विकिस्रोतः sawikisource https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिस्रोतः विकिस्रोतःसम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् लेखकः लेखकसम्भाषणम् पृष्ठम् पृष्ठसम्भाषणम् अनुक्रमणिका अनुक्रमणिकासम्भाषणम् श्रव्यम् श्रव्यसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk 104 67608 418086 152746 2026-08-24T10:11:47Z Swaminathan sitapathi 4227 418086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Chandaswini.K.G" />{{rh|left=( ६८ )|center=अभिज्ञानशाकुन्तलम् ।|right=[ प्रथमः}}</noinclude> इति । यत्त्वेतत्समर्यनार्थमाधुनिकेन केनचिवदुक्त्तम् -- ’वायपार्थवशास्साधारणधभेम्योभयमंचन्थालगातेः ’ इति, तदपि न समीर्चानम् । यतो वाक्यार्थेन सम्यमात्रं प्रतीयत तच्च वस्तुप्रतिवस्तुरूपेण चेदस्याप्रतिवस्तूपमा । बिम्बप्रतिविम्बभविन तस्यास्माभिरेवाङ्गीक्त्रियमाणत्वादित्यलं {{rule}} दिभिंदूराकूता न्थकृताः वननानां बहुत्रमौरभपुष्पभदेभले नोदानलतानां' तादृशाभावे तभिस्तां न्यक्कारः कलयते नलु । छ प्रसिध्दौ । अनेन रावेलोकसवाद उतः केचिदिं जनर येति पलाने नस्मिन्पक्षेऽयाध्रमवासिनो अनम्य वधूः शद्धविदुर्लभ्ं यदि नघुघानलताः वनलताभिर्गुणैदूरीकृता: सल्विवति धांजना । अत्रेद वपूरिति सर्वावयवप्रत्यक्षतांक्ता । शुद्धति दलभमिति त्वाभिलापविपयता कथिता । मुणौरिति यहुवचनेन यौवनादिबहुगुणयोगिता । शुद्वातदुर्लभमेत्यादौ द्दष्टांतालकारः । तदक्त्तं "दृष्टान्तः पुनरेतेषा प्रतियिधिंनाममुपमश्रवाक्यरिथन्तानां पदार्यानमुपमानवाक्ये प्रतियोगिवकल्पनम् "इति । अत्र अहो मधुरमिन्यादिना वनलताभिरक्षन्तेन पारभवो नाम मुखरंध्रैगमुक्त्त तदुक्त्तम् दशरुपके" परिभामोद्धुताबेश. " द्वति । अत्र शुद्धान्तदुर्लभमिति लोकार्ततवविचित्रवग्नुसाक्षात्कारेणाश्वर्योपतेरङ्गविश । मुखसंधिलक्षणमुत्सते "अवरत्थानिः प्रकाशते नुमाघाः पंन सधयः । एकप्रयोजनायताकथार्थानां समलयः ॥ तदयान्दारकार्यार्थसंबंधारंभिरग्ने । मु प्रतिभुग्नं गर्भः समपसंहति: ॥ तत्र “ - पीजोत्पनिर्मुखं ज्ञेचं नानाभावरसाश्रयः । बीजरंभीर्थमुतानि चांगले न हैिं । उपधेयः परन्यासे मिलेभनम् थतिः प्राप्ति , गुरकर समाधानं निधानं पांरभावना । उद्भदमैदकरणान्यन्वर्थानीति ख भेदसंधिष्ठंगन मध न विवक्षितः । नस्यानादृतत्वेन भरतादिभिरट। । लक्ष्येषु व्युत्क्रमेणापि कथनेन विलक्षणम भी बनुनेतुंसादीनामनुगुण्ये' । न, विवक्षितोऽत्र नांगानां क्रम इत्येव निर्णयः ॥ । "शूद । अत्र कविना मृगयाश्रमं नायिकामध्येः परस्परानुरागोपतर्दर्शनं कल्पितमित्रगञ्श्रम --- यक्ष प्रशस्यंदनमुल्बं वा म्वनोऽथ निष्टं मृगयाविनष्टः । भवन्त्युपायाः प्रथमत्र। यूनेथत यूटिमुर्गति ?ग, A -[त । न। र प्रमुख मुन्न , न यथा व सतांकपरिञ्छिने श्रीनगदकें । तथा हैिं प्रशम; " कि वू इमं गैक्षितत्रोपविरोहणे " ऽयदिना अनुरागव्रजम् ? कथनन्सुगंधिः । तथा हिनूर यः प्रभमुखसंधियं तयोलाहक्षणोपपन्नवान । न हैि प्रथमाश्रमम्भम्रािर्द्धिनीयेऽक्षे मृगथाव्यापारनिवर्तनम् । ऋषिप्रधनादिना तिरोहित नूतंभ प्रपेशनन्नरम ( तनः त्रिशूiते क(मग्रमनावस्थे ' । ' इत्यादि समानरुपं विन् तथा द्वितीयेऽ३ विक्रेण सह शकुन्तश्रद्युपषं चित्रञ्च ऋतयेऽनु वसु स्थिते रावनकर्मणि ?" इत्यादिना । यावदेनामन्वयाभ इभ्रादिना च शकुन्त्रश्नप्रार्थप्रयन मालिनीतीरगगनादिं पे निबद्धः तचैत्र चतुर्थपन्नः<noinclude></noinclude> 2mcao4toqx5r4ux0c0beyhwny1m87lw 418087 418086 2026-08-24T10:12:40Z Swaminathan sitapathi 4227 /* शोधितम् */ 418087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Swaminathan sitapathi" />{{rh|left=( ६८ )|center=अभिज्ञानशाकुन्तलम् ।|right=[ प्रथमः}}</noinclude> इति । यत्त्वेतत्समर्यनार्थमाधुनिकेन केनचिवदुक्त्तम् -- ’वायपार्थवशास्साधारणधभेम्योभयमंचन्थालगातेः ’ इति, तदपि न समीर्चानम् । यतो वाक्यार्थेन सम्यमात्रं प्रतीयत तच्च वस्तुप्रतिवस्तुरूपेण चेदस्याप्रतिवस्तूपमा । बिम्बप्रतिविम्बभविन तस्यास्माभिरेवाङ्गीक्त्रियमाणत्वादित्यलं {{rule}} दिभिंदूराकूता न्थकृताः वननानां बहुत्रमौरभपुष्पभदेभले नोदानलतानां' तादृशाभावे तभिस्तां न्यक्कारः कलयते नलु । छ प्रसिध्दौ । अनेन रावेलोकसवाद उतः केचिदिं जनर येति पलाने नस्मिन्पक्षेऽयाध्रमवासिनो अनम्य वधूः शद्धविदुर्लभ्ं यदि नघुघानलताः वनलताभिर्गुणैदूरीकृता: सल्विवति धांजना । अत्रेद वपूरिति सर्वावयवप्रत्यक्षतांक्ता । शुद्धति दलभमिति त्वाभिलापविपयता कथिता । मुणौरिति यहुवचनेन यौवनादिबहुगुणयोगिता । शुद्वातदुर्लभमेत्यादौ द्दष्टांतालकारः । तदक्त्तं "दृष्टान्तः पुनरेतेषा प्रतियिधिंनाममुपमश्रवाक्यरिथन्तानां पदार्यानमुपमानवाक्ये प्रतियोगिवकल्पनम् "इति । अत्र अहो मधुरमिन्यादिना वनलताभिरक्षन्तेन पारभवो नाम मुखरंध्रैगमुक्त्त तदुक्त्तम् दशरुपके" परिभामोद्धुताबेश. " द्वति । अत्र शुद्धान्तदुर्लभमिति लोकार्ततवविचित्रवग्नुसाक्षात्कारेणाश्वर्योपतेरङ्गविश । मुखसंधिलक्षणमुत्सते "अवरत्थानिः प्रकाशते नुमाघाः पंन सधयः । एकप्रयोजनायताकथार्थानां समलयः ॥ तदयान्दारकार्यार्थसंबंधारंभिरग्ने । मु प्रतिभुग्नं गर्भः समपसंहति: ॥ तत्र “ - पीजोत्पनिर्मुखं ज्ञेचं नानाभावरसाश्रयः । बीजरंभीर्थमुतानि चांगले न हैिं । उपधेयः परन्यासे मिलेभनम् थतिः प्राप्ति , गुरकर समाधानं निधानं पांरभावना । उद्भदमैदकरणान्यन्वर्थानीति ख भेदसंधिष्ठंगन मध न विवक्षितः । नस्यानादृतत्वेन भरतादिभिरट। । लक्ष्येषु व्युत्क्रमेणापि कथनेन विलक्षणम भी बनुनेतुंसादीनामनुगुण्ये' । न, विवक्षितोऽत्र नांगानां क्रम इत्येव निर्णयः ॥ । "शूद । अत्र कविना मृगयाश्रमं नायिकामध्येः परस्परानुरागोपतर्दर्शनं कल्पितमित्रगञ्श्रम --- यक्ष प्रशस्यंदनमुल्बं वा म्वनोऽथ निष्टं मृगयाविनष्टः । भवन्त्युपायाः प्रथमत्र। यूनेथत यूटिमुर्गति ?ग, त । न। र प्रमुख मुन्न , न यथा व सतांकपरिञ्छिने श्रीनगदकें । तथा हैिं प्रशम; " कि वू इमं गैक्षितत्रोपविरोहणे " ऽयदिना अनुरागव्रजम् ? कथनन्सुगंधिः । तथा हिनूर यः प्रभमुखसंधियं तयोलाहक्षणोपपन्नवान । न हैि प्रथमाश्रमम्भम्रािर्द्धिनीयेऽक्षे मृगथाव्यापारनिवर्तनम् । ऋषिप्रधनादिना तिरोहित नूतंभ प्रपेशनन्नरम तनः त्रिशूiते क(मग्रमनावस्थे ' । ' इत्यादि समानरुपं विन् तथा द्वितीयेऽ३ विक्रेण सह शकुन्तश्रद्युपषं चित्रञ्च ऋतयेऽनु वसु स्थिते रावनकर्मणि ?" इत्यादिना । यावदेनामन्वयाभ इभ्रादिना च शकुन्त्रश्नप्रार्थप्रयन मालिनीतीरगगनादिं पे निबद्धः तचैत्र चतुर्थपन्नः<noinclude></noinclude> sbkwlu4afffjd8fpfqhki41vregq58w 104 67733 418085 152818 2026-08-24T06:52:24Z Swaminathan sitapathi 4227 418085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Srilakshmi Desai" />{{rh|left=( ४४ )|center=अभिज्ञानशाकुन्तलम् ।|right=[ प्रथमः}}</noinclude> {{gap}}'''सूत्रधार''' —-आयें, सम्यगनुबोधितोऽस्मि । अस्मिन्क्षणे विस्मृतं । खलु मय । कुतः । <poem> ::::'''तवास्मि गीतरागेण हारेिरणा प्रसभं हृतः ।''' ::::'''एष राजेव दुष्यन्तः सारङ्गेणातिरंहसा ॥ ५ ॥''' </poem> {{c|इनेि निष्क्रान्तौ )}} {{c|इति प्रस्तावना ।}} {{rule}} अपुरवम् ’ इति पाठ ’ सरसैन्याम् । इत्यनुवृत्तो ‘ पूर्वेम्य पुरवः ’इति पूर्वशब्दस्य पुरस्रदेशः ! प्रस्तावनांग प्रयोगातिशयमुपक्षिपतितवेति । अस्मीत्यहमर्थेऽव्यराम् | गीते गितौ निबद्धेन रागेण श्रीरागा- {{rule}} ’नदुक्तम्- " सस्थास्षु विबुधैज्ञेया ये दिदृक्षान्विता जनाः । तेऽपि द्विधा प्राथनीयाः प्रार्थका इति चे स्फुटम् । इदं प्रयोक्ष्ये युष्माभिरनुज्ञा दयिताभि ते । संप्रार्थ्या सूत्रधारेण प्रार्थनीया इति स्मृताः । त्वया प्रयोगः क्रियतामित्युकंठितचेतसः । ये सूत्रिणं प्रार्थयन्ते ने सभ्याः प्रार्थका इति ॥ " स्गृता इति प्रकृते प्रयोगेणधिकिथनामित्यनेन प्रार्थकत्वं स्फुटमेव । नाटकलक्षणमुच्यते । " दश प्रबंधा नाटयस्य भरतेन यभाषिरे । नाटकं च प्रकरणं भाणः प्रहसनं डिमः । व्यायोग समयाकारौ वीथ्येकेहामृगा दश ।' इति । तत्र " शब्दार्यरचना दोवरहिता गुणशालिनी । सालंकिया प्रयोगही सरसा नाटकं मतम् । " तत्र " प्रख्यातवंशों राजर्षिर्दथ्यो वा अत्र नायकः। तमीयते विधातव्यं वृतमत्राधिकरिकम् । यत्रानुचितं किंचिन्नयकस्य रसस्य वा । विरुद्धं तस्परित्याज्यमन्यथा वा प्रकल्पयेत् । आद्ये तमेव निशस्त्र पंचा ताद्भज्य च । खंडशः संधिभ्रांसन्भागानपि च खण्डयेत् ॥ चतुःषट्थंगयुक्तात्च सेमीन्प्रकल्पयेत् । प्रयोजनानि पस् तैप भरतनानि यानि तु ॥ ॐभितार्थस्य रचनं गोप्यार्थस्य च गोपनम् । प्रकाश्यर्थप्रकटनं वृत्तांतमनुवर्ननम् ! शगाभिशुद्धिर्जुन्चियं प्रयोगस्येति तानि हि । शम् अय्यमिस्सेहिमियत्र णं नन्वर्थ इति णभितिं निपातः । शोलुप्त यचरशोदिरिति दैघ्र्यं प्राप्ते शेषावेशस्येति द्वित्वम् । लवराम घोति रेफलोपः ॥ सम्यगित्यादि । अनुबोधस्य संभ्यक्त्वं नामोचितकालस्मारकत्वम् अस्मिन्क्षणे गानश्रवणानंतरक्षण एवेत्यर्थः । "निब्यापारस्थितौ कालविशेषोत्सवयोः क्षणः ” । इत्यमरः । तदिति । यत्पूर्वं कालिदायप्रथितचतुना केनोपस्थातव्यमिति सामाजिकैरुतं तदित्यर्थः । मयेत्यनेन नाट्यप्रयोगे सावधानं प्रवृत्तेन मयेति यावत् । विस्मृतं श्रुतमप्यश्रुतपूर्वमिव संवृत्तम् । खङ जिज्ञासायाम्। अनेन दृढचित्तस्य ममाधुताननुभूतपूर्वगीतराखदर्थमेव विस्मरणकारणमत्यभिप्रायः । तथैवाह-तव(स्मोत्यदिन । हरिणा चित्ताकर्षणशलेन<noinclude></noinclude> m4bajtxjin5gfoyngdo5yq2wk9jhk5t 0 165540 418083 2026-08-24T05:01:43Z Shubha 190 {{header | title = तारारहस्यम् | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> तारारहस्यम् श्रीब्रह्मानन्दपरमहंसपरिव्राजकविरचितम् तारारहस्यम् प्रथमः पटलः ओं नम... नवीन पृष्ठं निर्मीत अस्ती 418083 wikitext text/x-wiki {{header | title = तारारहस्यम् | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> तारारहस्यम् श्रीब्रह्मानन्दपरमहंसपरिव्राजकविरचितम् तारारहस्यम् प्रथमः पटलः ओं नमस्तारायै | तारां संसारसारां त्रिभुवनजननीं सर्वसिद्धिप्रदात्रीं सर्वाद्यां सर्वरूपां सकलगुणमयीं वन्दितां देववृन्दैः | दिव्ये राजे सरोजे भवभयभयदां राजमानां प्रणम्य ब्रह्मानन्दाख्यकोऽहं भुवनहितकृते तद्रहस्यं तनोमि || ब्रह्मा विष्णुरुमापतिस्त्रिभुवने सृष्टिं स्थितिं प्रालयं ध्यात्वेमां जगदम्बिकां वितनुते मोक्षप्रदां रारिणीम् | भक्त्या तद्गतमानसो यदि जनस्तारां भजेद् यत्नतः स क्षेमङ्करमेतदेव लभते तत्त्यागतो यात्यधः || ज्ञात्वा तारारहस्यं भजति यदि जनस्तारकामन्त्रराजं श्रेष्ठां सिद्धिं लभेतामरवरमनुजैर्दुर्लभां तारकातः | त्यक्त्वा तारां प्रयाति ध्रुवमतिविपदामास्पदं मोहकूपं दुःखं शोकञ्च सम्यक् गतिरपि सुतरां नैव भव्या कदाचित् || तारासारं समालोक्य तारानिगममेव च | महानीलं महाचीनं नीलतन्त्रं शिवप्रियम् || ताराकल्पं शक्तिकल्पं शक्तिसारं तथैव च | रुद्रयामलकञ्चैव नीलसारस्वतं तथा || लिङ्गतन्त्रं योनितन्त्रं षोढातन्त्रं महामतम् | तारायाः कुलसर्वस्वं ऊर्द्ध्वाम्नायं विशेषतः || प्. २) नानाशास्त्राणि चालोक्य ताराया मन्त्रसिद्धये | वक्ष्ये रहस्यं ताराया ब्रह्मानन्दो हिताय वै || इति प्रथमं मङ्गलाचरणम् | नानाशास्त्रार्थविलोकनपूर्वकं श्रीमत्तारादेव्या रहस्यं कामार्थमोक्षाणां तारामन्त्रेण दायकं सकलगुरुम्? प्रातःकृत्यादिक्रियाज्ञानार्थं देवतामन्त्रनिरूपणादिग्रन्थः *? कहिताय ब्रह्मानन्देन मया यत्नेन वितन्यते | प्रथमे निगमे कल्पे रत्नद्वीपे सुरालये | श्रुत्वा कालीमुखाद् वाक्यं न च हृष्टः सदाशिवः || पुनः पुनः पृच्छमानः प्रश्नञ्चैवाकरोच्छिवाम् | यदा मूर्त्त्या करालास्यो रावणो नाशितः पुरा || वराभयकरा देवी खद्गमुण्डधरा परा | लोलजिह्वा चोग्ररूपा तारा सर्वैः सुपूजिता || तदा चिन्तान्विता देवा रुद्रार्थं कृतनिश्चयाः | देवताभिः समं ब्रह्मा स्तुतिं कर्त्तुं समागतः || दृष्ट्वा तान् मोक्षदा देवी कवित्वधनदायिनी | प्राप्तलज्जा महादेवी दक्षिणे खड्गमावहत् || लज्जया नम्रवक्त्रा च तस्माल्लम्बोदरी परा | रुद्राद्विगलितं वासो ब्रह्मा चर्माम्बरं दधौ || काञ्चीमुद्रां गृहीत्वा च कर्तीं कृत्वाथ दक्षिणे | भूमौ च मुकुटं क्षिप्त्वा तत्र रुद्रं समाह्वयत् || भूमौ निपत्य देवेशः पपात चरणान्तिके | अयुतं द्वादशं देवि ! पुस्तकं चावलोकितम् | कलां वक्तुं न शक्तोऽहं वद योगं सुरेश्वरि ! || पूज्ये से कालिके ! देवि ! प्रसीद भक्तवत्सले ! || श्रुत्वा वाक्यं शिवस्यापि हसित्वोवाच तारिणी | (प्. ३) त्वद्रूपाः पुरुषाः सर्वे मद्रूपाः सकलाः स्त्रियः || इदं योगं महादेव ! भावयस्व दिने दिने | पादपद्मे ततो नीलपद्मं दत्तं मनोहरम् || गृहीत्वा वामहस्तेन तत्तोयैरभिषिच्य च | रुद्रदत्तं पानपात्रं विधृतं वामपाणिना || एतेन तारा सा जाता शीर्षेऽक्षोभ्यो भुजङ्गमः | महाकालः स एव स्यात्तारारूपे जगत्त्रये || यस्याश्च स्मरणे सद्यो भोगमोक्षौ करस्थितौ | एवम्भूता महादेवी ब्रह्माण्डशून्यमध्यगा | सृष्टिस्थितिकरी देवी तारारूपा दयान्विता | द्वितीये चैव शून्यान्ते सुविराड्रूपधारिणी || तृतीये च महाशून्ये तडित्कोटिसमप्रभा | निराकारा निराधारा तारा सर्वार्थसाधिका | चतुर्थे शून्यमाश्रित्य विष्णुः पालयते ध्रुवम् | तस्माज्जातश्चतुर्वक्त्रः सृष्टिं वितनुते ध्रुवम् || पञ्चशून्ये महादेवी शिवरूपा त्रिलोचना | लयं नयति ब्रह्माण्डं महाकालेन लालिता || पुनर्ब्रह्माण्डसिद्ध्यर्थं महाविद्या च तारिणी | सर्वान्ते कालिकां मूर्तिं त्यक्त्वा वस्त्रं पुनर्दधौ || षष्ठे शून्यमयं ब्रह्म विश्वं विश्वेश्वरं तथा | महामहाशब्दपरा कालिका वीजतारका || पञ्चशून्ये स्थिता तारा सर्वान्ते कालिका स्थिता || इति श्रीपरमहंसपरिव्राजकाचार्यब्रह्मानन्दगिरितीर्थावधूत- विरचिते तारारहस्ये सर्वरहस्योत्तमे हरगौरीसंवादे प्रथमपटले सृष्टिप्रकरणपटलः | प्. ४) साधको ब्राह्मे मुहुर्त्ते उत्थाय योषादशनं कृत्वा च उत्तरास्यः स्वनाभौ दक्षिणहस्तोपरि वामहस्तं दत्त्वा शिरसि द्वादशार्णसरसिरुहोदरसहस्रदलकमलावस्थितं श्वेतवर्णं नानालङ्कारभूषितं रक्तशक्तिवामभागं त्रिनयनं विम्बाधरं शक्तिवदनारविन्दं गुरुं समालोकयन् हृष्टमानसं स्वस्तिकास *?