् दह पच दुष्टान् भस्मीकुरु हूं हूं फट् फट् | ततो दिग्बन्धं कुर्यादनेन मन्त्रेण | अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा पृथक् पृथक् वामतर्जनीं प्रसार्य दक्षिणबाहुमूले स्थापयेत् दक्षिणाङ्गुष्ठेन कन्यसानखमाक्रम्य प्. ५२३) शेषाङ्गुलीः प्रसार्य दशसु दिक्षु भ्रामयेत् | ओं वज्रक्रोध महाचण्ड बन्ध दशदिशं हूं हूं फट् फट् | ततो वज्रमुल्लालयन् इदमुच्चारयेत् | क्रोधसिद्धि महाराज सिद्धिसंशयसाधने | सिध्यन्तु सर्वदेवाश्च शीघ्रं सिद्धिमनुत्तराम् || षोडशलास्यापूजाभिः [क्, ग्: ओमित् षोडश पूजयेत्] पूजयेत् | क्रोधराजमूलमुद्रां बद्ध्वा हूं वज्र [ख्: वज्रस्फट्] फट् | दृश्यसमयं [क्, ग्: दृशं, ढ्: दृशा] दद्यात् | ततो भगवतः पूजां कृत्वा क्रोधावेशमुद्रां बद्ध्वा वज्रक्रोधं स्वशरीरे प्रवेशयेत् [क्, ग्: ओमित्] | ओं प्रविश्य वज्रक्रोध हूं हूं हूं आः ज्वालामालाकुलभीषणवज्र आः | स्वदेहे [क्, ग्: देहम] अन्तर्भाव्य कवचादिकं कृत्वा सर्वमेतत् पूरणार्थं सम्पुटाञ्जलिं बद्ध्वा पूरणमन्त्रमुच्चारयेत् | ओं सिद्धिवज्र आपूरय आपूरय हूं फट् | अनेन सर्व ऊनातिरिक्ताः परिपूर्णा भवन्ति | ततो वज्रक्रोधोऽहं इत्यहङ्कारमुत्पाद्य [क्, ग्: धाहङ्का] सर्वसिद्धिमाकर्षयेत् | अनेन मुद्रामन्त्रेण अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा कनिष्ठाद्वयं वेष्टयेत् तर्जनीं प्रसार्य कुण्डलीं कृत्वा किञ्चिच्चालयेत् ##- चन्द्रमण्डलस्थान् ऊर्ध्वशिखान् अक्षरान् [क्, ढ्, ग्: नेतान्य] विचिन्त्य नीलालीमिव पङ्क्तितः ओं वज्र [क्, ढ्, ग्: हूं] फट् | ततः सरोमकूपेभ्यः क्रोधविग्रहं स्फुरत्संहारकारकं विचिन्तयेत् | भावनाखिन्नो जपमारभेत तन्मानसो वर्णगतैकचित्तो जपेत् | खिन्ने क्रोधविग्रहं स्वहृदयेऽन्तर्भाव्य प्. ५२४) सम्पुटाञ्जलिं बद्ध्वा [क्, ढ्, ग्: कृत्वा] सर्वसिद्धिं प्रार्थयेत् सिद्धिवज्र आपूरय सर्वसत्त्वानामाशां सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ हूं जः [ढ्: अद्द्स् पूर्वोक्तं पूजयेत् अfतेर् थिस्] | ततः पद्ममुद्रा द्वाभ्यां अङ्गुष्ठाभ्यां चालयेत् सर्वदेवताविसर्जनमुद्रा | मन्त्रः ओं सर सर विसर विसर गच्छ [ग्: ओमित्स् गच्छ गच्छ] गच्छ सर्वदेवतान् श्रीवज्रधरः समाज्ञापयति स्वाहा | ततः स्वशरीरं कवचयित्वा क्रोधाहङ्कारमानसो विहरेद् यथासुखं इत्यनेन क्रमेण | मन्त्रलक्षं जपेत् क्षिप्रं सिध्यति | अथ मन्त्री अभिषिक्तोऽनुज्ञातः कृतपूर्वसेवो वज्रधरं साधयितुकामो मासमेकं त्रिसन्ध्यं सहस्रमेकं जपेत् | ततः पूर्णमास्यां यथाविभवतः पूजां कृत्वा सुसमाहितः क्रोधमुद्रां बद्ध्वा सकलां रात्रिं जपेत् | ततः प्रभाते भूः कम्पते मुद्रा ज्वलति ज्वलितमात्रेण वज्रधरसदृशो भवति अजरामरदिव्यरूपी भवतीत्याह भगवान् वज्रधरः | || संक्षिप्तसम्पूर्णविस्पष्टक्रमसङ्गतभूतडामरसाधनोपायिका [ख्: डामरोपायिका] सकलसत्त्वोत्तारणहेतोस्त्रैलोक्यवज्ररचिता [ग्: त्त्वोद्धा ; ख्: चरिता] समाप्ता || प्. ५२५) २६७. नमो [ठिस् साधन इस् तो बे fओउन्द् इन् क्, ब् ओन्ल्य. षेए fओलिअ ४० एत्. सेq.] भूतडामराय | प्रज्ञोपायमयं क्रोधं बोधिचित्तसमुद्भवम् | प्रणम्याराधनं वक्ष्ये भूतडामरसंज्ञकम् || तत्र भावसाधकः प्रविष्टमण्डलः सर्वसमयाभिषिक्तोऽनुज्ञातश्च क्वचित् गिरिगह्वरादौ मनोऽनुकूले प्रदेशे पटादिगतमूर्तिं भगवन्तं धूपादिबाह्याध्यात्मिकपूजाभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कुर्यात् | रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् | अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः || इति | हस्तद्वये अकारेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि ज्वलथूंकारं ध्यात्वा सम्पुटाञ्जलिं कुर्वन्निदं वदेत् ओं सिद्धवज्र हूं | ह्रीःकारेण कण्ठेऽष्टदलं पद्मं जिह्वादले हूंकारेण शुभवज्रं वज्रादिजिह्वेत्यधितिष्ठेत् | स्थानरक्षां विदध्यात् अनेन विधिना | तत्रायं विधिः - हूंकारमुच्चारयन् झटिति क्रोधराजमात्मानं निष्पाद्य रक्तसूत्रावबद्धरक्तपुष्पमालादिविभूषितानयोनयादिकीलकान् हूंकारनिष्पन्नान् प्रावृण्मेघनिभान् नाभिदेशादधः शूलाकारानूर्द्ध्वक्रोधाकृतीन् अधो विघ्नान् तीक्ष्णकीलेन मन्त्रमुच्चारयन् ओं घ घ घातय घातय सर्वदुष्टान् कीलय कीलय सर्वपापान् फट् हूं हूं हूं वज्रधर आज्ञापयति सर्वदुष्टकायवाक्चित्तं कीलय हूं फट् | प्. ५२६) आःकारजं च तस्याग्रे रविबिम्बकरोज्ज्वलम् | दिक्षु सर्वासु कीलानि रश्मिज्वालानि चिन्तयेत् || तैश्च परम्परावबद्धपञ्जरान्तर्गतं स्वहृदये अंकारेण सूर्यं तत्रोपरि कल्पाग्निरिव रंकारमिति विन्यस्य अन्योन्याङ्गुष्ठं प्रवेष्टव्यं तर्जन्यौ द्वौ प्रसार्य ललाटादारभ्य पापास्फोटयोगेन स्फोटयेत् | ओं हन विध्वंसय नाशय पापान् हूं फट् इत्यनेन सन्दह्य आत्मानं बाह्याध्यात्मिकविकल्पपापाश्च स्फाट्य ग्राह्यग्राहकविनिर्मुक्तं गगनमिव चिन्तयेत् | ततो - विधूतकल्पनाचित्तं स्वसंवेद्यं प्रभास्वरम् | हृत्कृतानन्दहूंकारं होकाराभ्यां विदर्भितम् || मदधातुसमाक्रान्तं चित्तमात्रप्रभावितम् | स्वचित्तेनैकतां कुर्यात् तीक्ष्णैः किरणसञ्चयैः || प्रतिबिम्बवत् अर्द्धेन्दुसंयुक्तं पश्येत् | तत अकारादिस्वरादीन् रविमण्डले न्यस्य ह्रस्वस्वरान् पापकान् दीर्घान् प्रज्ञात्मकान् निश्चार्य बुद्धविकुर्वितान् कृत्वा पुनस्तेषां स्वररश्मिषु स्वेनैव विशतः कलायोगेन व्यवस्थितान् चिन्तयेत् | ककारादीन् पश्चात् तेनैव न्यायेन ङणनमवर्जितांस्तथैव बोधिपक्षान् विचिन्तयेदिति | ततः पञ्चवर्णकान् बुद्धान् संस्फार्य प्रवेश्यानेकगर्भस्तिमितं सितपद्मं पश्येत् | तस्योपरि श्रीक्रोधराजः हूं इत्युच्चार्य ज्वालाकृष्टं आत्मानं भावयेत् | क्रोधावेशः - ततः क्रोधवज्रोऽहमित्यहङ्कारं कुर्यात् | तत्कुलं पुनः निश्चार्य प्रवेश्य श्रीभूतडामरोऽहमिति निश्चयमुत्पाद्य ओं वज्रावेशय पातय हूं | क्रोधावेशेन च मन्त्रयुक्तो वज्रावेशः | तत आत्मानं प्. ५२७) वज्रक्रोधं निश्चित्य समयोऽहं समयमुद्रां बद्ध्वा समयसत्त्वं तिष्ठस्व मामिति वदेत् | अनामिकाद्वयं वेष्ट्य तर्जनीद्वयं कुञ्चयेत् | कनिष्ठां मध्यमां चैव ज्येष्ठाङ्गुष्ठेन [ड्, ध्: रेअद्स् अस् ज्येष्ठाङ्गुष्ठक्रमेण] चाक्रमेत् || अस्य मन्त्रः - ओं वज्र फट् | हृदूर्णायां गले मूर्ध्नि प्रतिष्ठाप्याधितिष्ठेत् | ततः षडङ्गविन्यासं कुर्यात् तन्मुद्रामन्त्रैः | अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा मध्यमाङ्गुलिं प्रसारयेत् शिरोमुद्रा | मन्त्रः ओं हनवज्र हूं शिरः | अस्या एव मध्यमाङ्गुल्योः प्रवेशं कृत्वा शिखामुद्रा | मन्त्रः ओं दहवज्र हूं शिखा | अस्या एव मुद्राया अङ्गुष्ठौ पार्श्वतः दक्षिणं दक्षिणे वामं वामे नेत्रमुद्रा | मन्त्रः दीप्तवज्र हूं नेत्र | अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा कनिष्ठिकाद्वयं वेष्टयेत् | तर्जनीं प्रसार्य हृदयमुद्रा | हूंकाराधिष्ठितं क्रोधवज्रं हृदये ध्यात्वा ओं वज्ररोष हूं हृदयम् | अस्या एव मुद्राया तर्जनीं कुण्डलीं कृत्वा कवचमुद्रा | मन्त्रः ओं दृढवज्र हूं कवच | अस्या एव मुद्रायाः तर्जनीद्वयं प्रसार्य अस्त्रमुद्रा | मन्त्रः ओं हन दह पच कोर्ह्दवज्र दुष्टान् मारय मारय हूं फट् अस्त्रमन्त्रः | त्रिरुच्चार्य हूं अः ब्रुवन् पुरतः सूर्यमण्डले नीलं क्रोधराजं न्यस्य वज्रोऽहमिति वाग् ब्रुवन् परावृत्तितः क्रोधक्रोधोऽहमिति भावयेत् | ततो भगवन्तं सर्वदेवताभिः सहावाहयेत् | अन्योन्यान्तरितं कृत्वा तर्जनीद्वयं कुञ्न्चितं ईषच्चालयेदङ्गुष्ठाभ्यां प्. ५२८) तर्जन्यावाकर्षयेत् | ओं वज्रमहाक्रोध समयमनुपालय भगवन् शीघ्रमागच्छ सर्वदेवताभिः सह ह्रीः जः हूं फट् स्वाहा | || भूतडामरसाधनंन् समाप्तम् || २६८. नमो यमान्तकाय | आदौ तावत् सुखासनोपविष्टः साधको रक्ताकारनिष्पन्नं [ढ्: ङ्का] सूर्यमण्डलं स्वहृदये विभाव्य तदुपरि रक्तहूंकारं विन्यस्य पुरतो रक्तयमारिं वक्ष्यमाणाकृतिं [ख्, ढ्, क्, ब्: ओमित्] गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्चालम्ब्य पुष्पादिभिः सम्पूज्य नमस्कृत्य त्रिशरणगमनादिकं कृत्वा शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति | तदनन्तरं रक्त##- सार्द्रमुण्डाङ्कितं सितदण्डं हूंकाराधिष्ठितं विभावयेत् | एतत् सर्वं परिणम्य यमान्तकं विचिन्तयेदात्मानं रक्तवर्णं प्रत्यालीढपदस्थितं [क्, ब्: स्थिते पदे] एकमुखं द्विभुजं वामकरेण रक्तपरिपूर्णकपालं दक्षिणकरे मुण्डाङ्कितसितदण्डधरं सर्पाभरणभूषितं [क्: सर्वा] भयानकं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशं गलद्व्याघ्रचर्माम्बरं स्वाभप्रज्ञया विचित्राभरणयाऽऽलीढपदस्थितया [क्, ग्: माली] आलिङ्गितमात्मानं भावयेत् | पश्चात् भगवतो हृदि सूर्यमण्डलं हूंकाराधिष्ठितं तत्परिणतं प्. ५२९) सार्द्रमुण्डाङ्कितं सितदण्डं निश्चलं विभाव्य तन्मध्ये रक्तसूर्यमण्डलस्थहूंकारं रक्तवर्णं विभावयेत् [क्, ब्: चिन्त] | ततो गुह्यवज्रं हूंकारपरिणतं भगवत्या गुह्याष्टदलकमलं रक्त-आःकारेण | तदनु मन्त्रमुच्चारयेत् ओं सर्वतथागतानुरागेण [क्, ब्: रागण] वज्रस्वभावात्मकोऽहम् | तदनु नाभेरधः सद्रक्ताष्टदलकमलोपरि रक्तह्रींकारं ज्वलन्तं विचिन्तयेत् | प्रज्ञा तु मदविह्वला [क्, ग्: विक] गलदंशुका द्विभुजैकमुखी भगवता सह सम्पुटयोगेनावस्थिता | एवम्भूतं रक्तयमारिं महिषोपरि विश्वदलकमलस्थं भावयेत् समयादिविधिपूर्वकम् | एतत् द्वित्रिचतुःसन्ध्यं भावयेदिति | वुं आं जिं खं हूं समयाधिष्ठानमन्त्रः | ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा मूलमन्त्रः | ओं यमान्तक हूं हृदयमन्त्रः | || आर्यरक्तयमारिसाधनम् [क्: गिवेस् थे नमे ओf थे औथोर् इन् थे fओल्लोwइन्ग् wओर्द्स्: कृतिरियं सिद्धाचार्यविरूपाक्षपादानामिति wहिछ् इस् ओमित्तेद् इन् अल्ल् ओथेर् ड्, ध्, ध्, विश्., ग्, क्, ब्, ढ् अन्द् ख्] || प्. ५३०) २६९. तथैव पापदेशनादिपूर्वकं शून्यतां विचिन्त्य रक्त-आकारजसूर्ये रक्तहूंकारं तत्परिणतं सार्द्रपीतमुण्डाङ्कितसितदण्डं हूंकाराधिष्ठितं भावयेत् | तत्परिणामेनात्मानं यमान्तकमेकमुखं द्विभुजं प्रत्यालीढपदं रक्तपरिपूर्णकपालवामकरं सार्द्रपीतमुण्डाङ्कितसितदण्डदक्षिणकरं नागाभरणविभूषणं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशं व्याघ्रचर्माम्बरधरं अक्षोभ्यमुकुटिनं स्वाभप्रज्ञालिङ्गितं [क्: स्वाहा] महिषोपरि विश्वदलकमलसूर्यस्थं ध्यायात् भगवतीं च द्विभुजैकमुखीं विचित्राभरणामालीढपदस्थितां मदविह्वलां [ढ्: मदन] स्खलद्व्याघ्रचर्मांशुकां भगवता सह सम्पुटयोगेन प्रत्यालीढेनावस्थितां एवं विचिन्त्य हृदि सूर्यमण्डले हूं परिणतमुण्डाङ्कितसितदण्डं सूर्यस्थहूंकारमध्यं विभावयेत् | ततो भगवतो हूंकारपरिणतं वज्रं भगवत्याश्च आःकारपरिणतं पद्मं विभाव्य ओं सर्वतथागतानुरागेण वज्रस्वभावात्मकोऽहमित्यधितिष्ठेत् | तदनु नाभेरधः सद्रक्ताष्टदलकमलोपरि [ढ्: वमद्र ; क्, ग्: णतं] रक्तह्रींकारं ज्वलन्तं चिन्तयेत् | ततः वुं आं जिं खं हूं इति मन्त्राक्षरैः समयद्रव्यसेवापूर्वकं द्वित्रिचतुःसन्ध्यं भावयेत् इति | मन्त्रजापः - तद्यथा ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् स्वाहा | ओं यमान्तक हूं | || आर्यरक्तयमारिसाधनं समाप्तम् || प्. ५३१) २७०. ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा | ओं यमान्तकृत् [क्, ग्: न्तक] हूं हूं फट् फट् | आदौ तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः रक्त##- भावयेत् | तद्रश्मिनाकृष्टं पुरतो रक्तयमारिमवलम्ब्य गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुष्पादिभिः सम्पूज्य नमस्कृत्य पापदेशनादिकं कुर्यात् | तत्र त्रैधातुकमात्मानं [क्, ढ्: ततस्त्रै] च मायास्वप्नेन्द्रजालसदृशमवलम्ब्य शून्यतां विचिन्तयेत् | ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति चित्तमधितिष्ठेत् | ततो रक्त##- सार्द्रमुण्डाङ्कितं सितदण्डं तन्मध्ये रक्त-आकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तन्मध्ये रक्तहूंकारं तत्सर्वं [क्, ग्: तमेव] परिणम्य यमान्तकरूपमात्मानं चिन्तयेत् रक्तवर्णं प्रत्यालीढपदेन स्थितं दंष्ट्राकरालललज्जिह्वं विकृताननं क्रूरनागाष्टविभूषितं ज्वलत्पिङ्गोर्द्ध्वकेशं गलद्व्याघ्रचर्माम्बरं रक्तवर्णया विचित्राभरणया प्रज्ञयाऽऽलीढपदेनालिङ्गितं कृत्वा भावयेत् | पश्चात् भगवतो हृदि पूर्वबीजपरिणतसूर्यं तदुपरि हूंकारं तत्परिणतं सार्द्रमुण्डाङ्कितसितदण्डं निश्चलं भावयेत् | तस्य मुष्टौ सूर्यमण्डलस्थहूंकारं रक्तं विचिन्तयेत् | पश्चात् गुह्यवज्रहूंकारपरिणतं सार्द्रमुण्डाङ्कितदण्डं [क्, ग्: ओमित् दण्डं भग०] चिन्तयेत् भगवत्या गुह्ये अष्टदलकमलं रक्त-आःकारेण | तदनु मन्त्रमुच्चारयेत् ओं सर्वतथागतानुरागेण प्. ५३२) वज्रस्वभावात्मकोऽहम् | तदनु नाभेरधस्तात् रक्ताष्टदलकमलोपरि [क्, ग्: काष्ठद] रक्तह्रीःकारं ज्वलन्तं चिन्तयेत् | भगवानेकमुखो द्विभुजः वामकरेण रक्तपूर्णकपालं दक्षिणे मुण्डाङ्कितसितदण्डधरं महिषोपरि विश्वकमलस्थं भावयेत् प्रज्ञा तु मदविह्वला गलदंशुका द्विभुजैकमुखी भगवता सह सम्पुटयोगेनावस्थिता | एवम्भूतं यमारिं भावयेत् | त्रिसन्ध्यं चतुःसन्ध्यं वा विभाव्य बलिं दद्यात् | वुं आं जिं खं हूं समयाधिष्ठानमन्त्रः | ओं ख ख खाहि खाहि सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादकुम्भाण्डापस्मारडाकडाकिन्यादय [क्, ग्: ओमित् डाक] इमं बलिं गृह्णन्तु समयं रक्षन्तु सर्वसिद्धिं प्रयच्छन्तु यथैवं यथेष्टं भुञ्जथ पिबथ मातिक्रमथ सर्वसिद्धये सहायका भवथ हूं हूं फट् फट् स्वाहा - सार्वभौतिकबलिमन्त्रः | रक्तकृष्णपीतसितवर्णं कर्मानुरूपतो ध्येयम् | ततो जापमनुस्मरेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् [क्, ग्: ओमित् थे सेचोन्द् फट्] देवदत्तस्य शान्तिं कुरु नमः स्वाहा | पुष्टौ वौषट् आकृष्टौ जः वुं मोहे होः वश्ये लं स्तम्भे हूं फट् प्रेरणे हूं निग्रहे अपराभ्यामुच्चाटनम् | एवं स्तम्भादीनि कर्मप्रसराणि विदर्भयेत् | शान्तिके रोचनया रक्षा भवति | सितनेत्रकर्पटे भूर्जवंशत्वचविधौतकर्पटे [क्, ढ्: कर्पटभुजे] वा चक्रद्वयमभिलिख्य [क्, ग्; द्वयं लिख्य] नमस्कारविदर्भितं अकालमूलादिरहिते शरावसम्पुटेऽवस्थाप्य घृतमधुमध्ये प्रक्षिप्य सितसूत्रेण वेष्टयित्वा त्रिसन्ध्यं शुक्लपुष्पेणार्चयित्वा प्. ५३३) पूर्वाभिमुखं सितवर्णं यमान्तकरूपं ध्यात्वा पुरतश्चन्द्रमण्डलोपविष्टं साध्यं दृष्ट्वा सितकलशैः पंचामृतपरिपूर्णैरभिषिञ्चयन्तं ध्यात्वा मन्त्रं जपेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन देवदत्तस्य शान्तिं कुरु नमः स्वाहा | शान्तिकविधिः | पुरुषाणां शान्तिके पौष्टिके वा कुङ्कुमेन चक्रद्वयमभिलिख्य वौषट्कारसहितं घृतमधुमध्ये प्रक्षिप्य शरावसम्पुटमध्येऽवस्थाप्य पीतसूत्रेण वेष्टयित्वा त्रिसन्ध्यं पीतपुष्पैरर्चयित्वा उत्तराभिमुखं पीतवर्णां यमान्तकमूर्तिमवलम्ब्य पीतवर्णचतुर्मण्डलमध्यस्थं पीतकनककलशैः पीतवर्णामृतैरभिषिञ्चयन्तं [क्, ग्: वर्णसूत्रै] ध्यात्वा मन्त्रं जपेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् देवदत्तस्य पुष्टिं कुरु वौषट् स्वाहा | पौष्टिकविधिः | भूर्जे कर्पटे वा अलक्तकरक्तचन्दनेनानामिकारक्तमिश्रेण चक्रद्वयमभिलिख्य होःकारनामसहितं विदर्भ्य सुपरिपक्वलोहितशरावसम्पुटेऽवस्थाप्य घृतमधुमध्ये प्रक्षियारक्तपुष्पैरभ्यर्च्य पश्चिमाभिमुखं रक्तयमारिरूपमात्मानं ध्यात्वा रक्तचन्द्रमण्डलमध्यस्थं साध्यं विचिन्त्य स्वकायनिर्गतरश्मिनाभिषिच्य विह्वलीभूतं पादयोर्निपतितं विचिन्त्य मन्त्रं जपेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् देवदत्तस्य कृते [Oमित्तेद् इन् क्, ग्] यज्ञदत्तं वशं कुरु होः [ग्: ओमित्स् वशं कुरु होः स्वाहा] स्वाहा | यदि वशं न गच्छति तदा घृतमधुरहितं तमेव चक्रं [क्, ग्: अद्द् वह्निना] प्. ५३४) निर्धूमाङ्गारेण तापयेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् देवदत्तस्य कृते यज्ञदत्तं वशं कुरु होः इति मन्त्रं जपेत् | वश्यविधिः | श्मशानकर्पटे रजस्वलाकर्पटे वा लाक्षारसमिश्रेण चक्रद्वयमभिलिख्य जःकारह्रीःकारेण नामाक्षरसहितेन विदर्भ्य स्त्रीकपालसम्पुटेऽवस्थाप्य [क्, ग्: त्रिक] रक्तपुष्पैरभ्यर्च्य सन्ध्यार्कनिभं यमान्तकरूपमात्मानं रक्तवर्णाङ्कुशपाशधारिणं ध्यात्वा तस्य हृदयं अङ्कुशेन विद्ध्वा पाशेन गलके बद्ध्वा आगच्छन्तं चिन्तयेत् | यदि नागच्छति तदा खदिराग्निषु तापयेत् मन्त्रं जपेत् | इति कर्मप्रसराणि तन्त्रे ज्ञातव्यानि | || रक्तयमारिसाधनं समाप्तम् || २७१. त्रैलोक्याभयदाननिर्मिततनुं [क्, ब्: तनु] सौम्यस्वभावाशयं [क्, ब्: स्वयं] रक्ताकारकरं भयङ्करवपुर्विश्वार्थसम्पादकम् [क्, ग्: पूर्वश्चार्थ] | नत्वा मारचमूं चमत्कृतिकरं श्रीरक्तकालद्विषं [क्, ग्: विश्वं] व्यक्तं [क्, ब्: स्वल्पं] विस्तरोक्तिमात्मन इदं तत्साधनं लिख्यते || मन्त्र्यादौ सुखविष्टरः स्वहृदये रक्तं रवेर्मण्डलं रक्ताकारजमन्त्ररक्तमसमं [क्, ग्: ङ्गार, ढ्: ङ्कार ; क्, ब्: मन्त्रसमयं] हूंकाररूपं ज्वलत् | प्. ५३५) तत्संस्फारितरक्तरश्मिगहनाकृष्टांश्च बुद्धान् गुरून् श्रीमद्रक्तयमान्तकादिसहितानालम्ब्य हूंकारतः || नानापुष्पसुगन्धधूपविविधाकारेण पूजाविधिं निष्पाद्यात्मगतं यदस्ति कलुषं तद् देशयेत् तत्पुरः [क्, ढ्, ग्: त्पुनः] | पश्चात् शेषविधिं विधाय विधिवत् तच्छून्यतां [क्, ग्: वच्छू] भावयेत् ओं शून्यादिकगाथया तदनु रक्ताकारजातारुणे [क्, ढ्, ग्; रुणा] || हूंकारेण विनिर्मितं शशधराभं सार्द्रमुण्डाङ्कितं दण्डं हूंकृतिभूषितं च सकलं चैतत् चिर. वीक्ष्य च | श्रीमद्रक्तयमान्तकं निजतनुं सञ्चिन्तयेत् भावकः प्रत्यालीढपदस्थितातिविकृतं रक्ताङ्गमत्यद्भुतम् || क्रुद्धं [क्, ग्: क्रूरं] चैकमुखं भुजद्वययुतं सव्येतरे संस्थितं [क्, ब्: सुस्थि] रक्तापूर्णकपालकं [क्, ढ्, ग्: लाङ्कं] तदनु वै सव्ये च मुण्डाङ्कितम् | दण्डं [क्, ग्: ओमित् थ्रेए लिनेस् fरोम् हेरे] शुभ्रतनुं भुजङ्गनिचयैः [ढ्: ङ्गम] प्रारब्धशोभाविधिं पिङ्गोर्द्ध्वस्थशिरोरुहं कृतगलच्चर्म्माबरं द्विपिनः || प्रत्यालिङ्गितकन्धरं सरभसं सत्स्वाभयाङ्कस्थया [ढ्: स्तया] श्रोनेर्विच्युतवस्त्रया भुजयुगोपेतैकवक्त्राब्जया | गाढालिङ्गनसम्पुटौकरसया [क्, ब्: लिङ्गित] चालीढपादस्थया पश्चान्नाथहृदि प्रचण्डकिरणं तद्रूपिहूंकारजम् || दण्डं शुक्लतरं च सार्द्रशिरसा युक्तं स्फुरज्ज्वालिनं तन्मध्ये च सुरक्तहूंकृतिवरं स्फूर्जद्रविस्थं कृती | प्. ५३६) पश्येत् गुह्यविशेषणं भगवतो वज्रं च हूंसम्भवं सद्बीजात् परिणामजं भगवतीगुह्याष्टपत्राम्बुजम् [क्, ढ्, ग्: चन्द्राम्बु क्, ब्: पात्राम्बु] || ओं सर्वेति पुनश्च मन्त्रमसमं चोच्चारयेत् साधकः [क्, ढ्, ग्: त्तन्मनाः] पश्चान्नाभितलेऽष्टपत्रकमले संरक्तसम्यग्ज्वलत् | ह्रीःकारं च विचिन्तयेत् तदुपरि व्यादीर्घरेखां सितां आकाशाभिमुखं सुरक्तमसमं श्रीमद्यमारिप्रभुम् || भावयेदीदृशं सर्वं जगद्रक्षैकमानसम् [क्, ब्: द्रक्षासमाकुलं] | सैरिभपृष्ठराजीवसमासीनमनुत्तमम् || यथोक्तसमयो युक्तो योगी समयपूर्वकम् | त्रिसन्ध्यं भावयेत् सर्वं शङ्काविगतमानसः || तस्यावश्यमयं जगद्गुरुवरः संसिध्यति ध्यायतो दुःखाम्भोधिनिमग्नदुःखितजनोद्धारैकचित्तस्थितिः [ईन्स्तेअद् ओf थिस् लिने क्, ब्: हस् - लोकालोककरो विमूढकरुणः प्रारब्धकोपक्रमः ; क्, ग्: दुष्ट] | मन्त्री चापि ततः प्रभृत्यनुदिनं देवासुरस्वामिभिर्वन्द्योऽलङ्घ्यतरः [क्, ढ्, ग्: र्विघ्नो] सुखी स नियतं दुष्टोग्रभूतादिभिः || श्रीमद्रक्तयमान्तकस्य रचनाद् यत् साधनं श्यामलं पुण्यं प्राप्तमतुल्यसद्गुरुवचःपानात् [क्, ढ्: पादा] मयाऽऽम्नायतः | यद् वैरोचनरक्षितेन जगतः सर्वार्थसम्पत्तये सम्भूयाद् भवपङ्कमग्नवपुषः क्लेशान्धकारद्विषः [क्, ढ्, ग्; रागादिदोष] || प्. ५३७) ओं आं जिं खं वुं हूं समयाधिष्ठानमन्त्रः | ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् [क्, ढ्, ग्: ओमित्] स्वाहा | ओं यमान्तक हूं फट् | || स्वाधिष्ठानरक्तयमारिसाधनंन् [क्, ब्: ओमित्स् स्वाधिष्ठान] समाप्तम् || २७२. नमो रक्तयमारये | प्रत्यालीढपदोर्द्ध्वकेसरसटाकोटिस्खलत्तारकाकुन्दापीडकरालभोगि##- उद्यद्दक्षिणपाणिदण्डविकटं प्रज्ञासमालिङ्गितं नत्वा रक्तयमारिमात्ममतये तत्साधनं ब्रूमहे || स्थित्वा श्मशानवनपर्वतगह्वरेषु मन्त्री मनोज्ञभवनेष्वथ स स्वचित्ते | आकारजातमिहिरोपरि रक्तवर्णहूंकारमुच्छलदनन्तघृणिं विभाव्य || तद्रश्मिभिः प्रकटिताम्बरबोधिसत्त्वचर्यान्तरालगतबुद्धगणं [क्: चर्यावचकान्त] त्वनन्तम् | आलम्ब्यमानससरोद्भवभूरिपुष्पैः [क्: भर] सम्पूजयेत् तमपि सप्तविधैश्च चित्तैः || प्. ५३८) यद् वक्ष्यमाणमतिपाटलपार्वणेन्दुसन्ध्याद्युतिशमनशत्रुमथ [क्: यार्च्चिनेन्दु अfतेर् थिस् क् अन्द् ग्: रेपेअत् थे चोन्च्लुदिन्ग् पोओर्तिन् ओf थे प्रेविओउस् साधन fरोम् दुःखाम्भोधिनिमग्न तो थे एन्द् wहिछ् इस् fओल्लोwएद् ब्य थे प्रेसेन्त् साधन] प्रपूज्य | मैत्रीकृपामुदितचित्त उपेक्षकोऽसौ संहृत्य सर्वमुदितं खलु धर्मधातौ || शरदमलसुदूराकाशसङ्काशशून्यं सकलमथ विदित्वा मन्त्रपाठं विदध्यात् | ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् | पुनरपि निजकायाकारसत्कायदृष्टिं स्थगयितुमथ मन्त्री भावयेन्मन्त्रमेवम् || ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | जगत् त्रातुं पूर्वप्रणिधिबलमाश्रित्य सकलं तत.ः श्रोणाकारोद्भवतरणिबिम्बं [शोना, ग्: शाना] तदुपरि | सितं हूंकारं तन्निविडतरदण्डं चलशिरोगलद्रक्ताम्लानस्फुटकुसुममालाञ्चितमिव || ततो ध्यायेदेभिः खलु परिणमययाथ सकलैः स्वयं वीराकारं विकटकटुदंष्ट्रोत्कटमुखम् | त्रिभिर्नेत्रैर्लोकत्रितयभयदं वा भवशिखाकरालैरट्टाट्टप्रहसितकृतस्फूर्जथुशतम् || हूंकारोद्भवहूंपदाङ्कितसितं दण्डं च सव्ये करे रक्तापूर्णकपालहस्तमपरं [ग्: करोट०] वन्देऽथ तं दुर्द्दमम् | प्. ५३९) भोगीन्द्रामलवीरपट्टघटनाकाठिन्यपीनोर्द्ध्वगः प्रेङ्खत्पिङ्गकरालकेशरसटं ध्यायात् प्रभालोहितम् || प्रत्यालीढपदाञ्चितैकमहिषो धावत्पदप्रेङ्खितस्फाराताम्रसरोजमुग्रशिरसा व्यालम्बिमालाधरः | कल्पान्तानलतोग्रदीधितिधरं दंष्ट्रान्तरालो ललज्जिह्वामूलघनोग्रघोरविसरद् हूंकारपूर्णास्यकम् || इत्थं रक्तयमारिमात्मसकलं व्याघ्राजिनैकाम्बरं व्यग्रोदग्रभुजङ्गबद्धकटिकं भोगीन्द्रकैर्भूषितम् | ध्यात्वा तन्मनसि प्रचण्डकिरणैर्वज्रहूंकारजातं (?) ज्वलद्दण्डयुतं समन्त्रचरणं हूंलाञ्छितं भावयेत् || तदनु मदनदृष्टस्वाभया प्रज्ञया तं प्रभवदरुणहूंकृष्णसद्भुजद्वयम् | ऋजुमतिरक्ताःकारजाम्भोजगुह्यस्फुरणरभसयाऽऽलिङ्गितं चैकवक्त्रम् || स्फुटमिति चरमान्तं सम्पुटाकारयोगं ग्रहिलविगलदंशुप्रज्ञया श्लिष्टरूपम् | अधर इह तु नाभेरष्टपत्रं [क्, ग्: यन्त्रं] विभाव्य प्रसरदरुणवर्णं ह्रीः सिताम्भोजमस्याः [क्: स्थिता] || पिशङ्गश्मश्रुभीष्मास्यं [क्: भीमास्पदं] देवताकारमात्मनः | विभाव्यैवं महारागदीपकं मन्त्रमापठेत् || ओं सर्वतथागतानुरागेण वज्रस्वभावात्मकोऽहम् | कुप्तं [ग्: कुफं] यक्षमहाकालं लोहिताङ्गं यमान्तकम् [क्: क्षेपमा] | निध्यायेन्नित्ययोगेन न चिरात् फलमशुनुते || प्. ५४०) सुगतपञ्चकचञ्चलविग्रहं स्फुरणसंहरणोद्धतदीधितम् | भुजगराजितमुल्लसत्करं भयदण्डविमण्डितहस्तकम् || कपिलविद्युदधिद्युतिकेसरं विशदमुण्डघटाकृतशेखरम् | द्विभुजमेकमुखं कृतसम्पुटं सहजया सदृशप्रभया सह || मदनपञ्चसुधासहपञ्चकैः म्लकहनादिभिरुत्तमदीपकैः | समयवस्तुभिरेभिरुपागतः शमनशत्रुमिमं परिभावयेत् || यदि कवित्वसुखित्वसुधीरता धरणिराज्यमथान्यदपीष्यते | तदपि रक्तयमारिसमाधितो भवति सर्वमिहास्ति न संशयः || इत्थं रक्तयमारियोगसहितो योगी व्रजेत् कुत्रचित् दूरोदारगिरिश्मशानभयदस्थाने [क्, ग्: भयदाव] तदा दुर्जयः | हिंस्रैर्जन्तुभूतैश्च राक्षसबलैर्देवासुरैश्च ज्वलज्ज्वालाज्ज्वालजटालकोटिकुलिशालङ्कारपाणिर्यथा || ध्यानात् खिन्नः स मन्त्री जडिमचयघनध्वान्तमुष्टिं [क्: जद्रि] ध्वसन्तं भास्वन्तं मन्त्रराजं तरणिमिव जपेत् चित्तबीजात् स्फुरन्तम् | ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा | प्. ५४१) सत्त्वानां स्वस्तिहेतो झटिति भगवतो रूपमालम्ब्य योगी दृष्ट्वा दिक्चक्रपालान् बलिमितिकुलिशाबद्धमुद्रोऽथ [क्: चलि] दद्यात् || ओं इन्द्रायह्रीः यमाय ष्ट्रीः वरुणाय वि [क्, ग्: थेम] कुवेराय कृ [क्, ग्: हूं] ईशानाय [ग्: इन्द्राय] त आग्नेये आ नैऋत्ये न वायव्ये न चन्द्राय हूं अर्क्काय हूं ब्रह्माणीयै फट् वसुन्धरायै फट् वेमचित्रिणे स्वाहा सर्वभूतेभ्यः हा हा ही ही हूं हूं हें हें स्वाहा - बलिमन्त्रः | द्रुतमिह भणित्वा साधनं यन्मयाप्तं कुशलममलमास्तां तेन साप्तः सधर्मः | भवजलनिधिपारं गन्तुमाबद्धसेतुप्रतिनिधिरतिदुःखं (?) जीवलोकत्रयस्य || आर्ययमारिसाधनं समाप्तम् | || कृतिरियं पैण्डपातिकभिक्षुगुणाकरगुप्तपादानामिति || प्. ५४२) २७३. नमः कृष्णयमारये | न दुष्टचित्ताखिलसौम्यभावाद्विनेयमार्गं सुखमाश्रयन्ते | इति स्फुटं येन यमारिरूपं कृतं सदा तं प्रणमामि निघ्नः || पराभ्यर्थनया तस्य साधनं क्रियते मया | कृपालुर्दुष्करकृते अपि नो वीक्षते बलम् || भूत्वा श्रीमान् यमारिर्जगदिदमखिलं तत्स्वरूपं करिष्ये इत्येवं योगयुक्तः स्वकहृदि तरणौ बीजमाद्यं च दृष्ट्वा | पूजां कृत्वा जिनानां सुविततकरुणस्तत्प्रभाभिः [ढ्: अवि] समन्तात् तेषामग्रे निविष्टस्त्रिशरणगमनं सर्वभावैर्विदध्यात् || रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् | अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः || शून्यलक्षणविरहादनिमित्तकारणस्य वैगुण्यात् | तर्काविषयं [क्: नयं] यस्मात् प्रणिधानं नास्ति सर्वत्र || ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | धर्मोदयशुषिरान्तश्चैत्यं विश्वाब्जवज्रमध्यस्थम् | तद्गर्भे हूंकुलिशं ध्यायात् शशिमण्डले योगी || ओं वज्रात्मकोऽहम् | तन्निर्मितं [ग्: न्निमित्तं] वज्रधरं सविद्यं नीलारुणास्यं सितमध्यभागम् | वज्रासिराजीवसुरत्नचिह्नं वज्रासनस्थं सुविचिन्त्य सम्यक् || प्. ५४३) होःकारद्वयगर्बितमात्मानं त्र्यक्षरं स्फुटं दृष्ट्वा | निर्गतगभस्तिमण्डलपरिपूरितसर्वदिग्भागम् || मुखेन तस्य प्रविशेद् विधिज्ञः ततोऽत्र [क्, ग्: तत् स्तोत्र] पद्मे द्रुततां व्रजेच्च | तद्रश्मियोगात् पितरौ विलीनौ दिग्देवतीगीतमिदं ततोऽत्र || त्वं वज्रचित्त भुवनेश्वर सत्त्वधातो त्रायाहि मां रतिमनोज्ञमहार्थकामैः | कामाहि मां जनकसत्त्व [क्, ग्: सम्ब] महाग्रन्बन्धो यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ [क्, ख्: मब्ज] | त्वं वज्रकाय बहुसत्त्वप्रियाङ्कचक्र [क्, ग्: वज्र ; क्, ग्: प्रियाग्र] बुद्धार्थबोधिपरमार्थहिताऽनुदर्शी रागेण रागसमयं मम कामयस्व यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ [क्, ग्: मब्ज] || त्वं वज्रवाच सकलस्य हितानुकम्पी लोकार्थकार्यकरणे सदा संप्रवृत्तः | कामाहि मां सुरतचर्य समन्तभद्र यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ || त्वं वज्रकाय समयाग्र महाहितार्थ सम्बोधिवंशतिलक समतानुकम्पी | कामाहि मां गुणनिधिं बहुरत्नभूतं यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ || [ईदेन्तिचल् श्लोकस् अल्सो ओच्चुर् इन् सुप्र १६२-३] प्. ५४४) चोदनामुररीकृत्य स्वमन्त्रार्थशरीरभाक् | भावनाद्यहृदा युक्तो मङ्गलकलनात्मनि || तत्र स्वदेवताकारान् बुद्ध्वा तद्रश्मिसञ्चयैः | प्रवेश्य विधिवद् भूयात् यमारिरतिभीषणः || कठोरबर्हिकण्ठाभः सव्यशुक्लारुणेतरः | क्रोधपर्यङ्कयोगेन विश्वाब्जरविसंस्थितः || स्वाभविद्याधरास्वादरसायनमहासुखः | कडारोर्द्ध्व ज्वलत्केशः पिङ्गभ्रूश्मश्रुलोचनः || फणीन्द्रवृन्दनेपथ्यो मृणालधवलद्विजैः | मुद्गरासिधरः सव्ये वामे राजीवरत्नधृक् || ओं धर्मधातुवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | क्षिं [क्, ग्: खिं] जं खं गं तथा क्षं सं रं चक्षुरादिषु भावयेत् | जः हूं वं होः तथा खं रं बाह्ये रूपादिके न्यसेत् | भूतेषु च यथा लों मां पां तां इति च | सम्प्रति वुं आं जिं खं हूं इत्येभिः पञ्चस्कन्धान् विशोधयेत् | चित्ते वाचि तथा मूर्ध्नि हूं आः ओंकारजान् प्रभून् वज्राब्जचक्रमध्यस्थान् ध्यात्वा मन्त्रमिमं वदेत् ओं सर्वतथागतचित्तवज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतवाग्वज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतकायवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | ततो [क्, ग्: तथा] बुद्धान् गगनोदरस्थान् सञ्चिन्त्य हृन्मन्त्रसमुत्थिताभिः | तन्मुक्तरश्म्युत्थसमस्तदेवीकराग्रनिर्मुक्तसरोजलेन || प्. ५४५) संसिक्तसर्वावयवः प्रभावान् कुलाधिपाधिष्ठितपद्मचूडः | ततोऽनुविद्यावयवेषु योगी कुलानि पञ्चाप्रततं विदध्यात् || मूर्ध्नि तथा स्तनमध्ये नाभौ गुह्ये च चरणपर्यन्तं देव्या भवन्ति ओं हूं स्वा आ हाख्यानि बीजानि | हूंकारजनितकुलिशं तन्निर्मितगुह्यकमलया देव्या अनुरागसुखितयाऽखिलगगनोदरवर्त्तिनो बुद्धान् ओं सर्वतथागतानुरागेण वज्रस्वभावात्मकोऽहं वज्राब्जधवनिभिर्बुद्धान् पद्मान्तर्विनिवेश्य च तत्प्रभोद्भवरूपाद्यैः स्वाभावतो बुद्धान् प्रपूजयेत् ओं सर्वतथागतपूजावज्रस्वभावात्मकोऽहम् | वाच्यवाचकनिर्मुक्तं सर्वं स्थिरचलादिकम् | दृष्ट्वा बुद्धान् स्तूयादेभिः सद्भूतगुणसम्पदैः || अक्षोभ्य वज्रमहाज्ञान वज्रधातु महाबुध [क्, ग्; बुद्धः] | त्रिमण्डल त्रिवज्राग्र घोषवज्र नमोऽस्तु ते || वैरोचन महाशुद्ध वज्रशान्त महारते | प्रकृतिप्रभास्वराग्राग्र द्वेषवज्र नमोऽस्तु ते || रत्नराज सुगाम्भीर्य खवज्राकाशनिर्मल | स्वभावशुद्ध निर्लेप कामवज्र नमोऽस्तु ते || वज्रामित महाराग निर्विकल्प खवज्रधृक् | रागपारमिताप्राप्त भाषवज्र नमोऽस्तु ते || अमोघ वज्रसम्भूत सर्वाशापरिपूरक | शुद्धस्वभावसम्भूत वज्रसत्त्व नमोऽस्तु ते || प्. ५४६) अनिलानलचक्रसंस्थं ध्यात्वा पञ्चामृतं कपालान्तः | प्रणवोपेतं सार्च्चिस्त्र्यक्षरजप्तेन तेनैव || प्रीणयेत् स्वं परांश्चैव ततो मन्त्रं स्फुरन् जपेत् | प्रपूज्य संहरेत् चान्ते स्वयोगात्म्यं विसर्जयेत् || इति रचनासङ्कलितं शशभृद्वलयं तु यच्छुभं तेन | मङ्गलयुक्तो लोको लभतां जैनं [क्, ढ्: जिनं] परं शश्वत् || || श्रीमद्यसारिसाधनम् || || कृतिः श्रीमङ्गलसेनस्य || २७४. नमो यमान्तकाय | हूंबीजं निष्पाद्य शुद्धिपर्यन्ततः सूर्यस्थहूंकारनिष्पन्नं यमान्तकं क्रुद्धं ऊर्ध्वकेशं कृष्णं षण्मुखं षड्भुजं षट्चरणं महिषारूढं प्रत्यालीढस्थितं नरमुण्डरुण्डैर्विभूषितं अतिभयानकाकारं व्याघ्रचर्मनिवसनं दक्षिणे खड्गमुद्गरवज्राणि वामे घण्टावज्रपाशमुषलान् धारयन्तं मुकुटे अक्षोभ्यं विभावयेत् | ततः समयमुद्रां बन्धयेत् | सम्पुटाञ्जलिं बद्ध्वा अङ्गुष्ठौ विकसितौ तर्जन्योर्मध्ययुगतृतीयपर्वाणि भञ्जयेत् | ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् | || कृष्णयमारिसाधनम् || प्. ५४७) २७५. आदौ तावन्मन्त्री [क्: ओमित्स्] सुखासनोपविष्टः साधको रक्ताकारनिष्पन्नं [ढ्: ङ्कारं] सूर्यमण्डलं स्वहृदि विभाव्य तदुपरि नीलहूंकारं विन्यस्य हूंकाररश्मिजयमान्तकादीन् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्चावलम्ब्य [क्, ग्: बुद्धसत्त्वा] पुष्पादिभिः सम्पूज्य नमस्कृत्य त्रिशरणगमनादिकं कृत्वा शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | तदनन्तरं रक्तांकारजसूर्यमण्डलोपरि हूंकारं तत्परिणतं वज्राङ्कितनीलदण्डं हूंकाराधिष्ठितं विभावयेत् हूंकाररश्मिचोदितसर्वतथागतप्रवेशपूर्वकम् | एतत् सर्वं परिणम्य यमारिं विचिन्तयेदात्मानं प्रत्यालीढपदस्थितं एकमुखं द्विभुजं नीलवर्णं दक्षिणकरे वज्राङ्कितोद्यतनीलदण्डं वामकरे तर्जनीपाशं हृदि एवम्भूतं यमारिं स्फुरत्संहरद्रूपं विश्वदलकमलोपरि सूर्यस्थमहिषारूढं भावयेत् | ततो भगवतो हृदि सूर्यमण्डले हूंकारपरिणतं हूंकाराधिष्ठितं नीलदण्डं हूंकारनिर्गतरश्मिना जगदवभास्य पुनस्तत्रैव प्रवेशयेत् | एवं क्रमेण यावदिच्छं स्फुरणसंहरणं कुर्यात् समयादिविधिपूर्वकम् | एवं द्वित्रिचतुःसन्ध्यं भावयेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् | || कृष्णयमारिसाधनं समाप्तम् || प्. ५४८) २७६. अन्तस्तुषारमपि [ख्: महिषेण] येन दयावशेन सन्दर्शितं हठविनेयजनेषु रौद्रम् | विश्वोपकारविधिनाटकनर्त्तकाय तस्मै मम प्रणतिरस्तु यमान्तकाय || आदौ स साधकवरः सुखदासनस्थो ध्यानालये सुरभिगन्धमनोभिरामे [क्, ढ्, ग्: रम्ये] | ध्यायात् समाहितमना हृदये स्वकीये रक्ताकृतिप्रभवचण्डमरीचिबिम्बम् || तस्योपरि स्थितसरश्मिकनीलवर्णहूंकाररश्मिशतजातयमान्तकादीन् [ख्: जाप] | सम्पूज्य मानसविनिर्मितपुष्पधूपदीपादिभिर्बहुविधैः प्रणिपत्य भक्त्या [क्: भजे] || कुर्वीत पूर्वकृतकल्मषदेशनादीन् शून्यं जगदखिलमामुखयेत् ततोऽपि | ओं शून्यतादिवरमन्त्रपदेन कुर्यात् आत्मस्वरूपपरिभावनमादरेण || रक्ताकृतिप्रभवचण्डकरस्थनीलहूंकाररूपकुलिशाङ्कितनीलदण्डम् | दण्डस्थहूंकृतिधरस्फुरदंशुजालं [ख्: ओमित्स् सिx लिनेस् हेरे] सञ्चोदिताखिलजिनानयनप्रवेशम् || दृष्ट्वैतदेव निखिलं परिणम्य पश्चात् आत्मानमाशु परिभाव्य [क्, ग्: भाष] यमारिरूपम् | प्. ५४९) नीलाङ्गमेकवदनं द्विभुजं सरोषं सव्ये [क्: सर्वे] करे कुलिशाङ्कितनीलदण्डम् || वामे करे तु हृदि तर्जनिपाशयुक्तं भ्रूश्मश्रुजालकपिलीकृतवक्त्रपद्मम् | व्याघ्राजिनांशुकसमावृतगुह्यदेशं वक्त्रान्तरालविचलद्रसनाभुजङ्गम् || सद्विश्वपत्रकमलोपरि सूर्यपीठसंस्थायिचन्डमहिषाक्रमणप्रवीणम् | लम्बोदरं विकटदंष्ट्रमुखं च खर्वं मार्त्तण्डमण्डलतुलाप्रणयित्रिनेत्रम् [क्, ढ्, ग्: द्विने] || क्रुद्धाष्टनागरचिताभरणं कपालश्रेणीनिबद्धघनपिङ्गलफेरिचक्रम् [क्, ग्: हरित, ख्: फेरु] | सद्यो गलन्नरशिरःकृतलम्बिहारं अट्टाट्टहासरसनिर्जितमारसैन्यम् || पश्चाद् विचिन्त्य भगवद्धृदयस्थितार्कसंस्थायिहूंकृतिसमन्वितनीलदण्डम् | तत्रस्थहूंकृतिकरैरवभास्य विश्वं तत्र प्रवेशमचिरेण पुनर्विदध्यात् || इत्थं क्रमात् स्फुरणसंहरणं यथेष्टं कृत्वा पुनः समयपूर्वकमेव सर्वम् | सन्ध्याचतुष्टयमिदं [ख्: मियं] सकलं विभाव्य खिन्नो यथाविहितमन्त्रजपं प्रकुर्यात् || प्. ५५०) कृत्वा यमारिभगवल्लघुसाधनं मे मैत्रीश्रियं यदिह जातमगण्यपुण्यम् | तेनास्तु विश्वमखिलं भगवद्यमारिरूपं भवेयमहमप्यचिराद् यमारिः || तत्रायं मन्त्रराजः ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा | || कृष्णयमारिसाधनम् || २७७. श्रीमन्तमन्तःकरुणामयंन् [क्, ब्: तन्त, ख्: मन्त्र] तं सत्त्वार्थहेतोर्बहिरुग्ररूपम् | नाथं यमारिं प्रणिपत्य मूर्ध्ना लिखामि तत्साधनमिष्टहेतोः || पूर्वं तु मन्त्री [क्, ढ्, ग्: मन्त्रं] परिहृष्टचेताः सुखासनस्थोऽथ [क्, ब्: सकृत्] कृतप्रतिज्ञः | हृन्न्यस्तहूंकारभवैर्विचित्रैः पूजासमूहैरभिपूज्य नाथान् || कृत्वा च तेषां पुरतोऽथ पापप्रकाशनादीन् परिभाव्य शून्यम् | समुद्भवं धूमसमप्रभं वै [क्, ब्: प्रभावं] धनुर्निभं मारुतमण्डलं प्राक् || प्. ५५१) रंकारबीजप्रभवं त्रिकोणं रक्तं पुनर्मण्डलमग्निसंज्ञम् [क्, ब्: संज्ञिकं] | वंकारजं वारुणमण्डलं तु घटोपमं शुक्लमधोमुखं च || लंकारजातं [क्, ब्: जं] सुसमं सुपीतं माहेन्द्रबिम्बं चतुरस्ररूपम् | हूंसुंसमुद्भूतमथाष्टशृङ्गं सुमेरुराजं च यथानुपूर्व्या [क्, ढ्, क्, ब्: पूर्वं] || विचिन्त्य चोपर्युपरि क्रमेण पूर्वोक्तवायवादिकमण्डलादीन् | पश्चाच्च हूंकारजवज्रभूमिं प्राकारसत्पञ्जरमध्यभागे [क्: सत्यं जन ; ख्: भागैः] || अकारनिष्पन्नमृगाङ्कबिम्बमध्यस्थधीःकारजमञ्जुवज्रम् | हृद्वामपुस्ताङ्ककरं [क्, ब्: पुस्तक] कुमारं वीरं च सव्योद्यतचारुखड्गम् || पीतारुणाङ्गं सितपञ्चचीरं सद्वज्रपर्यङ्कमतीव शान्तम् | ध्यात्वा पुनस्तद्धृदये विधुस्थधीःकारजातारुणभानुबिम्बात् || समन्ततो निर्गतरक्तभाभिस्त्रैधातुकं व्याप्य सुसंस्थितांस्तान् [ख्: स्थितात्मान्] | प्. ५५२) क्रोधांश्च विद्याजिनबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्य चानीय च भानुबिम्बे || प्रवेश्य तस्मिन् सहसैकलोलीभूत्वैव [क्, ब्: भूतै] जातं पुनरेव सूर्ये | स्फुरन्मयूखैरतिभास्वरं [क्, ढ्, ग्, ख्: भासु] च रक्तं सुविस्तीर्णतरं [क्: विशीर्ण] च तत्र || हूंकारजं कृष्णकरालवज्रं [ग्: वदनं] हूंकारगर्भं विविधांशुजालम् | ततस्तु संस्फार्य जिनादिबोधिसत्त्वान् [क्, ब्: जिनबो] पुनस्तैरपि षड्गतिस्थान् || सत्त्वान् प्रतिष्ठाप्य विनीय [क्, ब्: विनेय] बोधावानीय सर्वान् कुलिशे प्रवेश्य | अनन्तरं तत् परिणम्य वज्रं ध्यायाद् यमारिं द्विभुजैकवक्त्रम् || वाम करे तर्जनिवज्रपाशं सव्ये करे चोद्यतवज्रदण्डम् [क्, ब्: चोद्ग] | उत्तानसम्पातियमं [क्, ब्: सम्पती] च याम्यमारूढमालीढपदं महिष्यम् || खर्वं च दंष्ट्राविकृताननं च महोदरं चापि च [क्, ढ्: चलवज्रिकं च] लम्बजिह्वम् | आपिङ्गश्मशूर्द्ध्वगमूर्द्धजातं बभ्रुभ्रुवं रक्ततराक्षयुग्मम् || प्. ५५३) कृष्णं सरोषं भृकुटीललाटं हुत्कारिनागाष्टकभूषिताङ्गम् [क्, ब्: स्फु, ख्: हृ] | व्याघ्राजिनांशुं च कपालशेखरं कृष्णं विमुण्डावलिहारधारिणम् [ढ्: हृल्लम्बिमुण्डा] || भीमं युगान्तानलदीप्तिदीप्तं भयङ्करस्यापि भयं दधानम् [ख्: ददा०] | उग्रं स्फुरद्बुद्धयमारिवृन्दैर्नतं च लोकोत्तरदेवसङ्गैः || अट्टाट्टहासेन सुरासुरादीन् सन्त्रासयन्तं परितः समस्तान् | विद्रावयन्तं च महोग्रमारसङ्घानशेषान भुवनत्रयेऽपि || एवं सदा ध्यानपरः स मन्त्री मन्त्रं जपन् रात्रिन्दिवं विशङ्कः | स्थित्वा श्मशानादिषु तत्त्वयोगात् सिध्यत्यवश्यं समयी [क्, ब्: समये विबुद्धः] विशुद्धः || संलिख्य यत्साधनमेतदाप्तं [क्, ब्: सत्सा०] पुण्यं मया तेन यमारिवीरः | लोकोऽस्तु सर्वो जगदुग्रदुःखसम्भारमारक्षयशीघ्रकारी [क्, ग्: सम्लान, क्, ब्: संसार] || || कृष्णयमारिसाधनं समाप्तम् || प्. ५५४) २७८. आदौ तावन्मन्त्री करुणावान् सुखासनासीनः पुरतो भगवन्तं यमद्विषं पटादिगतमवलम्ब्य गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च दृष्ट्वा नानापूजाभिः सम्पूज्य प्रणम्य च पापदेशनादिकं कुर्यात् | तदनन्तरं स्वभावशुद्धेत्यादिमन्त्रेण स्वभावशुद्धिमधिमुच्य सर्वधर्मनैरात्म्यं विभाव्य निजमन्त्रमुच्चारयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | ततः स्वहृदये अकारजचन्द्रमण्डले नीलहूंकारं क्वचित् सूर्यस्थं हूंकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिर्विघ्नान् विमर्द्द्य यमान्तकाकारक्रोधांश्च सत्त्वार्थकरणप्रवणान् संस्फार्य झटिति तत्परिणामेन यमान्तकमात्मानं विचिन्तयेत् कृष्णं त्रिमुखं षड्भुजं क्वचित् षण्मुखं षट्चरणं च दंष्ट्राकरालवदनमारक्तनयनं [क्, ग्, ख्, अ: मारक्तवदनमारक्त] चक्रखड्गमूषलधरदक्षिणभुजत्रयं [क्, ब्: वज्र०] वेत्तालीपरशुपाशधारिवामभुजत्रयं खड्गमुद्गरवज्रधरदक्षिणकरं वामे घण्टावज्रपाशमूषलानि क्वचित् ऊर्द्ध्वपिङ्गलकेशमुण्डमालाविभूषितमौलिन मष्टनागेन्द्रविरचिताभरणं अक्षोभ्यमुकुटिनं विश्वदलकमलोपरि सूर्यमण्डले प्रत्यालीढपदस्थितमारक्तप्रभामण्डलं विभाव्य स्तनान्तरचन्द्रमण्डले हूंकारं पश्येत् | कायवाक्चित्तमण्डलेषु ओं आः हूं इत्यक्षरत्रयं सितरक्तकृष्णं यथाक्रमेण पश्येत् | तदनन्तरं स्वहृद्बीजनिर्गतदेवीभिरात्मानं [क्, ढ्, ग्: देवतीभि] सम्पूज्य [क्, ब्: संयोज्य] संस्तुत्य च मन्त्रं पठेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा | || कृष्णयमारिसाधनम् || प्. ५५५) २७९. [ठिस् साधन इस् त्wइचे गिवेन् इन् थे ड्, ध्, ध्. क्, ढ् अन्द् ग्] ओं नमो यमान्तकाय | कपालमालिनं [क्, ब्: मालं चीरं] वीरं नागाद्याभरणोत्कटम् | नत्वा यमान्तकं नाथं लिख्यते तस्य साधनम् || सुखासने समासीनो हृन्न्यस्तनीलहूंकृतिः | तज्जपूजाविशेषैश्च विभुमग्रे [क्, ब्: सम्पूज्य भक्तितो विभूं] प्रपूजयेत् [क्, ग्: पूजन् जपेत्] || कृत्वा तस्य [क्, ब्: ततः] पुरोदेशे पापादिदेशनादिकम् [क्, ढ्, ग्, ख्: दुरित] | निःस्वभावं जगत् सर्वं झटित्यालोक्य सर्वतः || हृद्बीजोद्भवचिह्नोत्थं प्रत्यालीढाङ्घ्रिपङ्कजम् | भृकुटीभङ्गभीमास्यं पिङ्गलश्मश्रुमूर्द्धजम् || त्रिभिर्वक्त्रैर्ललज्जिह्वैर्भीमदंष्ट्राकरालिनम् [क्, ब्: लिभिः] | रक्ताक्षं च बृहत्कुक्षिं नवनीलघनद्युतिम् || मार्त्तण्डमण्डलस्थं च शिरस्यस्थिविभूषितम् | व्याघ्रचर्मांशुकं खर्वं [ख्: खड्गं] सर्वगर्वापहारिणम् || सूर्यप्रभामहातेजःपूरिताशेषदिङ्मुखम् | ज्वलज्ज्वालावलीतीव्रयुगान्तवह्निसन्निभम् || चक्रासिमूषलं भास्वद्वेत्तालीपर्शुपाशकम् [ख्: पाशं] | बिभ्राणं षट्सु दिव्येषु सव्यावसव्यपाणिषु [क्, ढ्, ग्, ख्: सव्योग्र०] || सरोषं भीममत्युग्रं यमारिं मारमर्द्दनम् | हूंकारापूर्णकण्ठं च ध्यायाद् भीतिविवर्जितम् || प्. ५५६) विंशत्यर्द्धसहस्राणां मन्त्राणां मन्त्रवित् सदा | जपन्नव्यग्रचित्तस्तु लभते सिद्धिमीहिताम् || पूर्वसेवाविधेश्चैष मन्त्रः सिध्यति मन्त्रिणाम् | कर्मानुरूपतो वर्णं नोक्तमस्यातिविस्तरात् [क्, ब्: स्माभिर्वि०] || गुरूपदेशतस्तच्च [क्, ब्: स्तत्त्वं] चिन्त्यंन् वाञ्छितसिद्धये | ज्ञेयं च यत्नतो धीरैः क्रव्यान् पञ्चापि सेवयेत् | बल्युपहारयोगेन चतुःसन्ध्यं विधीयताम् [क्, ढ्, ख्: विधेयमिति] || इति जापमन्त्रः - ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् स्वाहा | || यमान्तकसाधनं समाप्तम् || २८०. नमो यमान्तकाय [क्, ब्: अन्द् ख्: गिवे थे नमस्कार] | प्रथमं कृतमुखशौचादिको भावकः स्वहृदि अकारजचन्द्रे कृष्णयंकारं विभाव्य तत्किरणैर्गुरुबुद्धादीनानीय सम्पूज्य पापदेशनादिकं विदध्यात् [क्, ब्: ध्यायात्] | ततो यंकारमात्रात्मको योगी शून्यतामामुखीकृत्याधिष्ठाय च प्रणिधिमनुस्मरेत् | तदनु रेफोद्भवसूर्ये हूंकारभूतवज्रमुद्गरं च स्वबीजलाञ्छनं विभाव्य तज्जनितं वज्रभूमिं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरं च भावयेत् | तन्मध्ये चन्द्रमण्डलं द्विगुणस्वरवर्णमयद्वात्रिंशन्महापुरुषलक्षणोद्भुतं प्रज्ञास्वभावं समीक्ष्य प्. ५५७) तदुपरि अशीत्यनुव्यञ्जनविशुद्धिद्विगुणित ड ढ द ध य [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: य र ल व] ल युतकादिव्यञ्जनैर्द्विगुणिअर्निष्पन्नमपरं शशिमण्डलमुपायरूपं स्फुरदनन्तदीधितिं ध्यायात् | ततस्तदुभयनिष्पन्नसूर्ये [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: स्तदुपरि] नीलहूंयंसमुद्भूतं नववारिवाहनीलं महोदरं पिङ्गलतरभ्रूश्मश्रूर्द्ध्वकेशं दंष्ट्रोत्कटं खर्वपीनमहिषस्थं व्याघ्राजिनधरं मृगपतिचर्मोत्तरीयं अतिभयप्रदं स्वशरीररश्मिनिर्मितपञ्चक्रोधकृतस्फुरणं आभरणीकृतफणिराजं विगलच्छतार्द्धनरशिरःश्रेणीधरं [क्, ढ्, ग्: ओमित् नर] षड्भुजं सव्यभुजैर्मुद्गरकरवालकुलिशधरं [क्, ब्: शरं] वामैस्त्रिभिस्तर्जनिकापाशमूषलधरं षण्मुखं प्रथमं चोर्द्ध्वं [क्, ब्: चोर्द्ध्वनीलं] च नीलं सितपीतरक्तकृष्णं सव्येतरयोर्मुखं क्रमशः सर्वाणि मुखानि रक्तवर्तुलत्रिनेत्राणि षट्चररां च पदाभ्यां प्रत्यालीढं द्वाभ्यां [ढ्, ग्, ख्: ताभ्यां] विरचितनृत्यं अपराभ्यां कृतसत्त्वपर्यङ्कं स्फुरदर्कमध्यसंस्थान् विघ्नानामर्द्दयन्तं अष्टकरोटीसुघटितभीषणतरमुण्डमालाम् | तदनु क्षिं [ख्: खिं] जं खं लं स्कंं संबीजसम्भूताः क्षितिगर्भवज्रपाणिखगर्भलोकेश्वरविस्कम्भिसमस्तभद्रनामानश्चक्षुषि कर्णे घ्राणे जिह्वायां स्तनयोश्च नाभौ च चक्राशनिरत्नाम्बुजसायकशतकोटिधरं दक्षिणकरैः वामकरेण तर्जनिमुद्राः सितकृष्णपीतरक्तश्यामशुक्लाश्चन्द्रस्थाः | तदनु शिरसि कण्ठे हृदये कायवचनचित्तस्थाः चन्द्रमण्डलासीनाः ओं आः हूंसम्भवाः सितरक्तकृष्णवर्णाश्चक्राम्बुजधारिणः [क्, ब्: रक्ता] सव्यैर्वामकरैस्तर्जनीमुद्रा ध्येयाः | प्. ५५८) ततो हृद्बीजरश्मिभिर्ज्ञानसत्त्वमानीय समरसतां [ग्: समयसत्त्वं] विभाव्याक्षोभ्यमौलिनमात्मानं चिरं भावयेत् | खेदे तु मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् [ख्: हह इन्स्तेअद् ओf फट् फट्] फट् स्वाहा | ततो विसृज्योत्तिष्ठेत् | || इति यमान्तकसाधनम् || २८१. आदौ तावत् सुखासनोपविष्टः साधको रक्ताकारनिष्पन्नं सूर्यमण्डलं स्वहृदये विभाव्य तदुपरि नीलहूंकारं विन्यस्य हूंकाररश्मिजविघ्नारिं गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्चावलम्ब्य पुष्पादिभिः सम्पूज्य नमस्कृत्य त्रिशरणगमनादिकं कृत्वा शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् | तदनन्तरं रक्ताकारजसूर्यमण्डलोपरि [क्: वज्रसू] हूंकारं तत्परिणतं वज्रं हूंकाराधिष्ठितं विभावयेत् | हूंकाररश्मिचोदितसर्वतथागतप्रवेशपूर्वकमेतत् [क्: कर्मे] सर्वं परिणम्य विघ्नान्तकं विचिन्तयेत् आत्मानं प्रत्यालीढपदस्थितं एकमुखं द्विभुजं नीलवर्णं वामकरेण तर्जनिकापाशं [ख्: नीक] दक्षिणकरेणोद्यतवज्रं भयानकं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशम् | ततो भगवतो हृदि सूर्यमण्डले हूंकारपरिणतं हूंकाराधिष्ठितवज्रं प्. ५५९) एवम्भूतं विघ्नारिं स्फुरत्संहरद्रूपं विश्वदलकमलोपरि सूर्यस्थं भावयेत् | समयादिविधिपूर्वकं एतद् द्वित्रिचतुःसन्ध्यं भावयेत् | ओं आः विघ्नान्तकृत् हूं | || विघ्नान्तकसाधनम् || २८२. नमो यमान्तकाय | ओं इन्द्राय ह्रीः यमाय ष्ट्रीः वरुणाय वि [ढ्, ग्: विं] कुबेराय कृ ईशानाय त अग्नये आ नैरृतये न वायवे न चन्द्राय हूं अर्काय हूं ब्रह्मणे [ख्: ब्राह्मणे] फट् वसुधारायै फट् वैमचित्रिणे [क्, ढ्, ग्: वेम०] स्वा [ख्: स्वाहा] सर्वभूतेभ्यो हा [ख्: स्वाहा] ही ही हूं हूं हें हें स्वाहा | बलिमन्त्रः | यत् खाद्यते [ढ्: खाद्यं] तत् सर्वं यमारये देयम् | || यमान्तकस्य बलिमन्त्रः || प्. ५६०) २८३. पूर्वोक्तविधानेन चन्द्रमण्डलोपरि पीतमैंकारपरिणतं विश्वकमलस्थितं त्रिमुखं त्रिनेत्रं चतुर्भुजं कृष्णशुक्लदक्षिणवाममुखं सुवर्णगौरं सत्त्वपर्यङ्किणं व्याख्यानमुद्राधरकरद्वयं अपरदक्षिणवामभुजाभ्यां वरदपुष्पितनागकेशरमञ्जरीधरं नानालङ्कारधरमात्मानं मैत्रेयरूपमालम्ब्य मुद्रां बन्धयेत् | हस्तद्वयेन [ग्: स्तन] पृथक् मुष्टिं बद्ध्वा तर्जन्यौ अङ्गुष्ठमध्योत्थापिते [ख्: त्थिते] पुष्पाकारेण मीलयेत् | ततो जापमन्त्रः - ओं मैं मैत्रेय स्वाहा | || मैत्रेयसाधनम् [ठिस् साधन इस् गिवेन् त्wइचे इन् ख्] || २८४. नमो जम्भलाय | पूर्ववत् श्रून्यतापर्यन्तं विचिन्त्याष्टदलविश्वपद्मोपरि चन्द्रे जंकारजं भगवन्तं जम्भलं ध्यायात् सुवर्णवर्णं लम्बोदरं सर्वालङ्कारधरं वामदक्षिणहस्ताभ्यां नकुलीबीजपूरकधरं रत्नसम्भवमुकुटं उत्पलमालाधरम् | पूर्वादिदलेषु माणिभद्रपूर्णभद्रधनदवैश्रवणान् [क्, ढ्, ग्: मणि] आग्नेयादिदलेषु केलिमालीविचित्रकुण्डलीमुखेन्द्रचरेन्द्रान् [क्, ढ्, ग्: चिविकु ; ढ्: सुखे] तथा यथोक्तक्रमेण प्. ५६१) तेष्वेव च वसुधाराचित्रकालिदत्तासुदत्ता-आर्यासुभद्रागुप्तादेवीसरस्वतीत्येता [ख्: चन्द्रकान्ति ; क्, ग्: शुका] यक्षिण्यश्चिन्तनीयाः | वसुधारा तु जम्भलसहिता सर्वा यक्षिण्यो वसुधारावत् यक्षास्तु जम्भलवत् एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रम् | तत्र यक्षमन्त्राः - ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहा | ओं माणिभद्राय स्वाहा | ओं पूर्णभद्राय स्वाहा | ओं धनदाय स्वाहा | ओं वैश्रवणाय स्वाहा | ओं केलिमालिने स्वाहा | ओं विचित्रकुण्डलिने स्वाहा | ओं मुखेन्द्राय स्वाहा | ओं चरेन्द्राय [ग्: चले] स्वाहा | अथ यक्षिणीमन्त्राः - ओं वसुधारिण्यै [ख्: रिणी] स्वाहा | ओं चन्द्रकाल्यै [ख्: कान्त्यै] स्वाहा | ओं दत्तायै स्वाहा | ओं सुदत्तायै स्वाहा | ओं आर्यायै स्वाहा | ओं सुभद्रायै स्वाहा | ओं गुप्तायै स्वाहा | ओं देव्यै स्वाहा | ओं सरस्वत्यै स्वाहा | एवं ध्यायतां जपतां त्रिसन्ध्यंन् अष्टौ शतानि जलचुलुकानां प्रयच्छतां त्रैलोक्यराज्यं ददाति | प्रातरकाकरुदितेन [ढ्, ग्: तर्का] जलमध्ये जपतां अक्षयधनसमृद्धिर्भवति | अथ सुवर्णादिपत्रे वसुधारां यक्षिणीसहितां द्वितीयपत्रे भगवन्तं जम्भलं यक्षैः परिवृतमालिख्य सम्पुटीकृत्याराधयेत् | अष्टौ महासिद्धीरपि ददाति | || इति जम्भलसाधनम् || प्. ५६२) नोत् च्लेअर् प्. ५६३) नोत् च्लेअर् प्. ५६४) २८६. शून्यताभावनानन्तरं सूर्ये पीतजंभवं जम्भलं त्रिमुखं षड्भुजं अक्षोभ्यजटामुकुटिनं दक्षिणत्रिभुजैः मातुलुङ्गाङ्कुशबाणधरं प्रथमवामभुजैकेन [क्, ढ्, ग्: भुजकेन] वामपार्श्वस्थितप्रज्ञालिङ्गितमपरवामभुजाभ्यां सपाशनकुलीकार्मुकधरमात्मानं निष्पाद्याग्रतस्तद्रूपं ध्यानेनारोप्य तच्छिरसि महावज्रधरं ध्यात्वा तद्द्रव्येणाभिषेचयन् वज्रोदकमष्टोत्तरशतचुलुकं पातयेदिति | ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहेति मन्त्रः | || आम्नायान्तरेण जम्भलसाधनम् || २८७. पूर्वोक्तविधानेन [क्, ब्: धानमेव किन्तु] हृदीन्दुमध्ये बीजं द्वितीयस्य [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: तृतीयस्य] तृतीयं पीतवर्णं शून्यदेवेनाक्रान्तं अर्द्धेन्दुशिरसिभूषितं तेनैव बीजनिष्पन्नं श्रीजम्भलं पीतवर्णं द्विभुजं दक्षिणहस्ते बीजपूरकं वामहस्तेन रत्नप्रवर्षमाणनकुलीधरं पञ्चबुद्धकिरीटिनं पदद्वयेन शङ्खमुण्डपद्ममुण्डौ महानिधानावाक्रान्तौ नीलोत्पलमालाधरं सर्वालङ्कारभूषितं जम्भलरूपेणात्मानं भावयेत् | स्वगृहेऽपि प्रविशन्तं नानारत्नादिप्रवर्षमाणं आत्मानं चिन्तयेत् | ततो मुद्रां बन्धयेत् | हस्तद्वयेन मुष्टिं बद्ध्वा मध्यमामध्यमतृतीयपर्वभग्ना इति प्. ५६५) जम्भलमुद्रा | ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहा - अनेन मन्त्रेण भट्टारकायाष्टोत्तरशतमुदकचुलुकं देयम् | पश्चात् पूजां कृत्वां मन्त्रं जपेत् | ततः सिद्धिर्महाधनदपतिर्भवतीति न संशयः | || संक्षिप्तं श्रीजम्भलसाधनं समाप्तम् || २८८. पूर्वोक्तविधानेन हृदि विश्वपद्मचन्द्रे पीतजंकारनिःसृतरश्मिभिर्बुद्धादीन् [क्, ढ्, ग्: निष्पन्नं तं] सम्पूज्य पापदेशनादेरुत्तरकालं शून्यतामामुखीकृत्य तस्मिन्नेवावस्थाने विश्वपद्मचन्द्रे जंभवं बीजपूरकं बीजगर्भं तद्रश्मिभिरनेकविधसत्त्वार्थं कृत्वा तत्परिणामेन जम्भलं हेमवर्णं पञ्चबुद्धरत्नमुकुटिनं दिव्यवस्त्राभरणं द्विभुजैकमुखं बीजपूरकधारिदक्षिणकरं नानारत्नोद्गारिमुखनकुलीवामकरं नीलोत्पलमालाधरं उभयपार्श्वावस्थितरत्नमञ्जरीवर्षयक्षद्वयं चरणाधःस्थापितरत्नमञ्जरीघटमनेकरश्मिमालाकुलमात्मानं प्रविचिन्त्य ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहा इति मन्त्रं जपेदिति | हस्तद्वयेन मुष्टिं कृत्वा मध्यतृतीयपर्वभङ्गेन मुद्रया हृत्कण्ठमूर्धोर्णायां दद्यात् | प्रातरप्येवं झटिति ध्यात्वा अष्टोत्तरशतजलाञ्जलिमनेन दद्यात् ओं जम्भलजलेन्द्रधनं [क्, ग्: धनन्देहि] मे देहि स्वाहा | || संक्षिप्तजम्भलसाधनम् || प्. ५६६) २८९. नमोऽशेषसम्पत्तिदश्रीजम्भलाय | प्रथमं तावन्मन्त्री सर्वपदार्थान् स्वदेहं च शून्यं विभाव्य तदनन्तरमीषद्रक्तचन्द्रमण्डलं प्रज्ञोपायमयं तदेव यक्षशकटं अष्टदलपद्माकारं तन्मध्ये वंकारेण वसुधारां पीतवर्णां धान्यमञ्जरीहस्तां वरदां सर्वालङ्कारभूषितां अष्टयक्षिणीपरिवृताम् - तद्यथा भद्रा सुभद्रा गुप्ता सुगुप्ता देवी सरस्वती आर्या चन्द्रकान्ता च - एताभिः परिवृता महादेवी तस्या भगमध्ये जंकारेणात्मानं पञ्चबुद्धकिरीटिनं दक्षिणहस्ते बीजपूरकं वामे नकुलीधरं पञ्चतथागतानपि रत्नादिप्रवर्षमाणान् पादद्वयेन शङ्खमुण्डपद्ममुण्डौ महानिधानौ रत्नादिप्रवर्षमाणौ स्वगृहदेशे विचिन्तयेत् | पीतवर्णं नीलोत्पलमालाधरं श्रीजम्भलनाथं वसुधारालिङ्गितं बोधिचित्तविसर्गनिर्यातं रत्नसमूहव्याप्ताशेषाकाशं विभावयेत् | क्षरणकाले [क्, ब्: हर०] पूर्वस्यां दिशि नीलवर्णं पूर्णभद्रं दक्षिणस्यां दिशि पीतवर्णं वैश्रवणं [क्, ग्: धनदं] पश्चिमस्यां दिशि रक्तवर्णं धनदं उत्तरस्यां दिशि पीतवर्णं माणिभद्रं आग्नेययां दिशि रक्तवर्णं विचित्रकुण्डलिं नैरृत्यां नीलवर्णं केलिमालिनं वायव्यां पीतचरेन्द्रं ऐशान्यां पीतमुखेन्द्रं सर्वे चैते अष्टयक्षिणीभगमध्ये स्थिता रत्नप्रवर्षमाणाः जम्भलसदृशा भावनीयाः | पूर्वद्वारे धनदमहाधनदौ नग्नौ प्. ५६७) लम्बवृषणौ रत्नवर्षकौ [ग्: वर्षणौ] दक्षिणद्वारे पद्ममहापद्मौ [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: पद्मकौ] पश्चिमद्वारे केलिमहाकेलिनौ [क्, ग्: केलिमालिनौ] उत्तरद्वारे पूर्णसुपूर्णौ एतेऽपि लम्बवृषणाः | जम्भलनाथस्यानुलोमेन मन्त्राक्षरादिन्यासं कुर्यात् | ओं शिखायां जं मुखे भल भुजद्वये ज हृदये लें नाभौ द्राय ऊरुद्वये स्वाहा जानुद्वये चेति | मूर्ध्नि माणिभद्रस्तु चक्षुर्द्वये वैश्रवणः [ख् अन्द् क्, ब्: सोमेतिमेस् wरिते मनः fओर् वणः] तथा मुखेन्द्रो मुखसंस्थितः पूर्णभद्रः स्तनान्तरे नाभौ धनदो यक्षः ऊरुद्वये केलिमाली पादद्वये विचित्रकुण्डलिः सर्वाङ्गेषु चरेन्द्रकः जम्बलनाथः स्वात्मा एवं ध्येयः | अधुनाक्षरन्यासः - ओं मूर्ध्नि ज्लुं [क्, ग्: हु] ललाटे ब्लुं [ख्: त्त्लुं] कर्णद्वये सः मस्तकपृष्ठे विन्यसेत् | हस्तन्यासोऽधुना कथ्यते | देवताभिरक्षरैस्तु ओं मणिबन्धे ज्लुं [क्, ग्: ह्लुं] हस्तमध्ये ब्लुं [ख्: हं, ढ्, ग्: त्त्लुं; क्; ओमित्स्] सर्वाङ्गुल्यग्रे सः सर्वाङ्गुलीमूले | ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहेति प्रतिष्ठा कर्तव्या | तर्जन्यां माणिभद्रं पूर्णभद्रस्तु मध्यमायां अनामिकायां धनदः [क्, ग्: नन्दः] कनिष्ठायां वैश्रवणस्तथा मुखेन्द्रो हस्तपार्श्वे मणिबन्धे केलिमाली अङ्गुष्ठे विचित्रकुण्डलिः तर्जन्यङ्गुष्ठयोस्तु चरेन्द्रकः हस्तमध्ये जम्भलजलेन्द्रकः | वज्रोदकादिपञ्चामृतं तदभावे वज्रोदकमपि उदकमिश्रचुलुकेन पीत्वाऽष्टोत्तरशतचुलुकानि देयानि त्रिसन्ध्यम् | अचिरादेवासौ जम्भलसदृशो भवति प्. ५६८) धनकनकसमृद्धः पृथिवीं द्रव्यपूर्णां करोति | ओं ज्लुं ब्लुं सः इत्युच्चार्य चुलुकादि देयानि | असिद्धे सति श्रीवज्रहूंकारमात्मानं ध्यात्वा जम्भलप्रतिमां विषराजिकानिम्बपत्रं धुस्तूरकश्मशानाङ्गारैः प्रलिख्य ध्यायात् | तथातपे शोषयेत् पश्चात् श्मशानाग्नौ तापयेत् | क्रुद्धोऽपि नियतं सिद्धो भवति | || श्रीजम्भलसाधनं समाप्तम् | || श्रीजम्भलसाधनं समापतम् || २९०. अनामिकाग्रे पीतजंकारं ध्यात्वा मृदादिकुण्डे च जम्भलं ध्यात्वा अनामिकामूले पानीयधारामन्यहस्तेन पातयन् स्तनमस्तक एव पतन्तीं जंकारमष्टोत्तरशतं जपं विचिन्तयेत् | || धाराजम्भलोपदेशः || दक्षिणकरे चन्द्रस्थवुंआदिपञ्चबीजपरिणतपञ्चतथागतान् ध्यात्वा तांश्चन्द्रेण सह द्रवीकृत्वा अग्रतो जंभवं जम्भलं प्रसिद्धं निष्पाद्य पर्वोक्तद्रवेण तच्छिरसि उदकेन सहाष्टोत्तरशतqं विरलतर्जन्यर्द्धमुष्टिहस्तेन चुलुकं पातयेदशेषसम्पत्तिर्भवतीति | || जम्भलस्योपदेशः || जिनो वैरोचनो ख्यातो रत्नसम्भव एव च | अमिताभोऽमोघसिद्धिरक्षोभ्यश्च प्रकीर्तितः || प्. ५६९) वर्णा अमीषां सितः पीतो रक्तो हरितमेचकौ | बोध्यङ्गी वरदो ध्यानं मुद्रा अभयभूस्पृशौ || तथगतानां बीजं वुं आं जिं खं हूं | इन्दौ दक्षिणपाणिस्थे पञ्चाक्षरसमुद्भवान् | ध्यात्वा तथागतान् पञ्चद्रवरूपान् विभावयेत् || जम्भलं जंकृतोद्भूतं ध्यात्वा चुलुकमादरात् | तन्मन्त्रं जप्त्वा पयसां दद्यादष्टोत्तरं शतम् || || जम्भलस्य चुलुकदानविधिः || २९१. ओं अः इति आवाह्य स्वहृदि अकारपरिणतचन्द्रमण्डलमध्ये [ढ्: अं, क्, ग्: आ०] हूंकारेण नवारवज्रं तन्मध्ये इन्द्रगोपसमानहूंकारात् [क्, ढ्: जं०] पूर्वोक्ताकारमन्त्रेण जम्भलनाथं स्वहृदि प्रविशन्तं उच्छुष्मडिम्भरूपं [क्: जम्भलस्वरूपं] अविद्धकर्णं कृष्णवर्णं पिङ्गोर्द्ध्वकेशं वामनाकारं कृतभृकुटिनं दंष्ट्रावन्तं [ख्: वर्णं] रत्नसम्भवमुकुटिनं अष्टनागभरणभूषितं वामकरेण [क्: वामनाका०] रत्नादिकमुद्गिरन्तीनकुलीधरं दक्षिणेन रक्तपूर्णकपालधरं दक्षिणशिरःकनकवर्णनानालङ्कारभूषितं पतितधनदं पद्भ्यामवष्टभ्य रत्नच्छटादिकमुद्गिरयन्तं स्फुरद्रश्मिमालाकुलमात्मानं विचिन्त्य उच्छुष्मकं दक्षिणकरे ओंकारजशकटकं वंकारजभद्रघटमिव [ग्: मिवालपन्तं] ढालयन्तं हस्तमध्ये जंकारं प्. ५७०) तर्जन्यांन् भकारं मध्यमायां लकारं अनामिकायां जकारं कनिष्ठायां लेंकारं ज्येष्ठायां [क्: कृष्णा०] द्राकारं मणिबन्धे यकारं ततः ओं स्वाहाकार इति मन्त्रन्यास भावनाक्रमः | मुखमभिमन्त्र्य जलं दद्यात् | ओं ज्लुं ब्लुं स्वाहा उदकचुलुकदानमन्त्रः | ओं ऐन्द्राणि मुखभ्रमरि स्वाहा | हस्तान्मुखं मुखाद् हस्तं तन्मुखे दापयेत् | एवं क्रियया [क्, ग्: कृपया] सर्वसत्त्वदारिद्र्यदुःखच्छेदार्थं जम्भलं भावयेत् | जम्भल एव भवतीति | || उच्छुष्मजम्भलसाधनम् || २२९२. दारिद्र्यदुःखाहतमानसानां का चित्तवृत्तिः सुगतस्य कृत्तेः | अतश्च कोपादिव जम्भलोऽसौ उच्छुष्मरूपं भयदं चकार || नत्वा तं जम्भलं नाथं सर्वाशापूरकं लघु | डिम्भरूपं महवीरं वक्ष्ये तत्साधनं स्फुटम् || ओं अः आवाह्य पश्चात् स्वहृदि च पुनर्जातपूर्णेन्दुमध्ये ध्यायाद् वज्रं नवारं स्फुरदमलकरं कृष्णहूंकारजातम् | जंकारादिन्द्रनीलात् कुलिशवरटके रश्मिजालं खपूरं सर्वैरुच्छुष्मरूपं द्विभुजमथ मुखैकं भावयेत् क्रोधमूर्तिनम् || मेघाभं डिम्भदेहं कृतभृकुटिमुखं क्रुद्धवृत्तान्तनेत्रं स्थूलाङ्गं कृष्णवर्णं वसनविरहितं घोरदंष्ट्राकरालम् | प्. ५७१) ढोल्लाविद्धश्रुतिं वै कुपितफणिधरैरष्टभिर्भूषिताङ्गं [क्, ढ्, ग्: वरै] खर्वं पिङ्गोर्द्ध्वकेशं स्फुरदनलरुचिं वज्रमालाप्रभं च || घोरापीततनुं गदाकरमधो वक्त्रं च रक्तोद्वमं आक्रम्याङ्घ्रियुगेन [क्, ग्: आकम्प्या०] भूतलगतं रोषाअत् कुबेरं स्थितम् | रक्तापूर्णकपालपानमलसं सम्मोदरोमाञ्चितं रत्नोद्गारमुखीं निपीड्य नकुलीं वामेन हस्तेन (वै) || नैःस्वं दुःखतमो हरन्तमखिलं रत्नत्विषा देहिनां विष्णुब्रह्महरेन्द्रदैत्यमुनिभिः पूज्यं [क्: पुष्पञ्च] च लोकाधिपैः | लक्ष्मी चामरलालितं सुरवधूयक्षाङ्गनाभ्यर्चितं [क्, ग्: नान्यचित्तं] बीजन्यासपरं धनदराजं वादानाय दत्तं शुभम् || ओं ज्लुं स्वाहेति मन्त्रेण मुखे क्षिप्तोदकचुलुकं तदाकृष्य मुखात् तोयं हस्ते कृत्वा सुखं पठेत् - ओं ऐन्द्राणि मुखभ्रमरि स्वाहा | पुनरनेनैव मन्त्रेण अष्टोत्तरशतचुलुकम् - जम्भलाय च षण्मासान् श्राद्धो दद्यात् जपेदपि [क्, ग्: दिति] | दत्त्वा तोयं तमानीतं सम्पूज्यैवं विसर्जयेत् || एवं षण्मासयोगादविरतमनसा भावयेद् भक्तचित्तः प्रातश्च काकघोषे सुविमलसलिलं शीतलं यः प्रयच्छेत् | स स्यादुच्छुष्मतुल्यो हरति स तु दृशा सर्वदारिद्र्यदुःखं निर्विघ्नो वित्तनाथः प्रभुरिव जगतां बुद्धकृत्यैकदक्षः [क्, ग्: शक्तः] || || उच्छुष्मजम्भलसाधनं [क्, ढ्: लनाथ] समाप्तम् || प्. ५७२) २९३. स्वन्दे विशुद्धगुणराशिमचिन्त्यमूर्तिं तं जम्भलं चरणनम्रसुरासुरेन्द्रम् | निर्वापयन्ति मणिकाञ्चनवस्त्रवर्षैर्दारिद्र्यदावदहनं स्मृतयोऽपि यस्य || शौचं विधाय शुचिवस्त्रसुगन्धिगात्रो मन्त्री सुखासनगतः परिभाव्य मैत्रीम् | कारुण्यमोदसदुपेक्षणशून्यतादि सर्वं विधानसहितं परिशुद्धबुद्धिः || ओं अः इति प्रथमतः सितरक्तवर्णं आवाह्य चाक्षरयुगं स्वहृदीन्दुमध्ये | सच्छ्यामहूंकृतिभवे च नवारवज्रे विस्पष्टहूंकृतिगृहं गगनाङ्गनस्थम् || हूंबीजकात् सरसकुङ्कुमसन्निकाशात् [ग्: रसं] पूर्वोदितेन पटुमन्त्रवरेण [क्, ग्: यन्म] नाथम् | उच्छुष्मकं विकचनीलसरोजकान्तिं पिङ्गोर्द्ध्वकेशमणिकाञ्चनचित्रमौलिम् || सद्वासनाकृतिमद्विद्धसुकर्णपाशं बालं विसारिनवचन्द्रकलासुदंष्ट्रम् [क्, ग्: विशालि० ; क्, ग्: सुदृष्टं] | रत्नेशशेखरकमष्टफणीन्द्रभूषं [क्, ग्: मकृष्ट०] मूर्द्धान्तरत्ननकुलीभृतवामपाणिम् || प्. ५७३) संपूर्णलोहितकरोटिगतान्यपाणिं आक्रम्य पादतलकेन निषणरूपम् [क्, ग्: निष्प०] | स्वर्णाद्रिकान्तिमणिकाञ्चनचित्रवेशं [क्, ग्: दिका] रत्नच्छटावमथुचर्वितभीमवक्त्रम् || सव्याभिपातिधनदं प्रविशन्तमीक्ष्य योगी भवेद् झटिति जम्भलरूपमेव | बाढं स्फुरद्बहलरश्मिवितानशोभः शान्ताशयस्तदनु दक्षिणपाणिपद्मे || ओंकारबीजं [क्, ढ्: रैर्वी] प्रथमं [क्, ग्: जशकटं] विभाव्य वंकारजं भद्रघटान्तमध्यम् | मध्ये करस्यास्य जकारबीजं म्भकारकं तर्जनिकानिषणम् || मध्याङ्गुलीपीठगतं लकारं अनामिकान्यस्त जकारबीजम् | कनीयसी चाङ्गुलिकाश्रितं तु लेंकारकं द्राकृतिमन्यसंश्रिताम् || हस्तस्य मूले परिभाव्य यं च स्वाहाकृतिं निश्चलचित्तवृत्तिः | यथोपदेशं सलिलं मुखेऽस्य दद्यान्निरातङ्कमतिक्रमेण || एवं क्रमेण नियतं समुपास्यमानः सम्मानबुद्धिधनपुत्रकलत्रराज्यम् [क्, ग्: बाह्यं] | प्. ५७४) श्रीजम्भलः सकलवाञ्छितमत्र दत्ते लोकान्तरे सकलदुःखमपाकरोति || इदं [क्, ढ्: एवं] विधायापि यदत्र्र पुण्यं मयास्तु तेनाशु जनः समग्रः | चिन्तामणिर्भद्रघटस्य पात्रं अहं च सर्वार्तिहरो भवेयम् [ढ्: भवस्यां] || ओं [ठेसे मन्त्रस् अरे गिवेन् ओन्ल्य इन् ढ्] ऐन्दाणि मुखभ्रमरि स्वाहा चुलुकमन्त्रः | ओं ज्लुं स्वाहा जलमन्त्रः | ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहा | || पण्डितस्थविरकुमाराकरगुप्तविरचितमुच्छुष्मजम्भलसाधनं समाप्तम् || २९४. नमो जम्भलाय | पूर्ववत् शून्यतापर्यन्तं विभाव्य ओं अः [क्, ग्: आः, ढ्: अं] इति आवाहनमन्त्रं पठित्वा अकारजं रजनीनायकमण्डलं विचिन्तयेत् | तदुपरि कृष्णहूंकारजं नवारवज्रं तन्मध्ये इन्द्रगोपनिभं जंकारं तेन आकारं विचिन्त्य तत्सकलपरिणामेन भगवन्तं जम्भलं भावयेत् उच्छुष्मं डिम्भरूपं अविद्धकर्णं ढोल्लकर्नं ऊर्द्ध्वपिङ्गलकेशं खर्वं [क्, ढ्, ग्: खर्वापीन०] नीलं महोदरं कृतभृकुटिकं दंष्ट्राकरालवदनं मौलिस्थितरत्नसम्भवं अनन्ततक्षककर्कोटकमहापद्मकुलिकशङ्खपालवासुकिपद्म-इत्यष्टनागैः प्. ५७५) कृतभूषणं द्विभुजं वामेन नानारत्नादिद्रव्यमुद्गिरन्तीं [ख्: रत्नमु०] नकुलीं दक्षिणेन रक्तपूर्णकपालं पानाभिनयेन धारयन्तं रक्तवृत्रनेत्रं चन्द्रस्थितवज्रविष्टरं [ख्: चक्र] दक्षिणेन चरणेनाक्रान्ताधोमुखपतितगौरनानालङ्काररत्नमुकुटिधनदं स्फुरद्वज्ररश्मिमालाकुलम् | इत्यनन्तरं स्वदक्षिणपादौ ओंकारं शकटरूपेण हस्तमध्ये वंकारं भद्रघटमिव ढालयन्तं जंकारं तर्जन्यां भकारं मध्यमायां लकारमनामिकायां जकारं कनिष्ठायां लेंकारं ज्येष्ठायां द्राकारं [ग्: ओं] मणिबन्धे यकारं च तत्रैव स्वाहाकारं च तत्समीपे ##- एतां च भावनां कृत्वा साक्षात् श्रीजम्भलो भवेत् | तथा सति च सत्त्वानां दारिद्र्यद्रावणक्षमः || तत्रायं पानीयदानक्रमः | ओं ज्लुं स्वाहा इत्यनेन मन्त्रेणोदकचुलुकं मुखे प्रक्षिप्याकृष्य [क्, ढ्, ग्: प्रक्षिप्य ओन्ल्य] च हस्ते कृत्वा ओं ऐन्द्राणि मुखभ्रमरि स्वाहा अनेन मन्त्रेणाधःस्थिताय जम्भलाय तदुदकं दद्यात् | अष्टोत्तरशतचुलुकेष्वप्ययं क्रमः | तत्रायं पानीयदानानुशंसः - षण्मासात् सिद्धिराख्याता कर्तव्यो नात्र संशयः | किमस्त्यसाध्यं मन्त्राणां [ख्: मन्त्रिणां] योजितानां यथाविधि || || इत्युच्छुष्मजम्भलभावनापानीयपरिणामनाक्रमः समाप्तः || प्. ५७६) २९५. नमः श्रीउच्छुष्मजम्भलाय | वितरतु स मुनिकुमारो मुनीन्द्रशून्यभृतिसम्पदः [क्: यद्भरि०, ग्: युतभूरि] परमाः | त्र्यम्बकसखस्य चूडाभूषणमणियुतचुम्बिचरणो [क्, ग्: रूपेण ; क्, ग्, ढ्, ब्: चुम्बित०] यः || निरुत्तरगुणाद्वैतरत्नपत्तननायकः | स्वसम्पदि जगत् तूर्णं निनीषुरिति सेव्यताम् || तत्र प्रथमं तावत् मया श्रीजम्भलमाराध्य भूम्यधिगमक्रमेण तदात्मीयजगदभ्युदयादिनिःश्रेयसं सम्प्रति [क्: सम्पदि, क्, ब्: परि०] प्रतिष्ठापनीयमित्याशयवान् शुषिरे निरनुस्वारं अकारं शुभ्रं स्फुरद्रश्मिकं तज्जं चन्द्रमण्डलं तत्र हूंकारं मध्ये नीलं बहिः परित ईषत्पीतं स्फुरत्पीतरश्मिसमूहमूर्द्ध्वशिरस्कं [क्: स्फीत०] तज्जवज्रं [ग्: तर्जनी०] अधः चतुर्भिः सूचिकैरूर्ध्वं पञ्चभियोगान्नवसूचिकं नवाङ्गप्रवचनविशुद्ध्या अन्ये तूर्द्ध्वाधश्चैकीकृतमध्यसूचिकयोगान्नवसूचिकं [क्, ग्: धर्मवशैकीकृत्य] हूंकारवद् वर्णक्रियं [ढ्, ब्: प्रियं] मुष्ट्यन्तर्गतचन्द्रस्थतादृशहूंयुक्तं [ढ्, ब्: मुखा० ; क्, ग्, ढ्, ब्: मण्डलस्थ०] भावयेत् | ततो हूंकारवज्राभ्यां रश्मयः स्फुरित्वा ओं अः इति मन्त्रोच्चारणपूर्वकं दशसु दिक्षु सत्त्वार्थं कुर्वन्तीं जम्भलमूर्तिमन्यदीपानयनन्यायेन आनीय पुरत एकान्तमूर्तिं विभाव्य रश्मिभिः पञ्चोपचारपूजां पापदेशनां च यावदुपेक्षां तदनन्तरं हूंवज्ररश्मिषु समस्तशरीरमन्तर्भाव्य सर्वप्रपञ्चरहितत्वेन प्. ५७७) शून्यतास्वभावेषु चन्द्रवज्रबीजरश्मिषु ओं अः इत्यनेन स्फुरितेनाकृष्य भगवन्तं प्रवेशयेत् | प्रवेशानन्तरं झटिति चन्द्रादिनिष्पन्नमात्मानं भगवन्तं उच्छुष्मं पञ्चवर्षकुमाराकृतिं खर्वं विश्वपद्मस्थं चन्द्रोपरि सर्पाभरणभूषितं [क्, ग्; सर्वा] रत्नमुकुटिं मुञ्चद्रत्नमुखपीताङ्गसुप्तधनदस्य [क्, ग्, ढ्, ब्: स्फुरद्र०] ललाटं दक्षिणेन चरणेन [Oमित्तेद् इन् क्, ग्] चरणद्वयं वामेनाक्रान्तमूर्तिं प्रत्यालीढपदं नग्नं ऊर्ध्वलिङ्गं [क्, ग्: ऊर्द्ध्वोपलिङ्गदं] लम्बोदरं हृदि दक्षिणपाणिस्थरक्तपूर्णकपालाभिमुखदृष्टिं वामजङ्घासक्तवामकरेण रत्नच्छटोद्गार्यधोमुखनकुलीं दधानमविद्धढोल्लकर्णद्वयमर्द्धेन्दुदंष्ट्राकरालवदनं रक्तवर्तुलत्रिनेत्रं कृतभृकुटीललाटं [ग्: टपट्टं, क्: प्तपदं] पिऽऽगोर्द्ध्वकेशं भूस्पर्शमुद्रनीलाक्षोभ्यमुनिमुद्रितमस्तकं तमालनीलानन्तबद्धकेशं रक्ततक्षककृतकर्णवेष्टनं मृणालधवलमहापद्मकृतहारं दूर्वाश्यामकर्कोटककृतयज्ञोपवीतं शुक्लवासुकिकृतमेखलं | कुन्दसुन्दरपद्मकृतनूपुरं पीतशङ्खपालकृतकङ्कणं धूमाभकर्बुरकुलिककृतकेयूरं नीलवर्णं बहिः परित ईषत्पीतं स्फुरद्रश्मिसमूहं ध्यात्वा ललाटमुखदक्षिणवामबाहुहृद्वज्रोपरि दक्षिणवामजङ्घां दक्षिणवामचरणानामन्तः शुषिरस्थेषु नवसु चन्द्रमण्डलेषु ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहा इत्यक्षराणि पीतानि पीतरश्मिकानि पश्येत् | तदनु नासावायोर्निर्गमनसमये ओंकारादिरश्मिभिर्हृदये हूंवज्ररश्मिभिश्चतुर्द्दिक्षु स्फुरित्वा स्पर्शमात्रेण प्. ५७८) भगवद्रूपाणां सर्वसत्त्वानां चित्तचैतन्यवायोः प्रवेशसमये हूंकारं [क्, ग्: रेण] प्रवेशचित्तस्थिरीकरणेनामन्त्रयेत् [क्, ब्: करेण] | नानारत्नानि च सर्वलोकधातुस्थानि नानानकुलीधनदमुखेषु प्रवेशयेत् | पुनर्वायुनिर्गमे नागादीन् गिलितरत्नानि पुरतो वमतो ध्यायादेवं भूयो भूयः स्फुरणसंहरणादिकं च | तदनु खेदे सति नमो रत्नत्रयाय नमो माणिभद्राय महायक्षसेनापतये ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहेति मन्त्रं दशाक्षरन्यासमन्त्रं वा जपेत् | जलदानकाले तु उत्तानदक्षिणहस्तस्य मध्ये वंकररश्मिभिर्हस्तं भद्रघटमिव कुर्वन्तं हस्तमूले ओंकाररश्मिभिः कङ्कणाकारैर्युक्तं [क्: यक्षाय ; ढ्, ब्: करुणा] वं मध्ये जं तर्जनीमध्यमानामिकाकनिष्ठाज्येष्ठाग्रेषु भलजलेन्द्रा [ढ्, ब्: जम्भल ; ढ्, ब्: न्द्राय] अक्षराणि यथाक्रमं ओं वंकारयोर्मध्ये यकारस्य वामदक्षिणपार्श्वयोः स्वाहा अक्षरम् | एतानि [क्: रेअद्स् ओंकारादीनि अfतेर् थिस्] स्वस्वस्थानशुषिरेषु चन्द्रस्थानि पीतानि पीतरश्मिकानि ध्यायात् | सजलपुष्पगर्भहस्तं मुखसमीपे कृत्वा ओं ऐन्द्राणि मुखभमरि स्वाहेति मन्त्रेण सप्तवारानभिमन्त्रयेत् | तदनु प्रसारितेन हस्तेन दीयमानं जलं मुखेन प्रवेशितजंकाररश्मिभिः हृदिस्थवज्रहूंकाररश्मिभिश्च कृतपीतवर्णं कुलिशमुखान्निःसृत्य करगतं झटिति पुरतो भवितस्याभिमुखस्यास्य भगवतः प्रतिमाया वक्त्रकुहरे ओं ज्लुं स्वाहेति मन्त्रेणाष्टोत्तरशतं नमो रत्नत्रयायेत्यादिना च सप्तवारान् दद्यात् | प्. ५७९) नमो रत्नत्रयायेत्यादिना [क्, ग्: नैवैक०] चैकवारोच्चारितेन गुडमिश्रभृष्टतण्डुलादिभिर्बलिं भगवते दद्यात् | तदेवं यथाशक्ति त्रिसन्ध्यमेकसन्ध्यं वाऽनुष्ठाय स्तुतिं प्रणिधानं च कुर्यात् | तदनुभावितं भगवन्तं ओं वज्रमुरिति विसर्जयेत् | किञ्च कार्तिकी फाल्गुनीवैशाख्याषाढ्यां वाऽन्यतमस्य पूर्णमास्यां अन्यस्मिन् वा शुभे दिवसे शिलाशकलं [ढ्, ब्: सिरसकं, क्, ब्: सिलसकं] गृहीत्वा झटिति भगवद्रूपं निष्पाद्यं सम्पूज्य [क्, ग्: सम्पाद्य] च गृहीतपाषधेन शिलैकेनैव [क्, ग्: शिल्पिनैकेन च दिनेन] चीरक्रमेण प्रतिमां कारयेत् | कृतं चात्मानमिह यथाक्रमं भगवन्मूर्तिं साक्षरन्यासं विभाव्य जलदानादिनाऽऽराधयेदित्युपदेशः | तदा तु न [क्, ग्, ढ्, ब्: तदन्ते] विसर्जयेत् भगवन्तं प्रतिमूर्त्त्या हि नित्यमवस्थितं सत्कुर्यात् | || पण्डिताभयाकरगुप्तरचितमुच्छुष्मजम्भलसाधनं समापतम् || २९६. श्रीमान् विधूताखिलकल्पजालः कारुण्यमैत्रीपरिभावितात्मा | धनप्रदानेन सततं जलेशः पायाद् [ठे ड्, ध्, ध्: गिवे अ मोस्त् चोर्रुप्त् रेन्देरिन्ग् ओf थिस् लिने इन् थे wओर्द्स् - पायात् भगवन्तं भगवतीतिभीतं] भवन्तं भवभीतिभीतम् || प्. ५८०) प्रथमं तावन्मन्त्री त्रिशरणगमनादिकं कृत्वा ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चारयेत् | पुनः सकलं त्रिअधातुकं मायोपमं चिन्तयेत् | पश्चात् पंकारपरिणतविश्वपद्मे अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि जंकारं ज्वलत्कनकनिभं आभाभिः स्फुरन्तं दिक्षु बहुविधधननिवहं तेनात्मानं जम्भलरूपपरिणतं भास्वत्काञ्चनवर्णं खर्वं सर्वालङ्कारभूषितं रत्नमुकुटिनं वामेतरकराभ्यां [क्, ग्: मनेत्र०] नकुलीबीजपूरकं वहन्तं इत्यात्मानं जम्भलं कृत्वा पुनर्दक्षिणपाणिस्थितबीजपूरकं तस्योपरि जंकारं विभाव्य तदुपरि धारान् निपातयेत् नदीप्रभृतिषु वा जलं दद्यात् परस्मै तदाकाराय जम्भलाय | ओं जं स्वाहेति मन्त्रः | एवंप्रकारैः सलिलप्रदानैः सन्तुष्टचित्तो द्रविणाधिराजः | ददेद् धनान्यक्षयवृत्तिभाञ्जि तस्माद् यशो यत्नपरेण साध्यम् || || श्रीजम्भलसाधनं समाप्तम् || || कृतिः सुजनभद्रस्य || प्. ५८१) २९७. झटिति शून्यतापूर्वकं रक्तहूंकारपरिणतारुणवज्रसम्भवनीलरक्तवामेतराननं मूलमुखसर्वशरीरशुक्लं [क्, ग्: उन्मुख०] रक्तवज्रखड्गधरं दक्षिणेन नवांऽसमरकतपद्मधरं वामे मूलद्विभुजालिङ्गितस्वाभप्रज्ञं विश्वदलपद्मस्थचन्द्रासनचन्द्रप्रभं वज्रपर्यङ्किणं अक्षोभ्याक्रान्तं भास्वन्माणिक्यमुकुटं प्रतिबिम्बवन्निःस्वभावं स्फुरदमितमुनीन्द्रवृन्दैरमितजगदर्थङ्कारिकृपापरवशं महासुखरूपं आसंसारस्थापितं सर्वतथागतजलकं वज्रसत्त्वस्वरूपात्मानं विभाव्य तद्धृदयेन्दुस्थितहूंकारान्निःसृतकिरणाकृष्टतथागतवृन्दं स्वबीजे प्रवेश्य तदेव गुह्यमणिद्वारनिर्गतेन्दुद्रवरूपं प्रज्ञाम्भोजस्थिरं तत्परिणतपीतजंजातबीजपूरपरिणामं [ग्: जंकार०] भगवन्तं आर्यजम्भलं सव्ये बीजपूरखड्गधरं वामे नकुलीरत्नधरं भुजद्वयालिङ्गितस्वाभप्रज्ञं वज्रसत्त्वमुकुटिनं तुन्दिलं खर्ववामनाकृतिं गुह्यकुलिशमणिरन्ध्रदत्तमूलाननं [ढ्: शुष्क० ; क्, ग्: धरेन्द्रदन्त०] भावयन् हृद्बीजकिरणाकृष्टतथागतसमूहं बीजकुलिशनिर्गतेन्दुद्रवधरया जम्भलं तर्पयेत् | जलदाने भगवन्तमवलम्ब्य पञ्चामृतद्रवेनैव वुं आं जिं खं हूंइत्यनेनाधिष्ठितेन शङ्खाभेन उदकचुलुकानां शतेन मन्त्रं पठन् आप्याययेत् | तत्रायं मन्त्रः - ओं आः जं धनं मे देहि हूं | || जम्भलसाधनम् || प्. ५८२) २९८. चन्द्रबिम्बोदरे ध्यातः [क्, ग्: ध्यायात्] सर्वाद्यस्वरसम्भवे | ललाटपट्टमध्ये तु तप्तहेमसमप्रभः || भूरिभूतिपदैश्चैव द्विष्टानां च प्रणाशकः | वशकृत् सर्वमन्त्राणां सौभाग्यारोग्यवर्द्धनः || ज्लुंकारो [क्, ग्: ह्लूं०] हि महाव्यापी सर्वकामफलप्रदः | पाणिवज्रे तथा ध्यात्वा तोयं दद्यात् स्वकामतः || सोऽपि स्याज् जम्भलो नूनं सर्वसत्त्वहिते रतः | || वश्यजम्भलविधिः || २९९. करभावितशीतांशुमण्डलासनसंस्थितम् [ढ्: सम्मुखं] | वुं-आदिपञ्चबीजोत्थशाश्वतादिद्रवैः सह || संमिश्रमुदकं देयं तर्जनीमपसारयन् [क्, ग्: नीं च प्र०] | जंभवं पुरतो ध्यात्वा जम्भलं तस्य मूर्द्धनि || || इति जम्भलजलदानोपदेशः || प्. ५८३) ३००. नमः [ऋएपेअतेद् इन् ड्, ध्, ध् क्, ग् अन्द् ढ्, ख्] श्रीवज्रमहाकालाय | अथ भगवान् वज्रमहाकालसाधनं स्वकायवाक्चित्तेभ्यो निश्चारयामास | हूंकारतत्त्वनिष्पन्नं द्विभुजमेकवक्त्रिणम् | कृष्णवर्णं महाज्वालं कर्त्रिकपालधारिणम् || मुण्डमालाकृतहारं दंष्ट्रा भीम भयानकम् | खर्वरूपं महातेजं स्रवन्तं रुधिरं मुखात् || आचार्ये यः सदा द्वेषी कुपितो [ढ्, ब्: क्षपि०] रत्नत्रयेऽपि यः | अनेकसत्त्वविध्वंसी महाकालेन [ग्: कल्पेन] खाद्यते || छेदयेत् अङ्गमांसानि [क्, ग्, ढ्,ब्: अस्य] पिबेद् रुधिरधारया | शिरसि [ड्, ध्, ध्: अथवा शि०] विनिविष्टोऽसौ तिलमात्रं तु कर्त्तयेत् || मांसजम्बुडिकामद्यपुष्पधूपविलेपनम् [क्, ग्: सद्यं, ढ्, ब्: मध्यं] | पञ्चमांसामृतेनैव महाकालाय सृजेद् बलिम् || मन्त्रः | ओं महाकालाय शासनोपकारिणे [क्, ग्: नापहारिरेषो०] सद्योमुक्तिश्मशानवासिमातृगणनमस्कृताय एषोऽपश्चिमकालोऽयं यदि त्वं प्रतिज्ञां स्मरसि तदा इमं रत्नत्रयापकारिणं अमुकनामदुष्टं ख ख खाहि खाहि मार मार गृह्ण गृह्ण बन्ध बन्ध हन हन दह दह पच पच दिनैकेन मारय मारय हूंहूंहूं फट् सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादबलिं प्. ५८४) गृह्ण गृह्ण मम सिद्धिं कुरु शान्तिं कुरु रक्षां कुरु | बलिः | अनेन मन्त्रेण कुशपुत्तलिकां कृत्वा विषराजिकात्रिपट्टकप्रतिकृतिं कृत्वा गात्रं कण्टकेन पूरयेत् खदिराग्नौ तापयेत् ज्वरेण गृह्यते मोक्षो भवति तत्क्षणात् | अथवा विषराजिकाचित्रकरसेन कपालखण्डेन धर्मोदयं अष्टभिः ओंकारैः परिवेष्टयेत् मध्ये साध्यस्य नाम विदर्भयेत् तत्राग्नौ तापयेत् ज्वरेण गृह्यते | दुग्धेन प्रक्षालयेदिति मोक्षो भवति | अथ भावनाविधिरुच्यते - त्रिकोणमण्डलं कृत्वा पञ्चोपचारैः सम्पूज्य कृष्णवेशधारी सम्भूय कृष्णवेशधारी सम्भूय तिलकं दत्त्वा पूर्वोक्तभावनया स्वयमेवाचार्यः श्रीमहाकालो भूत्वा पश्चात् स्वरश्मिभिः काली कराली वराली कङ्काली महाकाली पञ्चयोगिनीभिः महाविक्रीडितरूपिणीभिः कर्त्रिकपालधारिणीभिर्वायुवेगेन गत्वा मांसं कर्तयन्तं रुधिरं पिबन्तं अन्त्रं छेदयन्तं नाभिमुत्पाटयन्तं तिलप्रमाणं कुर्वन्तं [ड्, ध्, ध्: करणं] क्रोधाज्जलन्तं इति | || महाकालसाधनम् || प्. ५८५) ३०१. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मसूर्ये कृष्णवर्णहूंकारं तत्परिनिष्पन्नं श्रीमहाकालभट्टारकं द्विभुजमेकमुखं कृष्णवर्णं त्रिनयनं महाज्वालं कर्त्रिकपालधारिदक्षिणवामभुजं मुण्डमालालङ्कृतोर्द्ध्वपिङ्गलकेशोपरि [क्, ग्: केशाङ्गहारं] पञ्चकपालधरं [क्, ग्: ओमित्] दंष्ट्राभीमभयानकं भुजङ्गाभरणयज्ञोपवीतं खर्वरूपं [क्, ग्: सर्वाङ्गख०] स्रवद्रुधिरमुखमात्मानं झटिति निष्पाद्य मन्त्रमावर्त्तयेत् | तत्रायं मन्त्रः ओं महाकाल हूं हूं फट् स्वाहा | विषरुधिररसेन श्वेतसर्षपैर्महाकालस्य धूपं दत्त्वा बलिं सृजेत् | मांसजम्बुडिकामद्यपुष्पधूपविलेपनम् [क्, ग्, ढ्, ब्: मर्घ०] | पञ्चमांसामृतेनैव महाकालाय सृजेद् बलिम् || अनेन मन्त्रेण - तद्यथा ओं महाकालाय शासनोपकारिणे | एषोऽपश्चिमकालोऽयं रत्नत्रयापकारिणं यदि प्रतिज्ञां स्मरसि तदा इमं दुष्टं ख ख खाहि खाहि मार मार गृह्ण गृह्ण बन्ध बन्ध हन हन दह दह पच पच दिनैकेन मारय हूं हूं फट् फट् | तत्रायमुपचारः - त्रिकटुकेन साध्यप्रतिकृतिं कृत्वा गात्रं कण्टकेनापूर्य विषराजिकया विधिवदालिप्य वह्नौ तापयेत् यस्य नाम्ना स तत्क्षणादेवादृश्यो नष्टो भवति | अथ - प्. ५८६) आचार्ये यः सदा द्वेषी कुपितो रत्नत्रयेऽपि [क्, ग्, ढ्, ब्: क्षपितरत्नत्रयोऽपि] यः | अनेकसत्त्वविध्वंसी महाकालेन खाद्यते || छिनत्ति [क्, ग्: छिन्दन्ति] अङ्गमांसानि [ड्, ध्, ध्: तस्याङ्ग०] पिबेच्च [ड्, ध्, ध्: च्चापि] रुधिरं [क्, ग्: राणि च तथा] तथा | शिरसि विनिविश्यैव तिलमात्रं तु कर्त्तयेत् || इत्यादि विस्तरेण मन्त्रव्यमिति | || श्रीमहाकालसाधनं समाप्तम् [ठिस् साधन इस् रेपेअतेद् अfतेर् थिस् इन् क् अन्द् ग्] || ३०२. नमो महाकालाय | निम्बकाष्ठमयं महाकालं कृत्वा कर्त्रिकपालावृतौ करौ ऊर्द्ध्वकेशं कपालमकुटं सर्पाभरणभूषितं गात्रं रक्तास्यं दंष्ट्राकरालवदनं व्याघ्रचर्मावरणकटिं मुण्डमालावेष्टितं नरशिरोद्यममालिनं प्रेतासनस्थं उत्थितं ध्यात्वा घोरान्धकारकर्त्रिः कृष्णाष्टम्यां साधनमारभेत् | दक्षिणमूर्तिरसौ स्थापयितव्यः | प्राङ्मुखो भूत्वा मन्त्रं जपेत् | दशसहस्रं समयद्रव्येण बलिं दत्त्वा गुग्गुलुधूपं दद्यात् | नानापुष्पप्रकरं च कृत्वा ओं मणिमण्डितत्रिशूलहस्त एह्येहि महाकाल सर्वशत्रुनिर्यातये ज्वरेण गृह्णापय गृह्णापय प्. ५८७) हूं फट् | निराहारं जपेत् | ज्वरं कृत्वा स्वसुखं मन्त्रं जपेत् | पूर्ववद् बलिर्द्देयः | ओं महाकाल हन हन वज्रेण स्वाहा | लक्षमेकं जपेत् | ओं महाकाल हन हन वज्रेण मम कार्यं कुरु स्वाहा | द्विलक्षं जपेत् | ओं महाकाल हन हन वज्रेण एतत् प्रेषयामि करिष्यथ स्वाहेति तृतीयलक्षं जपेत् | ओं महाकाल हाहा हह रक्ष रक्ष बलिं गृह्ण कार्यं कुरु जः | वज्रयोगिनीमहोत्तरसाधनं कृत्वा महाकालं साधयेत् | || महाकालसाधनम् || ३०३. नीलाम्भोजतमालकज्जलघनच्छायो नवीनार्कवन्निःसीमप्रसरप्रतीच्यकिरणज्वालारुणो लोचनः | दंष्ट्राकोटिकरालभास्वरलसद्वक्त्रान्तराले भ्रमन् भीष्मश्रीरसनस्तनूत्तममहाकालो जगत्पिङ्गलः || सन्मैत्रीकरुणां तथैव मुदितां ध्यायादुपेक्षां ततः कुर्यात् कल्मषदेशनादिमखिलं श्रीमद्गुरोराज्ञया | सर्वाकारवतीमनन्तसुगतप्रज्ञामया शून्यता सञ्चिन्त्य स्फुटनीलहूंकृतिमतः सम्भोगवच्चिन्तयेत् || तद्बीजं भगवन्तमुग्रकिरणज्वालावलीढाम्बरं [क्, ग्: वलित] सन्मूर्त्तोच्छलदन्धकारपटलच्छायं महाभीषणम् | प्. ५८८) नोत् च्लेअर् प्. ५८९) नोत् च्लेअर् प्. ५९०) कृत्वा कुण्डमथ [क्, ढ्: लीमथ, ग्: लमथ] त्रिकोणमपरं तस्मिन्नसौ कण्टकानष्टौ मुक्तशिरोरुहव्यतिकरः प्रत्यङ्मुखः [क्, ढ्: प्रखन्मु०] क्रोधनः | तत्कर्मप्रसरानुरूपमनले [क्, ढ्: तेन क०] मन्त्री जुहोतु ध्रुवं चेतोवाञ्छितसिद्धिरस्य [ढ्: पर] भविता बुद्धैर्यथा भाषितम् || लीलावज्रगुरोः प्रणम्य चरणं धृत्वा तदाज्ञामयीं मालां मूर्द्धनि साधनं जिनपुरीपालस्य कृत्वा जितम् | यत्पुण्यं करुणाचलेन कविना तेनास्तु विश्वन्तरामुत्खेलत्करुणामहारससरित्कल्लोलमग्नं [क्, ग्: कर्णाल] जगत् || ओं महाकालाय हूं फट् | || वज्रमहाकालसाधनं समाप्तमिति || || कृतिरियं कवेः करुणाभिधानस्य || ३०४. नमः श्रीमहाकालाय | गङ्गात्मजसमारूढं प्रत्यालीढपदस्थितम् | खर्वं लम्बोदरं पीनं भिन्नाञ्जनसमप्रभम् || ज्वलत्पिङ्गोर्द्ध्वकेशं च क्रुद्धनागाष्टभूषितम् | दंष्ट्रोत्कटललज्जिह्वां कपालावलिमस्तकम् || सार्द्रनरशिरोमालापञ्चमुद्राविभूषितम् | व्याघ्रचर्माम्बरं भीमं त्रिनेत्रं विकृताननम् || प्. ५९१) एकवक्त्रं करालास्यं षड्भुजं क्रोधविग्रहम् | हूंकारनादसम्भूतं श्मशानाष्टकमध्यगम् || वज्राङ्ककर्त्रिसव्येष्वक्षस्रक्डमरुकं तथा | वामे कपालशूलं च वज्रपाशं तथैव च || शून्यप्रभामहातिग्मं भयस्यापि भयङ्न्करम् | ज्वालामालामहाक्रोधं सर्वदुष्टनिसूदनम् || भूतप्रेतपिशाचैश्च ग्रहादिजिनपालकैः [ग्: दिगपा०] | यक्षराक्षसकुम्भाण्डैः सेवितं प्रणमाम्यहम् || रत्नत्रयापकारिणां शत्रूणां दुष्टचेतसाम् | तेषां मारविनाशार्थं साधयेद् विधिना बुधः || || इति षड्भुजमहाकालसाधनम् [ग्: अद्द्स् कृतिरियं अfतेर् थे चोलोफोन् बुत् नोत् औथोर् इत् मेन्तिओन्स्] || ३०५. श्रीमहाकालाय नमः | नीलवर्णं शवारूढं प्रत्यालीढं चतुर्भुजम् | कत्रिकपालखड्गं च खट्वाङ्गधृतभास्वरम् [ग्: भीस्व०] || सेनाभञ्जनतन्त्रेषु [ढ्, ब्: सना०] संग्रामायुधक्षोभणे | साधयेत् सविधानेन महाकालं महामतिः || || इति चतुर्भुजमहाकालसाधनम् || प्. ५९२) ३०६. नमः श्रीमहाकालाय | विश्वाब्जसूर्यमध्यस्थं प्रत्यालीढं भुजद्वयम् | कृष्णवर्णं महारौद्रं नागाभरणमण्डितम् || कर्त्रिकपालशूलं च मुण्डमालाप्रलम्बितम् [क्, ग्: चालङ्कृतं] | महातेजं स्रवद्रुधिरं ललज्जिह्वं भयानकम् || || इति महाकालसाधनम् || || कृतिः सुमतिभद्रस्येति || ३०७. ओं नमः श्रीगणपतये | ओं आः गः शान्तिं कुरुष्व मां ह्रीं भ्रूं हूं स्वाहा हृदयः | ओं राग सिद्धि सिद्धि सर्वार्थं मे प्रसादय प्रसादय हूं ज ज स्वाहा उपहृदयः | ओं आः गः हूं स्वाहा ओं वरदकराय स्वाहा ओं वक्त्रैकदंष्त्रे विघ्नेश हूं फट् स्वाहा ओं गणपत्यै स्वाहा ओं शान्तिङ्करि भ्रुं हारिणेशडाकिनि हूं फट स्वाहा ओं जः मेसि हूं कुरु वं ओं अन्ये होः ज ज स्वाहा | ततो गणपतिभावना - भगवन्तं गणपतिं रक्तवर्णं जटामकुटकिरीटिनं सर्वाभरणभूषितं द्वादशभुजं लम्बोदरैकवदनं प्. ५९३) अर्द्धपर्यङ्कताण्डवं त्रिनेत्रमप्येकदन्तं सव्यभुजेषु कुठारशर##- || गणपतिसाधनं समाप्तम् || ३०८. ओं नमस्तारायै | विश्वाब्जकर्णिकामध्ये चन्द्रमण्डलमध्यगा | द्विभुजैकमुखी गौरी ललितासनसंस्थिता || नीलोत्पलाङ्कहस्ताभ्यां धारिता जिनमण्डिता [क्, ढ्, ब्: मुद्रि] | वस्त्रालङ्कारसंयुक्ता कनकाभरणभूषिणी [क्, ग्: कङ्कालभू०] || भावयेत् तारिणी माता विश्वमाता कृपावती | विजयजयदा लक्ष्मीर्भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी || सव्ये पीतारुणा त्र्यक्षी चतुर्हस्तैक-आनना | अभयाक्षमालिका सव्ये जिनपात्राशोकभृत् [क्, ग्: मात्रा] || नीला चैकानना वामे तुर्यवाहुः [ग्: तुल्यवाहु] सभीषणा | कर्त्रिकपालखड्गैश्च [ढ्, ब्: खट्वाङ्गञ्च] उत्पलयष्टिभूषिता || || इति सद्धर्मावतारिणीराजश्रीतारासाधनम् || प्. ५९४) ३०९. देवी त्वमेव गिरिजा कुशला त्वमेव पद्मावती त्वमसि तारिणी देवमाता [क्, ढ्, ब्: वेद] | व्याप्तं त्वया त्रिभुवने जगतैकरूपा तुभ्यं नमोऽस्तु मनसा वपुषा गिरा नः || यानत्रयेषु दशपारमितेति गीता विस्तीर्णयानिकजना कलशून्यतेति [ग्: जल] | प्रज्ञाप्रसङ्गचटुलामृतपूर्णधात्री तुभ्यं नमोऽस्तु मनसा वपुषा गिरा नः || आनन्दनन्दविरसा सहजस्वभावा चक्रत्रयादपरिवर्त्तितविश्वमाता विद्युत्प्रभा हृदयवर्जितज्ञानगम्या तुभ्यं नमोऽस्तु मनसा वपुषा गिरा नः || किमत्र बहुना देवि जल्पितेन मया ननु | यद् यदा वाञ्छितं सर्वफलदात्री नमोऽस्तु ते || || तारास्तुतिः || प्. ५९५) ३१०. ओं नमः श्रीपीठतारायै | घण्टाखट्वाङ्गरक्तोत्पलमणिसुभगान् वामहस्तैर्वहन्त्या बिभ्राणा वक्त्राकाद्यं स्फुरदसिडमरुभूषिता च सुवस्त्रा | त्र्यक्षी कर्मेशा वरुणतनुरुडुपेता प्रमुदिता द्विवंशा (?) पायात् सन्ध्यात्र दूर्वाकनकरुचिरसन्तानना पीठतारा || पीतहरिद्रक्तशितारुणमेचका पर्णधरा ऊषामतिबिम्बानना | सुरताग्रा प्रपलिता वरपीठरता डमरुकपालविभूषितसव्यकरा || ध्वजकेन च घण्टिकया परिचितवामकरा | क्रमतोऽष्टहिता मणिवंशभवाः स्युरिमाः || वामे रक्तोर्द्ध्वदेहा हरितरुचिरसव्यार्द्धकाया वहन्त्या सव्ये सच्चक्रवक्रा ध्वजरुधिरकपाले च वामे शशिस्था | शिष्याद्या द्वादशान्याः [क्: शचर्याः] अपरपुटगताः स्वस्वनामाग्रवर्णोद्भूता कायैकशीर्षा भवभयविभवा देवता पातु युष्मान् || काम्बोजाद्याश्च तत्राकृदधिपसुजटीद्वारपाल्यो दिनेशे सालीढा कर्त्रिपात्रध्वजविधिशिरसः सव्यवामे वहन्त्या | श्रद्धावांश्च स्मृतिध्यानविमलविभवः स्कन्धसंक्लेशदेवपुत्रपेतसमारक्षयकृतिरुदयं विश्ववर्णा दिशन्तु || || इति पीठतारासाधनम् || प्. ५९६) ३११. ओं तारे तुत्तारे तुरे हूं फट् ओं तां खां [क्: स्वां] हूं फट् ओं आनन्द ओं परमानन्द ओं विरमानन्द ओं सहजानन्द हूं फट् ओं तारे तुत्तारे तुरे समग्रपीठाधिस्वामिनि समग्रपीठाधिसिद्धि मे प्रयच्छ तुरे हूं फट् | मध्ये ओं सुरतेश्वरि हूं फट् ओं सुरतसुन्दरि हूं फट् ओं [क्: ओमित्स् ओं सुरतचन्द्रि सुरतकामिनि हूं फट्] सुरतचन्द्रि हूं फट् ओं सुरतमालिनि हूं फट् ओं सुरतभक्षणि हूं फट् ओं सुरतकामिनि हूं फट् ओं सुरतोग्रे हूं फट् ओं सुरतोत्तमे हूं फट् | ओं शिखा हूं फट् | ओं भीमे हूं फट् | ओं शिखण्डी हूं फट् | ओं कराली हूं फट् | ओं जटिली हूं फट् | ओं रौद्री हूं फट् | ओं जटी हूं फट् | ओं चण्डी हूं फट् | ओं माण्डी हूं फट् | ओं विकटोत्कटा [क्: कचो] हूं फट् | ओं किरिटी हूं फट् | ओं नर्तकी हूं फट् | १२ | ओं कम्बोजी हूं फट् ओं पुक्कशी हूं फट् ओं चण्डोवी हूं फट् ओं होमोही हूं फट् | ४ | इति पुष्पन्यासः | ओं नमो भगवति वज्रपीठेश्वरि विमानचक्रारविन्दचन्द्रमध्यगे महाकुलेश्वरि पञ्चकुलस्वभावे चतुर्मुखि द्वादशनेत्रे अष्टभुजे वज्रचक्रघण्टासिरत्नकाद्यखट्वाङ्गकडमरूत्पलधारिणि [क्: ओमित्स् वज्र०] अर्द्धपर्यङ्कनाट्यस्थे चतुर्विंशतियोगिनीपरिवृते करुणाक्रोधरूपिणि भक्तवत्सले दिव्योद्यानवासिनि सर्वकामप्रदे प्. ५९७) सर्वार्थसाधनकरि आविश आविश प्रविश प्रविश हन हन सर्वविघ्नान् पच पच सर्वमारान् दह दह सर्वभूतवेतालकुम्भाण्डयक्षराक्षसपिशाचाप्सरदुष्टग्रहक्रूरादि##- (यानि) भञ्ज भञ्ज मम मनोरथं परिपूरय देवी तारे [क्: तारये] सर्वभूमीश्वरि [ग्: श्वरे] सोमार्कवह्निमये प्रभास्वरविग्रहे तथतैकरूपवति तुत्तारे तुभ्यं तुरे हूं फट् | || भगवत्या मालामन्त्रः || ३१२. ओं नमः श्रीमहाकालाय | मैत्र्यादिभावनापूर्वकशून्यतानन्तरं रेफोद्भवसूर्ये हूंकारसम्भवमात्मानं भगवन्तं षोडशभुजमहाकालं भावयेत् अष्टवदनं चतुर्विंशतिनेत्रं चतुश्चरणं षोडशभुजं दक्षिणकरैः [ग्: ओमित्स्] कर्त्रिवज्रगजचर्ममुद्गरत्रिशूलखड्गयमदण्डं वामक्रै रक्तपूर्णकपालगजचर्मघण्टाङ्कुशश्वेतचामरडमरुनरशिरो दधानं शेषभुजाभ्यां प्रज्ञालिङ्गितं खर्व कृष्णं [क्: अद्द्स् पानं अfतेर् थिस्] हाहा हीही हेहे होहो-पूरितमुखं [क्, ढ्, ब्: ओमित् होहो] महारौद्रं त्रिकायात्मकं पञ्चब्बुद्धमुकुटिनं प्. ५९८) नरमुण्डमालाभरणं भवभयङ्करम् | पूर्वे महामाया महेश्वरा सिंहाक्रान्ता प्रत्यालीढपदस्थिता चतुर्भुजा वामे कपालं द्वितीये डमरुकं वादयन्ती दक्षिणे कर्त्रि द्वितीये मुद्गरं कृष्णवर्णा मुक्तकेशा त्रिलोचना विकटदंष्ट्रा च | दक्षिणे यमदूती नीलवर्णा चतुर्भुजा दक्षिणहस्ताभ्यां पद्मदण्डकर्त्रिधरा वामकराभ्यां रक्तपूर्णकपालचामरधृतवती प्रत्यालीढपदस्थिता यममहिषाक्रान्ता नग्ना [क्, ग्: मग्रा] मुक्तकेशी | पश्चिमे कालदूती वामे कपालगोमुण्डं दक्षिणे मुद्गरत्रिशूलं अश्वारूढा प्रत्यालीढपदा रक्तवर्णा [क्: र्णादिस्थिता] मुक्तकेशी त्रिलोचनी | सर्वा देवत्यो विकटदन्ता नागाभरणभूषिताः | चतुष्कोणे चतुर्देव्यः - पूर्वदक्षिणकोणे कालिका कृष्णवर्णा द्विभुजा कर्त्रिकपालहस्ता प्रत्यालीढपदस्थिता शवारूढा दक्षिण [ढ्, ब्: नैरृत्ये] पश्चिमकोणे चर्चिका रक्तवर्णा कर्त्रिकपालहस्ता पूर्ववत् सर्वम् पश्चिमोत्तरकोणे [ढ्, ब्: वायव्ये] चन्डेश्वरी पीतवर्णा शवारूढा चण्डमृगहस्ता प्रयालीढपदस्थिता उत्तरपूर्वकोणे [ढ्, ब्: ईशाने] कुलिशेश्वरी शुक्लवर्णा वज्रदण्डहस्ता शवारूढा प्रत्यालीढपदस्थिता | सर्वा देवत्यो नग्ना विकटदन्ता त्रिलोचना मुक्तकेशिन्यः | एभिरष्टयोगिनीभिः [क्: एभिः परि०] परिवृतं शून्यतासमाधिस्थसद्वज्रानन्दिकशवं प्रत्यालीढपदेन वज्रभैरवाक्रान्तं एवम्भूतं भगवन्तं ध्यात्वा मन्त्रं जपेत् | तत्रायं मन्त्रः - ओं षोडशभुजाय हूंहूं किलि किलि प्. ५९९) चण्डघोरदंष्ट्रोत्कटभैरवाय सर्वसिद्धिदायकाय हिलि हिलि किलि किलि हे स्वाहा | एतं मन्त्रं जपेत् | अयं मन्त्रराजः सततं जपेन बुद्धत्वमिहैव [क्: मिह वज्रमणि] जन्मनि ददाति जातिस्मरत्वमयुतजापेन अष्टौ महासिद्धयः सिध्यन्ति | अथ बलिं दातुमिच्छति तदैव भगवन्तं सपरिवारं पुरतो भाव्य बलिमन्त्रेणाष्टौ बलिं दद्यात् | तत्रायं बलिमन्त्रः - ओं नमो महाकालाय महादंष्ट्रो तत्कटभैरवाय महाक्रोधाधिपतये पिङ्गोर्द्ध्वकेशाय षोडशभुजाय चतुर्विंशतिनेत्राय ओं तुरु तुरु ख ख खाहि खाहि इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हहा हिही हुहू हेहै होहौ [क्, ग्: ओमित् हो हौ] हंहः महावज्रबुद्धाय काये मां अधितिष्ठ तिष्ठ टट टट मट मट कट कट कारय कारय गर्जय गर्जय भीममहाक्रोधाधिपतये नाशय नाशय सर्वशत्रून् दुष्टसत्त्वदमक पालय पालय मां देहि देहि सर्वान् नाशय नाशय हूं है किलि किलि भः हूं हूं सर्वयक्षपिशाचाश्च राक्षसकिन्नराश्च सर्वशान्तिं कुरु कुरु हं हः नाशय नाशय महाकालाय कालरूपाय [क्, ढ्, ब्: ओमित् काल०] महाभयानकाय भीतं दम दम दमय दमय नाशनं सर्वदुष्टसत्त्वानुद्धरत नागाधिपतये तारय तारय नाशय नाशय तारय तारय हः हः कटः कटः खटः खटः फटः फटः च्छिन्द च्छिन्द हन हन दह दह पच पच मथ मथ नाशय नाशय घट घट सर सर त्रां क्रोधः स्वाहा | बलिमन्त्रः | </poem> k1ciwniogud4jd2uuekj10t0o0t2e24 416049 416048 2026-06-08T11:33:45Z Shubha 190 416049 wikitext text/x-wiki {{header | title = साधनमाला (भागः २) | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> ---- MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00343 Uniform title: sādhanamālā Vol. 2 Author : bhattacharya benoytosh Description: This text is a collection of sādhanas, that is, procedures for the worship of Buddhist Tantric deities especially those of the Anuttarayoga Tantras. A description of the deity, its form and colour, vehicle etc along with its related visualization is supplied in each sādhana together with that deitys Mantra and its applications in worship and yogic practice. They are composed by a large range of Buddhist teachers many of eminence. The earliest is the Siddha Saraha who is dated to around 630 CE. Along with him are a number of other great Buddhist Siddhas, such as Nāgārjuna, Kukkuripa, Indrabhūti, Kṛṣṇapāda, śabara and others who belonged to the 7th and 8th century. The last contributors belong to the 12th century which gives us a lower limit for the date of the collection. Notes: Data entered by the staff of Muktabodha under the direction of Mark S. T. Dyczkowski. Revision 0: February 21, 2015 Publisher : Baroda Oriental Institute Publication year : 1925 Publication city : Baroda Publication country : India ---- प्. ३४३) साधनमाला । द्वितीयो भागः । १७१. नमस्तारोद्भवकुरुकुल्लायै । प्रथमं तावन्मन्त्री क्वचिन्मनोहरे स्थाने मृदुमसूरकाद्युपविष्टः पटादिगतां भगवतीमवतार्य बाह्यपूजां कृत्वा स्वहृदि निर्मलं पूर्णचन्द्राभमादिस्वरसमुद्भवं चन्द्रं विभाव्य बीजं तस्योपरि [क्: यस्यो] न्यसेत् । ऊष्माणां च चतुर्थं तु अग्निवर्णोपरि स्थितम् । ईकारेण [क्: इका] समायुक्तमाकाशद्वयभूषितम् ।। तस्य चित्रमयूखाभिः कृत्वा निर्मलिनं [क्, ग्: निर्मलं] जगत् । सहादिधातुकं शोध्य कुरुकुल्लपर्वते [क्; पूर्णे] गताम् ।। सञ्चोद्य च तथा तारामानयित्वा पुरश्चरेत् । तस्माद् बीजात् महापूजामेघांश्च स्फारयेद् बुधः ।। पुष्पधूपतथादीपगन्धनैवेद्यसञ्चयैः । लास्यमाल्यनृत्यगीतवाद्यपूजादिभिस्तथा ।। प्. ३४४) रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः । इति मन्त्रं त्रिधा वाच्यं ततः [क्: ओमित्स्] क्षन्तव्यमित्यपि [क्: इ] ।। तत्रेयं गाथा - यत् कृतं दुष्कृतं [क्: ओमित्स् ] किञ्चित् मया मूढधिया पुनः । क्षन्तव्यं तत् त्वया देवि यतस्त्राताऽसि देहिनाम् ।। चित्तं मैत्री विहारे च निवेष्टव्यं पुनस्तदा । करुणाचित्तमुत्पांद्य प्रमोदचित्तमावहेत् ।। पश्चादुपेक्षते सर्वं चित्तमात्रव्यवस्थया । चित्तं शून्यं ततः कुर्यात् प्रकृताकारहानये ।। शून्यतावह्निना [क्: ताह्निना] दग्धाः पञ्चस्कन्धाः पुनर्भवाः । पठित्वा ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् ।। मुहूर्त्तं शून्यतायोगं कुर्यात् चित्तय विश्रमम् । प्रतिज्ञां प्राक्तनीं स्मृत्वा बीजमात्रं पुनः स्मरेत् ।। प्रतारिता मया सत्त्वा एकान्तपरिनिर्वृताः । कथं तान् उद्धरिष्यामि अगाधादं भवसागरात् ।। इति सत्त्वकृपाविष्टो निश्चेष्टां शून्यतां त्यजेत् । धर्मधातुमयं चित्तमुत्पादयति चेतसा ।। बुद्ध्वाधिष्ठानतो बीजमुत्पलाख्यं ततो भवेत् । उत्पले चन्द्रबिम्बं तु अकारस्वरसम्भवम् [क्, ग्: तांका] ।। तस्मिंश्चन्द्रे पुनर्बीजंन् तस्माद् गभस्तयो गताः । ताभिर्विशोधिता [क्, ग्: अभिनिवे] ध्येया निःशेषा लोकधातवः ।। प्. ३४५) शोध्यं बोध्यं तथा सर्वं रश्मिभिर्बुद्धकोटयः । विशतस्तानुत्पले [क्, ग्: निर्गत] ध्यायात् ततस्तारोदयो भवेत् ।। चतुर्भुजां रक्तवर्णां रक्तपद्मासनस्थिताम् । रक्तवस्त्रयुगां भव्यां रक्तताटङ्कमौलिकाम् ।। सव्यभुजाभ्यामभयं शरं च दधतीं पुनः । अवसव्यद्वितये चापरक्तोत्पलधारिणीम् ।। कुरुकुल्लाद्रिगुहान्तस्थामारोलिकमौलिकाम् [क्, ग्: ल्लादिग्रहा ; क्: मालो] । रक्तपद्मासनाधस्तात् राहुस्तस्योपरि [क्, ग्: रासभस्यो] स्थितः ।। कामदेवः सपत्नीको भावनीयोऽतिविह्वलः । राहोरुपरि सपत्नीककामदेवस्थितासनाम् । वज्रपर्यङ्किनीं तत्र सर्वचित्रकलावतीम् ।। ध्यात्वा भगवतीं सम्यक् सर्वालङ्कारभूषिताम् । समयमूर्तिं समासाद्य ज्ञानचक्रं समाह्वयेत् ।। झटित्याकारनिष्पन्नं ज्ञानचक्रं पुरःस्थितम् । जः हूं वं होरित्यानेनाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा तोषयेत् ।। समयमुद्राप्रयोगेण सुखमार्गे [क्, ग्: मुख] निवेशयेत् । पाणिभ्यामञ्जलिं कृत्वा मांसलौ [क्, ढ्: लैर्नमितो] नामितौ यदा ।। दीर्घाभ्यां [ढ्: दीपाभ्यां] तु कृता सूचिः सूचिमध्ये [क्, ग्: ओमित् सूचि] त्वनामिके । लताभ्यां मध्यमौ श्लिष्टौ द्वावङ्गुष्ठावधोगतौ ।। अनेन बन्धयेत् समयोनया ज्ञानचक्रं प्रवेशयेत् । ततोऽभिषेकं प्रार्थयेत् बुद्धानिति [थे ड्, ध्, ध्: अद्द् गाथां अfतेर् थिस्, wहिछ् मकेस् थे मेत्रे fऔल्त्य] पठन् कृती ।। प्. ३४६) बोधिवज्रेण बुद्धानां यथा दत्तो महामहः । ममापि चाणनार्थाय खवज्राद्यं ददाहि मे ।। ते ददन्ति महद्भूता राज्याभिषेकनामतः [क्: मह्या, ग्: सह्या] । पुष्पाभिषेकवत्प्राज्ञः पञ्चभिर्लोचनादिभिः ।। अभिषेकं महावज्रं त्रैधातुकनमस्कृतम् । ददामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् ।। बुद्धाभिषेकतस्ताराधर्मचूडामणिर्भवेत् । रक्तचित्तप्रभाभाभिर्भासयन्ती [क्, ग्: र्भ्रम] जगत्त्रयम् ।। प्राप्ताभिषेकरत्नस्तु सर्वसिद्धिं प्रसाधयेत् । वर्षार्धं च दृढावेशात् यथोक्तविधिना पुरः ।। त्रिसन्ध्यासु बलिं दत्त्वा भावनाक्रमपूर्वकः । ताराहृदयेनानेन जपेत् मन्त्रं समाहितः ।। ओं कुरुकुल्ले ह्रीः [क्: ह्रीं] हूं स्वाहा । ततः पूर्वसेवामक्षरलक्षं जप्त्वा पश्चात् कर्म समारभेत् । संशेन [क्, ग्: अङ्गे] वर्द्धते प्रज्ञा अपरांशेन वश्यकृत् । अंशेनैव तृतीयेन विषाकर्षी [क्, ग्: कर्षं] भवेन्नरः ।। सर्वस्य लोकस्य भवेत् स पूज्यः [क्: सम्पुटा] स्त्रीणां मदेनापि हि गर्वितानाम् [क्, ग्: गर्भिणीनां] । यथेच्छया मन्त्री [ढ्, ग्, ख्: मन्त्रधरो] वरो विभुङ्क्ते अभ्यासयोगात् सुरसुन्दरीणाम् ।। प्. ३४७) ह्रीःकारं मदनातपत्रनिहितं स्त्रीणां भवेत् स्रावकं जिह्वायां च तदेव बुद्धिजननं हृन्मध्यके चैव तत् । दष्टानां परिभावितं विषहरं धर्माक्षरं स्वक्षरं ताराया हृदयं त्रिलोकविजयि ज्ञेयं कृपाशालिभिः ।। कुरुकुल्लां विभाव्य स्वां तारोद्भूतां [ढ्: स्वभावो] सरोरुहे । साध्यमन्तर्गतं कृत्वा भावयेत् कामविह्वलाम् ।। ज्ञानसत्त्वाब्जपीयूषधरां तन्मूर्ध्नि चिन्तयेत् । पतन्तीमिति सप्ताहं त्रिसन्ध्यं भावयेत् कृती ।। क्रमाभ्यासात् क्षुद्रसिद्धिं साधयित्वा विचक्षणः । साधयेच्च महासिद्धिं सर्वथा नात्र संशयः ।। ।। कल्पोक्ततारोद्भवकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् ।। १७२. नमस्तारोद्भवकुरुकुल्लायै [क्, ब्: अद्द्स् कल्पाम्नायोक्तक्रमाय बेfओरे कुरु] । यस्याः स्मरणमात्रेण सदेवासुरमानुषाः । ध्रुवं किङ्करतां यान्ति तां नमस्यामि तारिणीम् ।। प्रथमं तावन्मन्त्री क्वचिन्मनोऽनुकूले [ख्, अ: न्मनोहरेस्तुल्ये] स्थाने स्त्रीजनसंसर्गादिरहिते [क्, ब्: तेन] सुखासीनः [ख्, ब्: सुखासना] स्वहृदि प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रमण्डलोपरि सरश्मिकह्रीःकारबीजविनिर्गतरक्तमयूखसमूहैर्जगदवभासनपूर्वकं [क्, ब्: कारनिःसृत] कुरुकुल्लपर्वतस्थितकुरुकुल्लां [क्, ब्: ओमित्स् ल्लपर्वत सञ्चित्य] प्. ३४८) भगवतीं सञ्चोद्यानीय पुरतो [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पुरो] गगनदेशे [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: गमन] सञ्चिन्त्य हृद्बीजरश्मिनिर्मितविविधपुष्पधूपादिपूजाभिः पूजयेत् । तदनु वन्दना पापदेशना पुण्यानुमोदना परिणामना त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादपूर्वकम् [क्, ब्, ख्, अ: दन] - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनिमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। इति त्रिधा पठेत् । ततश्चतुर्ब्रह्मविहारभावनापूर्वकं सर्वधर्मशून्यतां विभाव्य तदधिष्ठानमन्त्रं पठेत् - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । तदनु सकलं जगत् दुःखितं करुणयाऽवलम्ब्य स्वचित्तं बीजरूपमवलोक्य तत्परिणतं रक्तकुवलयोपरि प्रथमस्वरपरिणतचन्द्रस्थितबीजरश्मिभिः पूर्ववत् जगदवभास्यानन्ततथागतकोटीः सञ्चोद्यानीयान्तर्भावयेत् । तदुत्पलादिपरिणतां रक्तवर्णां रक्तपद्मचन्द्रासनां रक्तपट्टांशुकोत्तरीयां रक्तप्रभावलयां रक्तताटङ्ककिरीटिनीं [ख्, अ: लाट] चतुर्भुजां सव्ये अभयप्रदां द्वितीये समापूरितशरां वामे रत्नचापधरां द्वितीये रक्तोत्पलधरां अमिताभतथागतमुकुटां [क्, ब्: टिनं] कुरुकुल्लपर्वतगुहास्थितराहुमस्तकस्थितसपत्नीककामदेवोपरिस्थितां [क्, ब्: कुल्ला] शृङ्गाररसान्वितप्रथमयौवनोपेतां [ख्, अ: रसोज्ज्वल, क्, ब्: रसोज्वन] कुरुकुल्लां भावयेत् । एवं [क्, ग्: ओमित् एवं र्भावयेत्] समयसत्त्वं निष्पाद्य झटिति ज्ञानसत्त्वं पुरतः समानीय प्. ३४९) सम्पूज्य समयमुद्रया [क्, ब्: मुद्रा] सुखमार्गेण अन्तर्भावयेत् । तत्रेयं [क्, ब्: तत्रैवं] समयमुद्रा - सम्पुटाञ्जलेर्मध्यमासूचिमध्ये अनामिके प्रवेश्य मध्यमापृष्ठे लताद्वयं संस्थितं द्वावङ्गुष्ठावधः प्रवेश्योत्पलमुद्रा तदाकारा [ढ्, ग्, ख्, ख्, अ: ओमित्] । तदनु - बोधिवज्रेण बुद्धानां यथा दत्तो महामहः । ममापि त्राणनार्थाय खवज्राद्यं ददाहि मे ।। इति प्रार्थ्य - अभिषेकं महावज्रं त्रैधातुकनमस्कृतम् । ददामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् ।। इति पठन्तीभिर्बुद्धाज्ञया लोचनादिभिरभिषेकं दीयमानं ध्यायात् । मकुटे अमिताभो व्यवस्थितः । एवं भावनां कृत्वा जपं कुर्यात् न द्रुतं न विलम्बितं नास्पष्टं न मात्राहीनं असत्सङ्कल्पवर्जितम् - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः [क्, ग्: ह्रीं स्वाहा, ढ्: ह्रीः हुः स्वाहा] हूं स्वाहा । एवं त्रिसन्ध्यक्रमेण पिष्टकशर्करादिबलिदानपुरःसरं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: पिष्ट] सादरनिरन्तरदृढावेशेन [क्, ब्: ओमित्स् सादर मयाचितं ; क्, ग्: सावर] षण्मासान् भावयेत् सिद्धिनिमित्तानि भवन्ति । तदनु प्रथमे मासे रोगाद्युपद्रवशमं भवति द्वितीयमासे भोजनं प्रणीतमयाचितम् तृतीये नानाविधवस्त्रलाभः चतुर्थे ताम्बूलं नानाविधमनवरतं लभेत् पञ्चमे विचित्ररूपादिगुणसमुदितस्त्रीसङ्गमः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: सङ्गः] षष्ठे मासे सदेवनागयक्षगन्धर्वकिन्नरादिदिव्यस्त्रीसङ्गमः । प्. ३५०) प्रायेण भगवतीं भावयतः [क्, ब्: येत्] स्त्रीणामेवोपद्रवो भवति । तदेतानि मारकर्माणि परित्यज्य भावयतो भगवत्याः स्वप्नेसाक्षात् वा प्रत्यादेशो भवति । खड्गाञ्जनपादलेपान्तर्द्धानरसरसायनखेचरभूचरपातालसिद्धि##- सिद्धीः साधयेत् । यदि प्रत्यादेशो न भवति तदा पूर्वोक्तमुद्रां बद्ध्वा पूजाबलिदानादिपूर्वकं षण्मासान्ते पूर्नमास्यां सकलां रात्रिं जपेत् । ततो ज्वलति सिद्धश्च भवति । तया मुद्रया ब्रह्मेन्द्ररुद्रनारायणप्रभृतयः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ब्रह्मोपेन्द्र] समाकृष्टाः समागम्य किङ्करतामुपगम्य साधकाभिलषितं सम्पादयन्ति । ततः प्रभृति जन्मजरामरणरहितः सिद्धो लोकधातून् [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: धातुं] गत्वा तथागतान् पश्यति भूमिधारण्यादिकं प्राप्नोति । ।। मुक्तकेन तारोद्भवकुरुकुल्लासाधनं [क्, ब्: आर्यताराकल्पक्रमेण कुरुकुल्ला] समाप्तम् ।। १७३. नमः कुरुकुल्लायै । आदौ मन्त्री सुखासनोपविष्टः स्वहृद्बीजरश्मिभिरग्रतो भगवतीं बुद्धबोधिसत्त्वांश्चनीय सम्पूज्य त्रिशरणगमनादिकं [क्: ओमित्स् गमन] कुर्यात् । ततः शून्यतामधिमुच्य मन्त्रेणाधिष्ठाय प्. ३५१) अकारसम्भवचन्द्रमण्डले तांकारं [ख्: अंका] रश्मिमालिनं विचिन्त्य तत्परिणतां कुरुकुल्लां भगवतीं पश्येत् रक्तां रक्ताष्टदलपद्मसूर्यासने [ख्, क्, ब्: ओमित् रक्ताष्टदल] वज्रपर्यङ्कनिषणां षड्भुजां सव्यावसव्यप्रथमभुजाभ्यां त्रैलोक्यविजयमुद्राधरां द्वितीयदक्षिणवामकराभ्यां अङ्कुशरक्तोत्पलधरां परिशिष्टभुजद्वयेनाकर्णपूरितधनुःशरां रक्ताम्बरधरां [ख्: ओमित्स्] पञ्चतथागतमकुटिं साध्यस्य हृदि रक्तोत्पलवरटके चन्द्रमण्डले रक्तवर्णं तांकारं [ख्: अंका] विभाव्य वायुमण्डलारूढं तं हृद्यङ्कुशेन विद्ध्वाङीय हृदये तस्योपविश्य रक्तोत्पलकलिकाशरेण साध्यं पुनः पुनः विध्यन् मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः [ढ्: क्रीः] अमुकं मे वशमानय होः स्वाहा । ततस्तं विह्वलं वशीभूतं पादयोर्निपतितं दृष्ट्वा प्रेषयेत् । एवं शक्रमपि वशमानयति । ।। इति षड्भुजकुरुकुल्लासाधनम् [क्, ब्: ओमित्स् षड्भुज] ।। १७४. नमः कुरुकुल्लायै । पूर्ववत् शून्यतापर्यन्तं विभाव्य रेफेण परिणतसूर्ये [ख्, अ: सूर्यमण्डले] ह्रीःकारं स्फारसंहारविग्रहं [क्, ब्: स्फुरणसंहरण] च ध्यात्वा झटिति [ढ्, क्, ब्: झगिति] तत्परिणामतः कुरुकुल्लां भगवतीं अष्टभुजां रक्तवर्णां रक्ताष्टदलपद्मसूर्ये वज्रपर्यङ्कनिषणां कूटागारमध्यनिवासिनीं [ख्, अ: मध्ये] प्. ३५२) प्रथमकरद्वयेन त्रैलोक्यविजयमुद्राधरां