विकिस्रोतः sawikisource https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिस्रोतः विकिस्रोतःसम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् लेखकः लेखकसम्भाषणम् पृष्ठम् पृष्ठसम्भाषणम् अनुक्रमणिका अनुक्रमणिकासम्भाषणम् श्रव्यम् श्रव्यसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk विकिस्रोतः:समुदायद्वारम् 4 5283 417284 415935 2026-06-23T17:12:18Z MediaWiki message delivery 1204 /* RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons */ नवीनविभागः 417284 wikitext text/x-wiki hnqab5j38n05uitldbvh8queixpbytu सदस्यसम्भाषणम्:Shubha 3 6240 417174 416786 2026-06-23T13:05:40Z MediaWiki message delivery 1204 /* Tech News: 2026-26 */ नवीनविभागः 417174 wikitext text/x-wiki kequh9n73rg39ajt2qewgxz7f0811wf विष्णुपुराणम्/तृतीयांशः/अध्यायः १८ 0 7190 417288 203171 2026-06-24T02:40:27Z ~2026-36637-77 10552 417288 wikitext text/x-wiki 5q2ygrfmz5t876cd6cio0hc3wy9bspf न्यायसूत्राणि/अध्यायः ४ 0 24799 417466 75717 2026-06-24T08:41:51Z ~2026-26708-86 10448 417466 wikitext text/x-wiki 853vp82vuudrh7q8hxrea8dchmmjfb8 417467 417466 2026-06-24T08:45:02Z ~2026-26708-86 10448 417467 wikitext text/x-wiki gbf0m1hkgpl2rkjejhqar00rect6qlz 417471 417467 2026-06-24T08:49:22Z ~2026-26708-86 10448 417471 wikitext text/x-wiki oonqqoy32drtmmvpmqmf3duutqd8obc पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/११ 104 50161 417256 417075 2026-06-23T14:13:41Z Meera kale 10510 417256 proofread-page text/x-wiki sv8wfmpnpfoly5yk8cz2tzteis1tss9 पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/१४ 104 50164 417257 417073 2026-06-23T14:17:56Z Meera kale 10510 417257 proofread-page text/x-wiki 9or9n1zmtb0oldoxt8vd1tjblg9yrnv पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/१८ 104 50168 417258 304542 2026-06-23T14:25:11Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417258 proofread-page text/x-wiki clm46ji61tpwhvx15k1cw3ns5cdpowu पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/१९ 104 50169 417259 304543 2026-06-23T14:29:58Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417259 proofread-page text/x-wiki odjcegk1ai9cp83cql66qpiw9mkume6 पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/२० 104 50170 417260 304545 2026-06-23T14:34:14Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417260 proofread-page text/x-wiki 481v1f7o6ya34ibfewxnt9vmzjj9jhl 417261 417260 2026-06-23T14:35:42Z Meera kale 10510 417261 proofread-page text/x-wiki 0a0c0nuewq267ar6llvgz7oj5vp5wdf पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/२१ 104 50171 417262 304546 2026-06-23T14:40:38Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417262 proofread-page text/x-wiki dvifpsr8rip3xlpio62400kiz9ue73h पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/२२ 104 50172 417263 304562 2026-06-23T14:49:16Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417263 proofread-page text/x-wiki j1qi2zzy7i4srchqr8vxax86j92cxzp 417264 417263 2026-06-23T14:50:09Z Meera kale 10510 417264 proofread-page text/x-wiki b8pnfdhztm3kbchz63zmw6phq0cyxxx 417265 417264 2026-06-23T14:50:30Z Meera kale 10510 417265 proofread-page text/x-wiki adl7eeaemrncwsedyqv98pw9tw6w3wc पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/२३ 104 50173 417266 304564 2026-06-23T14:53:17Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417266 proofread-page text/x-wiki nk8pv3wiktkfzyux092ohx58eoflpdq पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/२४ 104 50174 417267 304565 2026-06-23T14:59:42Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417267 proofread-page text/x-wiki nbsa3zrnqifa9dld872642zui0464e7 417268 417267 2026-06-23T15:00:11Z Meera kale 10510 417268 proofread-page text/x-wiki c1q9rafelpuut4ss7obmqkaut0yq3hr 417269 417268 2026-06-23T15:00:38Z Meera kale 10510 417269 proofread-page text/x-wiki 8pj3d7kt6z5msxjn0uk797ak2phf560 417270 417269 2026-06-23T15:00:55Z Meera kale 10510 417270 proofread-page text/x-wiki q3rzchegi6y2cm6mitrz03mx3wnbhb8 417271 417270 2026-06-23T15:01:15Z Meera kale 10510 417271 proofread-page text/x-wiki 9fg5hspa3s5itl6ij2jctil78b7hole 417272 417271 2026-06-23T15:01:37Z Meera kale 10510 417272 proofread-page text/x-wiki tqta3ios4y44ta8bdq4plg7tdww195e पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/२५ 104 50175 417273 304566 2026-06-23T15:06:27Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417273 proofread-page text/x-wiki 8h5750xz6iv5gi7h1d61ex6n6mavhat 417274 417273 2026-06-23T15:07:15Z Meera kale 10510 417274 proofread-page text/x-wiki or52jefsm4dlpf6out75i3sz3jnnpz7 पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/२६ 104 50176 417275 304567 2026-06-23T15:14:55Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417275 proofread-page text/x-wiki c8nid66h6xh6e5thc6dxmt84i54ys4o 417276 417275 2026-06-23T15:16:05Z Meera kale 10510 417276 proofread-page text/x-wiki pwb4mgna9g8bwk3vcsacrkb2v0tf3eb पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/२७ 104 50177 417277 304568 2026-06-23T15:20:44Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417277 proofread-page text/x-wiki 73qu1ares6p8dkumk06ouco29zmlrxy पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/२८ 104 50178 417278 304578 2026-06-23T15:27:46Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417278 proofread-page text/x-wiki j5b1jg5ub0gflqusqgwitivblbh3go4 पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/२९ 104 50179 417279 304579 2026-06-23T15:34:23Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417279 proofread-page text/x-wiki 1xxzry5shxstltw83jjhowyyficlqih पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/३० 104 50180 417280 304581 2026-06-23T15:38:35Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417280 proofread-page text/x-wiki mvbg0nzeutx4w8zsu17x5dcacbk7s44 417281 417280 2026-06-23T15:41:22Z Meera kale 10510 417281 proofread-page text/x-wiki sdivlocvyo83jejqwc5zqr8691clpzk पृष्ठम्:वासन्तिकास्वप्नम्.djvu/३१ 104 50181 417282 304585 2026-06-23T15:47:24Z Meera kale 10510 /* प्रमाणितम् */ 417282 proofread-page text/x-wiki 2tlderagan0m2mend91fhimlk91c1rs पृष्ठम्:मनुस्मृतिः (मन्वर्थमुक्तावलीसंवलिता).pdf/३४६ 104 104796 417692 267826 2026-06-24T11:56:53Z Geeta g hegde 6704 417692 proofread-page text/x-wiki g37e03d7bmpw3w66endvbskghony53h पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२५ 104 164960 417127 2026-06-23T12:36:02Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३ ) रसेन्द्रतिको योगी भालुकी मैथिलाह्वयः । महादेवो नरेन्द्रश्च वासुदेवो हरीश्वरः ॥ ७ ॥ एतेषां क्रियतेऽन्येषां तन्त्राण्यालोक्य संग्रहः । रसा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417127 proofread-page text/x-wiki taafvg8wey4pkp5b22typmm874gbnnw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२६ 104 164961 417128 2026-06-23T12:36:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४ ) रसरत्नसमुच्चयः । राशिराशीविषाधीश फणाफलकरोचिषाम् । भित्त्वा सुवमिवोत्तीर्णो यो विभाति भृशोन्नतः ॥ १३॥ ज्वलदौषधयो यस्य नितम्बमणिधूमयः । नक्तमुद्दामतडित... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417128 proofread-page text/x-wiki d00tqg4ne88f9na89bpzj45leth0ump पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२७ 104 164962 417129 2026-06-23T12:36:35Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटiकोपेतः । ( ५ ) महादेवकी स्तुति | निमीलितदृशो नित्यं मुनयो यस्य सानुषु । प्रत्यक्षयन्ति गिरिशमवाङ्मनसगोचरम् ॥ शिलातलप्रतिहतैर्यस्य निर्झरसीकरैः । १७ ॥ अहन... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417129 proofread-page text/x-wiki 92j3ie4ebjb3s0r8rgc9y00rrwdbclu पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२८ 104 164963 417130 2026-06-23T12:36:45Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रिक्तं पृष्ठं निर्मितम् 417130 proofread-page text/x-wiki kfhgf5stgabjcpwl1a1r6jnv0g0wo08 417137 417130 2026-06-23T12:48:47Z Bnarayanan V 10460 417137 proofread-page text/x-wiki o8kmfsmxe71r8dlb6689g2qydgrqfu3 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२९ 104 164964 417131 2026-06-23T12:36:58Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रिक्तं पृष्ठं निर्मितम् 417131 proofread-page text/x-wiki kfhgf5stgabjcpwl1a1r6jnv0g0wo08 417138 417131 2026-06-23T12:49:38Z Bnarayanan V 10460 417138 proofread-page text/x-wiki bcgjf3wr2v35pxepw2r7hlg7v7tjdd9 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३० 104 164965 417132 2026-06-23T12:47:15Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रिक्तं पृष्ठं निर्मितम् 417132 proofread-page text/x-wiki kfhgf5stgabjcpwl1a1r6jnv0g0wo08 417139 417132 2026-06-23T12:49:56Z Bnarayanan V 10460 417139 proofread-page text/x-wiki 61ovur7kdzisadfmbxpa3ib6vpvqwnk पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३१ 104 164966 417133 2026-06-23T12:47:25Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रिक्तं पृष्ठं निर्मितम् 417133 proofread-page text/x-wiki kfhgf5stgabjcpwl1a1r6jnv0g0wo08 417140 417133 2026-06-23T12:50:13Z Bnarayanan V 10460 417140 proofread-page text/x-wiki erx8supnj5e7mq5y0x7y5e72h75wmgi पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३२ 104 164967 417134 2026-06-23T12:47:37Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रिक्तं पृष्ठं निर्मितम् 417134 proofread-page text/x-wiki kfhgf5stgabjcpwl1a1r6jnv0g0wo08 417141 417134 2026-06-23T12:50:31Z Bnarayanan V 10460 417141 proofread-page text/x-wiki 583wwr332kmz5dgao7ejipq2w7jzkm1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३३ 104 164968 417135 2026-06-23T12:47:47Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रिक्तं पृष्ठं निर्मितम् 417135 proofread-page text/x-wiki kfhgf5stgabjcpwl1a1r6jnv0g0wo08 417142 417135 2026-06-23T12:51:34Z Bnarayanan V 10460 417142 proofread-page text/x-wiki 8eiey21kfduonv2slzgach8osubnyln पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३४ 104 164969 417136 2026-06-23T12:47:57Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रिक्तं पृष्ठं निर्मितम् 417136 proofread-page text/x-wiki kfhgf5stgabjcpwl1a1r6jnv0g0wo08 417143 417136 2026-06-23T12:51:56Z Bnarayanan V 10460 417143 proofread-page text/x-wiki 1zgg1jx8lerym0uim7ylzob5lc70mkq पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३५ 104 164970 417144 2026-06-23T12:52:22Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (१३) और असत्य आदि दोषोंसे निर्मुक्त हो जाते हैं और सदाचारी तथा असत्यवादी होकर भेदभावसे रहित हो जाते हैं । अर्थात् सर्वत्र समान रूपले व्यवहार करते... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417144 proofread-page text/x-wiki 1du26bczka7yd5tzncpqp13yjnr0qhx पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३६ 104 164971 417145 2026-06-23T12:52:54Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १४ ) रसरत्नसमुच्चयः । ब्रह्मादयो यतन्ते तस्मिन्दिन्यां तनुं समाश्रित्य । जीवन्मुक्ताश्चान्ये कल्पान्तस्थायिनो मुनयः ॥ ५९ ॥ तस्माज्जीवन्मुक्तिं समीहमानेन... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417145 proofread-page text/x-wiki 2cz5klbor6kqt4c945vqt2j0ebsm1ku पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३७ 104 164972 417146 2026-06-23T12:53:14Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । (१५) तं दृष्ट्वा लजितः शम्भुर्विरतः सुरतात्तदा । प्रच्युतश्चरमो धातुर्गृहीतः शूलपाणिना ॥ ६४ ॥ प्रक्षिप्तो वदने वगंगायामपि सोऽपतत् । वह्निः क्ष... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417146 proofread-page text/x-wiki gia447lwv5hpnvgrdm9wvnf8uyf6bug पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३८ 104 164973 417147 2026-06-23T12:53:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (१६) रसरत्नसमुच्चयः । भी पृथ्वी के ऊपर वह वीर्य गिरा, वहाँ पर सैकडों योजन गहरे पाँच कुएं बन गये तबसे उन कुओं में रहनेवाला वह वीर्य पाँच प्रकारका हो गया है ॥ ६१-६७ ॥ इस... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417147 proofread-page text/x-wiki itq9wuw3mawc3euyv7hyq8e94r3ps2x पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३९ 104 164974 417148 2026-06-23T12:53:54Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १७ ) है । इसके सेवनसे ही देवता आरोग्य और अजर अमर रहते हैं । रसेन्द्र नामवाला पारा निर्दोष होता है । एवं श्याव (कुछ नीलासा ) वर्णमाला, रूक्ष और अत्यन्त... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417148 proofread-page text/x-wiki fm4l8qgf7ffisg68mvioaleopvs5ilu पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४० 104 164975 417149 2026-06-23T12:54:26Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १८ ) रसरत्नसमुच्चयः । सर्वधातुगतं तेजो मिश्रितं यत्र तिष्ठति । तस्मात्स मिश्रकः प्रोक्तो नानारूपफलप्रदः ॥ ७९ ॥ जो धार्मिक मनुष्य इस प्रकार कही हुई पारेकी उत्प... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417149 proofread-page text/x-wiki k715ab2opdd87pkpkweahfhof8vi1bo पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४१ 104 164976 417150 2026-06-23T12:54:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (१९) मंत्रध्यानादिना तस्य रुष्यते पंचमी गतिः॥ ८५ ॥ इति भिन्नगतित्वाच्च सुतराजस्य दुर्लभः । संस्कारस्तस्य भिषजा निपुणेन तु रक्षयेत् ॥८६॥ इस प्र... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417150 proofread-page text/x-wiki qlq4wr3mssknmpj0w4qiu4trl4jdtnr पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४२ 104 164977 417151 2026-06-23T12:55:22Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २० ) रसरत्नसमुच्चयः । पतितो दरदे देशे गौरवाद्वह्निवक्रतः । सरसो भूतले लीनस्तत्तदेशनिवासिनः ॥ तां वृंद पातनायन्त्रे क्षिप्त्वा सूतं हरन्ति च ॥ ९० ॥ प्रथम बार ऋ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417151 proofread-page text/x-wiki q3oysztvl3v3dipq6l5wnn9enah9znw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४३ 104 164978 417152 2026-06-23T12:55:35Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २१ ) हैं । किन्तु कोई २ कहते हैं कि नाग और वंगसे चपल धातु बनती हैं) । और खपरिया ये आठ महारस हैं इन रसोंको उत्तम प्रकारसे परी- क्षा कर संग्रह करना चाहिय... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417152 proofread-page text/x-wiki 8ckbnataggbudb7ojw6accchyax3fz4 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४४ 104 164979 417153 2026-06-23T12:55:51Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २२ ) रसरत्नसमुच्चयः । पीनाकं पावकात्तप्तं विमुञ्चति दलोच्चयम् । तत्सेवितं मलं बद्धा मारयत्येव मानवम् ॥ ५ ॥ नागाभ्रं नागवत्कुर्याद्ध्वनिं पावकसंस्थितम् । तद... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417153 proofread-page text/x-wiki rqyhp6n3u2dfvaozpsq2xb6c5kq47kx पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४५ 104 164980 417154 2026-06-23T12:56:21Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२३) चतुर्विधं परं व्योम यद्यप्युक्तं रसायने ॥ १० ॥ तथापि कृष्णवर्णाभं कोटिकोटिगुणाधिकम् । स्निग्धं पृथुदलं वर्णसंयुक्तं भारतोऽधिकम् ॥११॥ सुख... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417154 proofread-page text/x-wiki hr2b09l73v90lpgqv98kxtwa8ylh0f8 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४६ 104 164981 417155 2026-06-23T12:56:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २४ ) रसरत्नसमुच्चयः । चन्द्रिकायुक्त ( चमकदार ) और कीट ( धातुमल ) के समान अभ्रक भस्म ) पारेको नहीं ग्रसता धातुकी सिद्धि करने और रसायन- कर्ममें जो पारा उपयोगमें लिया ज... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417155 proofread-page text/x-wiki m75mxx09j6ru2i12h92pxnr1qoeilnu पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४७ 104 164982 417156 2026-06-23T12:56:57Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२५) अभ्रकको अनि तपा तपाकर कांजी, गोमूत्र, त्रिफलेका काय और विशेकर गायका दूध इनमें सात २ बार बुझानसे अभ्रक शुद्ध होता है । किन्तु प्रत्येक बुझावमें... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417156 proofread-page text/x-wiki fc1b2w8dy1jl8c4ojj81p7f16mzg6zh पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४८ 104 164983 417157 2026-06-23T12:57:16Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (२६) रसरत्नसमुच्चयः । लेवे और अर्द्ध गजपुटमें फूँक देवे । इस प्रकार दश पुट देनेसे अभ्र- ककी निःसन्देह भस्म हो जाती है ॥ २३ ॥ २४ ॥ तद्वन्मुस्तार सेनापि तण्डुलीयरसेन... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417157 proofread-page text/x-wiki 9gsq6ub2yabvol45eo3a6em5664v2u6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५० 104 164984 417158 2026-06-23T12:57:53Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( २८ ) खरल करे और प्रत्येक बार खरल करने के पश्चात् धूपमें सुखावे। फिर अभ्रक पंचाज (बकरीका दूध दही, घी, मल और मूत्र इन पाँचोंको पश्चाज कहते हैं), पञ्चग... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417158 proofread-page text/x-wiki dzj1hs7777d9o6dh9wtovwxa12feugm पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४९ 104 164985 417159 2026-06-23T12:58:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । कासमर्दघनाधान्यवालानां च पुनर्भुवः । (२७) मत्स्याक्ष्याः काकवल्याश्च हंसपाद्या रसैः पृथक् ३० पिष्ट्वा पिष्ट्वा प्रयत्नेन शोषेयद्धर्मयोगतः ।... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417159 proofread-page text/x-wiki 3aolrxl2j0jpbfg6wh24s3xku7rzbm2 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५१ 104 164986 417160 2026-06-23T12:58:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२९) मृदु हो जाता है। (इसी विधिसे अन्य कठिन धातुयें भी मृदु की जाती हैं ) ॥ ३९ ॥ सच्चाधरसायन | पट्टपूर्ण विधायाथ गोघृतेन परिप्लुतम् । भर्जयेत्सप्तवा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417160 proofread-page text/x-wiki 10s8n6pjaqsw1c0x9amqsduyhqytv11 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५२ 104 164987 417161 2026-06-23T12:59:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (३०) रसरत्नसमुच्चयः । भाग गन्धक मिलाता जाय । फिर त्रिफले के काथमें घोटकर २० बार बाराह पुट देवे । पश्चात् त्रिफला, मुंडी, भाँगरेके पत्ते, हरड बहेडा और मूली के पत्ते इ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417161 proofread-page text/x-wiki n6sf74yoc1d32lw3jaaensstb67mki8 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५३ 104 164988 417162 2026-06-23T12:59:35Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३१ ) तत्क्षणेन समाहृत्य कुट्टयित्वा रजश्वरेत् ॥ ४९ ॥ गोघृतेन च तच्चूर्ण भर्जयेत्पूर्ववत्रिधा । धात्री फलरसैस्तद्वद्धात्रीपत्ररसेन वा ॥ ५० ॥ भ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417162 proofread-page text/x-wiki 2ubv3daf15wyomqgzhq2ih6qoc7hc7m पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५४ 104 164989 417163 2026-06-23T12:59:51Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (३२) रसरत्नसमुच्चयः । यथेष्ट रूपसे व्यवहार करना चाहिये पश्चात् वायविडङ्ग और त्रिकुटा इनको समान भाग लेकर बारीक चूर्ण करके उसमें से दो आने भर लेवे । उस चूर्ण में डे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417163 proofread-page text/x-wiki 06gbq0vl6ktw6d6dtkd27mf7yref8ya पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५५ 104 164990 417164 2026-06-23T13:00:30Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (३३) रस्वी वैक्रांतकः खलु वपुर्बललोहकारी ॥ ५७ ॥ रसायनेषु सर्वेषु पूर्वगण्यः प्रतापवान् । वज्रस्थाने नियोक्तव्यो वैक्रांतः सर्वदोषहा ॥९८॥ tarang, o और वर्णकी वृद्धि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417164 proofread-page text/x-wiki kjbbvbclp9ol134o4698phl0ltv9inv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५६ 104 164991 417165 2026-06-23T13:00:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३४ ) रसत्नसमुच्चयः । पर गिरा, वहीं २ होरेके समान आकारवाला वैक्रान्त नामक महारस उत्पन्न हो गया । विन्ध्याचलके दक्षिण और उत्तर भागमें इसकी खानें हैं । यह लोहादि सम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417165 proofread-page text/x-wiki g7v8tk8dueygpo3oen0wz4lrfysw2iq पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५७ 104 164992 417166 2026-06-23T13:01:08Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भापाटी कोपेतः । (३५) वैकान्तको काँजी आदि अम्लवंग, मूत्रवर्ग, कुलथीका काढा, केलेका स्वरस अथवा कोदोंका काढा इनमें जवाखार, सब्जी और पाँचों नमक मिलाकर उसको दोलायन्त्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417166 proofread-page text/x-wiki 2coypoqxqixsc8t9a2s2af2vrah7tjn पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५८ 104 164993 417167 2026-06-23T13:01:23Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३६ ) रसरत्नसमुच्चयः । मोखा, मोरटलता और ढाक इनके खारोंको गोमूत्र में पीसकर उसमें वैक्रान्तको भावना देवे । फिर वज्रकन्द और हल्दीका कल्क समान भाग एवं त्रिफलेका चूर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417167 proofread-page text/x-wiki i8eakkmgwrw4km37cz0tgngttvj1nma पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५९ 104 164994 417168 2026-06-23T13:01:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३७) नीले वैकान्तकी भस्म १ भाग, पारेकी भस्म आधा भाग और अभ्रक भस्म दोनोंके बराबर भाग लेकर सबको एकत्र खरल कर लेवे । इसमेंसे एक रत्ती परिमाण लेकर शहद और... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417168 proofread-page text/x-wiki ovfyn1ebxjrcshvy34qom9f0xek32x7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/६० 104 164995 417169 2026-06-23T13:02:08Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (३८) रसरत्नसमुच्चयः । खके महीने में सूर्यकी तीक्ष्ण किरणोंके तपनेसे सोनामाखी दिखाई देती है। सुवर्णके समान कान्तिवाली माक्षिक धातु स्वादमें मधुर होती है और चाँद... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417169 proofread-page text/x-wiki 3y3cr1ht1j94vyio46bkqfk603mbf5l पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/६१ 104 164996 417170 2026-06-23T13:02:32Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । एरंड स्नेहगन्याज्यैर्मातुलुंगरसेन वा । (३९) खर्परस्थ दृढं पक्कं जायते धातुसन्निभम् ॥ ८५ ॥ एवं मृतं रसे योज्यं रसायनविधावपि ॥ ८६ ॥ सोनामाखीके चूर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417170 proofread-page text/x-wiki k41bc2rhdef6n99gq1nmypr8qkz5wrr पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/६२ 104 164997 417171 2026-06-23T13:03:55Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४० ) रसरत्नसमुच्चयः । इस प्रकार सात बार करनेसे माक्षिक सत्वमें मिला हुआ शीशा भवश्य निकल जाता है ॥ ८७ ॥ ८८ ॥ सत्त्वकी दूसरी विधि । क्षौद्रगन्धर्वतैलाभ्यां गोमूत्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417171 proofread-page text/x-wiki sulaqlzesw2wctl8b9ss8gra099txmf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/६३ 104 164998 417172 2026-06-23T13:05:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४१ ) सरोगामपमृत्युमेव । दुस्साध्यरोगानपि सप्तवा- सरैर्नैतेन तुल्योऽस्ति सुधारसोऽपि ॥ ९४ ॥ सोनामाखी का सच और पारा दोनोंको समान भाग लेकर कज्जली ब... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417172 proofread-page text/x-wiki emh11c1vly085zjt2kxwstvj9wfudeg पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/६४ 104 164999 417173 2026-06-23T13:05:37Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४२ ) रसरत्नसमुच्चयः । वर्तुलः कोणसंयुक्तः स्निग्धश्व फलकान्वितः । मरुत्पित्तहरो वृष्यो विमलोऽतिरसायनः ॥ ९७ ॥ पूर्वो हेम क्रियासूक्तो द्वितीयो रौप्यकृन्मतः... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417173 proofread-page text/x-wiki ctsm7rkd1whctc8ds4jw7px123uclbm पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/६५ 104 165000 417175 2026-06-23T13:05:51Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । विमलामारण और सवपातन । ( ४३ ) गंधाश्मलकुचामलैश्च म्रियते दशभिः पुटैः ॥१००॥ सकलकुवद्रावैषशृंग्याश्व भस्मना । पिष्टो मूषोदरे लिप्तःसशोष्य च निरुध... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417175 proofread-page text/x-wiki jjmva6250v3cybd5hkqnfttr99v10eq पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/६६ 104 165001 417176 2026-06-23T13:06:20Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४४) रसरत्नसमुच्चयः । विमला रसायन । तत्सत्त्वं सूतसंयुक्तं पिष्टं कृत्वा सुमर्दितम् । विलीनं गंधके सिवा जायते त्रिगुणात्मकम् ॥ १०५ शिलां पंचगुणां चापि वालुका... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417176 proofread-page text/x-wiki bxmbf5d1taxrpjhtelh3kzt497azu8e पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/६७ 104 165002 417177 2026-06-23T13:06:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४५) हैं । यह रसायन इतनी श्रेष्ठ है कि इस अकेली को ही भिन्न २ अनु- पानोंके साथ सेवन करनेसे सब रोगोंका नाश होता है । १०९-१०८ ॥ शिलाजीतका वर्णन | शिलाजतुर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417177 proofread-page text/x-wiki 58nehp0vzg86y01qehpusdqm4hp5lwn पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/६८ 104 165003 417178 2026-06-23T13:06:47Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४६) रसरत्नसमुच्चयः । होनेवाला शिलाजीत जवाके फूलके समान लाल और वजनमें भारी होता है । स्वादमें उत्तम, किंचित् कडवा और उत्कृष्ट रसायन है । रूपेकी खानसे निकलनेवाला... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417178 proofread-page text/x-wiki b42kheyhof6n3fy231qirv3me1zyu7q पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/६९ 104 165004 417179 2026-06-23T13:07:05Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । (४७) लोहपात्रे विनिक्षिप्य शोधयेदतियत्नतः ॥ ११७ ॥ क्षाराम्लग्गुग्गुलूपेतैः स्वेदनीयंत्रमेध्यगैः । स्वेदितंघटिका मानाच्छिलाधातुर्विंशुद्ध... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417179 proofread-page text/x-wiki i7hk4navx2ldmi4czn8y9943uaau3ug पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/७० 104 165005 417180 2026-06-23T13:07:30Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४८) रसरत्नसमुच्चयः । शिलाजीत की भस्म कान्तलोहभस्म और वैकान्तभस्म सबके समान भाग लेकर एकत्र खरल करके उसमेंसे एक वलप्रमाण लेकर त्रिफला और त्रिकुटेके चूर्णके साथ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417180 proofread-page text/x-wiki bsui7micl4yalj7ut00dn80c0eiacg1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/७१ 104 165006 417181 2026-06-23T13:07:49Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः ! सस्यक (नीलाथोथा) की उत्पत्ति । (४९) पीत्वा हालाहलं वान्तं पीतामृतगरुत्मता ॥ विषेणामृतयुक्तेन गिरौ मरकताह्नये ॥ १२६ ॥ तद्वान्तं हि घनीभूतं संजातं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417181 proofread-page text/x-wiki 7ft71uje0snun08qiv9ktpnt69g5m79 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/७२ 104 165007 417182 2026-06-23T13:08:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ५० ) रसरत्नसमुच्चयः । नीलेथोथेका शाधन । तुत्थकं शुद्धिमाप्नोति रक्तवर्गेण भावितम् । स्नेहवर्गेण संसिक्तं सप्तवारमदूषितम् ॥ १३० ॥ दोलायंत्रेण सुस्विनं सस्यक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417182 proofread-page text/x-wiki 2q2off8vyl3njbgt6weqrpelvji63ei पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/७३ 104 165008 417183 2026-06-23T13:08:25Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (५१) ताम्ररूपं परिध्यातं सत्त्वं मुञ्चति सस्यकम् ॥ १३५ ॥ शुद्धं सस्यं शिविक्रांत पूर्वभेषजसंयुतम् । नानाविधानयोगेन सत्त्वं मुञ्चति सस्यकम् ॥१... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417183 proofread-page text/x-wiki iqy5mtd8d5rpgyjz8t5clz25kbpyfnk पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/७४ 104 165009 417184 2026-06-23T13:08:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ५२ ) रसरत्नसमुच्चयः । अनया मुद्रया तप्तं तैलमग्नौ सुनिश्चितम् । लेपितं इंति वेगेन शूलं यत्र क्वचिद्भवेत् ॥ १४१ ॥ सद्यः सूतिकरं नार्याः सद्यो नेत्ररुजापहम् ॥ १... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417184 proofread-page text/x-wiki 9dtcv517dq7yko8fw9glu58hf9d1oqr पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/७५ 104 165010 417185 2026-06-23T13:09:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (५३) चपलः स्फटिकच्छायः षडस्त्री स्निग्धको गुरुः । त्रिदोषन्नोऽतिवृष्यश्च रसबंधविधायकः । महारसेषु कैश्विद्धि चपलः परिकीर्तितः ॥ १४६ ॥ जंबीरक क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417185 proofread-page text/x-wiki s8tv3jz4z11c4ld0sf5fvw3xabn3kro पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/७६ 104 165011 417186 2026-06-23T13:09:28Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ५४ ) रसरत्नसमुच्चयः । गजपुटमें रखकर फूंकनेसे चपला धातुकी उत्तम भरम हो जाती है ॥ १४३-१४८ ॥ रसक - खपरिया । रसको द्विविधः प्रोक्तो दर्दुरः कारवेल्लकः । सदलो दुर्दुर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417186 proofread-page text/x-wiki idmtidv1os7rjkmcuos0c2ccx09kl0z पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/७७ 104 165012 417187 2026-06-23T13:09:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (५५) खर्परः परिसंतप्तः सप्तवारं निमज्जितः । बीजपूररसस्यतिर्निर्मलत्वं समश्नुते ॥ १५५ ॥ नृमूत्रे वाऽश्वमूत्रे वा तक्रे वा कांजिकेथ वा । प्रताप्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417187 proofread-page text/x-wiki oj3vywb8j99wzibyn938fdfwa217347 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/७८ 104 165013 417188 2026-06-23T13:10:21Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (५६) रसरत्नसमुच्चयः । वंगभं पतितं सत्त्वं समादाय नियोजयेत् । एवं त्रिचतुरैवीरैः सत्त्वं सर्वे विनिःसरेत् ॥ १६१ ॥ साभयाजतुभूनाग निशाधूमजटंकणम् । मूक मूषागतं ध... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417188 proofread-page text/x-wiki tb6pi2m3dgqoc0wdqvhiglyepnjtw57 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/७९ 104 165014 417189 2026-06-23T13:10:39Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (५७) ध्यात्वा ध्यात्वा समाकृष्य ढालयित्वा शिलातले । सत्त्वं वंगाकृति ग्राह्यं रसकस्य मनोहरम् ॥ १६४ ॥ यद्वा जलयुतां स्थालीं निखनेत्कोष्ठिकोदरे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417189 proofread-page text/x-wiki cxv1z3lpf1y63plyown55552gk4on1h पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/८० 104 165015 417190 2026-06-23T13:11:35Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (५८) रसरत्नसमुच्चयः । इस प्रकार करनेसे खर्पर सत्त्वकी अवश्य भस्म होजाती है ॥ १६३-१६७ ॥ खर्पर रसायन । तद् भस्म मृतकांतेन समेन सह योजयेत् ॥१६८॥ अष्ट गुंजामितं चूर्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417190 proofread-page text/x-wiki i8jkx8fel7teinpu6jzbxcr5p5tk9iy पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/८१ 104 165016 417191 2026-06-23T13:11:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (५९) गंधक, गेरू, कसीस, फटकरी, हरताल, मैनशिल, अंजन आर कंकुष्ठ ये आठ उपरस हैं। इनका रसकर्ममें उपयोग होता है ॥ १ ॥ गंधकोत्पत्ति | गंधकस्य तु माहात्म्यं तद्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417191 proofread-page text/x-wiki qdaqihrjsq9lwrz50jx0ntcw31jv4zw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/८२ 104 165017 417192 2026-06-23T13:12:15Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ६० ) रसत्नसमुच्चयः । इति देवगणैः प्रीतैः पुरा प्रोतं सुरेश्वरि । तेनायं गंधको नाम विख्यातः क्षितिमंडले ॥ ११॥ इन आठों रसोंमेंसे पहले गन्धकका वर्णन किया जाता है... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417192 proofread-page text/x-wiki 76wbsxghhlf7r5f2f48oql8kep602w5 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/८३ 104 165018 417193 2026-06-23T13:13:36Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ६१ ) श्वेतोऽत्र खटिका प्रोक्तो लेपने लोहमारणे ॥ १३॥ तथा चामलसारः स्याद्यो भवेत्पीतवर्णवान् । शुक पिच्छः स एव स्याच्छेषो रसरसायने ॥ १४ ॥ रक्तश्च... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417193 proofread-page text/x-wiki kye5y5rnk84gegxzqtto7ik3ccsat14 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/८४ 104 165019 417194 2026-06-23T13:14:49Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ६२ ) रसरत्नसमुच्चयः । गन्धकका माहात्म्य | बलिना सेवितः पूर्व प्रभूतबलहेतवे । वासुकी कर्षतस्तस्य तन्मुखज्वालया युता ॥ १७ ॥ वसा गंधकगंधाढ्या सर्वतो निःसृता तनो... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417194 proofread-page text/x-wiki 6q7qkhd3duai9oc7rszib8rx5wcanjz पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/८५ 104 165020 417195 2026-06-23T13:15:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ६३) स्थाल्यां दुग्धं विनिक्षिप्य मुखे वस्त्रं निबध्य च । गंधकं तत्र निक्षिप्य चूर्णितं सिकताकृति ॥ २४ ॥ छादयेत्पृथुदीर्घेण खर्परेणैव गंधकम् ।... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417195 proofread-page text/x-wiki pzu59zot2gch8prb2s3udlys6h1tfs3 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/८६ 104 165021 417196 2026-06-23T13:15:39Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( ६४ ) कढाई या तवे में अग्निपर गलाकर भांगरे के रसमें छोड देवे । इस प्रकार सात वार करनेसे गंधक शुद्ध होता है । किन्तु प्रत्येक वार में जलसे घोडालना च... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417196 proofread-page text/x-wiki 60fs5tvpmrozuqijqmjrd9li2t153yz पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/८७ 104 165022 417197 2026-06-23T13:17:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । ( ६५ ) शुद्ध गंधकमें सोलहवां भाग त्रिकुटेका चूर्ण मिलाकर दोनोंको एकत्र खूब बारीक खरल करके उसको एक हाथ चौरस कपडेपर समान भावसे विछाकर सहजमें उसको मो... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417197 proofread-page text/x-wiki 0447p9nvr39sjucbi8rwfz953oc8ml5 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/८८ 104 165023 417198 2026-06-23T13:18:05Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ६६ ) रसरत्नसमुच्चयः । Mitra aataढाईमें डालकर उसमें शुद्ध गंधक डालकर नीचे अग्नि जलावे और एक घी चुपडी करछीसे उसे चलाता जाय। जब वह गलकर पतला हो जाय तब उसको नीचे उतारकर पश्च... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417198 proofread-page text/x-wiki o3mpe6t2j2pnld720t5h5tzqqmgqs56 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/८९ 104 165024 417199 2026-06-23T13:18:25Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (६७) दुर्जया बहुकालीना पामा कण्डूः सुनिश्वितम् ॥४१॥ गंधकस्य प्रयोगाणां शतं तन्न प्रकीर्तितम् । ग्रंथविस्तार भीतेन सोमदेवेन भूभुजा ॥ ४२ ॥ शुद्ध... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417199 proofread-page text/x-wiki 6v83lk7z7e4jfy7n3gltg162lq1zw8c पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/९० 104 165025 417200 2026-06-23T13:18:51Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (६८) रसरत्नसमुच्चयः । फिर उसकी बत्ती बनाकर उसको चिमटेसे पकड़कर और उसका नचिको मुख करके एक सिरेसे जलावे और उसके नीचे एक काँच- का वर्तन रख देवे। उस वर्तनमें जो तेल गिर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417200 proofread-page text/x-wiki d5x3qnv7qemms1a6lkdy4z25bq2uuf3 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/९१ 104 165026 417201 2026-06-23T13:19:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (६९) रके गेरुओं को गाय के दूधमें भावना देनेसे वे शुद्ध हो जाते हैं । नन्दी- नामक रससिद्ध ने कहा है कि गैरिक धातु सत्त्वमय है इसलिये उसके सत्त्व निकाल... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417201 proofread-page text/x-wiki q8qy0uhmmd28duy8g7put5ou9kkmm0s पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/९२ 104 165027 417202 2026-06-23T13:19:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ७० ) रसरत्नसमुच्चयः । कासीस दो प्रकारका होता है । एक वालुकासीस और दूसरा पुष्पकासीस । वालुकासीस वालू (रेत) के समान धूलसा, काँजी अगर धुर्येके समान रंगवाला, उष्ण वीर्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417202 proofread-page text/x-wiki fjvcnnvrxkklkajj1igika0y9x293jh पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/९३ 104 165028 417203 2026-06-23T13:20:09Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (७१) फटकी फुल्लिका चेति द्वितीया परिकीर्तिता । ईषत्पीता गुरुः स्निग्धा पीतिकाविषनाशिनी ॥ ६० ॥ व्रणकुष्टहरा सर्वकुष्टन्त्री च विशेषतः ॥ ६१ ॥ निर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417203 proofread-page text/x-wiki 2bsgb51314gck23yn2jax68u7tls2jy पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/९४ 104 165029 417204 2026-06-23T13:21:01Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ७२ ) रसरत्नसमुच्चयः । चाहिये | अथवा इसको गायके पित्तेकी १०० भावना देकर कोयलोंकी तीव्र अग्निमें फूंककर सत्व निकाले । यह सत्त्व संक्रामक गुणोंवाला है इसलिये यह अत... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417204 proofread-page text/x-wiki mweilnc26xh249garca1kr4b9wn0ri6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/९५ 104 165030 417205 2026-06-23T13:21:22Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (७३) अशुद्धं तालमा कफमारुतमेहकृत् । तापस्फोटांगसंकोचं कुरुते तेन शोधयेत् ॥ ७० ॥ तालकं कणशः कृत्वा दशांशेन व टंकणम् । जंबीरोत्थद्रवैः क्षाल्यं क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417205 proofread-page text/x-wiki 9nxyuw178lmi5u3en4zkwe0wt8b91ho पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/९६ 104 165031 417206 2026-06-23T13:21:36Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (७४) रसरत्नसमुच्चयः । लकी उत्तम भस्म होती है । इसकी सर्व योगोंमें योजना करनी चाहिये ॥ ७४ ॥ ७५ ॥ हरितालसवपातन । कुलित्थक्काथसौभाग्यमहिष्याज्य मधुप्लुतम् । स्थाल... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417206 proofread-page text/x-wiki 5rhraj66iwhmnme4ma566i43ppyyjky पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/९७ 104 165032 417207 2026-06-23T13:22:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (७५) बलिनाss लिप्य यत्नेन त्रिवारं परिशोष्य च । द्राविते त्रिपले ताम्रे क्षिपेत्तालकपोटली ॥ ८६ ॥ भस्मनाच्छादयेच्छीघ्रं ताम्रेणावेष्टितं सितम्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417207 proofread-page text/x-wiki 4kk4bprjoyhzy2wtxlwmy22ptb0ryvt पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/९८ 104 165033 417208 2026-06-23T13:22:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । (७६) काँचकी आवसी शीशी में भरकर उसके ऊपर तीन वार कपरौटी करके तेज धूप में सुखावे । पश्चात् एक मट्टीके खोपडे या कुंडेके बीचमें एक छेद करके उसमें आधी... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417208 proofread-page text/x-wiki qq23qjolftj49tge7949ryzkplhfzr9 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/९९ 104 165034 417209 2026-06-23T13:22:56Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । ( ७७) मांद्यकंडूतिका साक्षय हारिणी च ॥ ९१ ॥ अश्मरी मूत्रकृच्छ्रं च अशुद्धा कुरुते शिला । मंदा मलबंधं च शुद्धा सर्वरुजापहा ॥ ९२ ॥ अगस्त्य पत्रतोये... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417209 proofread-page text/x-wiki 20455tuf5p5k98n1ck5pz0z55ghsf4t पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१०० 104 165035 417210 2026-06-23T13:23:18Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( ७८ ) और वातनाशक, अधिक सत्त्ववाली, एवं भूतबाधा, विषविकार, मंदा ग्नि, खुजली, खांसी और क्षयरोगको नष्ट करती है । अशुद्ध मनसिल अश्मरी, मूत्रकृच्छ्र, मन... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417210 proofread-page text/x-wiki e3k8wr3pmsfs2ar2mxuq36mdvhe1qrc पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१०१ 104 165036 417211 2026-06-23T13:25:00Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ asi भाषाटीकोपेतः । (७९) श्वास मापहं वण्यै वातपित्तासनाशनम् । स्रोतोंजन हिमं स्निग्धं कषाय स्वादु लेखनम् १०१ ॥ हिध्माविषच्छर्दिकफपित्तास्ररोगनुत् ॥ १०२ ॥ पुष्पा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417211 proofread-page text/x-wiki kfmbp8zmlwnfk02ns2y2kwh3fqiovro पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१०२ 104 165037 417212 2026-06-23T13:25:13Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (८०) रसरत्नसमुच्चयः । हैं । यह कुछ पीला होता है । यह विषबाधा, मुखरोग, श्वास, हिचकी वातरक्त और पित्तरक्तको नष्ट करता है और शरीर के वर्णको उज्ज्वल करता है । स्रोतोंजन -... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417212 proofread-page text/x-wiki mnfn2h4omj2vdgpsq6oultzjwmfli0p पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१०३ 104 165038 417213 2026-06-23T13:25:39Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ८१ ) केचिद्वदति कंकुष्टं सद्योजातस्य दंतिनः । वर्चश्च श्यामपीताभं रेचनं परिकथ्यते ॥ १११ ॥ कतिचित्तेजिवाहानां नालं कंकुष्ठसंज्ञकम् । वदति श्व... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417213 proofread-page text/x-wiki nyp1afq9hiis8jboy1velr3ekn190ps पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१०५ 104 165039 417214 2026-06-23T13:27:08Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । अष्ट साधारण रस । कपिलश्वापरो गौरीपाषाणो नवसागरः ( ८३) कपर्दो वह्निजारश्च गिरिसिंदुरहिंगुलौ ॥ १२० ॥ मृद्दारशृंगमित्यष्टौ साधारणरसाः स्मृताः । '... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417214 proofread-page text/x-wiki d7oowxd28lqdy83oavwduyvvtu28rus पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१०४ 104 165040 417215 2026-06-23T13:27:42Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ८२ ) रसरत्नसमुच्चयः । लोग कंकुष्ठको हाथी के तत्कालके उत्पन्न हुए बच्चेका मल बताते हैं । इसका रंग भी कुछ काला पीला मिले रंगका होता है और यह रेचक होता है । उसी प्रका... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417215 proofread-page text/x-wiki r122bplic9yly471zos636fvijygvj1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१०६ 104 165041 417216 2026-06-23T13:28:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ८४ ) रसरत्नसमुच्चयः । स्वेदयेद्धंडिकामध्ये शुद्धो भवति मूषकः ॥ तालवग्राहयेत्सत्त्वं शुद्धं शुभ्रं प्रयोजयेत् । रसबंधकरः स्त्रिग्धो दोषघ्नो रसवीर्यकृत् ॥ १... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417216 proofread-page text/x-wiki 2ntcwiz9etr40eas6lzp5zouk257ji0 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१०७ 104 165042 417217 2026-06-23T13:28:53Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (८५) करील और पीलू वृक्षकी लकडियों की अभिनें जलाकर उस राख को पानीमें अच्छी तरह मिलाकर एक तरहके एक वर्त्तनमें भरकर रख दिया जाता है. जब राख नीचे बैठ जात... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417217 proofread-page text/x-wiki p2cuwtqy6q32uk0sqa67ddu2c5qht95 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१०८ 104 165043 417218 2026-06-23T13:29:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ८६ ) रसरत्नसमुच्चयः । वराटिका (कौडी) कुछ पीली रंगकी पीठपर गांठदार और लम्बी गोल कौडीको वराटिका कहते हैं । रसवैद्य इसको चराचर कहते हैं । डेढ़ निष्क (छः मासे भरकी ) वजन... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417218 proofread-page text/x-wiki q3k30x270gw1t0wf6tjre37ftrv7fc2 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१०९ 104 165044 417219 2026-06-23T13:29:55Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ८७ ) तीव्र वातरोगोंको दूर करनेवाला, पारेके वीर्यको बढानेवाला, अग्निको दीपन करनेवाला है । और पारदके जारणमें उपयोगी है । यह समुद्रके क्षारसे शुद्ध... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417219 proofread-page text/x-wiki er7vxmdxb6sd9if6q0zbbbj463m8aoi पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/११० 104 165045 417220 2026-06-23T13:30:13Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ८८ ) रसरत्नसमुच्चयः । शोऽम्लवगैः । एवं सुवर्ण बहुधर्मतापितं करोति साक्षाद्वरकुंकुमप्रभम् ॥ १४३॥ दरदः पातनायंत्रे पातितश्च जलाशये ।. तत्सत्त्वं सुतसंकाश जाय... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417220 proofread-page text/x-wiki djifg3fl4k7mejnvbmh5kexfb8kqrr1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१११ 104 165046 417221 2026-06-23T13:32:28Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः (८९) कर देवे और जो दोनों घडोंम छेदकर के जो बांस की नली लगाई गई है उसकी संधियों (जोडों ) की भी अच्छे प्रकार बंद कर देवे । फिर हिंगुलवाले घडेके नीचे अग्नि ज... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417221 proofread-page text/x-wiki j78hsup76lrwjlzqshzp113bzugqgda पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/११२ 104 165047 417222 2026-06-23T13:32:46Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (९०) रसरत्नसमुच्चयः । सबको खरल करके घडियामें बंद करके कोयलोंकी अग्रि देनेसे सब परस्पर मिल जाते हैं ॥ १४६-१४८ ॥ राजावर्त । राजावर्त्तोऽल्परक्तोरुनी लिमामिश्रितप... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417222 proofread-page text/x-wiki 5y5i8hep2thuuk6i5fmm3hqjfll2gra पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/११३ 104 165048 417223 2026-06-23T13:33:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ९१ ) पैदा करता है । राजावर्तका शोधन | नींबू का रस गोमूत्र और जवा- खार इन सबको एकत्र मिलाकर इनमें राजावर्तादि धातुओंको दो तीन बार पकाने से वे सब शुद्ध... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417223 proofread-page text/x-wiki jpxy0udyr839c1g14y8jz19ox8ah9rs पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/११४ 104 165049 417224 2026-06-23T13:33:36Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ९२ ) रसरत्नसमुच्चयः । पुष्परागं महानीलं पद्मरागं प्रवालकम् । वैडूर्य च तथा नीलमेतेऽपि मणयो मताः ॥ यत्नतः संग्रहीतव्या रसबंधस्य कारणात् ॥ ३ ॥ पद्मरामेंद्रनीला... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417224 proofread-page text/x-wiki 7qmjfrgv7s6fmgd3bh9wl5jjxth9dno पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/११५ 104 165050 417225 2026-06-23T13:34:16Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (९३) शनिका, गोमेदमणि राहुका और वैदूर्यमाणे केतुका रत्न है । (उक्त ग्रहों के अरिष्ट निवारण के लिये ) अथवा इष्ट कार्यकी सिद्धीके लिए इन्हीं रत्नोकी अं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417225 proofread-page text/x-wiki kxoyk1q99k5law3914ly15nedevys8k पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/११६ 104 165051 417226 2026-06-23T13:35:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ९४ ) रसरत्नसमुच्चयः । टेढावेढा ऐसा आठ दोषोंवाला माणिक्य निकृष्ट होता है । यह त्यागने योग्य है । माणिक्य के गुण । माणिक जठररानिको दीपन करनेवाला, शुक्र की वृद्धि क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417226 proofread-page text/x-wiki cqzneet4a0uw70w98ghkzgwqf28kpil पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/११९ 104 165052 417227 2026-06-23T13:35:41Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (९७) रुधिरके विकारों को शमन करता है। अग्निको दीपन करनेवाला पाचक और हलका है ॥ २३-२५ ॥ वहीरा । वज्रं त्रिविधं प्रोक्तं नरो नारी नपुंसकम् । पूर्वपूर्व... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417227 proofread-page text/x-wiki 2kcizz6287i7mvac5n2umu5npjtmwk9 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१२० 104 165053 417228 2026-06-23T13:35:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (९८) रसरत्नसमुच्चयः । उत्तरोत्तर रत, वीर्य और विपाकादिमें क्रमसे हीन गुणावाले हैं, अर्थात् नरजातिके हीरेसे स्त्रीजातिका हीरा और स्त्रीजातिके हीरेसे नपुंसक जात... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417228 proofread-page text/x-wiki eoot89m1lhw18z2jmebu9pohtlsflkd पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/११७ 104 165054 417229 2026-06-23T13:36:29Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (९५) दीपन करनेवाली और परिणाम शूलको अवश्य नष्ट करनेवाली है । मोतीके विशेष गुण कफ, पित्त, क्षय, खाँसी, श्वास, मन्दाग्नि और दाहको नष्ट करता है एवं पुष्टि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417229 proofread-page text/x-wiki sv1h9cit2phl2i5vpltbrt272s5j0rc पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/११८ 104 165055 417230 2026-06-23T13:37:11Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (९६) रसरत्नसमुच्चयः । ज्वरच्छर्दि विषश्वास सन्निपाताग्निमांद्यनुत् । दुर्नामपाण्डुशोफघ्नं तार्क्ष्यमोजो विवर्धनम् ॥२२॥ तार्क्ष्य (पन्ना) हरे रंगका, वजनमें... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417230 proofread-page text/x-wiki pkypcdxgwiwd2plb7vbbcu0rayhrs3h पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१२१ 104 165056 417231 2026-06-23T13:37:36Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (९९) रत्नोंके दोष ग्रास, त्रास, बिन्दु, रेखा और जलगर्भता ये पाँच दोष साधारण रूपसे सच रत्नोंमें होते हैं। इस कारण उत्तम विधिसे परीक्षा करके इनको ग्रह... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417231 proofread-page text/x-wiki 5n7bh0xdi5le4gwnrwtf99k0flv90nn पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१२२ 104 165057 417232 2026-06-23T13:38:02Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १०० ) रसरत्नसमुच्चयः । कासमर्दरसापूर्णे लोहपात्रे निवेशितम् ॥ ४१ ॥ सप्तवारं परिध्यातं वज्र भस्म भवेत्खलु । ब्रह्मज्योतिमुनीन्द्रेण क्रमोयं परिकीर्तितः ॥ ४२... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417232 proofread-page text/x-wiki pktgynlfu4ocyniwtzxf92wguk4fy60 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१२३ 104 165058 417233 2026-06-23T13:38:23Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १०१ ) नेसे होरेकी निश्चय वारितर (जलमें तैरनेवाली ) भस्म होती है सत्य - वादी रसकौतुकी सोमसेनानी विद्वानका कहा और अनुभव किया हुआ होरेका मारण ( भस्म कर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417233 proofread-page text/x-wiki 30onb51v5dij4w8mxk0obuxgte9t18q पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१२४ 104 165059 417234 2026-06-23T13:38:45Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १०२ ) रसरत्नसमुच्चयः । पादांशं खलु ताप्यकं वसुगुणं वैक्रतिकं षड्गुणं भागोऽप्युक्तर से रसोऽयमुदितः षाड्गुण्यसंसिद्धये ४८ हीरेकी भस्म ३० भाग, सुवर्णभस्म १६ भा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417234 proofread-page text/x-wiki g8uo84cevrxea1hsnfp5bhoh2dafsz8 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१२५ 104 165060 417235 2026-06-23T13:39:00Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १०३ ) जो तेजोहीन, अनेक वर्णका अर्थात् जिसमें आधेमें एक रंग और आधेमें दूसरा रंग दीखे रूखा (खरखरा ), वजनमें हलका, जिसके भीतर लाल रंग की छटा दिखाई देती ह... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417235 proofread-page text/x-wiki 9mclodqmrjlkwbsa4krkh9nqcbb37p6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१२६ 104 165061 417236 2026-06-23T13:39:23Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १०४) रसरत्नसमुच्चयः । वैडूर्यमणि (लहसुनिया ) वैडूर्य श्यामशुभ्रामं समं स्वच्छ गुरु स्फुटम् । अशुभोत्तरीयेण गर्भितं शुभमीरितम् ॥ ५७ ॥ श्यामं तोयसमच्छायं चिपिट... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417236 proofread-page text/x-wiki fcquxaee1s3ey5siya3lzlq5rl9q6t8 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१२७ 104 165062 417237 2026-06-23T13:39:54Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १०५) मिली हुई कांजीमें, हीरा चौलाईके रसमें, नीलम नोलके रस या काढेमें, गोमेदमणि गोरोचनके पानी में और वैदूर्यमणि (लहसुनिया ) त्रिफले के काटेमें एक प्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417237 proofread-page text/x-wiki 7sob73vjfjzsv8kvopx9ras1a393wx5 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१२८ 104 165063 417238 2026-06-23T13:40:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १०६ ) रसरत्नसमुच्चयः । मुक्ता तु सप्ताहं वेतसाम्लेन मर्दितम् । जंबीरोदरमध्ये तु धान्यराशौ विनिक्षिपेत् ॥ ७० ॥ सप्ताहादुद्धृतं चैव पुटे धृत्वा द्रुतिर्भवेत्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417238 proofread-page text/x-wiki gkfwxqj47ihz10xi9xvv7p1k36rg507 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१२९ 104 165064 417239 2026-06-23T13:40:48Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १०७ ) एक कपड़े में बांधकर सर्व प्रकार के अम्ल पदार्थोंके रस और कांजीको एक घडे में भरकर और उसके दनमें एक डोरा बांधकर उसमें उक्त गोलेको अच्छे प्रकार... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417239 proofread-page text/x-wiki 16h4jsn5c5ks5etvqnlpjzy6lii3p7a पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१३० 104 165065 417240 2026-06-23T13:41:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १०८ ) रसरत्नसमुच्चयः । रत्नोंकी द्रुति होती है इन सब द्रुतियोंको अलग २ कसुमके तेलमें डालकर रखना चाहिये । इस प्रकार रखनेसे वे बहुत दिनोंतक ठहर- सकती हैं । और जब आवश... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417240 proofread-page text/x-wiki l1ncum29n8t09elypto8rfftmagzino पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१३१ 104 165066 417241 2026-06-23T13:41:46Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १०९ ) सम्पूर्ण लौह ( सुवर्णादि धातुएँ ) तीन प्रकारके हैं । उनमें सोना, चाँदी, ताँबा और लोहा ये शुद्ध लौह कहे जाते हैं। सीसा और राँग पूतिलौह हैं । पीतल,... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417241 proofread-page text/x-wiki qa9mhi8k8tzrk9otct3b1yj3vxnoac6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१३२ 104 165067 417242 2026-06-23T13:42:05Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ११० ) रसरत्नसमुच्चयः । गांगेय चाथ रूप्यं गदहरमजराकारि मेहापहारि क्षीणानां पुष्टिकारि स्फुटमतिकरणं वीर्यवृद्धिप्रकारि९ स्निग्धं मेध्यं विषगदहरं बृंहणं वृष... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417242 proofread-page text/x-wiki k13c020us02z177rvreshdxmtcpyq0c पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१३३ 104 165068 417243 2026-06-23T13:42:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः ! ( १११ ) पवित्र भूतबाधाको शमन करनेवाला, कामेच्छाको बढानेवाला, सौख्य- जनक और पुष्टिकारक है । लुवर्णके समान रौप्य (चांदी) भी रोगोंको नष्ट करनेवाला, जरा (... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417243 proofread-page text/x-wiki cy20gt7xnkfotoli5pjer62cuczb12l पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१३४ 104 165069 417244 2026-06-23T13:42:41Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ११२ ) रसरत्नसमुच्चयः । कृत्वा कंटकवेध्यानि स्वर्णपत्राणि लेपयेत् । लुंग बुभस्मसृतेन म्रियते दशभिः पुटैः ॥ १४ ॥ द्रुते विनिक्षिपेत्स्वर्णे लोहमान मृतं रसम् ।... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417244 proofread-page text/x-wiki 0nxaouch4r4iwpib0889zxk1hpthnjq पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१३५ 104 165070 417245 2026-06-23T13:43:13Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ११३ ) शरावसम्पुटमें रखकर गजपुटकी अनि देवे इस प्रकार १२ पुट देनेसे सुवर्णकी केशरके समान लाल और सुंदर भस्म होजाती है । सुवर्णसे चौथाई भाग पारेको भस... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417245 proofread-page text/x-wiki hojz3aotqpcbjiv7yd7c9cq6zh5ivgj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१३६ 104 165071 417246 2026-06-23T13:43:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ११४ ) रसरत्नसमुच्चयः । रूपा । सहजं खनिजातं च कृत्रिमं त्रिविधं मतम् । रजतं पूर्वपूर्व हि स्वगुणैरुत्तमोत्तमम् ||२२|| कैलासाद्यद्विसंभूतं सहजं रजतं भवेत् । तत्स... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417246 proofread-page text/x-wiki 2l78662tynkc43y2e1elpoodlwz1yiu पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१३७ 104 165072 417247 2026-06-23T13:44:12Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ११५) उत्पन्न होता है उसको खनिज कहते हैं। यह उत्तम प्रकारकी रसायन है । तीसरे प्रकारका रौप्य ( श्रीरामचन्द्रजीकी खडाऊँके स्पर्शसे जो बंग चाँदी होग... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417247 proofread-page text/x-wiki lruga3m4ampip5ncczw6ue1ftmvvhu6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१३८ 104 165073 417248 2026-06-23T13:44:42Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ११६ ) रसरत्नसमुच्चयः । खर्परे भस्म चूर्णाभ्यां परितः पालिकां चरेत् । तत्र रूप्यं विनिक्षिप्य समसीससमन्वितम् ॥ ३३ ॥ जातसी सक्षयं यावद्धमेत्तावत्पुनः पुनः । इत... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417248 proofread-page text/x-wiki q7xs6ooa8y26eft9uu0xel04m83jqs2 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१४० 104 165074 417249 2026-06-23T13:45:31Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ११८ ) रसरत्नसमुच्चयः । नींबू के रस में घाटकर लेप करदेवे । पश्चात् उन्हें गर्भ यंत्रमें रखकर नील उपलोंकी अग्नि देवे । इस प्रकार चौदह पुट देनेसे रूपेकी निरुत्थ भस्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417249 proofread-page text/x-wiki 0hxqbjo841lg3ah925eg4k846vk1ecp पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१३९ 104 165075 417250 2026-06-23T13:45:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ११७) स्वांगशीतां च तां पिष्टीं साम्लतालेन मर्दिताम् । पुटेद्दादशवाराणि भस्मीभवति रूप्यकम् ॥ ३७ ॥ माक्षीक चूर्णलुंगांबुमर्दितं पुटितं शनैः ।... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417250 proofread-page text/x-wiki jex441vlr26w1dpttsk5ptj65808kyn पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१४१ 104 165076 417251 2026-06-23T13:46:29Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ११९) निर्विकारं गुणश्रेष्ठं ताम्र नेपालमुच्यते ॥१६॥ पाण्डुरं कृष्णशोणं च लघुस्फुटनसंयुतम् । रूक्षांग सदलं ताम्रं नेष्यते रसकर्मणि ॥४७॥ ताम्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417251 proofread-page text/x-wiki 38e44fkwa08l7wd3crempwii4ikid5h पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१४२ 104 165077 417252 2026-06-23T13:46:50Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( १२० ) नहीं है । ताम्रके गुण-तांबा कडवा, कपैला, पाकमें मधुर, उष्ण- वीर्य, अम्ल, पित्तकफनाशक, एवं उदररोग, कुष्ठ, आम, कृमि, विष, यकृत्वृद्धि, स्थूलता, बवा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417252 proofread-page text/x-wiki 60343r89a3vru1loz7hxklkzxlnf376 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१४३ 104 165078 417253 2026-06-23T13:48:22Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १२१ ) होजाता है । और उसके वांति प्रभृति पंच दोष नष्ट होकर वह भस्म करने योग्य होजाता है अथवा तांबेके पहले करके उनको नींबू के रस में खरल करके उनपर सैं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417253 proofread-page text/x-wiki 759vozqy9knntbvgnly38ptfzl54r9y पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१४४ 104 165079 417254 2026-06-23T13:48:49Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (१२२) रसरत्नसमुच्चयः । मुखे शरावकं दत्त्वा वह्नियामचतुष्टयम् ॥ ६२ ॥ अवचूण्यैव तच्छुल्बं वलुमात्रं प्रयोजयेत् । पिप्पलीमधुना सार्धं सर्वरोगेषु योजयेत् ॥ ६३ ॥... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417254 proofread-page text/x-wiki qndo61tfcm23r56i9h4k62h25eq28ll पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१४५ 104 165080 417255 2026-06-23T13:49:18Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १२३ ) दोनोंकी कज्जली तैयार करके उसमें गंधकके बराबर तांबेका चूर्ण मिलाकर घीग्वारके रसमें खरल करके गोला बनालेवें उस गोलेको एक मट्टीके वर्त्तनमें... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417255 proofread-page text/x-wiki cboa9p1ym18imgkde9urlnyjydzkvad अनुक्रमणिका:समराङ्गणसूत्रधार-द्वितीय भाग.pdf 106 165081 417283 2026-06-23T17:11:05Z Meera kale 10510 New page 417283 proofread-index text/x-wiki 4noxhzm1rsem4iccx5zyo70b0c291u4 417286 417283 2026-06-23T17:19:34Z Meera kale 10510 417286 proofread-index text/x-wiki snkomtilnn5vf0qtl5i25k4aziud1sb अनुक्रमणिका:मातङ्गलीला.pdf 106 165082 417285 2026-06-23T17:18:27Z Meera kale 10510 New page 417285 proofread-index text/x-wiki ayjrjc0pxx56l42fkhqf5batb9f6vmn अनुक्रमणिका:समराङ्गणसूत्रधार-प्रथमभाग.pdf 106 165083 417287 2026-06-23T17:26:04Z Meera kale 10510 New pages 417287 proofread-index text/x-wiki a5pz85cmtlnp7damqhink025136duzf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१४६ 104 165084 417289 2026-06-24T05:50:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १२४ ) रसरत्नसमुच्चयः । पारा८तोले, गन्धक ८ तोले, हरताल तोले, मैनशिल श्तोले और शुद्ध किये हुए तांचे पत्र ८ तोले लेवे । प्रथम ऊपर कहे हुए पारेसे लेकर मैनशिलतक चारों प... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417289 proofread-page text/x-wiki ktc5fbfregpptmfdausqd9g198y1gvw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१४७ 104 165085 417290 2026-06-24T05:51:15Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १२५ ) मुंडलोदेके प्रकार भेद | मुंडलोहे के मृदु, कुंठ और कंडारक ऐसे तीन भेद हैं । जो लौह अग्निपर तपानेसे शीघ्र गलजाता है, जो हथौडे या घनकी चोटसे फटता य... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417290 proofread-page text/x-wiki 3t6hendpssbnuo5zmocdfq6ukpu5l2z पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१४८ 104 165086 417291 2026-06-24T05:51:36Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १२६ ) रसरत्नसमुच्चयः । छेदने चातिपरुषं हन्नालमिति कथ्यते ॥ ७८ ॥ अंगच्छाया च वंगं च पोगरस्याभिधात्रयम् ॥ चिकुरं भंगुरं लोहात्पोगरं तत्परं मतम् ॥ ७९ ॥ पोगरैर्वज... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417291 proofread-page text/x-wiki 8p9tt4bb85swk8pn0f2zv3iojtvvg2g पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१४९ 104 165087 417292 2026-06-24T05:51:56Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १२७ ) लोहेका पोगर वज्र के समान कठिन, चमकदार और सूक्ष्म रेखाओंसे युक्त हो, घन और वजनदार हो और जिसका वर्ण नीला कान्दि- युक्त हो उसको वाजीर नामक तीक्ष्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417292 proofread-page text/x-wiki n06rolseo4d7b9bfssqzul7tyhqbi20 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१५० 104 165088 417293 2026-06-24T05:52:26Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १२८ ) रसरत्नसमुच्चयः । साक्षाद्यद्रावयेल्लोह तत्कांत द्रावकं भवेत् । तद्रोमकांतं स्फुटिताद्यतो रोमोद्गमो भवेत् ॥८९॥ कनिष्ठ स्यादेकमुखं मध्यं द्वित्रिमुखं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417293 proofread-page text/x-wiki g4hd27zjx4u6jwnfaushobade6i23j1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१५१ 104 165089 417294 2026-06-24T05:53:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १२९ ) हैं | एक मुखवाला कान्तलोह अधम दो और तीन मुखवाला मध्यम चार और पांच मुखवाला श्रेष्ठ और सर्वतोमुखवाला अत्यन्त श्रेष्ठ है । भ्रामक और चुम्बक ये द... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417294 proofread-page text/x-wiki oni2cctvs7lvbb45fovnxmyw7vfrrsf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१५३ 104 165090 417295 2026-06-24T05:53:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । ( १३१ ) कृत्वा पत्राणि तप्तानि सप्तवारं निषेचयेत् । एवं प्रलीयते धातुर्गिरिजो लोहसंभवः ॥ १०१ ॥ सामुद्रलवणोपेतं तप्तं निर्वापितं खलु । त्रिफलाक्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417295 proofread-page text/x-wiki bz284okxjuacyzayelxrg7jn1atgicy पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१५४ 104 165091 417296 2026-06-24T05:54:08Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १३२ ) रसरत्नसमुच्चयः । स्नेहाक्तं लोहरजो मूत्रे स्वरसेपि रात्रिधात्रीणाम् । पृथगेव सप्तकृत्वो भर्जितम खिलामयेयोज्यम् १०६॥ तीक्ष्णलोहस्य पत्राणि निर्दलानि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417296 proofread-page text/x-wiki 53vwuxvl6axhsxa3gi3bjjy1kulxovn पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१५२ 104 165092 417297 2026-06-24T05:54:28Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १३०) रसरत्नसमुच्चयः । नायः पचेत्पंचपलादर्वागूर्ध्व त्रयोदशात् । आदौ मंत्रस्ततः कर्म कर्तव्यं मंत्र उच्यते ॥ ९७ ॥ “ ॐ अमृतोद्भवाय स्वाहा " अनेन लोहमारणम् । लक्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417297 proofread-page text/x-wiki hdxs4388f30zu8rd7cz449ee161t3ub पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१५५ 104 165093 417298 2026-06-24T05:54:45Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १३३ ) पिष्ट्वा दत्त्वौदनं किंचिश्ञ्चक्रिकां प्रविधाय च ॥ ११६॥ शोषयित्वाऽतियत्नेन प्रपचेत्पंचभिः पुटैः । रक्तवर्णे हि तद्धस्म योजनीयं यथातथम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417298 proofread-page text/x-wiki d6w5ea7rpoxxcfionq3qj9v262d5899 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१५६ 104 165094 417299 2026-06-24T05:55:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १३४ ) रसरत्नसमुच्चयः । अयसामुत्तम सिंचेत्तप्तं तप्तं वरारसे । एवं शुद्धानि लोहानि पिष्टान्यम्लेन केन चित्॥ १२७॥ मृतस्तस्य पादेन प्रलिप्तानि पुटानले । . पचेत्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417299 proofread-page text/x-wiki pbco8xomee7hrbck61pm2zuwzrf3ivn पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१५७ 104 165095 417300 2026-06-24T05:55:53Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १३५ ) काडेमें भावना देकर शराबसम्पुट में रखकर गजपुटमें फूँक देवे । इस प्रकार चार बार पुट देनेसे लोहेकी निश्वय (वारिवर) भस्म होती है । तीसरी विधि-घृत... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417300 proofread-page text/x-wiki 5qb5zgo47wd44l3wymxx26044nrxspj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१५८ 104 165096 417301 2026-06-24T05:57:03Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १३६ ) रसरत्नसमुच्चयः । रंगकी शुद्ध भस्म होजाती है । अथवा तीक्ष्णलोहके चूर्ण को त्रिफले के पानीमें खरल करके उसमें भात मिलाकर टिकियाँ बनालेवे, उन टिकि- योंको यत्नप... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417301 proofread-page text/x-wiki e1whxm36s98o4s36kq6u6mi8w9xwtvq पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१५९ 104 165097 417302 2026-06-24T05:57:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १३७ ) पदार्थ के द्वारा खरल करके फिर उसको चतुर्थांश पारेकी भस्मसे लेपन कर गजपुटमें फूँक देवे तो कान्तलोहकी भस्म होजाती है । कान्तलोहे के पत्रोंको खरगोश के रुधिरस... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417302 proofread-page text/x-wiki aiddsst371a20zoj6vrlymo2vi6t8h5 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१६० 104 165098 417303 2026-06-24T05:57:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १३८ ) रसरत्नसमुच्चयः । हन्यान्निष्कमित जरामरणजव्याधींश्च सत्पुत्रदं दिष्टं श्रीगिरिशेन कालयवनोद्भूत्यै पुरातत्पितुः १३७॥ लोहं जंतुविकार पाण्डुपव नक्षीण... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417303 proofread-page text/x-wiki 3onyvi8x6r2li0jx303fegaknypahhf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१६१ 104 165099 417304 2026-06-24T05:57:50Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (१३९) और मृत्युको हरनेवाली है। लोहेकी किट्ट (मंडूर ) भी कान्त लोह- के समान ही गुणकारक है । भरी हुई लोह आदि धातुओंका रसायन कहते हैं । युक्तिपूर्वक सेवन... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417304 proofread-page text/x-wiki 2jdvh78x37ioijv1rp9ozq5cm3dsk9a पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१६२ 104 165100 417305 2026-06-24T05:58:25Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १४० ) रसरत्नसमुच्चयः । यके मूत्रकी २१ भावना देकर उसका क्षार निकालले, पश्चात् अग्नि- पर लोह रखकर ऊपरसे क्षार डालकर के तपावे तो लोहद्भुति होती है । गन्धक और कान्तलो... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417305 proofread-page text/x-wiki o3edrlnimgexempf69t6czpy4tkcyjh पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१६३ 104 165101 417306 2026-06-24T05:58:39Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । ( १४१ ) हरनेवाला, कान्तलोह सदैव सेवन करना चाहिये । आयुकी बढानेवाला बलवीर्य की वृद्धि करनेवाला, रोगोंका हरनेवाला और कामदेवको बढा• 'नेवाला लोहेके सम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417306 proofread-page text/x-wiki 0xnj16x97p25m2n8ose2i1vccx15fzk पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१६४ 104 165102 417307 2026-06-24T05:58:54Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १४२ ) रसरत्नसमुच्चयः । धवलं मृदुल स्निग्धं द्रुतद्वावं सगारवम् । निः शब्दं खुरवंगं स्यान्मिश्रक श्यामशुभ्रकम् ॥ १५४ वंगं तिक्तोष्णकं रुक्ष ईषद्वातप्रकोपनम्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417307 proofread-page text/x-wiki opbg31banxn45ibskwqk2osmnu40oj1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१६५ 104 165103 417308 2026-06-24T05:59:47Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ थापाटीकोपेतः । ( १४३ ) वंगभस्म । सतालेनार्कदुग्धेन लिवावंगदलानि च । बोधिचिचात्वचःक्षारैर्दद्यालघुपुटानि च ॥ १५९ मर्दयित्वा चरेद्भस्म तसादिषु शस्यते । प्रद्र... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417308 proofread-page text/x-wiki f8hdp9aryy0op4lygkv5s2tpqjoca3d पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१६६ 104 165104 417309 2026-06-24T06:00:21Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( १४४ ) पुट देने से वंगकी उत्तम भस्म होजाती है। शुद्ध वंगके पत्रोंको लेकर उनपर भिलावेके तेलका लेप करके या उनको भिलावेके तेलमें भिजो- कर और गाढे कप... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417309 proofread-page text/x-wiki fv2fn1fn4rtjevjc1afji40bq5zxmxz पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१६७ 104 165105 417310 2026-06-24T06:00:45Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १४५) वङ्गभस्म, कांतलोहभस्म और अप्रकभस्म इन तीनोंको समानभाग लेकर धतुरेके पत्तोंके और नामके पत्तोंके रसमें एक २ दिनवक खरल करे, फिर अनार के रस और चिर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417310 proofread-page text/x-wiki 1jndjuqc87txlve0cuwssmks3cjtneu पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१६८ 104 165106 417311 2026-06-24T06:01:21Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (१४६ रसरत्नसमुच्चयः । सीसेकी शुद्धि । सिंदुवार जटाकौतीहरिद्राचूर्णकं क्षिपेत् । ते नागेऽथ निर्गुड्यास्त्रिवारं निक्षिपेद्रसे ॥ नागः शुद्धो भवेदेवं मूर्च्छ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417311 proofread-page text/x-wiki rof46gg9cesbqnmpb0gpg0a0hdqp0p6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१६९ 104 165107 417312 2026-06-24T06:01:39Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भावाटीकोपेतः । ( १४७ ) हतमुत्थापितं सीसं दशवारेण सिध्यति । तन्मृतं सीसकं सर्वदोषमुक्तं रसायनम् ॥ १८० ॥ अश्वत्थचिचात्वग्भस्म नागस्य चतुरंशतः । क्षिपेन्नागं पच... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417312 proofread-page text/x-wiki hu08pv9ec1b16voo7ayd6oj954lt7uu पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१७० 104 165108 417313 2026-06-24T06:02:07Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १४८ ) रसरत्नसमुच्चयः । चौथाई भाग पीपल और इमलीकी छालकी राख लेवे । फिर सीसेको कढाई में डालकर चूल्हे पर चढाकर नीचे अग्नि जलावे । जब सीता गलजाय तब उपर्युक्त पीपल और इम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417313 proofread-page text/x-wiki 0uxgq6xxz62xg9wc8ix09ckb0sp3m5f पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१७१ 104 165109 417314 2026-06-24T06:02:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १४९ ) ग्रहणीमामदोषं च वह्निमांद्यं सुदुर्जयम् । सर्वानुदकदोषांश्च तत्तद्रोगानुपानतः ॥ १९१ ॥ उपर्युक्त विधिसे तैयार की हुई सीसे की भस्म ४ तोले,... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417314 proofread-page text/x-wiki fzndlrlfy1w0puynla3b53nwyoym16z पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१७२ 104 165110 417315 2026-06-24T06:02:55Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १५० ) रसरत्नसमुच्चयः । पाण्डुपाती खरा रुक्षा बर्बरी ताडनक्षमा । पूतिगन्धा तथा लध्वी रीतिनैष्टा रसादिषु ॥ १९६ ॥ तप्त्वा क्षिप्त्वा च निर्गुडीर से श्यामारजोन्व... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417315 proofread-page text/x-wiki sq07he3448yb2s2iap2r8i7rxoa02ve पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१७३ 104 165111 417316 2026-06-24T06:03:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाडीकोपेतः । (१५१) शुद्ध पीतल के पतले पत्र बनाकर उनकी बराबर शुद्ध गन्धक और उतनी ही शुद्ध मैनसिल लेकर दोनों को नींबू के रस में खरल करके उक्त पत्रोंपर लेप करे, फिर उ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417316 proofread-page text/x-wiki b97wscck1wx4fw88vt4gx0erg31c96c पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१७४ 104 165112 417317 2026-06-24T06:04:03Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १५२ ) रसरत्नसमुच्चयः । चतुर्दशलसद्वर्णसुवर्णसदृशच्छविः । देहलोहकरी प्रोक्ता युक्ता रसरसायने ॥ २०४ ॥ उचम पीले रंग के पीतलको लेकर उसको लोहे या पत्थर पर घिस - कर ब... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417317 proofread-page text/x-wiki e48dc69a8s7tejkgto22a7ew59djbfq पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१७५ 104 165113 417318 2026-06-24T06:04:18Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । ( १५३ समझा जाता है। जिसकी आवाज तीक्ष्ण हो, जो नरम, चिकना, चमकदार, कुछ श्यामलता लिये हुए श्वेतवर्ण और उज्ज्वल हो और अग्निमें तपानेसे जिसका वर्ण लाल हो... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417318 proofread-page text/x-wiki 0vfkoon60nr21baumn6girimohwnhsh पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१७६ 104 165114 417319 2026-06-24T06:04:34Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( १५४ ) नमक, कचिया नमक, साँभर और समुद्र नमक ) इन सबको एकत्र मिलाकर नींबूके रसकी ७ भावना देवे । फिर इस कल्कका काँसे, या पीतल के पत्रोंपर लेप करके उनको श... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417319 proofread-page text/x-wiki im78a7uvv34duoexdww7yv3lx1pnfhj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१७७ 104 165115 417320 2026-06-24T06:05:04Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १५५) शाक, दाल आदि सब पदार्थ अभिको दीपन करनेवाले, पाचक और हितकर होते हैं । किसी भी खटाईके पदार्थ इसमें रखने से बिगड जाते हैं ॥ वर्त्तलोहका शोधन, मारण... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417320 proofread-page text/x-wiki 1056ulzk9b6e0qhb5h0y2nlu769jcdz पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१७८ 104 165116 417321 2026-06-24T06:05:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (१५६ ) रसरत्नसमुच्चयः । भूनागसत्वपातनविधि । वज्राणां द्रावणाथीय सत्त्वं भूनागजं ब्रवे । तदेव परमं तेजः सूतराजेंद्रवज्रयोः ॥ २१९ ॥ भूनाग (केंचुआ ) का सत्व हीरेका... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417321 proofread-page text/x-wiki f3bd73p2mrhyxjsqoyipoh1ddilf5eg पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१७९ 104 165117 417322 2026-06-24T06:05:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषा टीकोपेतः । ( १५७) करके सुखालो, फिर क्षाराम्लैः सह संपेष्य विशोष्य व खरातपे । ततः खर्परके क्षिप्त्वा भर्जयित्वा मषीं चरेत् २२८॥ म द्रावणवर्गेण संयुक्त संप्र... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417322 proofread-page text/x-wiki 1gfcesw62zvrj5fue04w11vjd7ip8v5 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१८० 104 165118 417323 2026-06-24T06:06:03Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( १५८ ) मोर या जवानमुगेको खिला देवे और उनकी विष्ठा को लेकर क्षार और अल्पवर्गकी औषधियों के साथ घोटकर तेज धूपमें सुखालो । पश्चात् उसको चूल्हे के ऊपर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417323 proofread-page text/x-wiki s6qhjobb16r4zel66vwwisyalv4wnje पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१८१ 104 165119 417324 2026-06-24T06:06:28Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (१५९) रजकोलबीजानां तद्वध्वा विरलांबरै । तलिंग्यात तीव्र तस्याधश्चषकं न्यसेत् । तस्मिन्निपतितं तैलमादेयं श्वित्रनाशनम् ॥ २३५ ॥ अंकोलीजसंभूत च... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417324 proofread-page text/x-wiki 2t7ym86zixavfopehx06r1z2l6f1s5n पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१८३ 104 165120 417325 2026-06-24T06:07:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । षष्ठोऽध्यायः । शिष्यका वर्णन | ( १६१ ) रसशास्त्राणि सर्वाणि समालोच्य यथाक्रमम् । साधकानां हितार्थाय प्रकटीक्रियतेऽधुना ॥ १ ॥ न क्रमेण विना शास्त... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417325 proofread-page text/x-wiki qsk118zxlm1zbmv9cqhtrhd2zn3bu63 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१८४ 104 165121 417326 2026-06-24T06:07:43Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १६२) रसरत्नसमुच्चयः । सविधाका अधिकारी शिष्य । गुरुभक्ताः सदाचाराः सत्यवंतो दृढव्रताः ॥ ५ ॥ निरालस्याः स्वधर्मज्ञाः सदाऽऽज्ञापरिपालकाः । दंभमात्सर्यनिर्मु... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417326 proofread-page text/x-wiki 0o3e3mozkn4k2ghotccsf3lqlyhwc1u पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१८२ 104 165122 417327 2026-06-24T06:08:14Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १६० ) रसरत्नसमुच्चयः । तेल घीके समान गाढा होता है । अथवा इन्द्रायनके पत्ते, पेटार के पत्ते और अंकोल के बीजोंका चूर्ण इन तीनों को समान भाग लेकर कांजी में घोटकर एक छ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417327 proofread-page text/x-wiki j3lqcbssnviecpug6jkrkaqrbye7p1b पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१८५ 104 165123 417328 2026-06-24T06:08:29Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १६३) न तेषां सिध्यते किंचिन्मणिमंत्रौषधादिकम् । कुर्वति यदि मोहेन नाशयंति स्वकं धनम् ॥ १० ॥ इह लोके सुखं नास्ति परलोके तथैव च । तस्माद्भक्तिबला... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417328 proofread-page text/x-wiki 1fhw0svkffh8es0l1cmxfwaf1e07rf0 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१८६ 104 165124 417329 2026-06-24T06:09:07Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १६४ ) रसरत्नसमुच्चयः । तत्समीपे समे दीप्ते कर्तव्यं रसमण्डपम् । अतिगुप्तं सुविस्तीर्ण कपाटार्गलशोभितम् ॥ १६ ॥ ध्वजछत्रवितानाढ्यं पुष्पमालाविलंबितम् । भेरी... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417329 proofread-page text/x-wiki jpr3wjnu6czzry860o2yof48uj3863c पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१८७ 104 165125 417330 2026-06-24T06:09:32Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १६५) लिंग पूजयेत्तत्र सुशुभैरुपचारकैः ॥ २० ॥ लिंगकोटिसहस्रस्य यत्फलं सम्यगर्चनात् । तत्फल कोटिगुणितं रसलिङ्गाचनाद्भवेत् ॥ २१ ॥ ब्रह्महत्यास... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417330 proofread-page text/x-wiki glgtvkw3eylt0k1ste703nz0gnaxhsc पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१८८ 104 165126 417331 2026-06-24T06:09:55Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( १६६ ) प्रकार करनेसे उक्त रसलिंग दृढ होजाता है । फिर उस लिंगको वेदीके ऊपर स्थापन करके उसका सुन्दर उपचारोंसे विधिपूर्वक पूजन करे ॥ रसलिंगार्चनका... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417331 proofread-page text/x-wiki mju324vojtmltnzf52cyroy4zdvuzqg पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१८९ 104 165127 417332 2026-06-24T06:11:50Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १६७ ) शिष्यको दीक्षाविधि । रसविद्या शिवेनोक्ता दातव्या साधकाय वै । यथोक्तेन विधानेन गुरुणा मुदितात्मना ॥ ३० ॥ सुमुहूर्ते सुनक्षत्रे चन्द्रतार... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417332 proofread-page text/x-wiki bjydf1ounjvxc0elngfc2xgyeme3fyg पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१९० 104 165128 417333 2026-06-24T06:12:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १६८ ) रसरत्नसमुच्चयः । एवं शक्तियुतो योऽसौ दीक्षयेत्त गुरूत्तमः । सुस्नातमभिषिंचेत मन्त्रेण कलशोदकैः । अघोरामंकुशीविद्यां दद्याच्छिष्याय सद्गुरुः॥४०॥ यथा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417333 proofread-page text/x-wiki 8jqm6nk9jyushaa7zri25jka46fclzl पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१९१ 104 165129 417334 2026-06-24T06:12:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १६९) प्रिय बोलनेवाली, जिसकी योनि पीपल के पत्ते के समान सुशोभित हो और जो कृष्ण पक्ष ऋतुमती होती हो, ऐसी स्त्रीको कालिनी जानना चाहिये । कालिनी स्त्र... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417334 proofread-page text/x-wiki 8dqle136tlj19vlxsenmnxs3bek8ceb पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१९२ 104 165130 417335 2026-06-24T06:13:07Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १७० ) रसरत्नसमुच्चयः । पंचाशत्पंचविंशद्वा पूजयेद्रसलिंगवत् ॥ ४६ ॥ वज्रवैकान्तवज्राभ्रकान्तपाषाणटंकणम् । भूनागे शक्तयश्चैताः षट्पत्रे पूजयेत्क्रमात् ॥ ४७... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417335 proofread-page text/x-wiki 3fqmki06nvr4ztg87nc3s56nqf1dr5r पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१९३ 104 165131 417336 2026-06-24T06:13:34Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भावाटीकापतेः । ( १७१) इसके पश्चात् शुद्ध पदार्थोंते लिपी हुई उत्तम वेदीवाली रसशाला में प्रवेश करे । फिर वेदीके ऊपर दो हाथ लम्बा चौडा सिन्दूर से षट्कोण मण्डल बनाव... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417336 proofread-page text/x-wiki pwh8ctfghc15upyq3kg6oc8e51zrxxm पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१९४ 104 165132 417337 2026-06-24T06:13:48Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १७२ ) रसरत्नसमुच्चयः । ऊखल, सुनारके अनेक प्रकारके उपकरण (औजार ), समस्त तुले हुए मिट्टी के, लकडी, तांबेके और लोहेके बने हुए अनेक प्रकार के पात्र विविध प्रकारकी दिव्य... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417337 proofread-page text/x-wiki 8r71v7xrt993dvc2v0zbudk6p20220p पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१९५ 104 165133 417338 2026-06-24T06:14:21Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १७३ ) तर्पयेत्पूजयेद्भक्त्या यथाशक्त्यनुसारतः॥६३॥ इत्येवं सर्वसंभारयुक्तं कुर्याद्रसोत्सवम् । सर्वविघ्नप्रशांत्यर्थं सर्वेप्सितफलप्रदम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417338 proofread-page text/x-wiki s4i6c3eg1jp2v3k24eujfpq79863ep9 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१९६ 104 165134 417339 2026-06-24T06:14:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रिक्तं पृष्ठं निर्मितम् 417339 proofread-page text/x-wiki kfhgf5stgabjcpwl1a1r6jnv0g0wo08 417340 417339 2026-06-24T06:14:47Z Bnarayanan V 10460 417340 proofread-page text/x-wiki rbajlyr10q8jqloi887471ne4jap4d7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१९७ 104 165135 417341 2026-06-24T06:18:36Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १७५) जितना परिश्रम किया जाय पारेकी सिद्धि नहीं होती । रसशास्त्र कौन कौनसे मनुष्यों को किस किस प्रयोजनके लिये देना चाहिये । रसशास्त्र ब्राह्मणों... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417341 proofread-page text/x-wiki j59mt59d123l83iy1fkafr0x5g8ab9m पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१९८ 104 165136 417342 2026-06-24T06:18:54Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (१७६) रसरत्नसमुच्चयः । वह्निकर्माणि चाग्रेये याम्ये पाषाणकर्म च ॥ ३ ॥ नैर्ऋत्ये शस्त्रकर्माणि वारुणे क्षालनादिकम् । शोषणं वायुकोणे च वेधकर्मोत्तरे तथा ॥ ४ ॥ स्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417342 proofread-page text/x-wiki 7809p61s37jxf9inf4bl1h7s6s39qcx पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/१९९ 104 165137 417343 2026-06-24T06:19:12Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भापाटीकोपेतः । ( १७७ ) चालनी त्रिविधा प्रोक्ता तत्स्वरूपं च कथ्यते । वैणवीभिः शलाकाभिर्निर्मिता ग्रथिता गुणैः । कीर्तिता सा सदा स्थूलद्रव्याणां गालने हिता ॥ ११... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417343 proofread-page text/x-wiki 1znnmtx0klaeamyxpssuwjpxb9gsjtf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२०० 104 165138 417344 2026-06-24T06:20:22Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( १७८ ) हुई अथवा और किसी वीजकी बनी हुई बारीक चलनी लेवे । इसके अतिरिक्त चार अंगुल ऊँची कनेरेकी, सेमलकी, चन्द- नकी अथवा हाथीदाँतकी उत्तम प्रकारसे चलन... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417344 proofread-page text/x-wiki tui0cilakoqk8nefhbq6xfm79c832mi पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२०१ 104 165139 417345 2026-06-24T06:21:02Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १७९ ) कोयले, गोवर, रेता और सफेदरेता इन सब चीजोंको संग्रह करे । शिखित्र, पावकोच्छिष्ट, अङ्गार और कोकिल ये सब कोयलोंके नाम हैं। जो कोयले बिना जलके बुझ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417345 proofread-page text/x-wiki 59bddu1n19ntj3eptjpcuyas711gvox पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२०२ 104 165140 417346 2026-06-24T06:21:55Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १८० ) रसरत्नसमुच्चयः । रससाधक वैद्योंके लक्षण । रससञ्चिन्तका वैद्या निघण्टुज्ञाथ वार्त्तिकाः । सर्व देशजभाषाज्ञाः संग्राह्यास्तेऽपि साधकैः ॥ २४ ॥ रसपाकावसा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417346 proofread-page text/x-wiki c31pbusbyhn905pyq7as12p0p8zcxkl पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२०३ 104 165141 417347 2026-06-24T06:22:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ८ भाषाको पैतः । (१८१ ) करने के लिये नियुक्त करना चाहिये जिसके हाथमें ध्वजा, घट, कमल, मत्स्य और धनुष, इनमेंसे एक दो, अथवा अधिक चिह्न हों और जिसकी अनामिका अंगुलिके नीचे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417347 proofread-page text/x-wiki cuj89xj0i5aa4hrs5tjyigy10nqngq1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२०४ 104 165142 417348 2026-06-24T06:22:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १८२ ) रसरत्नसमुच्चयः । पथ्यपदार्थों का आहार करनेवाले ऐसे वैद्योंको रसायन के सिद्ध करने में नियुक्त करना चाहिये जो धनवान, उदार, सर्वसाधन संपन्न और गुरुके वाक्यो... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417348 proofread-page text/x-wiki pjf8mn71z94h2vvlzltayhgu4shp0ev पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२०५ 104 165143 417349 2026-06-24T06:23:00Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । अष्टमोऽध्यायः । परिभाषा | कथ्यते सोमदेवेन मुग्धवैद्यप्रबुद्धये । ( १८३ ) परिभाषा रसेन्द्रस्य शास्त्रैः सिद्धैश्व भाषिता ॥ १ ॥ अब सोमदेव नामक रसश... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417349 proofread-page text/x-wiki jui8ctd0299yqj6dr9k5ygpos9gmn5z पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२०६ 104 165144 417350 2026-06-24T06:23:35Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १८४ ) रसरत्नसमुच्चयः । प्रगृह्याधिक रुद्रांशं योऽसमीचीनमौषधम् । दापयेल्लुब्धधर्वैद्यः सः स्याद्विश्वासघातकः ॥ ४ ॥ जो लोभी वैद्य रुद्रभागको अधिक परिमाणमें ल... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417350 proofread-page text/x-wiki ba6et74xlnsxlullnxw5x6k60yn8aj5 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२०७ 104 165145 417351 2026-06-24T06:24:07Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १८५ ) पारे और गन्धकको समानभाग लेकर कज्जली कर लेवे । फिर उसको खरल में डालकर दूधके साथ घोटे । घुटते २ जब वह पिट्टी के समान बारीक होजाती है तब उसको पिष्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417351 proofread-page text/x-wiki lxhtbei781j4m3g34dod6vem2i73p5a पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२०८ 104 165146 417352 2026-06-24T06:25:34Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १८६ ) रसरत्नसमुच्चयः । तेन रक्तीकृतं स्वर्ण हेमरक्तीत्युदाहृतम् । निक्षिप्ता सा द्रुते स्वर्णे वर्णोत्कर्षविधायिनी ॥ १३॥ तारस्य रंजनी चापि बीजराग विधायिनी... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417352 proofread-page text/x-wiki 2r74axd43kjkivfwykrqstekdbqxki9 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२०९ 104 165147 417353 2026-06-24T06:25:58Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (१८७) नीलाञ्जनहतं भूयः सप्तवारं समुत्थितम् । इति संशुद्धमेतद्धि शुल्बनागं प्रकीर्त्यते ॥ १८ ॥ साधितस्तेन सूतेन्द्रो वदने विधृतो नृणाम् । निहन्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417353 proofread-page text/x-wiki 5nm9quvwhdmt0tpznt5wyiosgn8kb0g पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२१० 104 165148 417354 2026-06-24T06:26:23Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १८८ ) रसरत्नसमुच्चयः । नसे जब वह धातु श्वेत और पीतवर्णकी कान्तिवाली होजाती है तच उसको पिंजरी कहते हैं ॥ २१ ॥ भागाः षोडश तारस्य तथा द्वादश भास्वतः । एकत्र वर्त्ति... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417354 proofread-page text/x-wiki r3w3954t22gi6gg4vxhdgihs9g6k95q पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२११ 104 165149 417355 2026-06-24T06:27:30Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । अङ्गुष्ठतर्जनीस्पृष्टं यत्तद्रेखान्तरे विशेत् । (१८९) मृत लोहं तदुद्दिष्टं रेखा पूर्णाभिधानतः ॥ २६ ॥ अँगूठा और तर्जनी अँगुलीके द्वारा रगडनेसे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417355 proofread-page text/x-wiki 071ay778lf3sfd4ggjdcntlc12es7q6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२१२ 104 165150 417356 2026-06-24T06:27:56Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १९० ) रसरत्नसमुच्चयः । जब कि निर्वापण द्रव्यके डालनेसे निर्वापण और निर्वाहण इन दोनों धातुओंका वर्ण बदलकर एकरूप हो जाय और वह धातु मृदु (नरम ) हो जाय तब इस प्रकार वि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417356 proofread-page text/x-wiki 40kd5s8ltdipk2rwnx3xq1qwchuxixu पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२१३ 104 165151 417357 2026-06-24T06:28:09Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १९१ ) एक मूषामें अनेक पकाने योग्य द्रव्योंको भरकर उसको कण्ठपर्यन्त कोयलोंकी अग्निमं रखकर फूँके । इस प्रकार फूँक- नेसे जब मुपागत द्रव्य मृषाके कण... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417357 proofread-page text/x-wiki j2i98c8hymtpwxdcll3ku9isdkz0bir पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२१४ 104 165152 417358 2026-06-24T06:28:29Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १९२ ) रसरत्नसमुच्चयः । फूँकने से जब वह अत्यन्त कोमल, काला और शीघ्र पिघलनेवाला हा जाता है तब उसको वरनाग कहते हैं ॥ ३८ ॥ मृतस्य पुनरुद्धतिः संप्रोक्कोत्थापनाख्यया... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417358 proofread-page text/x-wiki 4b3dti44ms5esdsoijulm4e7polbhhj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२१५ 104 165153 417359 2026-06-24T06:28:43Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १९३) इसी प्रकार वंगकाभी चपल बनाना चाहिये । इस चपलका ऐसा प्रभाव है कि इस चपलको हाथोंसे मलकर केवल पारेको स्पर्श करनेसे पारा बँध जाता है । नागचपल अथव... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417359 proofread-page text/x-wiki kize19dt3li2hdnjkmrjy3k4qf6lusz पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२१६ 104 165154 417360 2026-06-24T06:29:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १९४ ) रसरत्नसमुच्चयः । कहा है । किसी औषधिके कल्कसे जब रौप्य अथवा लोहेमें सुवर्ण- कासा वर्ण आजाता है तो वह पतनी कहलाता है । इस प्रकार से उत्पन्न हुआ स्वर्णपर्ण कुछ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417360 proofread-page text/x-wiki 0r7o4rbht15xg3nsvri6ezsdux76gnr पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२१७ 104 165155 417361 2026-06-24T06:29:21Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १९५) यदा हुताशो दीप्ताचिः शुकोत्थानसमन्वितः । शुद्धावर्तस्तदा ज्ञेयः स कालः सत्त्वनिर्गमे ॥ ५२ ॥ जब अनि अच्छे प्रकारसे प्रज्वलित होजाय और उसमे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417361 proofread-page text/x-wiki bdnopst0m9excghfdheo2gar6esbv7j पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२१८ 104 165156 417362 2026-06-24T06:29:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १९६) 'रसरत्नसमुच्चयः । उदितैरौषधैर्वापि सर्वालैः काञ्जिकैरपि । पेषणं मर्दनाख्यं स्याद्वहिर्मल विनाशनम् ॥५६॥ उपर्युक्त औषधियोंके साथ अथवा सब प्रकारके अम्ल प... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417362 proofread-page text/x-wiki 94nv3w374aq8iyguin7mx65vg9kpc1o पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२१९ 104 165157 417363 2026-06-24T06:30:12Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । उक्तौषधैर्मर्दितपारदस्य यन्त्रस्थितस्योर्ध्वमघश्च तिर्यक् । निर्यातनं पातनसंज्ञयक्त वगादिसंपर्कजकंचुकनम् ॥ ६० ॥ ( १९७ ) पूर्वोक्त औषधियों क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417363 proofread-page text/x-wiki c80u58iff6dx2aqxdr0kugg5xip1ym8 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२२० 104 165158 417364 2026-06-24T06:30:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १९८ ) रसरत्नसमुच्चयः । दीपन संस्कार कहते हैं । इस संस्कार के द्वारा पारेमें अन्य लोह आदि धातुओंके ग्रास करने की शक्ति उत्पन्न होती है ॥ ६३ ॥ इयमानस्य सूतस्य भोज्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417364 proofread-page text/x-wiki eo1e9t9b6izfabg9vvt5egwujpzpdo6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२२१ 104 165159 417365 2026-06-24T06:30:51Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( १९९ ) पारा कहाँ २ चौथाई भागवाले बीज (सुवर्ण या रौप्य ) को ही ग्रास कर सकता है इसको निर्मुखा जारणा कहते हैं । शुद्ध सुवर्ण और शुद्ध रौप्य (चांदी) को बीज... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417365 proofread-page text/x-wiki df8d9qzle0jo8aorw8id6s3wezs7r8e पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२२२ 104 165160 417366 2026-06-24T06:31:22Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २०० ) रसरत्नसमुच्चयः । बहिरेव द्रुतिं कृत्वा घनसत्त्वादिकं खलु । जारणाय रसेन्द्रस्य सा बाह्यद्रुतिरूच्यते ॥ ७२ ॥ जो कठिन पदार्थ अथवा धातुओंके सत्त्व आदिको द्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417366 proofread-page text/x-wiki 67jj9ec4log18z7uemkkwql3ug0wa0i पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२२३ 104 165161 417367 2026-06-24T06:31:42Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२०१) मिलाई हुई धातु) को जारण करनेके लिये प्रस्तुत किये हुए प्रयोग को बिड कहते हैं ॥ ७६ ॥ सुसिद्ध बजधात्वादि जारणेन रसस्य हि । पीतादिरागजननं रञ्जनं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417367 proofread-page text/x-wiki 277ctf6a7zs96a32uxbj4xdun1m4w3p पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२२४ 104 165162 417368 2026-06-24T06:32:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २०२ ) रसरत्नसमुच्चयः । मुखस्थितर से नाल्पलोहस्य घमनात्खलु । स्वर्णरूप्यत्वजननं शब्दवेधः स कीर्त्तितः ॥ ८४ ॥ व्यवायि ( अफीम, भंग आदि) औषधियोंके साथ अथवा योगवाही... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417368 proofread-page text/x-wiki 6bugivrh1cnikn8jfxoqz6addesxisk पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२२५ 104 165163 417369 2026-06-24T06:32:42Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २०३ ) क्षाराम्लैरौषधैः साई भाण्डं रुद्ध्वाऽतियत्नतः भूमौ निस्वन्यते यत्नात्स्वेदनं सम्प्रकीर्तितम् ॥८६॥ क्षार, अम्ल तथा अन्यान्य औषधियोंके... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417369 proofread-page text/x-wiki ilyt1ysz4zvy1orb20b0ucntwjasigw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२२६ 104 165164 417370 2026-06-24T06:32:55Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २०४ ) रसरत्नसमुच्चयः । कृत होने (अर्थात् सिद्धान्तोंका मण्डन करने) के लिये श्रेष्ठ वैद्य धारण करते हैं ॥ ८९ ॥ भवेत्पठितवारोऽयमध्यायो रसवादिनाम् । रसकर्माणि कुर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417370 proofread-page text/x-wiki bcwwdn7bfnk6frnxvk40ypezfaa5h6p पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२२७ 104 165165 417371 2026-06-24T06:34:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२०५) तयोस्तु निक्षिपेद्दण्डं तन्मध्ये रसपोटलीम् । बध्वा तु स्वेदयेदेतद्दोलायन्त्रमिति स्मृतम् ॥ ४ ॥ एक मिट्टीका घडा लेकर उसके मुख ( अर्थात् कण्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417371 proofread-page text/x-wiki djhrb3tbh1ra50k5sebck03nf8hkj9r पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२२८ 104 165166 417372 2026-06-24T06:34:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २०६ ) रसरत्नसमुच्चयः । लिप्त्वा विशोषयेत्सन्धि जलाधारे जलं क्षिपेत् । चुल्यामारोपयेदेतत्पातनायन्त्रमुच्यते ॥ ८ ॥ सोलह अंगुल विस्तृत जिसका पृष्ठभाग हो ऐसा ए... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417372 proofread-page text/x-wiki 3e3h2cqbx8x18pf6x4xre4mk4weo04o पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२२९ 104 165167 417373 2026-06-24T06:34:49Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २०७ ) योंको बन्द करके सुखालेवे । इसके पश्चात् ऊपर के घडेकी तलीमें पूर्वोक्त यन्त्रके समान पाली बनाकर उसमें आरने उपलोंकी याने जलाकर यत्नपूर्वक पा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417373 proofread-page text/x-wiki 8e1r7lpdytxs0iyq5612b3lae299q2i पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२३० 104 165168 417374 2026-06-24T06:35:20Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २०८ ) रसरत्नसमुच्चयः । ६ दीपिका यन्त्र । कच्छपयन्त्रान्तर्गतमृण्मयपीठस्थदीपिकासंस्थः । यस्मिन्निपति सुतः प्रोक्तं तद्दीपिकायन्त्रम् ॥१३॥ कच्छपयन्त्र में... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417374 proofread-page text/x-wiki edp4lx9fowl7v8sch13n87lzedo8rxv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२३१ 104 165169 417375 2026-06-24T06:35:46Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (२०९) नलकेि दूसरे मुँहको लगा देवे। फिर उसपर कपरौटी करके उस सम्पुटको पानीसे भरे हुए एक बडे पात्रमें रखदेने । इसके पश्चात क्षार अम्ल आदि उपयुक्त द्रव्योंके साथ पार... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417375 proofread-page text/x-wiki jlpfjz7bzofzyajoemutlyyq21trb3q पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२३२ 104 165170 417376 2026-06-24T06:36:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २१० ) रसरत्नसमुच्चयः । १२ अंगुल परिणाम लम्बी चौडी लोहेकी दो मृषा बनाकर दोनोंको एकत्र जोडदेवे। उनमेंसे एक मूषाकी तली में बारीक २ छिद्र करदेवे । भूषाका आकार इस प्र... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417376 proofread-page text/x-wiki th7o44wgp8iit6bl0xsqyjb2aykz7re पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२३३ 104 165171 417377 2026-06-24T06:36:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२११) दो हाँडियोंके सम्पुटको विद्यावर यन्त्र समझना चाहिये । चार मुँहवाला चूल्हा बनाकर ( उसके चारों तरफ लकडी जलाकर समान अभि देवे) उसपर एक हाँडी रखकर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417377 proofread-page text/x-wiki rktk95a9345z0eol30y0ydlsitin39h पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२३४ 104 165172 417378 2026-06-24T06:37:04Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २१२ ) रसरत्नसमुच्चयः । काना भूमौ स्वेदयेन्मृदुमानवित् । अहोरात्रं त्रिरात्रं वा रसेन्द्रो भस्मतां वजेत् ॥३१॥ अब पारा अथवा अन्य रसोपरसकी पिट्टीकी भस्म करनेके... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417378 proofread-page text/x-wiki d43xzd9cbp9gsu9y6f5mt7bleiu95vs पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२३५ 104 165173 417379 2026-06-24T06:37:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । १३ बालुकायन्त्र | सरसां गूढवक्त्रां मृद्रनाडुलघनावृताम् । (२१३) शोषितां काचकलशीं त्रिभागं तु प्रपूरयेत् ॥ ३४ ॥ भाण्डे वितस्तिगम्भीरे वालुकासु... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417379 proofread-page text/x-wiki 8lrviqu2q6l8l0t9i72lgyz3op4n5j6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२३६ 104 165174 417380 2026-06-24T06:37:34Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २१४ ) रसरत्नसमुच्चयः । ( पारा या अन्य धातु ) के गोलेको शरावसम्पुट में यत्नपूर्वक रखकर जो पकाया जाता है, उसको भी बालुकायन्त्र कहते हैं ॥ ३४-३७ ॥ १४] लवणयन्त्र | एवं लवण... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417380 proofread-page text/x-wiki 4ase1oox7o9m4mpdf9rkdbo1dfgxemw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२३७ 104 165175 417381 2026-06-24T06:38:09Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२१५) १६ भूधर यन्त्र । वालुका गूढसर्वाङ्गां गर्ते मृषां रसान्विताम् । दीप्तोपलैः संवृणुयाद्यन्त्रं तद्भूधराह्वयम् ॥ ४२ ॥ औषधिमिश्रित पारेको मू... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417381 proofread-page text/x-wiki 99yvtt8jduh0tpbp6mw8cvq70tn6t3e पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२३८ 104 165176 417382 2026-06-24T06:38:25Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २१६ ) रसरत्नसमुच्चयः । पूर्वपात्रोपरि यस्य स्वल्पपात्रे परिक्षिपेत् । रसं सम्मूर्च्छितं स्थूलपात्रमापूर्य काञ्जिकैः ॥ ४६ ॥ द्वियामं स्वेदयेदेवं रसोत्थापन... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417382 proofread-page text/x-wiki pftjt03rqa9c0ehu6ot5lv0zolrdl9g पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२३९ 104 165177 417383 2026-06-24T06:38:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २१७ ) मिट्टीका एक लम्वासा घडा तैयार कराकर उसके पेटमें एक छिद्र करके उसमें धातुकी बनी हुई एक लम्बी और पोली नली आडी करके लगादेवे फिर एक दूसरा मिट्टी... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417383 proofread-page text/x-wiki hjnqlilqmknbe80qhu3ivt7mre1kwq4 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२४१ 104 165178 417384 2026-06-24T06:39:36Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २१९ ) अम्लपदार्थों के रस के साथ हिंगुलको घोटकर एक हांडीके भीतर उसका लेप करके सुखा लेवे । फिर उस हांडी के ऊपर दूसरी हांडी तलीकी ओर से ढककर सन्धियोंक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417384 proofread-page text/x-wiki me90lw0w88vze07zqm5b9zgzgsef7qi पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२४२ 104 165179 417385 2026-06-24T06:39:55Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २२० ) रसरत्नसमुच्चयः । मृत्स्ना भवेोखतापसहा खलु । एतया मृत्स्नया रुद्धो न गन्तुं क्षमते रसः ॥ ६४ ॥ विदग्धवनिताप्रौढप्रेम्णा रुद्रः पुमानिव । नन्दी नागार्जुनश... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417385 proofread-page text/x-wiki lby1w8gfvfmdvs6cqtzfgcr1097qi12 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२४३ 104 165180 417386 2026-06-24T06:40:16Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । ( २२१ ) द्वारा कपरौटी करके अवरुद्ध किया हुआ पारा रसिक खीके प्रगाढ प्रेमसे रुके हुए पुरुषके समान कहीं नहीं जा सकता । इस यन्त्रको विधिको नम्दी, नागार्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417386 proofread-page text/x-wiki pmtri2nvjwphlnk3cm4xw0lvol6de95 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२४० 104 165181 417387 2026-06-24T06:40:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (२१८) रसरत्नसमुच्चयः । गर्तस्य परितः कुर्यात्पालिकामङ्गुलोच्छ्रयाम् । गर्ते सूतं विनिक्षिप्य गर्तास्ये वसनं क्षिपेत् ॥ ५४ ॥ निक्षिपेद्रन्धकं तत्र मल्लेनास्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417387 proofread-page text/x-wiki 7oc98f1uj6ltkzr9myl3t5pd8yeuwxz पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२४४ 104 165182 417388 2026-06-24T06:41:21Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २२२ ) रसरत्नसमुच्चयः । वाली लोहेकी कटोरी ढक कर कपरौटी करके सुखा लेवे फिर उसको चूल्हेपर चढाकर उसके नीचे अग्नि जलावे । इसको स्थाली- यन्त्र कहते हैं ॥ ६९ ॥ २९ धूषयन्त... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417388 proofread-page text/x-wiki 0xa61pm3cki71kc93jbcyyraygcryu6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२४५ 104 165183 417389 2026-06-24T06:41:41Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२२३) सोने के पत्र रक्खे और उन पत्रोंक नीचे वक्ष्यमाण विधिसे धुआं देवे । फिर उस पात्र के ऊपर दूसरा पात्र उलटा करके इस प्रकार ढके कि उसका धुआँ बाहर न न... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417389 proofread-page text/x-wiki bql6xljp7p6sjs0vf2x6yejeaicoouw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२४६ 104 165184 417390 2026-06-24T06:42:07Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २२४ ) रसरत्नसमुच्चयः । एक बडी हाँडीमें जल भरकर उसके मुँह को मजबूत कप- डेसे बाँध देवे उस कपडे के ऊपर स्वेद देने योग्य पदार्थों को रखकर हाँडीके मुखको दूसरे पात्रसे ढ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417390 proofread-page text/x-wiki sg8cfdih19lshief3e5zfh1unp59akp पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२४७ 104 165185 417391 2026-06-24T06:42:22Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २३५) औषधि घोटते २ बाहर न निकल सके ) और दूसरा अत्यन्त चिकन खरल बनवाना चाहिये। उन दोनोंकी मूसलियें भी इसी प्रकार चिकनी और सुन्दर बनवानी चाहिये ॥ ८१-८३... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417391 proofread-page text/x-wiki 8bfb18wxlg1m3ou8xr9jef93aaat4xi पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२४८ 104 165186 417392 2026-06-24T06:42:46Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २२६ ) रसरत्नसमुच्चयः । मर्दकश्चिपिटोऽधस्तात्सुग्राहश्च शिखोपरि । अयं तु वर्तुलः खल्वो मर्दनेऽतिसुखप्रदः ॥ ८७॥ १२ अंगुल लम्बा चौडा, चिकने पत्थरका, चार अंगुल ग... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417392 proofread-page text/x-wiki 08wq57ct7uin8bnre80od63tqa5v1cb पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२४९ 104 165187 417393 2026-06-24T06:43:08Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाबाटीकोपेतः । द्रवरूप पतले होकर बहने लगती है । पारेके भिन्न ( २२७ ) भिन्न संस्कार यह तप्तखल्ब हुआ रस करनेके लिए भी यह खरल उत्तम होता है । यदि कान्तलोहका बनाया जाय त... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417393 proofread-page text/x-wiki 4eq4802ikrwv7v8n3lr18njoj8ki428 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२५० 104 165188 417394 2026-06-24T06:43:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २२८ ) रसरत्नसमुच्चयः । षा और उसके ढक्कनकी संधियों ( जोडों व छिद्रों ) के बन्द करने को बन्धन, सन्धिलेपन, अन्ध्रण, रन्ध्रण, संश्लिष्ट और सन्धि- बन्धन कहते हैं ॥ ४ ॥ मूषा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417394 proofread-page text/x-wiki t7nec8vd8sk38z6i44hcqfru7gniekb पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२५१ 104 165189 417395 2026-06-24T06:48:45Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २२९ ) सेलखडी, जला हुआ भुस, कोयले, सन, खीपरोंका चूर्ण, घोडेकी लीद, लोहेकी कीट और काली मिट्टी ये पदार्थ भूषा बनानेके लिये मिट्टी के बीचमें मिलाने चाहिय... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417395 proofread-page text/x-wiki obkpmulit6qhn4x4sby8epv3plq01b0 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२५२ 104 165190 417396 2026-06-24T06:48:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २३० ) रसरत्नसमुच्चयः । ३ वज्रद्रावणी मूषा । गारनागधौताभ्यां शणैर्दग्ध तुषैरपि । समैः समा च मूषा मृन्महिषी दुग्धमर्दिता ॥११॥ कौञ्चिका यन्त्रमात्र हि बहुधा परि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417396 proofread-page text/x-wiki kbrzddzvx0nmnsmg7ozifc67ev82uo4 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२५३ 104 165191 417397 2026-06-24T06:49:13Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २३१ ) भाग थूहर की लकडी के कोयले, भूसीकी राख ये दोनों समान और इन दोनोंसे चौगुनी काली मिट्टी और मिट्टीके बराबर गारा इन सबको एकत्र मर्दन करके बनाई हुई... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417397 proofread-page text/x-wiki dctpc0lt1eblyaz0i0nf7k2tkae5a2z पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२५४ 104 165192 417398 2026-06-24T06:54:57Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २३२ ) रसरत्नसमुच्चयः । हैं । रौप्य आदिके श्वेतवर्णको बढाने के लिये यह मूषा उत्तम कही - जाती है । १७ - १८ ॥ ८ विडमूषा । तत्तद्भेदमृदोद्भूता तत्तद्विड विलेपिता । देह... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417398 proofread-page text/x-wiki nxr3ssfjkn5ee5015624f82fqcil611 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२५५ 104 165193 417399 2026-06-24T06:56:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाडीको पेसः । ( २३३ ) करके उसके ऊपर खटमलाके रुधिरका लेप करके तुखा लेवे फिर सुगन्धवाला, नागरमोथा और आकाशवेल इन तीनोंके कायको एकत्र मिश्रित करके लेपकर सुखा लेवे ।... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417399 proofread-page text/x-wiki m4b5xu8hfkv4p7nisw6d4pw7ft58c70 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२५६ 104 165194 417400 2026-06-24T06:56:31Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २३४ ) रसरत्नसमुच्चयः । और उनकी शुद्धि करनेमें यह भूषा उपयोगी होती है । इसको गोस्तनीषा कहते हैं ॥ २५ ॥ १२ मल्लभूषा । निर्दिष्टा महमूषा या महद्वितयसम्पुटात् । पर्प... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417400 proofread-page text/x-wiki hgovpjasxyhlu771pglqov1lrordp0l पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२५७ 104 165195 417401 2026-06-24T06:56:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषा टीकोपेतः । ( २३५) १५ महाभूषा । तले या कूर्पराकारा क्रमादुपरि विस्तृता । स्थूलवृन्ताक वत्स्थूला महामृषेत्यसौ स्मृता । सा चायोsभ्रकसरवादेः पुढाय द्रावणाय च... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417401 proofread-page text/x-wiki mjx1e84tps55tyib702t38mcmi9hwxx पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२५८ 104 165196 417402 2026-06-24T07:00:16Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २३६ ) रसरत्नसमुच्चयः । भूषा- आप्यायन । द्रवे द्रवीभावमुखे भूषाया ध्मानयोगतः । क्षणमुद्धरणं यत्तन्मूषाप्यायनमुच्यते ॥ ३२ ॥ किसी धातुको मूषामें भरकर द्रावण करन... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417402 proofread-page text/x-wiki j9d04kcqcvjqntklsbd3ymubndize2i पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२५९ 104 165197 417403 2026-06-24T07:01:27Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २३७ ) शिखित्रस्तां समापूर्ण्य धमेन्द्रखाद्वयेन च । शिखित्रां धमनद्रव्यमूर्ध्वद्वारेण निक्षिपेत् ॥ ३८ ॥ सत्त्वपातनगोलांश्च पञ्च पञ्च पुनः पु... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417403 proofread-page text/x-wiki 0tibk5qev9s1dms5js0b13gzay1yg9g पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२६० 104 165198 417404 2026-06-24T07:01:43Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २३८ ) रसरत्नसमुच्चयः । चतुरंगुलविस्तारनिम्नत्वेन समन्वितम् । गर्ताद्धरणिपर्यन्तं तिर्यङ्नालसमन्विनम् ॥ ४१ ॥ किञ्चित्समुन्नतं बाह्य गर्ताभिमुख निम्नगम् ।... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417404 proofread-page text/x-wiki ol3m6r77bc8tkv58hzrf7lfbxv6nb7e पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२६१ 104 165199 417405 2026-06-24T07:02:12Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २३९) गारकोष्टीयमाख्याता मृष्टलोह विनाशिनी । मृषामृद्विविधातव्यमरलिप्रमितं दृढम् ॥ ४७ ॥ अधोमुखं च तद्वक्त्रे नालं पञ्चांगुलं खलु । बेकनालमित... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417405 proofread-page text/x-wiki 20f4x0ie5td4rlykk6dg75qnpsqx2by पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२६२ 104 165200 417406 2026-06-24T07:04:30Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २४० ) रसरत्नसमुच्चयः । पुट । रसादिद्रव्यपाकानां प्रमाणज्ञापनं पुटम् ॥ रस, उपरस, धातु, उपधातु आदिके पाक के प्रमाणको अच्छे प्रका- रसे जानना पुट कहा जाता है ॥ पुटकी आ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417406 proofread-page text/x-wiki co987hwfzlw87dbubsulnvvg06m4g4p पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२६३ 104 165201 417407 2026-06-24T07:05:01Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । प्रकार उसका बारीक चूर्ण होनेसे उसमें (२४१) गुण बढ जाते हैं । इसी प्रकार लोहादि धातुओंमें पुटका उपयोग होता है ॥ ५२-५३ ॥ १ महापुट । निम्ने विस्तरतः कु... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417407 proofread-page text/x-wiki 835dlshh0co0u15lv7qk354m48d9600 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२६४ 104 165202 417408 2026-06-24T07:05:21Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( २४१ ) कर उनके बीचमें पुट देनेवाली धातुको मूषामें बन्द करके रखदेवे । फिर पहले जितने उपले रक्खे हों उनसे आधे उपले भूषाके ऊपर रखकर अग्नि लगा देवे ।... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417408 proofread-page text/x-wiki 1n0yej1xpcbo21kt6k3ths4b3v747dv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२६५ 104 165203 417409 2026-06-24T07:06:04Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२४३ ) ६ गोवर पुट । गोष्ठान्तर्गोक्षुरक्षुण्णं शुष्कं चूर्णितगोमयम् । गोबरं तत्समादिष्ट वरिष्ठं रससाधने ॥ ६३ ॥ गोबरैव तुषैर्वापि पुटं यत्र प्रद... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417409 proofread-page text/x-wiki 8kcm0azutuwasgdc0anctdwdpa8l5my पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२६६ 104 165204 417410 2026-06-24T07:06:48Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २४४ ) रसरत्नसमुच्चयः । एक वडासा मटका लेकर उसको आधा बालु ( रेत ) से भर और उसमें औषधिसे युक्त भूषाको रख देवे। फिर मटके के मुँहतक और बालू भरकर मूषाको ढक देवे और कपरौटी क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417410 proofread-page text/x-wiki bjo52s3d70jybdrmnlsq5ruob2yo1gh पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२६७ 104 165205 417411 2026-06-24T07:07:27Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ओषधि ग्रहण करने की परिभाषा । (२४५) पिष्टकं छगणं छाणमुत्पलं चोपलं तथा । गिरिण्डोपलसाठी च वराटी छगणाभिधाः ॥७०॥ पिष्टक, छगण, छाण, उत्पन्न, उपल, गिरिण्ड... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417411 proofread-page text/x-wiki slk4q283owmqge6b5u6xpkp353fg2m7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२६८ 104 165206 417412 2026-06-24T07:07:43Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २४६ ) रसरत्नसमुच्चयः । तिलों की ढाकका खार, मोखेका खार, जवाखार, सज्जी और नाल ( लकडियों) में से निकाला हुआ खार इन पांचोंको क्षार पंचक कहते हैं ॥ ७४ ॥ आखार इन पा मधुरत्रय... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417412 proofread-page text/x-wiki rxngzsyp6gba9f4m88pn1592wqhni9m पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२६९ 104 165207 417413 2026-06-24T07:08:15Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२४७ ) गीदड, मेंडक, कछुआ, केंकडा, गोह, बैल, सुअर, मनुष्य, बकरा, ऊँट, गदहा, मेंढा और भैंसा इनकी वसा (च) रसकर्ममें उपयोगी होती है ॥ ७९ ॥ मूत्रवर्ग मूत्राणि हस... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417413 proofread-page text/x-wiki hlum5xed91vs8iwr45e8ewvrxhi60m0 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२७० 104 165208 417414 2026-06-24T07:08:39Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २४८ ) रसरत्नसमुच्चयः । अम्लवेतसमकं वा सर्वेषामुत्तमोत्तमम् । सादीनां विशुद्धयर्थं द्रावणे जारणे हितम् ॥ ८४ ॥ अम्लबेंत, जम्बीरी नींबू, बिजौरा नीबू, नोनियाका शा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417414 proofread-page text/x-wiki krazk450hd1ns7habbt1zt763tjxftn पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२७१ 104 165209 417415 2026-06-24T07:09:12Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । ( २४९ ) रसकर्मणि शस्तोऽयं तद्बन्धनविधावपि । अयुक्त्या सेवितश्चायं मारयत्येव निश्चितम् ॥ ८८॥ सिंगिया विष, कालकूट विष, मीठा तेलिया बनावटी विष और पी... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417415 proofread-page text/x-wiki jb7kwa617zs7j5chphre5yafujvdujp पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२७२ 104 165210 417416 2026-06-24T07:09:53Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २५० ) रसरत्नसमुच्चयः । पायरा, नीलकण्ठ, कबूतर, मोरे, गिद्ध और मुर्गा इनकी विष्ठाको विड्वर्ग कहते हैं । इसमेंसे किसी एकको अथवा समस्त विद्रवर्गकों काँजीके साथ पीसकर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417416 proofread-page text/x-wiki g6uvbzfjpftvuop0g5sfm68s7r6tw8m पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२७३ 104 165211 417417 2026-06-24T07:10:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२५१ ) केला, करेला, त्रिफला, नीलका वृक्ष, नरसल, कीचड, कसीस और कच्चा आम इन ओषधियोंको कृष्णवर्ग कहते हैं ॥ ९७ ॥ रक्तवर्गादिवर्गैश्च द्रव्यं यज्जारणात्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417417 proofread-page text/x-wiki g6szl5kh6etghck38bodnzb53sg83nr पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२७४ 104 165212 417418 2026-06-24T07:10:43Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २५२ ) रसरत्नसमुच्चयः । मृदुकरवर्ग कहते हैं । यह वर्ग धातुओं की कठिनताको दूर कर उनकी नरम करदेता है ॥ १०० ॥ द्रावणवर्ग । गुगुग्गुलुगु आज्य सारधैष्टंकणान्वितैः । द... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417418 proofread-page text/x-wiki p0r8hzdcglsjoooaiixwcm1r8hqh0cs पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२७५ 104 165213 417419 2026-06-24T07:11:08Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२५३) षड्भिरेव तु गुञ्जाभिर्माण एकः प्रकीर्त्तितः । माषाः षोडश तोलः स्याच्चतुस्तोलैः पलं भवेत् १०५ (सूर्य की किरणों में उडते हुए जो रजकण दिखाई दे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417419 proofread-page text/x-wiki 2ittc3md273b3ier5psd0zdf67kpwp5 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२७६ 104 165214 417420 2026-06-24T07:11:30Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २५४ ) रसरत्नसमुच्चयः । स्यात् कोलद्वितयं तोलः कर्षो निष्कचतुष्टयम् | ॥४॥ उदुम्बरं पाणितलं सुवर्ण कवलग्रहः । PIR अक्षं बिडालपदकं शुक्तिः पाणितलद्वयम् ॥ ५ ॥ शुक्त... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417420 proofread-page text/x-wiki d8ee29tpbimbjqt6dihg4z9vo9crvhc पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२७८ 104 165215 417421 2026-06-24T07:12:02Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २५६ ) रसरत्नसमुच्चयः । १५ सारण, १६ सक्रामण, १७ वेध और १८ शरीरयोग, इस प्रकार पारके अष्टादश १८ संस्कार कहे गये हैं ॥ ११ ॥ १२ ॥ पारके दोष । संयोज्यो मर्मणिच्छिन्ने न च क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417421 proofread-page text/x-wiki sigc6x6ivpe2ll5vm4wx5lcceva21k0 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२७९ 104 165216 417422 2026-06-24T07:12:20Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२५७ ) भूमिजाः कुर्वते कुष्ठं गिरिजा जाड्यमेव च । वारिजा वातसंघातदोषाव्यं नागवंगयोः ॥ १८ ॥ पारेमें नाग (सीसा ) और बंगको व्यापारी लोग मिला देते हैं,... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417422 proofread-page text/x-wiki 7ewkt5uoau0013edmy84lj7k0uunnhv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२८० 104 165217 417423 2026-06-24T07:12:45Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( २५८ ) सर्वदोषरहित सिद्ध करनेके लिये मनुष्य, रसकर्ममें चतुर सहायकों के साथ पहले रससाधनके उपकरणोंको सञ्चित करके फिर रसकर्म ( पारेकी सिद्धि ) करना... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417423 proofread-page text/x-wiki etrz9ej5pwx2ewvxy8nbai5d72s230t पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२७७ 104 165218 417424 2026-06-24T07:13:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । (२५५) रसार्णवादिशास्त्राणि निरीक्ष्य कथितं मया । रसोपयोगि यत्किञ्चिद्दिमात्रं तत्प्रदर्शितम् ॥१०॥ दो पलका एक प्रसृत और दो प्रसृतका एक कुडव हो... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417424 proofread-page text/x-wiki jzj2l30wrq3g78dcqbcanx994jv01al पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२८१ 104 165219 417425 2026-06-24T07:13:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२५९) गृह्णाति निर्मलो रोगान् ग्राले ग्रासे विमर्दितः । मर्दनाख्यं हि तत्कर्म सूतस्य गुणकृद्भवेत् ॥ २७ ॥ घरका धुआँसा, ईंटका चूरा, दही, गुड, सैंधान... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417425 proofread-page text/x-wiki 8odas22yb2vx7zz7t2l2mmjh8swl1vx पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२८२ 104 165220 417426 2026-06-24T07:14:12Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २६० ) रसरत्नसमुच्चयः । मुच्छित हुआ पारा जब कल्कके समान होजाय तब उसको एक हाँडीकी तलीमें लेपकर डमरुयंत्र के द्वारा ऊपरको उडावे फिर कांजीमें धोकर निकाल लेवे । इस सं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417426 proofread-page text/x-wiki 26jsvd2w1alstxpof9tjg55bkcl1c0d अनुक्रमणिका:प्रशस्तपादभाष्यटीकासंग्रह.pdf 106 165221 417427 2026-06-24T07:18:35Z Meera kale 10510 New pages 417427 proofread-index text/x-wiki 664k8n52ec984vtbcm9j08ma1uy65i9 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२८३ 104 165222 417428 2026-06-24T07:19:54Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२६१) कांजी के साथ इस प्रकार घोटे कि पारा घोटते २ बिलकुल दिखाई न दे। फिर उस पिट्टीका विद्याधरयन्त्र, अधःपातन यन्त्र अथवा सोमानल यन्त्र के ऊर्ध्वभा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417428 proofread-page text/x-wiki nkb217jawfywmafj44gccv2g74omd7c पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२८४ 104 165223 417429 2026-06-24T07:21:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २६२ ) रसरत्नसमुच्चयः । पारा रसायनमें प्रयोग करने योग्य होता है । विशेष २ अनुपानांके साथ सेवन करना चाहिये ॥ ३४-३६ ॥ तिर्यक् पातन । अथवा दीपक यन्त्रे निपातितः सर्व... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417429 proofread-page text/x-wiki pt1urxkvebwvktm4a5tqazsn69iwfpv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२८५ 104 165224 417430 2026-06-24T07:21:31Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ६ निराध संस्कार | (२६३) सृष्टयम्बुजोर्नरोधेन ततो मुखकरो रसः । स्वेदनादिवशात्सूतो वीर्यं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ ४१ ॥ सृष्टयम्बुज ( स्त्रीरज या मूत... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417430 proofread-page text/x-wiki mg30rbcfza7izk0welqu6uthyy90jk2 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२८६ 104 165225 417431 2026-06-24T07:21:58Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २६४ ) रसरत्नसमुच्चयः । ८ दीपन संस्कार । त्रिक्षार सिन्धुखगभूशिखिशिग्रुराजी - तीक्ष्णाम्लवेतसमुख लवणोषणाम्लैः । नेपाल ताम्रदलशोषितमारनाले साम्लास वालपुटित... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417431 proofread-page text/x-wiki g1whn9vaem8l7aoipgrf9z6lz5mv1cd पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२८७ 104 165226 417432 2026-06-24T07:22:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२६५) रम्भा रक्तालु निर्गुण्डी लजालुः सुरदालिका ॥४८॥ मण्डूकपर्णी पाताली चित्रकं ग्रीष्मसुन्दरा । काकमाची महाराष्ट्री हरिद्रा तिलपर्णिका ॥ ४९... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417432 proofread-page text/x-wiki hpnlrqla7ya3k34gpn011aqez7bn911 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२८८ 104 165227 417433 2026-06-24T07:23:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २६६ ) रसरत्नसमुच्चयः । दश संस्कारोंके द्वारा सिद्ध किया हुआ पारा औषधोपयोग में नहीं लिया जाता, इस लिये वे सस्कार यहां नहीं कहे गये हैं । वशीकरण, मोहन, स्तंभन आदि प्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417433 proofread-page text/x-wiki mmpdbgi5kwpxoioc5ig5ky02hlsf35b पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२८९ 104 165228 417434 2026-06-24T07:23:51Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २६७ ) १६ द्रुतिबन्ध, १७ बालक, १८ कुमार, १९ तरुण, २० वृद्ध, २१ सिन्ध, २२ जलबन्ध, २३ अभिबन्ध, २४ सुसंस्कृतबन्ध और २५ महाबन्ध इस प्रकार पारेकै २५ बन्धन कहे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417434 proofread-page text/x-wiki nhi16gvw8gulbftxe5qgaacqkducv3v पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२९० 104 165229 417435 2026-06-24T07:24:27Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २६८ ) रसरत्नसमुच्चयः । असशोधित लोहाचे' साधितो यो रसोत्तमः । क्रियाहीनः स विज्ञेयो विक्रियां यात्यपथ्यतः ॥ ६३॥ विना शुद्ध किये हुए लोहआदि धातुओंसे जो पारा सिद्ध... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417435 proofread-page text/x-wiki 6vprefiyovu6xyk90kjjpcf2pizzgo6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२९१ 104 165230 417436 2026-06-24T07:25:41Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २६९ ) जाय उसको खोटबन्ध कहते हैं । उस पारेको सेवन करनेसे सब प्रकारके रोग शीघ्र नष्ट होते हैं ॥ ६६ ॥ तकलिका मोचापत्रके चिपिटीकृता । स पोटः पर्पटी सैव... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417436 proofread-page text/x-wiki s5ifdl6anro00zwnyoatplx5d425i94 अनुक्रमणिका:रसार्णवम्.pdf 106 165231 417437 2026-06-24T07:25:41Z Meera kale 10510 New pages 417437 proofread-index text/x-wiki 72snusof77j4ef0xnt4e4czmm2y8qxg पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२९२ 104 165232 417438 2026-06-24T07:26:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २७० ) रसरत्नसमुच्चयः । भस्मीकृतो गच्छति वह्नियोगाद रसः सजीवः स खलु प्रदिष्टः । संसेवितोऽसौ न करोति भस्म कार्य जवाोगविनाशनंच ॥ ७० ॥ पारेकी भस्म करनेके बाद भी जो... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417438 proofread-page text/x-wiki 76zg0x3ujk2gmr63ai8wvjacr7rgfht पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२९३ 104 165233 417439 2026-06-24T07:27:30Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । पिष्टीकृतैरभ्रकसत्त्वम- तारार्ककान्तैः परिजारितो यः । इतस्ततः षड्गुणगन्धकेन स बीजबद्धो विपुलप्रभावः ॥ ७३ ॥ (२७१) अभ्रकका सत्त्व, सुवर्णभस्म, र... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417439 proofread-page text/x-wiki hlmme9bzqfcmm5cfmufvm6kdl0rdu2y पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२९४ 104 165234 417440 2026-06-24T07:28:31Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २७२ ) रसरत्नसमुच्चयः । इस प्रकार के पारेको दुतिबन्ध कहते हैं। दुनिबद्ध पारा, चौथाई राई के बराबर प्रतिदिन सेवन करनेसे कृच्छ्रसाध्य रोगोंको भी नष्टकर देता है ॥ ७५... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417440 proofread-page text/x-wiki 6p6o2ytp2iaymbwrpn2jfh545msf5tw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२९५ 104 165235 417441 2026-06-24T07:28:53Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । (२७३ ) स सप्तरात्रात्सकलामयन्नो रसायनो वीर्यबलप्रदाता ॥ ७८ ॥ चौगुनी अभ्रक की भस्म के साथ जारण किये हुए पारेको तरुण- होता है । उसको सात । तरुण पारा श... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417441 proofread-page text/x-wiki s4v4rhd4umsccex82ud6xgfxgy3x3vv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२९६ 104 165236 417442 2026-06-24T07:29:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (२७४ ) रसरत्नसमुच्चयः । बन्ध पारेको चाहे कितनी बार अग्निमें जारण किया जाय, परन्तु वह रत्तीभरभी क्षीण नहीं होता । यह महारस रोगों के नाश करने में आश्चर्यजनक गुण दिखा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417442 proofread-page text/x-wiki erxuohxceej2nhjoj9bffhp3ajlqrtu पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२९७ 104 165237 417443 2026-06-24T07:30:09Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२७५) विष्णुक्रान्ता ( कोयल ), सोमलता, जलकुम्भी, धतुरेकी जड, इन्द्रायन, नागदौनका कन्द, बडी कटेरी, पीले फूलका पियावाँसा, बिछुआ घास, हाथीगुण्डा, हंसपदी औ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417443 proofread-page text/x-wiki h3vr2j6c4mq6267ocdo5zvnwl2ujb26 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२९८ 104 165238 417444 2026-06-24T07:30:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २७६ ) रसरत्नसमुचयः । पञ्चांगुष्ठकशाल्मलीकृतमदश्लेष्मातबीजैस्तथा ॥ तद्वत्ते जिनिकोलकाख्यफलजैश्चूर्ण तिलं पत्रकं तप्ते खल्वतले निधाय मृदिते जाता जलूका वरा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417444 proofread-page text/x-wiki 6xcykpnx3i53w28o1wums6h7o8lhaxf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/२९९ 104 165239 417445 2026-06-24T07:32:48Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२७७) बालास्त्रीके आठ अँगुलकी, युवतिस्त्रीके दश अँगुलकी और प्रौढांत्रीके बारह अंगुल लम्बी जलूका योनिस्थानमें रखे, फिर प्रसंग करे तो स्त्री तत्का... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417445 proofread-page text/x-wiki e5t3apfbsm91xr1923esmcm7e902d8k पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३०० 104 165240 417446 2026-06-24T07:33:13Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २७८ ) रसरत्नसमुच्चयः । एक दिनतक मर्दन करे । फिर उसकी उपर्युक्त प्रमाणके अनुसार जलका बनालेवे । यह जलूका अत्युत्तम और स्त्रियोंके मनको प्रसन्न करनेवाली है । इसको... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417446 proofread-page text/x-wiki qn0p6zdmwe3h6cxdmq9gj9obv26lhg1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३०१ 104 165241 417447 2026-06-24T07:33:47Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भावाटीकोपेतः । (२७९) भाग मिश्रित चूर्णके साथ तथा हल्दीके काथ और कॉज के साथ पारेको २१ दिनतक खूब अच्छे प्रकारसे घोटे, फिर उपर्युक्त प्रमाण अनुसार जलूका बनाकर सुखाल... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417447 proofread-page text/x-wiki 8igang00jx32fag5o7rv0zcxsybo094 अनुक्रमणिका:मणिसार-अनुमानखण्ड.pdf 106 165242 417448 2026-06-24T07:34:04Z Meera kale 10510 New pages 417448 proofread-index text/x-wiki qqkl29pp7mizs2uynk3ri04swtb17bj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३०२ 104 165243 417449 2026-06-24T07:34:18Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २८० ) रसरत्नसमुच्चयः । टंकण पिप्पलिकाभिः सुरणकर्पूरमातुलुंगरसैः । कृत्वा स्वलिंगलेपं योनिं विद्रावयेत्स्त्रीणाम् ॥ १०४ ॥ पारेकी भस्मको सुहागा, पीपल, जिमीकन... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417449 proofread-page text/x-wiki puhs4w0bp99r1c83nwph9ezvtl98005 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३०३ 104 165244 417450 2026-06-24T07:34:40Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२८१ ) जिमीकन्द, चनेके शाकका खार, कौंच के बीज, इंडसंहारीलता, पीपल इमली और चूना इन औषधियोंके रस अथवा क्वाथमें एक एक बार बुझावे और एक एक बार इन सबके रस वा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417450 proofread-page text/x-wiki nqbzgqkny0jov7q7z4q397susyogm5x पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३०४ 104 165245 417451 2026-06-24T07:36:05Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २८२ ) रसरत्नसमुच्चयः । देवदाली हरिकान्तामारनालेन पेषयेत् । तवैः सप्तधा सूतं कुर्यान्मर्दितमूच्छितम् ॥ ११२ ॥ तत्सूतं खर्परे दद्याद्दत्त्वा दत्त्वा तु तद्वसम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417451 proofread-page text/x-wiki 8oufueexov3px59d8iwhks6gfyyq5ha पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३०५ 104 165246 417452 2026-06-24T07:37:01Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २८३ ) बिछाकर बीचमें पारा रखदे और कपरोटी करके लघुपुटमें पकाने । इस प्रकार चार बार पुट देनसे पारेकी भस्म होजाती है | अथवा कडवी तोंबी लेकर उसके बीचमें... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417452 proofread-page text/x-wiki lxj7g5zs8yyaxj3dkgynalsfv4ioat6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३०६ 104 165247 417453 2026-06-24T07:37:29Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २८४ ) रसरत्नसमुच्चयः । पानमें रखकर अथवा अपने रोग, स्वभाव और बलाबल के अनुसार उचित अनुपान के साथ सेवन करे ॥ ११९ ॥ १२० ॥ पारदका सेवन करनेपर पथ्य । घृतसैन्धवधान्याकजी... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417453 proofread-page text/x-wiki nmu6o6tor4iqfqznt8blq7i7o64jbgh पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३०७ 104 165248 417454 2026-06-24T07:37:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २८५ ) जीवों का मांस, काँजी केले के पत्तेमें और कांसीके वर्त्तनमें भोजन करना गुरुपाकी ( भारी ), विष्टम्भकारक, अत्यन्त तीक्ष्ण और अत्यन्त गरम ये समस्त... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417454 proofread-page text/x-wiki pvdssh0km8vk9rbn1kurzfoc04e73xf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३०८ 104 165249 417455 2026-06-24T07:38:15Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २८६ ) रसरत्नसमुच्चयः । कंगनी, कन्दूरी, बेर, मुर्गा, मोर और सुअर का मांस, कुथली कटे फल, सरसों का तेल, काली गलक नामक मछली. कछुएका मांस, मटर, पीपल, पेठा, करेला, निर्मलोके फल,... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417455 proofread-page text/x-wiki 7cn320npsv8xz1r9g94v93fsspw5o4c पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३०९ 104 165250 417456 2026-06-24T07:39:42Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भावाटी कोपेतः । ( २८७ ) शोष होगया हो तो नारियलका जल खाँड डालकर पीना चाहिये और मूँगका ग्रुप सेवन करना चाहिये | पारेका सेवन करनेपर दाख, अनार, खजूर, केला, दही, दूध, ईखका रस,... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417456 proofread-page text/x-wiki gfd6g262pm36l52g80fkftcx6zuz6xz पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३१० 104 165251 417457 2026-06-24T07:40:07Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ अथ उत्तरखण्ड: । . द्वादशोऽध्यायः । ज्वरचिकित्सा | रोगगणना । 11 ज्वरस्य रक्तपित्तस्य कासस्य श्वासहिध्मयोः । वैस्वर्यस्य क्षयस्यापि तथारोचप्रसेकयोः ॥ १ ॥ छर्दि हो... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417457 proofread-page text/x-wiki j7pdo866dc654wp6s3i84dafrlmehgh अनुक्रमणिका:लीलावती.1908.pdf 106 165252 417458 2026-06-24T07:40:17Z Meera kale 10510 New pages 417458 proofread-index text/x-wiki mmtc5x44bf3manhaplqjxmzsylr8nhz पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३११ 104 165253 417459 2026-06-24T07:41:22Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २८९ ) ज्वर, रक्तपित्त, खाँसी, श्वास, हिचकी, स्वरभंग, क्षय, अरुचि, प्रसेक (मुँहमें पानीका भरआना ), वमन, हृदयरोग, तृषा, मद्यजनित विकार, बवासीर, उदावर्त, अति... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417459 proofread-page text/x-wiki mds6gcps4nup33bds8iik95t6cjnoy7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३१२ 104 165254 417460 2026-06-24T07:42:43Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २९०) रसरत्नसमुच्चयः । एतानि पित्तज्वरलक्षणानि वमिः सतृष्णांग विदाहिता च ॥ १० ॥ अतिसार (दस्तों ) का होना, गलेमें शोष, मुखमें कडवापन, तीव्रज्वर, प्रलाप ( बकवाद ), भ्रम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417460 proofread-page text/x-wiki e15d1zmqy7bbfc5gce8l5lrlo7er2sg पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३१३ 104 165255 417461 2026-06-24T07:42:58Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भापाटीकोपेतः । अधस्ततः सिध्यति पर्पटीय नवज्वरारण्यकृशानुमेघः ॥ १४ ॥ विलिप्य पूर्व रसनां च तालु- देश च सिंधूद्भवजीरकाद्वैः । लोन्मतां चार्डकतोय मिश्रा- मेनां... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417461 proofread-page text/x-wiki 3c5gluzmns0lj9iyhcidtla6zz4j78i पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३१४ 104 165256 417462 2026-06-24T07:43:28Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २९२ ) रसरत्नसमुच्चयः । उसको मट्ठा मिलाकर भातका पथ्य देवे । इस प्रकार तीन दिन तक इस रसको सेवन करानेसे ज्वरकी आशंका भी नहीं होस कती ॥१३-१६ त्रैलोक्पडम्बररस | सुतार्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417462 proofread-page text/x-wiki rm7c61ejfrofaxvo9kak8g30re1ztji पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३१५ 104 165257 417463 2026-06-24T07:44:14Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ज्वरगजहरिसंज्ञं शृंगवेरोदकेन ( २९३ ) प्रथमजनितदाहे क्षीरभक्तेन भोज्यम् ॥ १९ ॥ सिंगरफ, नागरमोथा, शुद्ध पारा और शुद्ध गन्धक सबको समान भाग लेकर एक प्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417463 proofread-page text/x-wiki 0d49h4w5facsx8qhhsuaqu93ceuhs6w पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३१६ 104 165258 417464 2026-06-24T07:44:58Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २९४ ) रसरत्नसमुच्चयः । फिर सबको एकत्र मिलाकर जम्बीरी नींबू के रस में तीन दिनतक खरल करे । फिर चौलाईके रस और धीग्वारके रसमें तीन २ दिन तक, बकरी के मूत्रमें २ दिन और गा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417464 proofread-page text/x-wiki bydhv1slv13xlvbhu3xg42vnn618inh पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३१७ 104 165259 417465 2026-06-24T07:45:34Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( २९५ ) आप आध अँगुल परिमाण ऊँचा लेप करके उसके ऊपर ताँबेका दूसरा पात्र ढकदेवे और कपरौटी करके सुखालेवे । पश्चात् उस सम्पु- टको बालुका यन्त्र में रखकर च... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417465 proofread-page text/x-wiki s5d71fr4e72w2zccqab2kgiv8lslsri पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३१८ 104 165260 417468 2026-06-24T08:45:27Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( १९६ ) रसरत्नसमुच्चयः । मृतजीवन रस । कूष्माण्डचूर्ण तिलजैः प्रविशुद्धतालं गाढं विम सुषवीसलिलेन तुल्यम् । सुतेन हिंगुलभुवा सिकताख्ययंत्रे गोलं विधाय परिवृत्त... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417468 proofread-page text/x-wiki h1rm5ozled2ytrdj5xmrwuo9dwy6ant पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३१९ 104 165261 417469 2026-06-24T08:45:46Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२९७ ) फिर उसको बालुकायन्त्रमें रखकर मन्दमन्द अग्ग़िसे पकावे । तविके पात्र के ऊपर शालिधान रखनेसे जब वे फूट निकले तबतक उसको पकाकर स्वांगशीतल होनेप... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417469 proofread-page text/x-wiki 2gdej9plgankyeq09twx3ensqdrfx0n पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३२० 104 165262 417470 2026-06-24T08:46:14Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २९८ ) रसरत्नसमुच्चयः । रसेन शृंगवेरस्य जंबीरस्याऽथवा पुनः । गुंजाइयं च जीर्णेऽस्मिन्दधिभक्तं प्रयोजयेत् ॥४१॥ एकद्वित्रिदिनैर्हन्याज्ज्वरान्दोषक्रमेण तु... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417470 proofread-page text/x-wiki e6myqieqyn0jm1nhxp8uj6qlfmkb9cn पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३२१ 104 165263 417472 2026-06-24T08:51:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२९९) सोनामाखी ये प्रत्येक छै २ मासे और शुद्ध वत्सनाम विष २ तोले इन सब औषधियों को चीतेकी जड़के काथमें घोटकर गोला बनालेवे और उसको सम्पुटमें बन्द करक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417472 proofread-page text/x-wiki 6rmc37yrgf8xkpoceyewd4uvg4grroj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३२२ 104 165264 417473 2026-06-24T08:51:48Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३०० ) रसरत्नसमुच्चयः । दलेन देयो भुजगाख्यवल्ल्याः । दुग्धं हितं स्यादिह शृंगवेर- रसेन शत्येषु निषेवणीयः ॥ ४६ ॥ तकं सगर्भाज्वरशूलयोस्तु द्राक्षांना पथ्यमनंतर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417473 proofread-page text/x-wiki 063vbt10tigtvev50zuu5b6jf0mot6a पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३२३ 104 165265 417474 2026-06-24T08:52:34Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३०१ ) ज्वर दूर हो जाते हैं । इसपर दुग्ध पान करना विशेष उपयोगी है । सब प्रकार के शीतज्वरो में अदरखके रसके साथ सेवन करे | और भोजन में सक्र (महा) पान करे ।... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417474 proofread-page text/x-wiki g9p8a1tae1tt61c8quzqp7ngotdez6p पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३२४ 104 165266 417475 2026-06-24T08:53:04Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३०२ ) रसरत्नसमुच्चयः । अभ्रक भस्म, शुद्ध पारा, गन्धक, शुद्ध वत्सनाभ, त्रिकुटा, पाँचों नमक, सफेद जीरा और काला जीरा इन सबको समान भाग लेकर एकत्र पीस लेवे । फिर सिम्हालक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417475 proofread-page text/x-wiki b1vujiit6cucqvswn3ilw0d7ibzc7np पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३२५ 104 165267 417476 2026-06-24T08:53:31Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भावाटी कोपेतः । ( ३०३ ) नींबू के रसके साथ घोटे और चनेकी बराबर गोलियाँ बना लेवे । इस रसको तीन दिन तक सेवन करनेसे एकतरा, व्याहिक, विजारी और चौथिया आदि विषमज्वर दूर होजा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417476 proofread-page text/x-wiki s8btg3p5bcmtohkfak2os7vyrjgidlz पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३२६ 104 165268 417477 2026-06-24T08:54:13Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (३०४ ) रसरत्नसमुच्चयः । व्याध्यादिकं यथा कुर्यादुदकं ढालयेत्ततः ॥ ६७ ॥ एष योगवरः श्रीमान्प्राणिनां प्राणदायकः । चिन्तामणिरिति ख्यातो रसः सर्वो गसुंदरः ॥ ६८ ॥ अ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417477 proofread-page text/x-wiki aosgoru7dwekbspz3422podajazsxuo पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३२७ 104 165269 417478 2026-06-24T08:54:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३०५) लोकनाथगुटिका । सतेंद्र परिमर्द्य पंचपटुभिः क्षारैस्त्रिभिस्तं ततः पिण्डे हिंगुमहौषधासुरिमये संवेद्य धान्योदके । निर्गुडयंबुडुताशमंथ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417478 proofread-page text/x-wiki 1jq87x3279kea7a269mblq541qzup0q पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३२८ 104 165270 417479 2026-06-24T08:54:55Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (३०६) रसरत्नसमुच्चयः । सूचिकाभरण अथवा मृतसंजीवनाख्य रस । वज्रवैक्रांतयोर्भस्म प्रत्येकं निष्कसं मितम् । शृंगीविषं द्विनिष्कं च त्रिनिष्कं चूलीकापटु ॥७१॥ पच... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417479 proofread-page text/x-wiki h18kghezeuedxmcte88vh65wlg1tml8 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३२९ 104 165271 417480 2026-06-24T08:55:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३०७) तस्मादाकृष्य तैलाक्तं तैलं पिट्द्वापनीय च ॥ लेपयेद्गंध कपूरैरा पादतलमस्तके ॥ ८१ ॥ इत्यादिशिशिरैद्रव्यैः सप्तरात्रमुपाचरेत् ॥ ८२ ॥ कर्णा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417480 proofread-page text/x-wiki mbgeg1xl57ozobjj7ti1r38el3ugnwl पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३३१ 104 165272 417481 2026-06-24T08:56:51Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः ।- (३०९) है । जब रोगी अच्छे प्रकार से चैतन्य होजाय बोलने लगे और फला- दिकी याचना करे तब उसको जलमेंसे बाहर निकालकर उसके तेलसे भीगे हुए शरीरको औषधियोंके च... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417481 proofread-page text/x-wiki bsowde1jk7se8xc34gje2xu6vxfe877 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३३० 104 165273 417482 2026-06-24T08:57:26Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( ३०८ ) वर पारेकी भस्म लेकर इन औषधियोंके खरल में डालकर ३ दिनतक खूब अच्छे प्रकार से घोटे । फिर निम्नलिखित शार्ङ्गष्टादि वर्गकी औषधियोंके निकले हु... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417482 proofread-page text/x-wiki rh7sdta3gmh8t9ip0ybwxkod3bedguh पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३३२ 104 165274 417483 2026-06-24T08:57:48Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३१० ) रसरत्नसमुच्चयः । वनप्राप्तिकी इच्छा से शास्त्रज्ञान और गुरुकी कृपा के विनाही इसको प्रयोग करने लगेंगे । ऐसा करना समुचित नहीं है । इसलिये सदै- द्यको चाहिये क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417483 proofread-page text/x-wiki gjvseyy1u95m8nutqvdeujgocuggioy पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३३३ 104 165275 417484 2026-06-24T09:01:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३११) शोधित पारा, गन्धक, हरताल, मैनसिल, सोनामाखी की भस्म, नीलाथोथा, जमालगोटे, वत्सनाभ विष, सुहागा और महुवे इन सबको समान भाग लेकर खरलमें डालकर खूब बारी... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417484 proofread-page text/x-wiki jqnk19qb3xhmxiokneqquovpfk9nit7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३३४ 104 165276 417485 2026-06-24T09:03:47Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३१२) रसरत्नसमुच्चयः । इसमें खरल करके तीन २ मासेकी गोलियाँ बनालेवे । ये गोलियाँ यथोचित अनुपान के साथ सेवन करनेसे अत्यन्त पसीना लानेवाले 'और दाहयुक्त अभिन्यास ना... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417485 proofread-page text/x-wiki q4fpscmilnc7apeh4jnxypjwyxc93oe पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३३५ 104 165277 417486 2026-06-24T09:04:20Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३१३ ) पारा १ तोला, गन्धक १ तोला और हरताल ३ तोले सबको एकत्र मर्दन करके निर्गुण्डीके रसकी सात बार भावना देवे । इस रसको एक या दो रत्तीकी मात्रा से अक्षर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417486 proofread-page text/x-wiki bs0o9ca4zdlb1g6xb42apkqmy4byta2 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३३६ 104 165278 417487 2026-06-24T09:04:45Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३१४ ) रसरत्नसमुच्चयः । अर्कमूलकषायं च सत्र्यूषमनुपाययेत् । दध्योदनं हितं तंत्र जलयोगं च कारयेत् ॥ १०७॥ शोधित पारा, मीठा तेलिया, गन्धक, काली मिरच, सुहागा और पीपल... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417487 proofread-page text/x-wiki 0t04myq3943d93zei1acgpw37cbwgly पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३३७ 104 165279 417488 2026-06-24T09:05:07Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३१५) सन्निपातं निहेत्याशु अंजनेऽयं शिवः स्मृतः ॥११॥ मदनफलं बिडलवणं सर्षपाः प्रतिनिष्कमितम् । चूर्णयित्वा त्रिफलाकाथेन सटंकणं पिबेत् ॥ ११२ ॥ क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417488 proofread-page text/x-wiki qavmovhqtpafkzmxpprf2e1f7zvc3i8 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३३८ 104 165280 417489 2026-06-24T09:05:40Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३१६ ) रसरत्नसमुच्चयः । प्रत्येकं विदधीत निश्चलमतिः सप्त कमाद्भावनाः ॥ पित्तैरथो पंच विधाय पञ्चभिः करंजपत्रामृतधूपनं ततः । दत्त्वाऽऽर्द्रकस्य स्वरसेन तंडुल... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417489 proofread-page text/x-wiki ivlhi6nczk38xod3pr8ohligr4ycqpq पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३३९ 104 165281 417490 2026-06-24T09:05:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३१७ ) रसकी एक गोली अदरखके रसमें मिलाकर देवे । वातगुल्म में इसको अजमोद के साथ, वातविकार में त्रिकुटेके चूर्णके साथ और संग्रहणीमें जीरे के साथ देना... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417490 proofread-page text/x-wiki 9jfq5ysa9qa4yecbngzcz520nqnxw3q पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३४० 104 165282 417491 2026-06-24T09:06:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३१८ ) रसरत्नसमुच्चयः । प्राणों की रक्षा करता है, इसलिये इसको प्राणेश्वर रस कहते हैं। यदि रोगके उपद्रव बढते हों तो इस रसको दिनमें दो बार सेवन करावे । ऐसा वृद्धवैद्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417491 proofread-page text/x-wiki 6exozamals7nu8tvdkb8gs3nd01yee7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३४१ 104 165283 417492 2026-06-24T09:06:43Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३१९ ) शीशीमें भरकर रखदेवे । इसको मृतसंजीवनरस कहते हैं । इसको उपयुक्त अनुपानके साथ एक एक रती परिमाण सेवन करे। यह सब प्रकारके सन्निपात आदि भयंकर रोग... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417492 proofread-page text/x-wiki 08lu8yugfgm0eur0sezoqzhu86jk1ey पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३४२ 104 165284 417493 2026-06-24T09:07:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३२० ) रसरत्नसमुच्चयः । रसमें ३ दिनतक खरल करके काँचकी आती शीशी में भरदेवे । शीशीका मुँह खुला रखकर उसको यत्नपूर्वक बालुकायन्त्र में रखकर पकावे । पकते समय उस शीशी म... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417493 proofread-page text/x-wiki pydnc8c3rzirdgkalr1eg6wduky6t6p पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३४३ 104 165285 417494 2026-06-24T09:07:48Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३२१ ) दृढं निरुध्य तत्पात्रमनावारोपयेत्ततः ॥ १३६ ॥ व्रीहिस्टनमात्रेण स्वांगशीते समुद्धरेत् नवज्वरे प्रयुंजीत रसं पर्पटिकाङ्क्षयम् ॥ १३६ ॥ अर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417494 proofread-page text/x-wiki ff4fvbr0ya092ivdrjxkdqsh55xqm2s पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३४४ 104 165286 417495 2026-06-24T09:08:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३२२ ) रसरत्नसमुच्चयः । सर्व जंबीरनीरेण दिनानि त्रिणि मर्दयेत् ॥ १४० ॥ संशोष्य शर्करायुक्तं मत्स्यपित्तेन भावयेत् । भावितं तसं सिद्धमाईकस्वरसैख्यहम् ॥ १४१ ॥ व... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417495 proofread-page text/x-wiki iosqwb0t64raj4ho7cfkhf2492skj8j पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३४५ 104 165287 417496 2026-06-24T09:08:31Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३२३ ) तक खरल करे । फिर उस कल्कको रसके बराबर मछलीके पित्तमें तीन दिनतक भावना देवे । इस प्रकार यह कान्तरस सिद्ध होता है । इसको उचित मात्रासे अदरखके रस... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417496 proofread-page text/x-wiki oa7jldz2rs1h1bmnzcos5fctdvokyei पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३४६ 104 165288 417497 2026-06-24T09:09:00Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३२४ ) रसरत्नसमुच्चयः । यह चन्द्रोदय नामक इस रोग और उसकी पीडा, सन्ताप आदि सबको शीघ्र दूर करता है ।। १४६-१४९ ॥ जीर्णज्वरारि रस- अथवा ज्वर विद्रावणरस । नाग वंगं रस ताम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417497 proofread-page text/x-wiki fry9z1502doeat1ecvtanax070ym9tq पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३४७ 104 165289 417498 2026-06-24T09:09:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३२५ ) म ककiटिकायाश्च रसेन विनियोजयेत् ॥ १५४॥ नवज्वरमुरारिः स्याद्वलं शर्करया सह । तंडुलीयरसश्चानुपानं शर्करयाऽपि वा ॥ ५३ ॥ गुंजाद्वयप्रमाणेन ज... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417498 proofread-page text/x-wiki 5y38q8mx6y6gyi0x88byxv0d9rm14vt पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३४८ 104 165290 417499 2026-06-24T09:09:41Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३२६ ) रसरत्नसमुच्चयः । तथा यकृत, प्लीहा, मुख, नाक, गुदा और लिंगमार्गके द्वारा बाहर निकलता है तब उसको रक्तपित्त रोग कहते हैं ॥ १ ॥ रक्तपितांकुश रस । पारदं हिंगुलूकं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417499 proofread-page text/x-wiki q2rk1g0hdoriixjk8l0eidt88ni7itk पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३४९ 104 165291 417500 2026-06-24T09:10:23Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३२७ ) ततः शुष्कं समादाय पुनरेव च मर्दयेत् । समस्तैः समगंधैश्च कृत्वा कज्जलिकां च तैः ॥ ६ ॥ मुस्तादाडिमदूर्वाभिः केतकी स्तनवारिभिः । सहदेव्याः क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417500 proofread-page text/x-wiki n063hjqs71pewgulwqewjfrpbwl6xe7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३५० 104 165292 417501 2026-06-24T09:10:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३२८ ) रसरत्नसमुच्चयः । कज्जली करलेवे पश्चात् उस कज्जलीको नागरमोथा, दाडिमी, दूब, केवडा, दूध, सहदेई, घीग्वार, पित्तपापडा, आरामशीतला (शाक विशेष ) और शतावर इन प्रत्येकक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417501 proofread-page text/x-wiki 4d8jlhgcomuenswgydgkeo0y4fpuobf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३५१ 104 165293 417502 2026-06-24T09:11:12Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३२९) | वृषादलानां स्वरसस्य कर्षे रसेंद्र गुंजामधुशर्करायुतम् । लिहन्प्रभाते मनुजो निहन्या- दुःखाकरं दारुणरक्तपित्तम् ॥ १६ ॥ एक रत्ती पारेकी भस... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417502 proofread-page text/x-wiki 5vup58zdulz0iyakfnt3jw8z4v3eem8 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३५२ 104 165294 417503 2026-06-24T09:11:39Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३३० ) रसरत्नसमुच्चयः । प्रातः सायंकाल सेवन करनेसे रक्तपित्त की पीडा, तृष्णा, दाह, ज्वर आदि सम्पूर्ण उपद्रव नष्ट होते हैं । आमलोंके चूर्ण को मिश्री मिला- कर शीतल जल... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417503 proofread-page text/x-wiki 8250pxclxa611xpmtwq4vfsoxsjjz5s पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३५४ 104 165295 417504 2026-06-24T09:12:48Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३३२ ) रसरत्नसमुच्चयः । मरिचं पंच शाणेयं क्षिप्त्वा संमर्द्य यत्नतः । रम्ये करंडके क्षिप्त्वा स्थापयेत्तदनंतरम् ॥ २८ ॥ सोऽयं रत्नकरण्डको रसवरो मध्वाज्यसंक्र... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417504 proofread-page text/x-wiki 3pafityqbe8dbs8dkldyerczdx0frgr पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३५३ 104 165296 417505 2026-06-24T09:16:26Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । ( ३३१ ) अमलवेंत इन प्रत्येकके रसमें क्रमते एक एक बार मर्दन करके दो २ रत्ती की गोलियाँ बनालेवे । इन गोलियोंको सेवन करनेसे सब प्रका- रकी खाँसी दूर होजा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417505 proofread-page text/x-wiki 8v29ge7pjpns0s079ughwtv3llujjbq पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३५५ 104 165297 417506 2026-06-24T09:16:56Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३३३) यह रस अत्यन्त बलकारक, वीर्यवर्द्धक, जठराग्निको दीपन करने- वाला, स्वस्थमनुष्य के लिये परम उपयोगी और वेगवान् (अर्थात् शरीरमें तत्काल व्याप्त ह... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417506 proofread-page text/x-wiki jmoavmzz9cd1mi580gtwi81rlh90bnd पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३५६ 104 165298 417507 2026-06-24T09:17:11Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३३४ ) रसरत्नसमुच्चयः । बोलतालकबाह्री ककर्कोटीमाक्षिकं निशा ॥ ३४ ॥ कंटकारी यवक्षारं लांगलीक्षारसैंधवम् । मधूकसारं संचूर्ण्य सप्ताहं चार्द्रकद्रवैः ॥ ३५ ॥ गु... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417507 proofread-page text/x-wiki q1fc6zkzlplcout0n5oceuuz648l77l पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३५७ 104 165299 417508 2026-06-24T09:18:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । स्वयमाने रस । (३३५) त्रिकटु त्रिफला चैला जातीफललवंगकम् । एतेषां समभागानां समपूर्वरसो भवेत् ॥ ३९ ॥ viissलोडयेत्क्षौद्रे भक्ष्यो निष्कद्वयं सदा । स्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417508 proofread-page text/x-wiki g0wzbqblp523ivp3rll5gzy1ibxkt4g पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३५८ 104 165300 417509 2026-06-24T09:19:02Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३३६ ) रसरत्नसमुच्चयः । होती है । अथवा दन्तोकी जड या निर्गुण्डोको जडका धूमपान करे तो खाँसी दूर होजाती है । अथवा इन्द्रायनकी जड, भाँगरा, पीपल और तिल इन सबको समान भाग... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417509 proofread-page text/x-wiki 3lj3g3dwn1j5cjre7qpwi15b96f33yn पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३५९ 104 165301 417510 2026-06-24T09:19:18Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाडीकोपेतः । ( ३३७ ) शुद्ध पारा २ तोले और शुद्ध गन्धक १ तोला, दोनोंको घीग्वार के रस में एक प्रहर तक खरल करके कल्क बनाले । उसमें तीन तोले ताम्र भस्म मिलाकर गोला बनाक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417510 proofread-page text/x-wiki rka6kvhontho4enymtrzwyad6maev46 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३६० 104 165302 417511 2026-06-24T09:19:42Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३३८ ) रसरत्नसमुच्चयः । सर्वमेकत्र संयोज्य दिनानि त्रीणि मर्दयेत् ॥ ५० ॥ गोमूत्रेण तथा त्रीणि दिनानि परिमर्दयेत् । अक्षप्रमाणवटकं छायाशुष्कं तु कारयेत् ॥ ५१ ॥... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417511 proofread-page text/x-wiki mbe30909uu7298tt5xuwrzgczqrt39o पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३६१ 104 165303 417512 2026-06-24T09:20:08Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकापतः । ( ३३९) पारा १ बोले गन्धक २ तोले, पीपल ३ तोले, हरड ? ताल, बहेडा ५ तोळे, अडूसा ६ तोले और भारंगी सात तोल लेवे । सबको एकत्र चूर्ण करके बबूल के कायमें २१ बार भावन... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417512 proofread-page text/x-wiki 2bv1bua82moqe0hi68uema6wh0o230d पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३६२ 104 165304 417513 2026-06-24T09:20:26Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३४० ) रसरत्नसमुच्चयः । मर्दय प्रकुरु गोलकं ततः ॥ ५७ ॥ मृत्स्नया च परिवेष्टच गोलकं यामयुग्ममथ भूधरे पचेत् । गंधकेन कुरु तत्समं तत- श्वाsseरूपकटुकैर्विभावयेत् ॥ ५८... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417513 proofread-page text/x-wiki 00xu43ydexxvdn8sa3s76oktdhy9ajb पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३६३ 104 165305 417514 2026-06-24T09:20:58Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३४१) कहते हैं । यह रस खासी श्वास आदि रोगोंको शमन करनेके लिये विशेष उपयोगी है ॥ ६० ॥ सामान्य उपचार | गंधकं मरिचं साज्यं पिबेच्वास कफापहम् । शिला हिंग... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417514 proofread-page text/x-wiki iskrq6w0dti1a1aljrapk95ohqm2umk पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३६४ 104 165306 417515 2026-06-24T09:21:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३४२ ) रसरत्नसमुच्चयः । हिक्कानाशन रस रसगंधकधान्याभ्रं तालताप्योपलं क्रमात् । भावृद्ध वचाकुष्टहरिद्राक्षार चित्रकैः ॥ ६३ ॥ सपाठा लांगली व्योषसैंधवाक्षविषै... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417515 proofread-page text/x-wiki evi8jay1n6i38slezhvuwk8o75dda4k पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३६५ 104 165307 417516 2026-06-24T09:21:40Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । (३४३) चूर्ण दत्त्वा पचेच्चुल्ल्यां यामाष्ट मृदुवह्निना । शिलापूतो रसो नाम हंति हिक्कां त्रिगुअकः ॥ ६७॥ पाढका चूर्ण ४ तोले, इन्द्रायनकी जडका चूर्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417516 proofread-page text/x-wiki 41tktu21gjtdzi1pn4j07dj9zdwhrz8 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३६६ 104 165308 417517 2026-06-24T09:22:07Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३४४ ) रसरत्नसमुच्चयः । २ मासा परिमाण शहद में मिलाकर चाटे और ऊपरसे नीमका काथ पिये । यह मन्थान भैरवरस कफके समस्त रोगोंको शमन करने के लिये उपयोगी है ॥ ६८-७० ॥ श्वासका... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417517 proofread-page text/x-wiki lrd2cwzoijsai88jyo7pcoca8hkohbr पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३६७ 104 165309 417518 2026-06-24T09:22:51Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३४५) मिलाकर सेवन करे । इनमेंसे किसी एक प्रयोगको सेवन करनेसे कफरोग, हिचकी, श्वास, खाँसी आदि सब रोग नष्ट होते हैं॥७२॥७३॥ स्वर भंग रोग । " अत्युच्च भाष... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417518 proofread-page text/x-wiki ib6dcthhaf70wxsvv8v7rkr9618gmdi पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३६८ 104 165310 417519 2026-06-24T09:23:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३४६ ) रसरत्नसमुच्चयः । सुरसाया जयंत्याश्च कन्यकाssटकरूपयोः ॥७७॥ त्रिफलाया मुनेर्भार्या मुंडयास्त्रिकटुचित्रयोः । भृंगराजस्य वह्नेश्व प्रत्यहं द्रवभावितम्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417519 proofread-page text/x-wiki jdpqcu9zehv6smz7gkbwkrtubremozm पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३६९ 104 165311 417520 2026-06-24T09:23:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३४७ ) और शीशी में भर कर रखदेवे । इस प्रकार सिद्ध किया हुआ पर्पटी - रस बहुत उत्तम होता है । इसको आठ र रत्ती परिमाण पानमें रख- कर सेवन करावे और ऊपर से दशप... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417520 proofread-page text/x-wiki ccqrcp0mo10o8qgi2w1pvn6ajhp24s1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३७१ 104 165312 417521 2026-06-24T09:24:12Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । सजातीफलशीतोदं योजयेत्पपटीरसम् । (३४९) पित्ताजीर्णे शिरश्वास्य शीततोयेन सेचयेत् ॥८९॥ नस्यं निष्ठीवनं धूमं तीक्ष्णं वमनरेचनम् । अन्नं रूक्षाल्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417521 proofread-page text/x-wiki ixihxgs2gk3jgme3d3igis9usv1mgu5 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३७० 104 165313 417522 2026-06-24T09:24:36Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३४८ ) रसरत्नसमुच्चयः। गोखुरूकी जड और सोंठेको एक तोला परिमाण लेकर चूर्ण करके १ पाव बकरीके दूध और आधपाव जलमें मिलाकर पकावे । जब पकते २ पानी सब जल जाय और दूध मात्र शे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417522 proofread-page text/x-wiki huoawd2o6zr0ozd38ddauu1z0o5cktp पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३७२ 104 165314 417523 2026-06-24T09:24:55Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३५० ) रसरत्नसमुच्चयः । अनिका मन्द होना, हरसमय ज्वरका रहना, शीतका लगना, रक्त और पीवकी वमन होना, ओज आदिधातुओं तथा बालका क्षय और दुर्बलताका होना, ये सब राजयक्ष्मा के ल... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417523 proofread-page text/x-wiki czv356cbjkv3lyu6v5vs2rw640l6cio पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३७३ 104 165315 417524 2026-06-24T09:25:13Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३५१) जयंतीद्रवसंपिष्टां शिलां सुपाचितां न्यसेत् ॥ ६ ॥ एकीकृत्य ततः सर्वमकक्षीरेण मर्दयेत् । जयंतीभृंगराजाभ्यां वासापाठाक्कशानुभिः ॥ ७ ॥ अगस्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417524 proofread-page text/x-wiki hh3znk0qmg2r6zxqw079acjyyckbcdn पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३७४ 104 165316 417525 2026-06-24T09:26:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३५२ ) रसरत्नसमुच्चयः । तेल में और उसके बाद चूनके पानीमें तीन २ घंटे तक दोलायन्त्रके द्वारा स्वेदित करे । गन्धकको दूधमें शुद्ध करे । खपरियाको मनुष्य के मूत्रमें २... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417525 proofread-page text/x-wiki 9r83lvexb9zqv31ko1rjkbducy4bykw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३७५ 104 165317 417526 2026-06-24T09:26:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३५३) अनुपान के साथ इस रसको प्रत्येक रोगमें सेवन करानेसे विशेष उपकार होता है ।। २-१४ ॥ राजमृगांकरस | रसभस्म त्रयो भागा भागेकं हेमभस्मकम् मृतताम्रस... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417526 proofread-page text/x-wiki mpt8tboxhwdy441o6kabj14bk9ojc1l पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३७६ 104 165318 417527 2026-06-24T09:26:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३५४ ) रसरत्नसमुच्चयः । निष्का नीलतुत्थस्य सर्वतुल्यं तु गंधकम् ॥ १९ गंधतुल्यं मृत नागं नागतुल्यं मृतं रसम् । टंकणं रसतुल्यं स्यान्मद्ये पाच्यं मृगांकवत् ॥२०॥... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417527 proofread-page text/x-wiki 98gpqtzbai7ocruoakz5f02l187n8kv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३७७ 104 165319 417528 2026-06-24T09:27:27Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (२५५) मिलाकर सेवन करे | यह मृगाङ्गपोटली नामक रस एक महीने में ही क्षयरोगको नष्ट कर देता है ॥ २२-२४ हेमगर्भ पोटली रस | द्विनिष्कं भस्म सुतस्य निष्कैकं स... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417528 proofread-page text/x-wiki lnmt0oaem7c1xe0yeq4m425eoz4rxa3 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३७८ 104 165320 417529 2026-06-24T09:27:54Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (३५६) रसरत्नसमुच्चयः । मृतं नेपालताम्रं च सुतस्थाने नियोजयेत् । एकीकृत्य द्विगुंजं तद्भक्षयेद्राजयक्ष्मनुत् ॥ २९ ॥ पञ्चामृतरसो नाम ह्यनुपानं च पूर्ववत् । हरे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417529 proofread-page text/x-wiki gase2ralm6eaonb3un9655mo143bgwd पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३७९ 104 165321 417530 2026-06-24T09:28:58Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३५७) लोकनाथ रस रसस्य भस्मना हेम पादांशेन प्रकल्पयेत् । गंधकं द्विगुणं दत्वा मयेच्चित्रकांबुना ॥ ३२ ॥ चराचरास्ये सम्पूर्य टंकणेन निरुध्य च । भाण... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417530 proofread-page text/x-wiki 3bujhtyy1zi7ifeaun6sbjkcdm7t6yi पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३८० 104 165322 417531 2026-06-24T09:29:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३५८ ) रसरत्नसमुच्चयः । शर्करा घृतसंमिश्रान्ददीताऽरुचिशांतये ॥ ४२ ॥ भृष्ट्वा कुस्तुम्बरी सम्यग्धृते शर्करया पिबेत् । एल मरिचसंयुक्तां यावद्वांतिः प्रशाम्य... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417531 proofread-page text/x-wiki regedlr4n9jkk59w3y9ajyhx9v07pa4 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३८१ 104 165323 417532 2026-06-24T09:29:56Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । सेवन प्रारम्भ करनेपर नमक त्याग देना चाहिये डालकर भोजन करना चाहिये । इस प्रकार इस ( ३५९ ) और वहीमें घी रसको तीन दिन- तक सेवन करे । फिर इसपर २१ दिनतक घृत... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417532 proofread-page text/x-wiki kwn851tjgslhvmmtjvepjwfnjxoz39s पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३८२ 104 165324 417533 2026-06-24T09:30:14Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३६० ) रसरत्नसमुच्चयः । क्रियायें वैद्य लोकनाथ रस ( अर्थात् रसेश्वर भगवान् ) का स्मरण करता हुआ करे ।। ३२--४६ ॥ वैद्यनाथ रस । शखस्य वलयं निष्कं चतुर्निष्कं वराटिकाः... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417533 proofread-page text/x-wiki 5ws5vfbrzzul9h462snj6cclrklxk0p पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३८३ 104 165325 417534 2026-06-24T09:30:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३६१ ) पानके रस में घोटकर पानके ऊपर लगाकर सेवन करे, ऊपरसे शहद, माखन अथवा घृतका अनुपान करे। इस रसके जीर्ण होजाने पर लोकनाथ रसमें कहे हुए पथ्य पदार्थों... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417534 proofread-page text/x-wiki f77t0qrw271gjdmmcnjoughjf42ptq4 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३८४ 104 165326 417535 2026-06-24T09:31:13Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( ३६२ ) फिर उसमेंसे यह रस ४ रत्ती, मिरचोंका चूर्ण २ माशे और गन्धक ४ माशे लेकर सबको धीमे मिलाकर चाटे । इस रस- पर पूर्व लोकनाथ रसके समान २१ दिनतक पथ्य प... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417535 proofread-page text/x-wiki n3n9l9s8klfpxqalbf42x9fls7tmb85 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३८५ 104 165327 417536 2026-06-24T09:31:32Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३६३) कौडियोंका चूर्ण ४ निष्क और लोहभस्म ३२ माशे लेकर सबको भाँगरा, धतूरा, भारंगी और त्रिफला इन प्रत्येकके इसमें कमसे एक एक बार भावना देकर ४ चार गजपु... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417536 proofread-page text/x-wiki 38jm90izmp6xlf2rb3k98j19vuw7ul7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३८६ 104 165328 417537 2026-06-24T09:31:54Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३६४ ) रसरत्नसमुच्चयः । करीषभारे च पचेदथ माषद्वयं ततः ॥ ६२ ॥ एतावद्र्धकात्पादं मरिचाद्भावितादपि । मधुनissलोडितं लिह्यात्तांबूलीपत्रलेपितम् ॥ ६३ ॥ गतस्य घटिकाम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417537 proofread-page text/x-wiki pm0jg2xc36ghpnkbdw31qt8kbyt6w11 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३८७ 104 165329 417538 2026-06-24T09:32:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३६५) कर उसके ऊपर एक भार (८ सेर) आरने उपले ढककर अग्नि लगादेवे । स्वांगशीतल होनेपर औषधिको निकालकर बारीक पीसले और शीशी में भरकर रखदेवे । इसके पश्चात् २... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417538 proofread-page text/x-wiki ciy0ojptkl14ekkke94tg4ibf0fega1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३८८ 104 165330 417539 2026-06-24T09:33:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३६६ ) रसरत्नसमुच्चयः । अर्धपादं च पोटल्याः काकिण्यौ द्वे विषस्य च ॥ लिहेन्मरिचचूर्ण च मधुना पोटलीरसम् ॥ ७० ॥ क्षयग्रहण्यतीसारवह्निदौर्बल्यका सिनाम् । पाण्डु... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417539 proofread-page text/x-wiki 6w1q0aq8tdml3um8uhdt2dw1936c6li पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३८९ 104 165331 417540 2026-06-24T09:33:41Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । (३६७) अरुचिरोग | 'वातादिभिः शोकभयातिलोभ- क्रोधैर्मनेोनाशनरूपगंधैः । एतैः समस्तैश्व अरोचकाः स्युः, (१) "हृच्छूलपीडनयुतं पवनेन पित्ता- दाह चोपबहुलं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417540 proofread-page text/x-wiki 5n2gtlabhwelq4qhhpfwp4g1lme44aw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३९० 104 165332 417541 2026-06-24T09:34:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३६८ ) रसरत्नसमुच्चयः । बीभत्सेतुभिश्वान्यै तमुत्कुशितो बलात । छादयन्त्राननं वेगैरर्दयन्नगभेजनैः ॥ निरुच्यते छर्दिरिति दोषो वक्रं प्रधावितः ॥' अधिक पतले, अत... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417541 proofread-page text/x-wiki owlb1o9ojqg311523388rgp3pagl327 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३९१ 104 165333 417542 2026-06-24T09:34:31Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३६९ ) सेवन करने से वमन दूर होती हैं । या २ माशे सुहागेको मकोय के रस में मिलाकर पान करे तोभी वमन दूर होजाती है। सौंफके काथको पान करनेसे अथवा सोंफके चू... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417542 proofread-page text/x-wiki 5nfrm478c4c0ephs2hvnizn744nzho6 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३९२ 104 165334 417543 2026-06-24T09:35:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३७० ) रसरत्नसमुच्चयः । पित्तको बढानेवाले तीक्ष्ण, उष्ण, अम्ल (खट्टे) आदिपदार्थों को अधिक परिमाण में खानेसे, अधिक क्रोध व उपवास करनेसे पित्ताश- यमें कुपित हुआ पित्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417543 proofread-page text/x-wiki dbwczz6fvcryp4scfnroj46b23djr5v पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३९३ 104 165335 417544 2026-06-24T09:36:15Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३७१) अत्यम्लरूक्षावततोदरेण साजीर्णमुक्तेन तथाऽबलेन । उष्णाभितप्तेन च सेव्यमानं करोति मद्यं विविधाविकारान् शरीरदुःखं बलवत्प्रमेह हृदयव्यथा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417544 proofread-page text/x-wiki awbrc6wxzen0jtuwh0ro2wno795onnf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३९४ 104 165336 417545 2026-06-24T09:36:32Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (३७२ ) रसरत्नसमुच्चयः । भरकर खाना, अजीर्ण होनेपर भोजन करना, शरीरका निर्बल होना और गरम पदार्थों के अधिक खानेसे शरीरका संतप्त होना इन सम्पूर्ण अवस्थाओं में जो मनुष्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417545 proofread-page text/x-wiki ax341qpdtud8pz3jhql43cjggx7epzv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३९५ 104 165337 417546 2026-06-24T09:37:09Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भावाटी कोपेतः । (३७३) राजावत (रेबटी) की भस्म, पारेकी भस्म, ताम्र भस्म और धीमें क हुई सोनामाखीकी भस्म, सबको समान भाग लेकर शहद, घी और खांडमें मिलाकर सेवन करनेसे सब प्रका... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417546 proofread-page text/x-wiki lmeronfbc539cilu2gwhebz0ns1hjtm पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३९६ 104 165338 417547 2026-06-24T09:37:34Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३७४ ) रसरत्नसमुच्चयः । तस्योपरि क्षिपेत्सद्यो सोमयं स्तोकमेव च । स्वतः शीतं समाहृत्य पटचूर्ण विधाय च ॥ ८६ ॥ निक्षिपेदूर्ध्वदण्डायां पालिकायां ततः परम् ॥ ८७॥ प... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417547 proofread-page text/x-wiki 3674cxbs88mul4k9rxpzmgen719qjdf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३९७ 104 165339 417548 2026-06-24T09:38:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । (३७५) एकद्वंद्व त्रिदोषोत्थान्रोगानन्यान्महागदान्॥ ९७ ॥ अग्निमांद्यं विशेषेण हंतीयं पर्पटी ध्रुवम् । एवं समूह्य दातव्या रोगेषु भिषगुत्तमैः... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417548 proofread-page text/x-wiki l5n6pc79x8zl5l3j8f86j2xgovyp48k पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३९८ 104 165340 417549 2026-06-24T09:38:31Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३७६ ) रसरत्नसमुच्चयः । हो जाय तब उसमें उपर्युक्त सुवर्ण आदि पंच धातुओंकी भस्म डाल- कर अच्छे प्रकारसे मिलादेवे । फिर गाय के गोबरके ऊपर केलेका कोमल पत्ता रखकर उसपर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417549 proofread-page text/x-wiki 4947ss3bg1043acbmioh1woefidtw5j पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/३९९ 104 165341 417550 2026-06-24T09:39:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । ( ३७७ ) उसको कुचलेके रस और निर्गुण्डीके इसमें एक एक भावना देकर सुखालेवे । इसके पश्चात् फिर उस पर्पटीको पलीमें डालकर बेरकी लकडियों की अनिके द्वारा क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417550 proofread-page text/x-wiki n326zxhcgykdbcchig0et6irz7ttugm पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४०० 104 165342 417551 2026-06-24T09:39:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३७८ ) रसरत्नसमुचयः । पञ्चदशोऽध्यायः । अर्शरोग । गुदस्य बहिरन्तर्वा जायंते चर्मकीलकाः । सर्वरोग कराः पुंसामसीति हि विश्रुताः ॥ १॥ रुधिरखाविणस्तेषां पित्तजाः... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417551 proofread-page text/x-wiki h7n5kntazxt6k9ghycdpvmcnofgcbap पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४०१ 104 165343 417552 2026-06-24T09:40:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । मापद्वयं सदा खादेद्रसो हार्शःकुठारकः । (१७९) तक्रेण दाडिमां भोभिः पक्वकन्देन वाऽथ तत् ॥७॥ शुद्ध पारा ४ तोले, शुद्ध गन्धक ८ सोले, साम्र भस्म १२ तोल... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417552 proofread-page text/x-wiki qbo42rorx3pbt59f0n0odt920xy43cj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४०२ 104 165344 417553 2026-06-24T09:40:40Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३८० ) रसरत्नसमुच्चयः । लेकर बारीक चूर्ण करलेवे । उसमेंसे प्रतिदिन एक २ मासा लेकर मिश्री मिलाकर सेवन करे तो पित्तजनित अर्श (खूनी बवा- सीर) रोग दूर होता है ॥ ८ ॥ ९ ॥ सर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417553 proofread-page text/x-wiki gj2uvup4z7f922l28o1n64dfjp8hli3 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४०३ 104 165345 417554 2026-06-24T09:42:15Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३८१) शोधितं पारा ४ तोले, गन्धक ४ तोल, हरताल २ तोले. सोना- माखीकी भस्म २ तोले, शुद्ध वत्सनाभ १ तोला, और शुद्ध खपरिया १ तोला इन सबको एक दिन तक एकत्र खरल कर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417554 proofread-page text/x-wiki lxc3bwzkknlhg8lkbzq7dsm7dmpc15x पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४०४ 104 165346 417555 2026-06-24T09:42:48Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( २८२ ) रसरत्नसमुच्चयः । मरिचं कंटकारी च रक्तपुष्पी समांशकम् । पलमेकं पृथक सर्व लक्ष्णं दृषदि पेषयेत् ॥ १९ ॥ गजाजपशु सूत्रेषु शुभे भाण्डे विनिक्षिपेत् । मृदग्नि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417555 proofread-page text/x-wiki 2pg3wajasnzscx7m6yoivvif56l389f पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४०५ 104 165347 417556 2026-06-24T09:43:20Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३८३) विषं च षोडशांशेन द्वौ भागौ सूतकस्य च । एकीकृत्य प्रयत्नेन जंबीरद्रवमर्दितम् ॥ २४ ॥ भाजने मृण्मये स्थाप्य वराक्कायेन भावयेत । दशमूलशतावर्य... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417556 proofread-page text/x-wiki atxgzcbh1hu088gk4wnhzclp241br18 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४०६ 104 165348 417557 2026-06-24T09:43:43Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३८४ ) रसरत्नसमुच्चयः । ततो भल्लातकीतैलं हृतं पातालयंत्रतः । आयसे भाजने स्निग्धे पिष्टिकां तां निवेश्य च ॥३०॥ प्रस्थमात्रं हि तत्तैलं जारयेदतियत्नतः । तत्तैल... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417557 proofread-page text/x-wiki h91je69bq86hcnuc8bui2ntfgwc9628 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४०७ 104 165349 417558 2026-06-24T09:43:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३८५) में गड्ढा खोदकर रखदेवे और वृक्षकी चिलीहुई छालसे गड्ढेका मुँह बन्द करदेवे । एक महीने के बाद उस गोलेको निकालकर गायके दूधमें १ भावना देवे। फिर उ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417558 proofread-page text/x-wiki dz8uy2wszlsjz90avdijjzdchxkyx91 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४०८ 104 165350 417559 2026-06-24T09:44:42Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३८६ ) रसरत्नसमुच्चयः । महोदयप्रत्ययसार रस । ३८ ॥ रसग्रस्त समुद्गीर्णगंधकस्य पलत्रयम् । मृतसूता ताम्रायः कर्षे कर्षे पृथक पृथक् ॥ ३७ ॥ पलं हिंगुलचूर्णस्य माक्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417559 proofread-page text/x-wiki m82uv0k7fnvrkc63z820r54ty13ondo पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४०९ 104 165351 417560 2026-06-24T09:45:36Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः (३८७) पारेमें जारण की हुई गन्धक १२ तोले, पारेकी भस्म १ कर्ष, अभ्रक भस्म १ कर्ष, ताँबेकी भस्म १ कर्ष, लोहभस्म १ कर्म, सिंग- रफ ४ तोले, स्वर्णमाक्षिक भस्म १... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417560 proofread-page text/x-wiki e3kjgjsd5aib8stjpio76isncv0hjrs पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४१० 104 165352 417561 2026-06-24T09:46:09Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (३८८ ) रसरत्नसमुच्चयः । कनकसुन्दर रस | ४८ ॥ स्याद्वलं धौतमाक्षीकं कांताभ्रं नागहाटकम् । पृथ्वीभटेन संतुल्यं सर्वतुल्यं व गन्धकम् ॥ ४६ ॥ दत्त्वा विद्याधरे यंत्र... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417561 proofread-page text/x-wiki a8fy6obm3h6gitu6udwgwdcl7kxgk11 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४११ 104 165353 417562 2026-06-24T09:46:51Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३८९) अजमोदाविडेगैश्च नाभिशूलेऽग्निमांद्यके । रूक्षज्वरेऽरुचौ देयः कदलीफलसंयुतः ॥ बोलेनाsकटीशूले भाषितं नागबोधिना ॥ ५७ ॥ शुद्ध पारा, रूपामाखी... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417562 proofread-page text/x-wiki gd1lnu4dx2r5je0b32di8ng8dr84rp1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४१२ 104 165354 417563 2026-06-24T09:47:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३९० ) रसरत्नसमुच्चयः । मूर्च्छा रोगमें पक्षियोंके मांसके साथ, एकाङ्ग वास ( पक्षाघात) धनु- वात और पीनसरोगमें दूधके साथ, पाण्डुरोग, क्षय, खाँसी, श्वास और कामलारोग मे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417563 proofread-page text/x-wiki 17tn1dr5ymt4hcmms73v50anmlu06rf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४१३ 104 165355 417564 2026-06-24T09:47:56Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (३९१ ) भावना देकर एक २ रचीकी गोलियाँ बनालेवे । इस रसकी एक २ गोली जल के साथ सेवन करनेसे और इसपर जिमीकन्द और घृतके साथ भोजन करनेसे सब प्रकारके अर्शरोग न... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417564 proofread-page text/x-wiki c93ql2vuqramt55ayc8lkbz6rij06en पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४१४ 104 165356 417565 2026-06-24T09:48:09Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३९२ ) रसरत्नसमुच्चयः । चूर्णको एक प्रस्थ गोमूत्र, एक प्रस्थ थूहरका दूध, ४ तोले पारा और ८ तोले गन्धक की बनाई हुई कजली, लोहभस्म १२ तोले, ताम्र भस्म १६ तोले, जवाखार और स... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417565 proofread-page text/x-wiki 0t2xvx2h23sxqx3pawu32qm72fv1sl7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४१५ 104 165357 417566 2026-06-24T09:52:23Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ मापाटीकोपेतः । ( २९३ ) रसगंधक कज्जल्या दशवारं पुटेत्पुनः । तास्मिन्नष्टांशभागेन क्षिपेद्वैक्रांतभस्मकम् ॥ ६९ ॥ राजावत कलांशेन समभागेन पर्पटी । तत्सर्व परिमथ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417566 proofread-page text/x-wiki b4zaeva2rq0q24cqgsconi5fnkrchwk पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४१६ 104 165358 417567 2026-06-24T09:53:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३९४ ) रसरत्नसमुच्चयः । गजपुट देवे । राजावर्तका चूर्ण भी पूर्ववत् प्रत्येक बार मिलाताजाय और नींबू के रस में घोटताजाय । इसके पश्चात् पुनर्नवा, अडूसा और मच्छीघास इ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417567 proofread-page text/x-wiki i1vjt2eiizkcbim0ytw2yaevtolgs5t पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४१७ 104 165359 417568 2026-06-24T09:53:42Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ३९५ ) गिलोय, भुई कदम्ब, भाँगरा, चीतेकी जड, त्रिकुटा और विजयकन्द इन सम्पूर्ण औषधियोंके स्वरस वा कायमें ऋमसे एक २ वार भावना देकर फिर अदरख के इसमें एक ब... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417568 proofread-page text/x-wiki ne3c74ikrz3l88espijlyy9zvvrrgvk पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४१८ 104 165360 417569 2026-06-24T09:55:18Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३९६ ) " रसरत्नसमुच्चयः । वच, हींग, वायविडंग, सैंधानमक, जीरा, सोंठ, मिरच, पीपल, कूल, हरड, चीता और अजमोद इन सब औषधियोंको उत्तरोत्तर क्रमसे दुगुना लेकर बारीक चूर्ण करके क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417569 proofread-page text/x-wiki tf8xwu9qzub804pueh5l8tn5eivdw9i पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४१९ 104 165361 417570 2026-06-24T09:55:32Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । (३९७) सगुडा हंति लेपेन दुर्नामानि समूलतः ॥ ८५ ॥ पीडतैलेन संलिप्ता वर्तिका गुदमध्यगा । घातयत्यर्शसां शीघ्रं सकलां वेदनां तथा ॥ ८६ ॥ अक्षीरं स्तुह... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417570 proofread-page text/x-wiki ofgw54sgh2w3c6zkmhceygup8yn5if2 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४२० 104 165362 417571 2026-06-24T09:55:57Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ३९८ ) रसरत्नसमुच्चयः । षोडशोऽध्यायः । उदावर्त्त रोग । रूक्षः कोद्रवजीर्णमुद्रचणकैः क्रुद्धोऽनिलोऽधो वहन रुद्धा वर्त्ममलं विशोष्य कुरुते विण्मूत्रसंगं ततः... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417571 proofread-page text/x-wiki 8b7gzdo7n64bvkh0ssfxd85bztj5sh4 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४२१ 104 165363 417572 2026-06-24T09:56:18Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । ( १९९) चतुर्गुण गवां क्षीरे युक्तं स्नुक्रक्षीरमात्रया । उदावतदरानाहान्हति पानेन सर्वदा ॥ ३ ॥ मुर्दासंग, होंग, सैंधानमक, निसोत, दम्बी, षच, हरड, चीते... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417572 proofread-page text/x-wiki ifzbjegvlv4avy0djolssoyqi5lylsr पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४२२ 104 165364 417573 2026-06-24T09:56:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४०० ) रसरत्नसमुच्चयः । कांचनाररसैर्दृष्टं दिनमेकं प्रयत्नतः ॥ ५ ॥ पुनस्तदेकं दिवसं जंबीरांबु विमर्दितम् । पुटपक्कोऽतिसारघ्नः सुतोऽयं दर्दुराह्वयः ॥ ६॥ तीक्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417573 proofread-page text/x-wiki sw10jl9d8ovcxu0z5zyqg4iaoxf6wxr पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४२३ 104 165365 417574 2026-06-24T09:57:02Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४०१ ) गाय का घी महा आदिका पथ्य देवे । प्यास लगने पर शीतल जल और रात्रिमें थोडीसी भांग पीसकर सेवन करानी हितकर है ॥७-१०॥ सुधासार रस । पृथक्प लिकगंधा श्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417574 proofread-page text/x-wiki kqorm5p4wr3scx62yuq5t29gcqn3398 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४२४ 104 165366 417575 2026-06-24T09:57:25Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४०२ ) रसरत्नसमुच्चयः । मान्यमानव्यतिक्रांतिरिव पुण्यफलोदयम् ॥ १९ ॥ पिष्टविश्वाब्दकल्केन विधाय खलु चक्रिकाम् । निक्षिपेत्स्वेदनीयंत्रे पक्त्वार्धघटिकावध... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417575 proofread-page text/x-wiki ei0rs9p99ygd4q0xn0twmpz8h5ky6d3 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४२५ 104 165367 417576 2026-06-24T09:57:48Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४०३ ) सोंठ ४ तोले, जवासा ४ तोले तथा नागरमोथा, कुडेकी छाल, अज- मोद, चीता, मोचरस, जीरा और शुद्ध वत्सनाभ विष ये प्रत्येक औषधि एक २ कर्ष परिमाण डालकर बारीक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417576 proofread-page text/x-wiki inhjb3x8frd4ne4vmjvzw56stgpkm5i पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४२६ 104 165368 417577 2026-06-24T09:58:16Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४०४ ) . रसरत्नसमुच्चयः । रक्खे, फिर उसके ऊपर चौरस ढक्कन ढककर उसको चूल्हेपर चढान कर नीचे अग्नि जलावे । इसको स्वेदनयन्त्र कहते हैं ॥११- २५॥ लोकेश्वर रस । द्वौ भागौ गं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417577 proofread-page text/x-wiki cm69wtcxo24xep6b0sm5mdfyqae4jkq पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४२७ 104 165369 417578 2026-06-24T09:58:32Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४०५) लोकनाथरस | मृतपारद भागैकं चत्वारः शुद्धगंधकात् । यामैकं मर्दयेत्वत्वे तेन पूर्या वराटिकाः ॥ ३१ ॥ टंकणं तु गव क्षीरैः पिट्वा तेन सुखं लिपेत्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417578 proofread-page text/x-wiki 2jdvgysd3v8diyjdydqybraflynshxh पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४२८ 104 165370 417579 2026-06-24T09:58:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४०६ ) रसरत्नसमुच्चयः । सपथ्याविजयादी प्यैस्तुल्यांशैरवचूर्णितैः ॥३७॥ मेलयेत्प्राक्तनं कल्कं भावयेत्तदनंतरम् । महानिबत्वचासारैः कांबोजीमूलजद्रवैः ॥ ३८ ॥... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417579 proofread-page text/x-wiki l57cnkodxpxt6k4re8a6mclo3pgj1f3 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४२९ 104 165371 417580 2026-06-24T09:59:19Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४०७) तिलका तेल ६ निष्क, जम्बीरी नींबू का रस १ निष्क और सेंधा नमक ५ रत्ती लेकर सबको एक काँच के बरतनमें भरकर अँगु लियोंसे खूब अच्छे प्रकार से घोलकर के... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417580 proofread-page text/x-wiki mf7it75zyyaj68ybg6rvw69rocwopob पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४३० 104 165372 417581 2026-06-24T09:59:50Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४०८ ) रसरत्नसमुच्चयः । होजानेपर उसका चूर्ण करके उसमें समभागं अतीस और मोचरसका चूर्ण मिलाकर भाँगके रसमें भावना देवे और सुखालेवे । इस प्रकार सातवार भावना देकर ७ वा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417581 proofread-page text/x-wiki qql6090mj9ykcv5o3l4i9kpkl5aixty पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४३१ 104 165373 417582 2026-06-24T10:01:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भावाटी कोपेतः । (४०९) सिंगरफ, मिरच, गन्धक, पीपल, सुहागा, शुद्ध वत्सनाभ और धतूरे के बीज इन सबको समान भाग लेकर भाँगके रसमें एक प्रहर- तक खरल करके चनेकी बराबर गोलियाँ बना... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417582 proofread-page text/x-wiki o85y5czfg56p78c1k4cokx6syrms14q पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४३२ 104 165374 417583 2026-06-24T10:02:18Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४१० ) रसरत्नसमुच्चयः । विनिहंति समृहम् । वासुदेवकथितो रसराजचंड संग्रह गदैककपाटः ॥ ५४ ॥ ऊर्ध्वपातन यंत्रकी विधिसे सिंगरफर्मेसे निकाला हुआ पारा, गन्धक - सुहागा,... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417583 proofread-page text/x-wiki 2j8l4eqyqn4zp3672ojkaweem14tu8r पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४३३ 104 165375 417584 2026-06-24T10:02:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाठी कोपेतः । ( ४११ ) शुद्ध पारा, गन्धक, अभ्रक, और शुद्ध हिंगुल इन चारोंको समान भाग लेकर गाय के घीमें मिलाले फिर लोहे के सरलमें डालकर उसको द्रोणी के समान आकारवाले च... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417584 proofread-page text/x-wiki nacid3nlxaihdwd9jjb8lt1jmuj377m पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४३४ 104 165376 417585 2026-06-24T10:03:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४१२ ) रसरत्नसमुच्चयः । रिङ्गिणीं चिरतिक्तं च बीजान्युन्मत्तकस्य च ॥ ६५॥ पलद्वयं च लांगल्याः सर्वेषां द्वादशांशकम् ॥६६॥ वत्सनाभं सितं भूरि विनिक्षिप्य ततः पर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417585 proofread-page text/x-wiki pau5ah5yglbp3frjtlsxghqz9p78g40 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४३५ 104 165377 417586 2026-06-24T10:03:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४१३) रिया, ८ तोले अभ्रक भस्म, ८ तोले शिंगरफ, ८ तोले शिलाजीत और षट्कोल (सोंठ, मिरच, पीपल, पीपलामूल, चव्य और चीता ) कायफल, सोंफ, अजमोद, चातुर्जात (दालचीनी, इ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417586 proofread-page text/x-wiki dzzi6k2j0fsdlypzzq0qscbm44tpms1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४३६ 104 165378 417587 2026-06-24T10:04:20Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४१४ ) रसरत्नसमुच्चयः । सर्वे समांशकं कृत्वा रसे चार्धाशिकं क्षिपेत् ॥७३॥ चराचरभवं भस्म गंधपाषाणसाधितम् ॥ तत्काष्ठेन विलोडयाथ निक्षिपेत्कदलीदले ॥७४॥ तत आच्छ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417587 proofread-page text/x-wiki eo0ysb8ja147owncfcq5fswcgmlwngv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४३७ 104 165379 417588 2026-06-24T10:04:53Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भावाटीकोपेतः । ( ४१५ ) सुवर्णमाक्षिक भस्म और शुद्ध गन्धक ये प्रत्येक पारेकी बराबर ढाल- कर लकडी के डंडेसे मिलादेवे । जब सब औषधियाँ मिलकर एकमएक होजायें तब उसको गोबर... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417588 proofread-page text/x-wiki 58b67hrtkl9p6k8oulr7qeokjvihbtd पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४३८ 104 165380 417589 2026-06-24T10:05:14Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४१६ ) रसरत्नसमुच्चयः। सब प्रकार के अतिसारको दूर करता है । यह मलको शीघ्र बांधिदेता है और अफराभी नहीं करता ॥ ७९-८३ ॥ शीघ्रप्रभावरस | पारदं गंधकं व्योम तीक्ष्णं तालं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417589 proofread-page text/x-wiki m0c7ncq8u4gik9nqldsncrisxnzze26 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४३९ 104 165381 417590 2026-06-24T10:05:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४१७ ) मिलादेवे और इस प्रकार मर्दन करे जिससे सब घुटकर एकरूप होजाय फिर उसको पंचकोलके हाथमें सात बार और शोनापाठेकी छालके काढेमें दश वार भावना देकर सु... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417590 proofread-page text/x-wiki g35g0ylgcmn44u7j3n8yufs8tce9568 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४४० 104 165382 417591 2026-06-24T10:05:55Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४१८ ) रसरत्नसमुच्चयः । त्रिशूली भृंगशाङ्गैरी सातला तीक्ष्णपर्णिका । श्वेताऽपराजिता कन्या मत्स्याक्षी श्रीष्मसुन्दरारा ॥ ९३ ॥ करिणी कर्णमोटी च रुदती चित्रका... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417591 proofread-page text/x-wiki lz0kfevr0z7r072tj2ck2jdd99mcx94 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४४१ 104 165383 417592 2026-06-24T10:06:21Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । ( ४१९ ) अपामार्गस्य च क्षारं लवणं द्विद्विमाषकम् ॥९७॥ शार्ङ्गर्या हस्तिशुंड याश्च रसे पिष्टं पचेत्पुटे । भक्षयित्वा ततो गुजां ग्रहण्यां कांजिक.... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417592 proofread-page text/x-wiki 7dz518x14ljviyx1hq95qcs9wnj7e7o पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४४२ 104 165384 417593 2026-06-24T10:06:39Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४२० ) रसरत्नसमुच्चयः । पीछेसे घोंघेकी भस्मको एक रत्ती परिमाण लेकर घी और शहदमें मिलाकर चाटे इसके सेवन करनेपर भोजन करनेसे पहिले वंशलोचन जीरा सैंधानमक और मिरच इनक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417593 proofread-page text/x-wiki 58o1kg14p2g82ythoxac0rzh5xyhrj0 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४४३ 104 165385 417594 2026-06-24T10:07:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४२१ ) नागरमाथा, कुडेकी छाल, पाढ, चीता सोंठ मिरच, पीपल अतीस शुद्ध मीठा, तेलिया, धाय के फूल, मोचरस और आपकी गुठली इन सबको समभाग लेकर बारीक चूर्ण करलेवे फि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417594 proofread-page text/x-wiki rt6z37c5rv9u1hlllx93ytpitz29xlf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४४४ 104 165386 417595 2026-06-24T10:07:57Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४२२) रसरत्नसमुच्चयः । ( तरानेज) के पत्तोंका शाक दही आदिका पथ्य सेवन करे ये प्रयोग संग्रहणी रोगमें बडे ही उपयोगी हैं ॥ १०५-१०७ ॥ अजीर्ण रोग । . . विरेको जठरे शूलं वमनं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417595 proofread-page text/x-wiki e7pplo9hvmnuerrpoipr7t1yv436wvv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४४५ 104 165387 417596 2026-06-24T10:08:29Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । (४२३) विध्वंसरस ! विमर्थ गंधोपटंकणेन संभाव्य वारानथ सप्त जात्याः । तोयैः फलानामथ सिद्धस्तो विध्वंसनामा शमनो विषूच्याः ॥ ११२ ॥ - अमुष्य गुंजा नव द... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417596 proofread-page text/x-wiki a0p4e66793gupcb2d9g5ldmx1nr63pc पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४४६ 104 165388 417597 2026-06-24T10:08:49Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४२४ ) रसरत्नसमुच्चयः । अभिकुमाररस । इंसपादीरसैः पिष्टं रसगंध कयोः पलम् । कोलं च विषचूर्णस्य वालुकायंत्रपाचितम् ॥ ११५ ॥ शाणं विषस्यार्धपलं मरिचस्य विमिश्रयेत... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417597 proofread-page text/x-wiki ryz9isasw06fvy6d3is4jkf3sfv3cfp पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४४७ 104 165389 417598 2026-06-24T10:09:36Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । (४२५) बहुनात्र किमुक्तेन रसायनमयं नृणाम् ॥ १२० ॥ कतिं पद्मरसे घृष्टं पुटपक्वं वरारसे । मार्कवस्वरसे घृष्टं सप्तकृत्वस्त्वयोमलम् ॥ १२१ ॥ सुहागा,... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417598 proofread-page text/x-wiki 8wh4qxman899wz0ywjny4l775hxwmy9 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४४८ 104 165390 417599 2026-06-24T10:10:12Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४२६ ) रसरत्नसमुच्चयः । देयोयं वद्यमानेन वयोबलमवेक्ष्य च ॥ १२३ ॥ गिलेद्गल विशुद्धयर्थं दधिभक्तमनुत्तमम् ॥ कवलत्रयमानेन दुर्गंधोद्द्वारशान्तये ॥ १२४ ॥ मध्यंद... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417599 proofread-page text/x-wiki 4b68pemdz1xj25tuulmbpbqwji1vvqh पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४४९ 104 165391 417600 2026-06-24T10:10:31Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाठी कोपेतः । ( ४२७ ) निकालकर बारीक चूर्ण करलेवे और शीशीमें भरकर रखदेवे । इसको वैश्वानर पोटलीरस कहतेहैं । यह अग्नेिको अत्यन्त दीपन करता है । रोगीकी अवस्था और बला... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417600 proofread-page text/x-wiki b449vnp6mi6u7kes1yv6zwwmtn6gm4z पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४५० 104 165392 417601 2026-06-24T10:10:49Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४२८ ) रसग्नसमुच्चयः । वडवामुखी गुटी । शुल्बायोघन भस्म छह लिनीव्योषां बुनिच्छंदैः संयुक्तैश्च हरिद्रया समलवैः मार्च सशुभ्रामृतेः । भृंगभोषित कार्यकरसैः संपि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417601 proofread-page text/x-wiki d8dqb3rzel5nipdcdu6xwl0ln4jtje4 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४५१ 104 165393 417602 2026-06-24T10:11:13Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । तोलमानेन संक्षिप्य पंचांगुलदले क्षिपेत् । (४२९ ) ततो विचूर्ण्य यत्नेन निक्षिप्यायसभाजने ॥ १३६॥ चुल्ल्यां निवेश्य यश्नेन ज्वालयेन्मृदुवह्निना... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417602 proofread-page text/x-wiki oa6vz58iqbtiaox71k6c7hnmbwflcdm पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४५२ 104 165394 417603 2026-06-24T10:11:35Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४३० ) रसरत्नसमुच्चयः । आठ तोले शुद्ध गन्धकको अग्निपर पिघलाकर उसमें पारा ४ तोला, ताम्र भस्म १ तोला और लोह भस्म १ तोला डालकर सबको करछीसे एकमएक करके अण्डके पत्तेके ऊ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417603 proofread-page text/x-wiki 0o50bmdy6x3tuckijm6gh87bfrvwk9z पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४५३ 104 165395 417604 2026-06-24T10:11:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४३१) राजशेखरवटी । भागो मृतरसस्यैको वत्सनाभांशकद्वयम् । रसतुल्यं शिवाचूर्ण गंधकं त्र्यूषणं तथा ॥ १४५ ॥ विचयति प्रयत्नेन भावयेत्सप्तवासरम् । ता... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417604 proofread-page text/x-wiki 3oebaf387942hgxtyyfutxb9ycbzqka पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४५४ 104 165396 417605 2026-06-24T10:12:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४३२) रसरत्नसमुच्चयः । तत्सर्व विजयाद्वावैः शिश्रुचित्रकभृंगजैः ॥१४९॥ द्वावैर्दिनत्रयं मद्ये रुद्धा भांडे पचेल्लघु । दीपाशिना तु य मैकं शुष्कं यावत्समुद्ध... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417605 proofread-page text/x-wiki bhh9jk6ghkeyn7wsckppke5duw65v4d पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४५५ 104 165397 417606 2026-06-24T10:13:11Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४३३) कूठ, गन्धक, वत्सनाभ, अभ्रकभस्म, त्रिफला और पारा इन सबको समान भाग लेकर प्रथम पारे और गन्धककी कजली करले फिर उसमें अभ्रक भस्म आदि अन्यान्य औषधियो... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417606 proofread-page text/x-wiki 8ujr37jhqwcmclweelp5a59it3unyk3 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४५६ 104 165398 417607 2026-06-24T10:15:00Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४३४) रसरत्नसमुच्चयः । सेवन कराना चाहिये यह रस पूर्वकालमें शंकर भगवान्ने, मन्दाग्निसे नष्ट ओज और नष्ट वीर्यवाले अपने मित्र च्यवनमुनिको दिया था उन्होंने संसार क... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417607 proofread-page text/x-wiki 07fpm71z37wvj6ihpecclrt1r5xjes2 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४५७ 104 165399 417608 2026-06-24T10:28:01Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः ! (४३५) मन्दाग्नि आदि सम्पूर्ण रोगोंको विनाश करता है और जठराग्रिको अत्यन्त दीपन करता है ॥ १५६-१५८ ॥ वडवानल रस ! शुल्ब तालकगंधक जलनिधेः फेनाग्रिगर्भा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417608 proofread-page text/x-wiki shc0a91eintxhw2vrmgwkfo3z19iakz पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४५८ 104 165400 417609 2026-06-24T10:28:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४३६ ) - रसरत्नसमुच्चयः । सर्जीक्षारं यवक्षारं वह्निसैंधवजीरकम् ॥१६१ ॥ सौवर्चलं विडंगानि सामुद्रं त्र्यूषणं समम् । विषमुष्टिः सर्वतुल्या जंबीराग्लेन मर्दितम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417609 proofread-page text/x-wiki qh9ctq7weh4heliu2uyicwca9xcsoy9 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४५९ 104 165401 417610 2026-06-24T10:28:57Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४३७ ) इस पर यथेच्छरूप से घृत, मांस आदि गुरुपांकी पदार्थों का आहार करे तो उसको भी पचाने के लिये आने समर्थ होजाती है। यह प्रयोग अनिकी मन्दताको दूर करक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417610 proofread-page text/x-wiki oget7qhav5u0bs1tjh2u7pq6krtj2x7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४६० 104 165402 417611 2026-06-24T10:29:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४३८ ) रसरत्नसमुच्चयः । जातिमूल पलैकं तु अजाक्षीरेण पेषयेत् ॥ शर्कराभावितं चानु पीत्वा कृच्छ्रहरं परम् ॥३॥ रससिन्दूर १ भाग और शुद्ध गन्धक ४ भाग, दोनोंकी कज्जली... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417611 proofread-page text/x-wiki jx72q7fpwoxxecaxax02l5jnm9sado7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४६१ 104 165403 417612 2026-06-24T10:39:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४३९) मूत्रकृच्छ्रहरं ख्यातं सप्ताहात्पित्त संभवम् ॥ ८ ॥ तिलापामार्ग कदलीपलाशयवकाण्डकान् । दग्ध्वा तद्भस्म तोयेन वस्त्रपूतं च कारयेत् ॥ ९ ॥ तं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417612 proofread-page text/x-wiki ag27vcswiwx9y95c19ux67ea6g1zr7p पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४६२ 104 165404 417613 2026-06-24T10:41:41Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४४० ) रसरत्नसमुच्चयः । करावे | यह औषध-शर्करायुक्त मूत्रकृच्छ्र रोगको दूर करनेके लिये अत्यन्त उपयोगी हैं ॥ ४-१० ॥ अश्मरी (पथरी रोग ) । कटौ कुक्षिप्रदेशे च शूलं प्रथ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417613 proofread-page text/x-wiki gat0o70ypc3geeblwgag0b1mjldc1dl पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४६३ 104 165405 417614 2026-06-24T10:42:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४४१) जडके समान भाग चूर्णको कुलथीके काथमें पीसकर उसका अनु- पान करावे । अथवा कुलथीके काढमें एक रती पाषाणभेदी रसको घोटकर पान करावे । इस रसको पाषाणमेद... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417614 proofread-page text/x-wiki 65wcwa2vklkwfhev9ei1rl83m9xeusw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४६४ 104 165406 417615 2026-06-24T10:42:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४४२ ) रसरत्नसमुच्चयः । त्रिविक्रमरसः । मृतताम्रमजाक्षीरैः पाव्यं तुल्यं गते द्रवे । तत्ताम्र शुद्धसृतं च गंधकं च समं समम् ॥२०॥ निर्गुडत्यद्रवैर्मद्य दिनं तद... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417615 proofread-page text/x-wiki dv4uzck7q85si7zcbh7z7e4nv89t48x पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४६५ 104 165407 417616 2026-06-24T10:42:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४४३ ) तिल, चिरचिटा, करेला और जो इन चारोंके पञ्चाइको और ढाककी शाखाओं को समान भाग लेकर सुखा लेवे। फिर सबको एक हाँडीमें बन्द करके भस्म करलेवे । उस महमको... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417616 proofread-page text/x-wiki s9v1bwoqoblmcmv08m8m2tqrj9j797q पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४६६ 104 165408 417617 2026-06-24T10:43:01Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४४४ ) रसरत्नसमुच्चयः । शरीरकी रस, रक्त आदि धातुओंका शुष्क होना, ज्वर अथवा दाह होना, शारीरिक अङ्गोंका प्रतिदिन कृश होना, पेशाबका अधिक आना, और संपूर्ण शरीरमें शिथिल... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417617 proofread-page text/x-wiki srm10t0zs1497q74bwxkqxq2ty4e8ej पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४६७ 104 165409 417618 2026-06-24T10:43:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ 1 भापाटीकोपेतः । प्रमेहगनसिंहरस । (४४५) चांडाली राक्षसी पुष्परस मध्वाज्य टंकणम् । रसं समांशोपरसं समं हेन्ना विमर्दितम् ॥ ३० ॥ समांश पूतिलोहं वा मूषायां विपचेत्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417618 proofread-page text/x-wiki 4bu6musd9zhaod3s3743hexanhcigvg पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४६८ 104 165410 417619 2026-06-24T10:43:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( ४४६ ) कान्तलोह भस्म, सीसेंकी भस्म, अभ्रक भस्म, और पारद भस्म चारोंको समान भाग लेकर ढाकके पतोंके रसमें खरल करे । फिर नकुलकन्द के काढमें एक भावना देक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417619 proofread-page text/x-wiki c79u7wkrm5wart8ezq96tcj874nyrdb पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४६९ 104 165411 417620 2026-06-24T10:44:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । कुसुमवुना वा दद्यात्पयो भक्तकमत्र योग्यम् ॥ ३९ ॥ क्षौद्रेण दुर्नानि तथा- श्मरीषु गवां पयोभिर्निखिलप्रमेहे ॥ ४० ॥ (४४७) पाग, गन्धक और अभ्रक तीनोंक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417620 proofread-page text/x-wiki jj9ceirvwetbsfev7rz0goxbqi46xxa पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४७० 104 165412 417621 2026-06-24T10:44:43Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४४८) रसरत्नसमुच्चयः । संतापशोषौ बलहीनतां च तृषां च वासासलिलः प्रमेहान् । निवर्तयेद्वासर- सप्तकेन दुग्धौदनं स्यादिह भोजनाय ॥ ४३ ॥ नीरेण बब्बूलनवप्रवालान्निषे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417621 proofread-page text/x-wiki q63s9pmzlcy8oaeri6goe3lsu3vxyc8 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४७१ 104 165413 417622 2026-06-24T10:45:06Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४४९) खरल करके गोला बनालेवे । उस गोलेको सुखाकर यूषायें बन्द करके कुक्कुट पुट देवे। इस प्रकार नींबूके रसमें बारबार घोटकर ७कुक्कुटपुट देवे | पश्चात्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417622 proofread-page text/x-wiki 32pu976fvh9dvx0ybbghtibr6br6uk5 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४७२ 104 165414 417623 2026-06-24T10:45:35Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४५० ) रसरत्नसमुच्चयः । T होती है तथा आँख, नाक कान, मुँह, गुदा, लिंग आदि स्थानोंसे रक्ताभाव होने लगता है । इस रसपर लंघन करनेसे यदि धातुशोष आदि उपद्रव उत्पन्न होजायँ त... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417623 proofread-page text/x-wiki sa4t11zk2mq5wn8kvud20tgdenifpw0 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४७३ 104 165415 417624 2026-06-24T10:46:04Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४५१) रस थोडदिनों सेवन करने और उत्तम पदार्थोंका पथ्य लेनेसे सर्वत्र- कार के प्रमेह, उनकी भिन्न भिन्न प्रकारकी पीडायें, प्रमेह पिडिका, कुष्ठ और वातज... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417624 proofread-page text/x-wiki muvun39jhb5jry9twsdn314qvg9gtfm पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४७४ 104 165416 417625 2026-06-24T10:46:27Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४५२) रसरत्नसमुच्चयः । सर्व संपिष्य तोये करिविजयभुवान्मोदकानक्षमात्रान् कुर्यात्तक्रेण देयं क्षपयति निखिलं मूत्ररोगं त्रिरात्राव सप्ताहाद्धांतिनाशतृषम त... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417625 proofread-page text/x-wiki p7eyqi8r06rinta0gt2rp45zu6kivdv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४७५ 104 165417 417626 2026-06-24T10:46:47Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४५३) परिशुद्धं च गोमूत्रे शिलाजतु निधाय च । खत्वे निक्षिप्य तत्सर्वं यत्नेन परिमर्दयेत् ॥ ५९॥ तुल्य गुंजा कुली बीज चूर्णकल्कोत्थवारिणा । aari कषायेण निंबपत्ररस... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417626 proofread-page text/x-wiki gefa820pyph579u3rz0ktfai960hnm7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४७६ 104 165418 417627 2026-06-24T10:47:07Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४५४ ) रसरत्नसमुच्चयः । देकर सुखालेवे फिर चूर्ण करके लोहेके खरल में डालकर त्रिफले के काढमें सात बार भावना देवे । इसके पश्चात नकुलकन्दके बीजोंका चूर्ण और बबूलका ग... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417627 proofread-page text/x-wiki q8pe31563xfxyjh7uj3cuvna90wuis3 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४७७ 104 165419 417628 2026-06-24T10:47:58Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४५५) जालगे । इस प्रकार ३० बार पारेको उडावे और प्रत्येक बार चार २ तोले सीसा मिलाता जाय । जब पारेकी उत्तम प्रकारले भस्म हो. जाय तब उसको निकालकर उसमें... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417628 proofread-page text/x-wiki ea0h4g0sghwzk6ujbgwoizy04mumyh1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४७८ 104 165420 417629 2026-06-24T10:48:26Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४५६ ) रसरत्न समुच्चयः । कान्त लोहे की भस्म मिलाकर गोमूत्रमें घोटी हुई शिलाजति के उसमें एक बार भावना देकर सुखा लेवे। फिर बारीक खरल करके सुन्दर शीशीमें भरकर रखदेवे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417629 proofread-page text/x-wiki 5g2pa1tqcfj1cmt91udcynqcd1ovkqo पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४७९ 104 165421 417630 2026-06-24T10:48:39Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेताः (४५७) पारेकी भस्म लेवे, सबको एकत्र मिलाकर नकुलकन्दकी जडके काढेमें तीन दिनतक खरल करें और प्रतिदिन सुखालेवे । फिर उसमें सोनामाखी, वैक्रान्तमणि और रा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417630 proofread-page text/x-wiki 1wxv8i0wzz9earrji29vopxv0xcewsj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४८० 104 165422 417631 2026-06-24T10:49:49Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४५८ ) रसरत्नसमुच्चयः । आकुली बीज संभूतक्वाथ लेहेन यत्नतः ॥९३॥ रुद्धं तन्ममृषायां सर्वे संस्वेदयेच्छनैः । इतिसिद्धो रसद्वोयं चूर्णितः पटगालितः ॥८४॥ कांत पात... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417631 proofread-page text/x-wiki bt5dgn10ovpduxufakpq7m7sq26igjp पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४८१ 104 165423 417632 2026-06-24T10:50:23Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ | भाषाटीकोपेतः । ( ४५९ ) रसको प्रतिदिन रात्रिके समय दो २ रत्ती परिमाण लेकर कान्तलो- हके पात्र में त्रिफले काढके साथ खरल करके ढककर रखदेवे । फिर प्रातःकाल प्रमेह रोगि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417632 proofread-page text/x-wiki mlz49dlxr8k4v43r1mx8i28balrrwdc पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४८२ 104 165424 417633 2026-06-24T10:50:49Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४६० ) रसरत्नसमुच्चयः । धार्मिकेषु च सर्वेषु दयावानिव मानवः । रसोयं नंदिना दिष्टः प्रकृष्टो मेहहारिषु ॥९५॥ गन्धकके द्वारा की हुई राजावर्त्तकी भस्म ४ तोले, राजा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417633 proofread-page text/x-wiki oedp33eb1m8et79rtmroqmoxhqx9ptn पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४८३ 104 165425 417634 2026-06-24T10:51:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४६१) उदयभास्कररसः । पारदं भागमेकं तु गंधकं टंकणं तथा । अभ्रकं लोहमेवं तु भागमेकं पृथक् पृथक् ॥ ९६ ॥ शिलाघातुस्तथा भागमम्लवेतस भागकम् । कट्फलं भा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417634 proofread-page text/x-wiki bwvowu4auy8s6wd92lqvlihqf6jjt68 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४८४ 104 165426 417635 2026-06-24T10:51:26Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४६२ ) रसरत्नसमुच्चयः । क्षीरेण चानिमांद्यस्य तैलकांजिकसंयुतम् ॥ सिद्धनाथेन संप्रोक्तो नाना ह्युदय भास्करः ॥ १०६॥ उदयभास्कर रस | पारा, गन्धक, सुहागा, अभ्रक, लोह... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417635 proofread-page text/x-wiki cq0gdwerp4bxyzu129252rrlmh3hhol पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४८५ 104 165427 417636 2026-06-24T10:52:07Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४६३) सप्तवारं तथा साधुश्वेतदूर्वारसेन च । निष्कद्वयं टंकणं च कर्षे खादीरसारतः ॥१०७॥ कर्पूरं रसतुल्यं च सर्वमेकत्र मर्दयेत । यावचिक्कणतां याति... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417636 proofread-page text/x-wiki 90p003aeft1jsqxjbt27s71plntp860 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४८६ 104 165428 417637 2026-06-24T10:52:52Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४६४) रसरत्नसमुच्चयः । वसन्तकुसुमाकर रस । द्वौ भागौ हेमभूतेश्च गगनं चापि तत्समम् । लोहस्य च त्रयो भागाश्चत्वारो रसभस्मनः ॥ ११२ ॥ वंगभस्म त्रिभागं स्यात्सर्वमे... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417637 proofread-page text/x-wiki pnc4j2fwymilto0kfrhc5kn5brsh5de पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४८७ 104 165429 417638 2026-06-24T10:53:12Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४६५) क्षय, खाँसी, श्वास, तृषा, रक्तपित और विषकी पीडा इन सब रोगोंको दूर करता है । और चन्दन के काथ तथा मिश्रीके अनुपान के साथ देने से अम्लपित्तादि रोगो... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417638 proofread-page text/x-wiki 5ja5waamhbw7u99mtl956vm1hcyq2zo पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४८८ 104 165430 417639 2026-06-24T10:53:31Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४६६ ) रसरत्नसमुच्चयः । दग्ध्वा यामचतुष्टये च शिशिरां भित्त्वा च तां कूपिका तं सुतं द्विलवं लवं च गगनं लोहं लवं मर्दयेत् । सिद्धो वलमितः सिता च मधुना वत्सादनी सत... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417639 proofread-page text/x-wiki 1tt0cpjx5li8yi1aszqpnjwzwoe2l94 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४८९ 104 165431 417640 2026-06-24T10:54:11Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । मेह रस । (४६७) भस्मसूतं मृतं तं मुण्डभस्म शिलाजतु । ताप्यं शुद्धं शिलाग्यो त्रिफलां कोलबीजकम्॥ १२३ कपित्थरजनीचूर्ण समं संभाव्य भृंगिना । त्रिंश... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417640 proofread-page text/x-wiki qce7hitdedabz5h80vh9wef37gkfmq1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४९० 104 165432 417641 2026-06-24T10:54:44Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४६८) रसरत्नसमुच्चयः । पारद भस्म और अभ्रकभस्म दोनोंको समान भाग लेकर आमलो के स्वरस में ७ दिनतक भावना देवे। फिर एक २ मासेकी गोलियां बनावे | उनमें प्रतिदिन एक २ गोली उ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417641 proofread-page text/x-wiki lm2kbbnvkxy5jpq2y6g349o89pb6sqk पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४९१ 104 165433 417642 2026-06-24T10:55:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४६९) कर सेवन करावे । किन्तु हींग बिलकुल न देवे और घृतभी अधिक सेवन न करावे । केवल तिलके तेल में खाद्य पदार्थोंको सिद्ध करके भोजन करावे अथवा भारंगीके... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417642 proofread-page text/x-wiki jhivg1vm9g7d4snv3ro8srij8whh9hi पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४९२ 104 165434 417643 2026-06-24T10:55:29Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४७० ) रसरत्नसमुच्चयः । . पिष्ट्वा कार्पासत रसधरणदृशा तुल्यनागं कपित्था- न्निर्यासं पंचनिष्कं निहितशतजलारातिबीजं च पश्चात्। पिण्डान्कृत्वाथ तेन प्रतिदिनमथ त... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417643 proofread-page text/x-wiki fihyiltpmktor96bbwbss0v2cdov1f5 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४९३ 104 165435 417644 2026-06-24T10:55:45Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । अष्टादशोऽध्यायः । विद्रधिरोग | (४७१) अन्त्रैरध्युषितोष्ण शुष्कप रुचैरन्यैरसृग्दूषणै- dai शयनादिभिस्तनुभृतामंतर्बहिर्वो थतः । मेदस्त्वेव पल कंड... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417644 proofread-page text/x-wiki jd1aclpqo0xhaddtpxtankwqzlpy49y पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४९४ 104 165436 417645 2026-06-24T10:56:14Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४७२ ) रसरत्नसमुच्चयः । प्रदाग्य बदरांगारैर्निक्षिपेत्तदनंतरम् । रसोपरसलोहानां रत्नानामपि सर्वशः ॥५॥ चूर्ण भस्म च निक्षिप्य काष्ठेनाऽऽलोडच मेलयेत् । ततश्च... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417645 proofread-page text/x-wiki 2ac16407wx2hz8c3ysnfgxrxa8ulfyo पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४९५ 104 165437 417646 2026-06-24T10:56:41Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४७३) तत्सर्वे सात्म्यमायाति रसस्यास्य निषेवणात् ॥ १५ ॥ दुःसाध्यो विद्रधिमासाच्छांतिमायाति निश्चितम् १६ रस (अभ्रक, वैकान्तमाणे, सोनामाखो, रूपा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417646 proofread-page text/x-wiki r7ytg6nkj84u7slqsv6gt0ky4mmh8fv पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४९६ 104 165438 417647 2026-06-24T10:57:00Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४७४ ) रसरत्नसमुच्चयः । एक २ रत्ती परिमाण लेकर मिरचोंके चूर्ण और अदरखके रस में मिलाकर सेवन करना चाहिये । इस रसको ६ प्रकारकी विद्रधि, ७ प्रकारका वरोग, सब प्रकारका क्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417647 proofread-page text/x-wiki t50iksif30z23v6xs5xivg3bfacnx0q पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४९७ 104 165439 417648 2026-06-24T10:57:22Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । पीताभानां सगर्भत्वाद्वराटानां च षोडश । ( १७५) अम्लस्य सार्वप्रस्थस्य श्लक्ष्णपिष्टानि पात्रयोः२३॥ जंबीरमूलिका कल्केनांत लिप्तानि लिप्तयोः ।... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417648 proofread-page text/x-wiki qyfqj4d4uhd5gz0dpw65xfmji10ye8j पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४९८ 104 165440 417649 2026-06-24T10:57:36Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४७६) रसरत्नसमुच्चयः। मटर और कूठ इन प्रत्येकका चूर्ण सोलह २ मासे और वजनदार पीली कौडियोंका चूर्ण ६४ मासे मिलाकर १॥ प्रस्थ परिमाण नींबू के रसमें खूब बारीक खरल करे।... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417649 proofread-page text/x-wiki h3yyo45fgcw242bp8s3h5qjydcl60xf पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/४९९ 104 165441 417650 2026-06-24T10:58:02Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४७७) करावे तो रोगी विद्रधिरोगकी पीडासे शीघ्र मुक्त होजाता है चाव- लोंके जलके साथ १ तोला पाठेकी जड पीनेसे एक मासमें असाध्य विद्रधिरोग निश्चयसे नष्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417650 proofread-page text/x-wiki s6lsgc6ke10xnqu2ewhaiy6zbw48lpz पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५०० 104 165442 417651 2026-06-24T10:58:15Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४७८ ) रसरत्नसमुच्चयः । तब उसको स्निग्व और उष्ण पदार्थोंका भोजन करावे । इस वातारि इसको वायुरहित स्थान में सेवन करें। एक मास पर्यंत ब्रह्मचर्य धारण करके इस रसको से... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417651 proofread-page text/x-wiki 0krjvtan7jd2ghcu0tyac0u45p19uu1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५०१ 104 165443 417652 2026-06-24T11:01:23Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४७९) दारूहल्दी के १ तोला चूर्णको गोमूत्रमें मिलाकर पान करनेसे चिरकालसे उत्पन्न हुआ अन्त्रवृद्धि । (अण्डकोषों का फूलना ) रोगे अवश्य दूर होता है । अ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417652 proofread-page text/x-wiki goe91ygk2sgnt2xk0lt4epl6r3rjrj9 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५०२ 104 165444 417653 2026-06-24T11:01:42Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४८०) रसरत्नसमुच्चयः । विकूजनानि । आटोपमाध्मानमपक्त्य- शक्तिरासन्नगुल्मस्य वदंति चिह्नम् ॥ ४३ ॥ गुल्मरोग के उत्पन्न होनेसे पहले निम्नलिखित लक्षण होते हैं, जैस... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417653 proofread-page text/x-wiki 2zmfdrrrg2dpaz1wfp9zvnnuvsvko0q पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५०३ 104 165445 417654 2026-06-24T11:02:04Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटी कोपेतः । हैयंगवीन शाल्यन्नकृष्ण गोक्षीरवर्तिनः । ( ४८१ ) एवं वर्षत्रयं कुर्वन्यस्याइलीपलितोज्झितः ॥५०॥ प्रत्यहं मंडलं खादेत्पथ्यं त्यक्त्वा ततः परम्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417654 proofread-page text/x-wiki pvv81qgwbk1qzqi978i1fmc3a00i60x पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५०४ 104 165446 417655 2026-06-24T11:02:54Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( ४८२ ) उपर्युक्त मात्रा ही मधुके साथ सेवन करे । इसपर मक्खन शालिधा- नोंका भात, काली गायका दूध आदि स्निग्ध पदार्थोंका पथ्य सेवन करता हुआ मनुष्य यदि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417655 proofread-page text/x-wiki d5h7vg78xq2c47u1y6ea3tq5h409hk7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५०५ 104 165447 417656 2026-06-24T11:03:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ प्लीहा, गुल्म और हैं ॥ ५२-५५ ॥ भाषाटीकोपेतः । ( ४८३ ) उदरसम्बन्धी समस्त रोग दूर होते शिखिवाडवरस | मारितं सुतताम्राभ्रं गंधकं माक्षिकं समम् । मर्दयित्वा कावेर्यवक्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417656 proofread-page text/x-wiki n5aeol6jbsw6hottwel1g1lbjzul5mj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५०६ 104 165448 417657 2026-06-24T11:03:43Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४८४ ) रसरत्नसमुच्चयः । दिनं सार्पाक्षिजैद्रवै रुद्धा गजपुटे पचेत् । पंचधा भूधरे चाथ चूर्ण नेपाल तुल्यकम् ॥ ६१ ॥ द्विगुंजं भक्षयेच्चाज्यैः पित्तगुल्मप्रशांतय... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417657 proofread-page text/x-wiki 4ovc36eflaep6gmfnqn4gaoiv1pfx26 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५०७ 104 165449 417658 2026-06-24T11:04:05Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४८५) शुद्ध पारा सबको समान भाग लेकर पीपलके काटेमें एक दिनतक मर्दन करे । फिर थूहर के दुधमें एक दिन भावना देवे तो यह विद्याधर रस सिद्ध होता है । इस रसको... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417658 proofread-page text/x-wiki n2d8qvxdsit11ratp2m265c4624xgcw पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५०८ 104 165450 417659 2026-06-24T11:04:27Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४८६ ) रसरत्नसमुच्चयः । पक्षं विमर्दितं सुतं स्वेदयेन्मृदुनाऽग्निना । गुल्मे गुंजात्रयं चास्य सोष्णांबुघृतसैंधवम् ॥६९ ॥ वातजे कफजे लिह्यान्मध्वार्द्धकसमन्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417659 proofread-page text/x-wiki jk5ixp8z4za9iifbyfffa5m1aw1c38u पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५०९ 104 165451 417660 2026-06-24T11:07:25Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (४८७) निति सा रेचयित्वा मलजालमादौ ॥ ७२ ॥ गुल्मं यकृत्पाण्डुविबंधशूलं मांद्यं ज्वरं चाथ जलोदरं च । अग्नेः कुमारः सहसा निहन्यादुद्दीपितो दीपइवधक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417660 proofread-page text/x-wiki eogornuw23ynarcx00a2axufbrkipbj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५१० 104 165452 417661 2026-06-24T11:07:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४८८ ) रसरत्नसमुच्चयः । त्रिभिः क्षारैस्तु तच्चूर्ण पंचभिर्लवणैस्तथा ॥ ७७ ॥ त्र्यूषणं त्रिफला हिंगु पुरमिंद्रयवास्तथा । गुंजाकिनी तथा चित्रमजमोदा यवानिका ॥ ७... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417661 proofread-page text/x-wiki d9qipyni0djqcroujgp5wo81hj9c94z पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५१२ 104 165453 417662 2026-06-24T11:08:32Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४९० ) रसरत्नसमुच्चयः । चाहिये देवता, अमि, ऋषि, ब्राह्मण, कन्या, योगिनी और रुद्रगण आदिका यथाशक्ति पूजन करके इस रसको सेवन करे तो प्राणोंकी रक्षा होती है । यह रस यथावि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417662 proofread-page text/x-wiki rjex8d9b47g0z9ahvbbjl3mdx9xv9bm पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५१३ 104 165454 417663 2026-06-24T11:09:03Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४९१ ) मासे परिमाण जलके साथ सेवन करे । यह पाँच प्रकारके गुल्म, क्षय, श्वास, खाँसी, मन्दाग्नि आदि रोगोंको शीघ्र दूर करता है । ।। ८९-९१ ॥ सामान्य उपाय | पं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417663 proofread-page text/x-wiki idpzv7ym9a3a4y69w4g5cow96rsr7ri पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५१४ 104 165455 417664 2026-06-24T11:09:24Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४९२ ) रसरत्नसमुच्चयः । यदि मनुष्य देवदालीलता ( बंदाल ) के पञ्चाङ्गके चूर्ण को प्रतिदिन एक एक तोला परिमाण लेकर हरडके काटेके साथ एक महीने तक सेवन करे तो प्लीहा उसका... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417664 proofread-page text/x-wiki kdma7sxye7veaxiqmhe6hvk6nhcpm2r पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५११ 104 165456 417665 2026-06-24T11:09:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४८९ ) कामलां पाण्डुरोगं च मंदार्भि ग्रहणीं तथा । शिववत्सेवितो हति रसः प्राणेश्वरस्त्वयम् ॥८८॥ शुद्ध अभ्रक, पारा और गन्धक तीनोंको समान भाग लेकर म... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417665 proofread-page text/x-wiki bsffd7r4t69jvtio9xnsf23yuutv5p7 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५१५ 104 165457 417666 2026-06-24T11:10:51Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४९३) तिलोंके काढेके साथ पान करनेसे रक्तज गुल्मरोग नष्ट होता है ॥ ९२-१०१ ॥ शूलरोग 1 अनिमुख रस । मृतसुताभ्रकं तात्रं गंधकं चाम्लवेतसम् विषं फलत्रयं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417666 proofread-page text/x-wiki ld0al96tu5x74mmqcjfn12zidwdvtjl पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५१६ 104 165458 417667 2026-06-24T11:11:07Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ४९४ ) रसरत्नसमुच्चयः । बर गोलियां बनालेवे । वातजनित शूल रोगीको इस रसकी एक गोली सेवन कराकर ऊपरसे हरड अतीस, हींग, काला नमक, वच, मीठा इन्द्रजौ और कडवा इन्दजी इन सबके सम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417667 proofread-page text/x-wiki a0us1887s6soe8arhlga020ppmhumgq पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५१७ 104 165459 417668 2026-06-24T11:11:25Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४९५) पारेकी भस्म और जवाखार तीनोंको समान भाग लेकर एकत्र चूर्ण करके एक २ मासा परिमाण, शहद में मिलाकर अनुपान रूपसे सेवन करे । या गीदडके मांसका ग्रूप औ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417668 proofread-page text/x-wiki p2cx0vggtxs1krr6g2dg9vhn15d36su पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५१८ 104 165460 417669 2026-06-24T11:11:42Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ रसरत्नसमुच्चयः । ( ४९६ ) मिलाकर कुछ देर तक पकावे । इसके पश्चात् उस रसको लोहेके खरल में डालकर उसमें रससे चौथाई भाग शुद्ध वत्सनाभ मिला कर चीतेके रसके साथ घोटे और कुछ द... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417669 proofread-page text/x-wiki dnsx14gh28qs6rnkz3kk22zk4liwjsj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५१९ 104 165461 417670 2026-06-24T11:11:57Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ४९७ ) उसका खूब बारीक चूर्ण करके शीशी में भरकर रखदेवे । इस रसको प्रतिदिन दो २ रती परिमाण पानमें रखकर सेवन करे और ऊपरसे हींग, सोंठ, जीरा, वच और मिरचोंको... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417670 proofread-page text/x-wiki o2qjmt7zmywmvo0vtj00k4m35524t68 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५२० 104 165462 417671 2026-06-24T11:12:11Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (४९८) रसरत्नसमुच्चयः । उत्तम प्रकार से संस्कार करके भस्म कियाहुआ अभ्रक, ताँबा और लोहा प्रत्येकको एक २ पल लेकर १२ पल घृत और १२ पल दूध में मिलाकर लोहे की कढाई में पकाव... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417671 proofread-page text/x-wiki 8cmjts0zg498g11k9rbhtdluxtnwkcl पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५२१ 104 165463 417672 2026-06-24T11:12:34Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ताम्रस्य विचूर्णयेत । धचरचित्राईक- ( ४९९ ) त्रयैश्व विमर्दयेत्तत्रिगुणप्रमाणम् ॥ १२९ ॥ कलाप्रमाणेन विषं दत्त्वा वलं ददीतास्य च वातशूले ॥ १३० ॥ प... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417672 proofread-page text/x-wiki fhbrbajk7zzvsx0aj7yc974mdfrr7kb पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५२२ 104 165464 417673 2026-06-24T11:13:21Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ५०० ) रसरत्नसमुच्चयः । तथा दंतीद्रवैर्वल्लं दद्यादाईकवारिणा । तेन कोठे विशुद्धे तु दधिभक्तं तु भोजयेत् ॥ सर्वाणि शूलान हरेद्रसः शूलतिको मतः ॥ १३४ ॥ पारेकी भस्... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417673 proofread-page text/x-wiki dlhskqua9fdcfsv1catc295nmy238kj पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५२३ 104 165465 417674 2026-06-24T11:13:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । (५०१) चीता, बेर और कचनार इन सब औषधियोंको समान भाग लेकर एकत्र बारीक चूर्ण करलेवे । फिर लालचौलाई, निर्गुण्डी, जल, पीपल, अडूसा, भाँग, अरणी और कुचला इन प्रत... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417674 proofread-page text/x-wiki rvz0s62bngf4vmghpybynwfjizn838q पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५२४ 104 165466 417675 2026-06-24T11:14:01Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ५०२ ) रसरत्नसमुच्चयः । शुद्ध पारा १ भाग, ताम्र भस्म, ३ भाग और शुद्ध गन्धक ९ भाग तीनोंको एकत्र किसी अम्लपदार्थके इसमें घोटकर कुक्कुटपुट देकर भस्म करलेवे । इस भस्मक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417675 proofread-page text/x-wiki 9nvzgiklnsmk4kkao3vcl416m3962z0 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५२५ 104 165467 417676 2026-06-24T11:14:27Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भावाटीकोपेतः । (५०३) इंति शूलानि सर्वाणि तमांसीव दिवाकरः । पर्णखण्डिकया सार्धं देयश्चेत्यपरे जगुः || पथ्यं रोगोचितं देयं रसस्यानुचिंत त्यजेत् ॥ १४८॥ शुद्ध पारा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417676 proofread-page text/x-wiki 0dk4wig2r9ptsooiq5im69l6wiqugrl पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५२६ 104 165468 417677 2026-06-24T11:15:02Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ५०४ ) रसरत्नसमुच्चयः । शूल गजकेसरी रस । पलप्रमाणसूतेन बलिना द्विगुणेन च । शुद्धचिपलतालेन कृत्वा कनलिकां त्र्यहम् ॥१४९॥ पलमानेन कर्तव्य शुद्धताम्रस्य संपुटम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417677 proofread-page text/x-wiki 4vhk732w0lc1d4jrhs33odk4349t7ex पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५२७ 104 165469 417678 2026-06-24T11:15:17Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (९०५) क्षारताम्र | पलमित मृत शुल्बं तन्मितं गंधचूर्ण सुमित पलमानं तिन्तिणीक्षारचूर्णम् । त्रयमिदमभिदिष्टं क्षारताम्राख्यमेत- रति सकलशूलं पीतम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417678 proofread-page text/x-wiki fw7fhsger9v62lxalrg90wmhd6u4o0g पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५२९ 104 165470 417679 2026-06-24T11:16:58Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । अग्निकुमाररस । (१०७) ।१६३। रसगंधकयोः कृत्वा कज्जली तुल्यभागयोः । पादांशममृतं दत्त्वा शुक्तिंभस्म कलशकम् ॥ १६०॥ हंसपादीरसैः सम्यङ् मर्दयित्वा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417679 proofread-page text/x-wiki ts9rawqipad9w93rbazp5iyaemkkk52 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५३० 104 165471 417680 2026-06-24T11:17:13Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ५०८ ) रसरत्नसमुच्चयः । टमें बन्द करके वालुकायन्त्रमें क्रमसे मन्द, मध्य और तीक्ष्ण अभि देते हुए २४ घंटे तक पकावे । स्वांगशीतल होनेपर गोलेको निकाल- कर बारीक चूर्ण... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417680 proofread-page text/x-wiki 656gxrl8s4o2mdrvplvpfgdw8mm3cm1 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५३१ 104 165472 417681 2026-06-24T11:17:27Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (५०९) जम्बरी नींबू के रस में ३ दिन तक भावना देवे । फिर उसको गोला बनाकर सम्पुटमें बन्द कर के गजपुटमें पकावे । स्वांगशीतल होनेपर गोलेको निकालकर बारीक... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417681 proofread-page text/x-wiki rxy0rx3s4l5wfuy5vptou3e9y7pv0c9 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५३२ 104 165473 417682 2026-06-24T11:17:42Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (५१० ) रसरत्नसमुच्चयः । सामान्य उपाय | शंबूकं त्र्यूषण पंच लवणानि मृतायसम् । समस पेषयेन्मूत्रः कृष्णाजस्य दिनावधि ॥ भक्षयेत्कर्षमात्रं तु पणामाख्यशूलनुत् ॥१७... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417682 proofread-page text/x-wiki k53t505yqkoe2nf4h0vx7dhgwbhsd2e पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५२८ 104 165474 417683 2026-06-24T11:18:10Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (५०६ ) रसरत्नसमुच्चयः । एतैः सर्वैस्त्रिकटु च समं कज्जलीकृत्य सर्व हिग्वंभोभिर्मुनिमित दिनैर्भावयेत्सप्तकृत्वः ॥ १५७ ॥ जयंत्याः काकमाच्याश्च निर्गुडचाश्वा... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417683 proofread-page text/x-wiki jnzy9vzzbbdr0keskez0rj7l7dcrm31 पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५३३ 104 165475 417684 2026-06-24T11:20:33Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ५११) दिनैकं मर्दयेत्खल्वे माषैकं भक्षयेत्सदा । कृशानां कुरुते पुष्टि रसोयममृतार्णवः ॥ १७८ ॥ अश्वगंधाला च गवां क्षीरैः पिवेदनु ॥ १७९ ॥ पारेका भ... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417684 proofread-page text/x-wiki 470cfvpqrqvr4xzx1qx801iy7uz61yh पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५३४ 104 165476 417685 2026-06-24T11:20:48Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ५१२ ) रसरत्नसमुच्चयः । फूलोंके १ तोला चूर्णको शहद में मिलाकर चाटे । इस रस के सेवन करनेसे दुर्बल मनुष्य एक महीने में ही इस प्रकार बलवान्, पुष्ट और कान्तिवान् होता ह... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417685 proofread-page text/x-wiki 9qlao0zeqtm3i82iggnlsj7bdar1nyl पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५३५ 104 165477 417686 2026-06-24T11:21:04Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषादीकोपेतः । (५१३) अग्निकुमार रस । गंधकेन द्विकर्षेण शुद्धतेन तावता ॥१८६॥ विधाय कज्जलीं सूक्ष्मामेकवासरमर्दनात् ॥ कर्षमात्रं विषं दत्त्वा मर्दयित्वा दृढं... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417686 proofread-page text/x-wiki pbtiab2rt54d9j0pzcnxx5akw7aazcp पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५३६ 104 165478 417687 2026-06-24T11:21:30Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ ( ५१४ ) रसरत्नसमुच्चयः । निर्दिष्टोऽमकुमारको रसवरो देव्या तथा नंदिना सेव्यो वैद्ययशःप्रभूतफलदश्वानाह विध्वंसनः । सद्यः पाचनदीपनो रुचिकरः शीघ्रं तथाष्टीलिका... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417687 proofread-page text/x-wiki 4e46mz84m9jy9zysd6tot09eb8wbhsr पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५३७ 104 165479 417688 2026-06-24T11:21:45Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । ( ५१५) रसस्यात्रिकुमारस्य प्रभावं वेत्ति तत्त्वतः । गिरिजा नंदिकेशो वा यद्वा नारायणः स्वयम् । २०३३ शुद्ध पारा और शुद्ध गन्धक दोनों को दो २ कर्ष दो... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417688 proofread-page text/x-wiki jpd3s0maqfhkasvo5b9k9xrbktnmhpi पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५३८ 104 165480 417689 2026-06-24T11:21:59Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (५१६) रसरत्नसमुच्चयः । सेवन करने योग्य है । वैद्योंके लिये अतुल यश और प्रभूत फलके देनेवाला है । यह रस अफारेको नष्ट करनेवाला, तत्काल पाचक. अभिको दीपन करनेवाला, रुचि... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417689 proofread-page text/x-wiki 00dgkh5ek3184wmkdvhbjz0lee9t90y पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५३९ 104 165481 417690 2026-06-24T11:22:16Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ भाषाटीकोपेतः । (५१७) अथवा अत्यन्त तृषा लगती हो तो कैथके रसको मिश्री मिलाकर पान करावे और रोगी के समस्त शरीरमें घीग्वारके गूदेका लेप करे । एवं मधु और मिश्री मिलाकर द... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417690 proofread-page text/x-wiki jljlv7kkzd0eimep1ymosoneyzupuhl पृष्ठम्:रसरत्नसमुच्चयः.pdf/५४० 104 165482 417691 2026-06-24T11:22:38Z Bnarayanan V 10460 /* अपरिष्कृतम् */ (५१८) रसरत्नसमुच्चयः । शुद्ध पारा, शुद्ध गन्धक, ताम्र भस्म अभ्रक भस्म, और चाँद की भस्म सबको समान भाग लेकर ३ घंटे तक एकत्र खरल करके सम्पुटमें बन्द करके कुक्कुट पुटके... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 417691 proofread-page text/x-wiki 1zvclgrgxyopvt5s6wkiln3e2tm41jg