स्थं विभाव्य मानसोपचारैराराध्य ऐं इति अष्टोत्तरशतं जप्त्वा जपं समर्प्य प्रणमेत् | ओं अखण्डमण्डलाकारं व्याप्तं येन चराचरम् | तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः || ओं अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया | चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः || उत्थाय पश्चिमे यामे भावयेद् ब्रह्मरन्ध्रतः || रक्तशक्त्या समायुक्तं शुक्ररूपं महेश्वरम् | सहस्रारे महापद्मे कर्पूरधवलं गुरुम् || उत्थाय पश्चिमे यामे तच्चैतन्यं समाचरेत् | सर्वविद्यासु सर्वत्र प्रातःकृत्यादिकर्मसु || द्यानयोगे वामहस्ते दक्ष्णं परिधारयेत् || इति नानाशास्त्रानुकूलप्रातःकृत्यादिवचनात् ताराविषये वैपरीत्यमिति | तारागमे च - स्वनाभौ दक्षिणे हस्ते वामहस्तं प्रदापयेत् | भावयेच्च सहस्रारे श्रीगुरुं शक्तियुक्तकम् || महानीलेऽपि ! ताराविद्यासु सर्वासु भावनादौ व्यतिक्रमः | स्वनाभौ पाण्योर्योगश्च भूतशुद्ध्यादिके शिव ! || सहस्रारे महापद्मे कुन्देन्दुसदृशप्रभम् | रक्तशक्त्या समायुक्तं भावयेत् साधकाग्रणीः || तारानिगमे च | प्रातः शिरसि शुक्लाब्जे द्विनेत्रे द्विभुजं गुरुम् | (प्. ५) वराभयकरं शान्तं देव्याच्च वदनाम्बुजम् || दृष्ट्वा दृष्टं ब्रह्ममयं परब्रह्मस्वरूपिणम् | नानालङ्कारसंयुक्तं भावयेत् स्वस्तिकासने || सर्वज्ञानप्रदं देवं ज्ञानानन्दस्वरूपिणम् | तथा च वाग्भवं बीजं सर्वज्ञानविशुद्धये | न जप्त्वा वाग्भवं बीजं तारिणीं यस्तु भावयेत् | न सिद्धिस्तस्य देवेश ! विघ्नस्तस्य क्रियासु च || प्रातः शिरसि शुक्लाब्जे गुरुं सम्भाव्य यत्नतः | जप्त्वा तु वाग्भवं बीजं सर्वज्ञानविशुद्धये || संजप्त्वा वाग्भवं बीजं प्रणमेच्च पुनः पुनः || सर्वसाधारणब्रह्मखण्डोक्तमन्त्रेण वारद्वयं प्रणमेत् | तत्र प्राणायामचतुष्टयस्यावश्यकत्वम् | मन्त्रद्वयेन युक्तेन प्रणमेत् श्रीगुरुं सदा | तारामन्त्रविशेषेण कुलोक्तेन द्वयेन च || ततः स्वस्तिकासनस्थः पृथ्वीमण्डलात् सार्द्धत्रिवलयान्वितां रविकोटिसमप्रभां चन्द्रकोटिसुशीतलां स्वयम्भूलिङ्गवेष्टितां निराकारस्वरूपां परब्रह्ममयीं कुण्डलिनीं ज्ञानानन्दमुदितमानसां महायोगस्वरूपिणीं पुरतः स्वयम्मू कनकवर्णशीर्षतः पद्मवनसमुद्भवां बहुतरप्रणवानामेककृतशब्दविभागमयीं तत्त्वस्वरूपाम् इडापिङ्गलयोर्मध्ये सुषुम्नामध्यमध्यतः चित्रिणीं ब्रह्मनाडीं प्रवेशयेत् | द्वितीयं पद्मं वामतो विभाव्य मृदुमन्दगतिमयीं लोलीभूतां हृत्पद्मे विश्राम्य गुरुयोगं विभाव्य मानसैः पूजयेत् | विभावयेत् सदा भक्त्या सर्वाद्यां भुजगाकृतिम् | भूपद्मे लिङ्गमावेष्ट्य राजते ब्रह्मरूपिणी || इति शक्तिसारे | (प्. ६) तारासाररुद्राध्यायादौ | स्वयम्भूनाम्नि योनौ च लिङ्गे न भावयेच्छिवे | शतकोटिं जपन् देवि! तस्य सिद्धिर्न चैव हि || पुरतो मेरुदण्डस्य त्रिगुणां गुणशालिनीम् | इडापिङ्गलयोर्मध्ये सुषुम्नामध्यमध्यतः || चालयेच्छ्यामलां शुद्धिं ज्ञानसन्दीपनीं पराम् | विद्युत्कोटिप्रभायुक्तां विषतन्तुतनीयसीम् || मध्यतो ब्रह्मनाड्या च रविकोटिसमप्रभाम् | द्वितीये वामतो बुद्ध्या गुरोरन्तिकमानयेत् || तत्रानीय परां शुद्धां ज्ञानसन्दीपनीं शिवाम् | तडित्कोटिप्रभायुक्तां ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकाम् || परां कुण्डलिनीशक्तिं साकारां परिभावयेत् | तस्य मध्ये समानीय रक्तवर्णां विभावयेत् || तदा सिद्धिमवाप्नोति नान्यथा कल्पकोटिभिः | ज्ञानानन्दमयीं साक्षात् सर्वानन्दप्रदायिनीम् || नानालङ्कारभूषाढ्यां भावयेद् गुरुसन्निधौ | मानसैः पूजयित्वा च मूलमन्त्रं शतं जपेत् || कृताञ्जलिपुटो भूत्वा चिन्तयेत् परदेवताम् | कालत्रिपुरसुन्दर्या रूपं तत्र नियोजयेत् || उद्यद्भानुसहस्राभां द्विभुजां शिवसुन्दरीम् | प्रातः?कृत्यं विधायाथ मूलमन्त्रं जपेत्त यः || तस्य सिद्धिर्महादेवि! हृदये योगिनीगणैः || एतेन गुरुसन्निधौ कुण्डलिनीं साकारां विभाव्य मानसैः संपूज्य मूलमष्टोत्तरशतं जप्त्वा समाप्य प्रणमेत् || ततो भूमौ प्रणम्य कुमारीं ब्राह्मणांश्च दृष्ट्वा पठेत् | (प्. ७) ओं अहं देवो न चान्योऽस्मि ब्रह्मैवास्मि न शोकभाक् | सच्चिदानन्दरूपोऽहं नित्यमुक्तस्वभाववान् || ब्रह्मानन्दसदानन्दपरो ज्ञानविधायकः | तारकाभक्त आनन्दपूर्णानन्दः सदाशिवः || भैरवोऽहं सुधाढ्योऽहं तत्त्वज्ञोऽहं कुलस्त्रियः | गुरुप्रसादवानस्मि शक्तिसाधकसेवकः || रतानन्दः कुलानन्दः कुमारीदास एव च | कुमारीवणिकोऽहञ्च ताराचरणनायकः || इति तारानिगमोक्तं पठित्वा वहिर्गच्छेत् | प्रातःकृत्यं विना देवि न सिद्धिर्जायते शिवे || न पूजाफलमाप्नोति मन्त्रजापस्य निश्चितम् || सर्वा क्रिया निष्फला स्याद् वैदिकी तान्त्रिकौ तथा | प्रातःकृत्यविहीनस्य शौचहीना यथा क्रिया || इति श्रीपरमहंसपरिव्राजकाचार्यब्रह्मानन्दगिरितीर्थस्वामि- कुलावधूतसंरचिते तारारहस्ये सर्वरहस्योत्तमे हरगौरी- संवादे प्रथमपटले प्रातःकृत्यादिपटलः | ततः प्रातःकृत्यानन्तरं स्नानम् | साधकानां वैदिकी तान्त्रिकी प्रातःकालावधि महानिशापर्यन्तं क्रिया वक्तव्या | शिवपूजा तु वैदिकतान्त्रिकयोरैक्यत्वात् तत्पूजनञ्च | अतो नद्यादौ गत्वा मज्जनं कृत्वा ओं अद्येत्यादि श्रीमत्तारादेव्याः प्रीतयेऽस्मिन् जले स्नानमहं करिष्ये इति सङ्क्ल्पा जले त्रिकोणं विलिखेत् || तथाच तारानिगमे - देव्याश्च प्रीतये स्नानं कर्तव्यं तन्त्रवेदिभिः | तीर्थमावाह्य तोये च जप्त्वा मज्जनपूर्वतः || तत्रैव रुद्रयामले च | (प्. ८) यत्र यत्र महाविद्या साधकैः समुपासिता | तत्र तत्र त्रिकोणञ्च अधोमुखमुदीरितम् | देवत्रिकोणे कर्तव्यं ऊर्द्ध्वास्यं विधिसम्मतम् || तत्र | गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति | नर्मदे सिन्धु कावेरि जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु || इति अङ्कुशमुद्रया सूर्यमण्डलात्तीर्थमावाह्य प्राणायामं कराङ्गषडङ्गे विन्यस्य देवीरूपं विचिन्त्य आत्मानं तारामयं विभाव्यमूलं शीर्षे दशधा हृदि दशधा जले दशधा जप्त्वा त्रिकोणवृत्तचतुरस्रं विलिख्य धेनुयोनिमत्स्याङ्कुशमुद्राः प्रदर्श्य सूर्याभिमुखं द्वादशधा वारि निक्षिप्य मूलेन मूर्द्धानं सप्तधा अभिषिञ्चेत् | तत इष्टदेवताचरणान्निःसृतजलेन उदम्मुखः स्नायात् | तारार्णवादौ तीर्थमावाह्य तोये च प्राणायामषडङ्गकौ | देवीरूपं जले ध्यायेदात्मानं तारिणीमयम् || शीर्षे हृदि जले जप्त्वा दशधा मूलमन्त्रकम् | जले त्रिकोणवृत्तञ्च चतुरस्रं लिखेद्बुधः || अङ्कुशं धेनुमुद्राञ्च योनिं मत्स्यं प्रदर्शयेत् | रवौ रविजलं दत्त्वा सिञ्चेच्छीर्षं तु सप्तधा || इति स्नानम् | तथाच महाचीनमहातारार्णवादौ प्रकुर्याद्वैदिकस्नानं तान्त्रिकं तदनन्तरम् | सन्ध्याञ्च वैदिकीं कृत्वा तान्त्रिकीं स्वयमाचरेत् || जले त्रिकोणं संलिख्य तीर्थान्यावाहयेत्ततः | तत्त्वेनाचमनं कृत्वा वह्निजायान्तमन्त्रतः || कुशैः समूलैरुदकं दद्याच्छीर्षे च साधकः | ततञ्च भूमौ दातव्यं सप्तधा साधकोत्तमः || वामहस्ते जलं नीत्वा चाच्छाद्य दक्षिणेन च | मन्तं वारत्रयं जप्त्वा पञ्च वर्णान् जपेत्ततः || क्षान्तं चन्द्रसमायुक्तं सप्तवर्णाद्यमेव च | (प्. ९) वह्निबीजं पृथिव्याश्च वारुणं तदनन्तरम् || ह/ य/ व/ ल/ र/ इत्येकजटामन्त्रेऽघमर्षणमन्त्रकम् || मुद्रया स्नापयेच्छीर्षं गलितोदकबिन्दुभिः | मुद्रा तु तत्त्वमुद्रा स्यात् सन्ध्यायां कुलतर्पणे || तज्जलं दक्षहस्तेन वामनाडीं प्ररोपयन् | अस्त्रबीजेन मन्त्रेण पुरः पाषाणवज्रके || ताडयेत् साधकः सर्वसिद्धये ज्ञानसिद्धये | कृष्णवर्णं जलं ध्यात्वा पापेन पुरुषेण च || नाडीनां छालनं कृत्वा देहस्य क्षालनं तथा | ततश्च तर्पयेद्देवीममृतानन्दरूपिणीम् || देवानृषीन् पितॄंश्चैव गुरुं परगुरुं ततः | परापरगुरुञ्चैव परमेष्ठिगुरुं ततः | ततो मूलं समुच्चार्य देवी तारां ततः परम् || श्रीमदेकजटां पश्चात् तर्पयामि ततः परम् || प्रकाशशक्तियुक्ताय इदमर्घ्यमहं ददे || मार्तण्डमण्डले ध्यात्वा ताराञ्चैकजटां तथा | गायत्त्र्यार्घ्यं प्रदद्याच्च त्रयं कुसुमसंयुतम् || गायत्त्रीञ्च ततो ध्यायेज्जपेद्विंशतिसंख्यकम् || जलेऽधोमुखः त्रिकोणं विलिख्य ओं गङ्गे चेत्यादिना तीर्थमावाह्य योनिमुद्रां प्रदर्श्य ओं आत्मतत्त्वाय स्वाहा, ओं विद्यातत्त्वाय स्वाहा, ओं शिवतत्त्वाय स्वाहा, इति आचम्य मूलेन कुशेन सप्तधा शीर्षे भूमौ सप्तधा दत्त्वा वामहस्ते जलं नीत्वा दक्षहस्तेनाच्छाद्य तेजोरूपं जलं ध्यात्वा मूलं त्रिवारं तत्र जप्त्वा, हं यं वं लं रं इति त्रिरभिमन्त्रा गलितोदकविन्दुभिः तत्त्वमुद्रया मूर्द्धानं सप्तधा अभ्युक्ष्य शेषजलं दक्षहस्तेनादाय इडया आकृष्य देहान्तःपदं प्रक्षाल्य तज्जलं कृष्णवर्णंध्यात्वा वामकुक्षिस्थितं प्. १०) पापपुरुषेण सह पुरःकल्पितवज्रशिलायां फडिति ताडयेत् | ततो हस्तं प्रक्षाल्य तारां स्मृत्वा एकैकाञ्जलिना ओं देवांस्तर्पयामि, ओं ऋषींस्तर्पयामि, ओं पितॄंस्तर्पयामि, ओं गुरूंस्तर्पयामि, ओं परमगुरूंस्तर्पयामि, ओं परापरगुरूंस्तर्पयामि, ओं परमेष्ठिगुरूंस्तर्पयामि | मूलमुच्चार्य देवी तारां श्रीमदेकजटां तर्पयामि स्वाहा इति त्रिः | ततो दूर्वाक्षतरक्तपुष्पसहितमर्घ्यं गृहीत्वा ओं ह्रीं हं सः श्रीसूर्याय प्रकाशशक्तिसहिताय इदमर्घ्यं ददे | इति सूर्यायार्घ्यं दत्त्वा सूर्यमण्डले देवीं ध्यात्वा गायत्रीमुच्चार्य सूर्यमण्डलस्थायै तारादेव्यै श्रीमदेकजटायै इदमर्घ्यं नमः इति त्रिः | ततः कृताञ्जलिः | ओं प्रातराधारकमले हुतभुङ्मण्डलोपरि | वाग्वीजरूपां विद्यां तां विद्युत्पटलभास्वराम् || पुष्पवालेक्षुकोदण्डपाशाङ्कुशलसत्कराम् | स्वेच्छागृहीतवपुषीं गुरुविद्याकरात्मिकाम् || मध्याह्ने हृदयाम्भोजकर्णिकासूर्यमण्डले | कामबीजात्मिकां देवीं अलक्तकरसारुणाम् || प्रसूनबालपुण्ड्रेक्षुचापपाशाङ्कुशान्विताम् | परिस्तृतां च मुख्याभिः षट्त्रिंशत्तत्त्वसेविताम् || सामयज्ञे सरोजस्थे चन्द्रे चन्द्रसम्द्युतिम् | शक्तिबीजात्मिकां चापवाणपाशाङ्कुशान्विताम् || चिन्तयित्वा भगवतीं नित्याभिः परिवारिताम् | युगनित्याक्षराकारां घण्टिकावरसन्निभाम् || तारासारमतो ध्यायेद् गायत्त्रीं तारकामणौ | त्रिपुराया विशेषेण देव्याश्चैकजटामणौ || इति तारासारोक्तश्रवणात् | त्रिपुरासुन्दरीविषये च गायत्त्र्या इदं ध्यानम् | प्. ११) तथा नीलसरस्वतीतन्त्रे तारानिगमे च | तारायै च पदं प्रोच्य विद्महे तदनन्तरम् | महोग्रायै ततो दद्याद्धीमहीति ततः परम् || तन्नो देवीति चोच्चार्य ततो दद्यात् प्रचोदयात् || ओं तारायै विद्महे महोग्रायै धीमहि तन्नो देवी प्रचोदयात् इति तारानिगमादिनानाग्रन्थसम्मता गायत्री जप्तव्या | सामान्यमादौ जप्त्वा च दशधा साधकोत्तमः | विशेषिकां जपेद्विद्यां गायत्रीं सर्वसिद्धिदाम् || शतं वा विंशतिं वापि यो जपेत् साधकाग्रणीः | सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वयं तारापुरे वसेत् || गोघ्नश्चैव कृतघ्नश्च ब्रह्मस्त्रीघ्नश्च यो नरः | गुरुतल्परतो वापि स्नुषायां वा रतो यदि || एतैः पापैविमुच्येत सत्यं सत्यं सदाशिव ! | कुमारीगमनाद्दोषो न भूतो न भविष्यति || ततश्च मुच्यते लोको गायत्रीस्मरणादपि | गायत्र्या आगमोक्तायाः शतमात्रजपादपि || एतैः पापैर्विमुच्येत सत्यं सत्यं सुरेश्वर ! || एतैः पापैर्विमुक्तश्च विशेषस्मरणादपि || तस्मान्निगदिता विद्या जप्तव्या सिद्धिमिच्छता | कूर्चबीजं समुद्धृत्य भगवत्येकजटे ततः | विद्महे घोरदंष्ट्रे च धीमहीति ततः परम् || तन्नस्तारे ततो जप्त्वा ततो गद्यं प्रचोदयात् || हुं भगवत्येकजटे विद्महे घोरदंष्ट्रे धीमहि तन्नस्तारे प्रचोदयात् इति शतं विंशतिं वा जप्त्वा समर्प्य मूलमष्टोत्तरशतं जपेत् | गायत्रीं परिजप्याथ मूलमन्त्रं जपेन्न च | (प्. १२) सा सन्ध्या निष्फला ज्ञेयाम्यभिचाराय कल्प्यते || प्रातःसन्ध्याविहीनश्च न च स्नानफलं लभेत् | मध्याह्नसन्ध्याहीनश्च न पूजाफलमाप्नुयात् || सायं सन्ध्याविहीनस्य जपविघ्नः सदा भवेत् || तस्मात् सुन्दरि! तत्त्वज्ञः सन्ध्यात्रयमुपाचरेत् || प्रातर्न तर्पणं कार्यं न च सायं विशेषतः | मध्याह्ने तर्पणं कृत्वा यथोक्तफलवान् भवेत् || अर्घ्यहीना तु या सन्ध्या शोकदुःखप्रदा मता | अर्घ्यं त्रिसन्ध्यं दातव्यमन्यथा निष्फलो जपः || समन्त्रापि च गायत्री सत्यं सत्यं वरानने! || ततः संहारमुद्रया तत्तेजः स्वहृदये नयेत् प्रणम्य च पूजाञ्चरेत् | इत्येवं सन्ध्या श्रीमदेकजटाविषया इति | अथ उग्रतारासन्ध्या | मूलेन त्रिर्जलं देवतायै दत्त्वा वामहस्ते जलमादाय पूर्ववदाच्छादनम् | जपाघमर्षणं च ततस्तथा आचमनम् | ततो मूलमुच्चार्य श्रीमदुग्रतारां देवीं तर्पयामि नमः इति त्रिः | ततः ओं ह्रीं हं सः इदमर्घ्यं श्रीसूर्याय नमः | इति गायत्र्या सूर्यमण्डलस्थायै श्रीमदुग्रतारायै इदमर्घ्यं नम इति त्रिः | ततो गायत्रीं ध्यायेत् | मूलेन त्रिर्जलं दत्त्वा देवतायै वरानने! | ततो देव्या प्रकर्तव्यमघमर्षणमुत्तमम् || ततः स्तुत्वाचमं कुर्यात् ततः स्यादिष्टतर्पणम् | अर्घ्यं दत्त्वा च गायत्र्या ध्यानं कुर्याच्च साधकः || देवतातर्पणे चैव तुष्टाः स्युर्गुरुपङ्क्तयः | शरीरेऽस्यास्ततो देव्याः सन्ति शाश्वतराजसाः || सर्वसाधारणञ्चात्र ध्यानं सर्वजयावहम् | (प्. १३) सर्वदेवमयी यस्मात् तारिणी त्रिगुणात्मिका || प्रातः | उद्यद्भानुसहस्राभां पुस्तकाक्षकराम्बुजाम् | कृष्णाजिनाम्बरां ब्राह्मीं ध्यायेत्तारकिताम्बरे || मध्याह्ने | श्यामवर्णां चतुर्वाहुं शङ्खचक्रलसत्कराम् | गदापद्मधरां देवीं सूर्यासनकृताश्रयाम् || सायाह्ने वरदां देवीं गायत्रीं संस्मरेत्ततः | शुक्लां शुक्लाम्बरधरां वृषासनकृताश्रयाम् || त्रिनेत्रां वरदां पाशकपालशूलधारिणीम् | सूर्यमण्डलमध्यस्थां ध्यायन् देवीं समभ्यसेत् || लज्जावीजं समुद्धृत्य उग्रतारापदं ततः | सम्बोधनान्तं देवेशि! विद्महे तदनन्तरम् || श्मशानवासिनिपदं धीमहीति ततः परम् | तन्नस्तारे समुद्धृत्य प्रचोदयात् पदं ततः || सम्बोधनान्तं देवेशि ! ततः स्यात्तु प्रचोदयात् || ह्रीं उग्रतारे विद्महे श्मशानवासिनि धीमहि तन्नस्तारे प्रचोदयात् इति | ततः सामान्यगायत्रीं दशधा जप्त्वा समाप्य विशेषगायत्रीम् अष्टोत्तरशतं जपेत् | ततः संहारमूद्रया तत्तेजः स्वहृदये नयेत् | इति उग्रतारासन्ध्या | मूलेन जलं संशोध्य सूर्याभिमुखं पञ्चधा जप्त्वा जलञ्च पञ्चधा दत्त्वा ओं ह्रीं स्वाहा इत्याचम्य कृताञ्जलिः | ओं श्मशानालयमध्यस्थां चतुर्वर्गप्रदायिनीम् | महामेघप्रभां देवीं नीलपद्मे विराजिताम् || सर्वाभरणशोभाढ्यां लोचनं हरनेत्रतः || इति पठित्वा जले षट्कोणं विलिख्य तीर्थमावाह्य