अवशिष्टदक्षिणकरैः अङ्कुशं आकर्णपूरितशरं वरदमुद्रां दधानां परिशिष्टवामभुजैः पाशं चापं उत्पलं दधानां सकलालङ्कारवतीं भावयेत् । पूर्वदले प्रसन्नतारां दक्षिणदले निष्पन्नतारां पश्चिमदले जयतारां उत्तरदले कर्णतारां ऐशानदले चुन्दां [क्: चून्द्रां] आग्नेयदले अपराजितां नैरृत्यदले प्रदीपतारां वायव्यदले [ख्, अ: वायव्ये] गौरीतारां च ध्यायात् । एताश्च सर्वा रक्तवर्णाः पञ्चतथागतमुकुटा [ख्: टिन्यः] वज्रपर्यङ्कनिषणा दक्षिणभुजाभ्यां वरदमुद्राऽऽकर्णपूरितशरधरा वामभुजाभ्यां उत्पलचापधराः । पूर्वद्वारे वज्रवेतालीं लम्बोदरां विकृतमुखीं रक्तवर्णां [क्: ओमित्स्] अक्षोभ्यमुकुटां दक्षिणहस्ताभ्यां तर्जन्यङ्कुशधरां वामकराभ्यां वज्रघण्टापाशधराम् दक्षिणद्वारे अपराजितां पीतवर्णां रत्नसम्भवमुकुटां दक्षिणहस्ताभ्यां दन्डाङ्कुशधरां वामहस्ताभ्यां घण्टापाशधराम् पश्चिमद्वारे एकजटां कृष्णवर्णां ऊर्ध्वकेशां लम्बोदरां दन्तावष्टब्धौष्ठां अमिताभमुकुटां दक्षिणकराभ्यां वज्राङ्कुशधरां वामकराभ्यां घण्टापाशधराम् उत्तरद्वारे वज्रगान्धारीं [क्, ग्, क्, ब्: गन्धा] कनकश्यामां अमोघसिद्धिमुकुटां विकृतमुखीं लम्बोदरां दक्षिणभुजाभ्यां खड्गाङ्कुशधरां [क्, ब्: खट्वाङ्गा] वामभुजाभ्यां घण्टापाशधरां चिन्तयेत् । एताश्चतस्र आलीढपदस्थाः । तत्रेयं त्रैलोक्यविजयमुद्रा - तलौ पृष्ठलग्नौ अनामिकाद्वयं ग्रन्थिं कृत्वा कनिष्ठां मध्यमाङ्गुष्ठेनावष्टभ्य तर्जन्यौ प्. ३५३) अङ्कुशाकारेण सलीलं ललाटदेशे धारयेत् । भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् ओं कुरुकुल्ले ह्रीः [क्, ढ्, ग्: अद्द् हूं अfतेर् थिस्] स्वाहा । अयुतजापेन सर्वे जना वश्या भवन्ति नियुतेन [ढ्: त्रियु] मन्त्रिणः लक्षेण राजानः । उत्पलं घृतमध्वाक्तं अश्वत्थसमिधश्च [क्, ग्: आश्वथ, ख्, अ: अश्वत्थेन] जुहूयात् इष्टं पदं प्राप्नोति । श्रीफलकाष्ठेनाग्निं प्रज्वाल्य घृतमध्वाक्तानां श्रीफलानां [ख्: ओमित्स्] लक्षं जुहूयात् [ख्: जपेत्] राजमन्त्रिणो वश्या भवन्ति इति । उत्पलसहस्रं जुहूयात् घृतप्रदीपसहस्रं देव्या अग्रतो निवेदयेत् । सर्वे राजानो वश्या भवन्तीति । ।। अष्टभुजकुरुकुल्लासाधनं [ख्: ओमित्स् अष्टभुज] समाप्तम् ।। ।। कृतिरियमिन्द्रभूतिपादानाम् ।। १७५. अथ मन्त्री स्त्रीपुरुषौ वशीकर्तुकामः शुक्लप्रतिपदमारभ्य त्रिसन्ध्यमयुतमेकं प्रत्यहं जपेत् भगवतीमवलम्ब्य रक्तवस्त्रं परिधाय गात्रं च प्रावृत्य । तत्रायं क्रमः - स्वहृदि रविस्थरक्तह्रीःकारजरक्ताष्टदलकमलं योनिपर्यन्तगतनालं विचिन्त्य तद्दलेष्वष्टसु [क्: दलकमलानष्टौ] भ्रमरानष्टौ आ ई ऊ ॠ ॡ [क्, ढ्, ग्: ओमित्] ऐ औ अः [क्, ढ्, ग्: अं अः] इत्यष्टस्वरपरिणतान् अतिहृष्टपुष्टक्रुद्धरक्तवर्णाननुक्रमस्थितान् स्वनासिकापवनप्रेरितान् प्. ३५४) दृष्ट्वा स्ववामनामिकाविवरेण निःसृत्य साध्याया दक्षिणनासिकाविवरप्रविष्टानां लूनविशीर्णतया अ इ उ ऋ ऌ ए ओ अं इति ह्रस्वाष्टस्वरपरिणतान् [क्: हुत्वा] तान् ध्यात्वा आकर्णपूरितरक्तोत्पलकलिकाशरनिकरैः साध्यायाः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: साध्या] किञ्जल्कं विद्ध्वा तत्परिणतशरानादाय तद्वामनासिकाविवरेण निःसृत्य योगी दक्षिणनासिकया [ख्: काया] तान् स्वहृदि प्रविष्टान् विचिन्तयेत् । पश्चादुत्पलनालेन गलके बद्ध्वा योनिं च विद्ध्वा अङ्कुशेन पीडयित्वा रश्मिज्वालया परवशीकृत्य च तामरुह्य सानन्दो मन्त्रं जपेत् - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः अमुकीं मे वशमानय स्वाहा । सप्ताहात् सिध्यतीति । ।। भ्रमरीयोगकुरुकुल्लासाधनम् ।। १७६. प्रणम्य कुरुकुल्लकां मातरं सिद्धिदायिनीम् । उपदेशो लिख्यतेऽस्याः सर्वसिद्धिप्रदायकः । कुरुकुल्लायोगयुक्तो भावयेदुपदेशकम् ।। हृत्सूर्यरक्तोत्पलकिञ्जल्कस्थितह्रीःकारनिर्गतपाशाङ्कुशोत्पल##- ज्ञानदेहं रक्तवर्णं पाशेन गलके बद्ध्वा अङ्कुशेन हृदि विद्ध्वा नासापुटेन निश्चार्य यंकारपरिणतवातमण्डलारूढः [ढ्: पंका] उत्पलेन हृदि भगे वाऽऽताड्य प्. ३५५) तमानीय वामपार्श्वे उत्तानं संस्थाप्य रश्मीन् स्वहृदि ह्रीःकारेण [क्, ढ्: कारे] दक्षिणपुटेन प्रवेशयेत् । पश्चात् पुनः हृद्बीजोत्थितरक्तोत्पलाकाररश्मिरेखाभ्यन्तरेणैव भ्रूविवरमागम्य वामकर्णं संस्पृश्य मस्तकं वेष्टयित्वा दक्षिणकर्णविवरेण निर्गत्य तया कलिकारश्मिरेखया आकर्णाकृष्टोत्पलकलिकानालशरशुषिरे [क्, ग्: वासशरषिरे] प्रवेश्य किञ्चित् कलिकामुखं विकाश्य [क्, ग्: विहायास्य] साध्यस्य लिङ्गे भगे वा ग्रसनन्यायेन मुहुर्मुहुः वेधयेत् । बीजेनेति केचित् । शराघातप्रविष्टरश्मिना सर्वाङ्गे व्याप्तं स्रवन्तं विह्वलं अशरणं पश्येत् । यदि उत्थितं ताडयेत् तदा स्वपादतले पतितं साध्यं विचिन्त्य पुनस्तथैव वेधमनुष्ठयेत् । यदा तु वेधनासमर्थो भवति तदा हृद्बीजरन्ध्रे [क्, ग्: रश्मिनागतरन्ध्रे] साध्यमुत्थाप्य नाभिकमलोपरि उत्तानं कृत्वा वामपार्श्वस्थमस्तकं संस्थाप्य बीजरश्मिना तुषारकणासमूहवत् सर्वाङ्गव्याप्तं विह्वलीभूतं विचिन्त्य मन्त्रमावर्त्तयेत् - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा । स्वाधिष्ठानक्रमोपदेशश्चायमन्योऽपि । ।। कुरुकुल्लोपदेशक्रमः ।। प्. ३५६) १७७. ओं नमः कुरुकुल्लायै । प्रथमं सुखासनोपविष्टः कुरुकुल्लारूपं कृत्वा सकलसत्त्वं [क्: ओमित्स् सकल] वशं कर्त्तुमारभेत । स्वहृदि सूर्यमण्डलं तस्योपरि रक्तवर्णतांकारं ततः पञ्च रश्मयो निःसृत्य तथागतान् सम्पूज्य रत्नत्रयं मे शरणमित्यादिना पापदेशनादिकं कृत्वा शून्यतां विभाव्य पश्चाद् रक्तोत्पलं तस्योपरि सूर्यमण्डलं तस्योपरि रक्ततांकारं एतत् सर्वं परिणम्य कुरुकुल्लाभट्टारिकां रक्तवर्णां चतुर्भुजां दक्षिणभुजे शराभयहस्तां वामे धनुरुत्पलधरां वज्रपर्यङ्कस्थितां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां आत्मानं भावयेत् । अधसि कामदेवं सपत्नीकं चिन्तयेत् । पश्चात् मन्त्रं जपेत् भावनान्वितः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा । ।। कुरुकुल्लासाधनम् ।। १७८. हृच्चन्द्रमण्डले [ढ्: स्वहृ] ह्रीःकारजं [क्, ब्: जातं] ह्रीःकाराक्रान्तमध्यं [क्, ढ्, ग्: मध्ये] रक्तोत्पलं ध्यात्वा तत्परिणतामार्यकुरुकुल्लां रक्तवर्णां रक्तपद्मचन्द्रासनां रक्तप्रभामण्डलां रक्तविचित्रवसनोत्तरीयां अमिताभमुकुटां चतुर्भुजां मूलभुजाभ्यां आकर्णाकृष्टरक्तोत्पलकलिकाशरविराजितकुसुमबाणचापधरां [क्, ब्: ओमित्स् बाण, क्, ग्, ख्, अ: वाम] वामेन् प्. ३५७) सकन्दविकचरक्तोत्पलधरां [क्, ब्: कन्ध] दक्षिणेन वरदां महाशृङ्गाररसोज्ज्वलां दृष्ट्वा [महा० ओमित्तेद् इन् क्, ग्, ख्, अ] दृष्ट्वा ज्ञानसत्त्वेनैकीकृत्य स्वशरीरारुणकिरणाङ्कुशाकृष्टान् देवासुरगरुडकिन्नरमहोरगयक्षनरनारीशतसहस्रादिगणान् प्रणतविग्रहानतिभक्तान् परवशान् दशसु दिक्षु पश्यन् [क्: संपश्येत्] ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् [क्, ढ्, ग्: जपन्] लक्षमारभ्य यावत्पर्यन्तं भगवतीं साक्षात् न कुर्यात् । अथ कश्चित् वशीकर्तुकामः कृतलक्षजापो यथोक्तयोगं [क्, ब्: क्तं] विधाय भक्तिप्रणतः सुरासुरादिमध्यवर्तिस्वदेहरश्म्यङ्कुशाकृष्टां साध्यामग्रतः [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: साध्य] संस्थाप्य स्वहृदि षोडशदलरक्तोत्पलं तद्धृदि [क्, ढ्, ग्, क्, ब्; तद्धृति] च विचिन्त्य पूर्ववत् आर्यवज्रानङ्गोक्तक्रमेण [क्, ग्: सनो] भ्रमराङ्कुशभावनया तन्नामाक्षरं स्वहृदि मन्त्रेण गाढमाक्रम्य [क्: समा०] । तथैव शरेण हृदि विद्ध्वा महारागमूर्च्छितां च कोदण्डेन पादयोरुत्पलपाशेन च गले बद्ध्वा समाकृष्य स्वपादयोर्निपात्य - पुरुषं चेदङ्कुशेन हृदि विन्धेत् [क्, ग्: विवन्धयेत्, क्, ब्, ख्, अ: बन्धयेत्] स्त्रियं चेत् धर्मोदये - ओं कुरुकुल्ले अमुकं अमुकीं वा आकर्षय ह्रीः स्वाहेति मन्त्रं जपेत् । आकृष्टे तु साध्ये [ख्, अ: साध्य, क्, ब्: साध्यायां] तमेव मन्त्रं वशमानयेति विदर्भ्य जपेत् । शतजापेन सामान्येन नरनारीगणो [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: गणा] राजामात्यश्च वशो भवति अयुतेन प्रजालोकः प्. ३५८) लक्षेण राजा सप्तलक्षेण सुरासुरकन्याश्च [क्, ग्: सुराश्च] कोट्या गरुडैरावतादयो दिव्यपशवः सामान्यपशवश्च [क्: ओमित्स् सामान्यपशव] सादरनिरन्तरदीर्घकालमनन्तजापेन [क्: श्यामादर] त्रिभुवनमपि वशीकुर्यादिति । ।। आर्यश्रीमतीकुरुकुल्लासाधनम् [क्, ब्: ओमित् आर्यश्रीमती] ।। १७९. प्रथमं तावत् भावनादौ पञ्चगन्धानुलिप्ते पृथिवीप्रदेशे हृष्टचेता व्रती समाहित उपविश्य मृदुविष्टरे ततः पश्चात् हृदि रेफपरिणतं सूर्यमण्डलं ज्वालामालाकरालिनं तस्य नाभौ रक्तह्रीःकारं विचिन्तयेत् । ततो ह्रीःकारान्निःसृत्य मरीचिजालैर्दशदिशावस्थितसत्त्वधातूनवभास्य [ख्, अ: सत्य] श्रीकुरुकुल्लारूपेणावस्थाप्य पुनरागत्य तस्मिन्नेव प्रविष्टां मरीचिज्वालां विभावयेत् । ततः पश्चादाकाशे पुरतो द्विरष्टवर्षाकारां [क्, ग्: पुरतोष्ट ख्, अ: पुरतोरष्ट] ज्वलत्पिङ्गलोर्द्ध्वमूर्द्ध्वजां पञ्चकपालशिरोधरां शवारूढां मुण्डमालालङ्कृतहारां अर्द्धपर्यङ्कनाट्यस्थां ईषद्दंष्ट्राकरालवदनां ललज्जिह्वां चक्रीकुण्डलकण्ठिकाकेयूरमेखलानूपुरकृतभूषणां व्याघ्रचर्मनिवसनां चलद्रक्तवर्तुलचापारोपितत्रिनेत्रां [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: वामारो] अमिताभनाथमुकुटीं चतुर्भुजां आकर्णपूरितरक्तोत्पलकलिकाशरपूरितरक्तकुसुमधनुर्द्धरां [क्: ओमित्स् कलिका रक्तोत्पल] शेषद्विभुजाभ्यां रक्तपुष्पकृताङ्कुशरक्तोत्पलधारिणीं विचिन्तयेत् । तस्या एव पूजार्थं स्वहृत्सूर्यमण्डलस्थह्रीःकारोद्भवपञ्चोपचारपूजाभिः प्. ३५९) पुष्पधूपदीपगन्धनैवेद्यादिभिः पूजयेत् । पूजयित्वा परमकारुणिको योगी भक्तिनम्नः कायादिना [क्, ग्: भक्तिनमस्कारा] कायादिवन्दनयाना [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: मभ्यनु] वन्दते । ततो यदकारि मया पापं कारितमनुमोदितं [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: ओमित्] च तद् भगवत्याः प्रत्यक्षे देशयति । तदनु संसारसगरपतितसत्त्वधातूद्धरणरूपं बोधिचित्तं बिभर्त्ति । ततश्चतुर्ब्रह्मविहारं भावयेत् । तदनु शून्यताभावना । तत्र चित्तमात्रमधितिष्ठेदनेन मन्त्रेण - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । इति चित्ताधिष्ठानम् । तदनु आकाशदेशे रेफपरिणतं सूर्यमण्डलं ज्वालाकरालिनं विभावयेत् । तस्योपरि कृष्णहूंकारपरिणतं विश्ववज्रं प्राकारं पञ्जरबन्धनं च वज्रमयीं भूमिं विभावयेत् इति रक्षाचक्रम् । ततो मध्ये एकाराकृतिं [क्, ढ्, ग्: कृतं] दिव्यं धर्मोदयज्ञानं शुक्लवर्णं विभावयेत् । तन्मध्ये रक्तह्रीःकारोद्भवरक्ताष्टदलपत्रकमलं [ख्, अ: ओमित्स् पत्र] तस्योपरि किञ्जल्के रेफपरिणतं रविं [क्: ओमित्स् रविं रक्तह्रीःकारपरिणत अन्द् रेपेअत्स् इति रक्षाचक्रं तस्योपरि fरोम् अबोवे. ख्, अ: अल्सो रेपेअत्स् थे समे] तदुपरि शरं पुनरपि तस्योपरि पूर्णेन्दुधवलं द्वात्रिंशल्लक्षणात्मकं तदुपरि पुनरपि सूर्यमण्डलं चतुरशीतिव्यञ्जनरूपं रक्तवर्णं तयोर्मध्ये रक्तह्रीःकारपरिणतरक्तोत्पलकलिकाशरैः [ढ्, ख्, अ: शरे] स्वचित्तप्रविष्ट विभावयेत् । पश्चात् चन्द्रसूर्यशरैरेकीभूतं द्रवमिवात्मानं पूर्ववत् कुरुकुल्लारूपं विभावयेत् । विभाव्य स्वहृदि [क्: हृदिस्थेन] रेफेण प्. ३६०) सूर्यमण्डलं तन्नाभौ ह्रीःकारं पुनरपि भावयेत् । तदुद्भवरश्मिभिराकृष्यामिताभनाथमानीय [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: मित] गुह्येतरपूजाभिः सम्पूज्य चाभिषेकं याचयेत् [क्, ग्: मोच] । तत्रेयं याचना अभिषिञ्चतु माममितनाथ [क्, ग्: मामिति ख्, अ; मां नाथ] इति । ततस्तेनामितनाथेन [ख्: ओमित्स् ततस्तेना प्रवेशयेत्] पञ्चामृतपूर्णान् स्वहृदयात् स्फुरितान् पञ्चकलशान् विभावयेत् । ततस्तैः पञ्चामृतपरिपूर्णकलशैरभिस्नापयित्वा [क्, ढ्: ओमित् स्नापयित्वा] स्वहृदि कलशान् प्रवेशयेत् । तत्र प्रवेश्य योगी शिरसि अमिताभनाथं भावयेदिति त्रिसन्ध्यं विभाव्य मन्त्रं जपेत् । ततः मन्त्रः ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा । रक्तचन्दनेन विशेषतो जापः । ओं आः हूं इति मुखाधिष्ठानं कार्यम् । अथ मन्त्री स्त्रीपुरुषौ वशीकर्तुकामः शुक्लप्रतिपदमारभ्य त्रिसन्ध्यमयुतमेकं प्रतिदिनं भगवतीमूर्तिमवलम्ब्य रक्तवस्त्रं परिधाय प्रावृत्य गात्रं च तदनु स्वहृदि रविस्थस्वहृदवस्थितरक्तह्रीःकारपरिणतरक्तमष्टदलकमलं [क्, ग्: तदवस्थित, ढ्: स्वहृदवस्थितो, ख्, अ: स्वहृद्रविस्थ ; ख्, अ: उद्दीरय] योनिपर्यन्तगतनालं विभावयेत् । तद्दलेष्ठष्ट भ्रमरान् अष्टान्तःस्वरपरिणतानतिहृष्टपुष्टक्रुद्धरक्ताननुक्रमपरिपठितान् [ढ्: परिचि] स्वनासिकापवनप्रेरितानुड्डीय [ख्, अ: उद्दीरय] सव्येतरनासिकाविवरेण निःसृत्य साध्यस्य दक्षिणनासिकाविवरेण प्रविष्टान् सरभसमालुनविशीर्णतयाऽऽद्याष्टस्वरान् [ख्: लूय ; क्, ढ्, ग्, ख्, अ: विस्तीर्ण] प्. ३६१) किञ्चिद्रक्तान् पत्रयुतान् विचूषयेत् [क्, ग्: विभाव, ख्, अ: विभूष] इति पश्येद् योगी । पश्चादाकर्णपूरितरक्तोत्पलकलिकाशरेण दृष्टमुष्टियुतो मन्त्री किञ्जल्कं प्रतिवेधयेत् [ख्, अ: प्रविवेशयेत्] । ततस्ते भ्रमराः स्वसमयेन चोदिता वामनासिकाविवरेण निःसृत्य एकैकं स्वरं [क्: स्वं] गृहीत्वा योगिनो दक्षिणनासाविवरेण [ख्: नासिका] प्रविष्टा इति स्वहृदि स्वपरज्ञानेनैकीभावं [ख्, अ: ज्ञानमेकी] कुर्यात् । पश्चात् उत्पलेन गले बद्ध्वा योनिमङ्कुशेन तु पीडितां शरजालैर्विचिन्त्य वशमानयेत् । अलातचक्रारूढां [क्, ग्, ख्, अ: कुरुटां] साध्यामानयेत् [क्, ख्: साध्य] मन्त्ररूपेण साधकः - सदानन्दो जपेन्मन्त्रं सोपदेशं सुनिर्णयः । ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्मुकीं मे वशमानय स्वाहा । समस्तं चैतदहर्न्निशं कुर्यात् । ततः सा विह्वलीभूता सती [ख्: ओमित्स्] आगच्छति मन्त्रचोदिता । मुक्तकेशी विवस्त्रा वा चानङ्गविवशातुरा । तां प्राप्य स्वेष्टयोगेन पूजयेद् बुद्धमण्डलम् ।। विपुला सिद्धिर्न केनापि विहन्यते । ।। इति उड्डियानविनिर्गतकुरुकुल्लासाधनम् [ख्, अ: ओडि ; ख्: अद्द्स् ओं सिद्धिः अfतेर् चोलोफोन्] ।। प्. ३६२) १८०. कुरुकुल्लां नमस्कृत्य बालानां बुद्धिवृद्धये । गुरुपादप्रसादेन कथ्यते भावनाक्रमः ।। प्रथमं मन्त्रिणा सर्वसत्त्वानात्मानं च सर्वदुःखेभ्यो विमोक्तुकामेन प्रभातसन्ध्यायामुत्थाय मुखप्रक्षालनादिकं [क्: प्रमुख] कृत्वा मनोऽनुकूले स्थाने सुखासने चोपविश्य सर्वचिन्तापराङ्मुखेन त्रितत्त्वमन्त्रेण स्थानात्मयोगरक्षां कृत्वा स्वहृदये शुभ्रशशाङ्कमण्डलं भावयेत् । तदुपरि निजबीजं स्फुरद्रश्मिकं तै रश्मिभिर्धर्मधातौ भगवतीमाकृष्य पुरतः संस्थाप्य नानाविधविचित्रसुगन्धिपूजाभिः सम्पूज्य वन्दनादिकं विधाय क्षमापयित्वा पुण्यं परिणाम्य प्रणिधानं विदधीत [क्, ग्, ख्, अ: धेत्] । पश्चात् [ख्, अ: ओमित्स्] ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहभित्यनेन मन्त्रेण शून्यतां विभाव्य त्रितत्त्वेनाधिष्ठाय पुनरात्मानमाकाशे चित्रलिखितमिव [ख्, अ: चित्त] प्रभास्वररूपं चिन्तयेत् । तदनन्तरं स्वहृदये [क्, ख्, अ: ओमित्] शुभ्रचन्द्रमण्डलं तदुपरि ह्रीःकारबीजजनितेन्दीवरं तदुपरि अमृताङ्कमण्डलमूर्द्ध्वस्थितबीजाधिष्ठितं स्फुरणसंहरणं कृत्वा त्रितत्त्वमन्त्रेणात्मानं भगवतीमक्षसूत्रोत्पलामृतकुण्डीं सव्यावसव्यपाणिभ्यां दधानां त्रिनेत्रां पद्मधृक्प्रमुखैः सर्वतथागतैः वीणादिषोडशदेवीभिरभिषिक्तां अमिताभविराजितनानापुष्पोपशोभितजटामुकुटां शृङ्गारादिरसोपेतां किञ्चित्सव्यपाणिपल्लवस्थाक्षसूत्रमालोकमानां क्षीराम्भोधिश्वेतवर्णाब्जस्थाममृताङ्कोपरि प्. ३६३) सत्त्वपर्यङ्कासनस्थां कङ्कणकेयूरकुण्डलनूपुरमुक्ताहारदिव्यवस्त्रादिविभूषितां नीलानन्तबद्धकेशीं पीयूषवर्णवासुकिकृतहारां रक्ततक्षककृतकर्णोग्रकुण्डलां [क्: ओमित्स् रक्ततक्षक कृतहारां] दूर्वाश्यामकर्कोटककृतयज्ञोपवीतां शुक्लपद्मनागेन्द्रकृतहारां [ढ्: डोरां] मृणालवर्णमहापद्मकृतनूपुरां पीतशङ्खपालकृतकङ्कणां धूमाभ्रवत्कुलिककृतकेयूरां [क्, ग्, ख्, अ: माभ्रकु] शुभ्रवर्णां [क्: सूत्र] स्रवदमृतविग्रहां करुणार्द्रचित्तां [क्, ख्, अ: णादि] भावयेत् । तदनन्तरं स्वहृदये विधुमण्डलोपरि पूर्वबीजं स्फुरद्रश्मिकं विभाव्य तद्रश्मिभिः सर्वसत्त्वान् भगवतीरूपं निष्पाद्यानीय ओं जः हूं वं होः इत्यनेन मन्त्रेण क्षीरोदकमिव एकलोलीकृत्य स्वशरीरे प्रवेश्य पूर्वार्चितभगवतीं च त्रितत्त्वेन शुक्लरक्तकृष्णेन सन्तोष्य दृढीकृत्य शिरःकण्ठहृदि मुद्रयेत् । तदनु हृद्बीजस्फारितरश्मिभिः सुखावतीसहादिलोकधातुस्थान् [क्: महादि] अमितनाथप्रमुखान् सर्वतथागतान् वीणादिषोडशदेवीसमन्वितान् पञ्चतथागतात्मकपञ्चामृतकर्पूरकुङ्कुमकस्तूरिसुगन्धपरिपूरित##- गाथापाठपूर्वकम् [क्: पठेत् पूर्वकं, ख्, अ: पठेत्] । तत्रेयं गाथा - बोधिवज्रेण [ईन्स्तेअद् ओf थिस् श्लोक ख्, अ: रेअद्स् बोधिवज्रेन बुद्ध्वा नामित्यादिना] बुद्धानां यथा दत्तो महामहः । ममापि त्राणनार्थाय खवज्राद्यं ददाहि मे ।। प्. ३६४) अभिषेकं महावज्रं [क्, ढ्, ग्: त्रिधा भिन्नं] त्रैधातुकनमस्कृतम् । गृह्णामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् ।। यथा हि जातमात्रेण स्नापिताः सर्वतथागताः । तथाहं स्नापयिष्यामि शुद्धं दिव्येन वारिणा ।। अभिषिञ्चन्तु माममितनाथप्रमुखाः सर्वतथागता वीणादिषोडशदेवीसमन्विताः । ओं सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये [क्, ग्: समश्रिये] आः हूं इत्यनेन तेऽप्यभिषिच्य मुकुटे प्रविष्टा अमिताभश्च शिरसि स्थितो नायकत्वेन - अभिषेकग्रहणम् । तदनु स्वनाभौ कमलस्थेन्दौ [क्: स्थ इन्द्रौ] ऊर्ध्वस्थितमग्निबीजारूढं सान्तमिन्दुबिन्दुनादचतुर्थस्वरयुतं अलिकालिस्फुरन्तं सुधामयं शुभ्रं दीपात् प्रदीपमिव देदीप्यमानं सुखद्वारेण निश्चार्य सर्वमणिमन्त्रौषधीनां प्रभावं झटिति गृहीत्वा नाभिद्वारेण नादे प्रवेशयेत् । पुनः पुनर्योगी स्वरूपस्मृतियुक्तं [क्: खर] कुमारीकर्त्तितसूत्रेण नवगुणं कृत्वा एकपञ्चाशत्स्फटिकगुलिकयाऽक्षसूत्रं विधाय पत्रञ्जीवेन [क्, ग्, ख्, अ: प्रभु] (?) वा मध्यमाङ्गुष्ठाभ्यां गृहीत्वा शान्तिके एकाधिकशतकेन क्रोधाङ्गुष्ठाभ्यां त्रिसन्ध्यं चतुःसन्ध्यं वा चिरं विभाव्य ज्ञानाकर्षणयोगतः तमेव मन्त्राक्षरं जपेत् । दृढचित्तेन निमग्नमानसः पूर्वसेवाकृतलक्षः प्रतिदिनायुतजापेन सार्द्धमासद्वयेन कविर्भवति विषनाशं [क्, ग्: रागं] कुरुते । मन्दपुण्योऽपि त्रिसप्तलक्षजापेन त्रिसप्ताभिमन्त्रितां कठिनीं हस्तं वा त्रिसप्ताभिमन्त्रितं यस्य हस्ते मस्तके वा दीयते स मूर्खोऽपि प्. ३६५) सन् कविर्भवति । पर्षदनभिभवनीयो वादी च भवति मञ्जुश्रीसमप्रभः । अश्रुतान्यपि सर्वशास्त्राणि चिन्तयति । इदं वा मन्त्रं गुरूपदेशतो जप्तव्यं प्रज्ञावृद्धये - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः वद वद [क्: ववद] वाग्वादिनि [क्, ख्, अ: वाखा] स्वाहा । सप्ताक्षरमन्त्रोऽक्षरलक्षजापेन [ख्, अ: मन्त्रा] होमाक्तविधानयुक्तत्रिमधुराक्तशुक्लपुष्पाशीतिसहस्रहोमेन नागकन्यामपि [क्: नागाङ्काना ढ्: नागाङ्गना] अप्रार्थितदिव्यमानुषीं च लभते । नाश्चर्यं सिद्धमेतत् । अचिन्त्यो भगवान् बुद्धः बुद्धधर्मा अप्यचिन्त्याः [क्, ग्: चिन्तिया, ख्, अ: चिन्तया] अचिन्त्या बुद्धसिद्धयः अचिन्त्यो हि मणिमन्त्रौषधीनां प्रभाव इति । पूर्ववत् कुमारीकर्त्तितसूत्रेण कृतपोषधतन्त्रवायेण(यः) चित्रकरेण च पट्टं विधाय त्रिष्कालमग्रीकृत्य सुगन्धिपुष्पैरभ्यर्च्य साहङ्कारो मन्त्रो जप्तव्यो मैत्रचित्तेन । स्त्यानसिद्धौद्धत्यविचिकित्सालयसंशययुक्तस्यान्यचित्तस्य मन्दस्य वृथैवेत्याह सर्वविदितवचनात् । एते स्त्यानादयश्चित्तस्याशु निग्रहाय यत्नतः परिवर्जनीयाः । दशाक्षरतारामन्त्रश्च जप्तव्योऽनेन कुरुकुल्लायोगेन सर्वविघ्नोपशान्तये [क्, ग्: विघ्नप्र] सत्त्वानां वशाय ताराकुरुकुल्लयोरभेदात् । प्रज्ञाविधिः । गृहाभिधानपत्राणि शटीं यष्टिमधु तथा । ब्राह्मीं च मागधीः चैव सक्षौद्रां भक्षयेत् [क्: भयङ्कुतिः] कृती ।। अस्यायमुपदेशः - सप्ताक्षरमन्त्रेण सप्तवारानभिमन्त्र्य भैषज्यममृतमयं निष्पाद्य आत्मानं भगवतीरूपमालम्ब्य प्. ३६६) पटादिगतां भगवतीमवतार्याभ्यर्च्य कल्ये भक्षयेत् । शयनकाले च पोट्टलिकां [क्, ग्: योङ्गु] कृत्वा मुखे प्रक्षिप्य सुप्यात् । एतेन महाप्राज्ञो भवति । ओं कुरुकुल्ले स्वाहेति - प्रज्ञातन्त्रविधिः । घृतं तगरमूलं च चक्राङ्कितं तथैव च । दंष्ट्राघातप्रलेपेन पानेन [क्: ओमित्स्] च हरेद् विषम् ।। विषतन्त्रम् । पूर्वोदितचिह्नबीजरक्तवर्णपरिणतां भगवतीं करुणार्द्रचित्तपर्यन्तां विभाव्य स्वहृदि रक्तचन्द्रोपरि षट्कोणचक्रस्थं [क्, ग्: सङ्काश] ओं कुरुकुल्ले स्वाहेति सप्तबीजस्फुरद्रश्मिभिर्भगवतीं [क्, ग्, ख्, अ: स्फुरणार] ज्ञानसत्त्वरूपामानीय सुखद्वारेण [ख्, अ: मुख] पूर्वोक्तमन्त्रेण पूर्ववत् प्रवेश्य एकलोलीकृत्य सर्वं त्रितत्त्वादिकं कृत्वा हृद्वीजरश्मिभिराकृष्टां साध्यामक्षसूत्रपाशेन बद्ध्वाङीय पादतले निपात्य मुक्तकेशां विह्वलां [क्, ग्: अद्द् विहलं गलां] मृतामिव दृष्ट्वा तेनैवाक्षसूत्रपाशेन [क्, ग्; सूत्रेण] कृताङ्कुशेन [क्, ग्: अद्द् अक्षसूत्रपाशेन] महासुखद्वारेण अवधूतीरन्ध्रेण साध्यस्य भगद्वारेण [क्, ग्: गुड] विज्ञानमाकृष्य रक्तचन्दनेन प्रवालेन [क्: वा प्रवा०, ढ्: वा नवा] वा षड्विंशतिगुणाक्षसूत्रेणानामिकाङ्गुष्ठगृहीतेन संरक्तचित्तेन सप्ताक्षरमन्त्रं जपेत् । पूर्ववत् रक्तह्रीःकारं पुनः कमलकि`न्जल्ककर्णिके [ख्, अ: ल्के] द्रष्टव्यम् । वश्यविधिः । प्. ३६७) पुनरपि प्रमदां वशीकर्त्तुकामेनाशोकाष्टम्यां अशोकवृक्षतले [ख्, अ: मेनमष्ट] गत्वा रक्ताम्बरं परिधाय एकाग्रचित्तेन अतीवोत्कण्ठिताशयो भूत्वा कुरुकुल्लायोगं विधाय मदनफलं [ख्, अ: कलहं] भक्षयित्वा कार्माचिका(?)रसेन तिलकं [क्, ग्, ख्, अ: किरकं] परिधाय वश्यानुरक्तचित्तेन [क्, ढ्, ग्: वन्द्या] मन्त्रं जप्तव्यम् । तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रीः [क्, ढ्, ग्: ह्रीं] अमुकीं [ढ्: की] मे वशमानय [ढ्: वशीभवतु] स्वाहा । सप्ताक्षरमन्त्रेण वा स्वाहान्तेन वा नाम [क्, ढ्: ओमित्] प्रविदर्भ्य मन्त्रं जपेत् । देवतान् वशं करोति किं पुनः क्षुद्रमानवान् । महाकालोऽपि वशीकृतो हारीत्या महायक्षिण्या अनेन कुरुकुल्लामन्त्रेणेति - वश्यविधिः । जारी चण्डालिका चैव स्नेहमल्ली [क्, ग्: मल्ले] स्वशुक्रकम् । मृताश्चोदरकीटाश्च वश्यं कुर्वन्ति भक्षणे ।। मृतस्य नेत्रं हृदयं च लोलं ललाटमांसं [ढ्: मांसं ओन्ल्य] च तथैव नासिकाम् [क्: नासञ्त्र] । संगृह्य पिष्ट्वा च विपच्य तैले पुष्ये [क्, ग्; पुष्पे] ऋक्षे वशकं जनस्य ।। वश्यतन्त्रविधिः । ओं कुरुकुल्ले सर्वदुष्टान् नाशय नाशय कीलय कीलय भञ्जय भञ्जय मर्द्दय मर्द्दय ध्वंसय ध्वंसय अपसारय अपसारय अभिमतं मे कुरु शान्तिं मे कुरु पुष्टिं मे कुरु सर्वसत्त्वान् प्. ३६८) वश्यान् मे कुरु स्वाहा ओं ह्रीं श्रीं [ढ्: क्रौं] हूं [क्: ओमित्स्] हं [ढ्, ग्: हें] हां [ढ्: हाः] हाः [क्: होः५] अनेन मन्त्रेण वायवग्निमण्डलोपरि मण्डलस्थपद्मभाजने [ढ्: त्रिमण्डल] भक्तादिकममृतमयं पारदसदृशं दृष्ट्वा त्र्यक्षरेणाधिष्ठाय [क्, ढ्, ग्, ख्, अ: द्यक्ष] भगवत्यै सर्वभूतेभ्यो दीयते । ओं मुरित्यनेन सर्वपूजादिकं विसर्जयेत् । एतेन महाविघ्नशान्तिर्भवति । बलिविधिः । अथ [अथ वक्ष्ये ओन्ल्य इन् ख्, अ] होमकुण्डविधिं वक्ष्ये - शान्तिके शान्तचित्तेन पुष्टिके पुष्टिचेतसा । वश्ये चोत्कण्ठचित्तेन उद्विग्नेन तु मारणे ।। शान्तिके मण्डलाकारं [ख्, अ: मण्डा] वायवाकारं तु पौष्टिके । वश्ये चार्द्धचन्द्राख्यं खधातुरिव मारणे ।। हस्तायामं [क्, ग्, ख्, अ: यासं] भवेच्छान्तौ द्विहस्तौ पौष्टिके ततः । यथा वश्ये तथाऽऽकृष्टौ मारणे विंशत्यङ्गुलम् ।। हस्तार्द्धं च भवेच्छान्तौ हस्तमात्रं तु पौष्टिके । द्विपञ्च मारणेऽङ्गुष्ठं यथाऽऽकृष्टौ तु [क्, ग्: तथावश्यं, ढ्, ख्, अ: तथा वश्ये] वश्यके ।। प्रतिपत्सु [क्, ग्: पक्ष, ख्, अ: पक्षे] शान्तिकं होमं पौर्णमास्यां तु पौष्टिकम् । अभिचारं चतुर्दश्यां अष्टम्यां वश्यकर्मणि ।। इति । अपरे - ततस्तु विलिखेत् मन्त्रं होमकुण्डप्रमाणतः [क्, ग्: कुण्डल] । शान्तिकं वर्त्तुलं कार्यं हस्तमात्रं तु सूत्रयेत् ।। प्. ३६९) अर्द्धहस्तं [क्, ग्: ऊर्ध्व] खनेद् भूमौ श्वेतरङ्गं तु दापयेत् । पार्श्वयोस्तु समालिख्य चक्राकारं समन्ततः ।। पौष्टिकं तु द्विहस्तकं [क्, ग्: हस्ते, ख्, अ: हस्ते] एकहस्तं ततः खनेत् । चतुरस्रं समं तेन [क्, ढ्, ग्: समन्ते च] लेख्यं च पीतगैरिकैः ।। अभिचारकं त्रिकोणं तु विंशत्यङ्गुलविस्तरम् । खनित्वा विंशत्यर्द्धं [ख्, अ: शत्यू] च ज्वालामालाकुलं लिखेत् ।। अर्द्धचन्द्रं समालेख्यं वश्याकर्षणयोस्तथा [ख्, अ: णस्त] । होमकुण्डं समुद्दिष्टं दिशो भागं विनिर्दिशेत् ।। उत्तराभिमुखो भूत्वा मन्त्री शान्तिकमारभेत् । पौष्टिकं तु सदा पूर्वे [क्, ग्: पूर्णे] अभिचारं तु दक्षिणे ।। पश्चिमे [क्, ढ्, ग्: मेन] तु सदा प्रोक्तं आकर्षोच्चाटनादिकम् । अभिचारं सदा कृष्णं पञ्चरङ्गेन वश्ययोः ।। तिलतण्डुलक्षीरेण घृतेन मधुना सह । पञ्चामृतेन(त) युक्तेन शान्तिकं पौष्टिकं मतम् ।। समिधानि च सर्वाणि क्षीरवृक्षसुगन्धयोः । भक्ष्यं नानाविधं दद्यात् बलिं [क्, ग्, ख्, अ: द्धूलिं] वा सार्वभौतिकम् ।। शान्तिकं शरत्काले तु हेमन्ते पौष्टिकं तथा । ग्रीष्मेऽभिचारकर्माणि कुर्यात् सर्वाणि साधकः ।। प्रदोषे शान्तिकं प्रोक्तं प्रत्यूषे पौष्टिकं तथा । मध्याह्ने अर्द्धरात्रे वा प्रकुर्यादभिचारकम् ।। न हि [ख्, अ: नाहं] होमकर्मणः सङ्ख्यां ये चैव वदन्ति च । ते आचार्या महाशान्ता बुद्धशासनसम्मताः ।। प्. ३७०) रागचेतसस्त्वन्ये च द्वेषिणः [क्: सिद्धै] परदूषकाः । गर्विता मोहयुक्तास्ते वर्जिता बुद्धशासने ।। इति होमकुण्डविधिः । अन्यश्च [ख्, अ: ओमित्स् थे चोन्च्लुदिन्ग् पोर्तिओन् fरोम् हेरे] कालदष्टो यस्तु कामेन [क्, ग्: कायेन] गुरूपदेशतः कालं ज्ञात्वा आत्मानं शेषनागरूपं [क्: राग] ध्यात्वा सितवर्णं स्वहृदष्टदलकमलोपरि [क्, ग्: दये अ०] प्रज्ञामण्डलस्थप्रज्ञाबीजं महासुखामृतं पिबन्तं चक्षुर्भ्यां निश्चार्य साध्यं शिरश्चक्षुर्मुखहस्तगुह्यपादपर्यन्तं प्लवन्तं एकाग्रदृढचित्तेन ध्यातव्यम् । नोचेद् [ढ्: द्व्याषोपध] वा पोषधयुक्तां अनामिकां पूर्वोक्तमण्डलबीजस्थां सुसाध्वीकृत्य [क्: ध्याह्यत्य, ढ्: ध्वाकृत्य] बीजयुक्तेन घण्टाधः स्पृशेत् । लगुडं दत्त्वा तर्जनिकया वा जीवस्थया वस्त्रेणाच्छाद्य नोचेदनाहतेन पूर्वोक्तस्थानेषु स्पृशेत् । पूर्वपोषधं दातव्यं नोचेत् शशिमण्डलस्थं प्लवन्तं ध्यातव्यम् । सुरघोषटङ्कनमधुना [क्, ढ्: सुवघोषटङ्गन०] पानं दातव्यम् । अङ्गन्यासं हस्तेन सदा कर्तव्यम् । त्रितत्त्वेन दष्टं मोक्षितव्यं एतेनोत्तिष्ठेन्न सन्देहः । पुनः फणीन्द्रेण गले बद्ध्वा दष्टं चञ्चुपीडितं [क्: वङ्कु०] खं नीयमानं खगेन्द्रेण खं प्रविष्टं निर्विषं भवेत् । अपक्षरत् सतारकाच्चन्द्रादधो ध्यातं ज्लाविलकपालिकमिव नृत्यन्तीन्निर्विषं भवति नान्यथा । दृष्टं गोविन्दमिव दष्टं सुप्तमनन्तभोगोपरि क्षीराम्भोधिपयःस्नातं निर्विषं भवति नान्यथा । प्. ३७१) अस्तातीतं [क्: तीरं] च शान्तं स्तोभनं कुरुते परम् । शुक्लं विषहरं ज्ञेयं पीतं स्तम्भकरं पुनः ।। संक्रामणं च रक्तेन कृष्णेन चालनं मतम् । चतुर्भुजं [ढ्: र्भूतं] यथायोगं चतुर्बीजसमन्वितम् । स्तम्भनोच्चाटनं न्यासं स्तोभनं कुरुते ध्रुवम् ।। परस्तम्भमेरुः प्रयोक्तव्यः किन्तु स्तोभनं चालनं कर्तव्यमानान्वितं प्रणिधानं यो रुणद्धि स्वहस्ताभ्यां मुखाक्षिकर्णनासिकां स गुरूपदेशतो हंसोच्चारणेन विषं हन्ति । मुष्ट्या विषमाकृष्य संक्रामयेन्न सन्देहः । स्वविरेचकयोगतस्तत्त्वं व्योषभक्षणाद् [क्, ग्: माणा] विषं नश्यति । समुद्रजसौवीरं पानयोगाच्च विषं हन्ति । चक्राङ्कितं श्वेतफणिनं पुनर्नरैर्निःशङ्कं [क्: पुनर्वै] ध्रियते [क्, ग्: प्रिय] फणी ##- गुहो सिहो [ढ्: मिहो] चन्द्रो सुजो एक येषां [ग्: एकड्यांसां] सापुड । रुठेल्ल [क्, ग्: पुठेल्ल] काल [ग्: कालि] कि कर-इ सो बापुड ।। [छाया - गुहः सिंहश्चन्द्रः सूर्य एको येषां सर्पः (? सम्प्राप्तः) । रुष्टः कालः किं करोति स वराकः ।।] ।। शुक्लकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् ।। प्. ३७२) ११८१. नमः कुरुकुल्लायै । अलिलुलितविकाशाम्भोजसङ्काशनेत्रामभिनववनलक्ष्मीहारिसर्वाङ्ग##- स्फुटवलयचापस्फूर्जदिष्टाङ्कुशाङ्कां प्रणमत कुरुकुल्लां कामसर्पापहन्त्रीम् ।। प्रथमं तावत् भावनादौ पञ्चगन्धोपलिप्ते विजने पृथिवीप्रदेशे हृष्टचेता व्रती मृदुविष्टरे चोपविश्य [क्, ग्: विस्तरोप] ततः पश्चात् हृदि रक्तरेफेण सूर्यमण्डलं ज्वालामालाकरालिनं ततः स्वहृद्याद्यस्वरेण चन्द्रमण्डलं ततः सपरं बीजमधो वह्नि विभूषितं चतुर्थस्वरभेदितं ततो बीजान्निःसृत्य मरीचिजालैर्दशदिक्स्थितान् सर्वलोकधातूनवभास्य श्रीकुरुकुल्लारूपेणावस्थाप्य पुनरागत्य तस्मिन्नेव बीजे प्रविष्टान् मरीचिजालान् विभावयेत् । ततः पश्चादाकाशदेशे पुरतः द्विरष्टवर्षाकारां ज्वलितपिङ्गोर्द्ध्वमूर्द्ध्वजां पञ्चकपालशिरोधरां तार्क्ष्यासनां वज्रपर्यङ्कनिषणां शुक्लप्रभामण्डलान्वितां षड्भुजां सव्यावसव्यप्रथमकराभ्यां त्रैलोक्यविजयमुद्राधरां द्वितीयवामदक्षिणकराभ्यामभयसितकुन्दकलिकाधरां [क्, ग्: कुण्ड] परिशिष्टभुजद्वयेनाक्षसूत्रकमण्डलुधरां सशृङ्गाररसं [क्, ग्: शृङ्गा] बिभ्रतीं कनकवलयपूरितबाहुलतिकां नवयौवनगर्वितां सितवस्त्रपरिधानां शुक्लकञ्चुकोत्तरीयां सर्वाभरणभूषितां पञ्चतथागतमुकुटां हृदि सितोत्पलवरटके चन्द्रमण्डले तद्बीजं विन्यस्य विभाव्य च एवमहङ्कारं [क्: महाकारं] कुर्यात् अहमेव प्. ३७३) कुरुकुल्ला भट्टारिकेति । ततः स्वहृदि आदिस्वरसम्भूतचन्द्रमण्डलस्थमष्टमं बीजं तस्योद्भवपञ्चोपचारपूजान्वितो नानाविधदेवीः पूजाभ्रजालविसरैः पूजयेदिति पूजा पूजयित्वा परमकारुणिको योगी भक्तिनम्नः कायवाक्चित्तेन वन्दयेदिति वन्दना वन्दयित्वा च पापदेशनापुण्यानुमोदनादिकं [क्, ग्: ओमित् पुण्यानुमोदना] कुरुते । यत् कृतं मया पापकं कर्म कारितमनुमोदितं तदद्य [क्: तदग्र्या, ग्: तदग्रे] भगवत्याः प्रत्यक्षतो देशितं सर्वमिति । तदनु बोधिचित्तं बिभर्त्ति । भवसागरे पतितान् सत्त्वान् तेषामुद्धरणं कर्तुं चित्तवज्रं श्रेष्ठं करोम्यहं इति बोधिचित्तोपादः । ततः पश्चात् चतुर्ब्रह्मविहारान् तान् [क्, ग्: ओमित्] भावयेत् । तदनु सर्वभावान् विचार्य प्राकृतकायपरित्यागाय स्वभावशुद्धमन्त्रमामुखीकुर्वन् शून्यतां त्रैलोक्यात्मिकां विभाव्य मन्त्रेणानेन स्वचित्तमधितिष्ठेत् - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । पश्चात् पूर्वाहितप्रणिधानबलात् सत्त्वार्थमभिवीक्षमाणो मन्त्री दिव्यकायमुत्पादयेत् । मन्त्रन्यासक्रमेण दिव्यकायसूचना । तदन्वाकाशदेशेऽष्टमं [ढ्: क्षमं, ग्: ष्वष्टभं] बीजं तेन निष्पन्नं पुण्डरीकं विकसितं तस्योपर्यष्टमं [ढ्: पर्यन्त] बीजमर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितमधः षष्ठस्वरभेदितं तत्परिणतं विश्ववज्रं तेन वज्रमयीं भूमिं [क्, ग्: ओमित्] वज्रवितानं वज्रप्राकारं च चिन्तयेत् । ततोमध्ये एकाराकृति दिव्यं धर्मोदयज्ञानं शुक्लं विभावयेत् । तन्मध्ये शुक्लमष्टमं बीजमधो [क्, ढ्: मध्ये] वह्निविभूषितं मूर्द्धनि चतुर्थस्वरभेदितं सविसर्गं प्. ३७४) तस्योद्भवशुक्लाष्टदलकमलं तस्यपरि किञ्जल्के सप्तमं बीजं तस्योद्भवं सूर्यं तस्योपर्याद्यस्वरसम्भूतं चन्द्रसूर्यं अशीत्यनुव्यञ्जनैर्व्यञ्जितं चन्द्रमादर्शात्मकं [ग्: दशा] द्वात्रिंशल्लक्षणविभूषितं अनयोर्मध्ये शुक्लतद्बीजपरिणतशुक्लोत्पलकलिकायां स्वचित्तं प्रविष्टं चिन्तयेत् । पश्चात् चन्द्रासनरवीन्दुचित्तैरेकीभूतं द्रवमिवात्मानं विभाव्य ततः पूर्वमुक्तकुरुकुल्लारूपमात्मानं [क्: साधनमा] विभावयेत् । ततो विभाव्य स्वहृदि रेफेण सूर्यं विभाव्य तन्नाभौ बीजं पुनरपि भावयेत् । तदुद्भवरश्मिभिराकृष्यामिताभनातह्मानीय गुह्येतराभिः पूजाभिः तं सम्पूज्य चाभिषेकं याचयेत् । तत्रैषा याचना अभिषिञ्चन्तु माममिताभनाथ इति । ततस्तेनामिताभनाथेन पञ्चामृतपूर्णान् स्वहृदयात् स्फारितान् कलशान् विभावयेत् । ततस्तैः पञ्चामृतपूर्णकलशैः संस्नापयेद् भगवन्तमिति । ततस्तान् कलशन् स्वहृदि प्रविष्टान् चिन्तयेत् । ततो विन्यस्य मूर्ध्न्यमिताभनाथंन् चिन्तयेदिति । ततस्त्रिसन्ध्यं भावनां विभाव्य न्यासं कृत्वा मन्त्रं जपेत् । न्यासमन्त्रस्योद्धारः - षष्ठस्य तृतीयबीजमर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितमधः पञ्चस्वरभेदितं स्तनादूर्ध्वं शिखरभागपर्यन्तं न्यसेत् शुक्लमाद्यस्वरसम्भूतमर्द्धेन्दुविभूषितं न्यसेत् कण्ठे रक्तं तृतीयस्य तृतीयं बीजमर्द्धेन्दुविभूषितं अधो वह्निविभूषितं चतुर्थस्वरभेदितं न्यसेत् नाभ्यधोबस्तिपर्यन्तं पीतं प्रथमस्य द्वितीयं बीजमर्द्धेन्दुविभूषितं न्यसेत् पादद्वयपर्यन्तं [क्, ग्: दहृद्] हरितं पृथिव्यप्तेजोवायुराकाशश्च पञ्चमं क्षिं जं खं गं स्कं सं जः हूं वं होः खं रं शिरसि च हृदये मूर्ध्नि नाभौ च कण्ठे कृत्वा प्. ३७५) न्यासं हरति विषं कालकूटादिसम्भवम् । अथातो मूलमन्त्रस्योद्धारः - आदौ वर्णेश्वरं दत्त्वा ततः पञ्चमस्य पञ्चमम् सप्तमस्य पञ्चमं चान्ते [क्, ग्: रेपेअत्] तद्बिन्दुद्वयभूषितम् ततः प्रथमस्य प्रथमं बीजं पञ्चमस्वरभेदितम् षष्ठस्य [क्, ग्: रेपेअत् षष्ठस्य भेदितम्] द्वितीयं बीजं पञ्चमस्वरभेदितम् पुनः प्रथमस्य प्रथमं बीजं पञ्चमस्वरभेदितम् षष्ठस्य तृतीयं बीजं पुनः षष्ठस्य तृतीयं बीजं तत् प्रथमैकादशेन विभूषितम् सप्तमस्य चतुर्थं बीजं अधो वह्निविभूषितं मूर्ध्नि चतुर्थस्वरभेदितं कृत्वा अन्ते सविसर्गकम् - नमश्चान्ते पुनर्दत्वा वौषडन्तं [क्, ग्: षडं] तु योजयेत् । स्वाहा चैव पुनश्चान्ते एवं सर्वत्र कारयेत् ।। एतैः पञ्चदशभिर्बीजैर्मन्त्रमक्षरसङ्ख्यया [क्, ग्: न्त्राक्षर] । जपेल्लक्षं होमयेद्दशांशकेन कुसुमादिकाः ।। सव्ये प्राणप्रवेशेन सरविशशिगतैर्बन्धनम् [क्: गतं व० ; ग्: न्दनं] । सव्ये वामे च कृत्वा प्राणबन्धं कुर्याद् जापं सदा मन्त्री ।। स्फटिकमुक्ताफलेनाक्षसूत्रकेणाष्टोत्तरशेन गुलिकाः सूत्रैर्ग्रन्थयेत् [क्, ग्: सूत्रं ग्र०] । प्राणनिर्गमकाले न चालयेद् [क्: ङ्गु] गुलिकाम् - प्राणावेशे जपेन्मन्त्रं यदीच्छेत् सिद्धिमात्मनः । ओं क्षः कुरुकुल्ले ह्रीः नमो वौषट् स्वाहा - देव्या हृदयमन्त्रः । ओं श्वेते हूं फट् शिरः ओं श्वेतजटिनि स्वाहा शिखा ओं रत्नामिताभपद्मसम्भवायेति कवचम् ओं चक्षुसमन्तचक्षुविशोधने स्वाहा नेत्रम् ओं भयनाशनि प्. ३७६) त्रासनि [क्, ग्: ओमित्] त्रास त्रास [क्, ग्: त्रासे त्रासे] त्रासय त्रासय [क्, ग्: भ्रामय भ्रामय] सर्वनागयक्षभूतान् भृटि [क्, ग्: भति] तटि वैतडि [क्; वैरटि] श्वेते श्वेतजटिनि हूं हूं फट् फट् [Oने फट् इस् ओमित्तेद् इन् क्, ग्] स्वाहा अस्त्रम् । मुक्ताफलाक्षसूत्रेण मन्त्रजापः । पञ्चामृतं भक्ष्यं शोधयित्वा मन्त्रितं ओं आः हूं इति त्र्यक्षरेण । त्रितत्त्वैस्तदधिष्ठानम् अधिष्ठानात् मन्त्रसिद्धिरिति । स्वहृदि आदिस्वरं ध्यात्वा कपालत्रयोपरि पद्मभाण्डं तन्मध्ये पञ्चबीजानि ततो बीजान्निःसृत्य पुल्लीरमलयं गत्वा पुनर्जालन्धरं यावत् ततो जालन्धरगतान् तथागतान् बोधयेत् । तान् सर्वानेकीभूतान् द्रुतं चन्द्रमण्डलरूपं पश्येदमृतम् घण्टिकारन्ध्रमार्गेण [क्, ढ्: कारमा] स्रवदमृतं स्कन्धधात्वायतनानि प्रीणयेत् । प्रीणयित्वा तत्पात्रे च तिष्ठति । तत्र घण्टिकोपरि हूंकारमध्ये मुखविलम्बितं [ग्: विड] तत्रोपरि ओंकारं पश्येत् । ततः स्वहृत्पद्मभाण्डे ज्ञानामृतं स्वच्छम् ततो यंकारपरिणतं वायुमण्डलं ध्वजार्ङ्क धन्वाभं नीलम् तत्रोपरि रेफेणाग्निमण्डलं त्रिकोणाकारं ज्वालाङ्कितम् दीप्यमानांशुतेजसा तस्योपरि नाभ्यब्जं शुक्लमष्टपत्रसंयुक्तं सकर्णिकं सनालं मेढ्रगतपर्यन्तं [क्, ग्: मेद्र] चिन्तयेत् । तन्मध्ये ह्रीःकारं ज्वालामालाकुलं सुदीप्तं तत्परिणतां कुरुकुल्लां भगवतीं ज्ञानामृतेन सन्तर्पयेत् । पञ्चतथागतैरधिष्ठितां तां विभावयेत् । एतज्ज्ञानामृतवर्षिणीं ध्यात्वा सर्ववारं विषाभिभूतानां योजयेत् मन्त्रवित् सदा । प्. ३७७) अथ मन्त्री विषमपहन्तुकामः शुक्लप्रतिपदमारभ्य त्रिसन्ध्यायामयुतमेकैकमेवं [क्: सन्ध्या] प्रतिदिनं भगवतीमूर्तिमवलम्ब्य शुक्लवस्त्रं परिधाय प्रावृर्त्य च गात्रं तदनु स्वहृदि चन्द्रस्थशुक्लह्रीःकारपरिणतमष्टदलकमलं योनिपर्यन्तगतनालं [ग्: ओमित्स्] विभावयेत् । तद्दलेष्टष्ट भ्रमरान् अष्टस्वरपरिणतान् हृष्टतुष्टपुष्टकृष्णरक्ताननुक्रमपठितान् [क्, ग्: ओमित् पुष्ट ; ग्: परिपठि०] स्वनासिकापवने प्रेरितान् उड्डीय स्वनासिकासव्येतरेण निःसृत्य साध्यस्य विषातुरस्य दक्षिणनासिकाविवरेण प्रविष्टान् सरभसमालूनविशीर्णतया निर्विषीकृत्य अष्टाद्यस्वरान् किञ्चित् शुक्लान् पत्रयुतान् विचूषयेत् [क्, ग्, ख्, अ: विभूष] । इति विचिन्त्य विषातुरस्य दक्षिणनासापुटविवरेण निःसृता इति चिन्तयन् योगी पश्चादक्षमालाभिघातं कमण्डलुजलाभिषेचनं कृत्वा विषार्त्तमुत्थापयति । कालत्रयं विभावी स्यात् तार्क्ष्यचूडामणिः स्वयम् । अलातचक्ररूपेण मन्त्ररूपेण साधकः । सदानन्दो जपेद् योगी सोपदेशः सुनिर्णयम् ।। अनन्तादिकुलिकान्तान् नागान् न्यसेत् सर्वेषु स्थानेषु - अक्षराणां पुरा न्यासं स्वराणां च विशेषतः । तत्पश्चादनन्तकुलिकौ केशबन्धनस्थितौ ।। हेमाभस्तक्षकः कर्णभूषाकृतोद्यमः शिरः [क्, ढ्, ग्: ओमित्] । मणिबन्धे महापद्मस्तप्तचामीकरप्रभः ।। प्. ३७८) यज्ञोपवीतक्रियया स्थितः कर्कोटकः सितः । वासुकिर्मेखलायां तु रक्तपद्मामलद्युतिः ।। कुन्दबन्धूकसङ्काशौ पद्मशङ्खौ च पादयोः । ईदृशैराभरणैरुग्रैर्भूषितो मन्त्रवित् सदा ।। कुरुकुल्लारूपसंस्थितः गरुडोपरि समासीनः साधयेत् सचराचरं एवमनेनानुक्रमेण । साधको भावितात्मा स्यात् तार्क्ष्यचूडामणिः स्वयम् । तत्रस्थश्च जपेन्मन्त्री त्रिसन्ध्यं सुसमाहितः ।। अनेनैव च मन्त्रेण दध्यन्नमर्कपत्रकं [क्: दध्यन्नपत्र] कृत्वा भोजयन् मन्त्री हरेद् विषसागरान् । पूर्णकुम्भं दक्षिणावर्तशङ्खं वा एकविंशतिवारान् परिजप्य उदकं पाययेत् [क्, ग्: यापयेत्] विषातुरान् । शुक्लं ध्यानं ललाटे बिन्दुरूपं निर्विषीकरोति । पीतं ध्यानं स्तम्भनं करोति । रक्तं ध्यानंन् नागरूपं विषस्तोभं कुरुते । रक्तं ध्यानं विषसंक्रामणं कुरुते । हरितं ध्यानं प्रत्युज्जीवनं कुरुते । इति ध्यानविशेषः कथितः । ।। श्रीमन्मायाजालमहायोगतन्त्रात् [क्, ढ्, ग्: तन्त्रान्त] षोडशसाहस्रिकादाकृष्टकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियमाचार्यश्रीकृष्णपादानाम् [ठे औथोर्ऽस् नमे इस् गिवेन् ओन्ल्य इन् ढ्] ।। प्. ३७९) १८२. संक्षेपेण तारोद्भवकुरुकुल्लारूपमात्मानं विचिन्त्य धर्मोदये साध्यं दृष्ट्वा स्वहृदयस्थज्ञानरश्मिना तमभिषिञ्च्य परिशुद्धं सम्पुटाञ्जलिकं वशीभूतमारक्तवर्णं ध्यायादिति वश्यविधिः । अथ भगवत्याः कुरुकुल्लायाः साधनं वक्ष्ये । प्रथमं तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः पटादिगतां कुरुकुल्लां बुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुरतोऽवलम्ब्य मनोमयीं पूजां विधाय प्रणिपत्य त्रिशरणगमनादिकं कुर्यादनेन - रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनिमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। उत्पादयामि वरबोधिचित्तं निमन्त्रयामि बहु सर्वसत्त्वान् । इष्टां चरिष्ये वरबोधिचर्यां बुद्धो भवेयं जगतो हिताय ।। इत्यादिना [इत्यादिना दयेत् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ख्, अ] बोधिचित्तं उत्पादयेत् । तदनन्तरं ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहंन् इति वारत्रयमुच्चार्य स्वभावशुद्धमधिमुच्य शून्यतां विभाव्य स्वहृद्याद्यस्वरसम्भवे चन्द्रमण्डले तांकारं रश्मिमालिनं विचिन्त्य तदुद्भवरश्मिसमूहैर्द्दशदिग्लोकधातूनवभास्य सर्वसत्त्वान् वशीकृत्य तस्मिन् बीजे कुरुकुल्लात्मदेहं [ढ्: सकुरु] प्रवेशेनात्मानं कुरुकुल्लारूपं पश्येत् रक्तवर्णां पद्मसूर्यासनवज्रपर्यङ्कनिषणां सुप्रभामण्डलां षड्भुजां सव्यावसव्यप्रथमभुजाभ्यां प्. ३८०) त्रैलोक्यविजयमुद्राधरां द्वितीयदक्षिणवामकराभ्यां अङ्कुशरक्तोत्पलधरां परिशिष्टकरद्वयेन आकर्णपूरितधनुःशरां सशृङ्गाररसविभ्रमां कनकवलयपूरितबाहुलतिकां नवयौवनोद्धतां [क्, ढ्, ख्, अ: नवतां] रक्तवस्त्रपरिधानां रक्तकञ्चुकोत्तरीयां सर्वाभरणभूषितां पञ्चतथागतमुकुटाम् । हृदि रक्तोत्पलवरटके चन्द्रमण्डले बन्धूकजवाकुसुमसन्निभं तांकारं विन्यस्य एवं विभाव्याहङ्कारं कुर्यात् अहमेव कुरुकुल्लाभट्टारिकेति । ततो नानाविधदेवताभिः पूजाभ्रजालविसरादिभिः [क्, ग्, ख्, अ: जाले] पूजितं संस्तुतं दृष्ट्वा वायुमण्डलारूढं हृदि अङ्कुशेन विद्ध्वा साधनीयस्य हृदये उपविश्य साटोपमुच्चारयेत् [क्: सानप] । रक्तोत्पलकलिकानिभेन शरेण साध्यं पुनः पुनर्विबन्धयेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः अमुकं [क्: की] वशमानय होः स्वाहा । ततः साध्यं विह्वलीभूतं पादयोर्निपतितं दृष्ट्वा प्रेषयेत् । एवं त्रिसन्ध्यं भावयतो नित्यं शक्रमपि वशमानयति । पूर्वसेवाऽस्य अभिनवपटे केशाद्यपगते पोषधिकेन चित्रकारेण प्रच्छन्ने प्रदेशे पटो लेखयितव्यः । एवं निष्पन्ने पटे प्रतिष्ठिते शुभे अहनि [क्: हरि] तस्याग्रतः सितचन्दनेन मण्डलकमुपलिप्य [क्, ग्: लिख्य] घृतप्रदीपं प्रज्वाल्य पञ्चोपचारैर्भगवतीं च सम्पूज्य अयुतं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा । ततः सर्वकर्मसमर्थो भवति । ।। षड्भुजकुरुकुल्लाभट्टारिकायाः साधनं समाप्तम् ।। प्. ३८१) १८३. हेवज्रतन्त्रसम्बन्धां त्रैलोक्यवशकारिणीम् । कुरुकुल्लामहं नत्वा वक्ष्ये तत्साधनं स्फुटम् ।। इह तन्त्रे भावनाधिकृतो मन्त्री प्रातः शयनादुत्थाय हृदये रंकारपरिणतसूर्यमण्डले रक्तह्रीःकारं दृष्ट्वा तत्किरणैर्वक्ष्यमाणकुरुकुल्लाभगवतीं अग्रतो दृष्ट्वा पञ्चोपचारमेघैः [क्, ग्: हार] सम्पूज्य तस्याः पुरतो रत्नत्रयं मे शरणमित्यादिगाथां त्रिः पठेत् । ततस्त्रिदुःखदुःखितान् सत्त्वान् मनसाऽवलम्ब्य तद्दुःखोद्धरणलक्षणां महाकरुणां [क्, ग्: कारुणीं] भावयेत् । ततो धर्मपुद्गलयोर्ग्राह्यग्राहकस्वभावयोरभावस्वभावामद्वयविज्ञप्तिलक्षणां [क्: विज्ञाप्ति] शून्यतां विभाव्य तन्मन्त्रेणाधितिष्ठेत् - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति । ततस्तदेवाद्वयचित्तमाकाशे सूर्यमण्डलं दृष्ट्वा तन्मध्ये रक्तह्रीःकारपरिणतरक्तोत्पलकर्णिकासूर्ये तदेव बीजं ततः स्फुरणसंहरणं कृत्वा तत्रैव प्रवेश्य तत्सर्वं परिणम्य [क्, ग्: र्व्वोपरि] श्रीकुरुकुल्लारूपमात्मानं पश्येत् रक्ताष्टदलकमलमध्ये शवहृत्सूर्योपरि अर्द्धपर्यङ्के ताण्डवेन स्थितां सूर्यप्रभामण्डलां दिग्विदिक्षु अष्टश्मशानपरिवृतां रक्तवर्णां द्विरष्टाब्दां ऊर्ध्वपिङ्गलकेशीं शिरसि पञ्चबुद्धमयीं पञ्चकपालधारिणीं सद्योमुण्डमालालङ्कृतहारां दंष्ट्राकरालवदनां ललज्जिह्वां रक्तवर्त्तुलवामारोपितत्रिनेत्रां क्रोधशृङ्गाररसां त्र्यस्थिमयचक्रीकुण्डलकण्ठिकारुचकमेखलाकेयूरनूपुरकृतभूषणां मूलभुजाभ्यां आकर्णपूरितरक्तोत्पलकलिकाशरयुक्तरक्तकुसुमचापधरां प्. ३८२) शेषभुजाभ्यां रक्तोत्पलपाशाङ्कुशधारिणीं चिन्तयेत् । तच्छिरःकण्ठहृदयेषु ओं आः हूंकारान् पश्येत् । ततः स्वहृत्सूर्यस्थरक्तोत्पलकर्णिकासूर्ये रक्तह्रीःकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः सर्वतथागतान् सञ्चोद्यानीय प्रार्थ्य पञ्चामृतपूर्णकलशैः अभिषिच्यते । अभिषिच्यमानाया मुकुटे भगवानमिताभ उत्पद्यते । ततः स्वहृद्बीजादष्टौ देवीर्निश्चार्य स्वस्वबोधिचित्तादिद्रव्यैः [क्, ग्: विद्रवै] सम्पूज्य तस्मिन्नेव बीजे संहरेत् । अक्वरमन्तविवज्जियओ [क्, ग्: मन्त्रं ; क्: विवर्ज्य] न उ [क्, ग्: भोउ] सो विन्द ण वित्त । एसो परममहासुहओ [क्: सुहो] न उ फेडिअ ण उ खित्त [क्: ण उ चित्त । छाया - अक्षरमन्तविवर्जितो न तु स बिन्दुर्न वृत्तः । एष परममहासुखदो न तु स्फेटितो न तूत्क्षिप्तः ।।] ।। इत्यनेन स्तूयात् । ततोऽमृतास्वादविधिना पञ्चामृतप्रदीपं निष्पाद्य सितहूंकारजवज्रमयीं [क्: समापि] जिह्वां कृत्वा त्र्यक्षरेणाधिष्ठाय तेन कुरुकुल्लारूपमात्मानं प्रीणयेत् । ध्यानखिन्नो मन्त्री मन्त्रं जपेत् । तथैव ह्रीःकारं संवेष्ट्य स्थितां ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा इत्यष्टाक्षरमन्त्रमालां दीपमालामिव [क्, ग्: ओमित्] ज्वलन्तीं मनसाभिलिख्य द्रुतविलम्बितादिदोषरहितो रक्तचन्दनाक्षमालया [क्: चन्द्रेणा०] जपेत् । कोटिजापेन प्. ३८३) षड्गतिचक्रपतितान् सत्त्वान् वशीकरोति । सन्ध्यान्तरे [क्, ढ्: न्तरेण] तु झटिति निष्पन्नं कुरुकुल्लारूपमात्मानं विचिन्त्य पूजास्तुत्यादिकं कुर्यात् । श्रुतव्याख्यानादिसर्वक्रियां कुर्वाणो भगवत्यहङ्कारेणैव कुर्यात् । ततो यथाशयनप्रणिधानानि कुर्यादिति । उपदेशश्चात्र गुरुपरम्परायातो लिख्यते । स्वहृद्बीजं स्रवदमृतद्रवं हृदयादुत्थाय मस्तकं [क्, ढ्: कमावर्त्तेन] वामावर्त्तेन संवेष्ट्य दक्षिणकर्णविवरेण निष्क्रम्य दक्षिणकरे धनुर्गुणस्थशरपुङ्खविवरेण तत्कलिकाकर्णिकायां प्रवेश्य तद्रश्मिना तान् विकाश्य स्फुरणेन विभवगतसत्त्वहृदयेषु [ढ्, क्, ढ्: त्रिभगवत्] प्रवेश्य तत्कमलानि सञ्चोद्यानीय पुनस्तत्रैव प्रवेश्य कलिकां कृत्वा शरात् कर्णविवरेण मस्तकं दक्षिणावर्त्तीकृत्य भ्रूमध्ये स्थित्वा अवधूतीमार्गेण कण्ठहृदयनाभिपर्यन्तमहासुखालोकस्थानां [ढ्: हृदयनाभि] यथोपदेशं प्रविशेत् । ततः प्रज्ञोपायामलसमाधिसम्भूतसत्सुखापूर्णमिव स्वदेहं त्रैलोक्यं च पश्येत् । तत्क्षणमिमां गाथां च स्मरेत् - आइ ण अन्त ण मज्झु नहि न उ भव ण उ निव्वाण । एहु सो परममहासुहओ ण उ पर ण उ अप्पाण [छाया - आदिर्नान्तो न मध्यो नहि न तु भवो न तु निर्वाणम् । एष स परममहासुखदो न तु परो न त्वात्मीयः] ।। एवं पुनः पुनर्यावत् सत्त्वान् वशीकृत्य तान् महाबोधौ साक्षादेवं नियोजनक्षमो भवेदिति । एवं साध्यस्य साध्याया वा कुरुकुल्लारूपभावितायास्तद्बीजं तथैव साधकशरात् प्. ३८४) साध्यकरस्थशरकलिकायां तद्रश्मिविबुद्धायां तथा दक्षिणकर्णेन प्रवेश्य तथैव गत्वा [क्: सत्त्वास्तथै०] तथैव स्थित्वा तथैव प्रविश्य तत्स्थानं गत्वा तथैव तिष्ठेत् श्रीकुरुकुल्लारूपेण [क्: ओमित्स् रूपेण] च ह्रीःकारं मदनातपत्रनिहितमित्याद्युक्तम् । ततोऽवश्यं सा साध्यसाधकपरवशहृदया सर्वकार्यकरणोत्सुका भवतीति । विधायासादितं पुण्यं कुरुकुल्लाख्यसाधनम् । तेन सर्वजनाः सन्तु वश्यबोधिनियोजने ।। ।। श्रीहेवज्रतन्त्रक्रमेण स्वाधिष्ठानकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं सहजविलासस्य ।। १८४. नमः [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् क्, ग्: सेए fओल्. ३४] कुरुकुल्लायै । पूर्वोक्तविधानेन किन्तु स्वहृदीन्दौ ह्रीःकारबीजनिष्पन्नां रक्तवर्णां दक्षिणेन शरोद्यतहस्तां वामेन रक्तोत्पलधनुर्धारिणीं ध्यायात् । तत आकर्णपूरितधनूरक्तोत्पलकलिकानिभशरेण साध्यं पुरतो विचिन्त्य हृदि विन्धयेत् । पूर्वोक्तमुद्रया हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु विन्यस्य ततो जापः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः देवदत्तं वशमानय स्वाहा । ।। संक्षिप्तकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् ।। प्. ३८५) १८५. नमः [ठिस् साधन इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ड्, ध्, ख्: सेए fओल्. ९२.] शुक्लकुरुकुल्लायै । कुरुकुल्लां नमस्यामि सितवर्णां चतुर्भुजाम् । इषुकार्मुकहस्ताभ्यां सितोत्पलाभयप्रदाम् ।। पद्मासनस्थितां दिव्यां रक्तताटङ्कमौलिकाम् । दंष्ट्राकरालत्रिनेत्रां पिङ्गोर्द्ध्वकेशमूर्द्धजाम् ।। अथ सुखासनोपविष्टः स्वहृदये चन्द्रमण्डलं तदुपरि ह्रीःकारं दृष्ट्वा सितवर्नस्फटिकोऽयं शुभ्रज्योतीरश्मिविस्फुरितान् तद्रश्म्याकृष्टशुभ्रबुद्धबोधिसत्त्वान् पुरतः पूजयित्वा शिरसा प्रणम्य तदग्रतः पापदेशनापुण्यानुमोदनां ततः परिणामनां त्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पादनं कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् । परहितचिन्तां मैत्रीं परदुःखनाशक्रियां करुणां परसुखतुष्टिं मुदितां परदोषोपेक्षामुपेक्सां भावयेत् । ततः शून्यतामन्त्रमुच्चरेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । अथ पूर्वोक्तह्रींकारेण स्फुरणसंहरणं कृत्वा आदिक्रमेण सितवर्णां कुरुकुल्लामात्मानं भावयेत् । स्वहृदये सितवर्णाष्टदलपद्मं लीनं तदुपरि सूर्यमण्डलं तत्रैव ह्रींकारसम्भवां देवीं विचित्ररूपां सितवर्णां चतुर्भुजां वामे चापधरां दक्षिणेनाकर्णपूरितशरां वामे सितोत्पलां दक्षिणेनाभयहस्तां पद्मासनस्थितां दिव्यवस्त्रशोभितां श्वेतपट्टांशुकोत्तरीयां विकटदंष्ट्रां त्रिनेत्रां ऊर्ध्वपिङ्गलकेशां अमिताभमुकुटिनीं सूर्यासने सूर्यप्रभां नानाभरणभूषितां नीलानन्तबद्धकेशां रक्ततक्षककुण्डलां पीतशङ्खपालकण्ठिकां विश्ववर्णकुलिककेयूरां हरितकर्कोटकयज्ञोपवीतां प्. ३८६) कर्कोटकयज्ञोपवीतां सितवासुकिमेखलां मृणालधवलमहापद्महारभूषणां सितनन्दपनन्दोनागराजेन कृतपादनूपुराम् । अथ पुनरष्टकुरुकुल्लानागाः [ड्, ध्: रष्टनाग] कृताञ्जल्यो [ड्, ध्: ञ्जलियो] भूत्वा पादतले निवसन्ति । एवं समयसत्त्वं निष्पाद्य ज्ञानसत्त्वेन सहैकीकृत्य भावयन् पूजयेदिति । पूर्वादिदिक्षु अक्षोभ्यवैरोचनरत्नसम्भवामोघसिद्धयः । अग्निकोणादिषु लोचनामामकीपाण्डराताराः । एताश्च भावनाः कृत्वा पूजयेत् क्रमयोगतः । पूजां कृत्वा दृढीकृत्य जापमन्त्रमनुस्मरेत् । यस्याश्च जापमात्रेण त्रैलोक्यं वशमानयेत् ।। ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा । एतज्जापमात्रेण त्रैलोक्यविजयी भवति । सितवर्णेन निर्विषीकरणं स्फटिकेन लभते प्रज्ञां हेमेन वश्यां पुष्करेण विनाशनम् । अथ पुरक्षोभमन्त्रं [ड्, ध्: पुनर] कथयिष्यामि येन सिध्यन्ति त्रिदशाः । ओं कुरुकुल्ले अमुक च ट त प य श ह्रीं फट् स्वाहा । अष्टसिद्धिनाम मन्त्रमिदम् । अष्टौ परीक्षाप्रदायिकां अष्टैश्वर्यतां भावयेत् । त्रिदशैरपि पूज्यते । अथापरध्यानं वक्ष्ये - गुह्यात् गुह्यतरं जापं कथितं सिद्धिहेतुना । मस्तकतालुकण्ठेषु हृदये स्तनयुग्मके ।। कट्यां वक्षे पादद्वये न्यसेत् मन्त्रम् । योऽर्थसिद्धये क्षोभयेत् भुवननागान् आकर्षयेच्चासुरदेवता अपि ब्रह्मरुद्रादिदेवानपि किं पुनः क्षुद्रमानुषान् । उच्चारितो हि मन्त्राणां प्. ३८७) अनुच्चारितोऽयुतं जपेत् उच्चारोऽनुच्चारवर्जितः अयुतसहस्रं जपेत् । एवं जापमात्रेण त्रैलोक्यव्यापी योगी गच्छेत् भुवनचतुर्दशम् । स्वेच्छादर्शनं ददाति । कथितं मन्त्रसाधने - लक्षैकेन देवराजा प्रजालोकोऽयुतेन तु । पशुपक्ष्यादयः कोट्या सप्तलक्षेण चासुराः ।। शतसहस्रेण मन्त्रेण वज्रगर्भाभिसम्बोधिपदं लभते । अत्रोपदेशोऽयम् - तं कुरुकुल्लारूप करिये ह्यग्र अहणिसि वीअ हन्ते देह्यग्र । गुरुव-अणे दिढ करि माणहु भण-अ सबरपा विसढा करे हाणहु [छाया - तत् कुरुकुल्लारूपं कृत्वा ये ह्यग्रेऽहर्निशं बीजं ह्रीः ते ददत्यग्रे । गुरुवचने दृढं कृत्वा मानं भणति शबरपादो विषाणां कुरुते हानिम् ।।] ।। त्रैलोक्योत्तमोत्तमा विद्या सितकुरुकुल्लायाः । साधनं विषदन्तस्य सर्वकर्मकरं शुभम् ।। ।। सितकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् । ।। कृतिरियं सिद्धशबरपादानाम् ।। प्. ३८८) १८६. प्रथमं स्वहृदि रक्तवर्णं चन्द्रमण्डलं विभाव्य रक्तवर्णं ह्रीःकारं पश्येत् । ततः पापदेशनादिकं निवेदयेत् । पश्चात् शून्यतां भावयेत् । शून्यतायां स्थितो योगी रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तदुपरि हूंकारं नीलवर्णं विभावयेत् मतिमान् । तत्परिणतं विश्ववज्रं तत्परिणतां वज्रमयीं भूमिं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरबन्धनं [क्: वज्रेण बन्धनं] च । ओं रक्ष रक्ष हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाह । पश्चाद् योगी रक्तवर्णं पद्मं तदुपरि [क्, ग्: ओमित् तदुपरि चन्द्रमण्डलं] चन्द्रमण्डलं तदुपरि रक्तपर्णह्रीःकारपरिणतं रक्तोत्पलम् तदुपरि पुनश्चन्द्रमण्डलम् तत्परिणतां कुरुकुल्लामात्मानं विचिन्तयेत् अर्द्धपर्यङ्केन नाट्यस्थां च व्याघ्रचर्मावृतकटिं [ग्: नवव्याघ्र] पञ्चमुद्राविभूषितां ऊर्द्ध्वकेशां पिङ्गलकचां अमिताभनाथशोभितशिखां धनुर्बाणतथोत्पलाङ्कुशहस्ताम् । अत्र स्थाननियमो नास्ति नापि भोजने नियमः । अत्र मन्त्रजापस्तु क्रियमाणः यथा न कश्चित् प्रत्येति तथा कर्तव्यः । ओं कुरुकुल्ले ह्रीः स्वाहा । लक्षैकेन वशो राजा प्रजालोकोऽयुतेन तु । पशुपक्ष्यादयः कोट्या सप्तलक्षेण चासुराः ।। ।। हेवज्रक्रमकुरुकुल्लासाधनं समाप्तम् ।। प्. ३८९) १८७. नमः कुरुकुल्लायै । प्रातः प्रोन्मीलदर्कद्युतिमतिमसृणज्योतिरक्षीणलक्षीमुद्भास्वद्रागवज्र##- यामेकाग्रं विचिन्त्य त्रिदशपुरवधूदोर्लताबन्धनानि प्राप्यन्ते [क्, ग्: प्रोष्यन्ते] तां नमामो जगदसमवशीकारभैषज्यसिद्धिम् ।। अध्यासीनः श्मशाने गहनगिरिगुहागह्वरक्रोधसन्ध्यौ वृक्षे वाऽथ स्वगेहे [क्: त्वगेहे] क्वचिदपि विगतोपद्रवे वा प्रदेशे । श्रीहेवज्रक्रमेण त्रिभवपरिणतज्ञाननिस्यन्दमूर्त्तिं ध्यायाद् रक्तोत्पलास्त्रद्युतिदलितजगद्द्वन्द्वनिर्वाणमायाम् [क्: पलास्त ; क्, ग्: जगद्गर्व] ।। आदौ सत्त्वेषु [ढ्: सत्त्वेऽत्र] मैत्रीं हिततनयगतस्नेहरूपां विचिन्त्य म्लानैकापत्यबोधात् तदनु करुणया भावयन् सर्वसत्त्वान् । पश्यंस्तत् [क्, ग्: पुण्यं तत्] सौख्यसम्पद्भरमतिमुदितः सत्परार्थैकमूर्त्तिं ध्यायात्तत्सर्वसत्त्वेष्वहितहितमतिम्लानशून्यामुपेक्षाम् ।। एतत् सर्वं समाप्य स्वहृदयकलितस्फूर्जदर्कस्थरक्तह्रीःकारांशुयुतांस्तैर्गुरुसुगतसुतैः [क्: स्फुर] सार्द्धमाकृष्य बुद्धान् । यत्किञ्चिज्जन्मजन्मसुकृतमनुमतं कारितं वा तदेषु म्लानं कर्म प्रकाश्य कुशलमपि तथैवानुमोद्यं च तेषाम् ।। सर्वं कालव्यतीतं तदनु भगवतः सद्गुरोराज्ञयैव ज्ञात्वा ध्यायात् तदग्रं सहजमनुपमं धर्मरूपं जिनानाम् । प्. ३९०) तत्सार्वज्ञ्यं तदेव त्रिभुवनमखिलं तत्तदाभागमूर्त्त्या सर्वासां पारमीणां परमपरिणतं मञ्जुतत्त्वं [क्, ढ्: मज्ज०] तदेव ।। निर्मग्नस्तत्र योगी प्रणिधिघटनया धर्मकायस्वभावो जातः सम्भोगरूपारजनितकिरणस्फारमेकार्कचक्रम् । हूंकारस्तत्र नीलद्युतिरथजनये विश्ववज्रं [क्, ग्: धर्मचक्रं] तदात्मप्राकारं पञ्जरं च प्रबलवरमहामारवीरैरभेद्यम् ।। पश्चाद् रक्तारविन्दप्रणयिनीतरणौ [क्: प्रणिधि०] भासमानं कणाभं ह्रीःकारोद्भूतरक्तोत्पलमुपरि ततो विस्फुरत् सूर्यबिम्बम् । तस्मिन्नुग्रोऽतिविश्वभ्रमदरुणमहारोचिराभासुरो ह्रीः देवी स्यादुग्रमारव्यतिकरदहनोद्दामतीव्रानलश्रीः ।। प्राचीनार्कप्रकाशां निरतिशयमहायौवनव्यक्तगर्वां भास्वत्पिङ्गोर्द्ध्वकेशीं स्तनजघनभरां मृदुशृङ्गारसाराम् [क्: भरोन्मृदु०, ढ्: भरोमुद्र०] । वामासक्तारुणाभत्रिनयनकिरणस्पृष्टदंष्ट्राकरालां प्रस्फूर्ज्जद्वक्त्रगर्भभ्रमदुरुरसनाकोटिरुद्दामरोचिः ।। विश्वाग्निस्फारदीप्तद्युतिसृमरशवासक्तवामाङ्घ्रिकोटिविन्यस्योर्द्ध्वं [ढ्: दीप्र०] स्फुरन्ती तदितरचरणं वामजानोरुपान्ते । विस्तीर्णद्वीपिदेहच्छदकलितगुरुश्रोणिभारालसाङ्गि [क्, ग्: हारा०] निर्यद्रक्ताम्बुधारामुरसि नरशिरश्चक्रमालां वहन्ती ।। उन्नालोन्निद्रमुखस्फुरदरुणविशालोत्पलद्वैतकॢप्तक्रीडत्कोदण्डकाण्ड##- आकृष्योग्राङ्कुशेन त्रिभुवनमखिलं पालयन्तीव धात्रीं रक्ताब्जं वामपाणौ निरुपमसहजं रागराज्यं तदेव ।। प्. ३९१) स्वच्छन्देन्दुप्रकाशश्रियमुपहसतः पञ्च मौलौ कपालान् पञ्चाङ्गं पञ्चमुद्राभरणपरिणतं पञ्चबुद्धक्रमेण । बिभ्राणा रागवज्रं शिरसि भगवती तन्मयः साधकेन्द्रस्तन्मन्त्रं क्लीवजापो [क्, ग्: क्लीवजापा] जपति यदि सुरैर्वन्दनीयस्तदङ्घ्रिः ।। एतत् साधनमुत्तमं भगवतो लीलाशनेराज्ञया यत् कृत्वा करुणाभिधानकविना पुण्यं समासादितम् । तेनास्तामतिनिष्कलङ्कविमलप्रज्ञोदयस्फारितां स्वच्छन्दप्रसरप्रभास्वरमहासौख्यप्रतिष्ठं जगत् ।। ।। कुरुकुल्लायाः साधनं श्रीहेवज्रतन्त्रोद्धृतं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं कवेः करुणाभिधानस्य । एवं श्लोकाः १२ ।। १८८. ओं [ख्: गिवेस् थे नमस्कार; ओथेर् ड्, ध्, ध्: हवे ओन्ल्य ओं] कुरुकुल्लायै नमः । यस्याः स्मरणमात्रेण सदेवासुरमानुषाः । ध्रुवं किङ्करतां यान्ति कुरुकुल्लां नमामि ताम् ।। आदौ मन्त्री कृतमुखशौचादिकः सुखासनस्थः स्वहृद्यकारजचन्द्रस्थितह्रीःकाररश्मिसमानीतकुरुकुल्लादेवीं [ख्: अकारज स्वहृच्चन्द्रे रक्तह्रीःकार] हृद्बीजनिर्यातपूजाविशेषैः [ख्: निर्जात] सम्पूज्य वन्दनां पापदेशनां पुण्यानुमोदनां तत्परिणामनां त्रिशरणगमनं बोधिचित्तोत्पादनं चतुर्ब्रह्मविहारीभावनां च कृत्वा शून्यतां विभाव्य मन्त्रेण चाधिष्ठाय हृद्बीजनिष्पन्नरक्तकुवलये अकारजचन्द्रमण्डले प्. ३९२) तां विभाव्य तत्सर्वपरिणतां भगवतीं रक्तवर्णां रक्तचन्द्रपद्मासनां रक्ताम्बरां रक्तकिरीटवतीं चतुर्भुजां सव्ये अभयप्रदां अन्येन समापूरितशरां वामेन एकेन रत्नचापधरां अपरेण रक्तोत्पलधरां अमिताभमुकुटीं कुरुकुल्लापर्वतोदरनिवासिनीं शृङ्गाररसोज्ज्वलां नवयौवनां कुरुकुल्लां भावयेत् यावत् खेदो न भवति खेदे तु मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः ##- त्रिकोणमण्डलकं कृत्वा तत्र रक्तकुसुमैर्देवीं सम्पूज्य स्वयं तु रक्ताम्बरः साध्यं पादेन आक्रम्य नग्नं विह्वलं मुक्तकेशां हृदि रक्तोत्पलकलिकया विध्यन्निव जपेन्मन्त्रः । तत्रैष मन्त्रः - ओं कुरुकुल्ले ह्रीः अमुकं मे वशीकुरु स्वाहा । ।। इति कुरुकुल्लासाधनम् ।। १८९. नमः कुरुकुलायै । ओं कुरुकुल्ले स्वाहा । आर्यताराया [ढ्: तारापादानां] हृदयं अप्रतिहतशक्तिं त्रिभुवनवशकर्मणि प्रथितं पूर्वोक्तसमाधिस्थ्ऽक्षरलक्षं जपेत् । पश्चात् पुष्पधूपविलेपनगन्धचूर्णताम्बूलादि यस्यानेनाभिमन्त्र्य दीयते स वशो भवति । सुगन्धिधूपेन [सुगन्धि भवति इस् ओमित्तेद् इन् क्] प्. ३९३) स्वमात्मानं धूपयेत् सर्वजनप्रियो भवति । बन्धूककुसुमानि [ख्, अ: रक्त०] होमयेत् यस्य नाम्ना स वशो भवति । खानं पानं चाभिमन्त्र्य यस्य दीयते स वशो भवति । महापुरुषवशीकरणे श्वेतसर्षपो होतव्यः । पश्चात् सुतिथिनक्षत्रादिना च भगवत्याः पूजादिकं कृत्वा कुङ्कुमगोरोचनाकर्पूराद्यैः भूर्जे वस्त्रे वा षोडशारमुत्पलपत्राकारं चक्रमभिलिख्य चक्रमध्ये [क्: क्रमम०] मन्त्रसहितं साध्यसाध्यानां नाम लिखनीयम् । पत्रेषु कु रु कु ल्ले अक्षरचतुष्टययन्त्रितं साध्यस्य केवलं नाम लिखनीयम् । बहिराःकारेण त्रिगुणीकृतं चक्रं रक्तसूत्रेण संवेष्ट्य मदनमयपुत्तलिकाया हृदयमध्ये निक्षिप्य खदिराङ्गारेण तापयेत् पादाकृष्टिं कुरुते । पुरुषस्य स्त्रियो वा वशीकरणे ताम्रसूच्या [क्, ग्: पुष्पा] योनौ पादयोर्विद्ध्वा तापयेत् [क्: तप०] वशीभवत्यत्र न संशयः । महत्या श्रद्धया इमं मन्त्रराजं भगवत्याः पूजां कृत्वा जप्तव्यम् । एवमनेन क्रमेण सर्वसिद्धिर्भवति । ।। इति [ढ्: ओमित्स् थिस् चोलोफोन्] कर्मप्रसरप्रयोगः ।। प्. ३९४) १९०. गं [गं हं इस् ओमित्तेद् इन् ढ्, ख्, अ] रं वं यं पं शं चं डं ओं कुरुकुल्ले सर्वदुष्टान् नाशय नाशय कीलय कीलय भञ्जय भञ्जय मर्द्दय मर्द्दय ध्वंसय ध्वंसय अपसारय अपसारय शान्तिं मे कुरु पुष्टिं मे कुरु अभिमतं [ढ्: रेअद्स् अभिमतं मे कुरु अfतेर् थे सेचोन्द् अपसारय] मे कुरु सर्वसत्त्वान् वश्यं [ख्: वशी मे] मे कुरु ह्रीः स्वाहा । ओं ह्रीं श्रीं हूं हें हां हाः । ।। कुरुकुल्लाया बलिविधिः ।। १९१. नम उष्णीषविजयायै । पूर्वोक्तविधानेन चन्द्रे सितभ्रूंकारजां [ग्: त्रं०] शुक्लां त्रिमुखां त्रिनेत्रां नवयौवनां नानालङ्कारधरां अष्टभुजां भगवतीं चिन्तयेत् पीतकृष्णदक्षिणेतरवदनां दक्षिणचतुर्भुजैः विश्ववज्रपद्मस्थबुद्धबाणवरदमुद्राधरां वामचतुर्भुजैः चापतर्जनीपाश-अभयहस्तपूर्णकुम्भाः चैत्यगुहागर्भस्थितां वैरोचनमुकुटिनीं निष्पाद्य स्वबीजं पद्मस्थं हृदि [क्, ब्: ओमित्] ध्यायात् । तदनु शिखाललाटकण्ठनाभिचरणेषु यथाक्रमं हूं त्रां ह्रीः [क्, ढ्: ह्रीं] अं अः [क्, ब्: अ] इति पञ्चाक्षराणि पश्येत् । ततो मन्त्रं जपेत् ओं भ्रूं स्वाहा । ।। उष्णीषविजयासाधनम् ।। प्. ३९५) १९२. पूर्वोक्तविधानेन [ग्: बेगिन्स् wइथ् ओं] हृदि चन्द्रमण्डले सितओंकारजां सितातपत्रापराजितां भगवतीं त्रिमुखां षड्भुजां प्रतिमुखं त्रिनयनां शुक्लां नीलारुणदक्षिणवाममुखीं चक्राङ्कुशधनुर्द्धरदक्षिणकरां सितवज्रशरपाशतर्जनीधरवामकरां सक्रोधदृष्टिकां सर्वग्रहविध्वंसिनीं दिव्यालङ्कारवस्त्रवतीं [क्, ढ्, ग्: लङ्कारवतीं] वैरोचननायकां ध्यात्वा मुद्रां बन्धयेत् । दक्षिणहस्तमुष्टितर्जनीं हृदि संस्थाप्य वामहस्तमुष्टिमुत्थापयेत् । जापः - ओं सितातपत्रापराजिते सर्वग्रहान् त्रासय त्रासय हन हन [क्, ढ्, ग्: हन हन हन हन] ह्रुं [ग्: ह्रं ह्रं] ह्रुं हूं [क्, ढ्, ग्: हूं हूं फट् फट्] फट् स्वाहा । ।। इत्यार्यसितातपत्रापराजितासाधनम् [ख्: तात्म] ।। १९३. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं अष्टदलकमलोपरि सूर्यस्थहूंकारजवज्रं वंकाराधिष्ठितवरटकम् [ख्: रं] ध्यात्वा तत्परिणतां वज्रचर्चिकां त्रिनेत्रामेकमुखीमर्द्धपर्यङ्कताण्डवां मृतकासनस्थां कृशाङ्गीं दंष्ट्रोत्कटभैरवां नरशिरोमालाविभूषितकण्ठदेशामस्थ्याभरणविभूषितां [क्, ग्: वेशा] पञ्चमुद्राधारिणीमक्षोभ्यमुकुटिनीं व्याघ्रचर्मनिवसनां मुक्तकेशीं षड्भुजां दक्षिणे वज्रखड्गचक्रधारिणीं वामे कपालमणिकमलधरां रक्तवर्णां कर्मानुरूपतः शुक्लादिवर्णयुक्तां च ध्यात्वा स्वहृच्चंकारकरानीतज्ञान्चक्रं प्. ३९६) पुरः [ख्: पुनः] संस्थाप्य पूजादिकं निर्वर्त्त्य प्रवेशयेत् [ख्: त्तत्] ततो मन्त्रं जपेत् - ओं वज्रचर्च्चिके हूं स्वाहा । ।। इति वज्रचर्चिकासाधनम् ।। १९४. नमो महाप्रतिसरायै । पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरमकारजेन्दुमण्डले [ख्: मं ; ख्, ब्: जचन्द्र] पीतप्रंकारजं [क्, ढ्, ग्: पं] कृतविविधरश्मिपरार्थं [क्, ब्: ओमित् कृत० भगवतीं] परिणम्य भगवतीं महाप्रतिसरां झटित्यात्मानं निष्पादयेत् पीतां चतुर्मुखां त्रिनेत्रां अष्टभुजां प्रथममुखं पीतं दक्षिणं सितं पश्चिमं नीलं वामं रक्तं दक्षिणभुजैः खड्गचक्रत्रिशूलशरधरां वामभुजैः परशुचापपाशवज्रधरां विश्वपद्मचन्द्रासने ललिताक्षेपसंस्थितां रक्तप्रभामण्डलां सर्वाभरणभूषितां विचित्रवस्त्रवसनां पट्टांशुकोत्तरीयां नानारत्नमुकुटीम् । एवं विचिन्त्य ततः कायवाक्चित्तचन्द्रेषु ओं आः हूं सितपीतनीलत्र्यक्षराणि चिन्तयेत् । ततः स्तनान्तरे [क्, ग्: स्तानुत्तरे] चन्द्रस्थप्रंकारं विचिन्त्य नानाविधदेवतीभिरात्मानं पूजितं दृष्ट्वा तावद् भावयेत् यावत् खेदो न जायते । खेदे सति स्वहृच्चन्दे [क्, ब्: हृच्च०, ख्: स्वहृदि] मुक्ताहारोपमं मन्त्रं पश्यन् जपेत् - ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे हूं हूं फट् फट् स्वाहा । ।। महाप्रतिसरासाधनम् ।। प्. ३९७) १९५. प्रथमं योगी समाहितचित्तो भूत्वा हृदि पंकारपरिणतं विश्वपद्मं तत्रोपरि अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तत्र पीतं प्रंकारं [ढ्: पं०] विन्यस्य तद्विनिर्गतरश्मिभिः गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्यानीयाग्रतो विचित्रासनोपविष्टान् वन्दनापूजनापापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पाद##- शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्युच्चार्य शून्यं विभाव्य ततः स्वचित्ते झटिति चन्द्रं पितप्रंकारं च विभाव्य तत्परिणामेन प्रतिसरां सुपीतां रत्नमुकुटिनीं पीतशुक्लपीतरक्तचतुर्मुखीं त्रिनेत्रामष्टभुजां दक्षिणभुजैः खड्गचक्रत्रिशूलशरधारिणीं वामभुजैः पाशपरशुचापवज्रधारिणीं पद्मचन्द्रासने ललिताक्षेपस्थितां नानारत्नाभरणविभूषितां विभाव्य तस्याः शिरःकण्ठहृदयोपहृदयेषु चन्द्रस्थशुक्लरक्तपीतकृष्णान् ओं आः प्रं [क्: पं] हूंकारान् विन्यस्य एतन्मन्त्रोच्चारेणात्मानं देवीरूपमधितिष्ठेत् । ततः स्वहृदयान्निर्गतरश्मिभिरक्षोभ्यादीन् सञ्चोद्यानीय [आfतेर् थिस् थे ड्, ध्: अद्द्स् अ लोन्ग् fरग्मेन्त् wहिछ् इस् उन्नेचेस्सर्य हेरे चोन्सिस्तिन्ग् ओf थे साधनस् ओf शप्तशतिक हरग्रीव (एन्द् ओन्ल्य), त्रैलोक्यविजय अन्द् वज्रज्ज्वालानलार्क (बेगिन्निन्ग्). ईत् रेपेअत्स् थिस् पोर्तिओन् अगैन् अत् थे एन्द्. ठे रेअसोन् सेएम्स् तो बे थत् सोमे लेअवेस् ओf थे ओरिगिनल् चोदेx wएरे नोत् इन् ओर्देर्. षेए ईन्fर] अभिषेकं गृहीत्वा मुकुटे अधिपतिमक्षोभ्यं चिन्तयेत् । प्. ३९८) ततः स्वहृदयात् पूजादेवीः संस्फार्य पूजयित्वा शताक्षरमन्त्रमावर्त्त्य च तावद् भावयेत् यावत् खेदो न जायते । खिन्ने चित्ते सति मन्त्रं जपेत् - ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे हूं हूं फट् [Oने फट् इस् द्रोप्पेद् इन् ढ्] फट् स्वाहा [क्, ग्: ओमित्] । ततोऽपि मन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे [ख्: चित्तं मे] चित्तं श्रेयः कुरु हूं हहहहहोः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः - शताक्षरमन्त्रः । उत्थानकालसमये पूजादिकं कृत्वा क्षमापयेत् । ।। इति महाप्रतिसरायाः साधनं समाप्तम् ।। १९६. मैत्रीं सर्वजनेऽपि जन्ममरणव्याधिव्यथाविह्वले [क्, ढ्: व्याधीन् यथा] कारुण्यं मुदितामुपेक्षणमतिं कृत्वोपदेशादतः । मायास्वप्नसमं समग्रमखिलैः शून्यं विकल्पैर्जगत् विज्ञानैकवपुर्विभाव्य पुरतो मन्त्री ततस्तेन च ।। शुभ्राकारशशाङ्कबिम्बलुठितां [क्: विलु०] पीताकृतिं प्रंकृतिं कुर्वाणां निजरश्मिभिः प्रतिदिशं विश्वस्य सद्वाञ्छितम् । प्. ३९९) ध्यात्वा विश्वसरोजगर्भविलसच्चन्द्रासनस्थायिनी पीतापीतसितासितारुणमुखं नेत्रत्रयालङ्कृतम् [क्, ग्: संस्कृतं] ।। मौलीरत्नमयं विचित्रवसनं रक्तप्रभामण्डलं लीलाक्षिप्तपयोधरयुगासक्तोत्तरीयांशुकम् । खड्गं चक्रशरत्रिशूलपरशुश्रीपाशवज्रं धनुर्बिभ्राणा भुजपल्लवैः प्रतिसरा भूयात् स्वयं साधकः ।। ओं आः हूं इति चाक्षरैः पटुमतिर्देहे [क्: यदु] गिरिस्वान्तके दृष्ट्वा चन्द्रगतं सितं विधियुतं पीतं च नीलात्मकम् । सच्चन्द्रे [क्, ग्: सर्वेन्द्रकुचयुगा] कुचयुग्ममध्यमिलितप्रंकारजन्मार्च्चिषा [ढ्: कुर] निष्पन्नैः परिपूरितं निजवपुर्ध्यायात् स देवीगणैः ।। एवं च स्फुरणेऽपि संहृतिविधौ सञ्जातखेदो यदा मुक्तादामनिभं तदा स्थिरमतिः रश्मिप्रतानोज्ज्वलम् । हृच्चन्द्रोपरि [क्: चन्द्रो] मन्त्रराजमसमं ध्यायन् जपेदीदृशं नित्यं सादरमञ्जसा बहुतरं कालं विशुद्धाशयः ।। तत्रायं मन्त्रराजः - ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे हूं हूं फट् फट् स्वाहा । ।। प्रसिसरासाधनम् ।। प्. ४००) १९७. पूर्वोक्तविधानेन विश्वपद्मचन्द्रे हरितमांकारजां महामायूरीं हरितवर्णां त्रिमुखां षड्भुजां प्रतिमुखं त्रिनेत्रां कृष्णशुक्लदक्षिणेतरवदनां दक्षिणत्रिहस्तेषु यथाक्रमं मयूरपिच्छबाणवरदमुद्राः तथा वामत्रिहस्तेषु रत्नच्छटाचापोत्सङ्गस्थकलशा विचित्राभरणां शृङ्गाररसां नवयौवनां चन्द्रासने [ढ्: सन] चन्द्रप्रभावतीं अर्द्धपर्यङ्किनीममोघसिद्धिमकुटां भावयेदात्मानम् । ततोऽस्याः शिरःकण्ठहृदयनाभिस्थचन्द्रेषु यथाक्रमं ओं आः मां हूं इत्यक्षरचतुष्टयं विभाव्य स्फुरणसंहरणं कुर्वीत [ख्: कुर्वते] । ततो मन्त्रं जपेत् - ओं महामायूरी विद्याराज्ञी हूं हूं फट् फट् स्वाहा । ।। इत्यार्यमहामायूरीसाधनम् ।। १९८. पूर्वोक्तविधानेन विश्वपद्मचन्द्रे बुंकारोद्भवां महासाहस्रप्रमर्द्दनीमात्मानं ध्यायत् शुक्लामेकमुखीं षड्भुजां दक्षिणत्रिभुजेषु खड्गबाणवरदमुद्राः वामत्रिभुजेषु धनुःपाशपरशवः [ख्, अ: सपाश] विचित्रालङ्कारधरां रूपयौवनशृङ्गारवतीं वैरोचनकिरीटयक्तां [क्, ढ्, ख्, ख्, अ: टि] पद्मचन्द्रासनप्रभाम् । ।। इत्यार्यमहासाहस्रप्रमर्द्दनीसाधनम् ।। प्. ४०१) १९९. महामन्त्रानुसारिणी [ख्: बेगिन्स् wइथ् नमः] चतुर्भुजैकमुखी कृष्णा दक्षिणभुजद्वये वज्रवरदवती वामभुजद्वये परशुपाशवती हूंकारबीजा अक्षोभ्यकिरीटिनी सूर्यासनप्रभा चेति [क्, ढ्, ग्: वेति] । ।। इत्यार्यमहामन्त्रानुसारिणीसाधनम् ।। २००. महासितवती [ख्, ख्, अ: शीत] चतुर्भुजैकमुखी रक्ता दक्षिणभुजद्वये अक्षसूत्रवरदवती वामभुजद्वये [क्: ओमित्स् वामभुज लङ्कारवती] वज्राङ्कुशहृत्प्रदेशस्थपुस्तकवती जीं [ढ्, ग्: त्रीं] बीजा अमिताभमुकुटी अर्द्धपर्यङ्कस्थिता नानालङ्कारवती सूर्यासनप्रभा चेति । ।। इत्यार्यमहासितवतीसाधनम् ।। २०१. अथाम्नायान्तरेण पञ्चमहादेवत्यो [क्: पञ्चदे] निर्द्दिश्यन्ते । तत्र महाप्रतिसरा पीता त्रिमुखी प्रतिमुखं [क्, ग्: पीत] त्रिनयना दशभुजा कृष्णसितदक्षिणेतरवदना दक्षिणपञ्चभुजेषु यथाक्रमं खड्गवज्रबाणवरदहृदयशायिहस्तस्थच्छत्राणि [क्, ग्, ख्, अ: पाश] तथा प्. ४०२) वामपञ्चभुजेषु चापध्वजरत्नच्छटापरशुशङ्खाः [क्: च्छत्रा] रत्नसम्भवमुकुटी कृष्णकञ्चुकरक्तोत्तरीया अर्द्धपर्यङ्कललिताक्षेपा दिव्याभरणवस्त्रभूषिता चेति । महामायूरी हरिता द्विभुजैकमुखी [ख्: मुखदिव्या] दिव्या मयूरपिच्छवरददक्षिणवामभुजा चेति । महासाहस्रप्रमर्द्दनी पूर्ववदेव । महामन्त्रानुसारिणी चतुर्भुजैकमुखी कृष्णा दक्षिणभुजयोरसिवरदौ वामभुजयोः परशुपाशौ चेति । महासितवती [ख्, अ: शीत] चतुर्भुजैकमुखी रक्ता दक्षिणभुजयोरसिवरदौ वामभुजयोः परशुपाशाविति । त्र्यक्षराङ्किताः स्वबीजमध्याः स्वनामसहिता अमूषां मन्त्राः । ।। महापञ्चरक्षासाधनम् [ठिस् चोलोफोन् इस् fओउन्द् इन् ढ्, ब्: ओन्ल्य] ।। २०२. महाप्रत्यङ्गिरा कृष्णा षड्भुजैकमुखा खड्गाङ्कुशवर्ददक्षिणहस्ता रक्तपद्मत्रिशूलहृदयस्थसपाशतर्जनीयुक्तवामहस्ता हूंबीजा अक्षोभ्यमुकुटा सर्वालङ्कारवती रूपयौवनसम्पन्ना । ।। इति [४] महाप्रत्यङ्गिरासाधनम् ।। प्. ४०३) २०३. ध्वजाग्रकेयूरा कृष्णा त्रिमुखी चतुर्भुजा रक्तश्यामदक्षिणवाममुखी खड्गपाशधारिदक्षिणकरद्वया वज्रङ्कितखट्वाङ्गचक्रवामहस्तद्वया [ग्: ओमित्स् चक्र] ऊर्ध्वपिङ्गलकेशी शुष्कपञ्चमुण्डालङ्कृतशिरस्का व्याघ्राजिनवसना दंष्ट्राकरालमुखी प्रलम्बोदरी प्रत्यालीढपदा सूर्यासनप्रभा पीतवस्त्रकञ्चुकिनी हूंबीजा अक्षोभ्यमुकुटा । ।। इति [ठिस् चोलोफोन् इस् गिवेन् इन् ढ्, ब्: ओन्ल्य] ध्वजाग्रकेयूरासाधनम् ।। २०४. अपराजिता पीता द्विभुजैकमुखी नानारत्नोपशोभिता गणपतिसमाक्रान्ता चपेटदानाभिनयदक्षिणकरा गृहीतपाशतर्जनिकहृदयस्थितवामभुजा अतिभयङ्करकरालरौद्रमुखी अशेषमारनिर्दलनी [क्, ग्, ढ्: लनं] ब्रह्मादिदुष्टरौद्रदेवतापरिकरोच्छ्रितच्छत्रा चेति । ।। इति [ठिस् चोलोफोन् इस् गिवेन् इन् ढ्, ब्: ओन्ल्य] अपराजितासाधनम् ।। २०५. वज्रगान्धारी कृष्णा षण्मुखी द्वादशभुजा ऊर्ध्वपिङ्गलकेशी प्रत्यालीढपदा दंष्ट्राकरालवदना प्रतिमुखं त्रिनेत्रा [ख्, अ: नयना] दक्षिणषड्भुजेषु यथाक्रमं [Oमित्तेद् इन् ढ्, ग्, ख्, ख्, अ] प्. ४०४) वज्रवज्रघण्टाखड्गत्रिशूलबाणचक्राणि [क्: बालचक्रा] वामषड्भुजेषु खट्वाङ्गाङ्कुशधनुःपरशुपाशहृत्तर्जन्यः प्रथममुखं कृष्णं अपराणि मुखानि [मुखानि ओन्ल्य इन् ख्, अ] पञ्चवर्णानि विश्वपद्मसूर्यासना चेति । ओं हूं हूं हूं [क्, ढ्, ग्, ब्: ओमित्] स्वाहेति जापमन्त्रः [आfतेर् थिस् क्; अगैन् स्ततेस् थे समे साधन] । अत्रैव भवति धारिणी - नमो रत्नत्रयाय नमश्चण्डवज्रपाणये [क्, ग्: न्द्र] महायक्षसेनापतये नमो भगवति महावज्रगान्धारि अनेकशतसहस्रप्रज्वलितदीप्ततेजायै उग्रभीमभयानकायै योगिनीयै [ऋएपेअतेद् इन् क्] भीष्मभगिनीयै [ईन् ख्, अ: थे तेर्मिनतिओइन्स् अरे इन् ये अन्द् नोत् इन् यै] द्वादशभुजायै विकीर्णकेशीयै अनेकरूपविविधवेशधारिणीयै एह्येहि भगवति महावज्रगान्धारि [ख्, अ: स्पेल्ल्स् थे सनेम् अस् गन्धा०] त्रयाणां रत्नानां सत्येन आकट आकट बलदेवादिकं ये चान्ये समये न तिष्ठन्ति तानावर्तयिष्यामि शीघ्रं [रेपेअतेद् इन् ग्] गृह्ण गृह्ण गृह्ण [ख्, अ: ओमित्स्] ओं अल अल अल अल हुलु हुलु मुलु मुलु चुलु चुलु धम धम रक्ष [ग्: रङ्ग २] रक्ष रक्षापय [ग्: रङ्गापय २] रक्षापय पूरय पूरय आविश आविश भगवति महावज्रगान्धारि सिद्धचण्डवज्रपाणिराज्ञापयति ह्रीः [ढ्: ह्रीः हः हहहह ओं ग्: ह्रीः हः ह हे हूं] हः हूं फट् स्वाहा । अस्याः कर्मप्रसरोऽनेकविधः । ।। इति [ठिस् चोलोफोन् इस् गिवेन् ओन्ल्य इन् ढ्, ब्] वज्रगान्धारीसाधनम् ।। प्. ४०५) २०६. नम आर्यप्रतिसरायै । प्रथमं तावन्मन्त्री मुखशौचादिकं कृत्वा मनोऽनुकूले स्थाने सुखासने उपविश्य ओं आः हूं रक्ष रक्ष हूं फट् स्वाहेति स्थानात्मयोगेन रक्षामधितिष्ठेत् [क्, ढ्, ग्: योगर] । ततः स्वहृदि अकारजं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि पंकाररश्मिनिर्गतान् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानवभास्य पुरतो दृष्ट्वा महाप्रतिसराप्रमुखान् सगणपरिवारान् पूजयेत् । पुष्पधूपदीपगन्धबलिनैवेद्यादीनि ढौकयित्वा पापं प्रतिदेशयेत् त्रिरत्नशरणं गच्छेत् बोधिचित्तमुत्पादयेत् कुशलमूलं परिणाम्य क्षमापयेत् ततश्चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् - तद्दुःखोद्धरणा करुणा सुखप्रतिष्ठापना मैत्री स्थिरसुखत्वेन मुदिता तथतारूपत्वोपेक्षा । ततः सर्वधर्मान् मनसाऽवलम्ब्य निर्विकल्पकं विचिन्त्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततो हूंकारेण विश्ववज्रमयीं भूमिं अधितिष्ठेत् [क्, ग्: तिष्ठते] । तेनैव च वज्रेण वज्रपञ्जरं वज्रप्राकारं वज्रवितानं च विचिन्त्य तन्मध्ये सुंकारपरिणतं सुमेरुपर्वतं महामोक्षपुरभवनं नानाकुसुमाभिकीर्णम् तस्योपरि हूंकारेण विश्ववज्रं पंकारपरिणतं विश्वपद्मं कर्णिकाकेशरान्वितम् तस्योपरि चन्द्रमण्डलमध्ये पंकाररश्मिं संस्फार्य [क्, ग्: स्थार्य] तैः पञ्चज्ञानात्मकं आकृष्य सर्वतथागतैः सहैकीकृत्य द्रवीभूतबीजपरिणामेन वक्ष्यमाणवर्णाकृतिः महाप्रतिसरा गौरवर्णा द्विरष्टवर्षाकृतिः चैत्यालङ्कृतमूर्द्धा चन्द्रासनस्था सूर्यमण्डलालीढा वज्रपर्यङ्किनी त्रिनेत्रा अष्टभुजा चलत्कुण्डलशोभिता प्. ४०६) हारनूपुरभूषिता कनककेयूरमण्डितमेखला सर्वालङ्कारधारिणी तस्या भगवत्याः प्रथममुखं गौरवर्णं दक्षिणं कृष्णं पृष्ठे पीतं वामे रक्तम् दक्षिणप्रथमभुजे चक्रं द्वितीये वज्रं तृतीये शरं चतुर्थे खड्गं वामप्रथमभुजे वज्रपाशं द्वितीये त्रिशूलं तृतीये धनुः चतुर्थे परशुं बोधिवृक्षोपशोभिता नानापुष्पफलाद्यलङ्कृता ब्रह्माविष्णुमहेश्वरनन्दिकेश्वरादिभिः संस्तुता देवनागयक्षगन्धर्वैर्दक्षिणपार्श्वे सत्करणीया इन्द्रयमवरुणवैश्रवणासुरगरुडकिन्नरमहोरगादिभिः देवैः स्तुता रागद्वेषमोहवासनानुअन्धिपाशच्छेदनकरी परमन्त्रमुद्राविषकाखोर्द्दचूर्णप्रयोगविद्धेषणाभिचारकाणां [क्, ग्: चारु] च दुष्टचित्तानां विध्वंसनकरी सर्वबुद्धबोधिसत्त्वार्यगणवरपूजाभिरतानां परिपालनकरी महायानोद्ग्रहणलिखनपठनवाचनस्वाध्ययनश्रवणधराणाभियुक्तानां [ग्: ओमित्स् स्वाध्यायन] परिरक्षणकरी । एवंभूतां [ख्, अ: रूपां] भगवतीं स्फुरणसंहरणयोगेन सादरनिरन्तराभ्यासेनावलम्ब्य तस्या जापमन्त्रः - ओं मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे हूं हूं फट् फट् स्वाहा । तस्या महाप्रतिसरायाः पूर्वस्यां दिशि तथैव पूर्वयोगमधिकृत्य विश्वपद्मध्ये हूंकारेण वज्रचिह्नपरिणामेन [ग्: बीज] महासाहसरमर्द्धनी कृष्णवर्णा पिङ्गलोर्द्ध्वकेशा नरकपालालङ्कृता भ्रूभृकुटिदंष्ट्राकरालवदना स्फुरत्सूर्य मण्डलासना ललिताक्षेपेण महाभूतमहायक्षानाक्रममाणा कटककेयूरमण्डिता हारनूपुरभीषिता तस्या दक्षिणप्रथमभुजे प्. ४०७) वरदवज्रं द्वितीये अङ्कुशं तृतीये शरं चतुर्थे खड्गं वामप्रथमभुजे तर्जनीपाशं द्वितीये परशुं तृतीये [क्, ग्: ओमित्स् परशुः तृतीये] धनुः चतुर्थे पद्मोपरि षोडशरत्नम् तस्या मूलमुखं कृष्णं दक्षिणे श्वेतं पृष्ठे पीतं वामे हरितं सर्वं त्रिनेत्रम् नानारत्नाद्यलङ्कृतशरीरा महाबलपराक्रमा रौद्रवेशा वटवृक्षोपशोभिता सप्तमात्रादिदेवतासन्त्रासनकरी रेवत्यादिग्रहाणां सन्त्रासितमनाः वासुक्याद्यष्टनागसन्त्रासनकरी वातपित्तश्लेष्मादिसंशोधनकरी रौद्रतमोऽन्धकारमेघस्फुटनकरी सर्वापमृत्युनिवारणकरी । तस्या जापमन्त्रः - ओं अमृतवरे वरप्रवरविशुद्धे हूं हूं फट् [ठे सेचोन्द् फट् इस् ओमित्तेद् इन् क्, ग्] स्वाहा । ततो महाप्रतिसराया दक्षिणदिग्भवने विश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डलमध्ये मांकारबीजपरिणामेन झटिति महामायूरी पीतवर्णा सूर्यम.डलालीढा सत्त्वपर्यङ्किनी त्रिमुखा त्रिनेत्रा अष्टभुजा रत्नमुकुटिनी सर्वाभरणभूषिता तस्या दक्षिणप्रथमभुजे वरदं द्वितीये रत्नघटधरा तृतीये चक्रं चतुर्थे खड्गं वामप्रथमभुजे पात्रोपरि भिक्षांक्षुः द्वितीये मयूरपिच्छं तृतीये घण्टोपरि विश्ववज्रं चतुर्थे रत्नध्वजम् ततो मूलमुखं पीतं दक्षिणे कृष्णं वामे रक्तम् अशोकवृक्षोपशोभिता तत्पार्श्वस्थिता [क्: स्थितसप्त] ससप्तविषसञ्छादनकरी सरौद्रकपिलादिराक्षसीविध्वंसनकरी समस्तनागादीनां सन्त्रासनकरी देवनागयक्षगन्धर्वैर्नमस्करणीया ससप्तविंशनक्षत्रादिनवग्रहादिभिः [क्, ग्: क्षत्रग्रहा] सेवनीया प्. ४०८) सस्थावरजङ्गमविषविमोचनीया [विष ओमित्तेद् इन् क्, ग्] सदेवदैत्यासुरसम्मोहनकरी । तस्या भगवत्या जापमन्त्रः - ओं अमृतविलोकिनि गर्भसंरक्षणि आकर्षणि [ग्: णिये] हूं हूं फट् फट् स्वाहा । तस्याः प्रतिसरायाः पश्चिमदिशि विश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डलमध्ये मंकारबीजपरिणारजां महामन्त्रानुसारिणीं भावयेत् शुक्लवर्णां द्वादशभुजां त्रिनेत्रां स्फुरत्सूर्यमण्डलालीढां रत्नमुकुटिनीं सर्वालङ्कारशोभितां नवयौवनोपेतां हारनूपुरकुण्डलालङ्कारां शिरीषवृक्षोपशोभिताम् तस्याः प्रथमभुजाभ्यां धर्मचक्रमुद्रा द्वितीयभुजाभ्यां समाधिमुद्रा तृतीये वरदः चतुर्थे अभयः पञ्चमे वज्रं षष्ठे शरः तृतीये तर्जनीपाशः चतुर्थे धनुः पञ्चमे र्त्नच्छटा [क्: च्छत्रा] षष्ठे पद्माङ्कितकलशः [आल्ल् ड्, ध्, ध् (क्, ग्, ढ्, अ) रेअद् कमलः wहिछ् इस् अब्सुरेद्. ःएरे कलस इस् सुब्स्तितुतेद् अस् इन् इमगेस् कलस इस् गेनेरल्ल्य सेएन् इन् ओने ओf थे त्wएल्वे हन्द्स् ओf महामन्त्रानुसारिणी] मूलमुखं शुक्लं दक्षिणे कृष्णं वामे रक्तम् नानाकुसुमाभिकीर्णा साष्टलोकपालादिदेवैः संपूजनीया सचतुर्महाराजिकदेवसङ्घैः संस्तुता समालाविद्याधरैरर्चिता । तस्या जापमन्त्रः - ओं विमले विपुले जयवरे अमृते विरजे हूं हूं फट् फट् स्वाहा । ततो महाप्रतिसराया उत्तरस्यां दिशि विश्वपद्मोपरि चन्द्रमण्डलमध्ये त्रांबीजपरिणामजा महासितवती [क्, ग्: शीत] हरितवर्णा सूर्यमण्डलालीढा त्रिमुखा [क्, ग्: ओमित्] त्रिनेत्रा षड्भुजा तथागतमुकुटिनी सर्वाभरणालङ्कृता दिव्यवस्त्रोपच्छादनी प्. ४०९) तस्याः प्रथमभुजे अभयं द्वितीये वज्रं तृतीये शरं वामप्रथमभुजे तर्जनीपाशं द्वितीये धनुः तृतीये रत्नध्वजम् मूलमुखं हरितं दक्षिणे शुक्लं वामे रक्तम् चम्पकवृक्षोपशोभिता सकामदेवादिप्रमुखैः सम्पूज्य स्तुतासहारीत्यादियक्षयक्षिणीविध्वंसनकरी [क्, ग्: महा०] काकोलूकगृध्रश्येनकपोतादिविद्रावणकरी [क्, ग्: विप्रा०] सभूतप्रेतपिशाचवेतालराक्षसादिसंमोहनकरी । अस्या जापमन्त्रः - ओं भर भर सम्भर सम्भर इन्द्रियबलविशोधनि हूं हूं फट् फट् स्वाहा । एवं यथानिर्दिष्टं मण्डलं विभाव्य तस्या रश्मिसमूहव्याप्तात् स्वस्वबीजात् रश्मीन् निश्चार्य ताश्च रश्मयः समस्तत्रैधातुकमभिव्याप्य तत्रैवाक्षरे प्रवेशयेत् । पुनर्गगनकुहरे स्फारयित्वा ज्ञानचक्रमाकृष्य संस्तुत्य सञ्चार्य स्वसमयचक्रे प्रवेशयेत् । ततो द्वयमेकलोलीभूतं [क्: मेव] विभाव्य तस्मात् रश्मिभिः सर्वतथागतानाकृष्य सम्पूज्य प्रार्थयेदभिषेकम् सिच्यमानमात्मानं च पश्येत् । पूजास्तुत्यमृतास्वादपूर्वकं भावयेत् विचक्षणः - चक्षुषोर्मोहवज्री महाप्रतिसरा श्रोत्रयोर्द्वेषवज्री महासाहस्रप्रमर्द्दनी घ्राणे मात्सर्यवज्री महामायूरी वक्त्रे [क्, ग्: च रक्ते] रागवज्री महामन्त्रानुसारिणी स्पर्शे ईर्ष्यावज्री महासितवती । एवं रूपवेदनासंज्ञासंस्कारविज्ञानस्कन्धधात्वायतनस्वभावा एवं देवताविशुद्धितो ज्ञातव्या विशेषतः । तत्रैव समयी भूत्वा मन्त्रं जपेदनेन विधिना । यान्येव मन्त्राक्षराण्युच्चार्यन्ते तानि देवतायोगेन साध्यनामविदर्भितेन शान्तमानसेन अविच्छिन्नं जपेत् । प्. ४१०) ज्वरे गरे [ढ्, ब्: शरे] तथा रोगे संग्रामे च तथैव च । डाकिनी (स) भूतोच्छुष्मनदीशत्रुप्रपीडिते ।। अशनिविद्युन्मेघानां पर्वते वनमार्गयोः । तस्मान्मन्त्रं स्मरेन्नित्यं सर्वशङ्कानिसूदनम् ।। तत्रैव क्रमः - सर्वसत्त्वहितार्थाय सर्वसत्त्वहितोदयम् । येन केनचिदध्येष्यमायुषो वृद्धिहेतुतः ।। पञ्चरक्षाविधानं च लिख्यते स्वस्त्ययनं [क्: तस्यायनम्मया] मया । सत्त्वानां च हितार्थाय वर्त्तयन् मण्डलं शुभम् ।। शुचिभूम्यां शुभे रम्ये गोमयेनोपलेपिते [क्, ग्: लेपयेत्] । वितानवितते चैव नानावस्त्रप्रलम्बिते ।। समन्ताल्लिप्तगन्धेन चन्दनेन विशेषतः । विंशाष्टकमङ्गुलिं कृत्वा मण्डलं वर्त्तयेत् ततः ।। श्वेतेन रक्तचूर्णेन [क्: रज०] शान्तिकर्म प्रशस्यते । पद्मस्याष्टदलं कुर्यात् कर्णिकाकेशरान्वितम् ।। कलशान् पञ्च संस्थाप्य स्रग्दामवस्त्रशोभितम् । छत्रपताकासंयुक्तपल्लवेन तु छादितम् ।। पुस्तकं धर्मधातुं च पटं चाग्रावलम्बितम् । पुष्पं धूपं च गन्धं च बलिनैवेद्यढौकितम् ।। दूर्वाकुन्दसमायुक्तं शुक्लपुष्पं विशेषतः । दिग्विदिक्षु च देवानां पूजयेच्च यथाविधि ।। गुडभक्तं शुक्लपुष्पं पायसं च विशेषतः । गन्धर्वाणां बलिं दत्त्वा पूर्वस्थाने तु श्तापयेत् ।। प्. ४११) तिलकृष्णसुरापूर्णंन् मत्स्यमांसपलाण्डकैः । कुम्भाण्डानां बलिं दद्यात् दक्षिणे दिशि स्थापयेत् ।। पायसं दधि क्षीरं च सर्जनं च विशेषतः । पश्चिमायां दिशि स्थाप्य नागानां च महाबलिम् ।। माषमुद्गकुलत्थानां [क्, ढ्, ब्: योनां] जाम्बुडीसीधुमेव च । उत्तरस्यां दिशि स्थाप्य यक्षाणां तु बलिं ददेत् ।। ईशानीं दिशमारभ्य यावद् वा पथगोचरे । शुक्लरक्तं च हरितं [क्, ग्: पीतहरितञ्च] स्रग्दाम च प्रलम्बितम् [क्, ग्: ग्दामल०] ।। मध्यश्वेतं स्रग्दाम नानापुष्पविशेषतः । क्षीररुधिरशरावाणां सर्जरगन्धमेव [क्, ग्: लज्जिर०] च ।। तत्तद्वस्तु विशेषाणां अर्घं दत्त्वा यथार्थतः । फलाफलं [क्: हलाहलि] यथाप्राप्तं लड्डुमोदकशष्कुलि ।। पिष्टकादि यथोक्तं च खण्डक्षीरविशेषतः । दक्षिणे बलिं संस्थाप्य अष्टचिह्नेन शोभितम् ।। तथा च - धर्मभाणक आचार्यः कर्मवज्री तथैव च । स्नानं कृत्वा शुचिर्वस्त्रं आसनं च शुचिर्मतम् ।। पूर्वाभिमुखं तिष्ठयेत् पाठयेत् मौलिनं सदा । पिण्डपातिकभिक्षूणां शुचि शीलं प्रशस्यते ।। आचार्याङ्गुलिमा कश्चित् पाठयेत् परिशुद्धितः । एकवारादिकारभ्यैकविंशादि प्रवर्त्तयेत् ।। प्. ४१२) न्यूनाधिकविधौ पाठे सम्यक्सिद्धिर्न जायते । धैर्यवीर्येण सम्पन्नः करुणासत्त्वार्थमुद्यमात् ।। तेन स्वस्त्ययनं कुर्यात् पूर्वबुद्धेन भाषितम् । शुक्लभाजनभक्तानां आमिषं च विवर्जयेत् ।। सर्वं निरामिषं कृत्वा सर्वशास्त्रे तु सम्मतम् । उत्तराभिमुखाचार्यः तत्र कर्म समारभेत् ।। भावयेत् पूर्वमुद्दिष्टं देवतालम्बनं प्रति । स्तुतिपूजासमायुक्तो घण्टावादनतत्परः ।। नमोऽस्तु बुद्धाय अनन्तगोचरे नमोऽस्तु ते सत्यप्रकाशके मुने । सत्ये प्रतिष्ठाय प्रजाय मोचके सर्वे च कामाः सफला भवन्तु ।। नमस्ते पुरुषवीर नमस्ते तु तथागताः । नमस्ते देवताः सर्वा धर्मधातो नमोऽस्तु ते ।। दूर्वाकुन्दसमायुक्तं [क्: अद्द्स् मन्त्रं अfतेर् थिस्] साध्यनामविदर्भितम् । अर्चयेद् देवतामूर्ध्नि धर्मधातुं तथैव च ।। सकृदुच्चार्य मन्त्रेण [रेपेअतेद् इन् क्] सकृद् योगेन [क्, ग्: ग्रेण] अर्चयेत् । अयुतेन तु कर्मेण आयुर्वर्द्धति सर्ववित् ।। येन केनचिदध्येष्यं तस्या मण्डलं च प्रवर्त्तयेत् । राज्यं [क्, ग्: बाह्य] राष्ट्रं तथा वामं गोष्ठमुद्यानमेव च ।। अमनुष्यावताररोगमडकदुर्भिक्षं नश्यति । तेन कर्मेण रक्षन्ते शुष्कदारूण्यपि स्वयम् ।। प्. ४१३) अचिन्त्यकर्मदुःखानि यदर्थं कर्त्तुमिच्छति । ततो रक्षाविधानेन रक्षा भवति निश्चितम् ।। वातजाः पित्तजा रोगाः श्लेष्मजाः सन्निपातजाः । निहताः सर्वरोगाश्च स्वस्ति भवति मर्वदा । पाठस्वाध्याययोगेन निर्विघ्नो भवति निश्चितम् ।। ।। पञ्चरक्षाविधानम् ।। २०७. नमो वज्रशृङ्खलाद्यै । पूर्वोक्तविधानेन हृदि चन्द्रमण्डले हरितहूंकारज्ञाननिष्पन्नां वज्रशृङ्खलां त्रिमुखां षड्भुजां नीलशुक्लदक्षिणेतरमुखीं त्रिनेत्रां वज्रशृङ्खलशरवद्दक्षिणकरत्रयां तर्जनीपाशचापवद्वामकरत्रयां हरितश्यामवर्णां ईषद्धसितमुखीं सर्वालङ्कारां दुष्टसत्त्वनिसूदनीमात्मानं ध्यात्वा मुद्रां बन्धयेत् । हस्तद्वयेन पृथक् पृथक् वज्रमुष्टिं कृत्वा कनीयसीं तर्जनीं च शृङ्खलाकारेण बन्धयेत् [क्, ग्: अद्द् ओं वज्रशृङ्खलाकारेण चार्च्चयेत्] । ओं वज्रशृङ्खले हूं फट् स्वाहा इति जापमन्त्रः । ।। वज्रशृङ्खलासाधनम् ।। प्. ४१४) २०८. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वकमलसूर्यस्थहरितश्यामहूंकारजां हरितां [क्, ग्: ओमित् हरितां भुजां] त्रिमुखां अष्टभुजां प्रथममुखमीषद्धासरसं दक्षिणं कपिलं कपिललोचनं च वामं रक्तं भृकुटीदंष्ट्रकरालं दक्षिणेषु चतुःकरेषु अभयवज्रशृङ्खलशरधरां वामचतुःकरै रुधिरपूर्णकपालतर्जनीपाशचापधरां ललिताक्षेपासनस्थां मार्जारचर्मोत्तरीयां अमोघसिद्धिभूषितोर्द्ध्वपिङ्गलकेशां विचिन्त्य ओं वज्रशृङ्खले हूं फट् स्वाहेति मन्त्रं जपेत् । ।। इति आम्नायान्तरेण वज्रशृङ्खलासाधनम् ।। २०९. आदौ तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः शून्याः सर्वधर्मा इत्येवमुच्चार्य [क्, ग्: र्ययेत्] एवमाद्येभ्यः [क्, ग्: मन्ये] शून्या धर्माः प्रभव्न्तीत्येव दृष्टिसम्पत्तिमुत्पाद्य रत्नत्रयशरणादिगमनं कुर्यात् । ततो यावन्तः सत्त्वाः सत्त्वसंग्रहेण संगृहीताः ते सर्वे मया सर्वज्ञज्ञान्ने प्रतिष्ठापयितव्या इति । ततो हृदये विश्वदलकमलं तदुपरि सूर्यमण्डलं ततो हूंकारनिष्पन्नां वज्रशृङ्खलात्मिकां [क्: ओमित्स् वज्र] सर्वबन्धच्छेदनीं [क्, ग्; सम्बन्ध०] दुष्टसत्त्वनिसूदनीं श्यामां त्रिमुखीं त्रिनेत्रां द्वितीयैकपिङ्गललोचनां वामे भृकुटीमुखीं रक्तदंष्ट्राकरालां प्रथमे ईषद्धसिताननां अष्टभुजां प्रथमदक्षिणकरेणाभयददां द्वितीये वज्रं तृतीये वज्रशृङ्खलां चतुर्थे शरं वामकरे रुधिरपूरितकपालं द्वितीये प्. ४१५) तर्जनिकां तृतीये पाशं चतुर्थे धनुः स्फुरन्तीं बुद्धमेघान् सुललितासनस्थां मार्जारचर्मोत्तरीयां भावयेत् ओं वज्रशृङ्खलाम् । क्षणेन प्राप्यते बोधिः किं पुनरन्याः सिद्धयः । ओं वज्रशृङ्खले हूं फट् स्वाहा । ।। वज्रशृङ्खलासाधनोपायिका समाप्ता ।। २१०. नमो ध्वजाग्रकेयूरायै । नत्वा ध्वजाग्रकेयूरां सर्वापायभयापहाम् । तस्याः साधनसंसिद्धिर्लिख्यते श्रद्धया मया ।। आदौ तावन्मन्त्री मुखशौचादिकं कृत्वा मनोऽनुकूले प्रदेशे [ढ्: देशे] सुखासनोपविष्टः - सन्मैत्र्यादिमनःशुद्धो दानपारमितापरः । भावयेन्मारविध्वंसकारिणीं तारिणीं [क्, ग्: ओमित्] रणे ।। ओं चन्द्रार्कविमले स्वाहेति मन्त्रमुच्चार्य स्वहृदि अकाराकारपरिणतचन्द्रसूर्यसम्पुटोपरि [क्, ग्: कारपरि] ध्वंकारपीतरश्मिभिराकाशदेशे बुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा मनोमयपुष्पादिभिः सम्पूज्य त्रिशरणगाथां पठेत् । तदनन्तरं ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति मन्त्रमुच्चार्य मुहूर्त्तं शून्यतां भावयेत् । ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्यहङ्कारमुत्पाद्य सत्त्वाद्युद्धरणाशयः प्रतिबिम्बसन्निभं चन्द्रसूर्यसम्पुटोपरि ध्वंकारपीतरश्मिभिरनन्तसत्त्वान् बुद्धबोधिसत्त्वरूपेणालङ्कृत्य तद्धृदि प्रविश्य पुनरागत्य प्. ४१६) रश्मिसमूहं बीजे प्रविशन्तं भावयेत् । तत् सर्वं परिणम्य संग्रामतारिणीं देवीं पीतवर्णां मनोरमां चतुर्वक्त्रभुजां क्रुद्धां प्रत्यालीढां लम्बोदरीं शुभां रक्तवर्त्तुलत्रिनेत्रां सुनीलाम्बरधारिणीं असिचक्रसव्यहस्तां [क्: अलित०] वामाभ्यां तर्जनीपाशकृष्णवज्राङ्कितश्वेतमूषलधरां वामाङ्गाश्लिष्टत्रिशूलां प्रथमं पीताननां वामे रक्तेतरसितां ऊर्ध्वविकृतधूमाभां रक्तपिङ्गोर्द्ध्वजटाबद्धां कपालपञ्चशोभनां पद्मसूर्यमध्यस्थां आत्मानं भावयेत् स्थिरम् । एवं समयसत्त्वं निष्पाद्य सूर्यस्थहृद्बीजरश्मिना ज्ञानसत्त्वमानीय सम्पूज्य जः हूं वं होः एभिरक्षरैराकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशं नयेत् । ततस्तथागतान् याचयेत् - अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागताः । ततोऽक्षोभ्यादिभिः तथागतैः स्वहृदयात् विस्फारितपञ्चामृतपरिपूरितकनककलशहस्तैरभिषिच्यमानमात्मानं [ढ्: परित०] भावयेत् । तत्रेयं अभिषेकगाथा - अभिषेकं महावज्रं त्रैधतुकनमस्कृतम् । ददामि सर्वबुद्धानां त्रिगुह्यालयसम्भवम् ।। ओं सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये आः हूं स्वाहा । ततः परिशिष्टपानीयं परिणम्य मुकुटे अक्षोभ्यो जायते । मन्त्रमावर्त्तयेन्नित्यं सत्यवादी दयापरः । ओं भगवति ध्वजाग्रकेयूरे परसैन्यविध्वंसनकरि स्वसैन्यपरिपालनि ऊर्णामुखि ख ख खाहि खाहि परसैन्यं अनन्तमुखेन अनन्तभुजेन प्रहर प्रहर हूं हूं फट् फट् स्वाहा - हृदयमन्त्रः । ओं सर्वग्रहनक्षत्रध्यामीकरणि प्. ४१७) स्वाहा - उपहृदयमन्त्रः । मालामन्त्रस्तु धारण्यां द्रष्टव्यः । उत्थानकाले - कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्दत्ता यथानुगा । गच्छध्वं बुद्धविषयं पुनरागमनाय मुः ।। इत्यनेन मन्त्रेण विसर्जयित्वा विहरेत् । ।। इति ध्वजाग्रकेयूरासाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं पण्डितमध्यमकरुचेर्द्धर्माकरमतेः ।। २११. नम आर्योष्णीषविजयायै । प्रथमं तावन्मन्त्री मुखशौचादिकं कृत्वा सुखासनोपविष्टः चतुर्ब्रह्मविहारान् भावयेत् । तदनन्तरं स्वहृद्यकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं ध्यात्वा तदुपरि सितभ्रुंकारं दृष्ट्वा तद्विनिर्गतरश्मिसमूहैर्जगदवभास्य पुरतः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् विचिन्त्य पूजापापदेशनादिकं कुर्यात् । ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततः पुनरपि स्वहृदीन्दौ पंकारजं विश्वदलकमलं ध्यात्वा तदुपरि चन्द्रबिम्बमध्यशंसितभ्रुंकारं दृष्ट्वा तत्परिणतां उष्णीषविजयां चैत्यगुहान्तःस्थां सितवर्णां त्रिमुखां अष्टभुजां सर्वालङ्कारभूषितां विश्वदलकमलचन्द्रस्थां [क्: विश्वक०] बद्धवज्रपर्यङ्कां प्रथमसितवदनां दक्षिणे पीतमुखां वामे नीलमुखां दंष्ट्रापुटावष्टब्धौष्ठां दक्षिणचतुर्भुजेषु विश्ववज्ररक्तारविन्दस्थ##- प्. ४१८) धनुःतर्जनीपाश-अभयभद्रघटहस्तां वैरोचनमुकुटिनीं दिव्यवसनपरिधानोत्तरीयां [क्: अद्द्स् नानालङ्कारभूषितां अfतेर् थिस्] सितप्रभामालिनीं पश्येत् । तस्या दक्षिणे लोकेश्वरो वामे पद्मधारी दक्षिणे चामरहस्तः वामे वज्रपाणिः कुवलयदलश्यामः वामे कुवलयस्थवज्रधारी दक्षिणे चामरहस्तः । एतौ निषणौ चिन्तनीयौ । ततः दक्षिणे चामरहस्तः । एतौ निषणौ चिन्तनीयौ । ततः पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरेषु अचलटक्किराजनीलदण्डमहाबलाः [ढ्: ढक्कि०] । सर्वे नीला द्विभुजा एकमुखाः त्रिनेत्राः प्रत्यालीढा व्याघ्रचर्माम्बरा ऊर्ध्वकेशा अष्टनागाभरणा विश्वदलकमलसूर्याक्रान्ता वामे तर्जनीपाशहस्ता दक्षिणे खड्ग-अङ्कुशवज्रदण्डहस्ता भावनीयाः । उपरि शुद्धावासकायिकौ देवपुत्रौ चिन्तनीयौ पूर्णकुम्भमृतामृतं प्रवर्षमाणौ । एवं सपरिवारां भगवतीं ध्यात्वा न्यासं कुर्यात् । ओं शिरसि आः कण्ठे हूंकारं त्रां ललाटे ह्रीः नाभौ अं अः पादयोः । ततो मुद्रां बन्धयेत् सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जन्यौ सङ्कोच्य । ज्येष्ठाङ्गुष्ठाभ्यां साधुकारं दत्त्वा ओंकारत्रयसहितां धारणीमेकवारमावर्त्त्य पश्चात् विना मुद्रया आवर्त्तयेत् । ओं भ्रुं स्वाहा - हृदयमन्त्रः । ओं अमृतायुर्ददे स्वाहा - उपहृदयमन्त्रः । ओं अमिते अमितोद्भवे अमितचक्रान्ते अमितगात्रे अमितगामिनि अमितायुर्ददे गगनकीर्तिकरि सर्वक्लेशक्षयंकरीये स्वाहा - इति मालामन्त्रः । ।। आर्योष्णीषविजयासाधनं समाप्तम् ।। प्. ४१९) २१२. प्रणम्य पद्मं जगन्नाथं ध्यानासक्तजगत्प्रियम् । उष्णीषाराधनं वक्ष्ये स्वस्मरणाय [क्, ग्: स्फार०] साधनम् ।। क्वचिद् देशे विहारे वा भूधरादौ मनोरमे । सुकुमारासनासीनो योगी चित्ते विचिन्तयेत् ।। सत्त्वानां शङ्करं तत्र सभ्रुंकारं स्फुरत्प्रभम् । बुद्धान् तस्यावभासेन पूजयेत् त्र्यध्ववर्त्तिनः ।। सम्पूज्य पुरतस्तेषां पापं कायादिकर्मजम् । कृतादिभेदसञ्जातं देशयेदुपदेशवित् ।। अनुमोद्यं शुभं सर्वं तत्प्रसूतं विशोधयेत् । त्रिरत्नशरणं गच्छेत् सप्रपञ्चं [क्, ढ्, अ: सप्त०] यथाक्रमम् ।। उपदेशं दृढीकृत्य यावदाबोधिसाधनम् । आलम्ब्य कृपया सत्त्वान् बोधिचित्तं विभावयेत् ।। निर्मितं च निरालम्बं निःस्वभावं खधातुवत् । तत्राकारोद्भवाम्भोजस्थिते शीतांशुमण्डले ।। देवीं तद्बीजसम्भूतां त्रिमुखीं च त्रिलोचनाम् । नवयौवनसम्पन्नां शृङ्गारादिरसास्पदाम् ।। सर्वबुद्धगुणाकीर्णां सर्वालङ्कारभूषिताम् । प्रभालीरुद्धसर्वाशां [क्: लीबुद्ध०, ढ्, अ: लिर्वुद्ध०] शरद्गगनसन्निभाम् ।। जाम्बूनदप्रभाकारां शान्तसव्याननोज्ज्वलाम् । प्रलयाम्भोधरोद्भासिभीमतीव्रतराननाम् ।। प्. ४२०) विश्वहृदयसंसक्तकुलिशं [ढ्, अ: सर्गी] सव्यपाणिना । द्वितीयेनाम्बुजासीनं बुद्धमन्येन मार्गणम् ।। वरदानं चतुर्थेन वामेनापि यथाक्रमम् । तर्जनीनिहितं पाशं चापं चापि तथाभयम् ।। दधानां पूर्णकुम्भंन् च ध्यायत् चैत्यगुहालयाम् । सबीजं चिन्तयेत् पद्मं तद्धृदिस्थमनुत्तरम् ।। तस्य शुक्लप्रभाजालचोदनाशीलितं नभः । बुद्धमेघैर्महाव्यूहैर्बोधिसत्त्वैः समन्ततः ।। महाकृपात्मकास्तेऽपि मन्त्रेण [क्, ग्: सन्तानास्त्र्य०] त्र्यध्ववर्त्तिनः । चिन्तनीयाः प्रयत्नेन सदा सेकप्रदायिनः ।। चैत्यान्तर्गतमोंकारं त्रामाकारं प्रभास्वरम् । हूं ह्रीः अं अः इत्येतद् बीजजातं यथाक्रमम् ।। शिखाललाटकण्ठस्थं हृन्नाभिचरणस्थितम् । चन्द्रमण्डलमध्यस्थं [क्, ग्: मध्ये या] ध्यायात् योगी महेश्वरम् ।। शरदिन्दुप्रभाकारौ स्फुरद्गभस्तिमालिनौ । कमलवज्रसम्भूतौ सव्ये चामरधारिणौ ।। पद्मवज्रधरौ तस्याः पार्श्वयोः सव्यवामयोः । केकरं पुरतोऽत्युग्रं टक्किराजं च दक्षिणे ।। नीलदण्डं तु पृष्ठस्थं वामे महाबलं न्यसेत् । कृपाणाङ्कुशसद्वज्रदण्डसम्भूतपाणयः ।। सद्विद्युद्वज्रसम्पातप्रलयाम्भोदनिःस्वनाः । ग्रीष्मार्कनयनालोकदुष्टप्राणहरा [क्, ग्: हृष्टु] अमी ।। प्. ४२१) सव्ये [क्, ग्: सर्वे] तर्जनिकापाशैरवसव्यकरोद्यताः । ज्वालामालाकुला ध्येया विश्वपद्मार्कमण्डले ।। इत्थमहर्निशं मन्त्री भावयेद् यस्तु योगवित् । स प्राप्नोत्यचिराद् बोधिं वज्रयानप्रवर्त्तनीम् ।। ।। इत्युष्णीषविजयासाधनम् ।। २१३. वसुधारायै नमः । पूर्ववच्छून्यतापर्यन्तं [ग्: नन्तरं] विभाव्य झटिति जम्भलरूपमात्मानं ध्यात्वा स्वहृदये चन्द्रमण्डलमध्ये वंकारबीजनिर्जातां वसुधारां भगवतीं ध्यायात् [ढ्: ध्यात्वा] कनकवर्णां सकलालङ्कारवतीं द्विरष्टवर्षाकृतिं दक्षिणकरेण वरदां [क् हस् वामकरेण वरदां अगैन्] वामकरेण धान्यमञ्जरीधरामक्षोभ्यधारिणीम् । पुरतो भगवतीं श्रीवसुन्धरां दक्षिणतो वसुश्रियं पश्चिमतः श्रीवसुमुखीं वामतो वसुमतिश्रियम् । एताश्चाद्याक्षरबीजाः स्वनायिकासमानरूपाश्चिन्तनीयाः । एवं विभाव्य मन्त्रमावर्त्तयेत् - ओं वसुधारिणि स्वाहा ओं [क्, ढ्, ग्: अद्द् श्री०] वसु स्वाहा ओं वसुश्रिये स्वाहा ओं वसुमुखि स्वाहा ओं वसुमतिश्रिये स्वाहा । प्रत्यहं गोमयेन द्विहस्तप्रमाणं चतुरस्रं मण्डलकं कृत्वा त्रिसन्ध्यं सुगन्धिकुसुमैरभ्यर्च्य सहस्रचतुष्टयं प्. ४२२) चतुष्टयं जपतां षण्मासात् मनोरथं परिपूरयति [ख्: पूर०] । यथालब्धकुसुमानां चतुर्लक्षमाहुतिं कृत्वा [ढ्: हुत्वा] महती श्रीर्भवति । ।। इति वसुधारासाधनम् ।। २१४. अथ वसुधारां भावयितुमिच्छति तदा सर्वमेव पूर्ववत् किन्तु षष्ठस्य तृतीयकं बीजं अर्द्धेन्दुबिन्दुभूषितं तेनैव निष्पन्नां वसुधारां पीतवर्णां [क्, ढ्: रेअद् वामे अfतेर् थिस्] धान्यमञ्जरीनानारत्नवर्षमाणघटवामहस्तां दक्षिणेन वरदां सर्वालङ्कारभूषितां सखीजनपरिवृतां भावयेत् अहमेव वसुधारेति । हस्तद्वयेन मुष्टिं बद्ध्वा मध्यमातृतीयपर्वभग्ना वसुधारामुद्रेयम् । ततो जापं कुर्यात् - ओं श्रीवसुनिधानक्षेत्रे स्वाहा । पट्टगतां [ख्: ओमित्स् पट्टगतां भगवती] भगवतीं अवतार्य महतीं पूजां कृत्वा भावयेत् स्वपेच्च । ततः सिद्धा भवति भगवती [क्: ओमित्स्] । ।। वसुधारासाधनम् ।। २१५. पूर्वोक्तविधानेन पीतवंकारपरिणतां द्विभुजैकमुखीं पीतां नवयौवनाभरणवस्त्रविभूषितां धान्यमञ्जरीनानारत्नवर्षघटवामहस्तां दक्षिणेन वरदां अनेकसखीजनपरिवृतां विश्वपद्मचन्द्रासनस्थां रत्नसम्भवमुकुटिनीं स्वबीजहृदयां प्. ४२३) झटिति निष्पाद्य मुद्रां बन्धयेत् । हस्तद्वयेन मुष्टिं कृत्वा मध्यमा तृतीयपर्वभग्ना - वसुधारामुद्रा । ततः ओं वसुधारा रत्ननिधानक्षेत्रे स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। वसुधारासाधनम् ।। २१६. वसुधारायाः पटस्य प्रतिमाया वा अग्रतश्चन्दनेन चतुरस्रं मण्डलकं कृत्वा तत्र भगवतीं मनसाऽऽरोप्य पूजयित्वा चन्दनालिप्तपाणिः वसुधाराधारणीपुस्तकसूत्रावबद्धकुसुममालां [क्, ढ्: धारि० ; क्, ग्: सूत्रावद्ध०] पुरतः स्थापितोदकभाजनेन निक्षिप्य सर्वसत्त्वेषु महामैत्रीचित्तमालम्ब्याभिमतसिद्ध्यै हृदयमाधाय वसुधाराधारणीं पठेत् । पठंश्च स्वाहान्वितमन्त्राणां [ख्: स्वाहोच्चरित०] स्वाहाशब्दमुच्चारयन् सितपुष्पदूर्वासहिताक्षततण्डुलान्युदकभाजने [क्, ढ्, ग्: ताखण्ड०] दद्यात् षण्मासं यावत् । पाठावसाने च शुचिप्रदेशे तदुदकं विसर्जयेदिति । ।। वसुधाराधारण्युपदेशः ।। प्. ४२४) २१७. नमो वज्रवाराह्यै । प्रातरुत्थाय योगी मुखशौचादिकं कृत्वा समयगुलिकां [क्, ढ्, ग्: गुडि०] मुखे प्रक्षिप्य गिरिगह्वरादिमनोरमे स्थाने विश्ववज्रासनासीन आलिकालिं वारत्रयमुच्चार्य अहं वज्रवाराही भूत्वा तदाकारं जगत् सर्वं करिष्यामीति कृतनिश्चयः स्वहृदब्जसूर्ये [क्: दञ्चापूर्य] रक्तवंकारं पश्येत् । तदीयरक्तरश्मिभिः प्रलयानलदुःसहैरकनिष्ठभुवनवर्त्तिनीं वज्रवाराहीं वक्ष्यमाणभुजायुधां गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्चानीयाकाशे पुरतः संस्थाप्य हृद्रश्मिविनिर्गतपूजाभिः सम्पूज्य च तदग्रतः पापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्##- कृत्वा चतुर्ब्रह्मविहारान् विभाव्य [ढ्: अद्द्स् तथा शून्यताज्ञानवज्रस्वभावाः सर्वधर्माः] ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मन्त्रार्थमामुखीकुर्वन् मुहूर्तमप्रतिष्ठरूपेण तिष्ठेत् पूर्वप्रणिधानवशात् । समाधेर्व्युत्थाय आकाशे यंरंवंलंपरिणतानि [क्: लं] धनुस्त्रिकोणवर्त्तुलचतुरस्राणि हरिन्नीलरक्तश्वेतानि चतुर्महाभूतमण्डलानि उपर्युपरि पश्येत् । तदुपरि सुंकारसम्भवं सुमेरुं चतुरस्रं च चतूरत्नमयं अष्टशृङ्गोपशोभितं विचिन्त्य तदुपरि ओं मेदिनी वज्रीभव वज्रबन्ध हूं ओं वज्रप्राकार हूं वं हूं ओं वज्रपञ्जर हूं पं हूं ओं वज्रवितान हूं खं हूं ओं वज्रशरजाल त्रां शं त्रां ओं वज्रज्वालानलार्क [क्, ब्: ज्वालाकरालार्क] प्. ४२५) हूं हूंहूं - एतैर्मन्त्रैर्वज्रभूम्यादिषट्कं विधाय तदभ्यन्तरे चतुरस्रादिसर्वलक्षणसंयुक्तं कूटागारं [क्: टाङ्गा०] विचिन्त्य तन्मध्ये रक्तपंकारजमष्टदलपद्मं तद्वरटके आलिकालिपरिणतचन्द्रसूर्यसम्पुटमध्ये रक्तवज्रान्तर्गतं रक्तवंकारं प्रकृतिप्रभास्वरं पश्येत् । एतत्सर्वपरिणामेनात्मानं भगवतीं वज्रवाराहीं दाडिमकुसुमप्रख्यां द्विभुजां दक्षिणेन [क्, ब्: रेअद्स् दक्षिणेन खट्वाङ्गधरां अfतेर् सहजानन्दस्वभावां] वज्रतर्जनिकाकरां वामेन करोटकखट्वाङ्गधरां एकाननां त्रिनेत्रां मुक्तकेशां [क्: मुकुट०] षण्मुद्रामुद्रितां दिगम्बरां पञ्चज्ञानात्मिकां सहजानन्दस्वभावां प्रत्यालीढपदाक्रान्तभैरवकालरात्रिकां सार्द्रमुण्डमालालङ्कृतगात्रां [क्, ढ्, ग्: सार्द्ध०] स्रवद्रुधिरं पिबन्तीं भावयेत् । तथा पूर्वादिचतुर्दलेषु यथाक्रमं वामावर्त्तेन डाकिनीलामाखण्डरोहारूपिनीः कृष्णश्यामरक्तगौराः एता एकवक्त्राः चतुर्भुजा वामे कपालखट्वाङ्गकपालहस्ताः दक्षिणे डमरुकर्त्रिकाः त्रिनेत्रा मुक्तकेशा नग्ना आलीढासनसंस्थिताः पञ्चमुद्राविभूषिता भावयेत् । विदिग्दलेषु चत्वारि बोधिचित्तादिपूर्णानि कपालानि विचिन्तयेत् । तदनु भगवतीहृद्बीजविनिर्गतरश्मिभिर्जःकारेण ज्ञानचक्रमानीय हूंकारेण स्वसमयचक्रजले जलमिव [क्: बिम्बं] प्रवेश्य वंकारेण बन्धनं होःकारेण तोषणं कुर्यात् । ततः भ्रुंहूंखं आःडांडंकारेणायतनानि [क्, ब्: हों हं, ग्: हां हं, क्: हां हं] बोधयेत् । षड्देवतीशुद्धैर्मन्त्रपदैर्भगवतीं [क्: यद्दे०] प्. ४२६) कवचयेत् । ओं वं [ग्: ओमित्स्] नाभौ हां यां [क्, ढ्, क्, ब्: यों] हृदि ह्रीं मों वक्त्रे ह्रें ह्रीं मूर्ध्नि हूं हूं शिखायां फट् फट् सर्वाङ्गेष्वस्त्रम् । ततो भगवतीकायवाक्चित्तपथेषु ओं आः हूं इत्यर्पयेत् । ध्यानत् खिन्नो मन्त्रं जपेत् । तत्र मन्त्रः - ओं वज्रवैरोचनीये हूं हूं फट् स्वाहा । त्रिसन्ध्यं बलिपूर्वकं भगवतीं भावयेत् । भावयन् [क्, ढ्, ग्: विहरन्] भगवतीरूपेण सर्वदा विहरेदिति । ।। वज्रवाराहीसाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिरियं महापण्डितावधूतश्रीमदद्वयवज्रपादानामिति । २१८. नमो वज्रवाराह्यै । कुमतिदहनदक्षां ध्वस्तदौर्वाच्यपक्षां [क्: दौर्वल्य०] विषहतजनराशेर्हेलयोपात्तमोक्षाम् । प्रशमसुखसमृद्धां वज्रवाराहिदेवीं लिखति निचयमस्याः कोकदत्तो हिनत्वा ।। तत्रार्द्धयामावशेषायां रजन्यां [क्: ओमित्स् अ चोन्सिदेरब्ले पोर्तिओन् ओf थे साधन अन्द् रेसुमेस् अगैन् अfतेर् धारयन्तीं इन् थे मिद्द्ले ओf थे ध्यान (प्. ४२८, १. १५)] विधिनोत्थितः क्वचित् श्मशानादौ मनोऽनुकूले स्थाने सच्चन्दनाद्युपलिते नानापुष्पप्रकरोपशोभिते साक्षात् शवासने वा यथासुखमुपविश्य मैत्र्यादिभावनापूर्वकं स्वहृदि अंकारजसूर्यमण्डले [ढ्: पं०] प्. ४२७) सितह्रीःकारजरश्मिजालैः [ढ्: धीः ; ढ्: अद्द्स् ह्रीःकारज० अगैन्] प्रकाशीकृत्य वज्रवाराहीप्रमुखगुरुयोगिनीबोधिसत्त्वतथागतान् यथास्थाने पुरः [ख्, ग्: पुनः] संवीक्ष्य हृद्बीजनिर्गत-प्रचण्डा-चण्डाक्षी##- [ढ्: अद्द्स् देवीभिः अfतेर् थिस्] नीलरक्तसितवर्णाभिः अक्षोभ्यामिताभवैरोचनशिरोधराभिः चन्द्रासनत्रिनेत्रपञ्चमुद्राधराभिः वज्रपद्मचक्रकपालमालावबद्धत्रिऽऽशिखालङ्कृतशिरोभिः कर्त्रिकपालखट्वाङ्गान्वितपूजाव्यग्रकरपल्लवाभिः अर्घादिपुरःसरं [ग्: अर्चा०] पूजयित्वा वन्दनापापदेशना##- शून्यताज्ञानप्रतिपत्तये शिरसि सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा [ग्: बद्ध्वा] गाथापाठपूर्वकं तथागतान् अध्येषयेत् । तत्रेयं गाथा - ओं सर्वतथागताः शंसिताः सर्वसत्त्वानां सर्वसिद्धयः संपद्यन्तां सर्वतथागताश्चाधितिष्ठन्तु ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमिति । तदनन्तरं पूज्यपूजापूजकान् सर्वधर्मांश्च शून्यानिमित्ताप्रणिहिताकारेण स्वप्नप्रत्ययवत् प्रत्यात्मवेद्यमधिमुञ्चन् हृन्मन्त्रकिरणजालैर्निराभासीकृत्य [ख्: जालकिरणै०] प्. ४२८) ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्यहङ्कारं कुर्यात् । ततः स्वचित्तं रक्तपंकाररूपेण परिनिष्पन्नं तत् परिणम्य रक्तपद्मोपरि [ग्: रेअद्स् रक्तपद्मो० तत्परिणतां अfतेर् कुसुमविराजित०] अंकारजतरणिमण्डले सितहूंकारेण [ख्: अद्द्स् सूर्यः अfतेर् थिस्] सूर्यस्थह्रीःकाराधिष्ठितारुणपञ्चसूचिकवज्रं ध्यात्वा स्फुरणसंहरणपूर्वकं तत्परिणतां षोडशवर्षाकारां शरदिन्दुधवलां रक्तवर्त्तुलत्रिनेत्रां ईषद्दंष्ट्राकरालवदनां नानाकुसुमविराजितमुक्तकेशार्द्धबद्धविराजितां [ग्: वद्र] कृष्णवज्रावलीद्वयमध्यीकृतकपालमालाबद्धत्रिशिखां चक्रीकुण्डलकण्ठीरुचकमेखलालङ्कृतां [ढ्: कण्ठां] विलसत्त्रिपताकोज्ज्वलसव्यकरपल्लवस्थितपूर्वोक्तवज्रेण अज्ञानपुरुषस्य भयानुविधायिनीं अवसव्येन अध एकसूचिकोर्ध्वकृष्णपञ्चसूचिकसितदण्डानु##- चतुर्मारासृगापूर्णपद्मभाजनं [ढ्: समताजनं] धारयन्तीं क्षरद्रुधिरसार्द्रान्त्रग्रथितपञ्चाशच्छिरोमालाप्रलम्बिनीं रक्तपद्मोपरि सूर्यस्थाज्ञानपुरुषे आलीढपदस्थां विवस्त्रां प्रचण्डसूर्यप्रभां स्फुरद्रोममालिनीं प्रतिबिम्बसमां शृङ्गारादिरसोपेतां नानानिर्माणैर्दशदिक्षु जगदर्थपरां सूर्यस्थह्रीःकाराधिष्ठितसूर्यस्थवज्रहृदयां वज्रवाराहीमात्मानं ध्यायात् । ततो हृद्बीजरश्मिजालैः सर्वसत्त्वान् तद्रूपापन्नां निष्पाद्य आत्मनि प्रवेश्याहमेव भगवती वज्रवाराहीत्यहङ्कारं कुर्यात् । प्. ४२९) तदनु [क्: तदत्र] स्वनाभौ विश्वपद्मारुणसूर्यमण्डले [क्: सुप्रभा, ग्: शुभ्र] सितह्रीःकारं दृष्ट्वा तन्मन्त्रमालामक्षसूत्राकारां सितां चक्रभ्रमणयोगेन वदनविवरेण निश्चार्य बुद्धगुणगणमणिमन्त्रौषधिचन्द्रतारालिपिशास्त्रकलादिप्रभावमादाय नाभिविवरे प्रविशन्तीं स्वपरेषां सर्वाज्ञानदहनात्मिकां ध्यायात् । अतो हृद्बीजरश्मिसञ्चोदितगगनस्थां ज्ञानदेवीं [ख्: स्थाज्ञान] पुरतो दृष्ट्वा पूर्वोक्तदेवीगणैरर्घ्यादिपुरःसरं पूजयित्वा फेत्कारमन्त्रपाठपूर्वकं [ग्: हें] ज्वालामुद्रां बद्ध्वा ललाटे वामावर्त्तेन भ्रामयन् तामावाहयेत् । तत्र एकलोलीभावान्मन्त्राहङ्कारं कुर्यात् । तत्रायं मन्त्रः - ओं योगशुद्धाः सर्वधर्माः योगशुद्धोऽहम् । ततस्तद्धृद्बीजसञ्चोदितान् गगनस्थान् अक्षोभ्यादितथागतानानीय तैः पञ्चामृतभृतपञ्चतथागतात्मककलशैः तन्निर्मितनानातूर्यशङ्खमृदङ्गपणववीणावेणुगीतध्वनिभिः देवासुरैश्च जोजोत्कारपरायणैः कुङ्कुमकर्पूरकस्तूरीसुगन्धिकुसुमप्रवर्षिभिः - यथा हि जातमात्रेण स्नापिताः सर्वतथागताः । तथाहं स्नापयिष्यामि शुद्धं तु दिव्येन वारिणा ।। गाथां पठन्तीभिरात्मानमभिषिच्य ओं सर्वतथागताभिषेकसमयश्रिये [क्: समश्रि०] हूं इत्यनेनाधिष्ठाय तां विश्वपद्मसूर्यस्थाक्षोभ्याधिष्ठितशिरस्कां चिन्तयेत् । ततस्तन्निर्मितप्रचण्डादिदेवीभिः [क्, ग्: ओमित् प्रचण्डादिदेवीभिः तन्निर्मित०] तन्निर्मितनानाविधपूजाभिः आत्मानमभिपूज्य वक्ष्यमाणक्रमेणामृतास्वादं कृत्वा यावदिच्छं प्. ४३०) ध्यात्वा स्फुरणसंहरणपूर्वकं द्रुतादिदोषरहितं मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः - ह्रीः । यदा उत्थातुकामः तदा मन्त्रमालां नाभिस्थह्रीःकारे अन्तर्भाव्य [क्, ग्: रोऽन्त०] पूजापुरःसरं प्रणिधानं विधाय पुण्यं परिणाम्य शताक्षरं च त्रिधोच्चार्य देव्यहङ्कारमुद्वहन् सर्वधर्मांश्च तद्रूपापन्नान् पश्यन् यथासुखं विहरेदिति । तत्रायं शताक्षरमन्त्रः - (ओं आः) ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुतोष्यो मे भव सुपोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हूं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः हूं इति । सन्ध्यान्तरेऽपि झटिति देव्याकारमभिमुखीकृत्य पूजादिपुरःसरं यावदिच्छं विभाव्य प्राग्वन्मन्त्रं जप्त्वा पूर्ववत् सर्वं कुर्यात् । अर्द्धरात्रसन्ध्यायां तु पूर्ववत् सर्वं कृत्वा शयनकाले शिरःस्थाने गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा सम्पूज्य अष्टाङ्गपातप्रणामाशयेन सिंहशययायां सुप्यात् [क्, ग्: सुप्येत्] । ततः प्रभातसन्ध्यायां देवीप्रबोधितः सन् पूर्ववत् सर्वं कुर्यादिति । यद्वा अनेन क्रमेण क्वचिद् प्रदेशे शवपर्यङ्केन सुखासनोपविष्टः कृपयाऽवलम्ब्य सर्वसत्त्वान् पापदेशनामारभ्य यावद्बोधिचित्तात्पादपूर्वकं [क्, ग्: यावदाबोधि०] आःकारपरिणतायां स्वजिह्वायां पद्मदलाकारायां ह्रीःकारं ज्वलद्भासुरं यावदिच्छं विभाव्य स्थिरीकृत्य शतार्द्धगुलिकामालाक्षसूत्रेण प्. ४३१) त्रिसन्ध्यं चतुःसन्ध्यं जपेत् योगी । सुषुप्सुः [क्, ग्: सुसुप्तः] पूर्वविधिना सुप्यात् [क्, ढ्, ख्: स्वपेत्] । एवं जपभावनात्मको विधिवत् लब्धानुज्ञो अष्टलोकधर्मनिर्मुक्तः श्राद्धः समयसंवरस्थः कृपावान् कल्याणमित्राराधनतत्परो योगी सप्तलक्षजापेन [ख्: अष्ट०] सर्वशास्त्रकलाकलापेषु अभिज्ञो [क्, ग्: चाभि०] भवति । मेधावी शूरो विशारदः पर्षदनभिभवनीयो [क्, ढ्, ग्: परिषद] वादी च भवति । ज्वरगरविषडाकिन्यादिभिरनुपद्रुतो भवति । यद् भक्षयति तदमृतं भवति । सिद्धे सति मन्त्रजापेऽस्मिन् एतन्मन्त्राभिमन्त्रिता कठिनी यस्यैव हस्ते दीयते स मूर्खोऽपि कविर्भवति । तस्य गन्धमात्रेण पन्नगादयः सन्निहिता न भवन्ति । एभिरुपद्रवैरुपद्रुतानामन्येषामपि सर्वोपकारसमर्थो भवति । किं बहुनोक्तेन मयापि जडधिया शास्त्रे अकृतक्लेशेन विक्षिप्तचेतसा अस्य मन्त्रस्य लक्षद्वयजापेन इदं प्रज्ञालोकसाधनं कृतम् । ये [क्, ढ्, ग्: येन] पुनः स्थिरचेतनः अनन्तरोक्तगुणैर्युक्ता भवन्ति तेषां सुतरां सिद्धिः स्यादिति । ।। प्रज्ञालोकसाधनं [क्, ढ्, ग्: नविधिः] समाप्तम् ।। प्. ४३२) २१९. सत्त्वान् वशीकृत्य चतुरार्यसत्येऽवतारणाय वश्यविधिरुच्यते । ततः पूर्वोक्तक्रमेण निष्पन्नां भगवतीं एवं रक्तबीजचिह्नपरिणामतो रक्तवर्णां विभाव्य सम्पूज्य स्तुतिं कुर्यात् अक्षोभ्यवज्रेत्यादिगाथाभिः । चितत्त्वनिर्याताधोमुखकरोटत्रयोपरि रक्त-आःकारजवज्रपद्मभाण्डे [क्, ढ्, ग्: ओमित्स् वज्र] दशसमयान् षोडशस्वरककारादिचतुस्त्रिंशद्व्यञ्जनैरधिष्ठितानधो [क्, ग्: तान् दृष्ट्वा] यंरंपरिणतवायवग्निमण्डलाभ्यां ज्वालानलतापनं कृत्वा समयन्यस्तबीजरश्मिचोदिततथागतसमूहान् आनीय तत्रान्तर्भाव्य आद्यस्वरजातचन्द्रोपरि [ख्: चन्द्रमण्डलो] हूंकारजचन्द्रस्थं तदधिष्ठितसितपञ्चसूचिकवज्रस्फुरितरश्मिजालैर्वज्रधरमपि चन्द्रवज्रस्य च प्रवेशात् उत्पातकताविचिकित्सादिदोषापगते [ख्: त्पाकता] तदुपरि ओंकारं ध्यात्वा तत्किरणैस्तथागतानमृतरूपापन्नान् नानालोकधातुस्थामृतमपि तत्र प्रवेश्य प्रणवस्य च प्रवेशात् । यथावन्निष्पन्नममृतं दृष्ट्वा वारत्रयम् त्रितत्त्वैरधिष्ठाय विधिवदमृतास्वादं कृत्वा यावदिच्छं विभाव्य स्वनामाक्षरपरिणतं साध्यं पुरोवर्त्तिनं दृष्ट्वा तन्मत्रमालानिर्गतरश्मिभिः तमानीय तत्रान्तर्भाव्य तस्य चित्तमकारपरिणतं [ख्: माकार ; क्, ग्: णततया] आरक्तचन्द्रमण्डलाकारं [क्, ग्: मण्डा] ध्यात्वा तन्मन्त्रमालनिर्गतां देवीं रक्तवर्णां वामकरेण ह्रीःकारपाशधरां दक्षिणकरेण रक्तोत्पलकलिकानिभवज्राङ्कुशधरां प्. ४३३) साध्यपुरोवर्त्तिनीं [ग्: साध्यस्य] दृष्ट्वा ओं आः ह्रीः अमुकस्य चित्तमाकर्षय हूं जः इति तामाज्ञापयति योगी । ततः सा देवी विधिवत् प्रविश्य पाशेन संवेष्ट्याङ्कुशेन चोदयन्ती यथावदानीय स्वचित्ते प्रवेशयेत् । देवी तु मन्त्रमालान्तर्गता द्रष्टव्या । ततस्तं मुक्तशिखं विह्वलं विहलं गलं (##? साधकाभिमुखं किं करोमीति ब्रूते । ।। वज्रवाराहीसाधनं समाप्तम् ।। २२०. दिगम्बरा मुक्तकेशी वज्रवाराही नाभिदेशे कर्त्रिकपालधारिणी नृत्यन्ती चिन्त्या । वश्यं भवतीति । ।। वज्रवाराह्या वश्यविधिः ।। प्. ४३४) २२१. ओं नमो भगवत्यै आर्यवज्रवाराह्यै । अथातो भगवतीनां गुह्येश्वरीणां [क्, ग्: ओमित् गुह्येश्वरीणां सर्वदेवतीनां] सर्वदेवतीनां महाधियानां - महान्तं च महागुह्यं महामायां महेश्वरीम् । त्रैलोक्यं संहरत्येषा [क्: त्येका] त्रैलोक्यं सृजते [क्, ग्, ख्: सृज्यते] पुनः ।। गुह्यकानामियं [क्, ढ्, ग्: काममयं] माता महामायेति विश्रुता । त्रैलोक्यत्रासनी विद्या प्रपद्येयं [क्: प्रशस्येयं, ढ्, ख्: प्रपदेयं] महेश्वरी ।। यया विज्ञातमात्रया विद्यया साधकेश्वरः । सदेवगन्धर्वगणान् सयक्षासुरमानुषान् ।। विद्याधरपिशाचांश्च राक्षसोरगकिन्नरान् [क्, ग्: नाग] । वशमानयति भूतानि जलजस्थलजानि च ।। महाश्चर्यकरी विद्या इन्द्रजालकरी तथा । मोहनं स्तम्भनं चैव विद्वेषोच्चाटनादिकम् ।। वश्याकर्षणजम्भं [क्, ख्, ग्: जम्भनं] चानेकविधकुतूहलम् । पठिता कुरुते विद्या वाचां सिद्धिं च साधके ।। न जपं न व्रतं तस्य नोपवासो विधीयते । अक्लेशतो भवेत् सिद्धिर्देवि सत्यं वदाम्यहम् ।। मन्त्रं तव महामाये सर्वत्रैलोक्यसाधिते । प्रवक्ष्यामि महायोगे दिव्यैरक्षरपङ्क्तिभिः ।। ओं नमो भगवति वज्रवाराहि आर्यापराजिते त्रैलोक्यमात्रे महाविद्ये [क्, ग्: महावैद्य०, क्, ब्: विद्ये] सर्वभूतभयावहे [ख्: पहे] महावज्रे वज्रासने [क्, ब्: वज्रासे] प्. ४३५) अजिते अपराजिते वश्यङ्करि अभ्रभ्रामणि [क्, ढ्, ग्, ख्: नेत्र०] विषशोधनि [क्, ग्: विशोषणि, ढ्, क्, ब्: विषशोषणि] क्रोधनि [क्, ब्: क्रोधक] करालिनि सन्त्रासनि मारणि [क्, ब्: मानिनि] सुप्रभेदनि [क्, ब्: दहरणि] पराजये विजये जम्भनि स्तम्भनि मोहनि वज्रवाराहि महायोगिनि कामेश्वरि [क्, ब्: भामे०] खगे तद्यथा प्रोतंगे [क्, ख्: प्रोंगतंगे प्रौतंगे] प्रोतंगे हन हन प्राणान् किङ्किणि किङ्किणि खेखेणि [क्, ग्: खिंखि०] खेखिणि धुन धुन वज्रहस्ते शोषय शोषय खट्वाङ्गकपालधारिणि [क्, ब्: अद्द्स् वज्र० बेfओरे थिस्] महापिशितमांसासनि [क्, ब्: मदार्पितसित०] मनुष्यान्त्रप्रावृते सार्द्रनरशिरोमालाग्रथितधारिणि सुम्भनिसुम्भे हन हन प्राणान् सर्वपापसत्त्वानां [ख्: सर्वापाय०] सर्वपशूनां [ओमित्तेद् इन् क्, ब्] मांसच्छेदनि [क्, ब्: महामांस०] क्रोधमूर्ते दंष्ट्राकरालिनि महामुद्रे [क्, ब्: मद्रे] श्रीहेरुकदेवस्य अग्रमहिषि सहस्रशिरे सहस्रबाहवे शतसहस्रासने ज्वलिततेजसे ज्वालामुखि [क्, ग्: सखि] पिङ्गललोचने वज्रशरीरे वज्रासने मिलि [क्, ब्: मिलितचिलिते करालिनि] मिलि [ढ्: चलि] तिमिलि तिमिलि हे हे हूं हूं ख ख धु धु धुरु धुरु मुरु मुरु अद्वैते महायोगिनि पठितसिद्धे द्रें [क्, ग्: प्रें] ध्रं [क्, ब्: खं] द्रें धं धं ग्रं [क्, ब्: खं] ग्रं हे हे ह ह भीमे हस हस वीरे हा हा हो हो हूं हूं त्रैलोक्यविनाशनि शतसहस्रकोटितथागतपरिवारिते हूं [क्, ब्: हूं हूं] फट् सिंहरूपे खः गजरूपे गः त्रैलोक्योदरे महासमुद्रमेखले [क्, ग्: लेखने] ग्रस ग्रस हूं हूं फट् वीराद्वैते हूं हूं हा हा महापशुमोहनि प्. ४३६) योगेश्वरि त्वं डाकिनि सर्वलोकानां [सर्व ओन्ल्य इन् क्, ब्] वन्दनि सद्यः प्रत्ययकारिणि हूं फट् भूतत्रासनि महावीरे परमसिद्धे महाविद्येश्वरि [महा ओन्ल्य इन् ख्] हूं हूं फट् हूं हूं फट् स्वाहा [आfतेर् थे एन्द् ओfथे मन्त्र क्, ब्: रेपेअत्स् थे पोर्तिओन् बेगिन्निन्ग् fरोम् ओं नमो भगवति कामेश्वरि खगे अद्दिन्ग् हूं फट् अत् थे एन्द्] । ।। ज्वाआमुखीसाधनप्रयोगः [ठिस् चोलोफोन् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्, ब्] ।। २२२. एषा भगवती महामाया पठितसिद्धा । अस्याः साधनं भवति । सोमग्रहे सूर्यग्रहे वा ग्रहमपश्यन् एकविंशतिवारान् प्रवर्त्तयेत् । ततः सिद्धो भवति । यावदावर्त्तयति तावत् स्त्रीसहस्रैरनुगम्यते । सकृदुच्चारितेनाकर्षयति मारयति क्रुद्धचेतसा उच्चाटनविद्वेषणस्तम्भनं च कुरुते । इच्छावशात् कुसुमं सकृत् परिजप्याकाशे क्षिपेत् ब्रह्मादीनाकर्षयति [क्, ढ्, ग्: दीनादर्शयति] । श्मशानाङ्गारं सकृज्जप्तं गृहे ग्रामे नगरे वा क्षिपेत् दाहं दर्शयति मयूरपिच्छकं सकृज्जप्तं आकाशे भ्रामयेत् पुनरुपशमयति । शर्करां सकृज्जप्तां चतुर्दिशं क्षिपेत् चतुरङ्गबलं दर्शयति । मयूरपिच्छकं विपरीतं भ्रामयेत् प्रत्यानयनं कृतं भवतीति । ।। महामायाज्वालामुखीवज्रवाराहीप्रयोगसाधनम् [ठिस् चोलोफोन् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्, ब्] ।। प्. ३४७) २२३. अधुना महामायायाः श्मशानान्युच्यन्ते । पूर्वादिदिग्भागे मण्डलस्य साधकानुग्रहं नाम श्मशानं उत्तरेणाद्वैतकरं पश्चिमे क्रोधाननं दक्षिणे घोरान्धकारं आग्नेययां महाप्रलयं नैऋत्यां महामेलापकयोगबहुलं वायव्ये सिंहनादमहाफेत्कारं [क्: फट्] ऐशाने सरोजबीजं नाम श्मशानम् । एषु च यथायोगं दग्धार्द्धदग्धाङ्गखण्डिताङ्गार्द्धखण्डिताङ्गविभीषणाकारं भयङ्करं शूलभिन्नोर्द्ध्वार्द्धशवाः पाटलकङ्केलिचूडाशिरीषौदुम्बरवटाश्वत्थनागकेशरपादपा [क्: डुम्ब] यथाक्रमेण महिषमार्ज्जारभल्लुकव्याघ्राश्वगृध्रशूकरपिशाचमुखा महर्द्धिका यक्षाः समन्ततश्च [ढ्: नन्तरं] श्मशानाष्टके शृगालगृध्रोलूकवायसाश्च वेतालभूतादय इति । ।। महामायादेव्याः श्मशानम् ।। २२४. नमो वज्रवाराह्यै । ओं ह्रीं [क्, ढ्: ओमित्] घातय सर्वदुष्टान् हूं फट् स्वाहा । बलिं दत्त्वा ध्यानं कुर्यात् । नाभिमध्ये रंभवं त्रिकोणमग्निमण्डलं तन्मध्ये चतुर्द्दलपद्मं रक्तवर्णं तदुपरि ह्रींकारं [क्, ढ्, ग्: ह्रीःकारं, ख्: ह्रीं ओन्ल्य] कल्पाग्निवद् [ख्: ग्निदेदी०] देदीप्यमानं तत्परिणतमात्मानं वज्रवाराहीं रक्तवर्णां चतुर्द्दलेषु [ख्: ओमित्स् चतु० भाजनं] पञ्चामृतभृतपद्मभाजनं ध्यात्वा प्रेतासनस्थां आलीढपदां नग्नां ऊर्ध्वकेशां कपालमुकुटां प्. ४३८) पञ्चमुद्रोपेतां चतुर्भुजां दक्षिणे वज्रवज्राङ्कुशधरां [क्, ढ्, ग्: वज्राङ्गु०] वामे कपालखट्वाङ्गतर्जनीपाशधरां एकमुखीं त्रिनेत्रां भृकुटीकरालवदनां वज्रघोणां सुभीषणां बृहदुदरां ललज्जिह्वां भावयेत् । ओं वज्रवाराहि आवेशय सर्वदुष्टान् ह्रीं स्वाहा - उपहृदयम् ओं हूं ह्रीं हां [क्, ढ्: हों, ग्: हा] - हृदयं लक्षं जपेत् समाहितो भूत्वा । सिध्यति नात्र संशयः । ओं अः ह्रीं हूं हां हः । अनेन मन्त्रेण महामांसचूर्णं कृत्वा धूपं दद्यात् पटाग्रतः । सिध्यति दिनैकविंशत्या यावन्नान्यथा । ओं ह्रीं हं [क्, ढ्, ग्: हूं] हां [क्, ढ्, ग्: हों] हः हः हः हीः हीः हें [क्, ग्: फं फं फं, ढ्: फें फें फें] हेः फेत्कारं दद्यान्निशायां बलिं सर्वमारप्रशमनार्थम् [ख्: शमनं] । निशाबलिः पञ्चोपचारेण दातव्यः । यस्य कस्यचिन्न कथनीयम् । वज्रयोगिन्योऽधितिष्ठन्ति तन्नात्र संशयः । श्रीवज्रवाराहीकल्पः सर्वार्थसाधकः । ।। वज्रवाराहीसाधनम् [ठिस् चोलोफोन् इस् fओउन्द् ओन्ल्य इन् ढ्, ब्] ।। २२५. पंकारपरिणतं रक्तपद्मं तस्योपरि यंकारपरिणतं वायुमण्डलं कृष्णं धन्वाकारं [क्, ग्: धन्वाभं] ध्वजाङ्कं रेफपरिणतं रक्तं त्रिकोणमग्निमण्डलं ज्वालाङ्कं वंभवं अब्मण्डलं श्वेतं वर्त्तुलं घटाङ्कं लंकारजं पृथिवीमण्डलं चतुरस्रं हरितं सुंकारसम्भवं सुमेरुं प्. ४३९) चतुरस्रं चतुर्द्वारं अष्टशृङ्गोपशोभितं तन्मध्ये पंकारपरिणतं पद्मं तस्योपरि हूंसम्भवं विश्ववज्रं तद्वरटके आलिकालियोगं तन्मध्ये वंकारपरिणतं वज्रम् । एतत्परिणतां वज्रवाराहीं रक्तां त्रिनेत्रां मुक्तकेशां नग्नां खण्डमण्डितमेखलां शतार्द्धसार्द्रनरशिरोमालाप्रलम्बितां [क्, ग्; सार्द्ध०] वामभुजे कपालं दुष्टमाराद्यसृग्धरं दक्षिणे - तर्जयन्तीं दिशः सर्वदुष्टतर्जनवज्रिकाम् [ख्: सर्वा] । कल्पवह्निमहातेजां स्रवन्तीं रुधिरप्रियाम् ।। ऊर्ध्वपादस्थितां भावयेत् । पद्मस्य पूर्वादिपत्रे - डाकिनीं तु तथा लामां खण्डरोहां तु रूपिणीम् । विदिक्पत्रे तथा भाव्याः करोटाश्चत्वारः शोभनाः ।। मन्त्रं चात्र - ओं सर्वबुद्धडाकिनीये वज्रवर्णनीये हूं हूं [ढ्: अद्द्स् अ थिर्द् हूं] फट् फट् [ख्, ग्: फट् ओन्ल्य] स्वाहा । ।। श्री [ख्: ओड्यान०] ओडियानवज्रपीठविनिर्गतऊर्ध्वपादवज्रवाराहीसाधनं [ख्: ओमित्स् ऊर्द्ध्वपाद०] समापतम् ।। प्. ४४०) २२६. प्रथमं तावद् योगी श्मशानादौ मनोरमे स्थाने स्वहृदीन्दौ ओंकारकिरणैर्गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानानीय पुरतोऽवलम्ब्य पूजापापदेशनादिकं कृत्वा खसमं त्रैधातुकं विचिन्त्य हूंवज्रीकृतभूमौ श्मशानाष्टकमध्ये धर्मोदयान्तर्गतपद्मवरटके चन्द्रस्थरविसोमसम्पुटस्थवंकारवज्रं तद्वीजसमुद्भवां भगवतीं वज्रवाराहीं प्रलयानलसन्निभां एकवक्त्रां द्विभुजां दक्षिणे - तर्जयन्तीं दिशः सर्वदुष्टतर्जनवज्रिकाम् । वामे कपालं [क्, ढ्, ग्: कपालखट्वाङ्गधरां] विश्वपताकाविराजितबाहुदण्डासक्तखट्वाङ्गधरां भैरवकालरात्र्याक्रान्तां प्रत्यालीढेन ताण्डवां दिग्वासां मुक्तकेशां खण्डमण्डितमेखलां दंष्ट्राकरालवदनां त्रिनेत्रां विकृताननां विश्ववज्रधरां मूर्ध्नि वज्रमालाकपालशोभितां [क्, ढ्; वज्रक, ख्: वक्र०] मुण्डस्रग्दामदेहोभयशोभां सर्वालङ्कारभूषिताङ्गीं सर्वबुद्धाभिषेकजां वैरोचनकुलोद्भवां सर्वसिद्धिप्रदायिकां स्फुरत्संहारविग्रहाम् - पूजास्तुत्यमृतास्वादं [क्: नृता०] कृत्वा योगी समाहितः । सादरं भावयन् नित्यं लघु बुद्धत्वमाप्नुते [क्, ढ्, ग्, ख्: मवाप्यते] ।। भावनां कृत्वा न्यासं कुर्यात् बलिं च दद्यात् योगवित् । ओं वं वज्रवाराही नाभौ हां [क्, ग्: हं] यां यामिनी हृदि ह्रीं मों प्. ४४१) मोहनी वक्त्रे ह्रें [क्, ढ्: हूं] ह्रीं सञ्चालनी शिरसि हूं हूं सन्त्रासनी शिखायाम् फट् फट् चण्डिका [ठे ड्, ध्, ख्: एन्द्स् हेरे] सर्वाङ्गेष्वस्त्रम् - नाभौ हृदि तथा वक्त्रे शिरः शिखास्त्रमेव च । कृत्वाग्रग्रंथ्या [ठे मेत्रे इन् थिस् श्लोक इस् fऔल्त्य] खलु मध्यसूची अङ्गुष्ठवज्रो दृढं संप्रपीड्य । संस्थाप्यतामधो ललाटदेशे आवर्त्त्यावर्त्तेन च विभ्रामयेत् ।। आक्रान्तपादोर्द्ध्वदृष्टिस्तु मूर्ध्ना फेंकारनादतः दशदिग्लोकधातुस्था वीरयोगिनीः आकर्षयेत् - ओं योगशुद्धाः सर्वधर्माः योगशुद्धोऽहं ओं अचण्डि [क्, ग्: आरलि०] होः जः हूं वं होः वज्रडाकिन्यः समयस्त्वं दृश्यहोः । वज्राञ्जल्या ऊर्ध्वविकचबलिं दद्यान्निशार्द्धके - ओं ख ख खाहि खाहि सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादापस्मारडाकडाकिन्यादय इमं बलिं गृह्णन्तु समयं रक्षन्तु समयसिद्धिं [क्, ग्: मम] प्रयच्छन्तु यथैवं यथेष्टं भुञ्जथ पिबथ मातिक्रमथ मम [क्, ग्; ओमित्] सर्वाकारसत्सुखविशुद्धये सहायका भवन्तु हूं हूं फट् फट् [ग्: ओमित्स्] स्वाहा - बलिमन्त्रः । ओं वज्रवैरोचनीये हूं [ग्: ओमित्स् हूं फट्] फट् स्वाहा - हृदयमन्त्रं दशाक्षरम् । ओं सर्वबुद्धडाकिनीये वज्रवर्णनीये हूं ह्हूं फट् फट् [ग्; ओमित्स्] स्वाहा । उपहृदयमेकविंशत्यक्षरम् । ओं सर्ववज्रकामिनि सर्वभक्ष्यं शोधय गुह्यवज्रिणि हूं स्वाहा - सर्वभक्ष्यशोधनमन्त्रः । प्. ४४२) अथवा उपदेशः - स्वचित्तं स्थिरीकर्त्तुकामः स्वनाभिकमलोपरि सोमपुटान्तस्थसर्षपसूक्ष्मवंकारविनिर्गतमृणालतन्त्वाकाररश्मिं ध्यायात् त्रैधातुकं प्रभास्वरं महासुखाकारं पश्येदिति । ।। संक्षिप्तवज्रवाराहीसाधनं समाप्तम् ।। २२७. नमो वज्रवाराह्यै । नभोनिभं जगन्मत्वा सम्बोधिं च तथा मनः । स्थापयामि जगद् बोधौ वज्रवाराहिकात्मकः ।। मनोऽनुकूले श्मशानादौ स्वहृदि चन्द्रे ओंकारकिरणैर्नभसि गुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा पापदेशनादिकं कुर्यात् । ततो निरालम्बशून्यतां भावयेत् । हूंवज्रीभूतभूम्यादौ [क्, ग्: भृकुट, ढ्: भृत०] श्मशानाष्टकमध्ये धर्मधातुमयधर्मोदयान्तर्गतपद्मवरटके चन्द्रस्थरविसोमसम्पुटस्थवंकारवज्रसम्भवां भगवतीं भावयेत् वज्रवाराहीं प्रलयानलसन्निभां द्विभुजैकवक्त्रां दक्षिणे तर्जयन्तीं दुष्टतर्जनवज्रिकां वामे कपालखट्वाङ्गधरां भैरवकालरात्र्याक्रान्तां प्रत्यालीढेन सताण्डवां दिगम्बरां मुक्तकेशां खण्डमण्डितमेखलां दंष्ट्राकरालवदनां त्रिनेत्रां विश्ववज्रधरां वज्रमालाकपालमूर्ध्वजां मुण्डस्रग्दामदेहशोभां सर्वालङ्कारशोभितां [ढ्: भूषितां] सर्वबुद्धाभिषेकां वैरोचनकुलोद्भवां सर्वसिद्धिप्रदायिकां स्फुरत्संहारविग्रहाम् । प्. ४४३) पूजास्तुत्यमृतास्वादं [क्, ग्: स्वादनं] कृत्वा [ढ्: अद्द्स् योगो अfतेर् थिस्] योगपरायणः । सादरं भावयन् नित्यं लघु बुद्धत्वमाप्नुयात् ।। भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् - ओं वज्रवैरोचनीये स्वाहा । अत्रोपदेशः स्वनाभिकमलोपरि सोमसम्पुटान्तर्गतमृणालतन्त्वाकाररश्मिं ध्यायात् । ततः त्रैधातुकं प्रभास्वरतया तत् चित्तं सुखशान्तमाद्यमनुत्पन्नं पश्येदिति । ।। संक्षिप्तवज्रवाराहीसाधनं समाप्तम् ।। २२८. नमो नैरात्म्यायै । डोम्बीहेरुकपादैर्देवीचक्रस्य भावना कथिता । सञ्चिन्त्य सकलं तत्त्वं हे [क्, ग्: वज्रयो] वज्रात् योगिनीतन्त्रात् ।। नभसि भट्टारकं दृष्ट्वा गुरुकुलिशेश्वरं प्रभुम् । पूजयेत् वन्दयेत् धीमानक्षोभ्यप्रतिरूपकम् ।। स्वबीजं हृदये ध्यात्वा पूजामेघं प्रकल्पयेत् । अष्टाभिर्मातृभिर्नित्यं पञ्चामृतप्रयोगतः ।। गौर्याद्याः [ठिस् श्लोक इस् ओमित्तेद् इन् क्] पञ्च योगिन्यः पञ्चामृतधरा मताः [ग्: मृताः] । शबरी चण्डाली [ढ्: लिनी] डोम्बी रसार्द्रालिङ्गनैर्युताः [क्: रसमुद्रसर्वा, ग्: रसद्रमर्वा (?), ढ्: रसडमर्व (##? अघं च देशयेन्नित्यं पुण्यं चैवानुमोदयेत् । त्रिरत्नशरणं यायाद् बोधौ चित्तं बिभर्त्ति च ।। प्. ४४४) प्रथमं ध्यायान्मैत्रीं तदनु करुणां विभावयेत् । पुनरपि मुदितां ध्यायादुपेक्षां सर्वशेषतः ।। तदनु जिनमन्त्रं पठेत् - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । स्वपरं विभाव्य शून्यं प्रणिधानमनुस्मरेद् योगी । रेफेण सूर्यं पुरतो विभाव्य तस्मिन् रवौ हूंभवविश्ववज्रम् । तेनैव वज्रेण विभावयेच्च प्राकारतत्पञ्जरबन्धनं च ।। खधातौ [क्, ग्: स्वधा०] चिन्तयेद् धीमान् प्रज्ञामेकाररूपिणीम् [क्, ग्: ज्ञानमे०] । तस्मिन् विभावयेत् पृथ्वीं चतुरस्रां हरीतिकाम् ।। पृथ्वीमण्डलमध्यस्थां अब्मण्डलं विभावयेत् । अप्सु तेजः पुनर्ध्यायादग्नौ च मरुन्मण्डलम् ।। मरुन्मण्डलमध्यस्थं आत्मानं चिन्तयेत् ततः । मिश्रीभूय भवेच्चक्रमेकाकारेण [क्: चक्रमव, ढ्: चक्रमेवं] चात्मना ।। चतुष्कोणं चतुर्द्वारं अष्टस्तम्भोपशोभितम् । हारार्द्धहारसंयुक्तं वज्रसूत्रैरलङ्कृतम् ।। तस्मिंश्चक्रे गतप्राणान् पञ्चदशं विभावयेत् । योगिनीककुभोद्देशात् आसनं पञ्चदशं मतम् ।। आसनोपरि चन्द्रं [चन्द्रं च ओमित्तेद् इन् क्, ग्] च चन्द्रस्योपरि भास्करम् । अनयोर्मध्यगतं बीजं मूलस्वरादिकं न्यसेत् ।। आदर्शसमताज्ञानौ चन्द्रसूर्यौ प्रकीर्त्तितौ । अङ्कारसम्भवा कर्त्रिः प्रत्यवेक्षणमुच्यते ।। प्. ४४५) एषामैक्यमनुष्ठानं निष्पत्तिः शुद्धधर्मता । पञ्चज्ञानात्मकं देहं योगिनीनां प्रकीर्तितम् ।। चन्द्रार्काभ्यां च कर्त्त्र्या शबलीभूतं यथा जलम् । मिश्रीभूय पुनः पश्चात् ज्ञेया नैरात्म्ययोगिनी ।। कृष्णवर्णा महाघोरा पञ्चमुद्राविभूषिता । सव्ये कर्त्रिर्महाभीमाऽवसव्ये पद्मभाजनम् । अवसव्ये वज्रखट्वाङ्गं व्याघ्रचर्मावृता [वृता कटिः इन् क्, ढ्, ग्] कटौ ।। अ आ इ ई उ च कथितानि तु नैरात्म्यादीनाम् ऊ ऋ ॠ ऌ इति च प्रोक्तानि पुक्कस्यादीनाम् [क्, ग्; प्रक्क०] ॡ ए ऐ ओ बीजानीति गौर्यादीनाम् औ अं बीजे पुनरपि कथिते अधोर्द्ध्ववासिन्याः । चित्तशाश्वतरत्नेशामिताभामोघसिद्धिभिः तान् मुद्रयेत् [क्: ओमित्स् मुद्रयेत् पुक्कस्यादीन्] नैरात्म्यादीन् प्रज्ञापुटे व्यवस्थितान् । चित्तशाश्वतरत्नेश-अमितायुस्तथागतैः । विदिक्स्थान् पुक्कस्यादीन् मुद्रयेदनुलोमतः ।। द्वेषमोहपिशुनैस्तु रागवज्रेण मुद्रणम् । योगिनीनां चतसॄणां द्वारस्थानां सदैव तु ।। कायवाङ्मुद्रणं कुर्यात् अधोर्द्ध्वेषु समाहितः । मुद्र्यते [क्: मुड्य०] लक्षणेनेति [ढ्: तेनेति] मुद्रणं तेन भण्यते ।। इन्द्रे वज्रा यमे गौरी वारुण्यां वारियोगिनी । कौबेरे वज्रडाकी [क्, ग्: किनी] च मध्ये नैरात्म्ययोगिनी ।। ऐशाने पुक्कसी ख्याता पावके शबरी तथा । चण्डाली राक्षसाशायां वायव्ये डोम्बिनी [क्, ग्: डाकिनी] तथा ।। प्. ४४६) पूर्वद्वारे पुनर्गौरी दक्षिणे चौरिका तथा । वेताली पश्चिमे द्वारे उत्तरे घस्मरी तथा ।। अधरे भूचरी ख्याता ऊर्ध्वे च खेचरी स्मृता । परमानन्ददाः सर्वा यथा नैरात्म्ययोगिनी ।। स्वबीजं हृदये ध्यात्वा रश्मीन् निश्चारयेत् ततः । आकृष्य तेन सम्बुद्धान् पूजयेदष्टमातृभिः ।। पश्चादनुनाथनां [क्, ग्: नासि देवी] विदधीत भगवत्सु महात्मसु । भगवन्तः सर्वतथागता अभिषेकपदं मां ददन्तु ।। पश्चादमृतभृतैः कुम्भैरभिषिच्यते बुधः । सेचयन् सर्वसम्बुद्धैः चित्तेशमुकुटो भवेत् ।। प्रथमं भावयेत् कृष्णां द्वितीये रक्तां विभावयेत् । तृतीये भावयेत् पीतां चतुर्थे हरितां तथा ।। पञ्चमे नीलवर्णाभां षष्ठे सुशुक्लदेहिकाम् । षडङ्गां भावयेद् योगी पश्चाद् वर्णविवर्जिताम् ।। रूपस्कन्धे भवेद् वज्रा गौरी वेदनायां स्मृता । संज्ञायां वारियोगिनी संस्कारे वज्रडाकिनी ।। विज्ञानस्कन्धरूपेण स्थिता नैरात्म्ययोगिनी । मण्डले सा स्थिता भीमा भयस्यापि भयङ्करी ।। पृथिवी पुक्कसी ख्याता अब्धातुः शबरी मता । तेजश्चण्डालिनी ज्ञेया वायुर्डोम्बी प्रकीर्तिता ।। रूपे गौरी सदा ख्याता शब्दे चौरी [क्: रौरी] प्रकीर्तिता । वेताली गन्धविषये रसे च घस्मरी तथा ।। प्. ४४७) स्पर्शे च भूचरी ख्याता खेचरी धर्मधातुतः । सदा ह्यसारविशुद्ध्या वै सिध्यन्ति तत्त्वयोगिनः [क्, ग्: गिनीः] ।। चक्षुषोर्मोहवज्री च कर्णयोर्द्वेषवज्रिका । घ्राणे [क्, ग्: ओमित् थिस् लिने] मात्सर्यकी ख्याता वक्त्रे च रागवज्रिका । स्पर्शे ईर्ष्यावज्री च मनो नैरात्म्ययोगिनी ।। कवचमेभिर्महाशुद्ध्या इन्द्रियाणां विशुद्धये । नवमार्यं धृतं मुण्डं कर्त्रिका देवच्छेदनी ।। कपालक्लेशमुण्डेन स्कन्धस्योपरि चाशनम् [क्, ग्: साधनं] । गुर्वाचार्येष्टदेवस्य नमनार्थं चक्रिका धृता ।। दुर्भाषस्याश्रवणाय गुरोर्वज्रधरस्य च । कुण्डलं श्रवणयोर्धार्यं मन्त्रं जप्तुं च कण्ठिका ।। रुचकः प्राणिवधं [क्, ग्: बन्धं] त्यक्तुं मुद्रां भजितुं च [क्, ग्: भञ्जितुञ्च] मेखलाम् । पञ्चबुद्धस्य सूत्रेण शरीरं मुद्रितं सदा ।। मन्त्रः । ओं अ आ इ ई उ ऊ ऋ ॠ ऌ ॡ ए ऐ ओ औ अं अः स्वाहा । मात्राविशुद्धिं कथयामि - अक्षोभ्यश्चक्रिरूपेणामिताभः कुण्डलात्मकः । रत्नेशः कण्ठमालायां हस्ते वैरोचनः स्मृतः ।। मेखलायां स्थितोऽमोघः पञ्चैते शुद्धमात्रिकाः । दोषपरिहाणितो धार्या योगिनीभिः सदा धृताः ।। अध्यात्मरूपं कथयामि - स्त्रीरूपेण वशं [क्: ओमित्स् वशं रूपेण] लोके क्रोधरूपेण त्रासनम् । आलिकालिसमापत्त्या बाह्यद्वन्द्वं निषेवितम् ।। प्. ४४८) पुरक्षोभमन्त्रः - अकचटतपयस स्वाहा । सार्वभौतिकबलिमन्त्रः - ओं अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यमनुत्पन्नत्वात् ओं आः हूं फट् स्वाहा । नैरात्म्ययोगिन्याश्चैव संवरं कथयामि ते । महामुद्रा स्थिता नाभौ महासुखकरा [ड्, ध्, ध्: कालिका ओर् कारिका] शुभा । तीक्ष्णत्वादग्निरूपेण रुषिता सा तु मातृभिः ।। आदिस्वरस्वभावा सा धीति बुद्धैः प्रकल्पिता । व्याप्य तिष्ठति त्रैधातुं [क्, ग्: तुकं] न ज्ञाता सा पृथग्जनैः ।। नैरात्म्यकमध्यस्थं [क्, ग्: नाना०] च अनाहतमधोमुखम् [क्: मध्ये सुखं] । स्रवत्यनिर्वर्तकयोगेन [क्, ग्: प्रवर्त्त०] बोधिचित्तं सदैव तु ।। तस्मात् कायेऽत्र ये (नाड्यो) ललनारसनावधूतयः । कायवाक्चित्तरूपेणावतीर्णाः कर्त्रिमुद्रिकाः [ढ्: कर्ण०] ।। ललना प्रज्ञास्वभावेन रसनोपायेन संस्थिता । अवधूती मध्यदेशे तु महासुखाधाररूपिणी ।। अक्षोभ्यावहा ललना रसना रक्तप्रवाहिनी । अवधूत्यमितनाथस्य आधारभाविनी सदा ।। कर्ममुद्रासुखावत्यां त्रयो नाड्यः स्वकालतः [क्, ग्: स्वभावतः] । स्रवन्ति कायवाक्चित्तं वज्ररत्नाब्जजन्मिनम् ।। मूत्रकालस्तु वज्रस्य वमन्तं रत्नधारिणम् । अभिसंबुद्धरूपेणामितनाथस्य कथ्यते ।। सदैवोत्पद्यते ज्ञानमुक्तं वावसरेऽपि वा । सहजं परमं सौख्यं पित्रोरपि सुखावहम् ।। प्. ४४९) यथा निशायां हि भुनक्ति कश्चित् वेश्मान्तरे दीपितदीपकः सन् । पर्येष्टिकर्त्तुस्तनुभिस्तमोवत् मोहान्धकारेण सुखं तथा स्यात् ।। ज्ञात्वैवं भवसागरं विषजलं रागादिनक्राकुलं गम्भीरालहरीलताविघटितं सौख्यैकतीरं महत् । कस्मात् बोधिधियो जनाः क्षणमपि स्वार्थैकनिष्ठोद्यताः [क्: ष्ठायुताः, ढ्: ष्ठोयुताः] पारं यान्ति न मोहपाशवसनं त्यक्त्वा प्रयान्त्यद्भुतम् [क्, ग्; समासा] ।। उत्पत्तिक्रमभावनां प्रथमतः कुर्यात् सुधीः शाश्वतं मुद्रामन्त्रविशुद्धिमात्रकवचं सर्वान्न वै विस्मरेत् । पश्चादुत्कर्षमन्वितः प्रतिमुहुस्तत्त्वैकचेताः सुधीरुत्पन्नक्रमभावनाभवभिदं ध्यायात् समस्तं सदा ।। व्याघ्रासीनश्चरेद् यो विविधफणिवरैर्भूषितो यः क्षमावान् बाढं [क्: भ्राटा] सम्भोगयुते विविधमधुयुते कङ्कगेहाख्यनाम्नि । तेनेदं साधनेन्द्रं [क्, ढ्: दं] परहितरुचिना गुह्यप्रज्ञाङ्गसङ्गं [क्, ग्: नाङ्गुष्ठ] लोकार्थोद्भासितं यत् क्षमत जिनसुता भाषितं यन्मयेदम् ।। ।। अमृतप्रभा नाम साधनोपायिका समाप्ता ।। प्. ४५०) २२९. कुलेजन्मानुन्मादी [क्, ग्: ओमित् थे fइर्स्त् त्wओ श्लोकस्] समयी हेवज्रदेशकः । कृपावान् गुरुभक्तश्च भवेयं जन्मजन्मनि ।। वज्रघण्टारणत्पाणिर्गम्भीरधर्मपाठकः । योषिच्छुक्रसमाहारी भवेयं जन्मजन्मनि ।। मोहवज्री कथं कृष्णा मोहवज्रस्वभावतः । रूपस्कन्धो भवेन्मोहो रूपश्चित्तेशलक्षितम् ।। अनुरागैकहेतुत्वादतीतैर्वारुणं मनः । अनुरागिमनश्चिह्नं रागवज्राभलक्षणम् ।। रागवज्रा कथं श्यामा रागो रक्तो यतो मतः । चतुर्वर्णैरियं यस्मान्निष्पन्ना श्यामवर्णतः ।। षट्तथागतरूपोऽयममोघसम्भवो मतः । अस्याः षड्रसरूपिण्यां [क्, ग्: सद्रस०] श्यामत्वेनोपलक्षणम् ।। ईर्ष्या मोहसमुद्भूता मोहो वैरोचनो मतः । प्रज्ञोपायादतश्चेर्ष्या चित्तवज्राभलक्षणा ।। चित्तमेव मनो यस्मात् ज्ञानसत्त्वाः कथं सिताः । मनोरूपादृतं न स्यात् तेनेयं रूपमुद्रिता ।। षड् विज्ञप्तिः सदा षोढा योगिनीमूर्तिवर्जिताः । पूर्वपक्षपरीहारस्फुटीकृतेन यत् शुभम् ।। मयाप्तं तेन ते लोका मन्त्रमार्गे सुनिश्चयम् । बुद्ध्वा बुद्धत्वमभ्रान्त्या प्राप्नुवन्तु क्षणादमी ।। ।। नैरात्म्यामण्डलयोगिनीविशुद्धिः समाप्ता ।। प्. ४५१) २३०. पूर्वोक्तविधानेन शून्यतानन्तरं चन्द्रमण्डले नील-अंकारजसबीजकर्त्रिं [क्, ग्: लीन० ; क्, ढ्, ग्: बीज] स्फुरणादिपूर्वकं परिणम्य शवहृच्चन्द्रस्थार्द्धपर्यङ्कनाट्यस्थितां [क्, ढ्, ग्: पर्यङ्के] नैरात्म्यां कृष्णां एकमुखां ऊर्द्ध्वपिङ्गलकेशां अक्षोभ्यमुकुटिनीं दंष्ट्राकरालललज्जिह्वां दक्षिणेन कर्त्रिधारिणीं वामे कपालखट्वाङ्गधारिणीं रक्तवर्त्तुलत्रिनेत्रां पञ्चमुद्राविभूषणां तच्छिरःकण्ठहृदयेषु ओं आः [क्, ढ्, ग्: अः] हूंकारान् हृच्चन्द्रकर्त्रिमुष्टिचन्द्रे अंकारं दृष्ट्वा इमं मन्त्रं जपेत् - ओं अ आ इ ई उ ऊ ऋ ॠ [ख्: ओमित्स् ऋ, ॠ] ऌ ॡ ए ऐ ओ औ अं अः [ख्: अ] स्वाहा । ।। केवलनैरात्म्यासाधनं समापतम् ।। २३१. प्रथमं सर्वसत्त्वाभ्युद्धरणलक्षणां [ख्: हुरणं विभाव्य] करुणां विभाव्य सबाह्याभ्यन्तरशून्यतां चालम्ब्य अन्तरीक्षे चन्द्रमण्डले अंकारेण कर्त्त्रिं तन्मुष्टिचन्द्रे अंकारं चिन्तयेत् । ततो योगिनीचक्रस्फुरणसंहरणं दृष्ट्वा तत्सर्वं परिणम्य शवहृच्चन्द्रमण्डले [क्, ग्: लमध्ये] भगवतीं नैरात्म्यां कृष्णवर्णां कर्त्रिकपालखट्वाङ्गगृहीतद्विभुजामेकमुखीं रक्तवर्त्तुलत्रिनेत्रां ऊर्द्ध्वपिङ्गलकेशां चिन्तयेत् । शिरःकण्ठहृदयेषु ओं आः प्. ४५२) हूंकारान् हृच्चन्द्रकर्त्रिमुष्टिचन्द्रे अंकारं दृष्ट्वा मन्त्रं जपेत् । ओं अ आ इ ई उ ऊ ऋ ॠ ऌ ॡ ए ऐ ओ औ अं (अः) स्वाहा - जापमन्त्रः । ।। नैरात्म्यासाधनम् ।। ।। कृतिः [ख्: ओमित्स् थे औथोर्] सहजविलासस्य ।। २३२. नमो वज्रयोगिन्यै । ओं आः हूं । प्रथमं तावन्मन्त्री क्वचित् कस्मिन्नपि प्रदेशे कस्मिन्नप्यासने उपविश्य वज्रयोगिनीभावनामारभेत् । तत्र स्वनाभौ विकसितं शुक्लवर्णं पद्मं भावयेत् । तत्रोपरि अतिरक्तवर्णसूर्यमण्डलं भावयेत् । तत्रोपरि सिन्दूरवर्णां मध्यह्रींकारस्थितां धर्मोदयां भावयेत् । तत्राप्युपरि भट्टारिकां वज्रयोगिनीं तत्रस्थितह्रींकारपरिणतां पीतवर्णां स्वयमेव स्वकर्त्रिकर्त्तितस्वमस्तकवामहस्तस्थितां दक्षिणहस्तकर्त्रिसहितां [ग्: स्थितां] ऊर्द्ध्वविस्तृतवामबाहुं अधोनमितदक्षिणबाहुं वासःशून्यां प्रसारितदक्षिणपादां सङ्कुचितवामपादां भावयेत् । कबन्धान्निःसृत्यासृग्धारा स्वमुखे प्रविशति अपरे उभयोः पार्श्वयोगिन्योर्मुखे [क्, ग्: पार्श्वयोः] प्रविशति इति भावयेत् । वामदक्षिणपार्श्वयोः श्यामवर्णवज्रवर्णनीपीतवर्णवज्रवैरोचन्यौ प्. ४५३) वामदक्षिणहस्तकर्त्रिसहिते दक्षिणवामहस्तकर्परसहिते प्रसारितवामपादपरसारितदक्षिणपादे सङ्कुचितेतरपादे मुक्तकेश्यौ भावयेत् । उभयोः पार्श्वयोरुभयोर्योगिन्योर्मध्ये अन्तरीक्षे अतिभयाकुलं श्मशानं भावयेत् - इति भावना । पूजोच्यते - मण्डलं कृत्वा धर्मोदयां सूर्यालयलग्नां लिखेत् मध्यह्रींकारसहितां ततः पूर्वोक्तभावनया भट्टारिकां मध्ये आरोप्य ओं सर्वबुद्धडाकिनीये इत्यादिमन्त्रेण धर्मोदयमध्ये पूजयेत् । पश्चादर्घः । ओं सर्वबुद्धडाकिनीये हूं स्वाहेति मन्त्रेण पश्चाद् वामपार्श्वे ओं वज्रवर्णनीये हूं स्वाहेति मन्त्रेण पश्चाद् दक्षिणपार्श्वे ओं वज्रवैरोचनीये हूं [ग्: ओमित्स्] स्वाहेति अनेन पश्चात् पुनरपि ओडियान पूर्णगिरि कामाख्या सिरिहट्ट इत्यनेन पूजयेत् । पुनरपि धर्मसम्भोगनिर्माणमहासुख इत्यनेन । ओं ओं ओं सर्वबुद्धडाकिनीये वज्रवर्णनीये वज्रवैरोचनीये हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाहा - इति जपमन्त्रः । ।। वज्रयोगिनीसाधनं समाप्तम् ।। प्. ४५४) २३३. ओं नमो वज्रयोगिन्यै । प्रथमं वंकारमध्ये पंकारजविश्वपद्मवरटके रक्तरंकारपरिणतसूर्यमण्डलोपरि हूंकारपरिणामेन भगवतीं वज्रयोगिनीं मुक्तकेशां उग्रकिरणां नग्नां प्रयालीढस्थितां द्विभुजां पीनोन्नतपयोधरां रक्तवर्णां चलत्प्रचण्डवर्त्तुलत्रिनयनां सभ्रूभङ्गभृकुटिनीं [क्: भृङ्ग] दंष्ट्राकरालललद्रसनां उग्रशवारूढां [ढ्: उत्पाग्रमा] नवयौवनां हारार्द्धहारकिङ्किणीज्वालावनद्धनितम्बां विचित्ररत्नालङ्कृतनूपुरधरां षण्मुद्रोपेतां वामे खट्वाङ्गकरोठधरां दक्षिणे वज्रधरां अतिभीमरूपिणीं श्मशानादौ भावयेत् । भावनाखिन्ना मन्त्री मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मूलमन्त्रः - ओं सर्वबुद्धडाकिनीये ओं वज्रवर्णनीये ओं वज्रवैरोचनीये हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाहा । ओं वज्रडाकिनी ह्रीः हूं फट् स्वाहा - हृदयमन्त्रः । ओं वज्रयोगिनी हूं फट् - उपहृदयः । अथ बलिमन्त्रः - ओं वज्रडाकिनी इमं बलिं गृह्ण गृह्ण हहहह [क्, ग्: हह ओन्ल्य] खखखख (यययय) आआ [क्: ओमित्स् थे लस्त् अ] मम सिद्धिं प्रयच्छ हूं फट् स्वाहा । अष्टम्यां चतुर्दश्यां च नियमेन पूजादिकं श्मशानादौ कर्तव्यमिति । ।। वज्रयोगिनीसाधनं समाप्तम् ।। प्. ४५५) २३४. वज्रयोगिन्यै नमः । हृदि नानावर्णपंकारपरिणामेन विश्वपद्मं भावयेत् । तत्रोपरि रक्तवर्णरेफपरिणामेन सूर्यमण्डले धर्मोदयं [क्: ओमित्स् धर्मोदयं भावयेत्] समधिकरक्तवर्णं भावयेत् । धर्मोदयोपरि रक्तवर्णं ह्रींकारम् [क्, ग्: ओमित् ह्रीःकारं] । ह्रींकारादिभिः पूर्वोक्तैः समस्तैः परिणामेन वज्रयोगिनीं कनकश्यामां सूर्यासने पद्ममध्ये तथात्र पार्श्वे डाकिनीद्वयं भावयेत् कर्त्रिकरोटकधरां आलीढपदसंस्थिताम् । ओं सर्वबुद्धडाकिनी [क्, ढ्: नीये] वज्रपुष्पे हूं स्वाहा मध्ये । अग्रतः ओं बुद्धडाकिनी [क्, ढ्: नीये] पीतवर्णा वज्रपुष्पेस्वाहा [क्, ढ्: हूं स्वाहा] । दक्षिणे ओं वज्रवर्णनी श्यामवर्णा वज्रपुष्पे स्वाहा [क्, ढ्: हूं स्वाहा] । पश्चिमे ओं वज्रवैरोचनी [क्, ढ्: नीये] गौरवर्णा वज्रपुष्पे स्वाहा । ओं धर्मकाय वज्रपुष्पे स्वाहा ओं सम्भोगकाय वज्रपुष्पे स्वाहा ओं निर्माणकाय वज्रपुष्पे स्वाहा मध्ये - ओं महासुखवज्रपुष्पे [क्, ग्: सुखकाय] स्वाहा । ओं ओडियानवज्रपुष्पे स्वाहा ओं पूर्णगिरिवज्रपुष्पे स्वाहा ओं कामरूपवज्रपुष्पे स्वाहा मध्ये - ओं श्रीहट्टवज्रपुष्पे स्वाहा । पुनर्मध्ये - ओं नमः सर्वगुरुबुद्धबोधिसत्त्ववज्रपुष्पे स्वाहा । ओं नमः सर्वबुद्धडाकिनी ओं नमः सर्ववज्रवर्णनी ओं नमः ह्रीं सर्वबुद्धवैरोचनी हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाहा । ।। वज्रयोगिनीसाधनं समाप्तम् ।। प्. ४५६) २३५. नमो वज्रयोगिन्यै । अत्यन्तनिर्मृष्टदर्पणदले [ग्: निस्पष्ट] अष्टम्यां सिन्दूरं पातयित्वा तत्र धर्मोदयमुद्रां लिखित्वा कोणेषु बाह्यवंबीजं [ग्: वीक्ष्य] विलिख्य मध्यमन्त्रं च धर्मोदयबाह्ये चतुःपार्श्वेषु वामावर्त्तेन नन्द्यावर्त्तं लिखित्वा पुष्पादिभिः सम्पूज्य यथाशक्ति मन्त्रं परिजप्य सिन्दूरं तदेकत्र भाण्डे स्थापयेत् । एवं षण्मासं यावत् कुर्यात् । ततो लाङ्गलिकया विषनालनलिकामध्ये तत् सिन्दूरं प्रक्षिप्य श्मशाने निखन्य बलिं पूजां च विधाय मन्त्रं जपेत् । यथाक्रमं एवं प्रत्यहं मासमेकं कुर्यात् । ततः सिन्दूरेण नन्द्यावर्त्ताकृतितिलकं विधाय भिक्षार्थं ग्रामं प्रविशेत् । यत्र तत् तिलकं संक्रान्तं दृश्यते [क्: दृश्यं ततो] तं यत्नेनाराधयेत् इति । ।। एवं नन्द्यावर्त्तेन सिद्धशबरपादीयमतवज्रयोगिन्याराधनविधिः [क्, ग्: नीसाधन] ।। २३६. प्रथममेव रंकारमध्ये पंकारजविश्वदलवरटके रक्तरंकारपरिणतसूर्यमण्डलोपरि रक्तहूंकारपरिणतमात्मानं भगवतीं वज्रयोगिनीमुग्रकिरणां नग्नां प्रत्यालीढपदस्थितां द्विभुजां पीनोन्नतपयोधरां रक्तवर्णां महारागस्वभावां चलत्प्रचण्डवर्त्तुलत्रिनयनां सभ्रूभङ्गभृकुटिनीं दंष्ट्राकरालवदनां प्. ४५७) ललज्जिह्वां ऊर्द्ध्वज्वलितरक्तकेशां शवारूढां नवयौवनभाग्यां हारार्द्धहारकिङ्किणीशब्दघुर्घुररवविचित्रां [क्, ग्: नूपुर] रत्नालङ्कृतनूपुररवां पञ्चमुद्रोपेतां वामे कपालं देवासुररुधिरपूरितं दक्षिणकरे कर्त्रितर्जनीधरां [क्: कर्त्तित] अतिभीमरूपिणीं श्मशानादौ भावयेत् । भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं सर्वबुद्धडाकिनीये ओं वज्रवर्णनीये ओं वज्रवैरोचनीये हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाहा - मूलमन्त्रः । ओं वज्रडाकिनीये ह्रीं हूं फट् स्वाहा - हृदयमन्त्रः । ओं वज्रयोगिनीये हूं फट् - उपहृदयमन्त्रः । बलिमन्त्रः [Oमित्तेद् इन् क्, ढ्] ओं वज्रडाकिनी इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हहहह खख खख आआ मम सिद्धिं प्रयच्छ हूं फट् स्वाहा । अष्टम्यां पञ्चम्यां चतुर्दश्यां बलिपूजादिकं श्मशाने कर्तव्यम् । ।। वज्रयोगिनीसाधनं समाप्तम् ।। २३७. बिन्दुमध्ह्यगते देवि कुटिले चार्द्धचन्द्रिके । तुषारकणिकाभासे [क्, ग्: भास्वत्] हृद्वज्रसमतेजसे ।। तदेवं चित्तमालोक्य प्रभास्वरमनाविलम् । जायन्ते तु सर्वकामाश्चिन्तामणिरहर्न्निशम् [क्, ढ्: रिवाह] ।। अरूपिणं यथाकाशं व्यापिलक्षणवर्जितम् । महामुद्रात्मकं तच्चथा चित्तरत्नं प्रकाशते ।। ।। इति वज्रयोगिन्युपदेशः ।। प्. ४५८) २३८. ओं श्रीवज्रयोगिनि सर्वभूतप्रेतपिशाचादीन् साधय साधय हन हन दह दह ग्रस ग्रस सर्वसिद्धिसाधनानि प्रयच्छ सर्वाशां [ग्: सां] परिपूरय स्वाहा । ओं श्रीवज्रयोगिनि सर्वसिद्धिं कुरु कुरु सर्वविघ्नविनायकान् हन हन सम्यक्संबोधये मम बलिं गृह्ण हूं हूं हूं फट् फट् फट् स्वाहा । ।। वज्रयोगिन्या बलिविधिः ।। २३९. महामायाह्वयं देवं [क्, ग्: चन्द्रं] चतुर्मुखं चतुर्भुजम् । अङ्के यस्य तथा देवी चतस्रो दिक्षु चापराः ।। महावज्रधरस्यैव कृपया भीषणाकृतेः । महामायाभिधानस्य साधनं साधु कथ्यते ।। इह भावनाधिकृतो मन्त्री चतुर्देवीगीतिचोदनाविबुद्धः प्रातरुत्थाय स्वहृत्सूर्यस्थहूंकाररश्मिभिरात्मानं विशोध्य कृतमुखशौचादिकः हूंफडितिस्थानात्मयोगरक्षां कृत्वा ध्यानालयं प्रविश्य हूंकारेण अर्घ्यं परिजप्य सुखासनोपविष्टः पुरस्तादन्तरीक्षे भगवन्तं सपरिवारमालोक्य हृन्मन्त्रकिरणोद्भवैः पञ्चोपचारमेघैः सम्पूज्य पापदेशनादिकमिति कुर्यात् । देशयाम्यहं आत्मनः पापम् अनुमोदे सर्वपुण्यानि सर्वबुद्धबोधिसत्त्वार्यपृथग्जनानां [क्, ग्: सम्बुद्ध] परिणामयामि सर्वमात्मनः कुशलमनुत्तरायां सम्यक् सम्बोधौ आबोधेस्त्रीणि रत्नानि शरणं गच्छामि बुद्धरत्नं प्. ४५९) धर्मरत्नं संघरत्नम् अहो बताहमनुत्तरां सम्यक्सम्बोधिं अधिगच्छेयं [क्, ग्: गच्छे] सर्वसत्त्वानामर्थाय हिताय यावदेतेषां अत्यन्तनिष्ठे [क्, ग्: ष्ठेति] निर्वाणे निरुत्तरे च तथागतज्ञाने प्रतिष्ठापनाय । तदनु चित्तमात्रमेवेदं सर्वमसत्येव [क्: सर्वतैव] तेन [ढ्: ओमित्स्] तेनाकारेण प्रख्याति । तद्यथा स्वप्न इत्यधिमुच्य सर्वाकारान् परित्यज्य निर्मलनभोनिभं निराभासमनन्तं प्रकाशमात्रं पश्येत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति चाधितिष्ठेत् । अनन्तरं पुरस्तादन्तरीक्षसूर्ये हूंकारेण विश्ववज्रं विचिन्त्य तद्दीप्तरश्मिस्फुरणैरधो वज्रमयीं भूमिं तिर्यग्वज्रप्राकारमुपरि वज्रपञ्जरं मध्ये घोरश्मशानं विभाव्य तन्मध्ये कूटागारमेकपुटं [क्, ग्: रात्म] सर्वरत्नमयं पश्येत् - चतुरस्रं चतुर्द्वारं चतुस्तोरणभूषितम् । हाराद्यैरप्सरोभिश्च भास्वद्वेदीचतुष्टयम् ।। तन्मध्ये रक्तकमलमष्टदलं ध्यात्वा तत्कर्णिकायामनादिन्निधनं तारमुक्ताफलनिभं [क्, ग्: भाव०] ज्ञानामृतबिन्दुं ध्यायात् । इत्ययमनादियोगो [क्, ग्: मादि] नाम प्रथमः समाधिः । मध्यबिन्दुत एव चतुरो बिन्दूनष्टदिग्दलेषु संस्फार्य बीजाकारपरिणतान् पश्येत् यथाक्रमं हूं स्वा आ हाः । यथाक्रमं तेभ्यो वज्रमणिपद्मकर्मकुलेशान् तत्कुलानि च संस्फार्य पुनस्तेष्वेव संहृत्य तत्परिणताश्चतस्रो योगिनीः पश्येत् । पूर्वदले वज्रडाकिनीं नीलवर्णां नीलपीतसितहरितवदनां प्. ४६०) हरितवदनां वज्रकपालघण्टाखट्वाङ्गधारिणीम् [क्, ढ्: कपाल] दक्षिणदले रत्नडाकिनीं पीतवर्णां पीतनीलसितहरितवदनां रत्न्नच्छटात्रिशूलग्रीवानिपीडितजम्बूकपताकाधारिणीम् [क्: ओमित्स् रत्न० वदनां] पश्चिमदले पद्मडाकिनीं सितवर्णां सितपीतनीलहरितवदनां [ग्: ओमित्स् हरित] विश्वकमलशरकपालचापधराम् उत्तरदले विश्वडाकिनीं हरितवर्णां हरितपीतसितनीलवदनां असिडमरुपाशकपालधराम् । चन्द्रासनप्रभाः सर्वाः शेषमासां [क्, ग्: समासां] प्रभुमिव नाथम्कुत्थापयेयुस्ता वज्रगीतिकयाऽनया - हले [छाया - हले सखि विकसितं कमलं प्रबोधितं वज्रेण । अललललहो महासुखेनारोपितो नृत्येन ।। रविकिरणेन प्रफुल्लं कमलं महासुखेन । अललललहो महासुखेनारोपितो नृत्येन ।।] सहि वि-असिअ कमलु [क्: पडीहिउ] पबोहिउ वज्जें । अललललह्हो महासुहेण आरोहिउ नच्चें ।। रविकिरणेण पफुल्लिउ कमलु महासुहेण । अललललहो महासुहेण आरोहिउ णच्चें ।। अथ गीतिकानुभावेन भगवान् बिन्दुरूपतां [क्, ग्: ज्ञानवि] हित्वा बीजद्वयाकारेणाविर्भवति । ओं हूं । ततः ओंकाराद् वैरोचनं तत्कुलं च संस्फार्य संहरेत् हूंकारात् पञ्च जिनान् तत्कुलानि च । ततः ओंकारोद्भवया बुद्धडाकिन्या सहैव भगवान् हेरुको हूंकारादुत्पद्यते । भस्मनोद्धूलितः कृष्णो ललितार्क्कासनप्रभः । कपिशोर्द्ध्वज्वलत्केशः कपालमकुटोत्कटः ।। प्. ४६१) नीलपीतमहाश्वेतहरिताद्यचतुर्मुखः । कपालशरखट्वाङ्गचापधारिचतुर्भुजः ।। पञ्चबुद्धविशुद्ध्या तु पञ्चमुद्राविभूषितः । चक्रीकुण्डलकण्ठी च हस्ते रुचकमेखलाम् ।। नरचर्माम्बरधरो द्वादशारुणलोचनः । ज्वालामालाकुलक्रोधः परमानन्दसुन्दरः [क्, ग्: नन्दनः] ।। अर्द्धपर्यङ्के नाट्यस्थो नवनाट्यरसैर्युतः । अन्तःकरणोद्गीर्णैश्च जनौघैर्जगदर्थकृत् ।। प्रियतुल्यायुधा रक्ता तत्कण्ठाश्लेषिदोर्द्वया । श्रीबुद्धडाकिनी रक्तपीतश्वेतहरिन्मुखी ।। बुद्धाभिषेका [क्, ग्: वज्रा०] शबरी हेवज्रे गीयते यथा । तथेह बुद्धडाकिन्या हेरुकः संप्रपूज्यते [क्, ग्: युज्य] ।। बुद्धो रक्तोऽत्र सत्त्वानां बुद्धकायेन रञ्जनात् । शुद्धा धर्माः प्रकृत्येति वागीशस्यैव शुक्लता ।। तदनु भगवतः चक्षुरिन्द्रिये ओंकारं रक्तं श्रोत्रेन्द्रिये हूंकारं नीलं घ्राणेन्द्रिये चीकारं [क्, ग्: रि०] पीतं जिह्वेन्द्रिये आःकारं सितं उष्णीषस्थाने रेफं हरितं मनसि खकारं सितं चिन्तयेत् इति षडिन्द्रिये षडक्षरन्यासः कवचम् । ओं आः हूं इति कायवाक्चित्ताधिष्ठानं यथाक्रमं शिरःकण्ठहृदयेषु । स्तनान्तरे [क्, ग्: स्तदन] सूर्ये स्वदेवताबीजं तज्ज्ञानस्वभावं दृष्ट्वा तत्किरणाङ्कुशैर्ज्ञानमण्डलमाकृष्य हूंकारेण विघ्नानुत्सार्य अर्घ्यं दत्त्वा जः हूं वं होः इत्याकृष्य प्रवेश्य बद्धा प्. ४६२) वशीकृत्य तेन सहैकलोलीभूतं समयमण्डलं पश्येत् । ततो ज्ञानबीजरश्मिचोदिततथागतप्रेषिताः पञ्चयोगिन्य आगत्य पञ्चज्ञानाम्बुपूर्णै रत्नकलशैर्भगवन्तं योगिन्यश्चाभिषिञ्चेयुः । अभिषिच्यमानानां शिरसि स्वकुलेश उत्पद्यते भगवतोऽक्षोभ्यः बुद्धडाकिन्यादीनां यथाक्रमं शाश्वताक्षोभ्यरत्नेशवागीशामोघसिद्धयः । ततो ज्ञानबीजरश्मिमुखस्फारिताभिः [क्, ग्: सुख] पञ्चोपचारपञ्चकामगुणपूजाभिर्भगवन्तं भगवतीं च पूजयेत् । ततो भगवन्तं देवीनां मुखैः स्तूयात् - दंष्ट्रोत्कटमहाभीममुण्डस्रग्दामभूषितम् । भक्षमाणं महामांसं श्रीहेरुकं नमाम्यहम् ।। इति । ततो दिग्देव्यः स्फुरणयोगेन बुद्धडाकिन्यामन्तर्भवेयुः । ततोऽस्याः शिरसि हृदि नाभौ गुह्ये ऊर्वोश्च [क्: भ्रुवो] यथाक्रमं ओं हूं स्वा [क्, ग्: स्वाहा] आ हा इत्येतान् विभाव्य तैरन्योन्यावधि स्फुरद्भिरस्याः शरीरमभिव्याप्य तया ह्रीःकारजरक्तकमलया अकारजमुक्ताकर्णिकया तद्वत् हूंकारजकुलिशओंकारजमणिः प्रारभेत रतिं अनुरागं यामीत्यनेन मन्त्रेण । ततो मणिद्वयरश्मिचोदितास्तथागता आगत्य मुखे प्रविश्य विलीय कमलदले पतेयुः । तत् पञ्चज्ञानामृतं जिह्वाग्रललितेन गृह्यमाणं चिन्तयेदिति । ।। श्रीमण्डलराजाग्रीनाम द्वितीयः समाधिः ।। ततो भगवच्चोदिता [क्, ग्: न्नो] बुद्धडाकिन्यादयः पञ्चसु [क्, ग्: स्ककीयञ्च] पञ्चभगवत्कायमेघस्फुरणैः [क्, ग्: स्फुरणादौ] सत्त्वानामर्थं यथाक्रमं आदर्शज्ञानं प्. ४६३) सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानं समताज्ञानं प्रत्यवेक्षणाज्ञानं कृत्यानुष्ठानज्ञानं महावज्रधरपदं चोत्पाद्य स्वकायमेघान् मूलकाये संहरेयुरिति [क्: लून] । ।। कर्मराजाग्रीनाम तृतीयः समाधिः ।। यदि पुनर्योगी चित्तं स्थिरीकर्तुमिच्छेत् सर्वसमाधीनामग्रनिष्पत्तये [क्, ग्: माशु] तदा समासतः समाधित्रयं विभाव्य नाभिकमलकर्णिकायां रविसोमसम्पुटप्रान्तेषु निःसन्धिं ध्यात्वा तन्मध्ये सर्षपसूक्ष्मसितस्वच्छज्ञानं बिन्दुरूपं महासुखमयं वीरं विचिन्त्य तद्रश्मिरेखां मृणालतन्तुनिभां चन्द्रमध्येन निर्गत्य सम्पुटं तिर्यक् त्रिभिर्वेष्टैः संयम्य स्थितां दृष्ट्वा चन्द्रोपरि स्थितेषु त्रिषु वेष्टार्द्धेषु ग्रथितान् प्रत्येकं षोडश वर्णान् पश्येत् । उक्तं हि सम्बरोत्तरे - ककारादिदकारान्तं ङञ्वर्जं निवेशयेत् । धकारादिहकारान्तं आलिद्वयं समालिखेत् । मध्यस्थेन त्वकारालिर्न्यस्तव्यः शशिमण्डले ।। इति । इहाप्युक्तं दिव्यमक्षरपङ्क्तिभिरिति । एवं नाभिमध्ये कमलकर्णिकारविसोमसंपुटगर्भे वीरं भावयन् भावनापरिपाकमधिमुच्य तस्मादेव द्वितीयसूक्ष्मरश्मिरेखाज्वलितैकज्वालावदवस्थितां पश्येत् । तस्याः प्रभावेन स्रवदमृतपूरप्लावितो वीरः सा च रश्मिरेखा सितीभवेत् । ततो वीरे नियमितचित्तस्तं [क्, ग्: चित्तवत्तां] पश्येत् यावत् चेतसः स्थैर्यलाभं निमित्तैरुपलक्षयेत् । उपलक्षिते स्थैर्ये तस्या रश्मिरेखायाः स्फुटमालोकमनन्तं विश्वमवभासयन्तं प्. ४६४) विचिन्त्य सर्वं करतलामलकवत् पश्येत् सर्वसमाधीं श्चाशु निष्पादयेत् । इति बिन्दुयोगः । जप्तविद्यस्य सिद्धिरिति जप उच्यते । तथैव [क्: वापदे] षड्देवताचक्रं योगी नाभिकमलकर्णिकावस्थितरविसोमसम्पुटगर्भे चिरं विचिन्त्य तथैव च तद्रश्मिरेखाया वर्णावलीत्रयप्रथितया वेष्टत्रयसंयुते [क्: सम्पुटे] मन्त्रं जपेत् । इह तन्त्रे त्र्यक्षरा मन्त्राः । तत्र भगवतो मन्त्रः ओं हूं हूं । बुद्धडाकिन्यादीनां यथाक्रमम् - ओं ओं हूं हूं हूं ओं स्वा हूं ओं आ हूं ओं हा [क्, ग्: हाः] हूं । कथं जपेत् ? संपुटगर्भे जप्यं बीजाक्षरं विन्यस्य तच्छीर्षे वीरमुत्थाप्य ओंकारमुच्चारयन् वीराद् रश्मिरेखामुच्छ्वासवायुना सहोत्थाप्य तयावभास्यजगद् बुद्धमयं कुर्यात् । बीजाक्षरमुच्चारयन् तेषु सर्वबुद्धेषु स्वदेवतास्वभावतामधिमुञ्चेत् । अन्तहूंकारं उच्चारयन् निश्वासवायुना समाकृष्य तद्बुद्धमयं [क्, ग्: बुद्ध] जगद् वीरे संहरेत् । एवं पुनः पुनः कुर्यात् यावद् खेदो न भवति । सति खेदे विश्रम्य सर्वमिदं कुशलमनुत्तरायै सम्यक्सम्बोधयेऽभिमतफलसिद्धये च परिणमयय पूर्ववत् पूजां कृत्वा स्वहृद्बीजाक्षरे मण्डलमन्तर्भाव्य तत उत्थाय स्वदेवतात्मकमात्मानमधिमुच्य सर्वं कुर्वीत [क्, ग्: कुर्वति] । सर्वं च भोज्यं पञ्चभिर्बीजैः पञ्चज्ञानामृतमयं कृत्वा स्वहृदये च देवताचक्रमधिमुच्य विचिन्त्य च तज्जिह्वासु तदमृतं जुहूयात् । स्नानं कुर्वन् देवताभिषेकविधिं [क्, ग्: षेकैर्विदध्यात्] ध्यायात् । प्. ४६५) मध्याह्नसायाह्नसन्ध्ययोस्तु मण्डलगृहं प्रविश्य स्वहृद्बीजरश्मिभिराधारमण्डलं निर्माय तस्मादेव बीजात् चतस्रो योगिनीः क्रमेण संस्फार्य यथास्थानं निवेश्य पूर्ववदभिषेकादिकं सर्वविधिमनुष्ठाय मण्डलमन्तर्भाव्य तत उत्थाय पूर्ववत् समाहितयोगं कुर्यात् । अर्द्धरात्रसन्ध्यायां त्वयं विशेषः - संपूज्यार्घ्यं दत्त्वा ओं वज्रमुरिति ज्ञानमण्डलमुत्सृज्य स्वज्ञानबीजे समयम.