तत्त्वेनाचमनं कृत्वा मूलेन त्रिर्जलं भूमौ दद्यात् इत्यघमर्षणम् | (प्. १४) ततश्चैकजटावत् तर्पणं विधाय अर्घ्यं दद्यात् | जलमूले च संशोध्य पञ्चधा मूलमन्त्रकम् | पञ्च वारान् जलं दत्त्वा पूजावच्चाचमं चरेत् || सूर्यस्य मण्डले देवीं ध्यात्वा वाचमनं चरेत् | ततश्चैकजटावच्च सन्ध्यां कुर्यात् तु साधकः || अर्घ्ये तु गायत्र्या सूर्यमण्डलस्थायै तारादेव्यै श्रीनीलसरस्वत्यै इदमर्घ्यं स्वाहा | इति त्रिः | ततो ध्यानम् | प्रातः | सूर्यमण्डलसंलग्नां मुक्ताहारविशोभिताम् | द्विनेत्रां द्विभुजां देवीं चतुर्वक्त्रां सरोजजाम् || मध्याह्ने विष्णुरूपाञ्च चतुर्हस्ताञ्च भैरवीम् | मुक्तामाणिक्यसंयुक्तां नानाहारादिशोभिताम् || मन्त्रसिद्धिप्रदां देवीं गायत्रीं साधकाग्रणौः || सायाह्ने सूर्यसंस्थाञ्च पञ्चवक्त्रां त्रिलोचनाम् | माहेश्वरीं जगद्धात्रीं जगज्जङ्गमपालिकाम् || तारं पूर्वं समुद्धृत्य नीलसरस्वतिपदम् | धीमहि प्रथमं योज्यं सारदायै च विद्महे || तन्नः शिवे पदञ्चोक्त्वा ततो दद्यात् प्रचोदयात् || ओं नीलसरस्वति धीमहि सारदायै विद्महे तन्नः शिवे प्रचोदयात् इति गायत्री यथाशक्ति जपेत् | ततः सर्वमेकजटावत् | तारार्णवे महाचीने च विशेषः | स्त्रीणाञ्चापि च शूद्राणां ब्राह्मणानां पृथक् पृथक् | ब्राह्मणेन प्रकर्तव्यं यद्यद् उक्तं हि पुस्तके || अन्यथा निष्फलं विद्यात् सर्वा पूजादिका क्रिया | प्रातःकृत्यं तथा स्नानं तथा सन्ध्यात्रयं शिवः || स्त्रीशूद्रयोस्तारमन्त्रे लज्जाबीजं प्रकीर्तितम् | वह्निजायामनुर्यत्र नमस्तत्र प्रकीर्तितम् | (प्. १५) सर्वत्र पूजाहोमादावविशेषो विधिर्मतः || इति नीलसरस्वतीसन्ध्या | ततो देव्या मनुं वक्ष्ये तारायाश्च सदाशिवे ! | यस्य विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः || अथ बीजकोषमहानीलतारानिगमादौ - ब्रह्मा पृथ्वी वामनेत्रं चन्द्रबिन्दुसमन्वितम् | कामबीजं समाख्यातं त्रैलोक्यजयदायकम् || क्षान्तरेफसमायुक्तं वामनेत्रं सचन्द्रकम् | लज्जाबीजमिति ख्यातं सर्वसिद्धिप्रदायकम् || षष्ठस्वरसमोपेतं हकारं चन्द्रखण्डकम् | कूर्चबीजमितिख्यातं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् || पवर्गस्य द्वितीयञ्च टवर्गस्याद्यमेव च | सर्वरक्षाकरं मन्त्रम् अस्वबीजं प्रकीर्तितम् || चन्द्रखण्डसमोपेतं द्वादशस्वरमीरितम् | वाग्भवं तच्च विज्ञेयं वाचःसिद्धिप्रदायकम् || त्रयोदशस्वरं देवि! चन्द्रखण्डविभूषितम् | तारं प्रणवमित्युक्तं ब्रह्मविष्णुशिवात्मकम् || पञ्चमस्वरसंयुक्तं हकारं वर्मबीजकम् || जलाग्निबिन्दुसंयुक्तं चतुर्दशस्वरान्वितम् | अङ्कुशं बीजमाख्यातं त्रैलोक्यस्य शुभावहम् || नादिभान्तं विसर्गान्तं हृद्बीजं परिकीर्तितम् || हान्तं यस्य चतुर्थञ्च द्वितीयस्वरसंयुतम् | तदन्त्यञ्च हकारञ्च वह्निजायासमन्वितम् || ब्रह्माग्निर्वामनेत्रान्तं द्विजराजसमन्वितम् | बधूबीजमिति ख्यातं बध्ररिव यशस्विनी || बालस्त्वं वन्दनीयस्त्वं दासस्त्वं गुरुरेव च | (प्. १६) माता न गोपयेद्वाक्यं वालकेभ्यः कदाचन || तस्मात्तत् पृच्छतां नाथ! यद्यहं देवदुर्लभम् | तारामन्त्रं महादेव ! वसुसिद्धिप्रदायकम् || काली तारा महाविद्या षोडशी भुवनेश्वरी | भैरवी छिन्नमस्ता च मातङ्गी कमलात्मिका | धूमावती च वगला महाविद्याः प्रकीर्तिताः || एतासां श्रवणादेव सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् || विष्णुविद्या-देवविद्याशिवविद्याविभेदतः | शक्तिविद्याप्रभेदेन विद्याबह्व्यः प्रकीर्तिताः || सत्यादौ त्रियुगान्तञ्च विद्या जागर्ति नित्यशः | कलौ जागर्ति काली च कलौ जागर्ति नित्यशः | कलौ काली कलौ कृष्णः कलौ गोपालकालिका || काली तारा महाविद्या महासिद्धिप्रदायिनी | महाविद्यासु सर्वासु कलौ सिद्धिरनुत्तमा || सर्वविद्यामयि देवि ! कलौ सिद्धिरनुत्तमा | कालिका तारका विद्या सर्वाम्नायैर्नमस्कृता || तयोर्यजनमात्रेण सिद्धः साक्षात् सदाशिवः || यथा काली तथा तारा तथा नीलसरस्वती | सर्वाभीष्टफलं दद्यात् तथा त्रिपुरसुन्दरी || अभेदमतमास्थाय यः कश्चित् साधयेन्नरः | त्रिलोके स तु संपूज्यः स्यात्तारासुत एव सः || भेदं कृत्वा तु यो मन्त्री साधयेदत्र साधनम् | न तस्य निष्कृतिर्देवि! निरये पच्यते हि सः || एतासां साधनेनैव यशः सिद्धिश्च नित्यशः | केवलां भक्तिमास्थाय चतुर्वर्गं लभेत् करे || त्रिपुरा च महाविद्या बहुसाधनसिद्धिदा | (प्. १७) यस्याः प्रसादान्मन्त्रेण भोगो मोक्षश्च जायते || कालिका तारका विद्या कलौ सिद्धिसमृद्धिदा | दुःखं विना प्रसीदेत कलौ जागरणात्मिका || न वा प्रयोगवाहुल्यं न्यासजालादिके तथा | न तत्र पश्वाचारः स्यात् तस्मात् तत्साधनं शुभम् || कालिकासाधनं देवि! मत्कृते कालिकार्चने | राजते तद्धि तत्रैव प्रबुध्य साधनञ्चरेत् || अस्या मूर्तिर्द्वितीया या सृष्टिमूले व्यवस्थिता | एतस्याः साधनञ्चैव सर्वसिद्धिप्रदायकम् || धनं धान्यं शुभं (सुतं) जायां भोगं मोक्षं तथैव च | अचिराल्लभते वाणीं यस्याः स्मरणमात्रतः || नाधीत्य छन्दःशास्त्राणि विनालापं कवेरपि | गद्यपद्यमयी वाणी वक्त्रात् तस्य प्रजायते || अणिमा लघिमा व्याप्तिः प्राकास्यं महिमा तथा | अदर्शनं स्थौल्यरूपं वह्निस्तम्भं जलस्य च || चन्द्रसूर्याग्निभूतानां स्तम्भको विभुरेव सः | मन्त्रसिद्धिस्तथा सिद्धिः पुराणागमसिद्धिभाक् || उपचारविशेषेण राजपत्नीं वशं नयेत् | चतुःषष्टिप्रकारेण सिद्धिराकाशगामिनी || पञ्चशून्ये स्थिता तारा सर्वान्ते कालिका स्थिता | सिद्धयः सन्ति यत्रापि तदानीय प्रदीयते || यदि साधयितुं देवि ! शक्यर्त तारकाकुले | तदा सिद्धिमवाप्नोति सर्वदा कुलमण्डले || कुलाचारविहीनस्य न सिद्धिर्न च सद्गतिः || ब्रह्मघ्नश्च कृतघ्नश्च गुरुयोषागतश्च यः | कन्यागतः स्नुषागश्च ब्राह्मणीगो गवीगतः || (प्. १८) हिंसावान् सर्वजन्तूनां ब्राह्मणानां विशेषतः | पृथिव्यां रेतसां पातः शिवपूजावहिर्मुखः || शृणु वत्स! महादेव! महापातकिनो यथा | एतेभ्यो मुच्यते देव! तारामन्त्रः श्रुतो यदि || सर्वपापैर्विनिर्मुक्तः सर्वपापयुतोऽपि सः || कुलदीक्षाविहीनस्य न सिद्धिर्न च सद्गतिः | तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ताराया देशिको नरः || कुलाचारविहीनश्चेत् सर्वपापैरवाप्यते || कुलाचाररतो यस्तु तर्पयेत् कुलदेवताम् | नित्यं श्रीतारकां देवीं तस्य सिद्धिः करे स्थिता || आचारज्ञानवान् यश्च क्रियते न कुलक्रिया | पच्यते नरके घोरे कल्पकोटिशतैरपि || परदाररतो यश्च चक्रमध्ये भवेन्नरः | शुनीविष्ठाकृमिर्भूत्वा तिष्ठेत् कल्पायुतं भुवि || साधनञ्च समासाद्य परयोषारतो भवेत् || मातुर्योनिं परित्यज्य विहरेत् सर्वयोनिषु | निर्विकारो निर्विकल्पो भवेत् साधकसत्तमः || मातृपदं सप्तमातृपरम् | इति सद्गुरुसिद्धानन्दगिरिर्ज्ञातवान् तारानिगमादिदर्शनात् | शक्यते यस्तु वै दातुं स्वयोषां भक्तवत्सलाम् | तदा योषां समानीय ह्यन्येषां साधयेत् ध्रुवम् || स एव साधकश्रेष्ठो निर्विकल्पाय निश्चितम् | साधकेभ्यः प्रदीयेत तदान्यां परिगृह्यते || न दातुं शक्यते यस्तु स्वयोषां देववत्सलः | नटीं स तु समानीय साधयेच्छक्तिसाधनम् || स्वयोषां दीयते यस्तु चक्रमध्ये तु साधकः | (प्. १९) गुरुभ्यः साधकेभ्यश्च तस्य शीर्षे वसाम्यहम् || सर्वसिद्धिस्तस्य देव ! चक्षुषोस्तस्य गोचरा || इत्यादि तारानिगमादिचीनान्तम् | अथ विद्या वक्ष्यते | तारकत्वात् सदा तारा तस्य भेदविभेदतः || आद्याकल्पे मुक्तकेशी रुद्रस्त्वैकजटः स्वयम् | अस्माच्चैकजटा प्रोक्ता मन्त्रश्चास्या निरूप्यते || वशिष्ठाराधिता विद्या न तु शीघ्रफला यतः | अतस्तेनापि मुनिना शापो दत्तः सुदारुणः || ततः प्रभृति विद्येयं फलदात्री न कस्यचित् || तत्तदुद्धारितं तेन शिवेन गुरुणा स्वयम् || लज्जावीजं बधूबीजं कूर्चवीजमतःपरम् | अस्त्रान्तमनुना ख्यातं पञ्चरश्मिस्वरूपकम् || इति चैकजटाविद्या सर्वशास्त्रेषु गोपिता | सर्वशास्त्रे गोचरा च कामिनी सिद्धिदायिनी || महापातकलक्षेण क्षितौ यदि च मानवः | एतस्य श्रवणाद्देवि! जीवन्मुक्तो भवेत् ध्रुवम् || श्रीतारा नैव दातव्या भूमिस्वर्गरसातले | यदि प्रदीयते देवी निरये पच्यते ध्रुवम् || ज्येष्ठपुत्राय शान्ताय स्वरूपज्ञानशालिने | श्रीयुतां यदि राधेत शूद्रो मोहवशंगतः | तारकाद्यां महाविद्यां पतनं तस्य निश्चितम् || स्त्रीणाञ्चापि वरारोहे ! निषिद्धं सर्वदैव हि || आदौ श्री एकजटा उद्धारिता ततः श्रीतारा नोक्ता सर्वत्र दोषश्रवणात् स्वीयधर्मत्वाच्च | श्रीबीजाद्या यदा विद्या तदा श्रीः सर्वतोमुखी || (प्. २०) वाग्भवाद्या यदा विद्या वागीशत्वप्रदायिनी | पञ्चरश्मिर्महाविद्या लभ्यते यदि भाग्यतः || तस्य भोगश्च मोक्षश्च करस्थ एव शङ्कर ! || इत्येकजटादेव्याः शक्तिसिद्धिमन्त्रः | लज्जाद्या चापरा चासौ भोगमोक्षप्रदायिका | सार्द्धपञ्चाक्षरं मन्त्रं महासिद्धिप्रदायकम् || एतस्या गायत्री | ओं तारायै विद्महे मोक्षदायै धीमहि तन्नो नीले प्रचोदयात् | इति तारामन्त्रगायत्री | कामाख्या चापरा विद्या कामतारा प्रकीर्तिता | भोगमोक्षप्रदा देवी शर्वशास्त्रे प्रपूजिता || इति कामतारामन्त्रः | अस्या गायत्री तत्रैव ओं कामाख्यै विद्महे कुलकौलिन्यै धीमहि तन्नः श्यामे प्रचोदयात् | इति एकजटाभेदः | अथ उग्रतारा | कूर्चाद्या पञ्चरश्मिर्या विद्या ख्याता महीतले | उग्रतारा समाख्याता स्वर्गे मर्त्ये रसातले || अस्यास्तु स्मरणात् सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते | भोगमोक्षप्रदा देवी सर्वतन्त्रेषु पूजिता || अस्या गायत्री तत्रैव | ओं उग्रतारे धीमहि सिद्धिसा? विद्महे तन्नो नीले प्रचोदयात् || इत्युग्रतारागायत्री | तत्रैव मन्त्रः | बधूलज्जा ततः कूर्चम् अस्त्रान्तोऽयं महामनुः | शम्भुपत्नी समाख्याता सर्वतन्त्रेषु गोपिता || अस्या गायत्री तत्रैव | ओं शम्भु पत्न्यै वद्महे महोग्रायै धीमहि तन्नस्तारे प्रचोदयात् || इति आदौ कूर्चं ततो लज्जा बधूवीजमतः परम् | (प्. २१) फडन्तश्च महामन्त्रः सर्वतन्त्रशुभावहः | महाकालप्रिया देवी भोगमोक्षप्रदायिनी | हूं ह्रीं स्त्रीं फट् || एतस्या गायत्री | ओं तारकायै विद्महे महाकालप्रियायै धीमहि तन्नः शक्तिः प्रचोदयात् || इति महाकालप्रियागायत्रीमन्त्रः | अथ नीलसरस्वत्याः प्रकरणम् | ताराद्येकजटामन्त्रो नीलवाण्याः प्रकीर्तितः | यस्यास्तु स्मरणात् सम्यग् वागीशत्वं लभेद् ध्रुवम् || अस्या गायत्री | ओं नीलसरस्वत्यै विद्महे श्रीतारायै धीमहि तन्नो देवि प्रचोदयात् इति || वाग्भवाद्या चैकजटा महानीलसरस्वती | अस्याश्च स्मरणात् सद्यः सर्वसिद्धिश्वरो भवेत् || अस्या गायत्री | तृतीयसन्ध्यायां लिखिता | उग्रतारासन्ध्यायां गायत्री श्रुता || अथ कुल्लुकाप्रकरणम् | कुल्लुका विद्या मन्त्रस्तु | सर्वत्र प्रयोगे पद्मावती च | लज्जाबधूकूर्चबीजप्रयोगः सिद्धिदायकः | कुल्लुकेयं समाख्याता सर्वतन्त्रेषु गोपिता || प्रणवं पूर्वमुद्धृत्य पद्मे पद्मे पदं ततः | महापद्मे पदं प्रोच्य पद्मावतिपदं ततः | माये स्वाहा महामन्त्रप्रयोगः सिद्धिदायकः || ओं पद्मे पद्मे महापद्मे पद्मावति! श्रीं ह्रीं स्वाहा अत्र शास्त्रे माये इति श्रवणाल्लज्जाद्वयं बोध्यम् | ये तु सम्बोदनान्तमायाशब्दं वदन्ति ते म्लेच्छाः | तारानिगमे पद्मावतीप्रकरणे | तारं पद्मे च पद्मे च महापद्मे ततःपरम् | (प्. २२) पद्मावति ततो लज्जाद्वयं स्वाहा ततो मनुः || तारकत्वात् सदा तारा या काली सैव निश्चिता | बहवोऽस्याश्च मन्त्राः स्युः सर्वतन्त्रागमादिषु || शक्तिसिद्धा महाविद्याः सारात् सारतराः स्मृताः | अष्टविद्यासमो नास्ति भूतले सिद्धिदो मनुः || एतासां सर्वमन्त्राणां देवतास्त्रितयाः स्मृताः | आद्या चैकजटा प्रोक्ता द्वितीया चोग्रतारका | तृतीया नीलवाणी स्याद् भोगमोक्षप्रदा मता || $$$$$ तत्र एकजटामन्त्रोद्धारादेकलक्षणं लिखितं संक्षेपतः | उग्रापत्तारिणी यस्मादुग्रतारा प्रकीर्तिता | दत्ता वाक् नीलया यस्मात्तस्मानीलसरस्वती || नीलया इत्यत्र लकारपाठस्तु न तदा नीलसरस्वतीति भवति | एतत्तु भ्रान्ता वदन्ति | एतासामष्टमन्त्राणां ऋषिच्छन्दांसि साधक ! | शृणु चात्र प्रवक्ष्यामि रहस्यं मम सम्मतम् || नीलाचारादिकं दृष्ट्वा पुरश्चरणमेव च | प्रत्येकञ्च प्रवक्ष्यामि अष्टमन्त्रश्च तारके || अक्षोभ्योऽस्य ऋषिः प्रोक्तो वृहतीच्छन्द एव च | वीजं लज्जामनुः प्रोक्तं शक्तिः कूर्चमितीरितम् || कीलकं निजबीजञ्च बधूबीजं सुसिद्धकम् | लक्षसंख्यं जपेन्मन्त्रं फलमूलैर्वने वसन् || नक्तं ताम्बूलपूर्णास्यः शक्तिसङ्गकुले रतः || तत्र शिवेन ब्रह्मानन्दरतं प्रपञ्चितम् | नीलपद्मैश्च जुहुयान्मधुरेण त्रयेण च | आद्यामन्त्रे तद्भेदे च सर्ववर्णेष्वयं विधिः || उग्रतारामनौ वत्स! विधिरेष न संशयः | (प्. २३) लक्षद्वयञ्च तद्भेदे पुरश्चरणकर्मसु || नीलवाणी नीलकल्पे मन्त्रभेदसमन्विते | लक्षद्वयं जपेन्मन्त्रं तदा सिद्धिरनुत्तमा || सर्वतारासु विद्यासु पुरश्चरणकर्मसु | जुहुयान्नीलपद्मैश्च विल्वपत्रैरभावतः || ऋषिश्छन्दस्तथा वीजं शक्तिं कीलकमेव च | सर्वत्रैव पृथक् विद्धि नाममन्त्रविभेदतः || जपमन्त्रे च तारायाः साधने शक्तिजं कुलम् | वीरभावरहस्योक्तं त्यक्त्वा साकारमाप्नुयात् || एतासां निगमागमप्रचलितं संगृह्य शैवं मतम् तारायाः परिपूजनं जपविधिं बीजं तथा तर्पणम् | ग्रन्थेऽस्मिन् विनिवेशितं खलु मया संस्मृत्य तारावचः अत्रास्ते कमला कृताञ्जलिपरा वीणाधरा सारदा || इति श्रीपरमहंसपरिब्राजकाचार्य ब्रह्मानन्दगिरितीर्थ- स्वामिकुलावधूतरचिते तारारहस्ये हरगौरी- संवादे प्रथमपटले सृष्ट्यादिपटलः | अथ द्वितीयः पटलः तारानिगमादौ कामाख्यामूले च- कालीतारामन्त्रदाने चक्रचिन्तां करोति यः | आयुर्विद्यामोक्षवाधः शूली विष्ठाकृमिर्भवेत् || यदि भाग्यवशान्नाथ! ताराविद्या प्रलभ्यते | इच्छासिद्धिर्भवेत्तस्य किं मोक्षश्चाष्टसिद्धये || यदि मन्त्रे गुरुः साक्षात् सर्वतन्त्रे स्वयं हरः | न दद्यात् तारकां विद्यां दातुं नैव वदेत् क्वचित् || (प्. २४) यदि भाग्यवशाद्वत्स! कोटिजन्मतपोबलात् | लभेत तारकां विद्यां स भवेत् कल्पपादपः || गोपनीयो गोपनीयस्तारामन्त्रः सदाशिव! | यन्त्रं मन्त्रञ्च पटलं स्तोत्रं कवचमेव च || रहस्यं गुह्यषोढाञ्च तारानिगममेव च | गोपनीयं प्रयत्नेन तारां नैव प्रकाशयेत् || कुलकर्मरतो यस्तु सत्त्वभावविवर्जितः | मन्त्रे तन्त्रे गुरौ विप्रे लतायां वीरभावतः || एतादृशाय कौलाय शठाय न कदाचन | यो ददाति वरं तस्मै दातारञ्च शिवाज्ञया | अर्थलोभी कामलोभी