डलमन्तर्भाव्य निराभासं सम्बोधिचित्तमधिमुच्य सुप्यात् । एवं दिनान्तरेष्वपि देवीसङ्गीतिचोदनोत्थापितः सर्वं पूर्ववत् कुर्यात् । एवं प्रत्यहं यावत् सिद्धिनिमित्तानि लभते । तत्र मण्डलेश्वरस्य मन्त्रो लक्षजापेन सिध्यति शेषनामयुतजापेन । मालामन्त्राश्च [क्, ग्: मन्त्रान्तरादौ नेतव्याः] तन्त्रान्तरादानेतव्याः । तान् स्वहृत्सूर्ये हृच्चन्द्रे वा यथायोगं मण्डलीकृत्य प्रदीपमालावज्ज्वलतश्चेतसाऽभिलिख्य मनसा वाचयन्निव जपेदिति । ब्रुवतैवं महामायासाधनं यन्मयार्ज्जितम् । कुशलं तेन बुद्धः स्यां वशी [क्: स्याम्बरी] विश्वार्थसाधने ।। ।। महामायासाधनं समाप्तम् ।। प्. ४६६) २४०. नमो वज्रडाकाय । प्रथमं मुखशौचादिकं कृत्वा मृदुविष्टरोपविष्टः स्वहृदि सूर्यमण्डले हूंकारबीजं दृष्ट्वा पुरतः करुणाचलवज्रं वक्ष्यमाणकवर्णभुजायुधं विचिन्त्य पूजापापदेशनापुण्यानुमोदनापुण्यपरिणामनात्रिशरणगमनादिप्रणिधिं च कृत्वा स्वकायवाक्चित्ते नामाक्षरं भावयेत् । तच्च नामाक्षरम् - हे इति हेत्वपगताः सर्वधर्माः ह इति हान्युत्पादिताः [ढ्: हानूत्पादावहिता, क्: हान्युत्याववहिता] सर्वधर्माः ए इति पर्येषणविमुक्ताः सर्वधर्माः रु [क्: नु] इति प्रतिश्रुतकोपमाः सर्वधर्माः र इति रतिसमायुक्ताः सर्वधर्माः उ इति उत्पादव्ययधर्मिणः सर्वधर्माः क इति सर्वसौख्यसमायुक्ताः सर्वधर्माः अ इति अकारो मुखं सर्वधर्माणामाद्यनुत्पन्नत्वात् । इति कृत्वा शून्यतां विभाव्य मन्त्रमुच्चारयेत् - ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । हूंकारेण विघ्नमुत्सार्य वज्रपञ्जरं विभाव्य श्मशानाष्टकमध्ये रक्तचतुर्दलकमलपद्मवरटकसूर्यमण्डले हूंकारबीजं दृष्ट्वा मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षास्वभावात्मिकाश्चतुर्देव्यः सञ्चोदयन्ति श्रीवज्रगीत्या अभ्यन्तरसाधने [क्, ढ्: अत्यन्तभव०] - हले [छाया - हले सखि विकसितं कमलं प्रबोधितं वज्रेण । अललललहो महासुखेनारोपितो नृत्येन ।। रविकिरणेन प्रफुल्लं कमलं महासुखेन । अललललहो महासुखेनारोपितो नृत्येन ।।] सहि विअसिअ कमलु पबोहिउ वज्जें । अललललहो महासुहेण आरोहिउ नृत्यें [क्, ढ्: भृत्यं] ।। प्. ४६७) रविकिरणेण पफुल्लिअ कमलु महासुहेण । अललललहो महासुहेण आरोहिउ नृत्यें ।। वज्रडाकिनीनृत्येन वज्रसत्त्वं निवेशयेत् ।। इति गीतिसमनन्तरं मायाबद्धवस्तुसंवित्त्या [क्: बद्धास्त्रसंविद्याम्, ग्; बद्धास्तु संविद्य] मनसा हूंकारोद्भूतं करुणाचलवज्रं नीलपीतसितश्यामचतुर्मुखं चतुर्भुजं दक्षिणे भुजे कपालशरधरं वामे खट्वाङ्गधनुर्द्धरं रौद्रासनस्थं त्रिनेत्रं सार्द्रमुण्डस्रग्दाममालिनं कपालमालाभिः शिरसि भूषितं अस्थ्यालङ्कारविभूषितं [क्: न्यस्था] ईषद्दंष्ट्राकरालवदनं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशं - काये चीकारं [क्, ग्: धि०] पीतं चक्षुषोः ओंकारं सितं श्रोत्रयोः हूंकारं रक्तं नासिकायां खकारं सितं कण्ठे आःकारं सितं हृदये रेफं रक्तं - षडङ्गन्यासलक्षितं स्वाभप्रज्ञालिङ्गितं व्योमावकाशिनं वज्रधराभिषेकिनं कायवाक्चित्ताधिष्ठितं सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानस्वभावमात्मानं विभाव्य तत्र पूर्वदले वज्रडाकिनी नीलवर्णा नीलपीतरक्तश्यामचतुर्मुखा चतुर्भुजा वामभुजे खट्वाङ्गघण्टां [क्: ओमित्स् घण्टां] दक्षिणे वज्रकपालहस्ता पृथिवीधात्वादर्शज्ञानस्वभावा दक्षिणदले रत्नडाकिनी पीतवर्णा पीतनीलरक्तश्यामचतुर्मुखा चतुर्भुजा वामभुजे पताकां कञ्चुकं [क्, ढ्: जम्बूकञ्च] च दक्षिणे त्रिशूलरत्नहस्ता अब्धातुसमताज्ञान्स्वभावा पश्चिमदले पद्मडाकिनी सितारुणवर्णा रक्तपीतनीलश्यामचतुर्मुखा चतुर्भुजा वामभुजे धनुःकपालं दक्षिणे शरविश्वपद्महस्ता तेजोधातुप्रत्यवेक्षणाज्ञानस्वभावा उत्तरदले प्. ४६८) विश्वडाकिनी श्यामवर्णा श्यामपीतरक्तनीलचतुर्मुखा चतुर्भुजा वामभुजे पाशकपालं दक्षिणे खट्वाङ्गडमरुहस्ता [ढ्: खड्ग] वायुधातुकृत्यानुष्ठानस्वभावा देव्यः सर्वा रौद्रासनस्थाः कपालमालाभिः शिरसि विभूषिताः सार्द्रमुण्डस्रग्दाममालिन्यस्त्रिनेत्रा ईषद्दंष्ट्राकरालवदना ज्वलितोर्द्ध्वपिङ्गलकेशाः स्फुरद्रश्मिमालिन्यः एवं चतुर्देवीसमावृतमात्मानं करुणाचलवज्रं ध्यात्वा शिरसि हृदि नाभौ गुह्ये वायुमाहेन्द्रवरुणाग्निमण्डलेषु यथोपदेशं विभाव्य नपुंसकजापं कुर्यात् मन्त्री । खिन्ने सति मन्त्रजापं कृत्वा ओं आः ह्रीं हूं फट् एवं भवसमसर्वभावस्वभावमन्त्रसंस्थानधर्मात्मा [क्, ग्: सविभवे] योगी सर्वविषयादिकृत्यं कुर्यात् प्राकृतकल्पमुक्तये इति । ।। महामायासाधनोपायिका समाप्ता ।। ।। कृतिरियं कुक्कुरिपदानामिति ।। २४१. नमो हेरुकाय । पर्वतादौ ध्यानालये सुखासनोपविष्टो मैत्रीकरुणाशयः [ढ्: कृपा] स्वहृदि विश्वकमलसूर्ये नीलह्रीःकारस्फुरद्रश्मिकं विन्यस्य [क्, ग्: विश्वस्य] तद्रश्मिसञ्चोदितगुरुबुद्धबोधिसत्त्वान् सम्पूज्य त्रिशरणगमनादिकं कुर्यात् । ततः सर्वधर्मान् स्वकायं च निःस्वभावतया व्यवलोक्य ओं शून्यताज्ञानादिकं पठेत् । ततो हरीःकारनिष्पन्नं नीलकरालवज्रं ह्रीःकाराधिष्ठित- [क्: धि०, ग्: ही०] प्. ४६९) वरटके ध्यात्वा तत्सर्वपरिणत. नीलं नरचर्मभृतं कपालमालाक्षोभ्यालङ्कृतशिरस्कं ज्वलदूर्ध्वपिङ्गलकेशं रक्तवर्त्तुलाक्षं अन्त्रसंग्रथितमुण्डमालावलम्बितं [क्, ग्: रक्षितं] नरास्थिरचिताभरणं द्विभुजैकमुखं दंष्ट्राकरालवदनं दक्षिणकरेण वज्रधारिणं वामकरेण पूर्णकपालं वामस्कन्धासक्तचलद्घण्टिकापताकानरशिरोविश्ववज्रालङ्कृतपञ्चसूचिक##- यज्ञोपवीतवत्खट्वाङ्गं विश्वपद्मसूर्ये वामपादं तस्यैवोरौ दक्षिणचरणं विन्यस्य नृत्यं कुर्वन्तं हेरुकवीरं भावयेत् । ततस्तदाकारं ज्ञानसत्त्वं दृष्ट्वा तद्धृदयस्थह्रीःकाररश्मिभिर्ज्ञानसत्त्वहेरुकमानीय अर्घादिकं दत्त्वा आत्मन्यन्तर्भाव्य हृत्कण्ठमूर्ध्नि समयमुद्रया रक्षामधिष्ठापयेत् । तत्रेयं समयमुद्रा - वज्रमुष्टिद्वयं बद्ध्वा तर्जनीभ्यां ग्रन्थिं ज्येष्ठाभ्यां मध्यमाभ्यां च यथाक्रममध ऊर्द्ध्वं सूचीकृत्वा शेषाङ्गुली ज्वालाकारेण स्थापयेत् । ततो भावनाखिन्नो जपेन्मन्त्रम् - ओं हेरुक वज्रसमय ह्रीः सर्वसत्त्वदुष्टसमयमुद्राप्रभञ्जक हूं फट् । ततो विसर्जयेत् । श्मशानप्रवेशे वज्रमुष्टिद्वयं बद्ध्वा कनिष्ठाभ्यां शृङ्खलीकृत्वा तर्जनीभ्यां सूचीकृत्वा ललाटे धारयन् मुद्रारश्मिनिर्यातपीतसूक्ष्मवज्ररश्मिस्फुरणैः सर्वाङ्गमभिव्याप्य कायवाक्चित्तं ध्यात्वा पूर्वोक्तमन्त्रं जपेत् । श्मशानं प्रविशेत् अभेद्या रक्षा भवति । ।। संक्षेपतो हेरुकसाधनं समाप्तम् ।। प्. ४७०. २४२. आकाशलक्षणं सर्वमाकाशं चाप्यलक्षणम् । मायोपमं च सर्वं [क्, ग्: सर्वत्र] वै त्रैधातुकमशेषतः ।। दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया हि सर्वतः । न चोपलभ्यते चैव सर्वस्य जगतः स्थितिः ।। इत्यर्थं मनसाधिमुच्य एकानेकवियोगात् स्वशरीरं च सकलं च नीलादिवस्तुजातं शून्यमाकलयय स्वचित्तं मनोविज्ञानाख्यमनन्तरमकारं सूक्ष्मं निस्तरङ्गमप्रतिघं [क्, ग्: रंशु ; क्: घ्नं] निरुपमवर्णसंस्थानं भ्रान्तिमदप्युपकाराययत्राभ्यन्तरनिवृत्तये [क्, ग्: निचि०] इत्यारोप्य लक्ष्यस्थिरीकरणार्थं खद्योताकारमधिमुच्य तच्च शून्यताकरुणागर्भं सकलकलापरिपूर्णचन्द्रमण्डलाकारं विचिन्तयेत् । एतस्मिन् चन्द्रमण्डले उपचितपुण्यसम्भारलक्षणे उपचितज्ञानसम्भारलक्षणं ह्रीःकारं नीलवर्णं पश्येत् [ग्: न्यसेत्] तत्परिणतं च नीलज्वालावज्रमादर्शज्ञानस्वभावं चिन्तयेत् चन्द्रवज्राकारपरिणतं जिननिवहमन्यूद्भवश्रीकरुणाचलक्रोधं हेरुकाख्यमात्मानं विभावयेत् अधोमुखस्य शवस्योपरि विश्वपद्मं तस्योपरि सूर्यमण्डलं तन्मध्ये समुपविष्टं एकस्योर्द्ध्वभुजद्वयं इति वचनात् अर्द्धपर्यङ्किनं भस्मोद्धूलितरक्तप्रभामालिनं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशं अक्षोभ्याद्यलङ्कृतकपालमालामुकुटिनं दक्षिणकरेण त्रिपताकागृहीतनीलकरालवज्रं [ग्: कपाल] वामस्कन्धावसक्तवज्रखट्वाङ्गं रक्तपरिपूर्णकपालवामकरं सार्द्रनरमस्तकमालाकृतस्रग्दामदंष्ट्राकरालवदनं प्. ४७१) चलद्वर्त्तुलाकाररक्ताक्षं सविभ्रमभृकुटिनं परमार्थतो वाच्यं विचारशून्यत्वात् संवृत्या स्वप्नसौदामिनीगन्धर्वनगरच्छायामायोपमं चतुर्मुद्रामुद्रितम् स्वेष्टदेवताविग्रहः सर्वसिद्धिप्रदो भवति - महामुद्रा समयमुद्रा धर्ममुद्रा कर्ममुद्रा । स्वहृदि चन्द्रम.डलस्योपरि वज्रं विभाव्य पञ्चसूचिकं वर्णभुजसंस्थानोपेतं चिह्नसहितं श्रीहेरुकमात्मानं विभावयेत् इति महामुद्रा । तथैव स्वहृदि चन्द्रवज्रं विभाव्य वज्राञ्जलिं मूर्ध्नि विकचां बद्ध्वा तर्जनीद्वयं कुण्डाकारेणावस्थाप्य अङ्गुष्ठद्वयं [क्, ग्: अङ्गुष्ठद्वयेन] पार्श्वद्वयेन भग्नं कुर्यात् - समयमुद्रा । जिह्वायां चन्द्रम.डलस्योपरि शुक्लं वज्रं विन्यस्य मन्त्रमुच्चारयेत् ओं सुभगे त्वमहं देवि हिरि सिरि तिरिणि प्रिये - धर्ममुद्रा । स्वहृदि चन्द्रमण्डलस्योपरि आःकारनिर्यातविश्ववज्रं विचिन्त्य तलवज्रबन्धं बद्ध्वाऽङ्गुष्ठद्वयेन तर्जनीद्वयमाच्छाद्य भग्नं कुर्यात् - कपालमुद्रेयं भगवतः कर्ममुद्रा । ओं श्रीहेरुकवज्र समयमुद्रा ह्रीः सर्वदुष्टमुद्राप्रभञ्जक हूं रुलु [ग्: चुलु] रुलु [ग्: चुलु] स्वाहा हूं फट् । इति साधनविधिरयं भगवतः संक्षिप्तो विहितः कल्याणगर्भेणातिविस्तरभीरुणा । ।। श्रीहेरुकसाधनम् ।। प्. ४७२) नोत् च्लेअर् प्. ४७३) नोत् च्लेअर् प्. ४७४) २४५. प्रणम्य श्रीगुरुं नाथं [Oमित्तेद् इन् ख्] त्रैलोक्याक्षेपहेरुकम् । तत्साधनविधिः शान्तिपादोक्तः प्रविभज्यते ।। द्विभुजैकमुखं वीरं नैरात्म्याश्लिष्टकन्धरम् । चक्राद्याभरणैर्युक्तं [क्, ग्: घात] त्रिनेत्रं द्व्यङ्घ्रिराजितम् [क्, ढ्, ग्: व्याघ्रराजकं] ।। इह तन्त्रे भावनाधिकृतो योगी प्रभाते शयनादुत्थाय स्वहृदये सूर्यस्थहूंकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिः श्रीहेरुकमवभास्यानीय पुष्पादिपञ्चोपचारेण सम्पूज्य तस्याग्रतः पापदेशनापुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनं च कृत्वा महाबोधिचित्तमुत्पाद्य सर्वसत्त्वेषु दिव्यसुखोपसंहाराकारां [क्, ग्: हारं मै] मैत्रीं सर्वदुःखापहाराकारां करुणां तत्सुखाविच्छेदनियमाकारां मुदितां क्लेशोपक्लेशग्राह्यग्राहकाद्यमनसिकारलक्षणामुपेक्षां च भावयेत् । ततो धर्मपुद्गलादिविकल्पकलङ्कवर्जितरूपां शरन्निर्मलमध्याह्नभोनिभां अद्वयज्ञानैकरूपां शून्यतां विभाव्य ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमित्यधितिष्ठेत् । ततो विबुद्ध्य नभोदेशे सूर्यमण्डलस्थहूंकारं दृष्ट्वा [ग्: ओमित्स् दृष्ट्वा हूंकारं] तत्परिणतवज्रवरटकस्थहूंकारं पश्येत् । तत्किरणविनिर्गतैः श्रीहेरुकरूपैः सकलजगदर्थं कृत्वा तत्रैव प्रवेश्य तत्परिणतं श्रीहेरुकं विश्वदलकमलस्थितं शव्परि [क्, ग्: सर्वो] सूर्यमण्डलस्थं द्विभुजं त्रिनेत्रं दक्षिणकरे वज्रं वामे वज्राङ्कितकपालधरं सताण्डवं व्याघ्रचर्मनिवसनं प्. ४७५) शिरस्यक्षोभ्यात्मकनरशिरोघटितचक्रीधरं [ख्: भ्यामेक] कर्णे अमिताभात्मकनरास्थिकुण्डलिनं कण्ठे रत्नसम्भवात्मककण्ठिकायुक्तं हस्ते वैरोचनात्मकरुचकधरं कट्याममोघसिद्ध्यात्मकमेखलायुक्तं केशयज्ञोपवीतकेयूरनूपुरैर्युक्तं ऊर्द्ध्वपिङ्गलकेशं द्विभुजैकमुखया कर्त्रिकपालधारिण्या नैरात्म्ययाऽऽलिङ्गितं एवम्भूतमात्मानं विभाव्य ततोऽस्य श्रोत्रे नैरात्म्यां चक्षुषि वज्रां घ्राणे गुप्तगौरीं जिह्वायां वारियोगिनीं कायेन्द्रिये वज्रडाकिनीं मनसि नैरात्म्यामधिमुञ्चेत् । ततः शिरसि द्वात्रिंशद्दलकमलोपरि अधोमुखं हंकारं कण्ठे षोडशदलकमलोपरि ऊर्ध्वमुखमोंकारं हृदये अष्टदलकमलोपरि अधोमुखं हूंकारं [ख्: हं०] नाभौ चतुःषष्टिदलकमलोपरि ऊर्द्ध्वमुखमंकारं चिन्तयेत् । ततः समयसत्त्वसदृशं ज्ञानसत्त्वमानीय जः हूं वं होरित्यनेन मन्त्रेणाकृष्य प्रवेश्य बद्ध्वा वशीकृत्य क्षीरोदकवत् समरसीकुर्यात् [क्, ग्: मनसि] । तदनन्तरं स्वहृत्सूर्यवज्रवरटकस्थहूंकाररश्मीन् निश्चार्य तत्किरणैः सर्वतथागतस्वभावहेरुकमानीय [क्, ढ्: कानानी] पूजां कृत्वा अभिषिञ्चन्तु मां सर्वतथागता इति प्रार्थयेत् । तैः पञ्चामृतपूर्णमणिकलशैरभिषिक्तमात्मानं अक्षोभ्यनाथमुकुटिनं ध्यायात् । ततः सर्वयोगिनीवृन्देन स्वस्वबोधिचित्तादिद्रव्येन पूजां कुर्यात् । ततः ##- दंष्ट्रोत्कटमहाभीममुण्डस्रग्दामभूषितम् । भक्षमाणं महामांसं श्रीहेरुकं नमाम्यहम् ।। प्. ४७६) इत्यनेन स्तुतिं [ढ्: स्तूयात्] कुर्यात् । ततो नभसि हूंकारपर्पिणतं वज्रं तदध आःकारपरिणतं पद्मभाजनं तन्मध्ये ओंकाराङ्कितानि गोकुटदहनमारमुन्डविद्राविसमयवस्तूनि [क्, ग्: विभावि] वज्रपद्मसमायोगादग्निज्वालनं तेन [Oमित्तेद् इन् क्, ग्] द्रव्यानां तापनं पाकात् द्रवीकृत्य सर्वतथागतरूपादर्शकज्ञानसूर्यकिरणं तज्ज्ञानबीजकिरणेभ्यः सर्वतथागतज्ञानामृतमाकृष्य तैर्वस्तुभिः सहैकीकृत्य ओं आः हूं इति त्र्यक्षरेणाधिष्ठाय [क्, ग्: अक्ष०] शुक्लहूंकारजां वज्रमयीं जिह्वां कृत्वा आत्मानं तेन प्रीणयेत् । ततो हृत्सूर्यमण्डलवज्रवरटके हूंकारं संवेष्ट्य स्थितां ओं त्रैलोक्याक्षेप हूं हूं हूं फट् स्वाहा इति द्वादशाक्षरमन्त्रमालां प्रदीपमालामिव ज्वलन्तीं मनसाऽभिलिख्य क्रमात् वाचयन्निव निभृतं जपेत् । मध्याह्नसायाह्नसन्ध्ययोस्तु झटिति श्रीहेरूकरूपमात्मानं आरचयय ततश्चक्षुरादिविशुद्धिऽस्चतुश्चक्रभावनापूजास्तुत्यमृतास्वादजपादिकं कुर्यात् । त्रैलोक्याक्षेपवीरस्य कृत्वा साधनमुत्तमम् । यत् पुण्यमर्ज्जितं तेन जनः सर्वोऽस्तु वज्रधृक् ।। ।। द्विभुजहेरुकसाधनम् [ढ्, अ: वज्रहे०] ।। प्. ४७७) २४६. झटिति हेरुकं सप्रज्ञं विभाव्य तद्धृदये रक्ताष्टदलकमलं विचिन्तयेत् । तस्य पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरेषु यथाक्रमं अ क च ट तथाग्नेयनैरृतिवायव्यैशानदलेषु [क्, ढ्, ग्: ऋत्य] त प य स मध्यवरटके पूर्वेस्वा मध्ये ओं पश्चिमे हा । सर्वाणीमानि सूर्यमण्डलस्थानि [क्: सुम०] रक्तवर्णानि । एषां चाङ्कुशाकारा रश्मयो रोमकूपेभ्यो निर्गत्य साध्यानाकृष्य साधकस्य पादयोः पातयित्वा एष्वेव प्रविशन्तीति । आम्नायः । वरगुरुचरणं नत्वा शास्तारं सकलशास्त्रदातारम् [क्: शास्त्रदानं, ढ्: गीतदातारं] । वक्ष्ये सिद्धाम्नायं नगरक्षोभस्य मन्त्रराजोऽहम् ।। सम्यक्तत्त्वमनस्को गुरुभक्तः स्वाधिदैवताभिरतः । निशि पर्यटनविधिज्ञो निःशङ्कः साधयेन्मन्त्रम् ।। हृदि पङ्कजाष्टदलके [क्, ग्: पंकारजा०] द्विचतुष्कं व्यञ्जनं खरा.शुयुतम् । वरटकमध्ये प्रणवं पूजाक्षरसंयुतं रक्तम् ।। तरुतृणवर्णान् [क्, ग्: र्णापचित०] पार्वतपुरपौरानर्कसन्निभान् मन्त्री । ध्यायन् प्रणतानात्मनि [क्, ग्: णतात्म०] विंशत्यर्द्धं जपेदयुतम् ।। इति विहितपूर्वसेवो गणवरचक्रं शाअलये कुर्यात् । आज्ञां प्रमृश्य तेभ्यः सिद्धिवरं चाशु सिद्ध्यर्थम् ।। कतिचित् पदानि गत्वा सम्पूर्य त्रिकं शुभं तु मामक्याः । कृत्वा पादतले तत् संस्पृश्य स्वपेदुत्थानम् ।। प्. ४७८) पूर्वशिरः संजप्यायुतमेकं संपिबेत् तमुत्थाय । सकृदप्येव समस्तं गच्छेत् गगनमण्डलं [क्, ग्: तलं] तदनु ।। निविशेत् यस्मिन् देशे पुनरयुतं संजपेद् विवरयोगम् । एवं कृतवरयोगो हेवज्रसमो जगति सम्पूज्यः ।। पुरक्षोभोपदेशः । अकचटतपयसशब्देन आलिकालिं नीतार्थेनोक्ता । आलिकालिजापेन त्रैलोक्यं क्षोभयेन्मन्त्री ।। लक्षजापेन । किं पुनरेकमात्रमिति ? आलिकालि उच्यते - तद्यथा अ आ इ ई ऋ ॠ उ ऊ ऌ ॡ अ आ ए ऐ अर् आर् ओ औ अल् आल् ह हा य या र रा व वा ल ला इति सृष्टिक्रमेणालिजापः श्वासप्रवेशेन । श्वासनिर्गमे कालिः - क का ख खा ग गा घ घा ङ ङा च चा छ छा ज जा झ झा ञ ञा ट टा ठ ठा ड डा ढ ढा ण णा प पा फ फा ब बा भ भा म मा त ता थ था द दा ध धा न ना स सा ह्य [क्: द्य द्या, ग्: ढ ढ्या] ह्या ष षा श शा क्ष क्षा इति । आदौ ओंकारं दत्त्वा क्षोभणे आकृष्टावन्ते वौषट् प्रदेयम् । एवं पुरक्षोभमन्त्रः । इति कालचक्रे निबद्धम् । ।। पुरक्षोभविधिः ।। प्. ४७९) २४७. प्रणम्य नाथं हेवज्रं सर्वधर्मैकसंवरम् । संगृह्यते यथाम्नायं बाह्यपूजाविधिर्मया ।। ततः श्रीहेवज्रयोगवान् मन्त्री प्रयूषे यथावसरं वा कृतसम्मार्जनादिके भूभागे हस्तं दत्त्वा ओं रक्ष रक्ष हूं हूं फट् स्वाहा इति भूमिमधिष्ठाय [क्, ग्: भूम्यधि०] तत्र पञ्चामृतसुगन्धादिवटिकया तत्तद्भूम्यधिमोक्षपूर्वकं पीठोपपीठक्षेत्रोपक्षेत्रछन्दोपच्छन्दमेलापकोपमेलापकपीलचोपपील##- मण्डलमुपलिप्य [क्, ढ्: लं सुलि०] ओं वज्ररेखे हूं इत्यभिमन्त्र्य हृद्वज्रकिरणाकृष्टं भगवन्तं समण्डलं सर्ववीरवीरेश्वरीसङ्क्षेपरूपं तत्रारोप्य अर्घ्यपाद्यादिदानपूर्वकमष्टमातृभिः सम्पूज्य हूंकारजं तदभिमन्त्रितपुष्पादिकं तस्मै तद्यात् । तत्र त्र्यक्षरहृदयोपहृदयमन्त्रैर्भगवते स्वमन्त्राभ्यां भगवत्यै । ओं गौरि हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं चौरि हूं ह्हूं हूं फट् स्वाहा । ओं वेतालि हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं घस्मरि हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं पुक्कसि हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं शबरि हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं चण्डालि हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं डोम्बि हूं हूं हूं फट् स्वाहा । इति मन्त्रैर्यथास्थानं गौर्यादीनां ततो बाह्यादिसर्वपूजादिभिः सम्पूज्य त्र्यक्षरवर्जितपुष्पदानमन्त्रैः । ओं अष्टाननाय हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशवत्सले हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं चतुर्विंशतिनेत्राय हूं हूं हूं प्. ४८०) फट् स्वाहा । ओं षोडशभुजाय हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं कृष्णजीमूतवपुषे हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं कपालमालाधारिणे हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं आध्मातक्रूरचित्ताय [क्, ग्: अध्यातकुरु०] हूं हूं हूं फट् स्वाहा । ओं अर्द्धदंष्ट्रिणे [ग्: अर्द्धेन्दु०] हूं हूं हूं फट् स्वाहा । इति मन्त्रैश्च संस्तुत्य यथायोगमन्यत् स्तुतिप्रणिधानादिकं च कृत्वा शताक्षरमन्त्रेण दृढीकुर्यात् । मन्त्रः - ओं वज्रसत्त्व समयमनुपालय वज्रसत्त्वत्वेनोपतिष्ठ दृढो मे भव सुपोष्यो मे भव सुतोष्यो मे भव अनुरक्तो मे भव सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ सर्वकर्मसु च मे चित्तं श्रेयः कुरु हूं हहहह होः भगवन् सर्वतथागतवज्र मा मे मुञ्च वज्रीभव महासमयसत्त्व आः इति । ततः - कृतो वः सर्वसत्त्वार्थः सिद्धिर्दत्ता यथानुगा । गच्छब्धं बुद्धविषयं पुनरागमनाय मुः ।। इति विसर्ज्य चक्रमात्मन्यर्न्तभाव्य रेखालोपादिकं कुर्यात् । नैरात्म्यापूजनमपि तथैव मण्डलकमुपलिप्यारोप्य च मण्डलचक्रं त्र्यक्षरस्वहृन्मालामन्त्रेण नायिकायै [क्: नापि काययं] अन्यासां प्रणवस्वाहाविदर्भितस्वबीजमन्त्रैः [ग्: प्रवण०] पुष्पादिकं यथास्थानं दत्त्वा त्र्यक्षररहितपुष्पदानमन्त्रैः स्तुतिं च कुर्यात् । शेषं पूर्ववदिति । बाह्यपूजाविधेः स्मृत्यै संग्रहाद् यन्मयार्जितम् । पुण्यं तेनास्तु लोकोऽयं सत्पूजाभाजनं परम् ।। ।। पूजाविधिसंग्रहः समाप्तः ।। प्. ४८१) २४८. वज्रडाकं नमस्कृत्य महामायात्मकं जिनम् । आम्नायसङ्गतस्तस्य सूच्यते [क्, ग्: मुच्य] साधनक्रमः ।। श्राद्धो [क्, ग्: श्राद्धोत्र] मैत्रीकृपायोगात् [क्, ग्: योगं] संबोधौ कृतमानसः । दानशीलादियुक्तोऽष्टलोकधर्मैः समाशयः ।। मन्त्रतन्त्रादिसिद्धिज्ञो योगाचारक्षमः [क्, ढ्: क्षमे] क्वचित् । स्थाने सुखोपविष्टः सन् हृत्सूर्ये न्यस्तहूंकृतिः ।। तत्प्रभोद्भवपूजाभिः सम्पूज्य पुरतो धियम् । कृत्वार्घ्यदेशनाद्यं तु शून्यतां भावयेत् ततः ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति मनसा पठेत् । व्योम्नि रक्तचतुष्पत्रपद्मस्थे सूर्यमण्डले । पञ्च बिन्दून् सितान् ध्यात्वा स्फुरत्संहारकारकान् [क्, ग्: वान्] ।। चतुर्दिक्ष्वन्दुसम्भूता [क्: चतुर्भिर्विन्दु, ढ्: चतुर्दिग्विन्दु०] नृत्यन्त्यः सङ्गमोत्सुकाः । पूर्वाभ्यस्तमहामैत्रीकरुणादिस्वभाविकाः ।। चतस्रोऽपि च डाकिन्यश्चोदयन्तीति चिन्तयेत् । हले [छाया - हले सखि विकसितं कमलं प्रबोधितं वज्रेण । अललललहो महासुखेनारोपितो नृत्येन ।। रविकिरणैः प्रफुल्लं कमलं महासुखेन ।] सहि विअसिअ कमलु पबोहिउ वज्जें [ग्: वज्जं] ।। अललललहो महासुहेण आरोहिउ नृत्यें [ग्: नृत्ये, क्, ढ्: नृत्येन] । रविकिरण पफुल्लिउ कमलु महासुहेण ।। प्. ४८२) ततः संसारदुःखेभ्यः सत्त्वाभ्युद्धरणाशयः [क्, ढ्: नुद्ध] । मायोपमं जगत्तत्त्वं यथाभूतं विलोक्य सः ।। मध्यबिन्दूद्भवं [क्, ग्; मध्ये चन्द्रो०] नीलं हूंबीजात् करुणामयम् [क्: करमयं] । पञ्चज्ञानत्रिकायात्मपरमानन्दसुन्दरम् ।। चतुर्मुखं चतुर्बाहुं भस्मोद्धूलितमस्य च । मूलं शरीरवन्नीलं मुखं पीतं तु दक्षिणम् ।। पृष्ठतः सितरक्ताभं वामं [क्: भद्वा] मरकतोज्ज्वलम् । त्रिनेत्रं नरचर्मादिमुद्रापञ्चकभूषितम् ।। पिङ्गोर्द्ध्वमूर्द्धजाक्षोभ्यं [क्, ग्: पिङ्गलोर्द्धजा] कपालमुकुटोत्कटम् । कपालपाणिनं [क्: माली, ग्; मालिनं] सव्ये वामे खट्वाङ्गचापिनम् । रश्मिकोटिस्फुरच्चित्रबुद्धैः कृतजगद्धितम् ।। स्वाभया बुद्धडाकिन्या संश्लिष्टं वा रतोत्सवे । नृत्यन्तं हेरुकं ध्यायात् [क्, ग्: ध्यात्वा] चतुर्देवीक्षिताननम् ।। डाकिनीनां चतुर्द्दिक्षु चिह्नादिकमुच्यते - तत्र पूर्वदले वज्रडाकिनी नीलवर्णिका । नीलपीतसितारक्तहरितास्यचतुष्टया ।। पृथिव्यादर्शज्ञानादि शुद्धवज्रं कपालकम् । सव्ये दधाति वामे तु घण्टाखट्वाङ्गधारिका ।। दक्षिणे समताज्ञानतोयधात्वभिरूपिका । श्रीरत्नडाकिनी रत्नच्छटात्रिशूलहस्तिका [क्, ग्: च्छत्र] ।। वामे निपीडितग्रीवश्रीवज्रसत्त्वडाकिका [ग्: जम्बुकसत्य०] । प्. ४८३) पीतनीलसितारक्तहरिताभचतुर्मुखी ।। पश्चिमे तु दले पद्मडाकिनी धवलारुणा । स्यात् तेजःप्रत्यवेक्षादिस्वभावा नवयौवना [क्, ढ्: वान्नव] ।। सितारुणद्रुतस्वर्णनीलहरितनिभानना । विश्वपद्मं शरं सव्ये कपालं धनुरन्यतः ।। उत्तरे तु हरित्पीतशुक्लरक्तसितानना । कृत्वानुष्ठानवायवादिविशुद्धा [क्, ग्: वाद्या] विश्वडाकिनी ।। खट्वाङ्गडमरुकं [क्, ग्: खड्ग] सव्ये वामे पाशं कपालकम् । सत्रिनेत्राश्चतुर्वक्त्राः सर्वा देव्यश्चतुर्भुजाः ।। शृङ्गारादिरसासङ्गा लक्षणव्यञ्जनोज्ज्वलाः । रौद्रासनस्था नृत्यन्त्यो नाथाभा मुद्रिकादिभिः ।। कुर्यात् षडङ्गविन्यासं नाथस्यावाहनादिकम् । अभिषेकं जिनैः पूजां स्तुत्यनुरागनादिकम् ।। ललाटकण्ठयोश्चक्षुःश्रोत्रघ्राणे हृदि न्यसेत् । ओं आः ख [क्: चित] चि र इत्येवं रेफादूर्ध्वं च हूंकृतिः ।। वज्रच्छटासमायोगैरानीय ज्ञानमण्डलम् । अर्घदानादिपूर्वं च प्रविश्यैकीकुर्यात् स्वयम् ।। सार्द्धं समयचक्रेण विशिष्टफलसिद्धये । रसप्रवेशात् ताम्रादिरजतीभावसिद्धवत् ।। सञ्चोद्य दिग्गतान् नाथान् हृदयस्थहृदर्च्चिषा । तत्प्रभोद्भवविद्याभिर्भृतकुम्भामृताम्बुधिः ।। अभिषेकात् प्रभोर्मौलोवक्षोभ्यो [ग्: भोर्मा] दिव्ययोषिताम् । पुनः शाश्वतरत्नेशामिताभामोघसिद्धयः ।। प्. ४८४) समाध्युत्सृष्टदेवीभिः [ढ्: सन्] सत्पूजाव्यग्रपाणिभिः । पूजयेद् योगिनीयुक्तमात्मानं हेरुकं स्तुयात् ।। दंष्ट्रोत्कटमहाभीममुण्डस्रग्दामभूषितम् । भक्षमाणं महामांसं श्रीहेरुकं नमाम्यहम् ।। इति स्तुतिः । शिरोहृन्नाभिगुह्येऽस्य ऊरुयुग्मादिके क्रमात् । ओं हूं स्वा आ हा बीजं ध्यात्वा पञ्चकुलात्मिकाम् ।। ह्रीःकाररक्तगुह्याब्जां [क्: रक्त] भ्रूंभूतपीतकर्णिकाम् । श्रीबुद्धडाकिनीं स्वाभां वीक्ष्य रक्तां रतोत्सुकाम् ।। गीत्या सञ्चोद्यमानः सन् चतुर्देवीभिराज्ञया । ओंजातमणिहूंवज्रविचित्रकरणादिभिः ।। जिनाननुरागयामीत्यारभेत् रतिचिन्तया । वज्राब्जस्फारफट्शब्दैरानीयास्ये प्रवेशितम् ।। जिनवृन्दं सुखावेशात् द्रुतं वज्रविनिर्गतम् । पद्मे सच्चित्तमासाद्य [क्, ग्: सचि] जिह्वया विधिवत् ततः ।। चतुर्भूतस्वभावे हृद्रक्तपद्मे [क्, ग्: उक्त०] चतुर्दले । सूर्यस्थबिन्दुचन्द्रेन [क्, ग्: न्दुश्च] सम्पुटितः सुवेष्टितः ।। मृणालसूत्रोपमसार्द्धसप्तरेखाभिराप्ताक्षरपङ्क्तिभिः [क्: ओमित्स् सप्त ; क्, ग्: रक्षर] सः । निश्चार्य नादं तत ऊर्ध्वमिन्दुच्छिद्रे प्रवेश्यानुगमागमः स्यात् ।। प्. ४८५) उच्चारयन् स्फुरत्प्राणैर्मन्त्रमायामलङ्कृतम् [ग्: स्फरेत् घ्राणै०] । त्र्यक्षरं च तथा कुर्यात् नादप्रवेशनिर्गमौ ।। ऊर्ध्वं निर्गच्छति वायौ त्र्यक्षरध्वनिर्निर्गच्छति प्रविशति सति प्रविऽसति तिष्ठति सति वायौ सूक्ष्मासितबिन्दुमध्ये तिष्ठति । एवं ग्रथितस्वरव्यञ्जना सार्द्धसप्तगुणरेखा प्रवेशस्थितिनिर्गमा । मन्दं मन्दमन्यत्रागता परा [क्, ग्: प्रचा०] चित्तेन निध्येया । ओं आः हूं इति त्र्यक्षरजप्यमन्त्रः ।। उत्थातुकामः पूजाद्यं कृत्वा दृष्ट्वा च दुःखितम् । जगत्तत्त्वदृशामुक्तं कुशलं परिणामयेत् ।। यन्मयोपचितं पुण्यंन् वज्रडाकस्य भावनात् । तेनाहं वज्रडाकः स्यां जगन्नाथपदाप्तये ।। उत्थाय पिण्डपातादिश्रुतव्याख्यादिकां [क्, ग्: पात्रा ; ग्: ताख्याना] क्रियाम् । स्वपरहेरुकाकारो मायाकार इवाचरेत् ।। हूंकाराधिष्ठितं भोज्यं आःकारजकपालगम् [क्: यंका०] । अधोवायवग्निचक्रेण [ग्: वज्रेण] ज्वालितं निर्मलीकृतम् ।। ऊर्द्ध्वमोंकारमाचिन्त्य अभिमन्त्रामृतायितम् । जिह्वावज्रांशुनलिकाकृष्टेनानेन तर्पयेत् ।। ओं आः हूं गुह्यभक्ष्यं भक्ष्येऽहमिति अमृतास्वादमन्त्रः । प्रागेव स्नानवेलायां अभिषेकविधिं भजेत् । चतसृष्वपि सन्ध्यासु ध्यायादेवं समासतः ।। प्. ४८६) साधनं वज्रडाकस्य कृत्वा लब्धं शुभं मया । यत् तेनार्यजनो [क्: नानाद्य] भूयात् तदहं कृतभूषणः ।। ।। महामायातन्त्रानुसारेण हेरुकसाधनोपायिका समाप्ता ।। २४९. श्रीहेरुकमहावज्रं [ग्: ओं नमो श्री० ; क्, ग्: वज्रा] कट्ट कट्ट प्रवेशय प्रवेशय बन्ध बन्ध तोषय तोषय सर्ववज्रडाकिनीनां हृदयं हूं हूं हूं फट् । ओं सर्वबुद्धडाकिनी [क्, ग्: वज्र०] प्रतीच्छेमं बलिं ओं फट् । ओं वज्रडाकिनी प्रतीच्छेमं बलिं हूं फट् । ओं रत्नडाकिनी प्रतीच्छेमं बलिं हूं फट् । ओं पद्मडाकिनी प्रतीच्छेमं बलिं ह्रीं [ग्: ह्रीः] फट् । ओं विश्वडाकिनी प्रतीच्छेमं बलिं हूं फट् । ओं सर्वडाकिनी प्रतीच्छेमं बलिं हूं [क्: ओमित्स् हूं ह्रीः] ह्रीः हूं हैः । ओं सर्वयोगिनी प्रतीच्छेमं बलिं हूं हहहीः । ।। एवं महामायातन्त्रस्य बलिविधिः समापतः ।। प्. ४८७) २५०. नमो वज्रडाकाय । विस्तरो दुर्ग्रहः प्रायो बालस्त्रीणां [क्, ग्: चल] भवेदिति । संक्षिप्तमपि संक्षिप्य तत् सप्ताक्षरमुद्धरेत् ।। तत्पूजाशून्यताबोधिमन्त्रपर्यन्तमन्तरा । कृतवानङ्गमध्यङ्गं वज्रडाकं प्रसाधयेत् ।। यं रं वं लं चतुर्भूतमण्डलोपरि चिन्तयेत् । सुंकारसम्भवं मेरुं सप्तरत्नाष्टशृङ्गकम् ।। ओं मेदिनि वज्रीब्भव वज्रबन्ध हूं । ओं वज्रप्राकार हूं वं हूं । ओं वज्रपञ्जर हूं पं हूं । ओं वज्रवितान हूं खं हूं । ओं वज्रशरजाल [ढ्: ओमित्स् वज्र] त्रां शं त्रां । ओं वज्रज्वालानलार्कं हूं हूं हूं ##- विधाय वज्रभूम्यादिषट्कं [क्, ग्: षडङ्ग] षडारमालिखेत् । विश्वाब्जसंस्थितं चक्रं विश्ववज्रावलीकृतम् ।। हूंभवं ध्यायेदत्रैव वज्रडाकं महासुखम् । षड्भुजं त्रिमुखं त्र्यक्षं सर्वलक्षणलक्षितम् ।। व्यञ्जनाशीतिसंयुक्तं आलिकाल्युद्भवं प्रभुम् । वज्रघण्टासमापन्नं नरचर्मार्द्रधारिणम् ।। वामे कपालखट्वाङ्गत्रिशूलं दक्षिणे करे । कपालमालामुकुटिं विश्ववज्रजटाधरम् ।। अर्द्धेन्दुशेखरं चैव षण्मुद्रादेहभूषणम् । नीलपीतहरितवक्त्रं व्याघ्रचर्माम्बरावृतम् ।। प्. ४८८) आलीढभ्रान्तसूर्यस्थभैरवकालरात्रिकम् [क्, ग्: प्रत्याली ; क्, ग्: सूर्यभै] । यथा नाथस्य तथा वज्रवाराह्यापि भुजादिकम् [क्, ढ्: पूजाविधिः] ।। देवी जानु समावेष्ट्य परमानन्दविह्वला । ज्ञानाकर्षणादिकं कुर्यात् जःहूंवंहोरेभिरक्षरैः ।। षड् योगिन्यः षडारेषु वामावर्तविवर्तनैः । हेरुकी प्रथमा देवी द्वितीया वज्रभैरवी ।। तृतीया घोरचण्डी च [क्, ग्: स्याच्चतु] चतुर्थी वज्रभास्करी । पञ्चमी वज्ररौद्री च षष्ठी स्याद् वज्रडाकिनी ।। नीला पीता रक्ता हरिता धूम्रा सिता देव्यः । मुक्तकेशा महारौद्रा त्रिनेत्राश्च दिगम्बराः ।। रणड्डमरुघण्टा च हस्तेतरकरद्वये । दधाना नरचर्माणि प्रेतसूर्योपरि स्थिताः ।। कपालमालामकुटा आलीढासनसंस्थिताः । षडक्षरभवा भव्या देव्याः सर्वा यथाक्रमम् ।। लों मां पां तां खं इत्येभिः पञ्चधातुभिरधिष्ठिताः । ओं अं ह्रीं हूं होः ह्रीःकारैः स्कन्धान् रूपादिकानपि ।। भ्रूं हूं खं आः हो हंकारैरायतनानि शोधयेत् । ओं हः नमः ह्रीः स्वाहा हूं वौषट् हूं हूं होः फट् फट् उरःशिरःस्कन्धनेत्रादिषु [क्: ओं शिखा० ग्: उरसि शिखा] योजयेत् । ओं वं हां यां ह्रीं मों जं ह्रीं हूं हूं फट् फट् - नाभिहृद्वक्त्रेषु मूर्ध्नि शिखायामन्यत्र [ग्: यां मन्त्र] विन्यसेत् । कायवाक्चित्तचन्द्रेषु ओं आः हूंकारमर्पयेत् ।। प्. ४८९) षट्चक्रवर्त्तिचक्रस्थदेवीवृन्दकरस्थितैः [क्, ग्: वज्रस्थ] । पञ्चामृतद्रवापूर्णैः कपालैरभिषेचयेत् ।। पूजास्तुत्यमृतास्वादं कृत्वा च भावनां चरेत् । सप्ताक्षरं जपेन्मन्त्री [ग्: न्मन्त्रं] निर्विशङ्केन चेतसा ।। ओं ह्रीः ह ह हूं हूं फट् । ध्यानजापात् [क्: पादखिन्नतः] यदा खिन्नः तदा शुद्धिमनुस्मरेत् । स्मृतिसम्बोध्यङ्गं श्रीहेरुकः [क्: ओमित्स् श्रीहेरूकः - उपेक्षासम्बोध्ह्यङ्गं] धर्मप्रविचयसम्बोध्यङ्गं हेरुकी वीर्यसम्बोध्यङ्गं वज्रभैरवी प्रीतिसम्बोध्यङ्गं घोरचण्डी प्रस्रब्धिसम्बोध्यङ्गं वज्रभास्करी समाधिसम्बोध्यङ्गं वज्ररौद्री उपेक्षासम्बोध्यङ्गं वज्रडाकिनी - सप्तबोध्यङ्गभावना । कण्ठिका रुचकं रत्नकुण्डलं भस्म सूत्रकम् । षड् [क्: सङ्घपा] वै पारमिता एता मुद्रारूपेण योजिताः ।। ।। दुर्जयचन्द्रोद्धृतं सप्ताक्षरसाधनं समाप्तम् ।। प्. ४९०) २५१. नमः सम्बराय । त्रिमुखं षड्भुजं नीलं स्वाभप्रज्ञाङ्गसङ्गिनम् । हूंजं षड्देवतीनाथं नत्वा लिखामि साधनम् ।। योगी प्रातरुत्थाय समयगुलिकां मुखे प्रक्षिप्य गिरिगह्वरादिमनोरमे स्थाने विश्ववज्रसमासीनो हृदि सूर्यस्थनीलहूंकारं पश्येत् । तस्मात् हूंकारात् पञ्चाकारान् रश्मीन् गगनकुहरे त्रैधातुकमभिव्याप्य संस्फार्य तैश्च रश्मिभिरकनिष्ठभुवनवर्त्तिनं भगवन्तं वक्ष्यमाणवर्णभुजायुधं सर्वयोगिनीगुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च तिलबिम्बोपमान् आनीयाकाशदेशे पुरतः संस्थाप्य तांश्च रश्मीन् पुनः स्वबीजे संहरेत् । ततः स्वबीजात् संस्फार्य बाह्यगुह्यतत्त्वपूजाविशेषैर्भगवन्तं योगिनीगुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च यथाविधिना पूजयेत् वन्दयेत् । ततस्तेषां पुरतः पापदेशनापापाकरणसंवरं पुण्यानुमोदनात्रिशरणगमनबोधिचित्तोत्पाद-आत्मभावनिर्यातना##- रवान्] भावयेत् । ततः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकाः [क्, ग्: त्मकोहं] सर्वधर्माः ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति सकलवस्तुतत्त्वसारसंग्राहकं मन्त्रार्थमामुखीकुर्वन् अजातानिरुद्धप्रभास्वरसमाधौ मुहूर्तमप्रतिष्ठितरूपेण संतिष्ठेत् । ततः पूर्वप्रणिधानावेधसामर्थ्यात् प्रभास्वरादुत्थाय स्वप्नमायावत् विश्वं पश्यन् जगदुत्थायात्मनः श्रीहेरुकत्वं विभावयन् यं रं लं वं प्. ४९१) परिणतानि धनुस्त्रिकोणवर्त्तुलचतुरस्राणि नीलरक्तश्वेतपीतानि चतुर्महाभूतमण्डलानि उपर्युपरि पश्येत् । तदुपरि सुंकारसम्भवं सुमेरुं चतुरस्रं सप्तरत्नमयं अष्टशृङ्गोपशोभितं तदुपरि ओं मेदिनी वज्रीभव वज्रबन्ध हूं ओं वज्रपाकार हूं वं हूं ओं वज्रपञ्जर हूं पं हूं ओं वज्रवितान हूं खं हूं ओं वज्रशरजाल त्रां शं त्रां ओं वज्रज्वालानलार्क हूं हूं हूं - एतैर्मन्त्रैर्वज्रभूम्यादिषट्कं विधाय [क्, ढ्: षड्वि] तदभ्यन्तरे चतुरस्रादिकूटागारं विभाव्य तदभ्यन्तरे विश्वपद्मस्थं षडारचक्रं ध्यायात् वज्रपद्मचक्रावलीवृतम् । तदभ्यन्तरे पद्मवरटकस्थं रंभवं सूर्यमण्डलं आलिकालिपरिणतं चन्द्रसूर्यमण्डलसम्पुटमध्यस्थं नीलहूंकारं वज्रसत्त्वरूपं भावयेत् । एतत् सर्वं परिणम्य भगवन्तं वज्रडाकं हूंभवं वाराह्यालिङ्गितमहासुखं यथोपदेशं आदर्शादिपञ्चज्ञानात्मकं षड्भुजं मूलदक्षिणवामनीलपीतहरितत्रिमुखं त्रिनयनं द्वात्रिंशल्लक्षणाशीत्यनुव्यञ्जनात्मकं प्रभुं आलिङ्गनभुजाभ्यां वज्रघण्टाधरं इतरोर्ध्वभुजाभ्यां नरचर्मधारिणं वामभुजासक्तखट्वाङ्गकपालकलितकरं दक्षिणे त्रिशूलधरं कपालमालाभरणोज्ज्वलं षण्मुद्राविभूषितं व्याघ्रचर्माम्बरावृतकटिं विश्ववज्रार्द्धेन्दुमण्डितजटाजूटं आलीढपदाक्रान्तविश्वाब्जसूर्यमध्यस्थभैरवकालरात्रिमस्तक##- नाथस्य तथा वज्रवाराह्या वर्णभुजादिकं किन्तु नरचर्म त्यक्त्वा तत्कराभ्यां धनुर्बाणधारिणी देवी भगवज्जानुद्वयंन् समावेष्ट्य प्. ४९२) नोत् च्लेअर् प्. ४९३) नोत् च्लेअर् प्. ४९४) पूजयेत् । यंकारपरिणतं वायुमण्डलं तदुपरि रेफपरिणतं अग्निमण्डलं तदुपरि रक्त-आःकारजं पद्मभाजनं तन्मध्ये वुं आं जिं खं हूं एतत्परिणामेन पञ्चामृतपञ्चप्रदीपं स्वबीजाङ्कितं तत्पिधानं ओंकारं तदुपरि अकारजं शशिनं तत्र हूंभववज्रं तद्बीजाङ्कितम् । वायुना वह्नौ ज्वलति तत्पाकेन शुद्धाः सर्वत्थागताः ओंकारचन्द्रवज्राणि च द्रवीभूय निपतन्ति तत्करोटके । ततः ओं आः हूं इत्युच्चार्य सर्वदेवतानाममृतमाकृष्य तत्रैव प्रवेशयेत् । अनेनैवाधिष्ठाय [क्: ओमित्स् अनेनै मास्वादयेत्] जिह्वाग्रे वंभवं यवफलप्रमाणं सितवज्रं वज्रनालिकया तदमृतमास्वादयेत् । मुखात् मुखं भगवत्यै दद्यात् देवतीगणाय च । ततो ध्यानात् खिन्नः सम्बराकारमुद्वहन् मन्त्रं जपेत् । तत्र मन्त्रः ओं ह्रीः ह ह हूं हूं फट् । जापात् खिन्नः शुद्धिमनुस्मरेत् । स्मृतिसम्बोध्यङ्गं श्रीहेरुकः धर्मप्रविचयसम्बोध्यङ्गं श्रीहेरुकी वीर्यसम्बोध्यङ्गं वज्रभैरवी प्रीतिसम्बोध्यङ्गं घोरचण्डी प्रस्रब्धिसम्बोध्यङ्गं वज्रभास्करी समाधिसम्बोध्यङ्गं वज्ररौद्री उपेक्षासम्बोध्यङ्गं वज्रडाकिनी । कण्ठिका रुचकं रत्नकुण्डलं भस्म सूत्रकम् । षट्पारमिताविशुद्ध्या बोध्यङ्गं बल्युपहारपूर्वकं त्रिसन्ध्यं भगवन्तं ध्यायेत् । तत्र बलिः । योगी [ग्: योगिनी] - आलीढपदसंस्थित उच्चस्थानास्थितश्रितः । दक्षिणाभिमुखो नग्नो मुक्तशिखो निशार्द्धके । आक्रान्तपादोर्द्ध्वदृष्टिस्तु मूर्धाफेंकारनादतः [क्, ग्: हेका] ।। प्. ४९५) वज्राञ्ज्रलिमूर्द्ध्वविकचं [ढ्: लिः । ऊर्द्ध्व] कृत्वा तदनु ज्वालामुद्रां विधायावर्त्तावर्त्तेन वीरयोगिनीमाकृष्य ओं आः वज्र-अरल्लि [क्, ग्: अलरण्डि] होः जः हूं वं होः वज्रडाकिन्यः समयस्त्वं दृश्यहोः एवं त्रि चतुः पञ्च वारन् उच्चार्य आमन्त्रयेत् । तदनु ओं ख ख खाहि खाहि सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादापस्मारडाकिन्यादय इमं बलिं गृह्णन्तु सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छन्तु [क्: प्रयच्छैव] यथैवं यथेष्टं भुञ्जथ पिबथ जिघ्रथ मातिक्रमथ मम [क्, ग्: ओमित्] सर्वाकारतया शतसुखसमृद्धये [क्, ग्: सुखं प्रवृ०] सहायका भवन्तु हूं हूं हूं फट् स्वाहा इत्यनेन बलिं दद्यात् । तत्तद्बलिं यथोपदेशं सञ्चारं कृत्वा श्रीचक्रसम्बररूपेण निवारितेन्द्रियो [क्, ग्: अद्द् यथा अfतेर् थिस्] योगी मायोपमं जगदधिमुच्य यथासुखं विहरेदिति । अद्वयेनाद्वयं कृत्वा यत् सप्ताक्षरसाधनम् । शुद्धं लब्धं शुभं तेन लोकोऽस्तु चक्रसम्बरः । ।। सप्ताक्षरसाधनं समाअप्तम् ।। ।। कृतिरियं पण्डितावधूतश्रीमदद्वयवज्रपादानाम् ।। प्. ४९६) २५२. नमः श्रीचक्रसम्बराय । सद्गुरुचरणाम्भोजं प्रणम्य संगृह्यते यथाम्नायम् । सम्बरतन्त्राश्रयणाद् बाह्यपूजाविधिर्मया स्पष्टम् ।। इह श्रीचक्रसम्बरं [ग्: श्रीसम्ब०] मण्डलके पूजयितुकामो योगी प्रातरुत्थाय यथावसरं वा अविस्मृतदेवतायोगस्तथैव सुदृढतदहङ्कारवान् विस्मृतदेवतायोगस्तु पञ्चस्कन्धाद्यहङ्कारवान् स्वभावशुद्धमन्त्रोच्चारणपूर्वकं शून्यतामधिमुच्य स्वनाभौ निर्गमप्रवेशेन सह स्फुरणसंहरणपूर्वकं आलिकालिपरिणतं चन्द्रं [ढ्: अद्द्स् तत्र हूं । अfतेर् थिस्] तत्र हूंकारं पारदवर्णं विभाव्य तच्चन्द्रबीजपरिणामेन [क्, ग्: चन्द्र] स्फुरणादिपूर्वकं श्रीसम्बरयोगवान् शुचिप्रदेशे पञ्चामृतसुगन्धादिवटिकया तदभावे अन्यतमद्रव्यमिश्रितसमयवटिकया वा संयुतं हस्तं दत्त्वा शुम्भनिशुम्भ इत्यादिकमुच्चार्य चतुरस्रमण्डलकं उपलिप्य [क्, ग्: कोपलि] ओं वज्ररेखे हूं इत्यधिष्ठाय तन्मध्ये हस्तं दत्त्वा पूजेत्यादि चतुर्विंशत्यक्षराणि पीठोपपीठादिदशभूमिस्वभावानि [क्, ग्: स्वभू] तत्तद्भूम्यधिमोक्षपूर्वकमुच्चारयेत् । ततस्तत्र मण्डले झटिति चतुर्महाभूतस्थसुमेरूपरि विश्वचन्द्रे स्वहृदयविनिर्गतहूंकारमवस्थाप्य तद्बीजरश्मिभिर्दशदिक्स्थत्रिचक्रदेवतामानीय तत्र हूंकारे यथोपदेशं प्रविश्य तत्परिणतं भगवन्तं सपरिवारं सर्वाकारनिष्पन्नं पश्येत् । ततः हृद्बीजनिर्गतवीणादिदेवीभिः संपूज्य सप्तरत्नादीनि च निर्गतानि प्. ४९७) ढौकयित्वा यथाविधि शोधितेन [क्, ग्: तान्] करेण मण्डलकमध्ये त्र्यक्षरमन्त्रेण पुष्पं दद्यात् । पुनस्तत्रैव भगवद्भगवतीहृदयोपहृदयमन्त्रैस्ततो डाकिन्यादीनां यममथनीपर्यन्तानामेतासामेव मन्त्रेण दिक्षु वामावर्तेन विदिक्षु दक्षिणावर्त्तेन यथास्थानं पुष्पं मण्डलके दद्यात् । ततः करविन्यस्तानां तत्तत्स्थानेषु तत्तन्मन्त्रेण ओं हः इत्यादिना पुष्पं दद्यात् । ततस्तद्वामकरतलगतपुष्पमष्टपदमन्त्रोच्चारणपूर्वकं [क्: वाम ओन्ल्य ; ढ्: करग] मण्डलके प्रक्षिप्य शिरसि अञ्जलिकरणपूर्वकं ध्यानमन्त्रचक्रमात्मनि प्रवेशयेत् । ततो हृदयाद्यष्टपदैस्तु [ग्: पदान्त] मन्त्रैः स्तुतिपूर्वकं यथावर्त्तितस्तुतिभिश्च संस्तुत्य यथाशक्ति पापदेशनादिकं ध्यानमन्त्रजापप्रणिधानादिकं च विधाय शताक्षरमन्त्रमुच्चार्य योगशुद्धाः [क्, ग्: ओं उपाय] सर्वधर्मा योगशुद्धोऽहमिति मन्त्रसहितकमलावर्त्तमुद्रया सन्तोष्य मुद्रोपसंहारे चाऽऽलिङ्गनाभिधानपूर्वकं अनामिकया भूमिं स्पृशन् ओं वज्र मुरिति पठन् विसर्ज्य तच्चक्रमात्मनि प्रवेश्य मण्डलकरेखाप्रोक्षणादिकं कुर्यात् । बाह्यपूजाविधेः पुण्यं संग्रहाद् [क्, ग्: ग्रहा] यन्मयार्जितम् । तेन भूयात् जगत् सर्वं बुद्धपूजापरायणम् ।। ।। बाह्यपूजाविधिसंग्रहः समाप्तः ।। कृतिः शाश्वतवज्रस्य ।। प्. ४९८) २५३. नमः श्रीचक्रसम्बराय । प्रणम्य वज्रवाराहीं योगिनीचक्रनायिकाम् । संगृह्यते यथाऽऽम्नायं हस्तपूजाविधिर्मया ।। तत्र गणमण्डलादौ [क्, ग्: मण्ड ; क्: अद्द्स् नमः अfतेर् थिस्] श्रीचक्रसम्बरयोगवान् स्ववामकरस्थान् पृथिव्यप्तेजोवायवाकाशधातून् पातनी [क्, ढ्: यात]-मारणी-आकर्षणी [क्, ग्: ओमित्]##- वृद्धातर्जनीमध्यमानामिकाकनिष्ठातन्नखेषु वज्रसत्त्ववैरोचनामिताभाक्षोभ्यरत्नसम्भवामोघसिद्धिस्वभावान् यथाक्रमं शुक्लपीतरक्तकृष्णहरितवर्णेन [ढ्: रेपेअत्स् पीतरक्त] ओं हः नमः हि [क्: ह्रि] स्वाहा हूं वौषट् हे हूं हूं होः फट् हंकारान् विन्यसेत् । करतले झटिति निष्पन्नं रक्तपञ्चदलकमलं ध्यात्वा तत्पूर्वदिग्दलेषु वामावर्त्तेन यथाक्रमं यामिनी-मोहनी-सञ्चालिनी [ढ्: चालि]-सन्त्रासिनी##- ह्रें ह्रीं हूं हूं फट् [क्: ओमित्स्] फट् इति बीजाक्षराणि पश्येत् । कर्णिकायां च वज्रवाराहीस्वभावं रक्तवर्णं ओं वं इति बीजं एतत् प्रतिबिम्बं चक्रत्रयं [क्, ग्: द्वय] वा अधः करपृष्ठेऽपि स्फुटं पश्येत् । ततस्तत्करगतानि बीजाक्षराणि द्रवद्रव्येन [क्, ग्: उपद्र०] म्रक्षयित्वा [क्, ग्: अद्द् तत्करतलं] सर्ववीरयोगिन्यधिष्ठितत्रिचक्रस्वभावमधिमुच्य तत् द्रवादिद्रव्यं प्. ४९९) त्र्यक्षरमन्त्रेण अष्टपदमन्त्रेण वा दद्यात् । ततः संपूज्य न्यूनाधिकविधिपूरणार्थं शताक्षरमन्त्रं पठित्वा चक्राद्यधिष्ठानाद्यर्थं अध्येष्य तद्द्रव्यमपरस्मिन् द्रव्ये अन्यत्र वा स्थापयित्वा हस्तलग्नेन द्रव्येन वामानामिकागृहीतेन हृज्जिह्वाशिरांसि [क्, ढ्: शिरसि] हूं आः ओंकारोच्चारणपूर्वकं म्रक्षयन् तद्देवतावृन्दमात्मनि प्रविष्टमधिमुञ्चेत् । इति लिखित्वा हस्तपूजा मयाऽस्य सम्बरतन्त्रसम्बद्धा । स्मृतये मन्दधियामपि शाश्वतवज्रेण गुरुवराम्नायतः [क्, ग्: म्नायात्] ।। अथ पूर्वोक्तविधिविशोधितवामकरानामिकया पीठोपपीठादिचतुर्विंशत्यक्षराण्युच्चारयन् [ढ्: अद्द्स् स्वभावपूजेत्यादि अfतेर् थिस्] यथाविधिविशोधितमदनेन त्रिकोणचक्रद्वयमालिख्य तन्मध्ये च वर्त्तुलमण्डलम् । तत्र स्वहृद्बीजनिर्गततत्किरणकृष्टं वा साधारणाधेयमण्डलं विचिन्त्य तस्मै पञ्चामृतादिरूपेण निष्पादितं खाद्यपेयादिकं त्र्यक्षरेणाष्टपदमन्त्रेण वा दत्त्वा पद्मभाजनगतं अमृतायितमदनं वृद्धानामिकाभ्यां गृहीत्वा भगवन्तं भगवतीं च स्वस्वहृदयोपहृदयमन्त्राभ्यां डाकिन्यादियममथनीपर्यन्तां [क्: अद्द्स् न च अfतेर् थिस्] यथास्वमेतासामेव मन्त्रेण तर्पयेत् । ततः सम्पूज्य न्यूनातिरेकविधिपूरणार्थं शताक्षरमन्त्रं पठित्वा गणचक्राधिष्ठानार्थं चाध्येष्य ओं योगशुद्धाः सर्वधर्मा योगशुद्धोऽहमिति पठन् कमलावर्तमुद्रया सन्तोष्य हृन्मुद्रोपसंहारे आलिङ्गनाभिनयपूर्वकं अनामिकया भूमिं संस्पृशन् [क्: शानेन] ओं वज्र मुरिति विसर्ज्जयेत् तच्चक्रमात्मनि प्रवेशयेत् । ततस्तद्भूमिगतमदनं प्. ५००) वामानामिकया गृहीत्वा तेन हृज्जिह्वाशिरांसि हूं आः ओंकारोच्चारणपूर्वकं म्रक्षयन् [क्, ग्: येत्] तत्करगतमपि देवताचक्रमात्मनि प्रविष्टमालोकयेदिति । चक्रसम्बरनाथस्य त्र्यस्रमण्डलवर्तिनः । एषा हस्तेन पूजोक्ता योगिनां हितकारिणी ।। सम्पूज्य यन्मयाऽवाप्तं हस्तपूजाविधिं शुभम् । तेन सर्वजनाः सन्तु हस्तपूजापरायणाः ।। ।। हस्तपूजाविधिः समाप्तः ।। ।। कृतिः शाश्वतवज्रस्य ।। २५४. नमः श्रीबुद्धकपालाय । प्रथमं तावन्मन्त्री मनोऽनुकूले भूभागे गत्वा द्वादशार्घामृतेनोपलिप्य कल्पयेत् । स्वाधिष्ठाने प्रथमं ध्यात्वा भूतभौतिकं स्फारयेत् । स्वहृदये हुताशनमक्षरं ध्यात्वा सूर्यमण्डलं कल्पयेत् । ओंकारेण चन्द्रमण्डलं द्वयोरेकीभूय सूर्यमण्डलं परं दृश्यते । तस्योपरि हूंकारं विचिन्त्य रश्मिमेघांश्च स्फारयेद् बुधः । तेन रश्मिना गुरुबुद्धबोधिसत्त्वानाकृष्य पुरतः संस्थाप्यार्चयेत् । पश्चात् क्षमापयेत् । स्वभावशुद्धादिमन्त्रमुच्चार्य निस्तरङ्गं विभावयेत् पद्माष्टदलं सूर्याक्रान्तम् । सूर्यस्योपरि न्यस्येत् अक्षरद्वयम् । हूंकारेण प्रज्ञालिङ्गितहेरुकं झटित्याकारयोगेनात्मानं विचिन्त्य पञ्चविंशतियोगिनीभिः सह एवं दृश्यते । हेरुकनाथेन प्. ५०१) कामयेत् सर्वयोगिन्यः । सर्वे ते द्रवीभूय सूर्यमण्डलसमवस्थितं दृष्ट्वा देवीं चोदयन् चतुर्योगिन्योऽभ्यन्तरसाधने - किच्चे [छाया - कृत्ये निश्चय (नित्यं च) विषादगतो लोको निमन्त्र्यते कथम् । तथा वार्त्तां न यदि सम्स्मरसि उत्तिष्ठति सकलो विषादेन ।। कार्यमात्मनोऽपि कृत्वा प्रिय मा कुरु द्वयमपि चित्तम् । भवभये पतिताः सकला जन्तव उत्तिष्ठ योगिनीमित्र ।। पूर्वपदं यदि संस्मरसि मा कुरु कार्ये विषादम् । त्वयि अस्तमिते सकलजन्तवः परिवर्जका ततोत्साह ।। मिथ्या मानमपि मा कुरु प्रिय उत्तिष्ठ शून्यस्वभाव । कामय योगिनीवृन्दं त्वं भ्रश्यतु (स्फेटतु) अथवा भावः ।।] णिच्च-अ विसा-अग-उ लोअ णिमन्तिअ काईं । तह [क्, ग्: तहवणज्जै] वत्ता ण ज इ सम्भरसि उट्ठहिं स-अल विसाईं [क्, ग्: विवा-अ] ।। कज्ज अप्पाण वि करिअ पिअ मा [ग्: साकर] करसु [ग्: सूण] विणवि चित्त । भवभ-अ पडिआ स-अल जणु उट्ठहि जोइनिमित्त ।। पूव्वप-इ ज्ज-इ सम्भरसि मा कर कज्ज विसा-उ [ग्: साडे] । त-इ अथमिन्ने [क्: मिन्ते] स-अल जणु परिअवज्ज ग-उसा-उ ।। मिछें माण वि मा करहि पिअ [क्, ग्: अच्छहि] उट्ठ-इ सुणसहाव । कामहि जोइणि [क्: ओईणि] विन्द तुहु [ढ्: तुईं] फिट्ट-उ अहवा भाव ।। ईदृशेन गीतेन चतुर्योगिन्यश्चोदयन्त्यः पूर्ववद् वक्त्रवर्णचिह्नाद्ययोगिन्या सह । ततः - उत्थितोऽसौ महावीरो घोरसंहारकारकः ।। नीलवर्णो महावपुः अस्थ्याभरणमर्द्धपर्यङ्कनृत्यस्थं मुण्डमालाविभूषितं मुकुटे अक्षोभ्यधारिणं एकवक्त्रं चतुर्भुजं प्. ५०२) वामे खट्वाङ्गकपालं दक्षिणे कर्त्रिडमरुकं प्रज्ञालिङ्गितं वामे चित्रसेना मत्ता नग्ना मुक्तकेशी सर्वभयरहिता [क्, ग्: हरिता] देवी चुम्बयन्ती मुहुर्मुहुः । एवं आत्मानं ध्यात्वा स्फारयेद् [क्, ग्: स्फुरेद्यो०] योगिनीनां महर्द्धिका दिशासु विदिशासु च । प्रथमाभ्यन्तरपुटे पूर्वे देवी सुमालिनी नीला उत्तरे कपालिनी पीता पश्चिमे भीमा श्यामा दक्षिणे दुर्जया शुक्ला द्वितीयपुटे पूर्वे शुभमेखला उत्तरे रूपिणी पश्चिमे विद्या [ढ्: जया] दक्षिणे कौबेरी ऐशान्यां कामिनी वायव्यां महोदधिः नैरृत्यां कारिणी आग्नेययां मारिणी तृतीयपुटे पूर्वे भीमदर्शना उत्तरे अजया [क्: अजेया] पश्चिमे शुभा दक्षिणे ओस्तारकी ऐशान्यां सुरक्षिणी वायव्यां विकालरात्री नैरृत्यां महायशा आग्नेययां सुन्दरी । कायवाक्चित्तविशुद्धितस्त्रयः पुटलक्षणाः चत्वारि द्वारपालिनीनां नामानि कथयामि पूर्वद्वारे सुन्दरा उत्तरे सुभगा पश्चिमे प्रियदर्शना दक्षिणे नैरात्म्या । सर्वा देव्यो नीलवर्णा द्विभुजा एकवक्त्रा अस्थ्याभरणाः पिङ्गोर्द्ध्वकेशा मुण्डमालारहिता [ग्: ओमित्स् रहिताः शोभितं] वामे कपालं दक्षिणे कर्त्रिका अर्द्धपर्यङ्कनृत्यस्थाः । आसां पञ्चविंशतिसूर्यासनानि द्रष्टव्यानि । मण्डलचक्रं तु भावयेत् - चतुरस्रं चतुर्द्वारं चतुस्तोरणभूषितम् । अष्टस्तम्भोपशोभितं वेदिकापट्टिकायुतम् ।। प्. ५०३) बाह्यतोऽष्ट श्मशानानि कल्पयेत् । खिन्ने सति मन्त्रं जपेत् - ओं महावज्रो हेरुकवज्रो [क्, ग्: हेव] धरतु [ढ्: धर धर] धरतु [ढ्: अद्द्स् घुरु घुरु] महाज्ञानस्फेटने शीघ्रं साधय स्तम्भय कीलय हूं फट् स्वाहा । उत्पत्तिक्रमं कथितं उत्पन्नं गुरुगोचरम् । भूतभौतिकसंवरं योगिनीनां प्रकल्पितम् ।। अद्वययोगज्ञानं तु प्रज्ञालिङ्गितहेरुकम् । क्लेशानां वशीकारार्थं यावन्मुद्रः प्रकल्पितः । धीरो विनीतो मतिमान् सर्वाकुशलवर्जितः ।। शचिश्च गुरुभक्तश्च बुद्धकपालयोगतः । सिध्यन्ति षण्मासेनैव योगिनो नात्र संशयः ।। ।। श्रीमतो भगवतो बुद्धकपालस्य साधनम् ।। २५५. निःशेषदुःखमपनीय समस्तसौख्यमाधतुमाभवमहं कुशलं त्रिलोक्यम् । बुद्धो भवेयं इति तु प्रणिधिं विधाय प्रस्थानरूपमपरमुपबृंहणीयम् [ग्: परि] ।। योगस्तु त्रिविधो [क्, ढ्, ब्: स्तुतिविधो] ज्ञेयोऽधिष्ठानं च प्रकल्पितम् । निष्पन्नचित्तबिम्बस्य योगो बुद्धैस्तु कल्पितः [क्, ग्: प्रक] ।। यद्वा झटिति योगेन वज्रडाकः स्वयं भवेत् । भावयित्वा विना बीजमुपपादकसत्त्ववत् [क्, ग्: बीजज] ।। प्. ५०४) नोत् च्लेअर् प्. ५०५) नोत् च्लेअर् प्. ५०६) २५६. प्लीं [क्: ष्णीं, ग्: ष्फीं] बुद्धभट्टारकस्य हृदयमिदं प्तीं [क्: ग्फीं, ढ्, ब्: किं] मञ्जुश्रीहृदयमिदं ह्रीः आर्यावलोकितेश्वरस्य हृदयमिदं धीः वज्रभीष्मस्य हृदयमिदम् । अमीषां चतुर्णां हृदयानां मध्ये अन्यतमं हृदयं जपतां स्वकस्वकदेवतायोगं कृत्वा वाग्मिता सेवोचिता श्रुतिधारिता असमानप्रतिभानता सर्वत्र वादे विजयिता अल्पायासात् [क्, ग्: ओमित् अल्पा भिज्ञाता] पञ्चाभिज्ञाता सिध्यति । हृच्चन्द्रमण्डलमध्ये अशेषवाङ्मयशरीरं हृदयाक्षराणां मध्ये अन्यतमदक्षरं ध्यायतां दूरदर्शिताद्यभिज्ञाज्ञानं प्रसिध्यति । ।। हृदयमन्त्रसिद्ध्युपदेशः ।। २५७. पूर्वोक्तविधानेन - खधातुरेफजे सूर्ये हूंकारं ज्वलद्भास्वरम् । कल्पानलमिवात्युग्रं कृष्णवर्णं महाद्युतिम् ।। तदुत्पन्नं महारौद्रं वज्रहूंकारसंज्ञकम् । अट्टहासं महारौद्रं क्षेपयन्तं त्रिधातुकम् ।। घण्टावज्रप्रयोगेन मुद्राबद्धकरद्वयम् [क्, ग्: बन्ध] । प्रत्यालीढपदेनैव भैरवक्रान्तमीकरम् ।। प्. ५०७) हृत्कण्ठमस्तकन्यस्तं ओं आः हूं अक्षरत्रयम् । अभिषेकविधानेन चित्तवज्रेण मुद्रयेत् ।। मन्त्रः । ओं हूं हूं फट् स्वाहा । ।। वज्रहूंकारसाधनम् ।। २५८. पूर्वोक्तविधानेन शून्यतानन्तरं सितपद्मसूर्ये हूंभवमहाबलमेकमुखं चतुर्भुजं सर्वाङ्गरक्तमूर्द्ध्वपिङ्गलसर्पावबद्धकेशं दक्षिणभुजाभ्यां सितदण्डसितचामरधरं [क्, ढ्: ओमित् सित; क्: वामधरं, ख्: चामरं] वामभुजाभ्यां वन्दनाभिनयसपाशतर्जनीकरं व्याघ्रचर्मनिवसनं सर्पाभरणं प्रत्यालीढं दंष्ट्राकरालवदनं सूर्यमण्डलप्रभामालिनं अमिताभमुकुटिनं ध्यात्वा [क्, ढ्, ग्: ध्यायात्] मन्त्रं जपेत् - ओं महाबल स्वाहा । ।। इति महाबलसाधनम् ।। प्. ५०८) २५९. पूर्वोक्तविधानेन विश्वकमलसूर्ये रक्तहंकारज्ञाननिष्पन्नं आर्यहयग्रीवं रक्तवर्णं त्रिमुखमष्टभुजं प्रतिमुखं त्रिनेत्रं नीलसितदक्षिणेतरवदनं सर्पाभरणं ललिताक्षेपपदन्यासं सक्रोधदृष्टिनिरीक्षणं [क्, ढ्, ग्: माणं] प्रथममुखं स्मेरं ललज्जिह्वं दक्षिणमुखं दंष्ट्रावष्टब्धौष्ठं वाममुखं व्याघ्रचर्मनिवसनं वज्रदण्डकरणमुद्राशरोद्यतदक्षिणकरचतुष्टयं तर्जनिकास्वकुचग्रहपद्मधनुरुद्यतवामकरचतुष्टयंन् [क्, ग्: वज्रतर्ज्ज ; ख्: क्रूर] अक्षोभ्यमौलिनं [क्, ढ्, ख्: लिं] ध्यायादिति परमाश्ववज्रो [क्, ढ्, ग्: ज्ञानवज्रो] नाम समाधिः । मन्त्रजापः - ओं हं हयग्रीव स्वाहा । ।। हयग्रीवसाधनम् ।। २६०. नमो हयग्रीवाय [Oन्ल्य क्, ब्: गिवेस् थे नमस्कार] । इहाद्यनुत्पन्नेनावस्थितः सर्वस्वभाव इति सौगतमतं विदित्वा ततः सुमेरुपृष्ठमष्टास्रं [क्, ढ्, ग्: ओमित् पृष्ठ; ढ्, ब्: संसृष्ट] सप्तरत्नमयं तन्मध्ये सहस्रयोजनप्रमाणं मसूरकं तत्रोपविश्य [क्, ग्, क्, ब्: तत्र पवि] रत्नत्रयशरणगमनादिपुरःसरं कायवाक्चित्तमधिष्ठाय तेनैवाकाशव्यापिसूर्यमण्डलमभिनिर्माय प्. ५०९) तनैव हंकारं ज्वलद्भास्वराकारं विचिन्त्य ततो नमः [ग्: मनः] समन्तकायवाक्चित्तवज्राणां ओं आः हूं इत्यनेन दशदिगनन्तपर्यन्तलोकधातुव्यवस्थितान् सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानानीय [ढ्, क्, ब्: द्यानीय] ज्ञानाकारेण प्रवेश्य पुनर्द्वितीयहंकारेण हयस्कन्धरं सञ्चोद्यानीय प्रवेश्य तृतीयहंकारेणाहमेव हयग्रीववज्रस्वभावात्मकोऽहं रक्तवर्णं महाभयानकं त्रिनेत्रं कपिलश्मश्रुरौद्रं बृहदुदरं दंष्ट्राकरालिनं दन्तौष्ठकपालमालिनं जटामुकुटिनं अमिताभशिरस्कं द्वितीयमुखं भीमभयानकं [क्, ग्, ढ्, ब्: ओमित्] नीलं [क्, ब्: ओमित्स्] हयाननं हीहीकारनादिकं ब्रह्माण्डशिखराक्रान्तं द्वितीयेन भवाग्रपर्यन्तं अष्टनागोपेतं खर्ववामनाकारं व्याघ्रचर्मनिवसनं सर्वालङ्कारभूषितं सकलदेवासुरं तर्जयन्तं [क्, ग्, ढ्, ब्: तर्प०] गृहीतवज्रदण्डं [क्: ब्रेअक्स् अत् थिस् पोइन्त् अन्द् थे प्रेसेन्त् साधन एन्द्स् थेरे wइथ् थे चोन्च्लुदिन्ग् पोर्तिओन् ओf वज्रज्ज्वाअनलार्कसाधन ओमित्तिन्ग् थे इन्तेर्मेदिअते पर्त् wहिछ् चोमेस् अगैन् अत् थे एन्द् ओf थे चोदेx] नानावर्णाश्च रश्मयः स्फुरणसंहरणपूर्वकं विचिन्तयेदिति । अस्य भगवतः प्रभावात् चिन्तामणिभद्रघटकल्पतरुरसरसायनादीनि सिद्धिसाधनानि [क्, ग्, ढ्, ब्: दिसि] अभिमुखीभवन्तीत्युक्तं सप्तशतिककल्पे । किञ्च भगवतो लक्षत्रयजापात् [क्, ब्: त्रयं जपेत्] उभयचक्रवर्तिराज्यमामुखीभवति अनेकाभिरप्सरोभिः परिवृतः [क्, ग्, ढ्, ब्: स्कृतः] पुरस्कृतो विद्याधरस्थाने [क्, ब्: स्तत्र] बहलसुखमनुभवन् प्. ५१०) एव तिष्ठति [क्, ब्: वंस्ति] देवेन्द्रः छत्रधरो भवति ब्रह्मा च मन्त्री