कर्मलोभी नरः क्वचित् || ददाति यदि देवेशि! निरये पतति ध्रुवम् | शिवहा त्रिषु लोकेषु शक्तिहा ब्रह्महा भवेत् || स एव भ्रष्टः कौलेषु कोऽन्यो भ्रष्टो महीतले | कुलीनाय महेच्छाय श्रद्धाभक्तिपराय च || कौलसेवायुतायापि शक्तिसेवारताय च | ताराभक्ताय शिष्टाय सदानन्दाय शूलधृक् ! | एतेभ्यश्च प्रदातव्यं ह्यन्यथा मृत्युमाप्नुयात् || सद्गुरुं लक्षणाक्रान्तं स्वयं लक्षणसंयुतः | प्राप्य दीक्षा प्रकर्तव्या ह्यन्यथा निष्फला क्रिया || विल्वमूले श्मशाने वा पर्वते वा नदीतटे | गुरुगेहे महापीठे सिद्धिपीठे शिवालये || एकलिङ्गे तडागे वा वृषशून्यशिवालये | दीक्षां कुर्यात् सदा मन्त्री जपञ्चापि समाचरेत् || पञ्चक्रोशान्तरे यत्र न लिङ्गान्तरमीक्षते | तच्चैकलिङ्गमाख्यातं मन्त्रसिद्धिप्रदायकम् || (प्. २५) यदि भाग्यवशाद्देवि! गङ्गातीरं प्रलभ्यते | तत्र चेत् क्रियते दीक्षा कोटि कोटि गुणायते || यतेर्दीक्षां पितुर्द्दीक्षां दीक्षां मातामहस्य च | सोदरस्य कनिष्ठस्य वैरिपक्षाश्रितस्य च || विविक्ताश्रमिणो दीक्षां न गृह्णीयात् कदाचन || न पत्नीं दीक्षयेद्भर्ता न पिता दीक्षयेत् सुताम् | न पुत्रञ्च तथा ज्येष्ठो कनिष्ठं न च दीक्षयेत् || दीक्षातृतीयदिवसे कृत्वा क्षौरादिकं शुभम् | हविष्यं तद्दिने कार्यमुपवासं परेऽहनि || गुरोराज्ञां समादाय पुष्पादि स्वयमाहरेत् | पञ्च घटांश्च संस्थाप्य तत्र देवान् प्रपूजयेत् || प्रथमे गणनाथञ्च द्वितीये च सदाशिवम् | तृतीये सुन्दरीं देवीं चतुर्थे परदेवताम् | पञ्चमे सर्वदेवांश्च सर्वजिद्गुरुसत्तमः | स्वस्ति वाच्य ततः कुर्यात् सङ्कल्पं विधिपूर्वकम् || मुक्तामाणिक्यवैदूर्य गोमेदान् वज्रविद्रुमौ | नीलं मरकतं पद्मरागं पञ्चघटे न्यसेत् | ततो मूलं सहस्रञ्च प्रजपेत् सद्गुरुः स्वयम् | करन्यासं ततः कृत्वा तत्त्वन्यासं ततःपरम् || पुष्पाद्यलङ्कृतं शिष्यं चन्दनेन प्रलेपयेत् | ततो रत्नादिकुम्भस्थैस्तोयैः शिष्यं प्रसिच्य च || शिष्यशीर्षे ततो हस्तं दत्त्वा चाष्टोत्तरं शतम् | जपेन्मन्त्रं गुरुश्रेष्ठः कपोले मूलमुच्चरन् || ऋषिच्छन्दः कीलकञ्च शक्तिबीजमतःपरम् | एकदा दक्षिणे कर्णे गायत्रीञ्च त्रिधा जपेत् || ततो मन्त्रं प्रवक्तव्यं स्त्रीदीक्षा वामतः सकृत् | (प्. २६) विधिरेष द्विजातीनां स्त्रीशुद्राणाञ्च वामतः || ततश्च प्रणमेद्देवि! श्रीगुरुं सर्वलक्षणम् | स्वयं जप्त्वा ततो मन्त्रं दक्षिणादीन् समाचरेत् || तारामन्त्रेषु सर्वेषु चैषा दीक्षा प्रकीर्तिता | शिवस्य पूजनं कार्यं पार्थिवस्य न चान्यथा || सामान्यार्घ्यं प्रकर्तव्यमासनादीन् विशेषतः | योनिपीठाद्विष्णुपीठं लिङ्गाग्रात्तुल्यमूलकम् | योन्यधःशेषपर्यन्तं त्रिसूत्रीकरणन्त्विदम् || न पूजयेत् पार्थिवं यः शिवलिङ्गं सुरेश्वरि ! || नान्यपूजाफलं तस्य चण्डालत्वं प्रजायते || देवध्यानं ततः कृत्वा पुष्पं शीर्षे प्रदापयेत् | प्रणवस्य च पाशस्य कलासंख्यकजापतः || विश्वं देहं शोधयित्वा भूतशुद्धिं समाचरेत् || स्वनाभौ दक्षिणं पाणिं वामे पाणौ विधाय च | चतुर्विंशतितत्त्वेन सार्द्धं जीवस्य तोलनम् || प्रदीपकलिकाकारं सर्वतेजोमयं विभुम् | प्रविभिद्याखिलं चक्रं परब्रह्मणि योजयेत् || मुलाधाराग्निशिखया सर्वं देहं विदाहयेत् | सर्वरूपं शरीरञ्च पापेन पुरुषेण च || दक्षनासापुटं धृत्वा कलासंख्यं जपेच्च यः | पूरयित्वा ततो वायुं चतुःषष्टिजपेन च || कुम्भयेत् परमं वायुं ततो द्वात्रिंशतं जपेत् || रेचयेद्वामतो वायुं लिङ्गदेहं विनाशयेत् || वह्निबीजं जपेद्देवि! पूर्वसंख्यानुसारतः | सर्वं भस्ममयं ध्यात्वा ततो भस्मविरेचनम् || पृथ्विबीजं ततो जप्त्वा कलया प्लावयेत्तनुम् | (प्. २७) महाविष्णुः स्वयं साक्षादित्येवं ज्ञानसंकुलः || पुनश्च चन्द्रबीजेन चतुःषष्टिजपेन च | स्थिरीकृत्य निजं देहं कुम्भयेद्वायुमण्डलम् || द्वात्रिंशद्वारुणजपादमृतेन विरेचयेत् | साधयेत् परया भक्त्या दिव्यरूपं मनोहरम् || भाले चन्द्रञ्च संभाव्य विभूतिं परिधारयेत् | वामहस्ते समानीय पयश्च शुष्.कभस्मकम् || यज्ञभस्मसमायोगं वृषभस्मनि कारयेत् || प्रजपेत्तत्र मन्त्रञ्च शिवस्यापि षडक्षरम् | शुद्रः पञ्चाक्षरं जप्त्वा प्रिये! षोडशसंख्यकम् | पठेत्तत्र महादेवि! मन्त्रमेतद्द्वयं पुनः || ओं अग्निरिति भस्मजलमिति भस्म सर्वहरं परम् | भस्म चक्षूंषौन्द्रियाणि भस्मनि दध्यात् शाम्भवं पशुपाशविमोक्षणाय | ओं भस्मरूपं परब्रह्म परा शक्तिरितीरिता | भस्म ज्ञेयं परं ज्ञानं परं तत्त्वस्वरूपकम् || परमानन्ददं भस्म ज्ञानकल्पे व्यवस्थितम् | विधारयामि तद्भस्म पशुपाशविमुक्तये || ततश्च ब्रह्मणे गद्यं मन्त्रं तस्य षडक्षरम् | शूद्रः पञ्चाक्षरं मन्त्रं पठित्वा धारयेत् सदा || मृगमुद्रां समासाद्य ललाटे विभृयाच्छुभम् | मूलेन प्रणवेनापि प्राणायामं समाचरेत् || कनिष्ठानामिकाङ्गुष्ठैर्यन्नासापुटधारणम् | प्राणायामः स विज्ञेयः पूरकैः कुम्भरेचकैः || कलाचतुष्टयं तस्य द्विगुणेन विरेचयेत् | क्रमात् क्रमात् त्रयं कृत्वा मानसेनापि पूजयेत् || (प् २८) ज्ञानिनामपि सिद्धिः स्यान्न्यासमेतत् समाचरेत् | पशुपतये नमः शीर्षे, मुखे च हरये नमः || कण्ठे श्रीनीलकण्ठाय रुद्राय चोरसि न्यसेत् | कपाले धूम्रनेत्राय मूले श्रीशम्भवे नमः || पादयोर्भैरवायैव शिवाय दक्षवाहुतः | कलाय वामवाहौ च पृष्ठे ज्ञानाय एव च || क्रोधाय सर्वगात्रेषु विन्यसेच्छिवपूजने | षड्दीर्घभाजा बीजेन कुर्यादथ षडङ्गकम् || कराङ्गञ्च तथा न्यस्य दशदिग्बन्धनञ्चरेत् || हराय नम उच्चार्य मृदञ्चैवाहरेत् शुचिः || महेश्वरचतुर्थ्यन्तं नमोऽन्तं गठनञ्चरेत् | शूलपाणे इहोच्चार्य सुप्रतिष्ठो भव स्वयम् || प्रतिष्ठाप्य ततः सिद्धे दत्त्वावाह्य प्रपूजयेत् || पाद्यमर्घ्यञ्च गन्धञ्च पुष्पं धूपञ्च दीपकम् | नैवेद्यादीनि दत्त्वा च पूजयेत् परमेश्वरम् || मोचाफलं सवृन्तञ्च शिवलिङ्गे ददाति यः | तस्य पूजां महादेवि! गृह्णामि प्रयतात्मनः || तस्य सिद्धिर्भवेद्देवि! नियता सफला सदा || पुरःस्थित्वा मूलमन्त्रं जपेद्दशसहस्रकम् | पशुपतये नम इति लिङ्गं संस्थापयेद् बुधः || विल्वपत्रस्य माहात्म्यं वक्तुं कः शक्त एव हि | विल्वपत्रैर्विना देवि! लिङ्गपूजा तु निस्फला || पूजयेत् परया भक्त्या चाष्टमूर्तिं शिवस्य च | आग्नेययान्तां प्रपूज्याथ वेद्यां लिङ्गे शिवं यजेत् || लिङ्गवेदी भवेद्देवी लिङ्गं साक्षाम्महेश्वरः | तयोश्च पूजनात् स्यातां देवीदेवौ सुपूजितौ || (प्. २९) ओं सर्वाय क्षितिमूर्तये नमः, ओं भवाय जलमूर्तये नमः, रुद्राय अग्निमूर्तये नमः, ओं उग्राय वायुमूर्तये नमः, भीमाय आकाशमूर्तये नमः, ओं पशुपतये यजमानमूर्तये नमः, ओं महादेवाय सोममूर्तये नमः, ओं ईशानाय सूर्यमूर्तये नमः | इत्यनेनाष्टमूर्तीः पूजयेत् | पुष्पाञ्जलित्रयं देवि ! शङ्कराय निवेदयेत् | स पूजाफलमाप्नोति नान्यथा लक्षपूजनात् || ततो मूलं प्रजप्तव्यं देवि! चाष्टोत्तरं शतम् | सजलैर्विल्वपत्रैश्च जपन् लिङ्गे समर्पयेत् || ओं गुह्यातिगुह्यगोप्ता त्व गृहाणास्मत्कृतं जपम् | सिद्धिर्भवतु मे देव ! त्वत्प्रासादान्महेश्वर ! || महेश्वर इत्यत्र त्वयि स्थिते इति क्वचित् पाठः | स्तोत्रञ्च लिङ्गार्चनचन्द्रिकादावनुसन्धेयं कवचञ्च | ततो मुखवाद्यादिकञ्चरेत् | संपूज्य पार्थिवं लिङ्गं मुखवाद्यं चरेत्तु यः | शिवसायुज्यमाप्नोति तथा करतलध्वनिम् || अर्द्धं प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणमेत् पार्वतीश्वरम् | याम्याच्च गच्छेत् कौवेरीं पुनस्तत्रागतिञ्चरेत् || पृष्ठे हस्तं समादाय मह्यां जानुद्वयं तथा | शीर्षावनामं दत्त्वा तु चार्द्धचन्द्राकृतिर्भवेत् || यो दद्यात् सम्बिदापात्रं शङ्कराय महेश्वरि ! | अश्वमेधकृतं पुण्यं पात्रेणैकेन जायते || द्वादश्यां शाङ्करं देवि! लिङ्गं दृष्ट्वा तु पार्थिवम् | सम्बिदापात्रमादाय सर्वं दद्यात् कृताञ्जलिः || नार्चयेच्छङ्करस्यापि लिङ्गं यस्तु नरः क्वचित् | न विष्णुभक्तः शाक्तो वा न शैवः स नराधमः || (प्. ३०) नृत्यगीतवाद्यनामोच्चारणेन शिवं सन्तोष्य संहारमुद्रया क्षमस्वेति विसृज्य स्थानं संस्कुर्यात् | हरस्य पार्थिवं लिङ्गं पूजयित्वा नरो यदि | जले संस्थापयेद्देवि! स दरिद्रो भवेद् ध्रुवम् || पूजयित्वा तु यो लिङ्गं पार्वतीप्रियमुत्तमम् | स्थापयेद्भुवि रौद्रे च दन्दशूकं प्रयाति सः || शिवलिङ्गं पूजयित्वा भूमौ संप्रापयेत् किल | अथवा स्थापयेत्तोये दन्दशूकं व्रजेन्नरः || यत्र यत्र नरकश्रुतिस्तत् सुधीभिर्न कार्यम् | दरिद्राभि भवञ्च न कार्यम् | किन्तु महालिङ्गेश्वरतन्त्रे उभयत्र दोषश्रवणात् | दन्दशूकं व्रजेन्नरः इति श्रवणाच्च | भूमौ प्रापणमेव कार्यं तदभावे जले वा क्षिपेत् | शम्भुं भागीरथीजलं विना न जले कूपोदके पूजयेत् | न जले पूजयेच्छम्भुं भागीरथीजलं विना || इति यामले | त्रिपुरानन्देन मद्गुरुणा व्याख्यातम् | पूजने गङ्गाजले विल्वपत्रादिभिर्विनापि न च सामान्यजले | जले सामान्यजले न स्थापयेत् | मुद्रादर्शनादिभिर्न पूजयेदित्यर्थः | तथा तारानिगमे महालिङ्गेश्वरतन्त्रे च | पार्थिवं नार्चयित्वा तु कालीं ताराञ्च सुन्दरीम् | अर्चयेद् यस्त्रिलोकस्थः स गच्छेद्यमयातनाम् || एतेनादौ महाविद्यां पूजयित्वा शिवपूजां वदन्ति, तन्न लिङ्गार्चनचन्द्रिकायाम् | महाविद्यां पूजयित्वा शिवपूजां समाचरेत् | अन्यथाकरणाद्देवि ! न पूजाफलमाप्नुयात् || इति महाविद्यानां प्रशंसार्थं शिववाक्यम् | तथाच त्रिपुराकल्पे | यावन्न पूजयेल्लिङ्गं पार्थिवं साधकाधमः | (प्. ३१) तस्य पूजां न गृह्णाति सुन्दरी तारकासिता || इति ब्रह्मानन्दपरमहंसपरिव्राजकाचार्यतीर्थावधूतविरचिते तारारहस्ये द्वितीये पटले शिवलिङ्गपूजनपटलः | ---------------- शक्तिसारे - प्रातःकृत्यं चरेदादौ प्रातःसन्ध्यां ततःपरम् | ततः स्नानं विधायाथ सन्ध्यां माध्याह्निकीं तथा || शिवपूजां ततः कुर्यात् तथान्तर्यजनं शिव! | ततः पूजा विधातव्या ततो होमं समाचरेत् || बलिं दद्यात्ततो दैव्यै होमं कुर्यात्ततःपरम् | भोगं दत्त्वा महादेव्यै सायंसन्ध्यां समाचरेत् || ततो योगो विधातव्यस्ततः साधनमुत्तमम् | एवं प्रकारमासाद्य तारकां साधयेद् यदि || तदा सिद्धिमवाप्नोति नान्यथा कल्पकोटिभिः || स्तवञ्च कवचञ्चापि सहस्राख्यं पठेत्ततः | प्रपठेत् साधकश्रेष्ठस्त्रिसन्ध्यं कार्यसिद्धये || एतेन शिवपूजान्तर्यजनस्य कर्तव्यत्वं तदेव लिख्यते | तारासारे निगमे च - न पूजाफलमाप्नोति विनान्तर्यजनं शिव! | तस्मादर्चनतः पूर्वमन्तर्यागं समाचरेत् || तथाचैकजटापक्षे- स्वकीयहृदये ध्यायेत् सुधासागरमुत्तमम् | रत्नद्वीपञ्च तन्मध्ये सुवर्णवालुकामयम् || पारिजातवनं तत्र रत्नानाञ्चापि मन्दिरम् | श्मशानं तत्र संचिन्त्य तत्र कल्पद्रुमं स्मरेत् || तन्मध्ये मणिपीठञ्च नानामणिविभूषितम् | (प्. ३२) चतुर्दिक्षु शवैर्मुण्डैश्चिताङ्गारास्थिभूषितम् || विभाव्य यत्नतो मन्त्री तत्त्वद्वीपे वसेत् स्वयम् | ब्रह्मरन्ध्रे सदा ध्यायेन्महादेवं जगद्गुरुम् || तस्य वामस्थितां देवीं तारां तारस्वरूपिणीम् | विभाव्य प्रणमेद्विद्यां प्रातःकृतिरितीरिता || ब्रह्मरन्ध्रे बिन्दुरूपं पुष्करं तीर्थमुत्तमम् | प्रकुर्यात् साधकस्तत्र स्नानं सर्वमलापहम् || बधूबीजस्वरूपे च शिवतीर्थं हृदि न्यसेत् | मध्ये सुषुम्नानाड्यां तु स्नायात् साधकसत्तमः || इति स्नानम् | स्वकीयहृदये ध्यायेत् सिंहासनमनन्यधीः | तत्र संभाव्यते शयया ज्ञानानन्दस्वरूपिणी || शिवं तत्र विभाव्याथ सर्वालङ्कारभूषितम् | दिगम्बरं महाकायमुन्मत्तं कामभावतः || शययायामूर्द्धलिङ्गञ्च भावयेत् साधकाग्रणीः | भावयेच्च ततो देवीममृतानन्दरूपिणीम् || तप्तकाञ्चनवर्णाभां नानालङ्कारभूषिताम् | पारिजातान्वितां देव्याः कवरीं परिभावयेत् || त्रिसन्ध्यं सन्ध्या कर्तव्या मन्त्रसिद्धिमभीप्सता | माता कामेश्वरी देवी पिता कामेश्वरः शिवः | श्रद्धावान् भावयित्वा च अष्टसिद्धीश्वरो भवेत् || इति सन्ध्या | सर्वतेजोमयीं देवीं शिवशक्तिं यतात्मिकाम् | ज्वलत्सूर्याग्निचन्द्राभां तडित्कोटिसमप्रभाम् | भावयेत् साधको यस्तु ध्यानयोगेन निश्चलः | इति ध्यानं विधातव्यं साधकैर्मन्त्रसिद्धये || इति ध्यानम् | (प्. ३३) ब्रह्मरन्ध्रचन्द्रपात्रात्तर्पयेत्तारिणीं पराम् | तत्रस्थसूर्यपात्रेण चार्घ्यं दद्यान्मनोहरम् || दया ज्ञानं क्षमा पुण्यं पुष्पमिन्द्रियनिग्रहम् | ज्ञानदानं पुण्यपुष्पमहिंसापुष्पमुत्तमम् || आचारपुष्पं मे देवि! स्वयम्भूपुष्पमुत्तमम् | आनन्दपुष्पं दातव्यं पुष्पञ्च साधकार्चनम् || दशपुष्पं यः प्रदद्यात् स गच्छेत्तारकापदम् | त्रिलोकस्थशुभद्रव्यैः पूजयेत् साधकोत्तमः || तत्त्वं दद्यात्तारकायै मत्स्यमांससमन्वितम् | तदा सिद्धिमवाप्नोति न जपान्न कुलार्चनात् || इति पूजा | प्रजपेद्वर्णमालाभिर्न्यासपूर्वं कुलेश्वरः | हृत्पद्मे षोडशारञ्च विन्यसेत् षोडशस्वरम् || पूर्वादितः समारभ्य वह्निकोणान्तपत्रतः | आधारे विन्यसेद्विद्वान् ककारादिचतुष्टयम् || पश्चिमादिदले न्यस्य चोत्तरान्तं सुसाधकः | लिङ्गमूले न्यसेत् पद्मे षड्दले चोत्तरक्रमात् || ङकारादिञकारान्तं षड्वर्णं साधकोत्तमः | नाभिमूले न्यसेद्वर्णं टादिढान्तं मनोहरम् || दक्षिणादिक्रमान्न्यस्य वर्णरूपान्महामनून् | विन्यसेत्तालुमूले च चतुर्दशदलान्विते || धकारादिसकारान्तमिन्द्रवर्णं न्यसेद्बुधः | ललाटे च भ्रुवोर्मध्ये हक्षौ वर्णौ न्यसेत् सदा || आदौ दक्षे तथा वामे शुक्लपत्रे सुनिश्चितम् | द्वादशार्णे न्यसेद्विद्वान् कादिठान्तान् सुसिद्धये || डकारादिविसर्गान्तान् सहस्रारे न्यसेत् सदा | एवञ्चान्तर्मातृकाणां विना न्यासेन पार्वति ! || (प्. ३४) अन्तःपूजां चरेद्यस्तु स गच्छेत् यमसादनम् || इति मातृकान्तन्यासं कृत्वा वर्णमालया जपेत् | सा तु | अकारादिक्षकारान्तं हक्षवर्णौ च मध्यतः | नादविन्दुसमायुक्तं वर्णान्ते प्रजपेन्मनुम् || अनुलोमविलोमेन जपेदष्टोत्तरं शतम् | उ कु चु टु तु पु यु शु अष्टवर्गेषु संजपेत् || उ अवर्गः षोडशस्वरवर्णः | कु कवर्गः, चु चवर्गः, टु टवर्गः, तु तवर्गः, पु पवर्गः, यु यवर्गश्चतुर्वर्णः, शु शवर्गः षड्वर्णः तारार्णवे - नादबिन्दुसमोपेतं सर्ववर्णे व्यवस्थितम् | स्त्रीशुद्रयोरेतदेव नादबिन्दुविवर्जितम् || नादबिन्दुसमायुक्तं जप्ये न्यासे च मोक्षदम् || एतेन मोक्षश्रवणात् सर्ववर्णानामर्द्धचन्द्रखण्डभूषितवर्ण जपे न्यासे चाधिकारः | स्त्रीशुद्रयोस्तु विसर्गोकारबिन्दूनां न चन्द्रखण्डयोगः | तथा च तारासारे | निश्चन्द्रं न चरेद्वर्णं जपे न्यासे च शूलधृक् | अन्यथा करणान्मूढो नरकं याति निश्चितम् || स्वकीयहृदये ध्यायेद् योनिमण्डलमुत्तमम् | राजभिश्च समोपेतं त्रिकोणं सर्ववर्णकम् || कामाख्यायोनिं संभाव्य नीलपद्ममनुस्मरन् | हुनेत् षोडशवारञ्च घृतैर्लिङ्गोद्भवैर्धिया || ततः प्रदक्षिणं कुर्यान्मानसेन शिवां त्रयम् | इत्यन्तर्यजनं मूढोऽकृत्वा यः पूजयेत् पराम् | न पूजाफलमाप्नोति तारायाः कोटिजन्मत्रः || इत्यन्तर्यजनम् | (प्. ३५) अथोग्रतारान्तर्यागः | अथोग्रतारकायाश्च अन्तर्यागं वदाम्यहम् | स्वकीये हृदये ध्यायेत् सुधासागरमुत्तमम् || हृत्पद्मे षोडशारे च तर्पयेदुग्रतारिणीम् | दले दले महादेवीं मूलमन्त्रमनुस्मरन् || तस्या योनौ हुनेद्वत्स ! मन्त्रेणानेन साम्प्रतम् | ओं नाभिचैतन्यरूपाम्नौ हविषा मनसा स्रुचा || सुषुम्नावर्त्मना नित्यमक्षवृत्तिर्जुहोम्यहम् | प्रकाशकाशहस्ताभ्यामवलम्ब्योन्मना स्रुचा || धर्माधर्मकलास्नेहपूर्णवह्नौ जुहोम्यहम् || ततश्च वर्णमालाभिर्जपेदष्टोत्तरं शतम् | प्रदक्षिणीकृत्य ततः प्रणिपत्य सुखञ्चरेत् || इत्युग्रतारान्तर्यजनम् | स्वकीये हृदये ध्यायेत् सारदां नीलरूपिणीम् | प्रत्यालीढपदां देवीं व्याघ्रचर्मावृतां कटौ || हास्यवक्त्रां महाघोरां यजेन्नीलसरस्वतीम् | विपरीतरताशक्तां वागीशत्वप्रदायिनीम् || पाययित्वा सुधाधारं मत्स्यमांससमन्विताम् | चसकेन ददेद्वक्त्रे चासवं मांससंयुतम् || महाहृदि परं ध्यायेन्नीलवाणीं सुरेश्वरीम् | आसवोन्मत्तहृदया शिववक्त्रे पुनः पुनः || पपात वातयोगेन चुम्बनञ्च करोति हि | पादपद्मं महादेवि ! विधृत्य निजहस्ततः || उत्थाय तारिणीवक्त्रं स चुम्बति पुनः पुनः | तस्य वक्त्रे प्रदद्याच्च मत्स्यं दग्धं महासवम् || दग्धमत्स्यं दग्धमांसं शोणितं पशुदेहतः | (प्. ३६) शुकरस्योष्ठमांसञ्च भगलिङ्गामृतं तथा || दद्यान्नीलसरस्वत्यै चोच्छिष्टं हरवक्त्रके | पुनः पुनः पूजयित्वा पूजयेद्वर्णमालया || इत्यन्तर्यजनं प्रोक्तं नीलवाण्याः सुशोभनम् || योऽर्चयेत् परया भक्त्या हस्ते तस्य सदा वसेत् | सर्वसिद्धिर्महादेवि ! वक्त्रे वाणी वसेत् ध्रुवम् || दिवारात्रौ कुलाचारे चैवं यस्तु विभावयेत् | तस्य भोगश्च मोक्षश्च वाञ्छासिद्धिः करे वसेत् || इति नीलसरस्वत्या अन्तर्यजनम् | अथ एकजटामन्त्रोद्धारः | ब्राह्मणेतरवर्णानां षट्कोणं कर्णिकागतम् | ब्राह्मणानां सदा लेख्यं त्रिकोणं कर्णिकागतम् || मध्ये कूर्चं लिखेद्विद्वान् वृत्तद्वयमतःपरम् | ततश्चाष्टदलं लेख्यं चतुर्बीजसमन्वितम् || पूर्वे लज्जा वधूर्दक्षे उत्तरे फः प्रकीर्तितः | पश्चिमे टं समाख्यातं कोणे च रेणुकायुतम् || चतुरस्रं चतुर्द्वारं लिखेद्यन्त्रं सुशोभनम् || एवं यन्त्रं परित्यज्य भिन्नयन्त्रे प्रपूजयेत् | तस्यै दत्त्वा रुषा शापं देवी याति हरं प्रति || अस्या भेदेन ताराया वक्ष्यामि तदनन्तरम् | त्रिकोणञ्च त्रिवृत्तञ्च लिखेच्चापि चतुर्दलम् || ततश्चाष्टदलं लेख्यं द्विवृत्तं तदनन्तरम् | चतुरस्रं चतुर्द्वारं कामताराप्रपूजने || एतासां धारणयन्त्रं यथा - त्रिकोणं साधकाख्यञ्च षट्कोणं तदनन्तरम् | लिखेदष्टदलं पद्मं षोडशस्वरसंयुतम् || (प्. ३७) पद्मावत्याश्च मन्त्रेण सप्तवर्णेन वेष्टयेत् | चतुरस्रं चतुर्द्वारं कोणे वज्रसमन्वितम् || इति | अथोग्रतारायन्त्रम् | नवकोणं लिखेदादौ पञ्चपत्रसमन्वितम् | द्विवृत्तं द्विगुणं पद्मं सर्वत्र रेणुभूषितम् || चतुरस्रं चतुर्द्वारमुग्रताराप्रपूजने | षट्कोणञ्च च्तुष्कोणं पञ्चवृत्तसमन्वितम् || लिखेदष्टदलं पद्मं चतुरस्रादिकं तथा | वर्तुलं बिन्दुसंयुक्तं षट्कोणं तदनन्तरम् | लिखेदष्टदलं पद्मं भूगृहं तदनन्तरम् || अथ नीलतारिणीयन्त्रम् | त्रित्रिकोणं समं लेख्यं मध्ये बिन्दुसमन्वितम् | द्विवृत्तं षडदलं विद्धि त्रिवृत्तं द्वादशं दलम् || पुनर्वृत्तत्रयं लेख्यं चतुर्द्वारात्मकं गृहम् | द्वित्रिकोणञ्च षट्कोणं वृत्तं चाष्टदलं तथा || पुनर्वृत्तं कलापत्रं चतुर्द्वारात्मकं गृहम् | साधारणयन्त्रमेकजटाप्रकरणोक्तं सर्वत्र इति नरयन्त्रोद्धारः | अथ यन्त्रसंस्कारः | तारानिगमे- ताम्रपात्रे कपाले वा श्मशाने काष्ठनिर्मिते | स्वर्णे रौप्येऽथवा लौहे यन्त्रं कुर्याद्विधानतः || संस्कारस्य नित्यतामाह तारासारे- असंस्कृते तु ये यन्त्रे पूजयन्ति नराधमाः | पुण्यज्ञानसुतैहीनाः साधने सिद्धयः कथम्? || यन्त्रं लिखित्वा ये पूजां न कुर्वन्ति दिने दिने | तेषां पूजां न गृह्णन्ति देवाः सिद्धिः कथं भवेत् ? || (प्. ३८) तत्रैव | यन्त्रस्य लेखनेऽशक्तः पुष्पयन्त्रे प्रपूजयेत् | अपरायां जवायाञ्च द्रोणे च करवीरके || गौरीपट्टे शिवस्यापि तत्त्वपात्रेऽथवा पुनः | अभावे सर्वयन्त्राणां शालग्रामे जलेऽर्चयेत् || सुमर्त्त्यां सर्ववर्णाश्च तद्यन्त्रे च प्रपूजयेत् | शालग्रामेतरे यन्त्रे शस्यते शूद्रयोषितः || गौरीपट्टे तु पूजायां पाषाणादौ न पार्थिवे || तथा शक्तियामले - पार्थिवे योनिवेद्यास्तु पूजने रेणुनाशकृत् | पच्यते नरके घोरे न मोक्षः कोटिजन्मतः || इति || रक्तासनस्थितो वीरः कामाख्यामुख एव च | लिखेदष्टदलं पद्मं कुङ्कुमेन सुसिद्धये || तत्र संस्थापयेद् यन्त्रं पञ्चगव्येन सेचयेत् | वीक्षणं मूलमन्त्रेण अस्त्रेण पुष्पताडनम् || मूलेन निक्षिपेद्विन्दून् लेपयेच्चन्दनेन च | गन्धपुष्पाक्षतैर्यन्त्रं समभ्यर्च्य विलोकयेत् || ओं यन्त्रराजाय विद्महे सर्वाधाराय धीमहि तन्नो यन्त्रः प्रचोदयात् | एतया वापि गायत्र्या शतैस्तमभिमन्त्रयेत् || देवताभावमासाद्य मूलमन्त्रशतं जपेत् | प्रतिष्ठोक्तक्रमेणापि प्रतिष्ठाप्य निरीक्षयेत् || गायत्र्या देवतायास्तु शतं तमभिमन्त्रयेत् | देवीं तत्र समावाह्य दशमूलेन मन्त्रयेत् || पुष्पाञ्जल्यष्टकं दत्त्वा चोपचारैश्च पूजयेत् | कलाभिर्दशभिर्वापि पञ्चभिर्वाप्यशक्तितः || तर्पणन्तु ततः कृत्वा शतमष्टोत्तरं हुनेत् | (प्. ३९) होमकर्मण्यशक्तश्चेद् द्विगुणं जपमाचरेत् || प्रणम्य धार्यं तद्यन्त्रं सदा सद्भावसिद्धये | गुरुणा कारयेद्वापि स्वयं वापि विशोधयेत् || ब्राह्मणानां क्षत्रियाणां वैश्यानां हरसुन्दरि! | योषितामपि शुद्राणां चाधिकारोऽत्र सद्विधौ || सर्वत्र होमे पूजायां संस्कारे वालकस्य च | प्रयोगे यत्र संशुद्धो स्रजः संस्कारकर्मणि || शवानाञ्च चितानाञ्च लतानाञ्चापि साधने | लज्जा तु प्रणवस्थाने ह्रीं बीजं वह्निवल्लभा || सेतुस्थाने कूर्चबीजं षोढायां कामबीजकम् | स्वर्गमोक्षप्रदं विद्धि सर्वत्र शुद्रयोषितः || इति श्रीब्रह्मानन्दपरमहंसपरिव्राजकावधूतविरचिते तारारहस्ये द्वितीयः पटले यन्त्रसंस्कारः | अथ मालाप्रकरणम् | तारानिगमे - नृकपालस्य खण्डेन रचिता जपमालिका | महाशङ्खमयी माला अकस्मात् सिद्धिदा स्मृता || दन्तजैर्वा प्रकर्तव्या तथा चाङ्गुलिपर्वभिः | काली तारा महाविद्या यन्त्रे तिष्ठत्यतन्द्रिता || अभावे स्फाटिकी माला महाशङ्खस्य शङ्कर! | शोधयित्वा जेपेन्मन्त्रं सर्वकामार्थसिद्धये || महाशङ्खजपाद्वत्स! अकस्मात् सिद्धिभाग् भवेत् | मन्त्रसिद्धिः स्फाटिके स्याद्रुदाक्षे सर्वसिद्धिभाक् || कुशग्रन्थिः शान्तिके स्यात् स्वरदन्ता च मारणे | उच्चाटने चाश्वदन्ता वश्ये प्रवालमालिका || विद्यायाञ्च धने चापि स्त्रियामाकर्षणे तथा | (प्. ४०) शत्रूणां स्तम्भने वापि माला रौप्यमयी तथा || संस्कारे नित्यतामाह- यश्चासंस्कृतमालाभिर्मन्त्रं जपति मानवः | तस्मै दत्त्वा रुषा शापं देवी याति हरं प्रति || त्रिकोणं संलिखेद्भूमौ मालां तत्र निधापयेत् | देवप्रतिष्ठामन्त्रेण तत्र देवीं प्रतिष्ठयेत् | संस्कृत्य तत्त्वं तेनैव सहस्रबिन्दुकं क्षिपेत् || सिन्दूरकरवीराद्यैः पूजयेत्तारिणीं पराम् | तुलसीगोमयास्पृष्टां गङ्गास्पृष्टाञ्च मालिकाम् || गोपयेद्वहुयत्नेन गुरोरपि न दर्शयेत् || अपमृत्यु गतस्यापि चास्थि विप्रेतरस्य च | स्त्रीकर्णवेधे देवेशि चास्थि चादाय यत्नतः | धमन्या ग्रथयेन्मालां रक्तसूत्रेण वा पुनः || इति महाशङ्खमाला | अथ सामान्यमाला | मारणे पञ्चदशकमष्टादश सदोच्चटे | अष्टाविंशतिमालाभिर्वश्येऽप्याकर्षणे तथा || धनार्थं त्रिंशता जप्यं सिद्धौ स्यात् पञ्चविंशतिः | एकपञ्चाशन्मनुभिः सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् || ब्राह्मणी कन्यका या तु अनुढा स्यात् कलेवरे | कृतसूत्रैश्च कर्तव्यं स्रजं सर्वसुखावहम् || शान्तौ कार्पाससूत्रं स्यात् सिद्धौ स्याद्रक्तसूत्रकम् | ज्ञानसूत्रं वर्णरूपे कृष्णसूत्रन्तु मारणे || आकर्षणे नीलसूत्रं धमनी सर्वसिद्धिदा | त्रिगुणं त्रिगुणीकृत्य दृढरज्जुसमन्वितम् || सार्द्धद्वयावेष्टनेन ग्रन्थिं कुर्याद्यथा दृढम् | (प्. ४१) ब्रह्मग्रन्थियुतां कुर्याद्ग्रन्थिं वापि त्रिवेष्टिताम् || अथवा ग्रन्थिकं तत्र दृढरज्जुसमन्वितम् | एषा पुण्यमयी माला सर्वसिद्धिप्रदा मता || अथ शोधनम् | अश्वत्थपत्रनवकैः पक्षाकारन्तु कारयेत् | तन्मध्ये स्थापयेन्मालां मातृकामूलमुच्चरन् || क्षालयेत् पञ्चगव्येन वामदेवेन घर्षयेत् || वामदेवस्तु महाकुलार्णवे - ओं वामदेवाय सर्वसिद्धीश्वराय सर्वपापहराय सर्वमालिकेश्वराय ओं हुं ओं ऐं क्लूं फट् इत्यनेन चन्दनकुङ्कुमगोरोचनादिभिर्घर्षयेत् | तत्त्वाज्ञैर्न तु नेतव्यो वामदेवस्तु वैदिकः | कुलाचारविहीनानां न वेदाः फलदायकाः || ओं लज्जा तु सुभगा चैव वाग्भवा काम एव च | एतेन वीक्षणं कुर्यात्तारामन्त्रसुसिद्धये || इति वीक्षयेत् | ततः शताभिमन्त्रितं मूलेन कुर्यात् | ततो मातृकावर्णैः प्रत्येकबिन्दुं निक्षिपेत् प्रतिमासु मूलेन देवीं तर्पयेत् | मूलेन स्नापयेन्मालां कुङ्कुमेनापि लेपयेत् | घर्षयेद्विधिवोधेन कामबीजेन पूजयेत् || ततश्च मूलमन्त्रं हि मालोपरि शतं जपेत् | तत्र देवीं प्रतिष्ठोक्तविधिना प्रतिष्ठापयेत् || तत आवाहनमुद्राभिरावाहयेत् | ततः षोडशोपचारैः पञ्चोपचारैर्वा पूजयेत् | तत अष्टोत्तरशतं हुनेत् | तदशक्तौ द्विगुणजपः | ततः सप्तप्रदक्षिणं कृत्वा प्राणायामं कृत्वा कराङ्गषड्ङ्ग्न्यासौ विन्यस्य मालां शिरसि संवेष्ट्य गोपयेत् | मुखे मुखन्तु संयोज्य पुच्छे पुच्छं नियोजयेत् | मुखतः प्रजपेन्मन्त्री पुच्छतो न कदाचन || (प्. ४२) पुच्छतः प्रजपित्वा तु शोकदुःखभयादिकम् | कृताञ्जलिर्यस्य देवी तस्यापि नरकं किल || न सद्गतिर्न वै सिद्धिर्विघ्नस्तस्य सदा भवेत् | शब्दे जाते भवेद्रोगो धूननं बहुदुःखदम् | हेलनात् सिद्धिहानिः स्यात्तस्माद्यत्रपरो भवेत् || इति मालासंस्कारः | अथ होमः | प्रागग्रा उदगग्राश्च तिस्रो रेखा विलेखयेत् | तन्मध्ये च चतुःकोष्ठं लेपं कुर्याद्विधानतः || त्रिकोणमादौ लिख्याथ मध्ये लज्जासमन्वितम् | वृत्तं ततश्च षट्कोणं कोणवज्रचतुष्टयम् || गजकुम्भं वाह्यकोणे द्वारे योनिद्वयं द्वयम् | अष्टयोनियुतं चक्रं गजकुम्भचतुष्टयम् || एवं कुण्डं स्थण्डिलं वा कृत्वा देवीं विभावयेत् | अग्नौ प्रपूजयेद्विष्णुं ऐशान्यां शूलधारिणम् || वायव्यां चापि ब्रह्माणं नैर्-ऋत्यामिन्द्रमेव च | लक्ष्मीं सरस्वतीं पूर्वे द्वे त्रिकोणे प्रपूजयेत् || शचीं कृष्णां चोत्तरस्यां छायां गङ्गाञ्च पश्चिमे | दुर्गां देवीञ्च त्रिपुटां दक्षिणस्यां प्रपूजयेत् || प्रागग्रेषु यजेद्देवान् मुकुन्देश पुरन्दरान् | यजेद्वै चोत्तराग्रेषु ब्रह्मवैवस्वतेन्दुकान् || देवीं प्रपूजयेत् पश्चात् षट्कोणेषु सदाशिव! | दुर्गां काञ्चीं तथा कालीं त्रिपुरां भैरवीं तथा || असितां पूजयेत् कोणे तारिणीं मोक्षदायिनीम् | मध्ये प्रपूजयेद्वत्स! यथाशक्त्युपचारकैः || देव्या योनिं विभाव्याथ भावयेच्च रजोयुताम् | (प्. ४३) पुष्पाञ्जलित्रयं दत्त्वा काष्ठं तत्र निपातयेत् || ततो वह्निं समानीय कांस्यपात्रे स्थितम् शुभम् | ओं क्रव्यादेभ्यो हुं फट् स्वाहा इत्यनेन त्यजेद्बुधः || पुनर्मूलेन चानीय योनिमध्ये निधापयेत् | योनिमुद्रां प्रदर्श्याथ मूलं तत्र जपेद्दश || तत्र देवीं चिन्तयित्वा रजसा योनिमण्डलम् | गन्धपुष्पेण संपूज्य देवीं सर्वार्थसाधिनीम् || ओं चित् पिङ्गल हन हन पच पच मथ मथ विध्वंसय विध्वंसय मम दुष्टान् पापान् सत्त्वान् शत्रून् ग्रस ग्रस पिब पिब अनेन होमेन सर्वाज्ञां ज्ञापय मम सर्वकार्याणि साधय स्वाहा इति पठित्वा वह्निं ध्मापयेत् | रजोगुणसमुद्भूतं रक्तवर्णं त्रिलोचनम् | द्विभुजं सर्वपापघ्नं समिद्धं विश्वतोमुखम् || नानालङ्कारसंयुक्तं बहुजिह्वासमन्वितम् || एवं ध्यात्वा अग्ने त्वं वरदनामासि इति नाम कृत्वा वरदनामाग्ने इहागच्छ इह तिष्ठ तिष्ठ मम सर्वकर्माणि साधय स्वाहा | इत्यावाहयेत् | ततो मूलेन नमस्कुर्यात् | एवं आज्यस्यापि श्रुवस्य च | आज्यपात्रस्य दक्षिणभागादाज्यं गृहीत्वा मूलेन अग्नेर्दक्षिणनेत्रे जुहुयात् | तथा वामभागादाज्यं गृहीत्वा वामनेत्रे | मध्यतो मध्यनेत्रे | ततो महाव्याहृतिभिः ओं भूः स्वाहा | ओं भुवः स्वाहा | ओं स्वः स्वाहा | ओं भूर्भुवःस्वः स्वाहा | इत् स्त्रीशूद्रयोर्विना | ततो मूलेन एकादशाहुतिं हुत्वा श्रीतारादेव्याः पीठदेवताभ्यः स्वाहा | ततः अक्षोभ्य ऋषये | ततः काम्यकर्म चेत् सङ्कल्प्य नित्यञ्चेन्न तथा | त्रिमध्वन्वितेन प्रकृतहोमं समाप्य स्त्री शूद्रेतरो महाव्याहृतिभिर्हुत्वा आवरणदेवताभ्यः अष्टाहुतीर्हुंत्वा (प्. ४४) वह्निं गन्धपुष्पमाल्यताम्बूलैरभ्यर्च्य श्रीसदाशिवं पूर्वश्रुवाहुतित्रयं दत्त्वा मूलेन पूर्णाहुतिं दत्त्वा वह्निं प्रदक्षिणी कृत्य प्रणम्य काम्यदक्षिणादिः | तिलकन्तु मूलेन संहारमुद्रया क्षमस्वेति विसर्जयेत् | इति होमः || यत्रास्ते कमला कृताञ्जलिपरा वीणाधरा सारदा तारावाक्यमनुस्मरन् प्रियतमं वामावचः कारणम् | ब्रह्मानन्दकृतौ सुसाधनविधौ तारारहस्ये शुभे दीक्षाद्यः पटलो द्वितीय इति संसिद्धिप्रदः सत्वरम् || अथ तृतीयः पटलः अथ मन्त्रविस्मरणप्रायश्चित्तम् | तारानिगमे तारार्णवे च | अन्यासां व्यवस्था न्यत्रैव | कालीतारासु विद्यासु यदि स्यान्मन्त्रविभ्रमः | तारापूजां ततः कृत्वा चैकलिङ्गे शिवालये || कुशासनस्थितो वीरो जपेत् पद्मावतीमनुम् | एकादशसहस्राणि ततो मन्त्रस्मृतिर्भवेत् || कालीतारासु विद्यासु चक्रचिन्ता न विद्यते | अरिदोषादिदोषाद्यैर्न लोको लिप्यते क्वचित् || यदि भाग्यवशाद्देवि! तारामन्त्रं प्रलभ्यते | ऋणिधन्यादिकं चक्रं न च तत्र परीक्षयेत् || ताराविद्याचक्रमध्ये न कदाचिद्धनी भवेत् | महाचीनक्रमं प्राप्य सर्वस्यैव ऋणी भवेत् || तस्माद्देव्याश्च तारायाः प्राणान्तेऽपि च साधकः | साधने पूजने वापि महाचीनं त्यजेन्न च || महाचीनं महानीलं न साधयति यो नरः | (प्. ४५) न तस्य साधने शक्तिः कुम्भीपाके महीयते || वामाचारं परित्यज्य पूजनं वा जपं चरेत् | स गच्छेन्नरकं घोरं यावदिन्द्राश्चतुर्दश || वामाचारं विना देवि! तारायाः परिपूजनम् | शोकाय मरणायेह परे च नरकाय च || न पूजा न जपो यस्य न सन्ध्या न च तर्पणम् | महाचीनक्रमं कृत्वा स गच्छेत्तारकापदम् || पञ्चतत्त्वं विना देवि! ब्राह्मणः शूद्रतामियात् | पञ्चतत्त्वयुतो देवि! शुद्रोऽपि विप्रतां व्रजेत् || ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैवान्त्यजास्तथा | महाचीनक्रमं कृत्वा शिवः साक्षाद्भवेत् स्वयम् || कौलं दृष्ट्वा यदा कौलस्तस्य पूजां न कारयेत् | चक्रे स्थित्वाथवा मन्त्री लतायोगं समाचरेत् || मध्ये चक्रे स्थितः कौलः शक्तिभ्यः साधकाय च | दातुं नैव मनश्चक्रे स्वयं नेतुं प्रवर्तते || अथवा दिवसं प्राप्य कुलपूजां चरेन्न च | साधकानपि शक्तिश्च स्वेच्छाचारैर्न तोषयेत् || प्रसन्नमनसा वापि सत्कौलाय प्रदीयते | स्वयं स्वीयकुलैः सार्द्धं क्रियते च कुलक्रिया || तस्य यन्त्रश्च माला च पूजापद्धतिरेव च | धारितं कवचं तस्य ह्रीयते योगिनीगणैः || वह्निना दह्यते वापि जले वापि प्रलीयते | चौरैर्वा नीयते किञ्चित् किञ्चिद्वा योगिनीगणैः || एवञ्चेज्जायते वत्स! यन्त्रादिहरणं शिव ! | पञ्च कौलान् समानीय कुमारीञ्च विशेषतः || गन्धाक्षतैश्च संपूज्य वन्दयेच्छिरसा नतः | (प्. ४६) होमं कुर्यात् सहस्रन्तु चक्रमध्ये सुसाधकः || अष्टोत्तरशतं कुर्यात्तर्पणं साधकोत्तमः | दग्धमीनासवेनापि सर्वदोषैर्न लिप्यते || यन्त्रादिनाशे चैतत्तु प्रायश्चित्तं शिवोक्तितः | प्रजपेद्वर्णमालाभिरष्टोत्तरशतं मतम् || अथ पञ्चतत्त्वसंस्कारः | लाक्षारुणगृहे वापि कामाख्यावदने जनः | सर्वं शृङ्गारवेशञ्च कुर्यात् साधकसत्तमः || सिन्दूरं कुङ्कुमं वापि धारणं कुलचन्दनम् | वामभागकृता शक्तिः सर्वाभरणशोभना || गन्धपुष्पाक्षतैस्तान्तु पूजयित्वा तु साधकः | षट्कोणं बिन्दुसंयुक्तं वृत्तञ्चापि त्रिकोणकम् || पुनर्वृत्तं चतुष्कोणं कुङ्कुमेन विलेखयेत् | रक्तचन्दनसंलिप्तं रक्तवस्त्रेण वेष्टयेत् || मूलमन्त्रेण संवीक्ष्य योनिमुद्रां प्रदर्शयेत् | देवतां भावयेत्तत्र परमानन्दरूपिणीम् || प्रणमेत् पञ्चमुद्राभिः कारणाधारमुत्तमम् | ह्रीं नमो योनिमुद्रादौ क्षं नमश्च कृता~जलौ || व्लुं नमः कुलमुद्रायां ग्लौं नमो मत्स्यरूपके | हौं नमः संपुटाकारे पञ्च मुद्राः समीरिताः || प्रोक्षयेन्मूलमन्त्रेण धूपयेत्तेन कारणम् | गन्धपुष्पं ततो दत्त्वा प्राणायामं समाचरेत् || ऋष्यादिन्यासं कृत्वा तु कराङ्गञ्च षडङ्गकम् | वर्णन्यासं ततः कृत्वा पञ्चमुद्राः प्रदर्शयेत् || धेनुं योनिञ्च मत्स्यञ्च शङ्खं खड्गमतःपरम् | हस्तं दत्त्वा ततः पात्रे पठेन्मन्त्रमनुत्तमम् || (प्. ४७) औं एकमेव परं ब्रह्म स्थूलसूक्ष्ममयं ध्रुवम् | कचोद्भवां ब्रह्महत्यां तेन ते नाशयाम्यहम् || ओं सूर्यमण्डलसम्भूते! वरुणालयसम्भवे! | अमाबीजमयि! देवि! शुक्रशापाद्विमुच्यताम् || ओं देवानां प्रणवो बीजं ब्रह्मानन्दमयं यदि | तेन सत्येन देवेशि ! ब्रह्महत्यां व्यपोहतु || ओं वां वीं वूं वैं वौं वः ब्रह्मशापाद्विमोचितायै सुधादेव्यै नमः | इति दशधा जपेत् | ककारो रेफसंयुक्तः षड्दीर्घैश्चन्द्रसंयुतः | कीं क्रीं क्रूं क्रैं क्रौं क्रः | सुधादेव्याः कृष्णशापं मोचय मोचय अमृतं श्रावय श्रावय स्वाहा | इति दशधा जपेत् || ओं छां छीं छूं छैं छौं छः छुरिका भवशोभिनि सर्वपशुजनमनश्चक्षूंषीन्द्रियाणि स्तम्भय स्तम्भय नाशय नाशय घातय घाअतय इति त्रिः || ओं परमस्वामिनि ! परमाकाशशून्यवाहिनि ! चन्द्रसूर्याग्निभक्षिणि ! पात्रं विश विश स्वाहा | इति त्रिः | तन्मध्ये भावयेद्देवीममृतानन्दरूपिणीम् | सूर्यकोटिप्रतीकाशां चन्द्रकोटिसुशीतलाम् || रक्तवस्त्रपरीधानां सर्वालङ्कारभूषिताम् | रत्नकेयूराङ्गदाद्यैः शोभितां सर्वरूपिणीम् || इति ध्यानम् | विधातव्यं सुधामध्ये साधनञ्च सुसाधकैः | पूजयेद्विल्वपत्राद्यैरमृतानन्दनन्दिनीम् || तन्मध्ये भावयेद्देवं भैरवं भैरवीप्रियम् | अमृतार्णवमध्यस्थं पञ्चवक्त्रं त्रिलोचनम् || वृषारूढं नीलकण्ठं सर्वाभरणभूषितम् | अष्टादशभुजैर्युक्तं गदामुषलधारिणम् || (प्. ४८) खड्गखेटकपट्टीशमुद्गरं शूलदण्डकम् | पाशाङ्कुशशरं चापं मुद्रां विद्याञ्च मालिकाम् || मृगं कपालं नागञ्च विधृतं सर्वरूपिणम् | जटामण्डलमध्यस्थं सुधामध्ये विभावयेत् || पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैर्देवदेवं महेश्वरम् || ओं आनन्देश्वराय विद्महे सुधादेद्यै धीमहि तन्नोऽर्द्धनारीश्वरः प्रचोदयात् || इति दशधा जपेत् | तदुपरि मूलं एकविंशतिवारं वं इति सुधाबीजं एकविंशतिवारं च जपेत् | मूलेन त्रिर्गन्धं गृह्णीयात् | सुधामध्ये लिखेद्योनिं योनिमध्ये हलौ ततः | तन्मध्ये भावयेद्देवीं तारिणीं सिद्धिदायिनीम् || स्ववामे लेखयेद्विद्वान् बिन्दुयुक्तं मनोहरम् | त्रिकोणं वाह्यवृत्तञ्च षट्कोणं वृत्तमेव च || अष्टकोणं लिखेद्भद्रं मूलेन परिपूज्य च | श्रीपात्रं तत्र संस्थाप्य सुधां तत्र समानयेत् || स्वल्पपात्रे ततो नीत्वा सुधां किञ्चित् समानयेत् | पात्रान्तरगृहीतञ्च शुद्धञ्चापि निवेदयेत् || ओं सर्वपथिकदेवता मम कल्याणं कुर्वन्तु हौं क्षौं स्वाहा | इति पठित्वा वृहत्पात्रोपरि त्रिः परिभ्रामयित्वा श्रीपात्रे भ्रामयित्वा विल्वमूले पतुष्पथे नद्यां तडागे वेश्यागारे वा क्षिपेत् || ततस्तत्र देवीं समावाह्य स्वकल्पोक्तविधिना परदेवतां संपूज्य सामान्यार्घ्य विशेषार्घ्याद्यैः | ततो भावयेच्च देवीममृतानन्दनन्दिनीम् | सदा षोडशवर्षीयां प्रसन्नास्यां त्रिलोचनाम् || रक्ताभरणशोभाढ्यां नानालङ्कारभूषिताम् | कामदेवेन चोन्मत्तां कन्यकारूपधारिणीम् || (प्. ४९) सदाशिवमयीं देवीं रत्युल्लासहृदान्विताम् | महामोदप्रदां देवीं भावयेत् साधकाग्रणीः || ततः पुष्पा~जलिं दत्त्वा तत्तत्कल्पोक्तन्यासादिकं कृत्वा कुङ्कुमकर्पूरगन्धचन्दनैर्नानानन्दजनकपरदेवताया मन्त्रं तत्र भावयेत् | द्रव्याणि दापयेत् | ततः कृताञ्जलिः ओं नमस्तस्यै सुधादेव्यै तारकासिद्धिदायिने | मात्रे पुण्यप्रदायै च भुक्त्यै मुक्त्यै महेश्वरीम् || भवयित्वा महादेवीं कामेश्वरीं विशेषतः | माता कामेश्वरी देवी पिता कामेश्वरश्च सः || द्वयोर्योगं विभाव्याथ पूजयेत् परदेवताम् | कालिकां तारकां वापि योऽर्चयेत् स नरोत्तमः || महाचीनक्रमेणैव एतदेव हि शोधनम् | ये च मूढाश्चरन्त्यन्यां तेषां सर्वं वृथा भवेत् || इति तत्त्वसंस्कारः | मांसं तत्र समानीय शोधयेन्मूलमन्त्रतः | साधयेत् परया भक्त्या मन्त्रमेतत् समुच्चरन् || ओं तद्विप्रासो विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते | विष्णोर्यत् परमं पदम् || ओं कोलमांसं महामांसं मांसं छागादिकस्य च | योषावर्जं सर्वमांसं तारायाः शुद्धिहेतवे || परमानन्ददञ्चैव मांसं परमकारणम् | तारायाश्च प्रियं द्रव्यं सर्वदोषविवर्जितम् || ओं हौं क्षौं मांसं महामांसं शोधय शोधय ओं हौं क्षौं स्वाहा || इति मांसशुद्धिः | तथा हिरण्यरूपञ्च विष्णुरूपिणमण्डजम् | महाहिवलयं देवं मत्स्यरूपिणमव्ययम् || (प्. ५०) महामहेति विख्यातं मीनं ताराप्रियं सदा | ओं ह्रीं क्लीं मौं व्लं सः सः सः इमं मीनं शोधय शोधय स्वाहा || इति मीनशुद्धिः | योनिमुद्रां ततो बद्ध्वा दृष्ट्वा च योनिमुद्रिकाम् | पठेदिमं मनुं वत्स ! सर्वकर्मसुसिद्धये || योनिविद्यां महाविद्यां कामाख्यां कामदायिनीम् | कामसिद्धिप्रदां देवीं कामबीजादिकां पराम् || ओं क्लीं कामेश्वरि! महामाये क्लीं कालिकायै नमः || ओं योनिविद्यां महाविद्यां चतुर्वर्गप्रदायिनीम् || कलाकलासु विज्ञानं तारानामतरोर्मते || ओं क्षौं व्लुं ह्रौं ह्रः योनिविद्ये योनिसिद्धे योनिकारणकारिके ! | कामदाकामदा ज्ञेया तत्त्वमध्ये महामहा || ओं सौं बाले बाले त्रिपुरसुन्दरि योनिरूपे! मम सर्वसिद्धिं देहि देहि योनिमुद्रां कुरु कुरु स्वाहा | इति मुद्राशुद्धिः | ततः शक्तिशोधनम् | ओं ऐं क्लीं त्रिपुरदेवि! सर्वशक्तिके ! शिवत्वं देहि देहि ओं औं इति तस्याः शीर्षे दशधा जप्त्वा तस्या देहे मातृकान्यासं कृत्वा ऋष्यादिन्यासं कराङ्गन्यासौ च विन्यसेत् | मूलं तद्धृदये शतं जपेत् | इति शक्तिसंस्कारः | मूलं चोक्त्वा स्ववामे तु त्रिकोणं विलिखेद् बुधः | तत्र मध्ये लिखेल्लज्जां कामतत्त्वस्वरूपिणीम् || तत्र पूजा विधातव्या गन्धपुष्पाक्षतैरपि | साधकांश्चापशक्तीश्च प्रणस्य च पुनः पुनः || लज्जापूर्वे जलं दत्त्वा चाज्ञां नीत्वा तु साधकात् | तर्पयामीति चोक्त्वा तु तर्पयन्न समानयन् || (प्. ५१) वामहस्तानामिकयाप्यङ्गुष्ठयोगमाश्रयेत् || ह स क्ष म ल व र यूं आनन्दभैरवीं तर्पयामि स्वाहा इति शुद्धयुक्तासवेन ब्रह्मरन्ध्रे त्रिस्तर्पयेत् | एवं गुरुं परमगुरुं परापरगुरुं परमेष्ठिगुरुं ह स क्ष म ल व र यूं आनन्दभैरवं स्वाहा इति त्रिः | ततो हृदये तद्रूपेण मूलमुच्चार्य भीमामेकजटां परमपददात्रीं तारादेवीं तर्पयामि स्वाहा | एवं सर्वत्र देवीविषये | तथाच तारानिगमे - तर्पयेत्तु यदा तारां तर्पयेत् कालिकां पराम् | तर्पयेत् षोडशीं देवीं ह्यन्यथा निष्पला क्रिया || यत्ते काली परा प्रोक्ता सा तारा परिकीर्तिता | सैव श्रीषोडशी देवी महात्रिपुरसुन्दरी || अभेदं भावयेद्यस्तु स एव श्रीसदाशिवः | अन्यथा भावयेद्यस्तु स मूढोऽभून्महेश्वर! || स्वर्गे मर्त्त्ये च पाताले यः पादयुगमाश्रयेत् | स भवेत् कल्पवृक्षश्च महामोक्षानुकूलकः || यत्रास्ति भोगो न च तत्र मोक्षो यत्रास्त्रि मोक्षो न च तत्र भोगः | श्रीसुन्दरीतर्पणतत्पराणां भोगश्च मोक्षश्च करस्थ एव || ततः स्वदक्षिणकरतले त्रिकोणं विलिख्य शुद्धियुक्तासर्व त्रिकोणमध्ये संस्थाप्य लज्जाबीजं दशधा जप्त्वा ओं ह्रीं ह्रौं ह्रां ह्रीं अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं ऌं ॡ एं ऐं ओं औं अं अः | बीजतत्त्वम् अधः कोणस्थपरमतत्त्वेन शोधयामि स्वाहा | इति शुद्धिखण्डं वामहस्ते नीत्वा गृह्णीयात् | वामखण्डं नीत्वा ओं ह्रीं हौं ह्रां ह्रीं कं खं गं घं ङं चं छं जं झं ञं टं ठं डं ढं णं तं थं वामतत्त्वस्थपरमतत्त्वेन शोधयामि स्वाहा | (प्. ५२) इति पूर्ववत् | ततो दक्षिणखण्डं नीत्वा ओं ह्रीं हौं ह्रां ह्रीं दं धं नं पं फं बं भं मं यं रं लं वं शं षं सं दक्षकोणस्थतत्त्वेन शक्तितत्त्वं शोधयामि स्वाहा | इति पूर्ववत् | ततो मध्यखण्डं नीत्वा ओं ह्रीं ह्रौं ह्रां ह्रीं लं क्षं मायातत्त्वेन मायातत्त्वं शोधयामि स्वाहा | इति पूर्ववत् | ततश्च साधकेभ्यः शक्तिभ्यश्च पात्रं शुद्धिञ्च दद्यात् | सर्वे यथाविधि कर्म कुर्वन्ति | ततः कुण्डलिनीमुखे पात्रं गृहीतव्यम् | पात्रोपरि जपेन्मन्त्रं सप्तधासाधकोत्तमः | गुरुं स्मृत्वा पिबेन्मद्यं सर्वकामार्थसिद्धिदम् || ततः कुण्डलिनीमुखे मन्त्रपूर्वकं जुहुयात् | प्रथमपात्रं नीत्वा द्वितीयपात्रे शक्त्युच्छिष्टं नीत्वा च पिबेत् | तथाच- शक्त्युच्छिष्टं पिबेन्मद्यं वीरोच्छिष्टन्तु चर्वणम् | वीरोच्छिष्टात् पृथक् पाने पशुपानं प्रकीर्तितम् || निन्दाश्रुतिः साधकानां हिंसाज्ञानं कुले यतः | निन्दा वा शक्तिकौलानां साधकानां न पूजनम् || अनिच्छया शक्तियोगं चक्रे वापि च मैथुनम् | कामतः शक्तियोगं वा न ध्यानं दैवतेन वा || जपहोमविहीनं यद्भक्तिहीनं कुलार्चनम् | प्रकटं साधकानाञ्च असन्तुष्टश्च साधकः || एवं धर्मयुतः कौलो भ्रष्टः कौलः प्रकीर्तितः | पञ्चमं पुरतः कृत्वा चतुर्थे जपमाचरेत् | जपपूजां विना पानं पशुपानं प्रकीर्तितम् || अथ पात्रबन्धन्मन्त्राः | श्रीमद्भैरवशेखरप्रविलसच्चन्द्रामृतप्लावितं क्षेत्राधिष्ठितयोगिभिर्जनगणैः सिद्धैः समाराधितम् | (प्. ५३) आनन्दार्णवकं महात्मकमिदं साक्षात्त्रिखण्डामृतं वन्दे श्रीप्रथमं कराम्बुजगतं पात्रं विशुद्धिप्रदम् || हैमं नीलकलान्वितं सुमहिमायोगं महामांसकं किञ्चिन्नेत्रविचञ्चलं रविवरच्छायाप्रदं शाश्वतम् | आनन्दादिमहार्णवे विगलितं ज्ञानं महामोक्षदं वन्दे पात्रमहं द्वितीयमधुना स्वात्मावबोधक्षमम् || महापद्मे करे पद्मे योनिमालोकयन् धिया | दग्धमीनसमोपेतं वन्दे पात्रं तृतीयकम् || मुद्रारूपां योनिमुद्रां सिद्धिदां सिद्धिरूपिणीम् | भजामि परया भक्त्या चतुर्थं पारयाम्यहम् || योनिना लिङ्गमाप्रोतं पञ्चमं परिकीर्तितम् | तत्तद्भूतेनामृतेन कल्पयामीह पञ्चमम् || सदानन्दप्रदं द्रव्यं महानन्दप्रदायकम् | गुरुपादगते दाने षष्ठे पात्रं नमाम्यहम् || समुद्रसप्तसम्भूतं समुद्रवारिजं शुभम् | समुद्रे निगमे प्राप्ते गृह्णामि सप्तमीं सुधाम् || अष्टदुर्गा शक्तिरूपा महिषासुरनाशिनी | पुनाति सा जगद्धात्री नवमे शङ्करप्रिया || महाविद्या दश प्रोक्ता महासिद्धिप्रदायिनी | महामोहविनाशञ्च मोहिनी दशमे करे || एकादश महारुद्रा वसुसिद्धिप्रदायकाः | चतुःषष्टिसिद्धिदांस्तान् वन्दे चैकादशे करे || द्वादशे द्वादशादित्याः सदा तर्पणतत्पराः | वामनेत्रस्वरूपेण द्वादशं वन्दयाम्यहम् || त्रयोदशे महाविद्या सारदा परिभूयते | वाचां सिद्धिप्रदा देवी वन्दे पात्रत्रयोदशे || (प्. ५४) इति त्रयोदशपात्रवन्दनं सदा सुखप्रदम् | अन्यद् यत्प्रकारान्तरं पात्रवन्दनं ग्रन्थान्तरे दृश्यते तत् कालीतारासुन्दरीत्रिपुरेतरविषयम् | यावन्न चलते चक्षुर्यावन्न चलते मनः | तावत् पानं प्रकर्तव्यं मन्त्रसिद्धिप्रदायकम् | पीत्वा पीत्वा पुनः पीत्वा पुनः पतति भुतले | उत्थाय च पुनः पीत्वा पुनर्जन्म न विद्यते || अथ तारानिगमोक्तकेवल श्रीताराविषये सर्वपात्रवन्दनमन्त्रश्चैकत्रैव | ओं नाहं कर्ता कारयिता न च मे कार्यं नाहं भोक्ता भोजयिता वा न च भोज्यम् | अहं चिदात्मा स्वयमेव तेजः स्वयं गुरुर्विष्णुरहं सरूपः || नान्यं स्मरेन्न च भजेत् परिहाय चाद्यां नान्यां तपो न च गतिः परिहाय चाद्याम् | इति पानं सर्वत्र शुद्धियुक्तेन | प्रथमं यथाशक्ति पिबेत् | ततः पञ्चतत्त्वक्रमः | प्रथमं वामहस्ते त्रिकोणाकारपानमुद्रया द्रव्यं नीत्वा दक्षिणहस्ते शुद्धिं नीत्वा मूलमुच्चार्य इदं शुद्धियुक्तासवं श्रीमत्तारा एकजटामहादेव्यै नमः | सर्वत्र शुद्धिसंस्कारे मूलमन्त्रजपः | वामहस्ते मांसं धृत्वा मूलं सप्तधा जप्त्वा एषा मांसशुद्धिः श्रीमत्तारा एकजटादेव्यै नमः | ततो मीनं वामहस्ते नीत्वा एषा मीनशुद्धिः श्रीमत्तारा एकजटादेव्यै नमः | ततः शक्तिलिङ्गमुद्रां प्रदर्श्य एषा शक्तिः श्रीमत्तारा एकजटादेवी महानन्दकल्पनाय रक्ष रक्ष पश्य पश्य प्रसीद प्रसीद अस्या योनौ मम सिद्धिं देहि देहि ओं ओं ओं स्वाहा इति निवेद्य यथायोग्यमानन्दं कृत्वा चक्रादितरस्थाने शक्तिं नीत्वा स्वपुरतः पुरोमुखीं संस्थाप्य तदुपरि बिन्दुविनिक्षेपं कृत्वा योनिलिङ्गमुद्रां प्रदर्श्य