वैमचित्री [क्, ब्: वेम] सैन्यपतिः हरिः प्रतिहारः । समस्तदेवा अवलगन्ति [क्, ढ्, ब्: च लग] नग्नाचार्यः [क्, ब्: लग्ना] शङ्करः समस्तगुणानुपदर्शयति यावत् भगवान् मैत्रेयो नाभिसम्बुध्यति तावत् तिष्ठति । अभिसंबुद्धे चानुत्तरायां [ढ्, ब्: द्धेरनु, क्, ग्: द्धैः चानु] सम्यक्सम्बोधौ व्याकरोतीति [क्, ग्, ढ्, ब्: व्याक्रियते] । ।। सप्तशतिककल्पोक्तं हयग्रीवसाधनं समाप्तम् ।। २६१. तथैव सूर्ये नीलहूंकार्जजं परमाश्वं रक्तं चतुर्मुखं अष्टभुजं चतुश्चरणं प्रथममुखं क्रोधशृङ्गारं त्रिलोचनं दक्षिणं रौद्रं वामं ब्रह्ममुखं मूर्ध्नि ललितोद्धूलितोष्ठं [ख्: ललितोर्द्ध्वललितोष्ठं] हरिताश्वमुखं एकेन दक्षिणत्रिपताकाधरकेरेण विश्ववज्रसहितेनोत्तिष्ठाभिनयं कुर्वन्तं एकेन [ख्: एतेन] वामखेटकहस्तेन [ख्: खड्ग] विश्वपद्मं धारयन्तं पुनर्दक्षिणत्रिपताकाकरेणोत्तिष्ठाभिनयं कुर्वन्तं [क्, ग्: अद्द् पुनर्वामकरेणोत्तिष्ठाभिनयं कुर्वन्तं अfतेर् थिस्] पुनर्वामकरेण शक्तिं धारयन्तं पुनर्दक्षिणकराभ्यां खड्गं [क्, ग्: खट्वाङ्ग] बाणं च अवशिष्टवामकराभ्यां दण्डं चापं च धारयन्तं प्रत्यालीढेन दक्षिणपादैकेनेन्द्राणीं श्रियं चाक्रम्य स्थितं प्. ५११) द्वितीयदक्षिणचरणेन रतिं प्रीतिं च वामप्रथमपादैकेनेन्द्रं मधुकरं च वामद्वितीयपादेन जयकरं वसन्तं च इत्यात्मानं ध्यायात् इति । मुद्रा - विश्ववज्रत्रिपताकोत्तिष्ठा परमाश्वमुद्रा । मन्त्रः - ओं शुम्भ निशुम्भ हूं । ।। इति परमाश्वसाधनम् ।। २६२. पूर्वोक्तविधानेन सूर्ये नीलहूंकारजं त्रैलोक्यविजयभट्टारकं नीलं चतुर्मुखं अष्टभुजं प्रथममुखं क्रोधशृङ्गारं दक्षिणं रौद्रं वामं बीभत्सं पृष्ठं वीररसं द्वाभ्यां घण्टावज्रान्वितहस्ताभ्यां हृदि वज्रहूंकारमुद्राधरं दक्षिणत्रिकरैः खट्वाङ्गाङ्कुशबाणधरं वामत्रिकरैश्चापपाशवज्रधरं प्रत्यालीढेन वामपादाक्रान्तमहेश्वरमस्तकं दक्षिणपादावष्टब्धगौरीस्तनयुगलं बुद्धस्रग्दाममालादिविचित्राम्बराभरणधारिणं [क्, ग्: त्रवरा ; क्, ग्: भरणं] आत्मानं विचिन्त्य मुद्रां बन्धयेत् । तत्र मुष्टिद्वयं पृष्ठलग्नं कृत्वा कनीयसीद्वयं शृङ्खलाकारेण योजयेदिति । मन्त्रः - ओं शुम्भ निशुम्भ हूं गृह्ण गृह्ण [क्, ढ्, ग्: अद्द् अ थिर्द् गृह्ण] गृह्णापय गृह्णापय [क्, ढ्, ग्: अद्द् अ थिर्द् गृह्णापय] हूं आनय होः भगवन् विद्याराज हूं फट् । ।। त्रैलोक्यविजयसाधनम् ।। प्. ५१२) २६३. तथैव शून्यतानन्तरं सूर्ये नीलहूंकारपरिणतं वज्रज्वालानलार्कं नीलवर्णम् ज्वालामालाकुलप्रभं [क्, ग्: ज्वालाकु] चतुर्मुखमष्टभुजं शृङ्गारवीरबीभत्सकरुणरसान्वितचतुर्मुखं चतुर्भिर्दक्षिणकरैर्वज्रखड्गचक्रबाणधरं चतुर्वामकरैर्घण्टाचापपाशखट्वाङ्गासक्तविचित्रपताकाधरं ज्वलदनलकैलशिखाकलापं अतिभीषणमहाहिवलयकङ्कणकटिसूत्रनूपुरकण्ठिकाकुण्डल##- सपत्नीकं विष्णुमालीढपदेनाक्रम्यावस्थितं भावयेदिति । ततो मुद्रां बन्धयेत् तलवज्रबन्धाङ्गुलिज्वालागर्भमध्ये अङ्गुष्ठद्वयमुत्थितं कृत्वा । मन्त्रं जपेत् - ओं वज्रज्वालानलार्क हूं इति । ।। वज्रज्वालानलार्कसाधनं समाप्तम् ।। २६४. नमो भूतडामराय । शुक्रब्रह्मकुबेरादिमदविध्वंसकोविदम् । श्रीभूतडामरं नत्वा लिख्यते तस्य साधनम् ।। संक्षिप्ताम्नायसंशुद्धं संक्षिप्तरुचिरञ्जनम् [क्, ग्: रं जलं] । यक्षरक्षादिसंसिद्धिकौतुकैकहृदा मया ।। प्. ५१३) प्रथमं तावन्मन्त्री स्वहृदीन्दौ विश्वविकाशिरश्मिसमाकुलकलेवरं रक्तरंबीजं विचिन्तयेत् । ततस्तद्विनिःसृताङ्कुशाकाराकृष्टं पुरतो डामरमभिसम्पूज्य सप्तविधानुत्तरपूजाभिः शून्यतां भावयेत् । ततः - कुन्दाभिनिर्मलविकाशिनिशाकरार्द्धं शङ्खाभहूंकृतिकृतास्पदबिन्दुमध्ये [क्, ढ्: मध्यं] । देदीप्यमानमखिलं परिणम्य सम्यक् विश्वाष्टकोमलदलं कमलं प्रपश्येत् ।। ततः तन्मध्ये अकारपरिणतौषधीशोपरि हूंकारगर्भं हूंकारपरिणतनीलज्वालावज्रं विभाव्य पश्येत् तत्परिणतम् - झटिति विकटनीलं [ग्: लीलं] भूतसन्त्रासशीलं जगदुपकृतिकर्त्तुर्व्यापिरक्तैकहेतिम् । हरिहरसरजन्माद्युग्रमारैकवीरं विकटदशनमीषद्विस्फुरत्क्रोधजालम् [क्: कारं] ।। नीलपिङ्गोर्द्ध्वबद्धकेशं [क्, ग्: र्द्धावव] नीलवस्त्रावृततनुम् । दक्षिणे वज्रधरं वामे सपाशतर्जनीधरम् ।। पञ्चकपालमकुटं वामे त्रिशूलकपालधरं दक्षिणे डमरुकर्त्रिकाधरं कपिलजटामुकुटिनं त्रिनेत्रं व्याघ्रचर्माम्बरं सितं महाभूताधिपापराजितं प्रत्यालीढपदाक्रान्तम् - हस्तद्वयसमाबद्धमुद्रं श्रीभूतडामरम् ।। प्. ५१४) तत्रेयं [क्, ग्: तत्रैव] मुद्रा - अनामिकाद्वयं वेष्ट्य कुञ्चयेत् तर्जनीद्वयम् । कनिष्ठां मध्यमां चैव ज्येष्ठाङ्गुष्ठेन चाक्रमेत् ।। अष्टनागोपशोभितं तत्र शिरोवेष्टनं कर्कोटको नीलः ग्रीवाभरणं तक्षको रक्तः नन्दोपनन्दौ कर्णकुण्डलौ पीतावेक एव ब्रह्मसूत्रमनतः सितः कटिसूत्रं वासुकिः शुक्लः मुद्राभुजयोः केयूरं कुलिकः पारावतवर्णः इतरभुजयोस्तथा शङ्खपालो धवलः नूपुरौ पद्ममहापद्मौ रक्तावेक एव । रक्षचक्षुर्द्वयं चैव भूतं श्रीभूतडामरम् । चिन्तयेदति संक्रुद्धं जगदर्थैकतत्परः । हृत्कण्ठोर्णामूर्धानं सततं रक्षार्थं मुद्रया [क्, ग्: मूर्धया] स्पृशेत् । ध्यानात् खिन्नो जपेन्मन्त्रं वज्रवाचा क्रोधवाचा वा ।। मन्त्रः । हूं वज्र फट् इति अभ्यर्थितोऽस्मि गुणिना खलु सज्जनेन । केनापि तेन लिखितं किमपि स्फुटं मे ।। वैरोचनेन यदवाप्तमितः शुभं तत । त्रैलोक्यलोककलुषापहरं शमन्तु ।। ।। श्रीभूतडामरसंक्षिप्तसाधनं समाप्तम् ।। प्. ५१५) २६५. प्रणम्य डामरं [क्: भूतडा०] भक्त्या द्वेषवज्रं महर्द्धिकम् । तस्यैव साधनं वक्ष्ये यथातन्त्राअनुसारतः ।। साधको भूतडामरतन्त्रे लब्धाभिषेको गुरुभिरनुज्ञातः [क्, ग्: रभि] नदीसङ्गमे श्मशाने वा एकवृक्षे देवायतने श्रीवज्रधरगृहे वा इत्येवमादिस्थाने स्थित्वा साधयेत् । प्रथमं तावत् हस्तद्वये अकारेण चन्द्रमण्डलं [ग्: चतुर्म०] भावयेत् । तन्मध्ये हूंकारं ज्वालामालाकुलम् । ओं सिद्धिवज्र हूं । ततः सर्वपापनाशनमन्त्रमुच्चारयेत् । हृदये चन्द्रमण्डलं ध्यात्वा रक्तरेफं बिन्दुसहितं ज्वालामालाकुलं ध्यात्वा इमं मन्त्रमुच्चारयेत् । ओं हन विध्वंसय नाशय पापं हूं फट् । अस्य मुद्रा - अन्योन्यमङ्गुलिं वेष्टयित्वा तर्जनीद्वयं प्रसारयेत् तर्जनीसूचीं कृत्वा पापनाशनमुद्रा । अथ समनन्तरं शून्यं भावयेत् । पुनः कुन्दस्फटिकसङ्काशं बोधिचित्तचन्द्रं पश्येत् । ततो हूंकारमष्टदलपद्मं चिन्तयेत् । तदुपरि रंकारेण सूर्यमण्डलं तन्मध्ये हूंकारं ज्वालामालाकुलं भावयेत् अनेन क्रोधावेशेन मन्त्रेणावेशयेत् । ओं क्रोधावेश हूंहूंहूं अः [क्, ग्: ओमित्] । अस्य मुद्रा - अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा तर्जनीद्वयं वेष्टयेत् क्रोधावेशमुद्रा । पुनरस्यैव मुद्रां बद्ध्वा इदं मन्त्रमुच्चारयेत् । ओं वज्रावेशय वेशय [क्, ग्: वज्राशयतु] पातय हूं । ततः स्वदेवताकायं विचिन्तयेत् । प्. ५१६) ज्वालामालाकुलं दीप्तं युगान्ताग्निसमप्रभम् [क्, ढ्, ग्: सन्निभम्] । भिन्नाञ्जनमहाकायं अट्टाट्टहासनादिनम् ।। चिन्तयेदिति संक्रुद्धं त्रैलोक्याधिपतिं प्रभुम् । प्रत्यालीढसुसंस्थानमादित्यकोटितेजसम् । कल्पानलज्वलच्चक्षुः सन्ध्यार्कमिव वर्तुलम् ।। ऊर्ध्वकेशं महाज्वालं कपालमालामुकुटम् । दंष्ट्राकरालवदनं नीलस्वच्छांशुवसनम् ।। नागाष्टकविभूषितं चतुर्भुजविराजितम् । दक्षिणे वज्रमुल्लाल्य तर्ज्जयन् [आल्ल् थे ड्, ध्, ध्: रेअद् वामे तर्जयन् हरिहरपितामहान् बुत् थिस् रेअदिन्ग् इस् हेरे गिवेन् अfतेर् अ चोम्परिसोन् ओf थे वेर्सेस् इन् थे साधास् थत् fओल्लोw] वामपाणिना ।। अपराजितापदाक्रान्तं मुद्राबन्धेन तिष्ठति । अनामिकाद्वयं वेष्ट्य [क्, ढ्, ग्: वेष्टयित्वा] तर्जनीद्वयं कुञ्चयेत् ।। कनिष्ठां मध्यमां चैव ज्येष्ठाङ्गुष्ठेन चाक्रमेत् । एषा मुद्रा वरा श्रेष्ठा त्रैलोक्यसाधनी परा ।। ततो कृत्वा मध्यमाङ्गुल्यौ प्रसारयेत् शिरोमुद्रा । मन्त्रः ओं हन वज्र हूं । अस्या एव मुद्राया मध्यमाङ्गुल्यौ प्रवेशयेत् तर्जनीसूचीं कृत्वा शिखामुद्रा । मन्त्रः ओं दह वज्र हूं । अस्या एव मुद्राया अङ्गुष्ठौ पार्श्वतः दक्षिणाङ्गुष्ठं दक्षिणनेत्रे वामाङ्गुष्ठं वामनेत्रे नेत्रमुद्रा । मन्त्रः ओं दीप्तवज्र हूं । अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा कनिष्ठाद्वयं वेष्टयेत् प्. ५१७) तर्जनीं प्रसार्य हृदयमुद्रा । मन्त्रः ओं वज्ररोष हूं । अस्या एव मुद्रायाः तर्जनीं कुण्डलीकृत्य कवचमुद्रा । मन्त्रः ओं दृढवज्र हूं कवचः । अस्या एव मुद्रायास्तर्जनीद्वयं प्रसार्य अस्त्रमुद्रा । मन्त्रः ओं हन दह पच [क्, ढ्: पञ्च] क्रोधवज्र सर्वदुष्टान् मारय हूं फट् । एवं षडङ्गविन्यासं कृत्वा भगवन्तमावाहयेत् । अन्योन्यान्तरितं कृत्वा तर्जनीद्वयं कुञ्चितं ईषत् [क्: इव] चालयेत् आवाहनमुद्रा । मन्त्रः ओं वज्रधरमहाक्रोध समयमनुपालय शीघ्रमागच्छ ह्रीः जः हूं फट् स्वाहा । अनेन सर्वदेवतामावाहयेत् । एवमावाह्य स्तुतिविशेषं कृत्वाऽर्घपाद्यं दद्यात् अनेन मुद्रामन्त्रेण । उत्तानमञ्जलिं कृत्वा अङ्गुष्ठौ पार्श्वतः अर्घमुद्रा । मन्त्रः ओं सर्वदेवता प्रसीद भगवन् महाक्रोध प्रतीच्छ स्ववज्रार्घं ओं हूं अः । ततः पाद्यं दद्यात् अनेन मुद्रामन्त्रेण । सर्वाङ्गुलिं [क्, ग्: ओमित्] कुण्डलीकुर्यात् अङ्गुष्ठतर्जनीमुखसन्दंशेन [क्, ग्: र्शेन] पुष्पमादाय निर्मन्ययित्वा भगवतो वामपार्श्वे क्षिपेत् । मन्त्रः ओं प्रवरसंस्कारं [क्, ढ्: सत्कारं] प्रतीच्छ स्वाहा । तत आसनं दद्यात् । वामहस्तमुत्तानं कृत्वा ज्येष्ठाङ्गुष्ठेन उच्छ्रितेन दक्षिणहस्तमुष्टिना वामाङ्गुष्ठं गृह्णीयात् दक्षिणाङ्गुष्ठेन उच्छ्रितेनापराजितमाक्रम्य वज्रधरस्य भूतासनमुद्रा । मन्त्रः ओं जय जय क्रोधाविपत्ति क्रोधराज इति भूतासनं दर्शय रक्ष प्रतिगृह्ण स्वाहा । अथ देवतासनं भवति । सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा सर्वाङ्गुलिविरलां [क्: ओमित्स् सर्वाङ्गुलि त्सारणं कृत्वा] कृत्वा पद्ममुद्रा । मन्त्रः ओं प्. ५१८) पद्मोद्भवनिषणाः सर्वदेवताः स्वाहा । ततो विघ्नोत्सारणं [ग्: विप्रो] कृत्वा अनेन मुद्रामन्त्रेण अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा अङ्गुष्ठौ प्रसारयेत् आक्षेपमुद्रा [क्, ग्: अक्षय] । मन्त्रः ओं नाशय सर्वदुष्टान् दह पच दुष्टान् भस्मीकुरु हूं हूं फट् फट् (आक्षेपः) । पुनर्द्दिग्बन्धनं कुर्यात् अनेन मुद्रामन्त्रेण । अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा पृथक् पृथक् वामतर्जनीं प्रसार्य दक्षिणबाहुमूले स्थापयेत् दक्षिणाङ्गुष्ठेन कनीयसीनखमाक्रम्य शेषङ्गुलीः प्रसारयेत् संक्रुद्धो दिग्बन्धमुद्रा । मन्त्रः ओं वज्रक्रोध महाचण्ड बन्ध बन्ध दश दिशान् हूं फट् । ततो भगवतो मूलमुद्रां बद्ध्वा समयं दर्शयेत् वज्राक्षरं दृष्ट्वा अनेन मन्त्रेण - हूं वज्र फट् । अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा कनिष्ठाद्वयं वेष्टयेत् तर्जनीं प्रसार्य अङ्कुशाकारेण सिद्धाकर्षणमुद्रा । मन्त्रः ओं वज्ररोष महाक्रोध सिद्ध्याकर्षय [क्, ग्: करिषय] हूं जः । ततो वज्रमुल्लाल्य इदं ब्रूयात् - क्रोधसिद्धि महाराज सिद्धिसंशयसाधने । सिध्यन्तु सर्वदेवाश्च [क्, ग्: अद्द् मे] शीघ्रं सिद्धिमनुत्तराम् ।। अष्टभिः गुह्यपूजाभिः पूजयेत् । ओं वज्रलास्ये [क्, ग्: लाभे] हूं ओं वज्रमाल्ये हूं ओं वज्रगीते हूं ओं वज्रनृत्ये हूं ओं वज्रपुष्पे हूं ओं वज्रधूपे हूं ओं वज्रालोके हूं । ततः पूजां कृत्वा भगवन्तं स्वशरीरे प्रवेशयेत् वज्रावेशमुद्रां बद्ध्वा इदं मन्त्रमुच्चारयेत् । ओं प्रविश हूंहूंहूं अः । मूलमुद्रां च बद्ध्वा इदं मन्त्रमुच्चारयेत् । ओं वज्र फट् । ज्ञान्सत्त्वं प्. ५१९) समयसत्त्वं चाभेदतो भावयेत् । भावनाखिन्नो मन्त्रं जपेत् अखेदतः । खेदे सति पूजां कृत्वा अर्घपाद्यं दत्त्वा अनेन मन्त्रेण स्तूयात् - सर्वसिद्धि महाक्रोध सुखसिद्धिप्रदायक । दत्त्वा च मन्त्रिणे महासिद्धिं गच्छ सिद्धिमनुत्तराम् ।। अथ मुद्रा भवति [क्, ग्: वेत्] - सम्पुटमञ्जलिं कृत्वा किञ्चित् प्रणमितशिरः [ग्: गिराः] पूर्णमुद्रा । मन्त्रः ओं सिद्धिवज्र आपूरय आपूरय सर्वसत्त्वानां आशां अमुकसिद्धिं मे प्रयच्छ हूं । अनेनोच्चारितमात्रेण सर्वमुद्रा दृढीभवन्ति । पद्ममुद्रां च बद्ध्वा वामाङ्गुष्ठं समुत्क्षिप्य विसर्जयेत् अनेन मन्त्रेण - ओं सर सर विसर विसर गच्छ गच्छ श्रीवज्रधरः समाज्ञापयति स्वाहा । विसर्जयन् कवचमुद्रां बद्ध्वा हृदूर्णाकण्ठमूर्द्धसु बाहुमूलद्वयेन [ग्: द्वयरक्षा] रक्षां कृत्वा तदहङ्कारेण विहरेदिति । ।। भूतडामरसाधनं समाप्तम् ।। प्. ५२० नोत् च्लेअर् प्. ५२१) नोत् च्लेअर् प्. ५२२) दक्षिणाङ्गुष्ठं दक्षिणनेत्रे वामाङ्गुष्ठं वामनेत्रे नेत्रमुद्रा । ओं दीप्तवज्र हूं । अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा कनिष्ठाद्वयं वेष्टयेत् तर्जनीं प्रसार्य हृदयमुद्रा । मन्त्रः ओं वज्ररोष हूं । अस्या एव मुद्रायास्तर्जनीं कुण्डलीं कृत्वा कवचमुद्रा । मन्त्रः ओं दृढवज्र हूं । द्वे तर्जन्यौ प्रसार्य अस्त्रमुद्रा [क्, ग्: अष्ट, ख्: अत्र] । मन्त्रः ओं हन दह पच [क्, ग्: पञ्च] क्रोधवज्र सर्वदुष्टान् मारय हूं फट् । ततो वज्रक्रोधमावाहयेत् [क्, ग्: माह्व] । अन्योन्यान्तरितं कृत्वा तर्जनीद्वयं कुञ्चितम् । ओं वज्रक्रोध समयमनुपालय शीघ्रमागच्छ ह्रीः ह्रीः जः हूं फट् स्वाहा । ततोऽर्घमुत्तानमञ्जलिं कृत्वाऽङ्गुष्ठौ पार्श्वतः कारयेत् । ओं सर्वदेवता प्रसीद भगवन् महावज्रक्रोध अर्घं प्रतीच्छ हूं अः । तत आसनं दद्यात् । वामहस्तमुत्तानं कृत्वा ज्येष्ठाङ्गुष्ठमुच्छ्रितदक्षिणहस्तमुष्टिना वामाङ्गुष्ठं गृह्णीयात् दक्षिणाङ्गुष्ठमुच्छ्रियते । ओं जय जय महाक्रोधाधिपति क्रोधराज इदं भूतासनं दर्शय रक्ष प्रतिगृह्ण स्वाहा । सम्पुटाञ्जलिं बद्ध्वा सर्वाङ्गुलिं विरलीकृत्वा [क्, ढ्: लिर्विरलाः] पद्ममुद्रा विधीयते - आसनमुद्रा । मन्त्रः ओं पद्मोद्भवनिषणाः सर्वदेवताः स्वाहा । तत आक्षेपं कुर्यात् । अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा अङ्गुष्ठं प्रसार्य वाममुष्टिं हृदि स्थाप्य दक्षिणमुष्टिं प्रहाराभिनयेनोपस्थाप्य मन्त्रमुच्चारयेत् । ओं नाशय सर्वदुष्टान् दह पच दुष्टान् भस्मीकुरु हूं हूं फट् फट् । ततो दिग्बन्धं कुर्यादनेन मन्त्रेण । अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा पृथक् पृथक् वामतर्जनीं प्रसार्य दक्षिणबाहुमूले स्थापयेत् दक्षिणाङ्गुष्ठेन कन्यसानखमाक्रम्य प्. ५२३) शेषाङ्गुलीः प्रसार्य दशसु दिक्षु भ्रामयेत् । ओं वज्रक्रोध महाचण्ड बन्ध दशदिशं हूं हूं फट् फट् । ततो वज्रमुल्लालयन् इदमुच्चारयेत् । क्रोधसिद्धि महाराज सिद्धिसंशयसाधने । सिध्यन्तु सर्वदेवाश्च शीघ्रं सिद्धिमनुत्तराम् ।। षोडशलास्यापूजाभिः [क्, ग्: ओमित् षोडश पूजयेत्] पूजयेत् । क्रोधराजमूलमुद्रां बद्ध्वा हूं वज्र [ख्: वज्रस्फट्] फट् । दृश्यसमयं [क्, ग्: दृशं, ढ्: दृशा] दद्यात् । ततो भगवतः पूजां कृत्वा क्रोधावेशमुद्रां बद्ध्वा वज्रक्रोधं स्वशरीरे प्रवेशयेत् [क्, ग्: ओमित्] । ओं प्रविश्य वज्रक्रोध हूं हूं हूं आः ज्वालामालाकुलभीषणवज्र आः । स्वदेहे [क्, ग्: देहम] अन्तर्भाव्य कवचादिकं कृत्वा सर्वमेतत् पूरणार्थं सम्पुटाञ्जलिं बद्ध्वा पूरणमन्त्रमुच्चारयेत् । ओं सिद्धिवज्र आपूरय आपूरय हूं फट् । अनेन सर्व ऊनातिरिक्ताः परिपूर्णा भवन्ति । ततो वज्रक्रोधोऽहं इत्यहङ्कारमुत्पाद्य [क्, ग्: धाहङ्का] सर्वसिद्धिमाकर्षयेत् । अनेन मुद्रामन्त्रेण अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा कनिष्ठाद्वयं वेष्टयेत् तर्जनीं प्रसार्य कुण्डलीं कृत्वा किञ्चिच्चालयेत् ##- चन्द्रमण्डलस्थान् ऊर्ध्वशिखान् अक्षरान् [क्, ढ्, ग्: नेतान्य] विचिन्त्य नीलालीमिव पङ्क्तितः ओं वज्र [क्, ढ्, ग्: हूं] फट् । ततः सरोमकूपेभ्यः क्रोधविग्रहं स्फुरत्संहारकारकं विचिन्तयेत् । भावनाखिन्नो जपमारभेत तन्मानसो वर्णगतैकचित्तो जपेत् । खिन्ने क्रोधविग्रहं स्वहृदयेऽन्तर्भाव्य प्. ५२४) सम्पुटाञ्जलिं बद्ध्वा [क्, ढ्, ग्: कृत्वा] सर्वसिद्धिं प्रार्थयेत् सिद्धिवज्र आपूरय सर्वसत्त्वानामाशां सर्वसिद्धिं मे प्रयच्छ हूं जः [ढ्: अद्द्स् पूर्वोक्तं पूजयेत् अfतेर् थिस्] । ततः पद्ममुद्रा द्वाभ्यां अङ्गुष्ठाभ्यां चालयेत् सर्वदेवताविसर्जनमुद्रा । मन्त्रः ओं सर सर विसर विसर गच्छ [ग्: ओमित्स् गच्छ गच्छ] गच्छ सर्वदेवतान् श्रीवज्रधरः समाज्ञापयति स्वाहा । ततः स्वशरीरं कवचयित्वा क्रोधाहङ्कारमानसो विहरेद् यथासुखं इत्यनेन क्रमेण । मन्त्रलक्षं जपेत् क्षिप्रं सिध्यति । अथ मन्त्री अभिषिक्तोऽनुज्ञातः कृतपूर्वसेवो वज्रधरं साधयितुकामो मासमेकं त्रिसन्ध्यं सहस्रमेकं जपेत् । ततः पूर्णमास्यां यथाविभवतः पूजां कृत्वा सुसमाहितः क्रोधमुद्रां बद्ध्वा सकलां रात्रिं जपेत् । ततः प्रभाते भूः कम्पते मुद्रा ज्वलति ज्वलितमात्रेण वज्रधरसदृशो भवति अजरामरदिव्यरूपी भवतीत्याह भगवान् वज्रधरः । ।। संक्षिप्तसम्पूर्णविस्पष्टक्रमसङ्गतभूतडामरसाधनोपायिका [ख्: डामरोपायिका] सकलसत्त्वोत्तारणहेतोस्त्रैलोक्यवज्ररचिता [ग्: त्त्वोद्धा ; ख्: चरिता] समाप्ता ।। प्. ५२५) २६७. नमो [ठिस् साधन इस् तो बे fओउन्द् इन् क्, ब् ओन्ल्य. षेए fओलिअ ४० एत्. सेq.] भूतडामराय । प्रज्ञोपायमयं क्रोधं बोधिचित्तसमुद्भवम् । प्रणम्याराधनं वक्ष्ये भूतडामरसंज्ञकम् ।। तत्र भावसाधकः प्रविष्टमण्डलः सर्वसमयाभिषिक्तोऽनुज्ञातश्च क्वचित् गिरिगह्वरादौ मनोऽनुकूले प्रदेशे पटादिगतमूर्तिं भगवन्तं धूपादिबाह्याध्यात्मिकपूजाभिः सम्पूज्य पापदेशनादिकं कुर्यात् । रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। इति । हस्तद्वये अकारेण चन्द्रमण्डलं तदुपरि ज्वलथूंकारं ध्यात्वा सम्पुटाञ्जलिं कुर्वन्निदं वदेत् ओं सिद्धवज्र हूं । ह्रीःकारेण कण्ठेऽष्टदलं पद्मं जिह्वादले हूंकारेण शुभवज्रं वज्रादिजिह्वेत्यधितिष्ठेत् । स्थानरक्षां विदध्यात् अनेन विधिना । तत्रायं विधिः - हूंकारमुच्चारयन् झटिति क्रोधराजमात्मानं निष्पाद्य रक्तसूत्रावबद्धरक्तपुष्पमालादिविभूषितानयोनयादिकीलकान् हूंकारनिष्पन्नान् प्रावृण्मेघनिभान् नाभिदेशादधः शूलाकारानूर्द्ध्वक्रोधाकृतीन् अधो विघ्नान् तीक्ष्णकीलेन मन्त्रमुच्चारयन् ओं घ घ घातय घातय सर्वदुष्टान् कीलय कीलय सर्वपापान् फट् हूं हूं हूं वज्रधर आज्ञापयति सर्वदुष्टकायवाक्चित्तं कीलय हूं फट् । प्. ५२६) आःकारजं च तस्याग्रे रविबिम्बकरोज्ज्वलम् । दिक्षु सर्वासु कीलानि रश्मिज्वालानि चिन्तयेत् ।। तैश्च परम्परावबद्धपञ्जरान्तर्गतं स्वहृदये अंकारेण सूर्यं तत्रोपरि कल्पाग्निरिव रंकारमिति विन्यस्य अन्योन्याङ्गुष्ठं प्रवेष्टव्यं तर्जन्यौ द्वौ प्रसार्य ललाटादारभ्य पापास्फोटयोगेन स्फोटयेत् । ओं हन विध्वंसय नाशय पापान् हूं फट् इत्यनेन सन्दह्य आत्मानं बाह्याध्यात्मिकविकल्पपापाश्च स्फाट्य ग्राह्यग्राहकविनिर्मुक्तं गगनमिव चिन्तयेत् । ततो - विधूतकल्पनाचित्तं स्वसंवेद्यं प्रभास्वरम् । हृत्कृतानन्दहूंकारं होकाराभ्यां विदर्भितम् ।। मदधातुसमाक्रान्तं चित्तमात्रप्रभावितम् । स्वचित्तेनैकतां कुर्यात् तीक्ष्णैः किरणसञ्चयैः ।। प्रतिबिम्बवत् अर्द्धेन्दुसंयुक्तं पश्येत् । तत अकारादिस्वरादीन् रविमण्डले न्यस्य ह्रस्वस्वरान् पापकान् दीर्घान् प्रज्ञात्मकान् निश्चार्य बुद्धविकुर्वितान् कृत्वा पुनस्तेषां स्वररश्मिषु स्वेनैव विशतः कलायोगेन व्यवस्थितान् चिन्तयेत् । ककारादीन् पश्चात् तेनैव न्यायेन ङणनमवर्जितांस्तथैव बोधिपक्षान् विचिन्तयेदिति । ततः पञ्चवर्णकान् बुद्धान् संस्फार्य प्रवेश्यानेकगर्भस्तिमितं सितपद्मं पश्येत् । तस्योपरि श्रीक्रोधराजः हूं इत्युच्चार्य ज्वालाकृष्टं आत्मानं भावयेत् । क्रोधावेशः - ततः क्रोधवज्रोऽहमित्यहङ्कारं कुर्यात् । तत्कुलं पुनः निश्चार्य प्रवेश्य श्रीभूतडामरोऽहमिति निश्चयमुत्पाद्य ओं वज्रावेशय पातय हूं । क्रोधावेशेन च मन्त्रयुक्तो वज्रावेशः । तत आत्मानं प्. ५२७) वज्रक्रोधं निश्चित्य समयोऽहं समयमुद्रां बद्ध्वा समयसत्त्वं तिष्ठस्व मामिति वदेत् । अनामिकाद्वयं वेष्ट्य तर्जनीद्वयं कुञ्चयेत् । कनिष्ठां मध्यमां चैव ज्येष्ठाङ्गुष्ठेन [ड्, ध्: रेअद्स् अस् ज्येष्ठाङ्गुष्ठक्रमेण] चाक्रमेत् ।। अस्य मन्त्रः - ओं वज्र फट् । हृदूर्णायां गले मूर्ध्नि प्रतिष्ठाप्याधितिष्ठेत् । ततः षडङ्गविन्यासं कुर्यात् तन्मुद्रामन्त्रैः । अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा मध्यमाङ्गुलिं प्रसारयेत् शिरोमुद्रा । मन्त्रः ओं हनवज्र हूं शिरः । अस्या एव मध्यमाङ्गुल्योः प्रवेशं कृत्वा शिखामुद्रा । मन्त्रः ओं दहवज्र हूं शिखा । अस्या एव मुद्राया अङ्गुष्ठौ पार्श्वतः दक्षिणं दक्षिणे वामं वामे नेत्रमुद्रा । मन्त्रः दीप्तवज्र हूं नेत्र । अन्योन्यमुष्टिं कृत्वा कनिष्ठिकाद्वयं वेष्टयेत् । तर्जनीं प्रसार्य हृदयमुद्रा । हूंकाराधिष्ठितं क्रोधवज्रं हृदये ध्यात्वा ओं वज्ररोष हूं हृदयम् । अस्या एव मुद्राया तर्जनीं कुण्डलीं कृत्वा कवचमुद्रा । मन्त्रः ओं दृढवज्र हूं कवच । अस्या एव मुद्रायाः तर्जनीद्वयं प्रसार्य अस्त्रमुद्रा । मन्त्रः ओं हन दह पच कोर्ह्दवज्र दुष्टान् मारय मारय हूं फट् अस्त्रमन्त्रः । त्रिरुच्चार्य हूं अः ब्रुवन् पुरतः सूर्यमण्डले नीलं क्रोधराजं न्यस्य वज्रोऽहमिति वाग् ब्रुवन् परावृत्तितः क्रोधक्रोधोऽहमिति भावयेत् । ततो भगवन्तं सर्वदेवताभिः सहावाहयेत् । अन्योन्यान्तरितं कृत्वा तर्जनीद्वयं कुञ्न्चितं ईषच्चालयेदङ्गुष्ठाभ्यां प्. ५२८) तर्जन्यावाकर्षयेत् । ओं वज्रमहाक्रोध समयमनुपालय भगवन् शीघ्रमागच्छ सर्वदेवताभिः सह ह्रीः जः हूं फट् स्वाहा । ।। भूतडामरसाधनंन् समाप्तम् ।। २६८. नमो यमान्तकाय । आदौ तावत् सुखासनोपविष्टः साधको रक्ताकारनिष्पन्नं [ढ्: ङ्का] सूर्यमण्डलं स्वहृदये विभाव्य तदुपरि रक्तहूंकारं विन्यस्य पुरतो रक्तयमारिं वक्ष्यमाणाकृतिं [ख्, ढ्, क्, ब्: ओमित्] गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्चालम्ब्य पुष्पादिभिः सम्पूज्य नमस्कृत्य त्रिशरणगमनादिकं कृत्वा शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति । तदनन्तरं रक्त##- सार्द्रमुण्डाङ्कितं सितदण्डं हूंकाराधिष्ठितं विभावयेत् । एतत् सर्वं परिणम्य यमान्तकं विचिन्तयेदात्मानं रक्तवर्णं प्रत्यालीढपदस्थितं [क्, ब्: स्थिते पदे] एकमुखं द्विभुजं वामकरेण रक्तपरिपूर्णकपालं दक्षिणकरे मुण्डाङ्कितसितदण्डधरं सर्पाभरणभूषितं [क्: सर्वा] भयानकं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशं गलद्व्याघ्रचर्माम्बरं स्वाभप्रज्ञया विचित्राभरणयाऽऽलीढपदस्थितया [क्, ग्: माली] आलिङ्गितमात्मानं भावयेत् । पश्चात् भगवतो हृदि सूर्यमण्डलं हूंकाराधिष्ठितं तत्परिणतं प्. ५२९) सार्द्रमुण्डाङ्कितं सितदण्डं निश्चलं विभाव्य तन्मध्ये रक्तसूर्यमण्डलस्थहूंकारं रक्तवर्णं विभावयेत् [क्, ब्: चिन्त] । ततो गुह्यवज्रं हूंकारपरिणतं भगवत्या गुह्याष्टदलकमलं रक्त-आःकारेण । तदनु मन्त्रमुच्चारयेत् ओं सर्वतथागतानुरागेण [क्, ब्: रागण] वज्रस्वभावात्मकोऽहम् । तदनु नाभेरधः सद्रक्ताष्टदलकमलोपरि रक्तह्रींकारं ज्वलन्तं विचिन्तयेत् । प्रज्ञा तु मदविह्वला [क्, ग्: विक] गलदंशुका द्विभुजैकमुखी भगवता सह सम्पुटयोगेनावस्थिता । एवम्भूतं रक्तयमारिं महिषोपरि विश्वदलकमलस्थं भावयेत् समयादिविधिपूर्वकम् । एतत् द्वित्रिचतुःसन्ध्यं भावयेदिति । वुं आं जिं खं हूं समयाधिष्ठानमन्त्रः । ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा मूलमन्त्रः । ओं यमान्तक हूं हृदयमन्त्रः । ।। आर्यरक्तयमारिसाधनम् [क्: गिवेस् थे नमे ओf थे औथोर् इन् थे fओल्लोwइन्ग् wओर्द्स्: कृतिरियं सिद्धाचार्यविरूपाक्षपादानामिति wहिछ् इस् ओमित्तेद् इन् अल्ल् ओथेर् ड्, ध्, ध्, विश्., ग्, क्, ब्, ढ् अन्द् ख्] ।। प्. ५३०) २६९. तथैव पापदेशनादिपूर्वकं शून्यतां विचिन्त्य रक्त-आकारजसूर्ये रक्तहूंकारं तत्परिणतं सार्द्रपीतमुण्डाङ्कितसितदण्डं हूंकाराधिष्ठितं भावयेत् । तत्परिणामेनात्मानं यमान्तकमेकमुखं द्विभुजं प्रत्यालीढपदं रक्तपरिपूर्णकपालवामकरं सार्द्रपीतमुण्डाङ्कितसितदण्डदक्षिणकरं नागाभरणविभूषणं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशं व्याघ्रचर्माम्बरधरं अक्षोभ्यमुकुटिनं स्वाभप्रज्ञालिङ्गितं [क्: स्वाहा] महिषोपरि विश्वदलकमलसूर्यस्थं ध्यायात् भगवतीं च द्विभुजैकमुखीं विचित्राभरणामालीढपदस्थितां मदविह्वलां [ढ्: मदन] स्खलद्व्याघ्रचर्मांशुकां भगवता सह सम्पुटयोगेन प्रत्यालीढेनावस्थितां एवं विचिन्त्य हृदि सूर्यमण्डले हूं परिणतमुण्डाङ्कितसितदण्डं सूर्यस्थहूंकारमध्यं विभावयेत् । ततो भगवतो हूंकारपरिणतं वज्रं भगवत्याश्च आःकारपरिणतं पद्मं विभाव्य ओं सर्वतथागतानुरागेण वज्रस्वभावात्मकोऽहमित्यधितिष्ठेत् । तदनु नाभेरधः सद्रक्ताष्टदलकमलोपरि [ढ्: वमद्र ; क्, ग्: णतं] रक्तह्रींकारं ज्वलन्तं चिन्तयेत् । ततः वुं आं जिं खं हूं इति मन्त्राक्षरैः समयद्रव्यसेवापूर्वकं द्वित्रिचतुःसन्ध्यं भावयेत् इति । मन्त्रजापः - तद्यथा ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् स्वाहा । ओं यमान्तक हूं । ।। आर्यरक्तयमारिसाधनं समाप्तम् ।। प्. ५३१) २७०. ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा । ओं यमान्तकृत् [क्, ग्: न्तक] हूं हूं फट् फट् । आदौ तावन्मन्त्री सुखासनोपविष्टः रक्त##- भावयेत् । तद्रश्मिनाकृष्टं पुरतो रक्तयमारिमवलम्ब्य गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च पुष्पादिभिः सम्पूज्य नमस्कृत्य पापदेशनादिकं कुर्यात् । तत्र त्रैधातुकमात्मानं [क्, ढ्: ततस्त्रै] च मायास्वप्नेन्द्रजालसदृशमवलम्ब्य शून्यतां विचिन्तयेत् । ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहमिति चित्तमधितिष्ठेत् । ततो रक्त##- सार्द्रमुण्डाङ्कितं सितदण्डं तन्मध्ये रक्त-आकारपरिणतं सूर्यमण्डलं तन्मध्ये रक्तहूंकारं तत्सर्वं [क्, ग्: तमेव] परिणम्य यमान्तकरूपमात्मानं चिन्तयेत् रक्तवर्णं प्रत्यालीढपदेन स्थितं दंष्ट्राकरालललज्जिह्वं विकृताननं क्रूरनागाष्टविभूषितं ज्वलत्पिङ्गोर्द्ध्वकेशं गलद्व्याघ्रचर्माम्बरं रक्तवर्णया विचित्राभरणया प्रज्ञयाऽऽलीढपदेनालिङ्गितं कृत्वा भावयेत् । पश्चात् भगवतो हृदि पूर्वबीजपरिणतसूर्यं तदुपरि हूंकारं तत्परिणतं सार्द्रमुण्डाङ्कितसितदण्डं निश्चलं भावयेत् । तस्य मुष्टौ सूर्यमण्डलस्थहूंकारं रक्तं विचिन्तयेत् । पश्चात् गुह्यवज्रहूंकारपरिणतं सार्द्रमुण्डाङ्कितदण्डं [क्, ग्: ओमित् दण्डं भग०] चिन्तयेत् भगवत्या गुह्ये अष्टदलकमलं रक्त-आःकारेण । तदनु मन्त्रमुच्चारयेत् ओं सर्वतथागतानुरागेण प्. ५३२) वज्रस्वभावात्मकोऽहम् । तदनु नाभेरधस्तात् रक्ताष्टदलकमलोपरि [क्, ग्: काष्ठद] रक्तह्रीःकारं ज्वलन्तं चिन्तयेत् । भगवानेकमुखो द्विभुजः वामकरेण रक्तपूर्णकपालं दक्षिणे मुण्डाङ्कितसितदण्डधरं महिषोपरि विश्वकमलस्थं भावयेत् प्रज्ञा तु मदविह्वला गलदंशुका द्विभुजैकमुखी भगवता सह सम्पुटयोगेनावस्थिता । एवम्भूतं यमारिं भावयेत् । त्रिसन्ध्यं चतुःसन्ध्यं वा विभाव्य बलिं दद्यात् । वुं आं जिं खं हूं समयाधिष्ठानमन्त्रः । ओं ख ख खाहि खाहि सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादकुम्भाण्डापस्मारडाकडाकिन्यादय [क्, ग्: ओमित् डाक] इमं बलिं गृह्णन्तु समयं रक्षन्तु सर्वसिद्धिं प्रयच्छन्तु यथैवं यथेष्टं भुञ्जथ पिबथ मातिक्रमथ सर्वसिद्धये सहायका भवथ हूं हूं फट् फट् स्वाहा - सार्वभौतिकबलिमन्त्रः । रक्तकृष्णपीतसितवर्णं कर्मानुरूपतो ध्येयम् । ततो जापमनुस्मरेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् [क्, ग्: ओमित् थे सेचोन्द् फट्] देवदत्तस्य शान्तिं कुरु नमः स्वाहा । पुष्टौ वौषट् आकृष्टौ जः वुं मोहे होः वश्ये लं स्तम्भे हूं फट् प्रेरणे हूं निग्रहे अपराभ्यामुच्चाटनम् । एवं स्तम्भादीनि कर्मप्रसराणि विदर्भयेत् । शान्तिके रोचनया रक्षा भवति । सितनेत्रकर्पटे भूर्जवंशत्वचविधौतकर्पटे [क्, ढ्: कर्पटभुजे] वा चक्रद्वयमभिलिख्य [क्, ग्; द्वयं लिख्य] नमस्कारविदर्भितं अकालमूलादिरहिते शरावसम्पुटेऽवस्थाप्य घृतमधुमध्ये प्रक्षिप्य सितसूत्रेण वेष्टयित्वा त्रिसन्ध्यं शुक्लपुष्पेणार्चयित्वा प्. ५३३) पूर्वाभिमुखं सितवर्णं यमान्तकरूपं ध्यात्वा पुरतश्चन्द्रमण्डलोपविष्टं साध्यं दृष्ट्वा सितकलशैः पंचामृतपरिपूर्णैरभिषिञ्चयन्तं ध्यात्वा मन्त्रं जपेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन देवदत्तस्य शान्तिं कुरु नमः स्वाहा । शान्तिकविधिः । पुरुषाणां शान्तिके पौष्टिके वा कुङ्कुमेन चक्रद्वयमभिलिख्य वौषट्कारसहितं घृतमधुमध्ये प्रक्षिप्य शरावसम्पुटमध्येऽवस्थाप्य पीतसूत्रेण वेष्टयित्वा त्रिसन्ध्यं पीतपुष्पैरर्चयित्वा उत्तराभिमुखं पीतवर्णां यमान्तकमूर्तिमवलम्ब्य पीतवर्णचतुर्मण्डलमध्यस्थं पीतकनककलशैः पीतवर्णामृतैरभिषिञ्चयन्तं [क्, ग्: वर्णसूत्रै] ध्यात्वा मन्त्रं जपेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् देवदत्तस्य पुष्टिं कुरु वौषट् स्वाहा । पौष्टिकविधिः । भूर्जे कर्पटे वा अलक्तकरक्तचन्दनेनानामिकारक्तमिश्रेण चक्रद्वयमभिलिख्य होःकारनामसहितं विदर्भ्य सुपरिपक्वलोहितशरावसम्पुटेऽवस्थाप्य घृतमधुमध्ये प्रक्षियारक्तपुष्पैरभ्यर्च्य पश्चिमाभिमुखं रक्तयमारिरूपमात्मानं ध्यात्वा रक्तचन्द्रमण्डलमध्यस्थं साध्यं विचिन्त्य स्वकायनिर्गतरश्मिनाभिषिच्य विह्वलीभूतं पादयोर्निपतितं विचिन्त्य मन्त्रं जपेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् देवदत्तस्य कृते [Oमित्तेद् इन् क्, ग्] यज्ञदत्तं वशं कुरु होः [ग्: ओमित्स् वशं कुरु होः स्वाहा] स्वाहा । यदि वशं न गच्छति तदा घृतमधुरहितं तमेव चक्रं [क्, ग्: अद्द् वह्निना] प्. ५३४) निर्धूमाङ्गारेण तापयेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् देवदत्तस्य कृते यज्ञदत्तं वशं कुरु होः इति मन्त्रं जपेत् । वश्यविधिः । श्मशानकर्पटे रजस्वलाकर्पटे वा लाक्षारसमिश्रेण चक्रद्वयमभिलिख्य जःकारह्रीःकारेण नामाक्षरसहितेन विदर्भ्य स्त्रीकपालसम्पुटेऽवस्थाप्य [क्, ग्: त्रिक] रक्तपुष्पैरभ्यर्च्य सन्ध्यार्कनिभं यमान्तकरूपमात्मानं रक्तवर्णाङ्कुशपाशधारिणं ध्यात्वा तस्य हृदयं अङ्कुशेन विद्ध्वा पाशेन गलके बद्ध्वा आगच्छन्तं चिन्तयेत् । यदि नागच्छति तदा खदिराग्निषु तापयेत् मन्त्रं जपेत् । इति कर्मप्रसराणि तन्त्रे ज्ञातव्यानि । ।। रक्तयमारिसाधनं समाप्तम् ।। २७१. त्रैलोक्याभयदाननिर्मिततनुं [क्, ब्: तनु] सौम्यस्वभावाशयं [क्, ब्: स्वयं] रक्ताकारकरं भयङ्करवपुर्विश्वार्थसम्पादकम् [क्, ग्: पूर्वश्चार्थ] । नत्वा मारचमूं चमत्कृतिकरं श्रीरक्तकालद्विषं [क्, ग्: विश्वं] व्यक्तं [क्, ब्: स्वल्पं] विस्तरोक्तिमात्मन इदं तत्साधनं लिख्यते ।। मन्त्र्यादौ सुखविष्टरः स्वहृदये रक्तं रवेर्मण्डलं रक्ताकारजमन्त्ररक्तमसमं [क्, ग्: ङ्गार, ढ्: ङ्कार ; क्, ब्: मन्त्रसमयं] हूंकाररूपं ज्वलत् । प्. ५३५) तत्संस्फारितरक्तरश्मिगहनाकृष्टांश्च बुद्धान् गुरून् श्रीमद्रक्तयमान्तकादिसहितानालम्ब्य हूंकारतः ।। नानापुष्पसुगन्धधूपविविधाकारेण पूजाविधिं निष्पाद्यात्मगतं यदस्ति कलुषं तद् देशयेत् तत्पुरः [क्, ढ्, ग्: त्पुनः] । पश्चात् शेषविधिं विधाय विधिवत् तच्छून्यतां [क्, ग्: वच्छू] भावयेत् ओं शून्यादिकगाथया तदनु रक्ताकारजातारुणे [क्, ढ्, ग्; रुणा] ।। हूंकारेण विनिर्मितं शशधराभं सार्द्रमुण्डाङ्कितं दण्डं हूंकृतिभूषितं च सकलं चैतत् चिर. वीक्ष्य च । श्रीमद्रक्तयमान्तकं निजतनुं सञ्चिन्तयेत् भावकः प्रत्यालीढपदस्थितातिविकृतं रक्ताङ्गमत्यद्भुतम् ।। क्रुद्धं [क्, ग्: क्रूरं] चैकमुखं भुजद्वययुतं सव्येतरे संस्थितं [क्, ब्: सुस्थि] रक्तापूर्णकपालकं [क्, ढ्, ग्: लाङ्कं] तदनु वै सव्ये च मुण्डाङ्कितम् । दण्डं [क्, ग्: ओमित् थ्रेए लिनेस् fरोम् हेरे] शुभ्रतनुं भुजङ्गनिचयैः [ढ्: ङ्गम] प्रारब्धशोभाविधिं पिङ्गोर्द्ध्वस्थशिरोरुहं कृतगलच्चर्म्माबरं द्विपिनः ।। प्रत्यालिङ्गितकन्धरं सरभसं सत्स्वाभयाङ्कस्थया [ढ्: स्तया] श्रोनेर्विच्युतवस्त्रया भुजयुगोपेतैकवक्त्राब्जया । गाढालिङ्गनसम्पुटौकरसया [क्, ब्: लिङ्गित] चालीढपादस्थया पश्चान्नाथहृदि प्रचण्डकिरणं तद्रूपिहूंकारजम् ।। दण्डं शुक्लतरं च सार्द्रशिरसा युक्तं स्फुरज्ज्वालिनं तन्मध्ये च सुरक्तहूंकृतिवरं स्फूर्जद्रविस्थं कृती । प्. ५३६) पश्येत् गुह्यविशेषणं भगवतो वज्रं च हूंसम्भवं सद्बीजात् परिणामजं भगवतीगुह्याष्टपत्राम्बुजम् [क्, ढ्, ग्: चन्द्राम्बु क्, ब्: पात्राम्बु] ।। ओं सर्वेति पुनश्च मन्त्रमसमं चोच्चारयेत् साधकः [क्, ढ्, ग्: त्तन्मनाः] पश्चान्नाभितलेऽष्टपत्रकमले संरक्तसम्यग्ज्वलत् । ह्रीःकारं च विचिन्तयेत् तदुपरि व्यादीर्घरेखां सितां आकाशाभिमुखं सुरक्तमसमं श्रीमद्यमारिप्रभुम् ।। भावयेदीदृशं सर्वं जगद्रक्षैकमानसम् [क्, ब्: द्रक्षासमाकुलं] । सैरिभपृष्ठराजीवसमासीनमनुत्तमम् ।। यथोक्तसमयो युक्तो योगी समयपूर्वकम् । त्रिसन्ध्यं भावयेत् सर्वं शङ्काविगतमानसः ।। तस्यावश्यमयं जगद्गुरुवरः संसिध्यति ध्यायतो दुःखाम्भोधिनिमग्नदुःखितजनोद्धारैकचित्तस्थितिः [ईन्स्तेअद् ओf थिस् लिने क्, ब्: हस् - लोकालोककरो विमूढकरुणः प्रारब्धकोपक्रमः ; क्, ग्: दुष्ट] । मन्त्री चापि ततः प्रभृत्यनुदिनं देवासुरस्वामिभिर्वन्द्योऽलङ्घ्यतरः [क्, ढ्, ग्: र्विघ्नो] सुखी स नियतं दुष्टोग्रभूतादिभिः ।। श्रीमद्रक्तयमान्तकस्य रचनाद् यत् साधनं श्यामलं पुण्यं प्राप्तमतुल्यसद्गुरुवचःपानात् [क्, ढ्: पादा] मयाऽऽम्नायतः । यद् वैरोचनरक्षितेन जगतः सर्वार्थसम्पत्तये सम्भूयाद् भवपङ्कमग्नवपुषः क्लेशान्धकारद्विषः [क्, ढ्, ग्; रागादिदोष] ।। प्. ५३७) ओं आं जिं खं वुं हूं समयाधिष्ठानमन्त्रः । ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् [क्, ढ्, ग्: ओमित्] स्वाहा । ओं यमान्तक हूं फट् । ।। स्वाधिष्ठानरक्तयमारिसाधनंन् [क्, ब्: ओमित्स् स्वाधिष्ठान] समाप्तम् ।। २७२. नमो रक्तयमारये । प्रत्यालीढपदोर्द्ध्वकेसरसटाकोटिस्खलत्तारकाकुन्दापीडकरालभोगि##- उद्यद्दक्षिणपाणिदण्डविकटं प्रज्ञासमालिङ्गितं नत्वा रक्तयमारिमात्ममतये तत्साधनं ब्रूमहे ।। स्थित्वा श्मशानवनपर्वतगह्वरेषु मन्त्री मनोज्ञभवनेष्वथ स स्वचित्ते । आकारजातमिहिरोपरि रक्तवर्णहूंकारमुच्छलदनन्तघृणिं विभाव्य ।। तद्रश्मिभिः प्रकटिताम्बरबोधिसत्त्वचर्यान्तरालगतबुद्धगणं [क्: चर्यावचकान्त] त्वनन्तम् । आलम्ब्यमानससरोद्भवभूरिपुष्पैः [क्: भर] सम्पूजयेत् तमपि सप्तविधैश्च चित्तैः ।। प्. ५३८) यद् वक्ष्यमाणमतिपाटलपार्वणेन्दुसन्ध्याद्युतिशमनशत्रुमथ [क्: यार्च्चिनेन्दु अfतेर् थिस् क् अन्द् ग्: रेपेअत् थे चोन्च्लुदिन्ग् पोओर्तिन् ओf थे प्रेविओउस् साधन fरोम् दुःखाम्भोधिनिमग्न तो थे एन्द् wहिछ् इस् fओल्लोwएद् ब्य थे प्रेसेन्त् साधन] प्रपूज्य । मैत्रीकृपामुदितचित्त उपेक्षकोऽसौ संहृत्य सर्वमुदितं खलु धर्मधातौ ।। शरदमलसुदूराकाशसङ्काशशून्यं सकलमथ विदित्वा मन्त्रपाठं विदध्यात् । ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहम् । पुनरपि निजकायाकारसत्कायदृष्टिं स्थगयितुमथ मन्त्री भावयेन्मन्त्रमेवम् ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । जगत् त्रातुं पूर्वप्रणिधिबलमाश्रित्य सकलं तत.ः श्रोणाकारोद्भवतरणिबिम्बं [शोना, ग्: शाना] तदुपरि । सितं हूंकारं तन्निविडतरदण्डं चलशिरोगलद्रक्ताम्लानस्फुटकुसुममालाञ्चितमिव ।। ततो ध्यायेदेभिः खलु परिणमययाथ सकलैः स्वयं वीराकारं विकटकटुदंष्ट्रोत्कटमुखम् । त्रिभिर्नेत्रैर्लोकत्रितयभयदं वा भवशिखाकरालैरट्टाट्टप्रहसितकृतस्फूर्जथुशतम् ।। हूंकारोद्भवहूंपदाङ्कितसितं दण्डं च सव्ये करे रक्तापूर्णकपालहस्तमपरं [ग्: करोट०] वन्देऽथ तं दुर्द्दमम् । प्. ५३९) भोगीन्द्रामलवीरपट्टघटनाकाठिन्यपीनोर्द्ध्वगः प्रेङ्खत्पिङ्गकरालकेशरसटं ध्यायात् प्रभालोहितम् ।। प्रत्यालीढपदाञ्चितैकमहिषो धावत्पदप्रेङ्खितस्फाराताम्रसरोजमुग्रशिरसा व्यालम्बिमालाधरः । कल्पान्तानलतोग्रदीधितिधरं दंष्ट्रान्तरालो ललज्जिह्वामूलघनोग्रघोरविसरद् हूंकारपूर्णास्यकम् ।। इत्थं रक्तयमारिमात्मसकलं व्याघ्राजिनैकाम्बरं व्यग्रोदग्रभुजङ्गबद्धकटिकं भोगीन्द्रकैर्भूषितम् । ध्यात्वा तन्मनसि प्रचण्डकिरणैर्वज्रहूंकारजातं (?) ज्वलद्दण्डयुतं समन्त्रचरणं हूंलाञ्छितं भावयेत् ।। तदनु मदनदृष्टस्वाभया प्रज्ञया तं प्रभवदरुणहूंकृष्णसद्भुजद्वयम् । ऋजुमतिरक्ताःकारजाम्भोजगुह्यस्फुरणरभसयाऽऽलिङ्गितं चैकवक्त्रम् ।। स्फुटमिति चरमान्तं सम्पुटाकारयोगं ग्रहिलविगलदंशुप्रज्ञया श्लिष्टरूपम् । अधर इह तु नाभेरष्टपत्रं [क्, ग्: यन्त्रं] विभाव्य प्रसरदरुणवर्णं ह्रीः सिताम्भोजमस्याः [क्: स्थिता] ।। पिशङ्गश्मश्रुभीष्मास्यं [क्: भीमास्पदं] देवताकारमात्मनः । विभाव्यैवं महारागदीपकं मन्त्रमापठेत् ।। ओं सर्वतथागतानुरागेण वज्रस्वभावात्मकोऽहम् । कुप्तं [ग्: कुफं] यक्षमहाकालं लोहिताङ्गं यमान्तकम् [क्: क्षेपमा] । निध्यायेन्नित्ययोगेन न चिरात् फलमशुनुते ।। प्. ५४०) सुगतपञ्चकचञ्चलविग्रहं स्फुरणसंहरणोद्धतदीधितम् । भुजगराजितमुल्लसत्करं भयदण्डविमण्डितहस्तकम् ।। कपिलविद्युदधिद्युतिकेसरं विशदमुण्डघटाकृतशेखरम् । द्विभुजमेकमुखं कृतसम्पुटं सहजया सदृशप्रभया सह ।। मदनपञ्चसुधासहपञ्चकैः म्लकहनादिभिरुत्तमदीपकैः । समयवस्तुभिरेभिरुपागतः शमनशत्रुमिमं परिभावयेत् ।। यदि कवित्वसुखित्वसुधीरता धरणिराज्यमथान्यदपीष्यते । तदपि रक्तयमारिसमाधितो भवति सर्वमिहास्ति न संशयः ।। इत्थं रक्तयमारियोगसहितो योगी व्रजेत् कुत्रचित् दूरोदारगिरिश्मशानभयदस्थाने [क्, ग्: भयदाव] तदा दुर्जयः । हिंस्रैर्जन्तुभूतैश्च राक्षसबलैर्देवासुरैश्च ज्वलज्ज्वालाज्ज्वालजटालकोटिकुलिशालङ्कारपाणिर्यथा ।। ध्यानात् खिन्नः स मन्त्री जडिमचयघनध्वान्तमुष्टिं [क्: जद्रि] ध्वसन्तं भास्वन्तं मन्त्रराजं तरणिमिव जपेत् चित्तबीजात् स्फुरन्तम् । ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा । प्. ५४१) सत्त्वानां स्वस्तिहेतो झटिति भगवतो रूपमालम्ब्य योगी दृष्ट्वा दिक्चक्रपालान् बलिमितिकुलिशाबद्धमुद्रोऽथ [क्: चलि] दद्यात् ।। ओं इन्द्रायह्रीः यमाय ष्ट्रीः वरुणाय वि [क्, ग्: थेम] कुवेराय कृ [क्, ग्: हूं] ईशानाय [ग्: इन्द्राय] त आग्नेये आ नैऋत्ये न वायव्ये न चन्द्राय हूं अर्क्काय हूं ब्रह्माणीयै फट् वसुन्धरायै फट् वेमचित्रिणे स्वाहा सर्वभूतेभ्यः हा हा ही ही हूं हूं हें हें स्वाहा - बलिमन्त्रः । द्रुतमिह भणित्वा साधनं यन्मयाप्तं कुशलममलमास्तां तेन साप्तः सधर्मः । भवजलनिधिपारं गन्तुमाबद्धसेतुप्रतिनिधिरतिदुःखं (?) जीवलोकत्रयस्य ।। आर्ययमारिसाधनं समाप्तम् । ।। कृतिरियं पैण्डपातिकभिक्षुगुणाकरगुप्तपादानामिति ।। प्. ५४२) २७३. नमः कृष्णयमारये । न दुष्टचित्ताखिलसौम्यभावाद्विनेयमार्गं सुखमाश्रयन्ते । इति स्फुटं येन यमारिरूपं कृतं सदा तं प्रणमामि निघ्नः ।। पराभ्यर्थनया तस्य साधनं क्रियते मया । कृपालुर्दुष्करकृते अपि नो वीक्षते बलम् ।। भूत्वा श्रीमान् यमारिर्जगदिदमखिलं तत्स्वरूपं करिष्ये इत्येवं योगयुक्तः स्वकहृदि तरणौ बीजमाद्यं च दृष्ट्वा । पूजां कृत्वा जिनानां सुविततकरुणस्तत्प्रभाभिः [ढ्: अवि] समन्तात् तेषामग्रे निविष्टस्त्रिशरणगमनं सर्वभावैर्विदध्यात् ।। रत्नत्रयं मे शरणं सर्वं प्रतिदिशाम्यघम् । अनुमोदे जगत्पुण्यं बुद्धबोधौ दधे मनः ।। शून्यलक्षणविरहादनिमित्तकारणस्य वैगुण्यात् । तर्काविषयं [क्: नयं] यस्मात् प्रणिधानं नास्ति सर्वत्र ।। ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । धर्मोदयशुषिरान्तश्चैत्यं विश्वाब्जवज्रमध्यस्थम् । तद्गर्भे हूंकुलिशं ध्यायात् शशिमण्डले योगी ।। ओं वज्रात्मकोऽहम् । तन्निर्मितं [ग्: न्निमित्तं] वज्रधरं सविद्यं नीलारुणास्यं सितमध्यभागम् । वज्रासिराजीवसुरत्नचिह्नं वज्रासनस्थं सुविचिन्त्य सम्यक् ।। प्. ५४३) होःकारद्वयगर्बितमात्मानं त्र्यक्षरं स्फुटं दृष्ट्वा । निर्गतगभस्तिमण्डलपरिपूरितसर्वदिग्भागम् ।। मुखेन तस्य प्रविशेद् विधिज्ञः ततोऽत्र [क्, ग्: तत् स्तोत्र] पद्मे द्रुततां व्रजेच्च । तद्रश्मियोगात् पितरौ विलीनौ दिग्देवतीगीतमिदं ततोऽत्र ।। त्वं वज्रचित्त भुवनेश्वर सत्त्वधातो त्रायाहि मां रतिमनोज्ञमहार्थकामैः । कामाहि मां जनकसत्त्व [क्, ग्: सम्ब] महाग्रन्बन्धो यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ [क्, ख्: मब्ज] । त्वं वज्रकाय बहुसत्त्वप्रियाङ्कचक्र [क्, ग्: वज्र ; क्, ग्: प्रियाग्र] बुद्धार्थबोधिपरमार्थहिताऽनुदर्शी रागेण रागसमयं मम कामयस्व यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ [क्, ग्: मब्ज] ।। त्वं वज्रवाच सकलस्य हितानुकम्पी लोकार्थकार्यकरणे सदा संप्रवृत्तः । कामाहि मां सुरतचर्य समन्तभद्र यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ ।। त्वं वज्रकाय समयाग्र महाहितार्थ सम्बोधिवंशतिलक समतानुकम्पी । कामाहि मां गुणनिधिं बहुरत्नभूतं यदीच्छसे जीवितं मञ्जुनाथ ।। [ईदेन्तिचल् श्लोकस् अल्सो ओच्चुर् इन् सुप्र १६२-३] प्. ५४४) चोदनामुररीकृत्य स्वमन्त्रार्थशरीरभाक् । भावनाद्यहृदा युक्तो मङ्गलकलनात्मनि ।। तत्र स्वदेवताकारान् बुद्ध्वा तद्रश्मिसञ्चयैः । प्रवेश्य विधिवद् भूयात् यमारिरतिभीषणः ।। कठोरबर्हिकण्ठाभः सव्यशुक्लारुणेतरः । क्रोधपर्यङ्कयोगेन विश्वाब्जरविसंस्थितः ।। स्वाभविद्याधरास्वादरसायनमहासुखः । कडारोर्द्ध्व ज्वलत्केशः पिङ्गभ्रूश्मश्रुलोचनः ।। फणीन्द्रवृन्दनेपथ्यो मृणालधवलद्विजैः । मुद्गरासिधरः सव्ये वामे राजीवरत्नधृक् ।। ओं धर्मधातुवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । क्षिं [क्, ग्: खिं] जं खं गं तथा क्षं सं रं चक्षुरादिषु भावयेत् । जः हूं वं होः तथा खं रं बाह्ये रूपादिके न्यसेत् । भूतेषु च यथा लों मां पां तां इति च । सम्प्रति वुं आं जिं खं हूं इत्येभिः पञ्चस्कन्धान् विशोधयेत् । चित्ते वाचि तथा मूर्ध्नि हूं आः ओंकारजान् प्रभून् वज्राब्जचक्रमध्यस्थान् ध्यात्वा मन्त्रमिमं वदेत् ओं सर्वतथागतचित्तवज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतवाग्वज्रस्वभावात्मकोऽहम् ओं सर्वतथागतकायवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततो [क्, ग्: तथा] बुद्धान् गगनोदरस्थान् सञ्चिन्त्य हृन्मन्त्रसमुत्थिताभिः । तन्मुक्तरश्म्युत्थसमस्तदेवीकराग्रनिर्मुक्तसरोजलेन ।। प्. ५४५) संसिक्तसर्वावयवः प्रभावान् कुलाधिपाधिष्ठितपद्मचूडः । ततोऽनुविद्यावयवेषु योगी कुलानि पञ्चाप्रततं विदध्यात् ।। मूर्ध्नि तथा स्तनमध्ये नाभौ गुह्ये च चरणपर्यन्तं देव्या भवन्ति ओं हूं स्वा आ हाख्यानि बीजानि । हूंकारजनितकुलिशं तन्निर्मितगुह्यकमलया देव्या अनुरागसुखितयाऽखिलगगनोदरवर्त्तिनो बुद्धान् ओं सर्वतथागतानुरागेण वज्रस्वभावात्मकोऽहं वज्राब्जधवनिभिर्बुद्धान् पद्मान्तर्विनिवेश्य च तत्प्रभोद्भवरूपाद्यैः स्वाभावतो बुद्धान् प्रपूजयेत् ओं सर्वतथागतपूजावज्रस्वभावात्मकोऽहम् । वाच्यवाचकनिर्मुक्तं सर्वं स्थिरचलादिकम् । दृष्ट्वा बुद्धान् स्तूयादेभिः सद्भूतगुणसम्पदैः ।। अक्षोभ्य वज्रमहाज्ञान वज्रधातु महाबुध [क्, ग्; बुद्धः] । त्रिमण्डल त्रिवज्राग्र घोषवज्र नमोऽस्तु ते ।। वैरोचन महाशुद्ध वज्रशान्त महारते । प्रकृतिप्रभास्वराग्राग्र द्वेषवज्र नमोऽस्तु ते ।। रत्नराज सुगाम्भीर्य खवज्राकाशनिर्मल । स्वभावशुद्ध निर्लेप कामवज्र नमोऽस्तु ते ।। वज्रामित महाराग निर्विकल्प खवज्रधृक् । रागपारमिताप्राप्त भाषवज्र नमोऽस्तु ते ।। अमोघ वज्रसम्भूत सर्वाशापरिपूरक । शुद्धस्वभावसम्भूत वज्रसत्त्व नमोऽस्तु ते ।। प्. ५४६) अनिलानलचक्रसंस्थं ध्यात्वा पञ्चामृतं कपालान्तः । प्रणवोपेतं सार्च्चिस्त्र्यक्षरजप्तेन तेनैव ।। प्रीणयेत् स्वं परांश्चैव ततो मन्त्रं स्फुरन् जपेत् । प्रपूज्य संहरेत् चान्ते स्वयोगात्म्यं विसर्जयेत् ।। इति रचनासङ्कलितं शशभृद्वलयं तु यच्छुभं तेन । मङ्गलयुक्तो लोको लभतां जैनं [क्, ढ्: जिनं] परं शश्वत् ।। ।। श्रीमद्यसारिसाधनम् ।। ।। कृतिः श्रीमङ्गलसेनस्य ।। २७४. नमो यमान्तकाय । हूंबीजं निष्पाद्य शुद्धिपर्यन्ततः सूर्यस्थहूंकारनिष्पन्नं यमान्तकं क्रुद्धं ऊर्ध्वकेशं कृष्णं षण्मुखं षड्भुजं षट्चरणं महिषारूढं प्रत्यालीढस्थितं नरमुण्डरुण्डैर्विभूषितं अतिभयानकाकारं व्याघ्रचर्मनिवसनं दक्षिणे खड्गमुद्गरवज्राणि वामे घण्टावज्रपाशमुषलान् धारयन्तं मुकुटे अक्षोभ्यं विभावयेत् । ततः समयमुद्रां बन्धयेत् । सम्पुटाञ्जलिं बद्ध्वा अङ्गुष्ठौ विकसितौ तर्जन्योर्मध्ययुगतृतीयपर्वाणि भञ्जयेत् । ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। कृष्णयमारिसाधनम् ।। प्. ५४७) २७५. आदौ तावन्मन्त्री [क्: ओमित्स्] सुखासनोपविष्टः साधको रक्ताकारनिष्पन्नं [ढ्: ङ्कारं] सूर्यमण्डलं स्वहृदि विभाव्य तदुपरि नीलहूंकारं विन्यस्य हूंकाररश्मिजयमान्तकादीन् गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्चावलम्ब्य [क्, ग्: बुद्धसत्त्वा] पुष्पादिभिः सम्पूज्य नमस्कृत्य त्रिशरणगमनादिकं कृत्वा शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । तदनन्तरं रक्तांकारजसूर्यमण्डलोपरि हूंकारं तत्परिणतं वज्राङ्कितनीलदण्डं हूंकाराधिष्ठितं विभावयेत् हूंकाररश्मिचोदितसर्वतथागतप्रवेशपूर्वकम् । एतत् सर्वं परिणम्य यमारिं विचिन्तयेदात्मानं प्रत्यालीढपदस्थितं एकमुखं द्विभुजं नीलवर्णं दक्षिणकरे वज्राङ्कितोद्यतनीलदण्डं वामकरे तर्जनीपाशं हृदि एवम्भूतं यमारिं स्फुरत्संहरद्रूपं विश्वदलकमलोपरि सूर्यस्थमहिषारूढं भावयेत् । ततो भगवतो हृदि सूर्यमण्डले हूंकारपरिणतं हूंकाराधिष्ठितं नीलदण्डं हूंकारनिर्गतरश्मिना जगदवभास्य पुनस्तत्रैव प्रवेशयेत् । एवं क्रमेण यावदिच्छं स्फुरणसंहरणं कुर्यात् समयादिविधिपूर्वकम् । एवं द्वित्रिचतुःसन्ध्यं भावयेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा इति मन्त्रं जपेत् । ।। कृष्णयमारिसाधनं समाप्तम् ।। प्. ५४८) २७६. अन्तस्तुषारमपि [ख्: महिषेण] येन दयावशेन सन्दर्शितं हठविनेयजनेषु रौद्रम् । विश्वोपकारविधिनाटकनर्त्तकाय तस्मै मम प्रणतिरस्तु यमान्तकाय ।। आदौ स साधकवरः सुखदासनस्थो ध्यानालये सुरभिगन्धमनोभिरामे [क्, ढ्, ग्: रम्ये] । ध्यायात् समाहितमना हृदये स्वकीये रक्ताकृतिप्रभवचण्डमरीचिबिम्बम् ।। तस्योपरि स्थितसरश्मिकनीलवर्णहूंकाररश्मिशतजातयमान्तकादीन् [ख्: जाप] । सम्पूज्य मानसविनिर्मितपुष्पधूपदीपादिभिर्बहुविधैः प्रणिपत्य भक्त्या [क्: भजे] ।। कुर्वीत पूर्वकृतकल्मषदेशनादीन् शून्यं जगदखिलमामुखयेत् ततोऽपि । ओं शून्यतादिवरमन्त्रपदेन कुर्यात् आत्मस्वरूपपरिभावनमादरेण ।। रक्ताकृतिप्रभवचण्डकरस्थनीलहूंकाररूपकुलिशाङ्कितनीलदण्डम् । दण्डस्थहूंकृतिधरस्फुरदंशुजालं [ख्: ओमित्स् सिx लिनेस् हेरे] सञ्चोदिताखिलजिनानयनप्रवेशम् ।। दृष्ट्वैतदेव निखिलं परिणम्य पश्चात् आत्मानमाशु परिभाव्य [क्, ग्: भाष] यमारिरूपम् । प्. ५४९) नीलाङ्गमेकवदनं द्विभुजं सरोषं सव्ये [क्: सर्वे] करे कुलिशाङ्कितनीलदण्डम् ।। वामे करे तु हृदि तर्जनिपाशयुक्तं भ्रूश्मश्रुजालकपिलीकृतवक्त्रपद्मम् । व्याघ्राजिनांशुकसमावृतगुह्यदेशं वक्त्रान्तरालविचलद्रसनाभुजङ्गम् ।। सद्विश्वपत्रकमलोपरि सूर्यपीठसंस्थायिचन्डमहिषाक्रमणप्रवीणम् । लम्बोदरं विकटदंष्ट्रमुखं च खर्वं मार्त्तण्डमण्डलतुलाप्रणयित्रिनेत्रम् [क्, ढ्, ग्: द्विने] ।। क्रुद्धाष्टनागरचिताभरणं कपालश्रेणीनिबद्धघनपिङ्गलफेरिचक्रम् [क्, ग्: हरित, ख्: फेरु] । सद्यो गलन्नरशिरःकृतलम्बिहारं अट्टाट्टहासरसनिर्जितमारसैन्यम् ।। पश्चाद् विचिन्त्य भगवद्धृदयस्थितार्कसंस्थायिहूंकृतिसमन्वितनीलदण्डम् । तत्रस्थहूंकृतिकरैरवभास्य विश्वं तत्र प्रवेशमचिरेण पुनर्विदध्यात् ।। इत्थं क्रमात् स्फुरणसंहरणं यथेष्टं कृत्वा पुनः समयपूर्वकमेव सर्वम् । सन्ध्याचतुष्टयमिदं [ख्: मियं] सकलं विभाव्य खिन्नो यथाविहितमन्त्रजपं प्रकुर्यात् ।। प्. ५५०) कृत्वा यमारिभगवल्लघुसाधनं मे मैत्रीश्रियं यदिह जातमगण्यपुण्यम् । तेनास्तु विश्वमखिलं भगवद्यमारिरूपं भवेयमहमप्यचिराद् यमारिः ।। तत्रायं मन्त्रराजः ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा । ।। कृष्णयमारिसाधनम् ।। २७७. श्रीमन्तमन्तःकरुणामयंन् [क्, ब्: तन्त, ख्: मन्त्र] तं सत्त्वार्थहेतोर्बहिरुग्ररूपम् । नाथं यमारिं प्रणिपत्य मूर्ध्ना लिखामि तत्साधनमिष्टहेतोः ।। पूर्वं तु मन्त्री [क्, ढ्, ग्: मन्त्रं] परिहृष्टचेताः सुखासनस्थोऽथ [क्, ब्: सकृत्] कृतप्रतिज्ञः । हृन्न्यस्तहूंकारभवैर्विचित्रैः पूजासमूहैरभिपूज्य नाथान् ।। कृत्वा च तेषां पुरतोऽथ पापप्रकाशनादीन् परिभाव्य शून्यम् । समुद्भवं धूमसमप्रभं वै [क्, ब्: प्रभावं] धनुर्निभं मारुतमण्डलं प्राक् ।। प्. ५५१) रंकारबीजप्रभवं त्रिकोणं रक्तं पुनर्मण्डलमग्निसंज्ञम् [क्, ब्: संज्ञिकं] । वंकारजं वारुणमण्डलं तु घटोपमं शुक्लमधोमुखं च ।। लंकारजातं [क्, ब्: जं] सुसमं सुपीतं माहेन्द्रबिम्बं चतुरस्ररूपम् । हूंसुंसमुद्भूतमथाष्टशृङ्गं सुमेरुराजं च यथानुपूर्व्या [क्, ढ्, क्, ब्: पूर्वं] ।। विचिन्त्य चोपर्युपरि क्रमेण पूर्वोक्तवायवादिकमण्डलादीन् । पश्चाच्च हूंकारजवज्रभूमिं प्राकारसत्पञ्जरमध्यभागे [क्: सत्यं जन ; ख्: भागैः] ।। अकारनिष्पन्नमृगाङ्कबिम्बमध्यस्थधीःकारजमञ्जुवज्रम् । हृद्वामपुस्ताङ्ककरं [क्, ब्: पुस्तक] कुमारं वीरं च सव्योद्यतचारुखड्गम् ।। पीतारुणाङ्गं सितपञ्चचीरं सद्वज्रपर्यङ्कमतीव शान्तम् । ध्यात्वा पुनस्तद्धृदये विधुस्थधीःकारजातारुणभानुबिम्बात् ।। समन्ततो निर्गतरक्तभाभिस्त्रैधातुकं व्याप्य सुसंस्थितांस्तान् [ख्: स्थितात्मान्] । प्. ५५२) क्रोधांश्च विद्याजिनबोधिसत्त्वान् सञ्चोद्य चानीय च भानुबिम्बे ।। प्रवेश्य तस्मिन् सहसैकलोलीभूत्वैव [क्, ब्: भूतै] जातं पुनरेव सूर्ये । स्फुरन्मयूखैरतिभास्वरं [क्, ढ्, ग्, ख्: भासु] च रक्तं सुविस्तीर्णतरं [क्: विशीर्ण] च तत्र ।। हूंकारजं कृष्णकरालवज्रं [ग्: वदनं] हूंकारगर्भं विविधांशुजालम् । ततस्तु संस्फार्य जिनादिबोधिसत्त्वान् [क्, ब्: जिनबो] पुनस्तैरपि षड्गतिस्थान् ।। सत्त्वान् प्रतिष्ठाप्य विनीय [क्, ब्: विनेय] बोधावानीय सर्वान् कुलिशे प्रवेश्य । अनन्तरं तत् परिणम्य वज्रं ध्यायाद् यमारिं द्विभुजैकवक्त्रम् ।। वाम करे तर्जनिवज्रपाशं सव्ये करे चोद्यतवज्रदण्डम् [क्, ब्: चोद्ग] । उत्तानसम्पातियमं [क्, ब्: सम्पती] च याम्यमारूढमालीढपदं महिष्यम् ।। खर्वं च दंष्ट्राविकृताननं च महोदरं चापि च [क्, ढ्: चलवज्रिकं च] लम्बजिह्वम् । आपिङ्गश्मशूर्द्ध्वगमूर्द्धजातं बभ्रुभ्रुवं रक्ततराक्षयुग्मम् ।। प्. ५५३) कृष्णं सरोषं भृकुटीललाटं हुत्कारिनागाष्टकभूषिताङ्गम् [क्, ब्: स्फु, ख्: हृ] । व्याघ्राजिनांशुं च कपालशेखरं कृष्णं विमुण्डावलिहारधारिणम् [ढ्: हृल्लम्बिमुण्डा] ।। भीमं युगान्तानलदीप्तिदीप्तं भयङ्करस्यापि भयं दधानम् [ख्: ददा०] । उग्रं स्फुरद्बुद्धयमारिवृन्दैर्नतं च लोकोत्तरदेवसङ्गैः ।। अट्टाट्टहासेन सुरासुरादीन् सन्त्रासयन्तं परितः समस्तान् । विद्रावयन्तं च महोग्रमारसङ्घानशेषान भुवनत्रयेऽपि ।। एवं सदा ध्यानपरः स मन्त्री मन्त्रं जपन् रात्रिन्दिवं विशङ्कः । स्थित्वा श्मशानादिषु तत्त्वयोगात् सिध्यत्यवश्यं समयी [क्, ब्: समये विबुद्धः] विशुद्धः ।। संलिख्य यत्साधनमेतदाप्तं [क्, ब्: सत्सा०] पुण्यं मया तेन यमारिवीरः । लोकोऽस्तु सर्वो जगदुग्रदुःखसम्भारमारक्षयशीघ्रकारी [क्, ग्: सम्लान, क्, ब्: संसार] ।। ।। कृष्णयमारिसाधनं समाप्तम् ।। प्. ५५४) २७८. आदौ तावन्मन्त्री करुणावान् सुखासनासीनः पुरतो भगवन्तं यमद्विषं पटादिगतमवलम्ब्य गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्च दृष्ट्वा नानापूजाभिः सम्पूज्य प्रणम्य च पापदेशनादिकं कुर्यात् । तदनन्तरं स्वभावशुद्धेत्यादिमन्त्रेण स्वभावशुद्धिमधिमुच्य सर्वधर्मनैरात्म्यं विभाव्य निजमन्त्रमुच्चारयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । ततः स्वहृदये अकारजचन्द्रमण्डले नीलहूंकारं क्वचित् सूर्यस्थं हूंकारं दृष्ट्वा तद्रश्मिभिर्विघ्नान् विमर्द्द्य यमान्तकाकारक्रोधांश्च सत्त्वार्थकरणप्रवणान् संस्फार्य झटिति तत्परिणामेन यमान्तकमात्मानं विचिन्तयेत् कृष्णं त्रिमुखं षड्भुजं क्वचित् षण्मुखं षट्चरणं च दंष्ट्राकरालवदनमारक्तनयनं [क्, ग्, ख्, अ: मारक्तवदनमारक्त] चक्रखड्गमूषलधरदक्षिणभुजत्रयं [क्, ब्: वज्र०] वेत्तालीपरशुपाशधारिवामभुजत्रयं खड्गमुद्गरवज्रधरदक्षिणकरं वामे घण्टावज्रपाशमूषलानि क्वचित् ऊर्द्ध्वपिङ्गलकेशमुण्डमालाविभूषितमौलिन मष्टनागेन्द्रविरचिताभरणं अक्षोभ्यमुकुटिनं विश्वदलकमलोपरि सूर्यमण्डले प्रत्यालीढपदस्थितमारक्तप्रभामण्डलं विभाव्य स्तनान्तरचन्द्रमण्डले हूंकारं पश्येत् । कायवाक्चित्तमण्डलेषु ओं आः हूं इत्यक्षरत्रयं सितरक्तकृष्णं यथाक्रमेण पश्येत् । तदनन्तरं स्वहृद्बीजनिर्गतदेवीभिरात्मानं [क्, ढ्, ग्: देवतीभि] सम्पूज्य [क्, ब्: संयोज्य] संस्तुत्य च मन्त्रं पठेत् ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् फट् स्वाहा । ।। कृष्णयमारिसाधनम् ।। प्. ५५५) २७९. [ठिस् साधन इस् त्wइचे गिवेन् इन् थे ड्, ध्, ध्. क्, ढ् अन्द् ग्] ओं नमो यमान्तकाय । कपालमालिनं [क्, ब्: मालं चीरं] वीरं नागाद्याभरणोत्कटम् । नत्वा यमान्तकं नाथं लिख्यते तस्य साधनम् ।। सुखासने समासीनो हृन्न्यस्तनीलहूंकृतिः । तज्जपूजाविशेषैश्च विभुमग्रे [क्, ब्: सम्पूज्य भक्तितो विभूं] प्रपूजयेत् [क्, ग्: पूजन् जपेत्] ।। कृत्वा तस्य [क्, ब्: ततः] पुरोदेशे पापादिदेशनादिकम् [क्, ढ्, ग्, ख्: दुरित] । निःस्वभावं जगत् सर्वं झटित्यालोक्य सर्वतः ।। हृद्बीजोद्भवचिह्नोत्थं प्रत्यालीढाङ्घ्रिपङ्कजम् । भृकुटीभङ्गभीमास्यं पिङ्गलश्मश्रुमूर्द्धजम् ।। त्रिभिर्वक्त्रैर्ललज्जिह्वैर्भीमदंष्ट्राकरालिनम् [क्, ब्: लिभिः] । रक्ताक्षं च बृहत्कुक्षिं नवनीलघनद्युतिम् ।। मार्त्तण्डमण्डलस्थं च शिरस्यस्थिविभूषितम् । व्याघ्रचर्मांशुकं खर्वं [ख्: खड्गं] सर्वगर्वापहारिणम् ।। सूर्यप्रभामहातेजःपूरिताशेषदिङ्मुखम् । ज्वलज्ज्वालावलीतीव्रयुगान्तवह्निसन्निभम् ।। चक्रासिमूषलं भास्वद्वेत्तालीपर्शुपाशकम् [ख्: पाशं] । बिभ्राणं षट्सु दिव्येषु सव्यावसव्यपाणिषु [क्, ढ्, ग्, ख्: सव्योग्र०] ।। सरोषं भीममत्युग्रं यमारिं मारमर्द्दनम् । हूंकारापूर्णकण्ठं च ध्यायाद् भीतिविवर्जितम् ।। प्. ५५६) विंशत्यर्द्धसहस्राणां मन्त्राणां मन्त्रवित् सदा । जपन्नव्यग्रचित्तस्तु लभते सिद्धिमीहिताम् ।। पूर्वसेवाविधेश्चैष मन्त्रः सिध्यति मन्त्रिणाम् । कर्मानुरूपतो वर्णं नोक्तमस्यातिविस्तरात् [क्, ब्: स्माभिर्वि०] ।। गुरूपदेशतस्तच्च [क्, ब्: स्तत्त्वं] चिन्त्यंन् वाञ्छितसिद्धये । ज्ञेयं च यत्नतो धीरैः क्रव्यान् पञ्चापि सेवयेत् । बल्युपहारयोगेन चतुःसन्ध्यं विधीयताम् [क्, ढ्, ख्: विधेयमिति] ।। इति जापमन्त्रः - ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् स्वाहा । ।। यमान्तकसाधनं समाप्तम् ।। २८०. नमो यमान्तकाय [क्, ब्: अन्द् ख्: गिवे थे नमस्कार] । प्रथमं कृतमुखशौचादिको भावकः स्वहृदि अकारजचन्द्रे कृष्णयंकारं विभाव्य तत्किरणैर्गुरुबुद्धादीनानीय सम्पूज्य पापदेशनादिकं विदध्यात् [क्, ब्: ध्यायात्] । ततो यंकारमात्रात्मको योगी शून्यतामामुखीकृत्याधिष्ठाय च प्रणिधिमनुस्मरेत् । तदनु रेफोद्भवसूर्ये हूंकारभूतवज्रमुद्गरं च स्वबीजलाञ्छनं विभाव्य तज्जनितं वज्रभूमिं वज्रप्राकारं वज्रपञ्जरं च भावयेत् । तन्मध्ये चन्द्रमण्डलं द्विगुणस्वरवर्णमयद्वात्रिंशन्महापुरुषलक्षणोद्भुतं प्रज्ञास्वभावं समीक्ष्य प्. ५५७) तदुपरि अशीत्यनुव्यञ्जनविशुद्धिद्विगुणित ड ढ द ध य [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: य र ल व] ल युतकादिव्यञ्जनैर्द्विगुणिअर्निष्पन्नमपरं शशिमण्डलमुपायरूपं स्फुरदनन्तदीधितिं ध्यायात् । ततस्तदुभयनिष्पन्नसूर्ये [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: स्तदुपरि] नीलहूंयंसमुद्भूतं नववारिवाहनीलं महोदरं पिङ्गलतरभ्रूश्मश्रूर्द्ध्वकेशं दंष्ट्रोत्कटं खर्वपीनमहिषस्थं व्याघ्राजिनधरं मृगपतिचर्मोत्तरीयं अतिभयप्रदं स्वशरीररश्मिनिर्मितपञ्चक्रोधकृतस्फुरणं आभरणीकृतफणिराजं विगलच्छतार्द्धनरशिरःश्रेणीधरं [क्, ढ्, ग्: ओमित् नर] षड्भुजं सव्यभुजैर्मुद्गरकरवालकुलिशधरं [क्, ब्: शरं] वामैस्त्रिभिस्तर्जनिकापाशमूषलधरं षण्मुखं प्रथमं चोर्द्ध्वं [क्, ब्: चोर्द्ध्वनीलं] च नीलं सितपीतरक्तकृष्णं सव्येतरयोर्मुखं क्रमशः सर्वाणि मुखानि रक्तवर्तुलत्रिनेत्राणि षट्चररां च पदाभ्यां प्रत्यालीढं द्वाभ्यां [ढ्, ग्, ख्: ताभ्यां] विरचितनृत्यं अपराभ्यां कृतसत्त्वपर्यङ्कं स्फुरदर्कमध्यसंस्थान् विघ्नानामर्द्दयन्तं अष्टकरोटीसुघटितभीषणतरमुण्डमालाम् । तदनु क्षिं [ख्: खिं] जं खं लं स्कंं संबीजसम्भूताः क्षितिगर्भवज्रपाणिखगर्भलोकेश्वरविस्कम्भिसमस्तभद्रनामानश्चक्षुषि कर्णे घ्राणे जिह्वायां स्तनयोश्च नाभौ च चक्राशनिरत्नाम्बुजसायकशतकोटिधरं दक्षिणकरैः वामकरेण तर्जनिमुद्राः सितकृष्णपीतरक्तश्यामशुक्लाश्चन्द्रस्थाः । तदनु शिरसि कण्ठे हृदये कायवचनचित्तस्थाः चन्द्रमण्डलासीनाः ओं आः हूंसम्भवाः सितरक्तकृष्णवर्णाश्चक्राम्बुजधारिणः [क्, ब्: रक्ता] सव्यैर्वामकरैस्तर्जनीमुद्रा ध्येयाः । प्. ५५८) ततो हृद्बीजरश्मिभिर्ज्ञानसत्त्वमानीय समरसतां [ग्: समयसत्त्वं] विभाव्याक्षोभ्यमौलिनमात्मानं चिरं भावयेत् । खेदे तु मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं ह्रीः ष्ट्रीः विकृतानन हूं हूं फट् [ख्: हह इन्स्तेअद् ओf फट् फट्] फट् स्वाहा । ततो विसृज्योत्तिष्ठेत् । ।। इति यमान्तकसाधनम् ।। २८१. आदौ तावत् सुखासनोपविष्टः साधको रक्ताकारनिष्पन्नं सूर्यमण्डलं स्वहृदये विभाव्य तदुपरि नीलहूंकारं विन्यस्य हूंकाररश्मिजविघ्नारिं गुरुबुद्धबोधिसत्त्वांश्चावलम्ब्य पुष्पादिभिः सम्पूज्य नमस्कृत्य त्रिशरणगमनादिकं कृत्वा शून्यतां भावयेत् ओं शून्यताज्ञानवज्रस्वभावात्मकोऽहम् । तदनन्तरं रक्ताकारजसूर्यमण्डलोपरि [क्: वज्रसू] हूंकारं तत्परिणतं वज्रं हूंकाराधिष्ठितं विभावयेत् । हूंकाररश्मिचोदितसर्वतथागतप्रवेशपूर्वकमेतत् [क्: कर्मे] सर्वं परिणम्य विघ्नान्तकं विचिन्तयेत् आत्मानं प्रत्यालीढपदस्थितं एकमुखं द्विभुजं नीलवर्णं वामकरेण तर्जनिकापाशं [ख्: नीक] दक्षिणकरेणोद्यतवज्रं भयानकं पिङ्गलोर्द्ध्वकेशम् । ततो भगवतो हृदि सूर्यमण्डले हूंकारपरिणतं हूंकाराधिष्ठितवज्रं प्. ५५९) एवम्भूतं विघ्नारिं स्फुरत्संहरद्रूपं विश्वदलकमलोपरि सूर्यस्थं भावयेत् । समयादिविधिपूर्वकं एतद् द्वित्रिचतुःसन्ध्यं भावयेत् । ओं आः विघ्नान्तकृत् हूं । ।। विघ्नान्तकसाधनम् ।। २८२. नमो यमान्तकाय । ओं इन्द्राय ह्रीः यमाय ष्ट्रीः वरुणाय वि [ढ्, ग्: विं] कुबेराय कृ ईशानाय त अग्नये आ नैरृतये न वायवे न चन्द्राय हूं अर्काय हूं ब्रह्मणे [ख्: ब्राह्मणे] फट् वसुधारायै फट् वैमचित्रिणे [क्, ढ्, ग्: वेम०] स्वा [ख्: स्वाहा] सर्वभूतेभ्यो हा [ख्: स्वाहा] ही ही हूं हूं हें हें स्वाहा । बलिमन्त्रः । यत् खाद्यते [ढ्: खाद्यं] तत् सर्वं यमारये देयम् । ।। यमान्तकस्य बलिमन्त्रः ।। प्. ५६०) २८३. पूर्वोक्तविधानेन चन्द्रमण्डलोपरि पीतमैंकारपरिणतं विश्वकमलस्थितं त्रिमुखं त्रिनेत्रं चतुर्भुजं कृष्णशुक्लदक्षिणवाममुखं सुवर्णगौरं सत्त्वपर्यङ्किणं व्याख्यानमुद्राधरकरद्वयं अपरदक्षिणवामभुजाभ्यां वरदपुष्पितनागकेशरमञ्जरीधरं नानालङ्कारधरमात्मानं मैत्रेयरूपमालम्ब्य मुद्रां बन्धयेत् । हस्तद्वयेन [ग्: स्तन] पृथक् मुष्टिं बद्ध्वा तर्जन्यौ अङ्गुष्ठमध्योत्थापिते [ख्: त्थिते] पुष्पाकारेण मीलयेत् । ततो जापमन्त्रः - ओं मैं मैत्रेय स्वाहा । ।। मैत्रेयसाधनम् [ठिस् साधन इस् गिवेन् त्wइचे इन् ख्] ।। २८४. नमो जम्भलाय । पूर्ववत् श्रून्यतापर्यन्तं विचिन्त्याष्टदलविश्वपद्मोपरि चन्द्रे जंकारजं भगवन्तं जम्भलं ध्यायात् सुवर्णवर्णं लम्बोदरं सर्वालङ्कारधरं वामदक्षिणहस्ताभ्यां नकुलीबीजपूरकधरं रत्नसम्भवमुकुटं उत्पलमालाधरम् । पूर्वादिदलेषु माणिभद्रपूर्णभद्रधनदवैश्रवणान् [क्, ढ्, ग्: मणि] आग्नेयादिदलेषु केलिमालीविचित्रकुण्डलीमुखेन्द्रचरेन्द्रान् [क्, ढ्, ग्: चिविकु ; ढ्: सुखे] तथा यथोक्तक्रमेण प्. ५६१) तेष्वेव च वसुधाराचित्रकालिदत्तासुदत्ता-आर्यासुभद्रागुप्तादेवीसरस्वतीत्येता [ख्: चन्द्रकान्ति ; क्, ग्: शुका] यक्षिण्यश्चिन्तनीयाः । वसुधारा तु जम्भलसहिता सर्वा यक्षिण्यो वसुधारावत् यक्षास्तु जम्भलवत् एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रम् । तत्र यक्षमन्त्राः - ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहा । ओं माणिभद्राय स्वाहा । ओं पूर्णभद्राय स्वाहा । ओं धनदाय स्वाहा । ओं वैश्रवणाय स्वाहा । ओं केलिमालिने स्वाहा । ओं विचित्रकुण्डलिने स्वाहा । ओं मुखेन्द्राय स्वाहा । ओं चरेन्द्राय [ग्: चले] स्वाहा । अथ यक्षिणीमन्त्राः - ओं वसुधारिण्यै [ख्: रिणी] स्वाहा । ओं चन्द्रकाल्यै [ख्: कान्त्यै] स्वाहा । ओं दत्तायै स्वाहा । ओं सुदत्तायै स्वाहा । ओं आर्यायै स्वाहा । ओं सुभद्रायै स्वाहा । ओं गुप्तायै स्वाहा । ओं देव्यै स्वाहा । ओं सरस्वत्यै स्वाहा । एवं ध्यायतां जपतां त्रिसन्ध्यंन् अष्टौ शतानि जलचुलुकानां प्रयच्छतां त्रैलोक्यराज्यं ददाति । प्रातरकाकरुदितेन [ढ्, ग्: तर्का] जलमध्ये जपतां अक्षयधनसमृद्धिर्भवति । अथ सुवर्णादिपत्रे वसुधारां यक्षिणीसहितां द्वितीयपत्रे भगवन्तं जम्भलं यक्षैः परिवृतमालिख्य सम्पुटीकृत्याराधयेत् । अष्टौ महासिद्धीरपि ददाति । ।। इति जम्भलसाधनम् ।। प्. ५६२) नोत् च्लेअर् प्. ५६३) नोत् च्लेअर् प्. ५६४) २८६. शून्यताभावनानन्तरं सूर्ये पीतजंभवं जम्भलं त्रिमुखं षड्भुजं अक्षोभ्यजटामुकुटिनं दक्षिणत्रिभुजैः मातुलुङ्गाङ्कुशबाणधरं प्रथमवामभुजैकेन [क्, ढ्, ग्: भुजकेन] वामपार्श्वस्थितप्रज्ञालिङ्गितमपरवामभुजाभ्यां सपाशनकुलीकार्मुकधरमात्मानं निष्पाद्याग्रतस्तद्रूपं ध्यानेनारोप्य तच्छिरसि महावज्रधरं ध्यात्वा तद्द्रव्येणाभिषेचयन् वज्रोदकमष्टोत्तरशतचुलुकं पातयेदिति । ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहेति मन्त्रः । ।। आम्नायान्तरेण जम्भलसाधनम् ।। २८७. पूर्वोक्तविधानेन [क्, ब्: धानमेव किन्तु] हृदीन्दुमध्ये बीजं द्वितीयस्य [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: तृतीयस्य] तृतीयं पीतवर्णं शून्यदेवेनाक्रान्तं अर्द्धेन्दुशिरसिभूषितं तेनैव बीजनिष्पन्नं श्रीजम्भलं पीतवर्णं द्विभुजं दक्षिणहस्ते बीजपूरकं वामहस्तेन रत्नप्रवर्षमाणनकुलीधरं पञ्चबुद्धकिरीटिनं पदद्वयेन शङ्खमुण्डपद्ममुण्डौ महानिधानावाक्रान्तौ नीलोत्पलमालाधरं सर्वालङ्कारभूषितं जम्भलरूपेणात्मानं भावयेत् । स्वगृहेऽपि प्रविशन्तं नानारत्नादिप्रवर्षमाणं आत्मानं चिन्तयेत् । ततो मुद्रां बन्धयेत् । हस्तद्वयेन मुष्टिं बद्ध्वा मध्यमामध्यमतृतीयपर्वभग्ना इति प्. ५६५) जम्भलमुद्रा । ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहा - अनेन मन्त्रेण भट्टारकायाष्टोत्तरशतमुदकचुलुकं देयम् । पश्चात् पूजां कृत्वां मन्त्रं जपेत् । ततः सिद्धिर्महाधनदपतिर्भवतीति न संशयः । ।। संक्षिप्तं श्रीजम्भलसाधनं समाप्तम् ।। २८८. पूर्वोक्तविधानेन हृदि विश्वपद्मचन्द्रे पीतजंकारनिःसृतरश्मिभिर्बुद्धादीन् [क्, ढ्, ग्: निष्पन्नं तं] सम्पूज्य पापदेशनादेरुत्तरकालं शून्यतामामुखीकृत्य तस्मिन्नेवावस्थाने विश्वपद्मचन्द्रे जंभवं बीजपूरकं बीजगर्भं तद्रश्मिभिरनेकविधसत्त्वार्थं कृत्वा तत्परिणामेन जम्भलं हेमवर्णं पञ्चबुद्धरत्नमुकुटिनं दिव्यवस्त्राभरणं द्विभुजैकमुखं बीजपूरकधारिदक्षिणकरं नानारत्नोद्गारिमुखनकुलीवामकरं नीलोत्पलमालाधरं उभयपार्श्वावस्थितरत्नमञ्जरीवर्षयक्षद्वयं चरणाधःस्थापितरत्नमञ्जरीघटमनेकरश्मिमालाकुलमात्मानं प्रविचिन्त्य ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहा इति मन्त्रं जपेदिति । हस्तद्वयेन मुष्टिं कृत्वा मध्यतृतीयपर्वभङ्गेन मुद्रया हृत्कण्ठमूर्धोर्णायां दद्यात् । प्रातरप्येवं झटिति ध्यात्वा अष्टोत्तरशतजलाञ्जलिमनेन दद्यात् ओं जम्भलजलेन्द्रधनं [क्, ग्: धनन्देहि] मे देहि स्वाहा । ।। संक्षिप्तजम्भलसाधनम् ।। प्. ५६६) २८९. नमोऽशेषसम्पत्तिदश्रीजम्भलाय । प्रथमं तावन्मन्त्री सर्वपदार्थान् स्वदेहं च शून्यं विभाव्य तदनन्तरमीषद्रक्तचन्द्रमण्डलं प्रज्ञोपायमयं तदेव यक्षशकटं अष्टदलपद्माकारं तन्मध्ये वंकारेण वसुधारां पीतवर्णां धान्यमञ्जरीहस्तां वरदां सर्वालङ्कारभूषितां अष्टयक्षिणीपरिवृताम् - तद्यथा भद्रा सुभद्रा गुप्ता सुगुप्ता देवी सरस्वती आर्या चन्द्रकान्ता च - एताभिः परिवृता महादेवी तस्या भगमध्ये जंकारेणात्मानं पञ्चबुद्धकिरीटिनं दक्षिणहस्ते बीजपूरकं वामे नकुलीधरं पञ्चतथागतानपि रत्नादिप्रवर्षमाणान् पादद्वयेन शङ्खमुण्डपद्ममुण्डौ महानिधानौ रत्नादिप्रवर्षमाणौ स्वगृहदेशे विचिन्तयेत् । पीतवर्णं नीलोत्पलमालाधरं श्रीजम्भलनाथं वसुधारालिङ्गितं बोधिचित्तविसर्गनिर्यातं रत्नसमूहव्याप्ताशेषाकाशं विभावयेत् । क्षरणकाले [क्, ब्: हर०] पूर्वस्यां दिशि नीलवर्णं पूर्णभद्रं दक्षिणस्यां दिशि पीतवर्णं वैश्रवणं [क्, ग्: धनदं] पश्चिमस्यां दिशि रक्तवर्णं धनदं उत्तरस्यां दिशि पीतवर्णं माणिभद्रं आग्नेययां दिशि रक्तवर्णं विचित्रकुण्डलिं नैरृत्यां नीलवर्णं केलिमालिनं वायव्यां पीतचरेन्द्रं ऐशान्यां पीतमुखेन्द्रं सर्वे चैते अष्टयक्षिणीभगमध्ये स्थिता रत्नप्रवर्षमाणाः जम्भलसदृशा भावनीयाः । पूर्वद्वारे धनदमहाधनदौ नग्नौ प्. ५६७) लम्बवृषणौ रत्नवर्षकौ [ग्: वर्षणौ] दक्षिणद्वारे पद्ममहापद्मौ [क्, ढ्, ग्, क्, ब्: पद्मकौ] पश्चिमद्वारे केलिमहाकेलिनौ [क्, ग्: केलिमालिनौ] उत्तरद्वारे पूर्णसुपूर्णौ एतेऽपि लम्बवृषणाः । जम्भलनाथस्यानुलोमेन मन्त्राक्षरादिन्यासं कुर्यात् । ओं शिखायां जं मुखे भल भुजद्वये ज हृदये लें नाभौ द्राय ऊरुद्वये स्वाहा जानुद्वये चेति । मूर्ध्नि माणिभद्रस्तु चक्षुर्द्वये वैश्रवणः [ख् अन्द् क्, ब्: सोमेतिमेस् wरिते मनः fओर् वणः] तथा मुखेन्द्रो मुखसंस्थितः पूर्णभद्रः स्तनान्तरे नाभौ धनदो यक्षः ऊरुद्वये केलिमाली पादद्वये विचित्रकुण्डलिः सर्वाङ्गेषु चरेन्द्रकः जम्बलनाथः स्वात्मा एवं ध्येयः । अधुनाक्षरन्यासः - ओं मूर्ध्नि ज्लुं [क्, ग्: हु] ललाटे ब्लुं [ख्: त्त्लुं] कर्णद्वये सः मस्तकपृष्ठे विन्यसेत् । हस्तन्यासोऽधुना कथ्यते । देवताभिरक्षरैस्तु ओं मणिबन्धे ज्लुं [क्, ग्: ह्लुं] हस्तमध्ये ब्लुं [ख्: हं, ढ्, ग्: त्त्लुं; क्; ओमित्स्] सर्वाङ्गुल्यग्रे सः सर्वाङ्गुलीमूले । ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहेति प्रतिष्ठा कर्तव्या । तर्जन्यां माणिभद्रं पूर्णभद्रस्तु मध्यमायां अनामिकायां धनदः [क्, ग्: नन्दः] कनिष्ठायां वैश्रवणस्तथा मुखेन्द्रो हस्तपार्श्वे मणिबन्धे केलिमाली अङ्गुष्ठे विचित्रकुण्डलिः तर्जन्यङ्गुष्ठयोस्तु चरेन्द्रकः हस्तमध्ये जम्भलजलेन्द्रकः । वज्रोदकादिपञ्चामृतं तदभावे वज्रोदकमपि उदकमिश्रचुलुकेन पीत्वाऽष्टोत्तरशतचुलुकानि देयानि त्रिसन्ध्यम् । अचिरादेवासौ जम्भलसदृशो भवति प्. ५६८) धनकनकसमृद्धः पृथिवीं द्रव्यपूर्णां करोति । ओं ज्लुं ब्लुं सः इत्युच्चार्य चुलुकादि देयानि । असिद्धे सति श्रीवज्रहूंकारमात्मानं ध्यात्वा जम्भलप्रतिमां विषराजिकानिम्बपत्रं धुस्तूरकश्मशानाङ्गारैः प्रलिख्य ध्यायात् । तथातपे शोषयेत् पश्चात् श्मशानाग्नौ तापयेत् । क्रुद्धोऽपि नियतं सिद्धो भवति । ।। श्रीजम्भलसाधनं समाप्तम् । ।। श्रीजम्भलसाधनं समापतम् ।। २९०. अनामिकाग्रे पीतजंकारं ध्यात्वा मृदादिकुण्डे च जम्भलं ध्यात्वा अनामिकामूले पानीयधारामन्यहस्तेन पातयन् स्तनमस्तक एव पतन्तीं जंकारमष्टोत्तरशतं जपं विचिन्तयेत् । ।। धाराजम्भलोपदेशः ।। दक्षिणकरे चन्द्रस्थवुंआदिपञ्चबीजपरिणतपञ्चतथागतान् ध्यात्वा तांश्चन्द्रेण सह द्रवीकृत्वा अग्रतो जंभवं जम्भलं प्रसिद्धं निष्पाद्य पर्वोक्तद्रवेण तच्छिरसि उदकेन सहाष्टोत्तरशतqं विरलतर्जन्यर्द्धमुष्टिहस्तेन चुलुकं पातयेदशेषसम्पत्तिर्भवतीति । ।। जम्भलस्योपदेशः ।। जिनो वैरोचनो ख्यातो रत्नसम्भव एव च । अमिताभोऽमोघसिद्धिरक्षोभ्यश्च प्रकीर्तितः ।। प्. ५६९) वर्णा अमीषां सितः पीतो रक्तो हरितमेचकौ । बोध्यङ्गी वरदो ध्यानं मुद्रा अभयभूस्पृशौ ।। तथगतानां बीजं वुं आं जिं खं हूं । इन्दौ दक्षिणपाणिस्थे पञ्चाक्षरसमुद्भवान् । ध्यात्वा तथागतान् पञ्चद्रवरूपान् विभावयेत् ।। जम्भलं जंकृतोद्भूतं ध्यात्वा चुलुकमादरात् । तन्मन्त्रं जप्त्वा पयसां दद्यादष्टोत्तरं शतम् ।। ।। जम्भलस्य चुलुकदानविधिः ।। २९१. ओं अः इति आवाह्य स्वहृदि अकारपरिणतचन्द्रमण्डलमध्ये [ढ्: अं, क्, ग्: आ०] हूंकारेण नवारवज्रं तन्मध्ये इन्द्रगोपसमानहूंकारात् [क्, ढ्: जं०] पूर्वोक्ताकारमन्त्रेण जम्भलनाथं स्वहृदि प्रविशन्तं उच्छुष्मडिम्भरूपं [क्: जम्भलस्वरूपं] अविद्धकर्णं कृष्णवर्णं पिङ्गोर्द्ध्वकेशं वामनाकारं कृतभृकुटिनं दंष्ट्रावन्तं [ख्: वर्णं] रत्नसम्भवमुकुटिनं अष्टनागभरणभूषितं वामकरेण [क्: वामनाका०] रत्नादिकमुद्गिरन्तीनकुलीधरं दक्षिणेन रक्तपूर्णकपालधरं दक्षिणशिरःकनकवर्णनानालङ्कारभूषितं पतितधनदं पद्भ्यामवष्टभ्य रत्नच्छटादिकमुद्गिरयन्तं स्फुरद्रश्मिमालाकुलमात्मानं विचिन्त्य उच्छुष्मकं दक्षिणकरे ओंकारजशकटकं वंकारजभद्रघटमिव [ग्: मिवालपन्तं] ढालयन्तं हस्तमध्ये जंकारं प्. ५७०) तर्जन्यांन् भकारं मध्यमायां लकारं अनामिकायां जकारं कनिष्ठायां लेंकारं ज्येष्ठायां [क्: कृष्णा०] द्राकारं मणिबन्धे यकारं ततः ओं स्वाहाकार इति मन्त्रन्यास भावनाक्रमः । मुखमभिमन्त्र्य जलं दद्यात् । ओं ज्लुं ब्लुं स्वाहा उदकचुलुकदानमन्त्रः । ओं ऐन्द्राणि मुखभ्रमरि स्वाहा । हस्तान्मुखं मुखाद् हस्तं तन्मुखे दापयेत् । एवं क्रियया [क्, ग्: कृपया] सर्वसत्त्वदारिद्र्यदुःखच्छेदार्थं जम्भलं भावयेत् । जम्भल एव भवतीति । ।। उच्छुष्मजम्भलसाधनम् ।। २२९२. दारिद्र्यदुःखाहतमानसानां का चित्तवृत्तिः सुगतस्य कृत्तेः । अतश्च कोपादिव जम्भलोऽसौ उच्छुष्मरूपं भयदं चकार ।। नत्वा तं जम्भलं नाथं सर्वाशापूरकं लघु । डिम्भरूपं महवीरं वक्ष्ये तत्साधनं स्फुटम् ।। ओं अः आवाह्य पश्चात् स्वहृदि च पुनर्जातपूर्णेन्दुमध्ये ध्यायाद् वज्रं नवारं स्फुरदमलकरं कृष्णहूंकारजातम् । जंकारादिन्द्रनीलात् कुलिशवरटके रश्मिजालं खपूरं सर्वैरुच्छुष्मरूपं द्विभुजमथ मुखैकं भावयेत् क्रोधमूर्तिनम् ।। मेघाभं डिम्भदेहं कृतभृकुटिमुखं क्रुद्धवृत्तान्तनेत्रं स्थूलाङ्गं कृष्णवर्णं वसनविरहितं घोरदंष्ट्राकरालम् । प्. ५७१) ढोल्लाविद्धश्रुतिं वै कुपितफणिधरैरष्टभिर्भूषिताङ्गं [क्, ढ्, ग्: वरै] खर्वं पिङ्गोर्द्ध्वकेशं स्फुरदनलरुचिं वज्रमालाप्रभं च ।। घोरापीततनुं गदाकरमधो वक्त्रं च रक्तोद्वमं आक्रम्याङ्घ्रियुगेन [क्, ग्: आकम्प्या०] भूतलगतं रोषाअत् कुबेरं स्थितम् । रक्तापूर्णकपालपानमलसं सम्मोदरोमाञ्चितं रत्नोद्गारमुखीं निपीड्य नकुलीं वामेन हस्तेन (वै) ।। नैःस्वं दुःखतमो हरन्तमखिलं रत्नत्विषा देहिनां विष्णुब्रह्महरेन्द्रदैत्यमुनिभिः पूज्यं [क्: पुष्पञ्च] च लोकाधिपैः । लक्ष्मी चामरलालितं सुरवधूयक्षाङ्गनाभ्यर्चितं [क्, ग्: नान्यचित्तं] बीजन्यासपरं धनदराजं वादानाय दत्तं शुभम् ।। ओं ज्लुं स्वाहेति मन्त्रेण मुखे क्षिप्तोदकचुलुकं तदाकृष्य मुखात् तोयं हस्ते कृत्वा सुखं पठेत् - ओं ऐन्द्राणि मुखभ्रमरि स्वाहा । पुनरनेनैव मन्त्रेण अष्टोत्तरशतचुलुकम् - जम्भलाय च षण्मासान् श्राद्धो दद्यात् जपेदपि [क्, ग्: दिति] । दत्त्वा तोयं तमानीतं सम्पूज्यैवं विसर्जयेत् ।। एवं षण्मासयोगादविरतमनसा भावयेद् भक्तचित्तः प्रातश्च काकघोषे सुविमलसलिलं शीतलं यः प्रयच्छेत् । स स्यादुच्छुष्मतुल्यो हरति स तु दृशा सर्वदारिद्र्यदुःखं निर्विघ्नो वित्तनाथः प्रभुरिव जगतां बुद्धकृत्यैकदक्षः [क्, ग्: शक्तः] ।। ।। उच्छुष्मजम्भलसाधनं [क्, ढ्: लनाथ] समाप्तम् ।। प्. ५७२) २९३. स्वन्दे विशुद्धगुणराशिमचिन्त्यमूर्तिं तं जम्भलं चरणनम्रसुरासुरेन्द्रम् । निर्वापयन्ति मणिकाञ्चनवस्त्रवर्षैर्दारिद्र्यदावदहनं स्मृतयोऽपि यस्य ।। शौचं विधाय शुचिवस्त्रसुगन्धिगात्रो मन्त्री सुखासनगतः परिभाव्य मैत्रीम् । कारुण्यमोदसदुपेक्षणशून्यतादि सर्वं विधानसहितं परिशुद्धबुद्धिः ।। ओं अः इति प्रथमतः सितरक्तवर्णं आवाह्य चाक्षरयुगं स्वहृदीन्दुमध्ये । सच्छ्यामहूंकृतिभवे च नवारवज्रे विस्पष्टहूंकृतिगृहं गगनाङ्गनस्थम् ।। हूंबीजकात् सरसकुङ्कुमसन्निकाशात् [ग्: रसं] पूर्वोदितेन पटुमन्त्रवरेण [क्, ग्: यन्म] नाथम् । उच्छुष्मकं विकचनीलसरोजकान्तिं पिङ्गोर्द्ध्वकेशमणिकाञ्चनचित्रमौलिम् ।। सद्वासनाकृतिमद्विद्धसुकर्णपाशं बालं विसारिनवचन्द्रकलासुदंष्ट्रम् [क्, ग्: विशालि० ; क्, ग्: सुदृष्टं] । रत्नेशशेखरकमष्टफणीन्द्रभूषं [क्, ग्: मकृष्ट०] मूर्द्धान्तरत्ननकुलीभृतवामपाणिम् ।। प्. ५७३) संपूर्णलोहितकरोटिगतान्यपाणिं आक्रम्य पादतलकेन निषणरूपम् [क्, ग्: निष्प०] । स्वर्णाद्रिकान्तिमणिकाञ्चनचित्रवेशं [क्, ग्: दिका] रत्नच्छटावमथुचर्वितभीमवक्त्रम् ।। सव्याभिपातिधनदं प्रविशन्तमीक्ष्य योगी भवेद् झटिति जम्भलरूपमेव । बाढं स्फुरद्बहलरश्मिवितानशोभः शान्ताशयस्तदनु दक्षिणपाणिपद्मे ।। ओंकारबीजं [क्, ढ्: रैर्वी] प्रथमं [क्, ग्: जशकटं] विभाव्य वंकारजं भद्रघटान्तमध्यम् । मध्ये करस्यास्य जकारबीजं म्भकारकं तर्जनिकानिषणम् ।। मध्याङ्गुलीपीठगतं लकारं अनामिकान्यस्त जकारबीजम् । कनीयसी चाङ्गुलिकाश्रितं तु लेंकारकं द्राकृतिमन्यसंश्रिताम् ।। हस्तस्य मूले परिभाव्य यं च स्वाहाकृतिं निश्चलचित्तवृत्तिः । यथोपदेशं सलिलं मुखेऽस्य दद्यान्निरातङ्कमतिक्रमेण ।। एवं क्रमेण नियतं समुपास्यमानः सम्मानबुद्धिधनपुत्रकलत्रराज्यम् [क्, ग्: बाह्यं] । प्. ५७४) श्रीजम्भलः सकलवाञ्छितमत्र दत्ते लोकान्तरे सकलदुःखमपाकरोति ।। इदं [क्, ढ्: एवं] विधायापि यदत्र्र पुण्यं मयास्तु तेनाशु जनः समग्रः । चिन्तामणिर्भद्रघटस्य पात्रं अहं च सर्वार्तिहरो भवेयम् [ढ्: भवस्यां] ।। ओं [ठेसे मन्त्रस् अरे गिवेन् ओन्ल्य इन् ढ्] ऐन्दाणि मुखभ्रमरि स्वाहा चुलुकमन्त्रः । ओं ज्लुं स्वाहा जलमन्त्रः । ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहा । ।। पण्डितस्थविरकुमाराकरगुप्तविरचितमुच्छुष्मजम्भलसाधनं समाप्तम् ।। २९४. नमो जम्भलाय । पूर्ववत् शून्यतापर्यन्तं विभाव्य ओं अः [क्, ग्: आः, ढ्: अं] इति आवाहनमन्त्रं पठित्वा अकारजं रजनीनायकमण्डलं विचिन्तयेत् । तदुपरि कृष्णहूंकारजं नवारवज्रं तन्मध्ये इन्द्रगोपनिभं जंकारं तेन आकारं विचिन्त्य तत्सकलपरिणामेन भगवन्तं जम्भलं भावयेत् उच्छुष्मं डिम्भरूपं अविद्धकर्णं ढोल्लकर्नं ऊर्द्ध्वपिङ्गलकेशं खर्वं [क्, ढ्, ग्: खर्वापीन०] नीलं महोदरं कृतभृकुटिकं दंष्ट्राकरालवदनं मौलिस्थितरत्नसम्भवं अनन्ततक्षककर्कोटकमहापद्मकुलिकशङ्खपालवासुकिपद्म-इत्यष्टनागैः प्. ५७५) कृतभूषणं द्विभुजं वामेन नानारत्नादिद्रव्यमुद्गिरन्तीं [ख्: रत्नमु०] नकुलीं दक्षिणेन रक्तपूर्णकपालं पानाभिनयेन धारयन्तं रक्तवृत्रनेत्रं चन्द्रस्थितवज्रविष्टरं [ख्: चक्र] दक्षिणेन चरणेनाक्रान्ताधोमुखपतितगौरनानालङ्काररत्नमुकुटिधनदं स्फुरद्वज्ररश्मिमालाकुलम् । इत्यनन्तरं स्वदक्षिणपादौ ओंकारं शकटरूपेण हस्तमध्ये वंकारं भद्रघटमिव ढालयन्तं जंकारं तर्जन्यां भकारं मध्यमायां लकारमनामिकायां जकारं कनिष्ठायां लेंकारं ज्येष्ठायां द्राकारं [ग्: ओं] मणिबन्धे यकारं च तत्रैव स्वाहाकारं च तत्समीपे ##- एतां च भावनां कृत्वा साक्षात् श्रीजम्भलो भवेत् । तथा सति च सत्त्वानां दारिद्र्यद्रावणक्षमः ।। तत्रायं पानीयदानक्रमः । ओं ज्लुं स्वाहा इत्यनेन मन्त्रेणोदकचुलुकं मुखे प्रक्षिप्याकृष्य [क्, ढ्, ग्: प्रक्षिप्य ओन्ल्य] च हस्ते कृत्वा ओं ऐन्द्राणि मुखभ्रमरि स्वाहा अनेन मन्त्रेणाधःस्थिताय जम्भलाय तदुदकं दद्यात् । अष्टोत्तरशतचुलुकेष्वप्ययं क्रमः । तत्रायं पानीयदानानुशंसः - षण्मासात् सिद्धिराख्याता कर्तव्यो नात्र संशयः । किमस्त्यसाध्यं मन्त्राणां [ख्: मन्त्रिणां] योजितानां यथाविधि ।। ।। इत्युच्छुष्मजम्भलभावनापानीयपरिणामनाक्रमः समाप्तः ।। प्. ५७६) २९५. नमः श्रीउच्छुष्मजम्भलाय । वितरतु स मुनिकुमारो मुनीन्द्रशून्यभृतिसम्पदः [क्: यद्भरि०, ग्: युतभूरि] परमाः । त्र्यम्बकसखस्य चूडाभूषणमणियुतचुम्बिचरणो [क्, ग्: रूपेण ; क्, ग्, ढ्, ब्: चुम्बित०] यः ।। निरुत्तरगुणाद्वैतरत्नपत्तननायकः । स्वसम्पदि जगत् तूर्णं निनीषुरिति सेव्यताम् ।। तत्र प्रथमं तावत् मया श्रीजम्भलमाराध्य भूम्यधिगमक्रमेण तदात्मीयजगदभ्युदयादिनिःश्रेयसं सम्प्रति [क्: सम्पदि, क्, ब्: परि०] प्रतिष्ठापनीयमित्याशयवान् शुषिरे निरनुस्वारं अकारं शुभ्रं स्फुरद्रश्मिकं तज्जं चन्द्रमण्डलं तत्र हूंकारं मध्ये नीलं बहिः परित ईषत्पीतं स्फुरत्पीतरश्मिसमूहमूर्द्ध्वशिरस्कं [क्: स्फीत०] तज्जवज्रं [ग्: तर्जनी०] अधः चतुर्भिः सूचिकैरूर्ध्वं पञ्चभियोगान्नवसूचिकं नवाङ्गप्रवचनविशुद्ध्या अन्ये तूर्द्ध्वाधश्चैकीकृतमध्यसूचिकयोगान्नवसूचिकं [क्, ग्: धर्मवशैकीकृत्य] हूंकारवद् वर्णक्रियं [ढ्, ब्: प्रियं] मुष्ट्यन्तर्गतचन्द्रस्थतादृशहूंयुक्तं [ढ्, ब्: मुखा० ; क्, ग्, ढ्, ब्: मण्डलस्थ०] भावयेत् । ततो हूंकारवज्राभ्यां रश्मयः स्फुरित्वा ओं अः इति मन्त्रोच्चारणपूर्वकं दशसु दिक्षु सत्त्वार्थं कुर्वन्तीं जम्भलमूर्तिमन्यदीपानयनन्यायेन आनीय पुरत एकान्तमूर्तिं विभाव्य रश्मिभिः पञ्चोपचारपूजां पापदेशनां च यावदुपेक्षां तदनन्तरं हूंवज्ररश्मिषु समस्तशरीरमन्तर्भाव्य सर्वप्रपञ्चरहितत्वेन प्. ५७७) शून्यतास्वभावेषु चन्द्रवज्रबीजरश्मिषु ओं अः इत्यनेन स्फुरितेनाकृष्य भगवन्तं प्रवेशयेत् । प्रवेशानन्तरं झटिति चन्द्रादिनिष्पन्नमात्मानं भगवन्तं उच्छुष्मं पञ्चवर्षकुमाराकृतिं खर्वं विश्वपद्मस्थं चन्द्रोपरि सर्पाभरणभूषितं [क्, ग्; सर्वा] रत्नमुकुटिं मुञ्चद्रत्नमुखपीताङ्गसुप्तधनदस्य [क्, ग्, ढ्, ब्: स्फुरद्र०] ललाटं दक्षिणेन चरणेन [Oमित्तेद् इन् क्, ग्] चरणद्वयं वामेनाक्रान्तमूर्तिं प्रत्यालीढपदं नग्नं ऊर्ध्वलिङ्गं [क्, ग्: ऊर्द्ध्वोपलिङ्गदं] लम्बोदरं हृदि दक्षिणपाणिस्थरक्तपूर्णकपालाभिमुखदृष्टिं वामजङ्घासक्तवामकरेण रत्नच्छटोद्गार्यधोमुखनकुलीं दधानमविद्धढोल्लकर्णद्वयमर्द्धेन्दुदंष्ट्राकरालवदनं रक्तवर्तुलत्रिनेत्रं कृतभृकुटीललाटं [ग्: टपट्टं, क्: प्तपदं] पिऽऽगोर्द्ध्वकेशं भूस्पर्शमुद्रनीलाक्षोभ्यमुनिमुद्रितमस्तकं तमालनीलानन्तबद्धकेशं रक्ततक्षककृतकर्णवेष्टनं मृणालधवलमहापद्मकृतहारं दूर्वाश्यामकर्कोटककृतयज्ञोपवीतं शुक्लवासुकिकृतमेखलं । कुन्दसुन्दरपद्मकृतनूपुरं पीतशङ्खपालकृतकङ्कणं धूमाभकर्बुरकुलिककृतकेयूरं नीलवर्णं बहिः परित ईषत्पीतं स्फुरद्रश्मिसमूहं ध्यात्वा ललाटमुखदक्षिणवामबाहुहृद्वज्रोपरि दक्षिणवामजङ्घां दक्षिणवामचरणानामन्तः शुषिरस्थेषु नवसु चन्द्रमण्डलेषु ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहा इत्यक्षराणि पीतानि पीतरश्मिकानि पश्येत् । तदनु नासावायोर्निर्गमनसमये ओंकारादिरश्मिभिर्हृदये हूंवज्ररश्मिभिश्चतुर्द्दिक्षु स्फुरित्वा स्पर्शमात्रेण प्. ५७८) भगवद्रूपाणां सर्वसत्त्वानां चित्तचैतन्यवायोः प्रवेशसमये हूंकारं [क्, ग्: रेण] प्रवेशचित्तस्थिरीकरणेनामन्त्रयेत् [क्, ब्: करेण] । नानारत्नानि च सर्वलोकधातुस्थानि नानानकुलीधनदमुखेषु प्रवेशयेत् । पुनर्वायुनिर्गमे नागादीन् गिलितरत्नानि पुरतो वमतो ध्यायादेवं भूयो भूयः स्फुरणसंहरणादिकं च । तदनु खेदे सति नमो रत्नत्रयाय नमो माणिभद्राय महायक्षसेनापतये ओं जम्भलजलेन्द्राय स्वाहेति मन्त्रं दशाक्षरन्यासमन्त्रं वा जपेत् । जलदानकाले तु उत्तानदक्षिणहस्तस्य मध्ये वंकररश्मिभिर्हस्तं भद्रघटमिव कुर्वन्तं हस्तमूले ओंकाररश्मिभिः कङ्कणाकारैर्युक्तं [क्: यक्षाय ; ढ्, ब्: करुणा] वं मध्ये जं तर्जनीमध्यमानामिकाकनिष्ठाज्येष्ठाग्रेषु भलजलेन्द्रा [ढ्, ब्: जम्भल ; ढ्, ब्: न्द्राय] अक्षराणि यथाक्रमं ओं वंकारयोर्मध्ये यकारस्य वामदक्षिणपार्श्वयोः स्वाहा अक्षरम् । एतानि [क्: रेअद्स् ओंकारादीनि अfतेर् थिस्] स्वस्वस्थानशुषिरेषु चन्द्रस्थानि पीतानि पीतरश्मिकानि ध्यायात् । सजलपुष्पगर्भहस्तं मुखसमीपे कृत्वा ओं ऐन्द्राणि मुखभमरि स्वाहेति मन्त्रेण सप्तवारानभिमन्त्रयेत् । तदनु प्रसारितेन हस्तेन दीयमानं जलं मुखेन प्रवेशितजंकाररश्मिभिः हृदिस्थवज्रहूंकाररश्मिभिश्च कृतपीतवर्णं कुलिशमुखान्निःसृत्य करगतं झटिति पुरतो भवितस्याभिमुखस्यास्य भगवतः प्रतिमाया वक्त्रकुहरे ओं ज्लुं स्वाहेति मन्त्रेणाष्टोत्तरशतं नमो रत्नत्रयायेत्यादिना च सप्तवारान् दद्यात् । प्. ५७९) नमो रत्नत्रयायेत्यादिना [क्, ग्: नैवैक०] चैकवारोच्चारितेन गुडमिश्रभृष्टतण्डुलादिभिर्बलिं भगवते दद्यात् । तदेवं यथाशक्ति त्रिसन्ध्यमेकसन्ध्यं वाऽनुष्ठाय स्तुतिं प्रणिधानं च कुर्यात् । तदनुभावितं भगवन्तं ओं वज्रमुरिति विसर्जयेत् । किञ्च कार्तिकी फाल्गुनीवैशाख्याषाढ्यां वाऽन्यतमस्य पूर्णमास्यां अन्यस्मिन् वा शुभे दिवसे शिलाशकलं [ढ्, ब्: सिरसकं, क्, ब्: सिलसकं] गृहीत्वा झटिति भगवद्रूपं निष्पाद्यं सम्पूज्य [क्, ग्: सम्पाद्य] च गृहीतपाषधेन शिलैकेनैव [क्, ग्: शिल्पिनैकेन च दिनेन] चीरक्रमेण प्रतिमां कारयेत् । कृतं चात्मानमिह यथाक्रमं भगवन्मूर्तिं साक्षरन्यासं विभाव्य जलदानादिनाऽऽराधयेदित्युपदेशः । तदा तु न [क्, ग्, ढ्, ब्: तदन्ते] विसर्जयेत् भगवन्तं प्रतिमूर्त्त्या हि नित्यमवस्थितं सत्कुर्यात् । ।। पण्डिताभयाकरगुप्तरचितमुच्छुष्मजम्भलसाधनं समापतम् ।। २९६. श्रीमान् विधूताखिलकल्पजालः कारुण्यमैत्रीपरिभावितात्मा । धनप्रदानेन सततं जलेशः पायाद् [ठे ड्, ध्, ध्: गिवे अ मोस्त् चोर्रुप्त् रेन्देरिन्ग् ओf थिस् लिने इन् थे wओर्द्स् - पायात् भगवन्तं भगवतीतिभीतं] भवन्तं भवभीतिभीतम् ।। प्. ५८०) प्रथमं तावन्मन्त्री त्रिशरणगमनादिकं कृत्वा ओं स्वभावशुद्धाः सर्वधर्माः स्वभावशुद्धोऽहमित्युच्चारयेत् । पुनः सकलं त्रिअधातुकं मायोपमं चिन्तयेत् । पश्चात् पंकारपरिणतविश्वपद्मे अकारपरिणतं चन्द्रमण्डलं तस्योपरि जंकारं ज्वलत्कनकनिभं आभाभिः स्फुरन्तं दिक्षु बहुविधधननिवहं तेनात्मानं जम्भलरूपपरिणतं भास्वत्काञ्चनवर्णं खर्वं सर्वालङ्कारभूषितं रत्नमुकुटिनं वामेतरकराभ्यां [क्, ग्: मनेत्र०] नकुलीबीजपूरकं वहन्तं इत्यात्मानं जम्भलं कृत्वा पुनर्दक्षिणपाणिस्थितबीजपूरकं तस्योपरि जंकारं विभाव्य तदुपरि धारान् निपातयेत् नदीप्रभृतिषु वा जलं दद्यात् परस्मै तदाकाराय जम्भलाय । ओं जं स्वाहेति मन्त्रः । एवंप्रकारैः सलिलप्रदानैः सन्तुष्टचित्तो द्रविणाधिराजः । ददेद् धनान्यक्षयवृत्तिभाञ्जि तस्माद् यशो यत्नपरेण साध्यम् ।। ।। श्रीजम्भलसाधनं समाप्तम् ।। ।। कृतिः सुजनभद्रस्य ।। प्. ५८१) २९७. झटिति शून्यतापूर्वकं रक्तहूंकारपरिणतारुणवज्रसम्भवनीलरक्तवामेतराननं मूलमुखसर्वशरीरशुक्लं [क्, ग्: उन्मुख०] रक्तवज्रखड्गधरं दक्षिणेन नवांऽसमरकतपद्मधरं वामे मूलद्विभुजालिङ्गितस्वाभप्रज्ञं विश्वदलपद्मस्थचन्द्रासनचन्द्रप्रभं वज्रपर्यङ्किणं अक्षोभ्याक्रान्तं भास्वन्माणिक्यमुकुटं प्रतिबिम्बवन्निःस्वभावं स्फुरदमितमुनीन्द्रवृन्दैरमितजगदर्थङ्कारिकृपापरवशं महासुखरूपं आसंसारस्थापितं सर्वतथागतजलकं वज्रसत्त्वस्वरूपात्मानं विभाव्य तद्धृदयेन्दुस्थितहूंकारान्निःसृतकिरणाकृष्टतथागतवृन्दं स्वबीजे प्रवेश्य तदेव गुह्यमणिद्वारनिर्गतेन्दुद्रवरूपं प्रज्ञाम्भोजस्थिरं तत्परिणतपीतजंजातबीजपूरपरिणामं [ग्: जंकार०] भगवन्तं आर्यजम्भलं सव्ये बीजपूरखड्गधरं वामे नकुलीरत्नधरं भुजद्वयालिङ्गितस्वाभप्रज्ञं वज्रसत्त्वमुकुटिनं तुन्दिलं खर्ववामनाकृतिं गुह्यकुलिशमणिरन्ध्रदत्तमूलाननं [ढ्: शुष्क० ; क्, ग्: धरेन्द्रदन्त०] भावयन् हृद्बीजकिरणाकृष्टतथागतसमूहं बीजकुलिशनिर्गतेन्दुद्रवधरया जम्भलं तर्पयेत् । जलदाने भगवन्तमवलम्ब्य पञ्चामृतद्रवेनैव वुं आं जिं खं हूंइत्यनेनाधिष्ठितेन शङ्खाभेन उदकचुलुकानां शतेन मन्त्रं पठन् आप्याययेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं आः जं धनं मे देहि हूं । ।। जम्भलसाधनम् ।। प्. ५८२) २९८. चन्द्रबिम्बोदरे ध्यातः [क्, ग्: ध्यायात्] सर्वाद्यस्वरसम्भवे । ललाटपट्टमध्ये तु तप्तहेमसमप्रभः ।। भूरिभूतिपदैश्चैव द्विष्टानां च प्रणाशकः । वशकृत् सर्वमन्त्राणां सौभाग्यारोग्यवर्द्धनः ।। ज्लुंकारो [क्, ग्: ह्लूं०] हि महाव्यापी सर्वकामफलप्रदः । पाणिवज्रे तथा ध्यात्वा तोयं दद्यात् स्वकामतः ।। सोऽपि स्याज् जम्भलो नूनं सर्वसत्त्वहिते रतः । ।। वश्यजम्भलविधिः ।। २९९. करभावितशीतांशुमण्डलासनसंस्थितम् [ढ्: सम्मुखं] । वुं-आदिपञ्चबीजोत्थशाश्वतादिद्रवैः सह ।। संमिश्रमुदकं देयं तर्जनीमपसारयन् [क्, ग्: नीं च प्र०] । जंभवं पुरतो ध्यात्वा जम्भलं तस्य मूर्द्धनि ।। ।। इति जम्भलजलदानोपदेशः ।। प्. ५८३) ३००. नमः [ऋएपेअतेद् इन् ड्, ध्, ध् क्, ग् अन्द् ढ्, ख्] श्रीवज्रमहाकालाय । अथ भगवान् वज्रमहाकालसाधनं स्वकायवाक्चित्तेभ्यो निश्चारयामास । हूंकारतत्त्वनिष्पन्नं द्विभुजमेकवक्त्रिणम् । कृष्णवर्णं महाज्वालं कर्त्रिकपालधारिणम् ।। मुण्डमालाकृतहारं दंष्ट्रा भीम भयानकम् । खर्वरूपं महातेजं स्रवन्तं रुधिरं मुखात् ।। आचार्ये यः सदा द्वेषी कुपितो [ढ्, ब्: क्षपि०] रत्नत्रयेऽपि यः । अनेकसत्त्वविध्वंसी महाकालेन [ग्: कल्पेन] खाद्यते ।। छेदयेत् अङ्गमांसानि [क्, ग्, ढ्,ब्: अस्य] पिबेद् रुधिरधारया । शिरसि [ड्, ध्, ध्: अथवा शि०] विनिविष्टोऽसौ तिलमात्रं तु कर्त्तयेत् ।। मांसजम्बुडिकामद्यपुष्पधूपविलेपनम् [क्, ग्: सद्यं, ढ्, ब्: मध्यं] । पञ्चमांसामृतेनैव महाकालाय सृजेद् बलिम् ।। मन्त्रः । ओं महाकालाय शासनोपकारिणे [क्, ग्: नापहारिरेषो०] सद्योमुक्तिश्मशानवासिमातृगणनमस्कृताय एषोऽपश्चिमकालोऽयं यदि त्वं प्रतिज्ञां स्मरसि तदा इमं रत्नत्रयापकारिणं अमुकनामदुष्टं ख ख खाहि खाहि मार मार गृह्ण गृह्ण बन्ध बन्ध हन हन दह दह पच पच दिनैकेन मारय मारय हूंहूंहूं फट् सर्वयक्षराक्षसभूतप्रेतपिशाचोन्मादबलिं प्. ५८४) गृह्ण गृह्ण मम सिद्धिं कुरु शान्तिं कुरु रक्षां कुरु । बलिः । अनेन मन्त्रेण कुशपुत्तलिकां कृत्वा विषराजिकात्रिपट्टकप्रतिकृतिं कृत्वा गात्रं कण्टकेन पूरयेत् खदिराग्नौ तापयेत् ज्वरेण गृह्यते मोक्षो भवति तत्क्षणात् । अथवा विषराजिकाचित्रकरसेन कपालखण्डेन धर्मोदयं अष्टभिः ओंकारैः परिवेष्टयेत् मध्ये साध्यस्य नाम विदर्भयेत् तत्राग्नौ तापयेत् ज्वरेण गृह्यते । दुग्धेन प्रक्षालयेदिति मोक्षो भवति । अथ भावनाविधिरुच्यते - त्रिकोणमण्डलं कृत्वा पञ्चोपचारैः सम्पूज्य कृष्णवेशधारी सम्भूय कृष्णवेशधारी सम्भूय तिलकं दत्त्वा पूर्वोक्तभावनया स्वयमेवाचार्यः श्रीमहाकालो भूत्वा पश्चात् स्वरश्मिभिः काली कराली वराली कङ्काली महाकाली पञ्चयोगिनीभिः महाविक्रीडितरूपिणीभिः कर्त्रिकपालधारिणीभिर्वायुवेगेन गत्वा मांसं कर्तयन्तं रुधिरं पिबन्तं अन्त्रं छेदयन्तं नाभिमुत्पाटयन्तं तिलप्रमाणं कुर्वन्तं [ड्, ध्, ध्: करणं] क्रोधाज्जलन्तं इति । ।। महाकालसाधनम् ।। प्. ५८५) ३०१. पूर्वोक्तविधानेन शून्यताभावनानन्तरं विश्वपद्मसूर्ये कृष्णवर्णहूंकारं तत्परिनिष्पन्नं श्रीमहाकालभट्टारकं द्विभुजमेकमुखं कृष्णवर्णं त्रिनयनं महाज्वालं कर्त्रिकपालधारिदक्षिणवामभुजं मुण्डमालालङ्कृतोर्द्ध्वपिङ्गलकेशोपरि [क्, ग्: केशाङ्गहारं] पञ्चकपालधरं [क्, ग्: ओमित्] दंष्ट्राभीमभयानकं भुजङ्गाभरणयज्ञोपवीतं खर्वरूपं [क्, ग्: सर्वाङ्गख०] स्रवद्रुधिरमुखमात्मानं झटिति निष्पाद्य मन्त्रमावर्त्तयेत् । तत्रायं मन्त्रः ओं महाकाल हूं हूं फट् स्वाहा । विषरुधिररसेन श्वेतसर्षपैर्महाकालस्य धूपं दत्त्वा बलिं सृजेत् । मांसजम्बुडिकामद्यपुष्पधूपविलेपनम् [क्, ग्, ढ्, ब्: मर्घ०] । पञ्चमांसामृतेनैव महाकालाय सृजेद् बलिम् ।। अनेन मन्त्रेण - तद्यथा ओं महाकालाय शासनोपकारिणे । एषोऽपश्चिमकालोऽयं रत्नत्रयापकारिणं यदि प्रतिज्ञां स्मरसि तदा इमं दुष्टं ख ख खाहि खाहि मार मार गृह्ण गृह्ण बन्ध बन्ध हन हन दह दह पच पच दिनैकेन मारय हूं हूं फट् फट् । तत्रायमुपचारः - त्रिकटुकेन साध्यप्रतिकृतिं कृत्वा गात्रं कण्टकेनापूर्य विषराजिकया विधिवदालिप्य वह्नौ तापयेत् यस्य नाम्ना स तत्क्षणादेवादृश्यो नष्टो भवति । अथ - प्. ५८६) आचार्ये यः सदा द्वेषी कुपितो रत्नत्रयेऽपि [क्, ग्, ढ्, ब्: क्षपितरत्नत्रयोऽपि] यः । अनेकसत्त्वविध्वंसी महाकालेन खाद्यते ।। छिनत्ति [क्, ग्: छिन्दन्ति] अङ्गमांसानि [ड्, ध्, ध्: तस्याङ्ग०] पिबेच्च [ड्, ध्, ध्: च्चापि] रुधिरं [क्, ग्: राणि च तथा] तथा । शिरसि विनिविश्यैव तिलमात्रं तु कर्त्तयेत् ।। इत्यादि विस्तरेण मन्त्रव्यमिति । ।। श्रीमहाकालसाधनं समाप्तम् [ठिस् साधन इस् रेपेअतेद् अfतेर् थिस् इन् क् अन्द् ग्] ।। ३०२. नमो महाकालाय । निम्बकाष्ठमयं महाकालं कृत्वा कर्त्रिकपालावृतौ करौ ऊर्द्ध्वकेशं कपालमकुटं सर्पाभरणभूषितं गात्रं रक्तास्यं दंष्ट्राकरालवदनं व्याघ्रचर्मावरणकटिं मुण्डमालावेष्टितं नरशिरोद्यममालिनं प्रेतासनस्थं उत्थितं ध्यात्वा घोरान्धकारकर्त्रिः कृष्णाष्टम्यां साधनमारभेत् । दक्षिणमूर्तिरसौ स्थापयितव्यः । प्राङ्मुखो भूत्वा मन्त्रं जपेत् । दशसहस्रं समयद्रव्येण बलिं दत्त्वा गुग्गुलुधूपं दद्यात् । नानापुष्पप्रकरं च कृत्वा ओं मणिमण्डितत्रिशूलहस्त एह्येहि महाकाल सर्वशत्रुनिर्यातये ज्वरेण गृह्णापय गृह्णापय प्. ५८७) हूं फट् । निराहारं जपेत् । ज्वरं कृत्वा स्वसुखं मन्त्रं जपेत् । पूर्ववद् बलिर्द्देयः । ओं महाकाल हन हन वज्रेण स्वाहा । लक्षमेकं जपेत् । ओं महाकाल हन हन वज्रेण मम कार्यं कुरु स्वाहा । द्विलक्षं जपेत् । ओं महाकाल हन हन वज्रेण एतत् प्रेषयामि करिष्यथ स्वाहेति तृतीयलक्षं जपेत् । ओं महाकाल हाहा हह रक्ष रक्ष बलिं गृह्ण कार्यं कुरु जः । वज्रयोगिनीमहोत्तरसाधनं कृत्वा महाकालं साधयेत् । ।। महाकालसाधनम् ।। ३०३. नीलाम्भोजतमालकज्जलघनच्छायो नवीनार्कवन्निःसीमप्रसरप्रतीच्यकिरणज्वालारुणो लोचनः । दंष्ट्राकोटिकरालभास्वरलसद्वक्त्रान्तराले भ्रमन् भीष्मश्रीरसनस्तनूत्तममहाकालो जगत्पिङ्गलः ।। सन्मैत्रीकरुणां तथैव मुदितां ध्यायादुपेक्षां ततः कुर्यात् कल्मषदेशनादिमखिलं श्रीमद्गुरोराज्ञया । सर्वाकारवतीमनन्तसुगतप्रज्ञामया शून्यता सञ्चिन्त्य स्फुटनीलहूंकृतिमतः सम्भोगवच्चिन्तयेत् ।। तद्बीजं भगवन्तमुग्रकिरणज्वालावलीढाम्बरं [क्, ग्: वलित] सन्मूर्त्तोच्छलदन्धकारपटलच्छायं महाभीषणम् । प्. ५८८) नोत् च्लेअर् प्. ५८९) नोत् च्लेअर् प्. ५९०) कृत्वा कुण्डमथ [क्, ढ्: लीमथ, ग्: लमथ] त्रिकोणमपरं तस्मिन्नसौ कण्टकानष्टौ मुक्तशिरोरुहव्यतिकरः प्रत्यङ्मुखः [क्, ढ्: प्रखन्मु०] क्रोधनः । तत्कर्मप्रसरानुरूपमनले [क्, ढ्: तेन क०] मन्त्री जुहोतु ध्रुवं चेतोवाञ्छितसिद्धिरस्य [ढ्: पर] भविता बुद्धैर्यथा भाषितम् ।। लीलावज्रगुरोः प्रणम्य चरणं धृत्वा तदाज्ञामयीं मालां मूर्द्धनि साधनं जिनपुरीपालस्य कृत्वा जितम् । यत्पुण्यं करुणाचलेन कविना तेनास्तु विश्वन्तरामुत्खेलत्करुणामहारससरित्कल्लोलमग्नं [क्, ग्: कर्णाल] जगत् ।। ओं महाकालाय हूं फट् । ।। वज्रमहाकालसाधनं समाप्तमिति ।। ।। कृतिरियं कवेः करुणाभिधानस्य ।। ३०४. नमः श्रीमहाकालाय । गङ्गात्मजसमारूढं प्रत्यालीढपदस्थितम् । खर्वं लम्बोदरं पीनं भिन्नाञ्जनसमप्रभम् ।। ज्वलत्पिङ्गोर्द्ध्वकेशं च क्रुद्धनागाष्टभूषितम् । दंष्ट्रोत्कटललज्जिह्वां कपालावलिमस्तकम् ।। सार्द्रनरशिरोमालापञ्चमुद्राविभूषितम् । व्याघ्रचर्माम्बरं भीमं त्रिनेत्रं विकृताननम् ।। प्. ५९१) एकवक्त्रं करालास्यं षड्भुजं क्रोधविग्रहम् । हूंकारनादसम्भूतं श्मशानाष्टकमध्यगम् ।। वज्राङ्ककर्त्रिसव्येष्वक्षस्रक्डमरुकं तथा । वामे कपालशूलं च वज्रपाशं तथैव च ।। शून्यप्रभामहातिग्मं भयस्यापि भयङ्न्करम् । ज्वालामालामहाक्रोधं सर्वदुष्टनिसूदनम् ।। भूतप्रेतपिशाचैश्च ग्रहादिजिनपालकैः [ग्: दिगपा०] । यक्षराक्षसकुम्भाण्डैः सेवितं प्रणमाम्यहम् ।। रत्नत्रयापकारिणां शत्रूणां दुष्टचेतसाम् । तेषां मारविनाशार्थं साधयेद् विधिना बुधः ।। ।। इति षड्भुजमहाकालसाधनम् [ग्: अद्द्स् कृतिरियं अfतेर् थे चोलोफोन् बुत् नोत् औथोर् इत् मेन्तिओन्स्] ।। ३०५. श्रीमहाकालाय नमः । नीलवर्णं शवारूढं प्रत्यालीढं चतुर्भुजम् । कत्रिकपालखड्गं च खट्वाङ्गधृतभास्वरम् [ग्: भीस्व०] ।। सेनाभञ्जनतन्त्रेषु [ढ्, ब्: सना०] संग्रामायुधक्षोभणे । साधयेत् सविधानेन महाकालं महामतिः ।। ।। इति चतुर्भुजमहाकालसाधनम् ।। प्. ५९२) ३०६. नमः श्रीमहाकालाय । विश्वाब्जसूर्यमध्यस्थं प्रत्यालीढं भुजद्वयम् । कृष्णवर्णं महारौद्रं नागाभरणमण्डितम् ।। कर्त्रिकपालशूलं च मुण्डमालाप्रलम्बितम् [क्, ग्: चालङ्कृतं] । महातेजं स्रवद्रुधिरं ललज्जिह्वं भयानकम् ।। ।। इति महाकालसाधनम् ।। ।। कृतिः सुमतिभद्रस्येति ।। ३०७. ओं नमः श्रीगणपतये । ओं आः गः शान्तिं कुरुष्व मां ह्रीं भ्रूं हूं स्वाहा हृदयः । ओं राग सिद्धि सिद्धि सर्वार्थं मे प्रसादय प्रसादय हूं ज ज स्वाहा उपहृदयः । ओं आः गः हूं स्वाहा ओं वरदकराय स्वाहा ओं वक्त्रैकदंष्त्रे विघ्नेश हूं फट् स्वाहा ओं गणपत्यै स्वाहा ओं शान्तिङ्करि भ्रुं हारिणेशडाकिनि हूं फट स्वाहा ओं जः मेसि हूं कुरु वं ओं अन्ये होः ज ज स्वाहा । ततो गणपतिभावना - भगवन्तं गणपतिं रक्तवर्णं जटामकुटकिरीटिनं सर्वाभरणभूषितं द्वादशभुजं लम्बोदरैकवदनं प्. ५९३) अर्द्धपर्यङ्कताण्डवं त्रिनेत्रमप्येकदन्तं सव्यभुजेषु कुठारशर##- ।। गणपतिसाधनं समाप्तम् ।। ३०८. ओं नमस्तारायै । विश्वाब्जकर्णिकामध्ये चन्द्रमण्डलमध्यगा । द्विभुजैकमुखी गौरी ललितासनसंस्थिता ।। नीलोत्पलाङ्कहस्ताभ्यां धारिता जिनमण्डिता [क्, ढ्, ब्: मुद्रि] । वस्त्रालङ्कारसंयुक्ता कनकाभरणभूषिणी [क्, ग्: कङ्कालभू०] ।। भावयेत् तारिणी माता विश्वमाता कृपावती । विजयजयदा लक्ष्मीर्भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ।। सव्ये पीतारुणा त्र्यक्षी चतुर्हस्तैक-आनना । अभयाक्षमालिका सव्ये जिनपात्राशोकभृत् [क्, ग्: मात्रा] ।। नीला चैकानना वामे तुर्यवाहुः [ग्: तुल्यवाहु] सभीषणा । कर्त्रिकपालखड्गैश्च [ढ्, ब्: खट्वाङ्गञ्च] उत्पलयष्टिभूषिता ।। ।। इति सद्धर्मावतारिणीराजश्रीतारासाधनम् ।। प्. ५९४) ३०९. देवी त्वमेव गिरिजा कुशला त्वमेव पद्मावती त्वमसि तारिणी देवमाता [क्, ढ्, ब्: वेद] । व्याप्तं त्वया त्रिभुवने जगतैकरूपा तुभ्यं नमोऽस्तु मनसा वपुषा गिरा नः ।। यानत्रयेषु दशपारमितेति गीता विस्तीर्णयानिकजना कलशून्यतेति [ग्: जल] । प्रज्ञाप्रसङ्गचटुलामृतपूर्णधात्री तुभ्यं नमोऽस्तु मनसा वपुषा गिरा नः ।। आनन्दनन्दविरसा सहजस्वभावा चक्रत्रयादपरिवर्त्तितविश्वमाता विद्युत्प्रभा हृदयवर्जितज्ञानगम्या तुभ्यं नमोऽस्तु मनसा वपुषा गिरा नः ।। किमत्र बहुना देवि जल्पितेन मया ननु । यद् यदा वाञ्छितं सर्वफलदात्री नमोऽस्तु ते ।। ।। तारास्तुतिः ।। प्. ५९५) ३१०. ओं नमः श्रीपीठतारायै । घण्टाखट्वाङ्गरक्तोत्पलमणिसुभगान् वामहस्तैर्वहन्त्या बिभ्राणा वक्त्राकाद्यं स्फुरदसिडमरुभूषिता च सुवस्त्रा । त्र्यक्षी कर्मेशा वरुणतनुरुडुपेता प्रमुदिता द्विवंशा (?) पायात् सन्ध्यात्र दूर्वाकनकरुचिरसन्तानना पीठतारा ।। पीतहरिद्रक्तशितारुणमेचका पर्णधरा ऊषामतिबिम्बानना । सुरताग्रा प्रपलिता वरपीठरता डमरुकपालविभूषितसव्यकरा ।। ध्वजकेन च घण्टिकया परिचितवामकरा । क्रमतोऽष्टहिता मणिवंशभवाः स्युरिमाः ।। वामे रक्तोर्द्ध्वदेहा हरितरुचिरसव्यार्द्धकाया वहन्त्या सव्ये सच्चक्रवक्रा ध्वजरुधिरकपाले च वामे शशिस्था । शिष्याद्या द्वादशान्याः [क्: शचर्याः] अपरपुटगताः स्वस्वनामाग्रवर्णोद्भूता कायैकशीर्षा भवभयविभवा देवता पातु युष्मान् ।। काम्बोजाद्याश्च तत्राकृदधिपसुजटीद्वारपाल्यो दिनेशे सालीढा कर्त्रिपात्रध्वजविधिशिरसः सव्यवामे वहन्त्या । श्रद्धावांश्च स्मृतिध्यानविमलविभवः स्कन्धसंक्लेशदेवपुत्रपेतसमारक्षयकृतिरुदयं विश्ववर्णा दिशन्तु ।। ।। इति पीठतारासाधनम् ।। प्. ५९६) ३११. ओं तारे तुत्तारे तुरे हूं फट् ओं तां खां [क्: स्वां] हूं फट् ओं आनन्द ओं परमानन्द ओं विरमानन्द ओं सहजानन्द हूं फट् ओं तारे तुत्तारे तुरे समग्रपीठाधिस्वामिनि समग्रपीठाधिसिद्धि मे प्रयच्छ तुरे हूं फट् । मध्ये ओं सुरतेश्वरि हूं फट् ओं सुरतसुन्दरि हूं फट् ओं [क्: ओमित्स् ओं सुरतचन्द्रि सुरतकामिनि हूं फट्] सुरतचन्द्रि हूं फट् ओं सुरतमालिनि हूं फट् ओं सुरतभक्षणि हूं फट् ओं सुरतकामिनि हूं फट् ओं सुरतोग्रे हूं फट् ओं सुरतोत्तमे हूं फट् । ओं शिखा हूं फट् । ओं भीमे हूं फट् । ओं शिखण्डी हूं फट् । ओं कराली हूं फट् । ओं जटिली हूं फट् । ओं रौद्री हूं फट् । ओं जटी हूं फट् । ओं चण्डी हूं फट् । ओं माण्डी हूं फट् । ओं विकटोत्कटा [क्: कचो] हूं फट् । ओं किरिटी हूं फट् । ओं नर्तकी हूं फट् । १२ । ओं कम्बोजी हूं फट् ओं पुक्कशी हूं फट् ओं चण्डोवी हूं फट् ओं होमोही हूं फट् । ४ । इति पुष्पन्यासः । ओं नमो भगवति वज्रपीठेश्वरि विमानचक्रारविन्दचन्द्रमध्यगे महाकुलेश्वरि पञ्चकुलस्वभावे चतुर्मुखि द्वादशनेत्रे अष्टभुजे वज्रचक्रघण्टासिरत्नकाद्यखट्वाङ्गकडमरूत्पलधारिणि [क्: ओमित्स् वज्र०] अर्द्धपर्यङ्कनाट्यस्थे चतुर्विंशतियोगिनीपरिवृते करुणाक्रोधरूपिणि भक्तवत्सले दिव्योद्यानवासिनि सर्वकामप्रदे प्. ५९७) सर्वार्थसाधनकरि आविश आविश प्रविश प्रविश हन हन सर्वविघ्नान् पच पच सर्वमारान् दह दह सर्वभूतवेतालकुम्भाण्डयक्षराक्षसपिशाचाप्सरदुष्टग्रहक्रूरादि##- (यानि) भञ्ज भञ्ज मम मनोरथं परिपूरय देवी तारे [क्: तारये] सर्वभूमीश्वरि [ग्: श्वरे] सोमार्कवह्निमये प्रभास्वरविग्रहे तथतैकरूपवति तुत्तारे तुभ्यं तुरे हूं फट् । ।। भगवत्या मालामन्त्रः ।। ३१२. ओं नमः श्रीमहाकालाय । मैत्र्यादिभावनापूर्वकशून्यतानन्तरं रेफोद्भवसूर्ये हूंकारसम्भवमात्मानं भगवन्तं षोडशभुजमहाकालं भावयेत् अष्टवदनं चतुर्विंशतिनेत्रं चतुश्चरणं षोडशभुजं दक्षिणकरैः [ग्: ओमित्स्] कर्त्रिवज्रगजचर्ममुद्गरत्रिशूलखड्गयमदण्डं वामक्रै रक्तपूर्णकपालगजचर्मघण्टाङ्कुशश्वेतचामरडमरुनरशिरो दधानं शेषभुजाभ्यां प्रज्ञालिङ्गितं खर्व कृष्णं [क्: अद्द्स् पानं अfतेर् थिस्] हाहा हीही हेहे होहो-पूरितमुखं [क्, ढ्, ब्: ओमित् होहो] महारौद्रं त्रिकायात्मकं पञ्चब्बुद्धमुकुटिनं प्. ५९८) नरमुण्डमालाभरणं भवभयङ्करम् । पूर्वे महामाया महेश्वरा सिंहाक्रान्ता प्रत्यालीढपदस्थिता चतुर्भुजा वामे कपालं द्वितीये डमरुकं वादयन्ती दक्षिणे कर्त्रि द्वितीये मुद्गरं कृष्णवर्णा मुक्तकेशा त्रिलोचना विकटदंष्ट्रा च । दक्षिणे यमदूती नीलवर्णा चतुर्भुजा दक्षिणहस्ताभ्यां पद्मदण्डकर्त्रिधरा वामकराभ्यां रक्तपूर्णकपालचामरधृतवती प्रत्यालीढपदस्थिता यममहिषाक्रान्ता नग्ना [क्, ग्: मग्रा] मुक्तकेशी । पश्चिमे कालदूती वामे कपालगोमुण्डं दक्षिणे मुद्गरत्रिशूलं अश्वारूढा प्रत्यालीढपदा रक्तवर्णा [क्: र्णादिस्थिता] मुक्तकेशी त्रिलोचनी । सर्वा देवत्यो विकटदन्ता नागाभरणभूषिताः । चतुष्कोणे चतुर्देव्यः - पूर्वदक्षिणकोणे कालिका कृष्णवर्णा द्विभुजा कर्त्रिकपालहस्ता प्रत्यालीढपदस्थिता शवारूढा दक्षिण [ढ्, ब्: नैरृत्ये] पश्चिमकोणे चर्चिका रक्तवर्णा कर्त्रिकपालहस्ता पूर्ववत् सर्वम् पश्चिमोत्तरकोणे [ढ्, ब्: वायव्ये] चन्डेश्वरी पीतवर्णा शवारूढा चण्डमृगहस्ता प्रयालीढपदस्थिता उत्तरपूर्वकोणे [ढ्, ब्: ईशाने] कुलिशेश्वरी शुक्लवर्णा वज्रदण्डहस्ता शवारूढा प्रत्यालीढपदस्थिता । सर्वा देवत्यो नग्ना विकटदन्ता त्रिलोचना मुक्तकेशिन्यः । एभिरष्टयोगिनीभिः [क्: एभिः परि०] परिवृतं शून्यतासमाधिस्थसद्वज्रानन्दिकशवं प्रत्यालीढपदेन वज्रभैरवाक्रान्तं एवम्भूतं भगवन्तं ध्यात्वा मन्त्रं जपेत् । तत्रायं मन्त्रः - ओं षोडशभुजाय हूंहूं किलि किलि प्. ५९९) चण्डघोरदंष्ट्रोत्कटभैरवाय सर्वसिद्धिदायकाय हिलि हिलि किलि किलि हे स्वाहा । एतं मन्त्रं जपेत् । अयं मन्त्रराजः सततं जपेन बुद्धत्वमिहैव [क्: मिह वज्रमणि] जन्मनि ददाति जातिस्मरत्वमयुतजापेन अष्टौ महासिद्धयः सिध्यन्ति । अथ बलिं दातुमिच्छति तदैव भगवन्तं सपरिवारं पुरतो भाव्य बलिमन्त्रेणाष्टौ बलिं दद्यात् । तत्रायं बलिमन्त्रः - ओं नमो महाकालाय महादंष्ट्रो तत्कटभैरवाय महाक्रोधाधिपतये पिङ्गोर्द्ध्वकेशाय षोडशभुजाय चतुर्विंशतिनेत्राय ओं तुरु तुरु ख ख खाहि खाहि इदं बलिं गृह्ण गृह्ण हहा हिही हुहू हेहै होहौ [क्, ग्: ओमित् हो हौ] हंहः महावज्रबुद्धाय काये मां अधितिष्ठ तिष्ठ टट टट मट मट कट कट कारय कारय गर्जय गर्जय भीममहाक्रोधाधिपतये नाशय नाशय सर्वशत्रून् दुष्टसत्त्वदमक पालय पालय मां देहि देहि सर्वान् नाशय नाशय हूं है किलि किलि भः हूं हूं सर्वयक्षपिशाचाश्च राक्षसकिन्नराश्च सर्वशान्तिं कुरु कुरु हं हः नाशय नाशय महाकालाय कालरूपाय [क्, ढ्, ब्: ओमित् काल०] महाभयानकाय भीतं दम दम दमय दमय नाशनं सर्वदुष्टसत्त्वानुद्धरत नागाधिपतये तारय तारय नाशय नाशय तारय तारय हः हः कटः कटः खटः खटः फटः फटः च्छिन्द च्छिन्द हन हन दह दह पच पच मथ मथ नाशय नाशय घट घट सर सर त्रां क्रोधः स्वाहा । बलिमन्त्रः । </poem> n19tnvw2u8amh41d22vg7pw2kvjuiw5