अदीक्षितश्चेत् कर्णे लज्जाबीजमुक्त्वा कृताञ्जलिः | (प्. ५५) शक्तिरूपे! महादेवि! योनिसिद्धिस्वरूपिणि! | प्रसीद जगतां सृष्टिकारिणि! ब्रह्मरूपिणि! || योनिरूपा महाविद्या योनिसिद्धिप्रदायिनी | सृष्टिः प्रजायते यस्मात् पुत्त्रत्वेनापि पाल्यते || पुनः प्रलीयते योनौ सृष्टिस्थितिलयालये | साधयामि महामन्त्रं तेन सिद्धिं विधेहि मे || ओं हौं ह्रौं क्लीं कामेश्वरि महात्रिपुरे त्रिपुरालये! ममैव सिद्धिं देहि देहि स्वाहा इति पठित्वा लिङ्गे शापमन्त्रं सप्तधा जप्त्वा दिगम्बरो भूत्वा तां दिगम्बरीं कृत्वा पद्मं दृष्ट्वा तत्र बिम्बं रविबिम्बं चामरं सफरीञ्चापि शिखरं तथा नाभौ शतं जपेत् | योनिमध्ये शतं जप्त्वा प्रवेशं कारयेद्बुधः | महायोनिमयीं देवीं पार्वतीं परिभावयेत् || स्वयं शिवस्वरूपः स्याद् आत्मानं शिवरूपिणम् | भावयित्वा निर्विकारं स्वयम् आढ्यं विघातयेत् || साधको भावयेद्यस्तु कामुको वा प्रजायते | पच्यते नरके घोरे न मोक्षः कोटिजन्मतः || तस्मात् सर्वप्रयत्नेन निर्विकारो भवेत् स्वयम् | अन्यथा सिद्धिहानिः स्यात् पतते नरके स्वयम् || ओं नाभिचैतन्यरूपाग्नौ हविषा मनसा स्रुचा | ज्ञानं प्रदीप्यते नित्यमक्षवृत्तिर्जुहोम्यहम् || ओं धर्माधर्महरैर्दीप्त आत्माग्नौ मनसा स्रुचा | सुषुम्नावर्तना नित्यमक्षवृत्तिर्जुहोम्यहम् || इति त्यजेत् | ततस्तत्रासने स्थित्वा सहस्रं जपेत् | ततः पात्रं प्रक्षाल्य ऊर्द्ध्वे च जले मायाबीजं विलिख्य तत्रस्थेन मृदा ओं यं यं स्पृशामि पादेन यो मां पश्यति चक्षुषा | (प्. ५६) स एव दासतां याति यदि शक्रसमो भवेत् || इति ललाटे टीकां नीत्वा विहरेत् | द्रव्यं वारणाक्षितोलकमितं पात्रे सदावेशयेत् | साधकेभ्यश्च शक्तिभ्यो दत्त्वा पात्रं समानयेत् | साधयेत्त्रिविधैर्भावैर्दिव्यवीरपशुक्रमैः || दिव्यास्तु देववत्प्रायाः सदाचारपरायणाः | ऋणाधानं तथा पाठ्यं हिंसाञ्चैव विशेषतः || स्नानं सन्ध्याञ्च पूजाञ्च दिवा कुर्यात्त्रयं त्रयम् | परस्त्रीमाहरेद्वोध्यापरं पुत्त्रवदिष्यते | सदा सत्वगुणं स्मृत्वा ब्रह्मचारी भवेत् ध्रुवम् || योषावक्त्रं कुचौ वापि ऊरुञ्च साधकोत्तमः | दृष्ट्वा मन्त्रं जपेल्लक्षं द्वादशस्वर्णमुत्सृजेत् || तर्पयेत् सुधया देवीं तारां तारकदायिनीम् | साक्षादिन्द्रो भवेत् सोऽपि यदि योषां न च स्पृशेत् || योषास्पर्शनमात्रेण दिव्यभावो वृथा भवेत् | यावत्तप्स्या कर्तव्या तावद्योषां विवर्जयेत् || मत्स्यं मासं तथा तैलं स्निग्धान्नं मोदकं तथा | स्त्रीशुद्रौ नैव द्रष्टव्यौ चान्यथा पतनं भवेत् || जाते सिद्धे च तपसि ऋतुकाले व्रजेत् स्त्रियम् | पञ्चपर्व वर्जयित्वा नचेद्भ्रष्टो भविष्यति || अत्रायं संक्षेपः भावसारावल्यां व्याख्यातो वीराचारोऽपि संक्षेपतः कामाख्यामूले व्याख्यातः पश्वाचारस्तु | चितीं वा कामिनीं वापि शवं वा न च साधयेत् | कालीतारासु विद्यासु नैवान्तर्यजनञ्चरेत् || पीठस्थानं भावयेन्न परयोषां न दर्शयेत् | वीरभावकुलो दिव्यस्तस्माद्दिव्यं प्रशस्यते || (प्. ५७) अशक्तत्वाद्भवेद्वीरो न पशुश्च कलौ क्वचित् | येन तेन प्रकारेण पशुभावं विवर्जयेत् || स्वेच्छा यद्भक्षणे चास्ति का सिद्धिस्तेन भारते || अथ तारानिगमोक्तश्लोकमेकं शान्तिस्तोत्रम् | ओं पाहि त्वं करुणामयि ! प्रियतमं सत्साधकं रक्ष मां भ्रष्टान्नाशय नाशय प्रियतमावक्त्रारविन्दं मम | नित्यं देहि सुधासुधाचयमयीं सिद्धिं शिवे! सिद्धिदम् | ज्ञानं मोक्षविधायकं कुरु शिवे! संहारिणि! पाशवे || शान्तिस्तोत्रं पठित्वा तु यथेच्छं विहरेन्नरः | चक्रमध्ये भवेद्या सा वक्तव्या न च कुत्रचित् || कथा प्रातर्भवेत् सापि नाशाय नरकाय च | चक्राकारं चरेच्चक्रं पंक्त्याकारमथापि वा || प्रविष्टे भैरवीचक्रे सर्वे वर्णा द्विजोत्तमाः | निवृत्ते भैरवीचक्रे तथा सर्वे पृथक् पृथक् || गन्तुं चक्रात् समायातं नत्वा नत्वा पुनः पुनः | अन्यथा मरणं तस्य गतिः स्याद्यमसादने || अन्यचक्रञ्च दूरस्थं स्वचक्रं वा सकृत् व्रजन् | स भवेत्तारकापुत्त्रो वसुसिद्धीश्वरो भवेत् || अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च | लक्षं वापि तडागानां चक्रं दृष्ट्वा लभेत् फलम् || यो ददाति महादेव ! शक्तिभ्यः साधकाय च | कलामात्रेण देवेषु कोट्यश्वमेधजं फलम् || उपवासं भृगोः पातं सन्ध्या सव्रतधारणम् | तीर्थपर्यटनञ्चैव कौलः पञ्च विवर्जयेत् || महापीठं व्रजेन्नित्यं नचेत् पीठमनुत्तमम् | तारापुरं महापीठं गन्तव्यं यत्नतः सदा || (प्. ५८) लक्षत्रयजपाद्देवि ! सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् || ईशाने चक्रनाथस्य वैद्यनाथस्य पूर्वतः | तारापुरमिदं ख्यातं नगरं भुवि दुर्लभम् | तत्र यत्नेन गन्तव्यं यत्र ताराशिवालयम् || इति संक्षेपः || इति श्रीब्रह्मानन्दपरमहंसपरिव्राजकावधूतविरचिते तारारहस्ये तृतीयपटले तत्त्वादिरहस्यम् | अथ पूजा | तथाच तारानिगमे तारासारे च | आदौ जलञ्च संशोध्य क्षालनं हस्तपादयोः | मूलेन तिलकं कुर्याद्विभूत्या तु त्रिपुण्ड्रकम् || रक्तचन्दनटीकां वा सिन्दूरस्यापि वा पुनः || ओं मणिधरि! वज्रिणि! सर्ववशङ्करि! हुं फट् स्वाहा | इत्यनेन शिखां बद्ध्वा ओं ह्रीं स्वाहेति आचमनम् | गुरुः प्रथमं पूजागृहद्वारमागत्य ओं वज्रोदके हुं फट् स्वाहा इति जलमधिष्ठाय | ओं विशुद्धधर्माय त्रिसर्वपापानि शमयाशेषविकल्पमपनीय हुं फट् स्वाहा | इति हस्तौ पादौ च प्रक्षाल्य | मूलेन तिलकं विभूत्या त्रिपुण्ड्रं सिन्दूरगोरोचनान्यतमटीकां गृहीत्वा | ओं मणिधरि ! वज्रिणि ! सर्ववशङ्करि ! हुं फट् स्वाहा इति शिखां बद्ध्वा ओं ह्रीं स्वाहा इत्याचम्य | ततः पीठं चिन्तयेच्च कृताञ्जलिपरो भवेत् | आचमनं ततः कृत्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् | वैरोचनादीन् विन्यस्य भूमिं संशोधयेत्ततः || ततश्च भूमिं संशोध्य चासनाधस्त्रिकोणकम् | संशोध्य आसनं पश्चात् सर्वविघ्नान् विनाशयेत् || ततः प्रयोगः | शश्मानं तत्र संचिन्त्य तत्र कल्पद्रुमं स्मरेत् | (प्. ५९) तन्मध्ये मणिपीठञ्च नानामणिविभूषितम् || नानालङ्कारसंयुक्तं मणिदेवैर्विभूषितम् | शिवाभिर्बहुमांसास्थिमोदमानं समन्ततः || चतुर्दिक्षु शिवामुण्डचिताङ्गारास्थिसंयुतम् | तन्मध्ये भावयेद्देवीं यथोक्तध्यानयोगतः || ततस्ताराचमनं ओं उग्रतारायै स्वाहा | ओं एकजटायै स्वाहा | ओं नीलसरस्वत्यै स्वाहा | इत्याचम्य | ओं ह्रीं स्वाहा इति करौ संशोध्य बधूबीजेन कूर्चेन ओष्ठौ परिशोधयेत् | पुनरस्त्रेण हस्तौ क्षालयेत् | मुखे ओं वैरोचनाय नमः | नासायां ओं शङ्खपाण्डराय नमः | ओं पद्मनाभाय नमः | चक्षुषोः ओं असिताङ्गाय नमः | ओं मामकाय नमः | कर्णयोः ओं मामकाय नमः | ओं पाण्डवाय नमः | ओं तारकाय नमः | हृदि ओं पद्मान्तकाय नमः | शिरसि ओं यमान्तकाय नमः | वामबाहौ ओं विघ्नान्तकाय नमः | दक्षबाहौ ओं नरान्तकाय नमः | इति ताराचमनम् | ओं पवित्रे ! भूमि ! हुं फट् स्वाहा | इति योनिमुद्रया भूमिमभिमन्त्र्य | ओं रक्ष रक्ष मां हुं फट् स्वाहा इति जलसेकाद्भूमिं संशोध्य | ततः आसनाधस्त्रिकोणं विलिख्य ओं आः सुरेखे! वज्ररेखे ! हुं फट् स्वाहा इत्यासनमभ्यर्च्य ओं ह्रीं आधारशक्तिकमलासनाय नमः | इत्यासनमभ्यर्च्य ओं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं फट् स्वाहा इत्यासनमभ्यर्च्य | आसनं तारार्णवे | कोमलं विष्टरं वापि चूडकं मृदुकं तथा | अष्टमासान्तगर्भस्य पतनं मृदु चोच्यते || चतुर्वर्षान्तरालञ्च चूडकञ्च विधीयते || पञ्चाशत्कुशपत्रनिर्मितं भस्मवालुकाभिः शोधितं मार्जितमिति | (प्. ६०) ततश्चाण्डालिनीगर्भजातञ्च ब्राह्मणौरसात् | ब्राह्मणीगर्भजातं वा चण्डालस्यापि चौरसात् | कमलासनमित्युक्तं मन्त्रसिद्धिप्रदायकम् || इत्यादि कमलासनं संशोध्य | ओं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं स्वाहा इति पुष्पाक्षतक्षेपैर्विघ्नान्नाशयेत् | दिव्यदृष्ट्यवलोकनेन खेचरान् वामपादघातत्रयेण भौमान् विघ्नानपसार्य - गणेशादीन् प्रणम्याथ दशदिग्बन्धनञ्चरेत् | करौ च गन्धपुष्पाभ्यां शोधयेत्तदनन्तरम् || फडिति गन्ध पुष्पाभ्यां करौ संशोध्य तालत्रयं दत्त्वा छोटिकाभिर्दशदिग्बन्धनञ्चरेत् | वस्त्रे ग्रन्थिं बद्धा कायवाक्चित्तं शोधयेत् | पुष्पञ्च शोधयित्वा तु भूतशुद्धिं समाचरेत् | ततः कर्तारमाराध्य मूलं शीर्षे जपेद्दश || एकादश प्रजप्तव्यः प्रतिष्ठामनुरेव च | मातृकान्यासकं कृत्वा मातृकायाः षडङ्गकम् || कराङ्गं मातृकायाश्च योनिद्वादशकं न्यसेत् || प्राणायामं ततः कुर्यादृष्यादिन्यास एव च | ओं मणिधरि! व्ज्रिणि ! महाप्रतिसरे रक्ष रक्ष हुं फट् स्वाहा | इति कायवाक्चित्तं विशोधयेत् | ओं पुष्पकेतुराजार्हते शताय सम्यक् सम्बद्धाय | ओं पुष्पे पुष्पे महापुष्पे सुपुष्पे पुष्पसम्भवे || पुष्पचयावकीर्णे हुं फट् स्वाहा इति संशोध्य भूतशुद्धिं कुर्यात् | स्वाङ्गे उत्तानौ करौ कृत्वा हंसः इति कुण्डलिनीं जीवात्मानं चतुर्विंशतितत्त्वानि सुषुम्नावर्त्मना शिरोऽवस्थितपरमात्मनि शिवे संयोज्य ह्रीं कारं रक्तवर्णं नाभौ ध्यात्वा तदुद्भूतेनाग्निना लिङ्गशरीरं संदह्य स्त्रींकारं पीतवर्णं हृदि विचिन्त्य तदुद्भूतेन वायुना भस्म प्रोत्सार्य हुंकारं श्वेतवर्णं (प्. ६१) शिरसि विचिन्त्य तदुद्भूतेनामृतेन तदस्थि प्लावितं कृत्वा तस्मिन् विश्वव्यापके वारिणि आःकाराद्रक्तपङ्कजं तदुपरि टीकारात् श्वेतपङ्कजं तदुपरि हूंकारं नीलसन्निभं तदुपरि ह्रीं बीजभूषितां मातृकां ध्यायेत् | ओं प्रत्यालीढपदां घोरां मुण्डमालाविभूषिताम् | खड्गकर्त्रीसमायोगे सव्येतरभुजद्वयाम् || कपालोत्पलसंयुक्तसव्यपाणियुगान्विताम् | पिङ्गोग्रैकजटां ध्यायेन्मौलावक्षोभ्यभूषिताम् | अक्षोभ्यो हरमूर्द्धन्यस्त्रिमूर्तिर्नागरूपधृक् || चन्द्रसूर्याग्निनयनां महापानप्रमत्तिकाम् || इति ध्यात्वा स्वशिरसि पुष्पं दत्त्वान्तर्यजनप्रकारेण मानसोपचारैराराध्य नमस्कुर्यात् | ततः स्वशिरसि ओं आं ह्रीं क्रों स्वाहा इत्येकादशधा जप्त्वा प्रतिष्ठाप्य कृताञ्जलिः | पञ्चाशल्लिपिभिर्विभक्तमुखदोःपन्मध्यवक्षःस्थलां भास्वन्मौलिनिबद्धचन्द्रशकलामापीनतुङ्गस्तनीम् | मुद्रामक्षगुणं सुधाढ्यकलसं विद्याञ्च हस्ताम्बुजै- र्बिभ्राणां विशदप्रभां त्रिनयनां वाग्देवतामाश्रये || इति मातृकां ध्यात्वा | मातृकान्यासं कुर्यात् | अं नमो ललाटे | आं नमो मुखे | इं नमो दक्षिणचक्षुषि | ईं नमो वामचक्षुषि | उं नमो दक्षकर्णे | ऊं नमो वामकर्णे | ऋं नमो दक्षनसि | ॠं नमो वामनसि | ऌं नमो दक्षगण्डे | ॡं नमो वामगण्डे | एं नमो ओष्ठे | ऐं नमो अधरे | ओं नमो ऊर्द्ध्वदन्ते | औं नमो अधोदन्ते | अं नमो ब्रह्मरन्ध्रे | अः नमो मुखे | कं नमो दक्षवाहुमूले | खं नमः कूर्परे |गं नमः कवचे | घं नमोऽङ्गुलिमूले | ङं नमोऽङ्गुल्यग्रे | तथा दक्षहस्तेन चं छं जं झं ञं वामबाहुमूलचतुःसन्ध्यग्रेषु | (प्. ६२) टं ठं डं ढं णं दक्षपादमूलचतुःसन्ध्यग्रेषु तं थं दं धं नं वामपादमूलचतुःसन्ध्यग्रेषु | पं नमो दक्षपार्श्वे | फं नमो वामपार्श्वे | वं नमः पृष्ठे | भं नमो नाभौ | मं नम उदरे | यं नमो हृदये | रं नमो दक्षस्कन्धे | लं नमः ककुदि | वं नमो वामस्कन्धे | शं नमो हृदादिदक्षकरे | षं नमो हृदादिवामकरे | सं नमो हृदादि दक्षपादे | हं नमो हृदादि वामपादे | लं नमो हृदादि उदरे | क्षं नमो हृदादि मुखे | ललाटे मुखवृत्ते च चक्षुषोः कर्णयोर्नसोः | गण्डयोरोष्ठयोर्वापि दन्तपंक्त्योर्विशेषतः || ब्रह्मरन्ध्रे पुनर्वक्त्रे अकारादीन् न्यसेद् बुधः | तर्जनीमध्यमायोगं अकारे विन्यसेद् बुधः || मध्यमानामिकायोगात् मध्यं वक्त्रे न्यसेत् ततः | मध्यमाङ्गुष्ठयोगेन विन्यसेच्चक्षुषोस्तथा | अनामाङ्गुष्ठयोगेन कर्णयोर्न्यसनीयकम् || तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन नासायोगे परिन्यसेत् | अनामामध्यमायोगाद् गण्डयोविन्यसेत् सदा || अङ्गुष्ठपर्वणा न्यासः कर्तव्यश्चोष्ठयोरपि | मध्यमाग्रं समादाय दन्तयोर्न्यसनीयकम् || अङ्गुष्ठाग्रं ब्रह्मरन्ध्रे मुखे करतलं विदुः | विद्यामुद्रां समादाय हस्तयोः साधकोत्तमः || विन्यसेद्धस्तपादेषु पार्श्वे पृष्ठे च नाभितः | हृदाकारं तलं प्रोक्तं मातृकान्यासकर्मणि || ककुदि स्कन्धयोर्वापि पुनः सर्वत्र हस्तयोः || ततो मूलेन शिर आदि पादान्तं पादादि शिरोऽन्तं शिर आदि हृदयान्तं हृदादि मुखान्तम् इत् व्यापकत्रयं कुर्यात् | अकारादिपुटैवर्गैर्न्यसेदङ्गकराङ्गकम् || (प्. ६३) अं कं खं गं घं ङं आं हृदयाय नमः | इं चं छं जं झं ञं ईं शिरसे स्वाहा | उं टं ठं डं ढं णं ऊं शिखायै वषट् | एं तं थं दं धं नं ऐं कचाय हुं | ओं पं फं बं भं मं औं नेत्रत्रयाय वौषट् | अं यं रं लं वं शं षं सं हं लं क्षं अः करतलपृष्ठाभ्याम् अस्त्राय फट् | अं कं खं गं घं ङं आं अङ्गुष्ठाभ्यां नमः | इं चं छं जं झं ञं ईं तर्जनीभ्यां स्वाहा | उं ट ठं डं ढं णं ऊं मध्यमाभ्यां वषट् | एं तं थं दं धं नं ऐं अनामिकामिभ्यां हुं | ओं पं फं बं भं मं औं कनिष्ठाभ्यां वौषट् | अं यं रं लं वं शं षं सं हं लं क्षं अः करतलपृष्ठाभ्यां अस्त्राय फट् | योनिद्वादशविद्याञ्च विन्यसेत् साधकोत्तमः | मूर्द्ध्नि वक्त्रे तथा कण्ठे हृदये चोदरे तथा || नाभावाधारपद्मे च पदोर्बाह्वोश्च सर्वतः | योनिवेद्या योनिनित्या योनिरूपा तथैव च || योनिमध्या योनिसिद्धा योनिकॢप्ता च योनिदा | योनिहा योनिसाध्या च योनिज्ञाना च योनिपा || योनिपुण्या तथान्यासश्चतुर्वर्गस्य सिद्धये || मृगमुद्रया मूर्द्ध्नि ओं योनिवेद्यायै नमः | वक्त्रे ओं योनि नित्यायै नमः | कण्ठे ओं योनिरूपायै नमः | हृदये ओं योनिमध्यायै नमः | उदरे ओं योनिसिद्धायै नमः | नाभौ ओं योनिकॢप्तायै नमः | मूलाधारे ओं योनिदायै नमः | दक्षपादे ओं योनिहायै नमः | वामपादे ओं योनिसाध्यायै नमः | दक्षबाहौ ओं योनिज्ञानायै नमः | वामबाहौ ओं योनिपायै नमः | सर्वाङ्गे ओं योनिपुण्यायै नमः | इति विन्यसेत् | इति द्वादशयोनिन्यासः | दक्षहस्ताङ्गुष्ठेन दक्षनासापुटं धृत्वा मूलं षोडशवारं जप्त्वा वायुं पूरयेत् | ततो नासापुटौ धृत्वा चतुःषष्टिवारजपेन (प्. ६४) कुम्भयित्वा वामनासायां कनिष्ठानामिकाभ्यां धृत्वा द्वात्रिंशद्वारजपेन दक्षिणेन रेचयेत् | पुनर्दक्षिणेनापूर्य वामेन रेचयेत् | कनिष्ठानामिकाङ्गुष्ठैर्यन्नासापुटधारणम् | प्राणायामः स विज्ञेयः पूरकुम्भकरेचकैः || इत्थमेव वारत्रयं कुर्यादिति प्राणायामः | शिरसि ओं अक्षोभ्य ऋषये नमः | मुखे ओं वृहस्पतिच्छन्दसे नमः | हृदि श्रीमत्तारायै एकजटायै देव्यै नमः | मूलाधारे हुं बीजाय नमः | पादयोः फट् शक्तये नमः | सर्वाङ्गे निजबीजकीलकाय नमः | इति ऋष्यादि न्यासः | पीठन्यासं ततः कृत्वा पीठशक्तिं न्यसेत्ततः | तत्तन्यासं विधायाथ बीजन्यासं समाचरेत् || कराङ्गञ्च षडङ्गञ्च न्यस्त्वा वर्णान्न्यसेत्ततः | संशोध्य यन्त्रं देहे तु पीठपूजां समाचरेत् || गणेशं वटुकञ्चैव क्षेत्रपालञ्च योगिनीम् | पीठपूजां ततः कृत्वा पीठशक्तिं प्रपूजयेत् || षोढां कृत्वा ततो मन्त्री अर्घ्यं कृत्वा च तत् पुनः | व्यापकं पञ्चधा कृत्वा पूजयेत् परदेवताम् || हृदि हस्तं दत्त्वा मृगमुद्रया हृत्पद्मस्य केशरेषु ओं श्मशानाय नमः | ओं कल्पवृक्षाय नमः | ओं मणिपीठाय मनः | ओं नानालङ्कारेभ्यो नमः | ओं मुनिभ्यो नमः | ओं देवेभ्यो नमः | ओं बहुमांसास्थिमोदमानशिवाभ्यो नमः | चतुर्दिक्षु ओं शवमुण्डचिताङ्गारास्थिभ्यो नमः | इति पीठन्यासः | हृदि ओं लक्ष्म्यै नमः, ओं सरस्वत्यै नमः, ओं प्रीत्यै नमः, ओं कीर्त्यै नमः, ओं शान्त्यै नमः, तुष्ट्यै नमः, ओं पुष्ट्यै नमः, इति पीठशक्तिन्यासः | (प्. ६५) ओं आत्मतत्त्वाय स्वाहा इति आधारादि हृत्पर्यन्तम् | ओं विद्यातत्त्वाय स्वाहा इति हृदादि मुखपर्यन्तम् | ओं शिवतत्त्वाय स्वाहा इति मुखादि ब्रह्मरन्ध्रान्तम् | इति तत्त्वन्यासः | मन्त्रं पञ्चखण्डं कृत्वा ब्रह्मरन्ध्रात् ललाटान्तम् | आद्यबीजं नमोऽन्तं न्यसेत् | ललाटात् मुखान्तं द्वितीयबीजं नमः | मुखादाकण्ठं तृतीयबीजं नमः | कण्ठात् हृदयान्तं चतुर्थवर्णं नमः | हृदयान्मुखान्तं पञ्चमवर्णं नमः | इति बीजन्यासः | हकारं रेफसंयुक्तं षड्दीर्घेण समन्वितम् | चन्द्रखण्डयुतं कृत्वा विन्यसेत् साधकोत्तमः || एकजटा तारिणी च न्यस्या वज्रोदका तथा | उग्रजटा ततो न्यस्या महाप्रतिसरा तथा || पिङ्गोग्रैकजटा पश्चात् कराङ्गेषु षडङ्गतः || तथा ह्रां एकजटायै अङ्गुष्ठाभ्यां नमः | ह्रीं तारिण्यैतर्जनीभ्यां स्वाहा | ह्रूं वज्रोदके मध्यमाभ्यां वषट् | ह्रैं उग्रजटे अनामिकाभ्यां हुं | ह्रौं महाप्रतिसरे कनिष्ठाभ्यां वौषट् | ह्रः पिङ्गोग्रैकजटे करतलपृष्ठाभ्याम् अस्त्राय फट् | इति कराङ्गन्यासः | ह्रां एकजटायै हृदयाय नमः | ह्रीं तारिण्यै शिरसे स्वाहा | ह्रूं वज्रोदके शिखायै वषट् | ह्रैं उग्रजटे कवचाय हुं | ह्रौं महाप्रतिसरे नेत्रत्रयाय वौषट् | ह्रः पिङ्गोग्रैकजटे करतलपृष्ठाभ्याम् अस्त्राय फट् | इति षडङ्गन्यासः | अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं ऌं ॡं नमो हृदि | एं ऐं ओं औं कं खं गं घं नमो दक्षबाहौ | ङं चं छं जं झं ञं टं ठं डं ढं नमो वामबाहौ | णं तं थं दं धं नं पं फं बं भं नमो दक्षपादे | मं यं रं लं वं शं षं सं हं लं क्षं नमो वामपादे | ततः श्रीमदेकजटायन्त्रम् उद्धृत्य संस्कुर्यात् | ओं आः सुरेखे (प्. ६६) वज्ररेखे हुं फट् नमः | इति योनिमुद्रां प्रदर्श्य यन्त्रं शोधयेत् | ततः पूजामारभेत् | पूर्वादितः ओं ह्रीं गां गणपतये नमः | दक्षिणे ओं ह्रीं वां वटुकाय नमः | पश्चिमे ओं ह्रीं क्षें क्षेत्रपालाय नमः | उत्तरे ओं ह्रीं यां योगिनीभ्यो नमः | पीठन्यासवत् पीठपूजां कृत्वा पूर्वाद्यष्टदले पीठशक्तिं संपूज्य मध्ये हसौः सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमः | ततः स्ववामे बिन्दुमध्यत्रिकोणवृत्तचतुरस्रमण्डलं कृत्वा तत्र श्रीमदेकजटादेव्याः अर्घ्यस्थानाय नमः | तत्र त्रिपदिकामावाह्य जलेनाभ्युक्ष्य फडिति पात्रं प्रक्षाल्य तत्र संस्थाप्य श्रीमदेकजटादेव्याः ओं अर्घ्यपात्राय नमः | ततो मूलेनापूर्य रक्तचन्दनविल्वपत्रदूर्वाक्षतादीन्निक्षिप्य विलोममातृकावर्णैर्मूलेन च बिन्दुसुतसुधामयजलेन शङ्खमापूर्य तत्र गङ्गेचेत्यादिना अङ्कुशमुद्रया अर्घ्यमावाह्य वं इति धेनुमुद्रया अमृतीकृत्य योनिमुद्रां प्रदर्श्य मत्स्यमुद्रया आछाद्य तत्र देवीं ध्यात्वा पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा षडङ्गानि विन्यस्य मूलं तत्र दशधा जप्त्वा तज्जलैः पुष्पादिना आत्मानं पूजोपकरणं चाभ्युक्ष्य पञ्चार्घ्यं कृत्वा पञ्चधा व्यापकं कृत्वा देवीं ध्यायेत् | ध्यायेत् श्रीतारकादेवीं करकच्छपमुद्रया | विशेषतः फलार्थी च ध्यायेत् तां योनिमुद्रया || प्रत्यालीढपदार्पिताङ्घ्रिशवहृद्घोराट्टहासा परा | खड्गेन्दौवरकर्त्रिखर्परभुजा हुंकारबीजोद्भवा || खर्वा नीलविशालपिङ्गलजटाजूटैकनागैर्युता जाड्यं न्यस्य कपालके त्रिजगतां हन्त्युग्रतारा स्वयम् || इति ध्यात्वा यन्त्रे तत् पुष्पं दत्त्वा ध्यानरहस्यं विभाव्य आवाहयेत् | यथा सर्वामभिनवजलधरनीलां लम्बोदरीं व्याघ्रचर्मावृतशोभितकटीम्, (प्. ६७) पीनोन्नतपयोधरां रक्तवर्तुलनेत्रत्रयां पृष्ठेऽति नीलजटाजूटां शीर्षेऽक्षोभ्यमहादेवकृतनागफणातिशोभितां पार्श्वद्वये लम्बमाननीलोत्पलमालां पञ्चमुद्रास्वरूपशुभ्रत्रिकोणाकारकपालपञ्चतमाम् अतिनीलजटाजूटां विस्तीर्णचमरिकाकेश इव महाविगलितचिकुरां शुभ्रवर्णतक्षकनागकृतकङ्कणां रक्तवर्णनागकृतस्वल्पहारां चित्रितवर्णशेषनागकृतहारां स्वर्णवर्णस्वल्पनागपादाङ्गुरीयकाम् ईषद्रक्तनागकृतकटिसूत्रां दूर्वादलश्यामलनागकृतवलयां चन्द्रसूर्यवह्निकृतनेत्रत्रयां कोटिकोटिबालरविच्छविकृतदक्षिणनेत्रां कोटिकोटिबालचन्द्रकृतवामनेत्रां लक्षलक्षदहनकृतोर्द्धनेत्रां ललज्जिह्वां महाकालशवरूपहृदयस्थितसङ्कुचितदक्षिणचरणां शवपादद्वयस्थितप्रसारितवामचरणाम् एतेन प्रत्यालीढपदां सद्यश्च्छिन्नगलद्रुधिरान्योन्यकेशग्रथितमुण्डमालावलीरम्यां सर्वस्त्र्यलङ्कारशोभितां महामोहविमोहिनीं महामोक्षविदायिकां विपरीतरताशक्तां रत्यावेशस्मेराननाम् | दक्षिणहस्ताधोधृतकर्त्रिकां तदूर्द्ध्वे लक्षचन्द्रहासखड्गधरां वामोर्द्ध्वे सर्वशिष्याणां भयहरणाय आसवगलितनीलोत्पलकिञ्चिद्विकस्मररक्तनागधरां तदधः कपालचसकसद्यःकृत्तमुण्डशोभितभुजां हुङ्कारबीजोद्भवां सर्वब्रह्माण्डानां कर्त्रीं क्षपयत्रीं षोडशाब्दां सर्वज्ञानविदायिनीं ध्यात्वा आवाहयेत् | ओं देवेशि! भक्तिसुलभे ! परिवारसमन्विते ! | यावत्त्वां पूजयिष्यामि तावत्त्वां सुस्थिरा भव || इत्युक्त्वा ऊर्द्ध्वाञ्जलिना श्रीमदेकजटे! देवि! इहागच्छागच्छ अधोमुखाञ्जलिना इह तिष्ठ तिष्ठ गर्भाङ्गुष्ठमुष्टिभ्याम् इह सन्निधेहि सन्निधेहि तदधोमुखेन इह सन्निरुद्धस्वहस्तं भ्रामयित्वा अत्र अधिष्ठानं कुरु मम पूजां गृहाण || (प्. ६८) आकारं बिन्दुसंयुक्तं मायापाशविभूषितम् | वह्निजाया च हंसान्तः प्रतिष्ठामन्त्र ईरितः || ओं ह्रीं क्रों स्वाहा हंसः श्रीमदेकजटादेवतायाः प्राणा इह प्राणाः एवं जीव इह स्थितः एवं सर्वेन्द्रियाणि इह स्थितानि एवं वाङ्मनश्चक्षुःश्रोत्रघ्राणप्राणा इहागत्य सुखं चिर तिष्ठन्तु स्वाहा | इत्यनामाङ्गुष्ठसंयुक्ताग्रेण प्रतिष्ठापयेत् | ततो मूलं दशधा जप्त्वा धेनुयोनिमत्स्याङ्कुशशङ्खड्गमृगगालिनीमुद्राः प्रदर्श्य श्रीमदेकजटे ! देवि ! वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा | इति पुष्पा~जलीन् दत्त्वा पूजयेत् | आसनं स्वागतं पाद्यमर्घ्यमाचमनीयकम् | मधुपर्काचमनं स्नानं वसनाभरणानि च || सुगन्धि कुसुमं धूपदीपनैवेद्यवन्दनम् | दशोपचारैर्वा पञ्चोपचारैर्वा पूजयेत् | पुरुषधिया सोऽहमिति मत्त्वा ओं वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा इत्युच्चार्य पूजयेत् | एतत् पाद्यं नमः पाद्यं गृहीत्वा तदुपरि पूजामन्त्रम् एकजटादेवतायै एतत् पाद्यं नमः | इति कृतमुष्टिप्रसारिताङ्गुष्ठतर्जनीभ्यां दद्यात् | तथा इदमर्घ्यं स्वाहा | पाद्यञ्च पादयोदद्यात् मौलौ चार्घ्यं निवेदयेत् | गन्धं भाले तथा पुष्पं पादयोश्च निवेदयेत् || इदं स्नानीयं स्वधा | मृगमुद्रया गन्धोऽयं नमः | अञ्जलिना पुष्पाणि वौषट् | ततः स्ववामे घण्टां चानीय गन्धपुष्पाभ्यां ओं जयध्वनिमन्त्रमातः स्वाहा इति घण्टां संपूज्य धूपं पात्रोपरि संस्थाप्य पूजामन्त्रं जप्त्वा वामहस्ते धृत्वा एष धूपः स्वधा | इति निवेद्य मृगमुद्रायां नीत्वा वामहस्तेन घण्टां वादयन् आनासामुखतो धूपसमीरणं घ्नापयेत् | तथा दीपोऽयं स्वाहा | दृष्टिपर्यन्तं दीपं दत्त्वा नीराजयेत् | (प्. ६९) तथान्यत् सर्वं मालादिकं देयम् | स्ववामे त्रिकोणं विलिख्य तत्र नैवेद्यमानीय रम् इति धेनुमुद्रया अमृतीकृत्य योनिमुद्रां प्रदर्श्य तत्र मूलं दशधा जप्त्वा फडिति अस्त्रेण संरक्ष्य गालिनीमुद्रां प्रदर्श्य वामहस्तानामिकाङ्गुष्ठाभ्यां धृत्वा अर्घ्योदकेन एतन्नैवेद्यं सोपकरणं श्रीमदेकजटादेव्यै नमः | स्त्रीशूद्रेतरस्तु ओं अमृतोपस्तरणमसि स्वाहेति जलं दत्त्वा वामहस्ते ग्रासमुद्रां बद्ध्वा दक्षहस्तेन प्राणादिमुद्राः प्रदर्शयेत् | ततः पानार्थजलं ततस्ताम्बूलं चुल्वकादिशेषं समापयेत् घण्टावाद्यः | तथा यथाशक्त्युपचारैः संपूज्य योनिमुद्रां प्रदर्श्य देवि! आज्ञापय परिवारांस्ते पूजयामि इत्युक्त्वा षडङ्गानि संपूज्य देव्या मौलौ ओं अक्ष्योभ्यं वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा इत्यादिना सर्वत्राभ्यर्चयेत् | देव्या दक्षहस्तोर्द्ध्वे खड्गं तदधः कर्त्रिकां वामोर्द्ध्वे इन्दीवरं तदधः सद्यःकृत्तशिरःसहितचसकं संपूज्य वायव्यात् शिवकोणपर्यन्तं गुरुपंक्तिं प्रपूजयेत् | ऊर्द्ध्वकेशव्योमकेशनीलकण्ठवृषध्वजान् | तत्रैवानन्दनाथान्तान् पूजयित्वा फलं लभेत् || तारावती भानुमती जया विद्या महोदरी | अम्बान्ताः पूजयेच्चैताः इष्टमोक्षार्थसिद्धये || वशिष्ठमीननाथश्च हरिनाथकुलेश्वरौ | विरूपाक्षमहेश्वरसुखपारिजाताः | महाकालरुद्राणी उग्रा भीमा घोरा भ्रामरी कालकर्त्री विश्वरूपा च | ओं ऊर्द्ध्वकेशानन्दनाथ वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा | एवं व्योमकेशानन्दनाथ-नीलकण्ठानन्दनाथ-वृषध्वजानन्दनाथान् एवं तारावत्यम्ब-भानुमत्यम्ब-जयावत्यम्ब-विद्यावत्यम्ब- महोदर्यम्बाः तथावशिष्ठानन्दनाथ-मीननाथानन्दनाथ- हरिनाथानन्दनाथ-कुलेश्वरानन्दनाथ-महेश्वरानन्दनाथ सुखानन्दनाथ पारिजातानन्दनाथान् (प्. ७०) तथा महाकालरुद्राण्यम्ब-उग्राम्ब-भीमाम्बघोराम्ब- भ्रामर्यम्ब-कालरात्र्यम्ब-विश्वरूपाम्बाः | ततः पूर्वादि वामावर्तेनाष्टदले पूजयेत् | ओं विरोचन वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा | एवं शङ्खपाण्डर पद्मनाभ असिताङ्गनामक पाण्डर तारक पद्मान्तक वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा इति पूर्वद्वारे | तथा उदीच्यां यमान्तकपश्चाद्विघ्नान्तकदक्षिणे नरान्तक एतान् संपूज्य पञ्चपुष्पाञ्जलीन् दत्त्वा पाद्यार्घ्यादिना देवीं संपूज्य वामे त्रिकोणं षट्कोणं वृत्तं चतुरस्रं विलिख्य तत्र विभरितसाधारपात्रं समांसतण्डुलदधिहरिद्रादग्धमीनासव- पिण्याकलवणार्द्रकान्यमतं गृहीत्वा दक्षहस्ते जलं नीत्वा ओं ह्रीं श्रीमदेकजटे देवि मयोपनीतं वलिं गृह्ण गृह्ण गृह्णापय गृह्णापय मम शान्तिं कुरु कुरु परविद्यामाकृष्याकृष्य त्रुट त्रुट छिन्धि छिन्धि भिन्धि भिन्धि सर्वजगद्वशमानय ओं ह्रौं स्वाहा इति त्रिः पठित्वा वलिं दद्यात् | यदुक्तं कालिकाकल्पे वलिं स्वतनुशोणितम् | तत् सर्वं कालिकार्चायां न ताराविषये क्वचित् || स्वगात्ररुधिरं यत्तु तारकायै प्रदीयते | तस्य रुष्टा सदा तारा न पूजाफलमाप्नुयात् || त्रिकोणञ्चाष्टकोणञ्च वृत्तं कोणचतुष्टयम् | वलिदाने त्विदं स्थानं शस्यते तारकार्चने || ओं ह्रीं एकजटेत्युक्त्वा देवीति तदनन्तरम् | महायक्षाधिपतये मयोपनीतकं पदम् || वलिञ्चोक्त्वा गृह्ण युग्मं श्रावयेत्तदनन्तरम् | गृह्णापय पदद्वन्द्वं मम शान्तिं समाचरेत् || कुरुद्वयं परविद्यामाकृष्याकृष्य एव च | (प्. ७१) त्रुटयुग्मं वदेत् पश्चात् छिन्धियुग्मं ततः परम् || भिन्धियुग्मं समुच्चार्य जगत् सर्वं वशं नय | लज्जतारं समुच्चार्य वलिं दद्यात् पठेत्त्रयम् | ततः पुनरर्घ्यं कृत्वा ओं हौं ऐं श्रीमदेकजटे देवि मम सर्वविद्यां सिद्धय सिद्धय गृहाणार्घ्यं सर्ववाचस्पतित्वं देहि स्वाहा | इत्युक्त्वा जय जय इत्युक्त्वा नीराजनपुरःसरं देव्या मौलौ दत्त्वा यथाशक्ति जप्त्वा समर्प्य जलं देव्या वामहस्ते दद्यात् || ततस्तवकवचादिपाठः सर्वत्र कुलक्रियादिपूर्वकः || ततः प्रदक्षिणं कुर्यात् घण्टावाद्यपुरःसरम् | ऊर्द्ध्वं दक्षिणकं हस्तं कृत्वा वारत्रयं नरः || याम्याच्च वायव्यां गच्छेत् स्थित्वा किञ्चिच्च शाङ्करीम् | पुनर्याम्यं प्रगत्वा तु प्रणमेच्च पुरःस्थितः || प्रणमेत् सप्तवारन्तु त्रिः प्रकुर्यात् प्रदक्षिणम् | दण्डाकारं निपत्याथ कः फली भूमिमध्यतः || अङ्गुलानाञ्च अग्राणि एकीकृत्य सुमानसः | त्रिकोणाकारमाधाय किञ्चिद्वामांशतो नमेत् || उरसा शिरसा पश्चात् पाणिभ्यां जानुतस्तथा | नासाचिबुकयोगेन प्रणम्य सिद्धिमाप्नुयात् || अथ जपक्रमः | कुल्वुकां प्रजपेच्छीर्षे दशधा मन्त्रसिद्धये | मुखे सेतुं सप्तधा च प्रणवेन पुटं हृदि || प्राणायामपरः पूर्वं जपेत् साधकसत्तमः | कुल्वु का यथा स्वं द्वितीयं चन्द्राढ्यं लज्जा चाङ्कुश एव च | आं ह्रीं क्रौं इति शिरसि दशधा जपेत् | मुखे सेतुं ओं इति सप्तधा जपेत् | हृदि प्रणवपुटितमन्त्रं सप्तधा जपेत् | (प्. ७२) सर्वत्र आदौ प्राणायामः | ततः सेतुं ततो महासेतुं ततो मन्त्रशिखाम् ओं हौं ऐं इति सप्तधा जपेत् | ततो मन्त्रप्राणं कलरीं इति सप्तधा | ततः सहस्रम् अष्टोत्तरशतं विंशतिं वा जपेत् | ततो जलपुष्पं करतले नीत्वा ओं गुह्यातिगुह्यगोप्ती त्वं गृहाणास्मत्कृतं जपम् | सिद्धिर्भवतु मे देवि ! त्वत्प्रसादात्त्वयि स्थिते || इति जपं देव्या वामहस्ते समर्पयेत् | ततः प्राणायामः | इति जपक्रमः | काम्यजपः पुरश्चरणप्रकरणे वक्तव्यः | नित्यजपे निगमम् अस्या एव | सहस्रं प्रजपेन्मन्त्रं धर्ममोक्षार्थसिद्धये | अष्टोत्तरशतं यत्तु तत्पूजायाः फलाप्तये || विंशतिञ्च जपेन्मन्त्रं पूजासिद्ध्यर्थमेव हि | पूजनेतरजपे तारासारे | यावन्न क्रियते कर्म पुरश्चरणमुत्तमम् | तावन्नैव प्रजप्तव्यं सहस्रादधिकं शिव || प्रजपेत् साधको यस्तु क्षोभयुक्तोऽप्यनन्यधीं | सहस्रादधिकं वत्स! सहस्रेषु समर्पयेत् || एतेन पुरश्चरणहीनः सहस्रादूर्द्ध्वं न जपेत् | यद्येकदा अयुतं जपेत् तदा सहस्रं सहस्रं जप्त्वा समर्पयेत् | सहस्रं प्रजपेन्मन्त्रं पुरश्चरणकर्मणि | शतं तेन प्रजप्तव्यं ह्यधिकं न कदाचन || ततोऽर्घ्यजलं नीत्वा ओं इतः पूर्वं प्राणबुद्धिदेहधर्माधिकारतो जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यवस्थासु मनसा वाचा कर्मणा हस्ताभ्यां पद्भ्यामुदरेण शिस्ना यत् स्मृतं यदुक्तं यत् कृतं तत् सर्वं ब्रह्मार्पणं भवतु मदीयं सकलं सम्यक् श्रीमदेकजटादेवतायै सर्वं समर्पितमस्तु | (प्. ७३) ततः संहारमुद्रया क्षमस्वेति विसृज्य ऐशान्यां त्रिकोणे ओं उच्छिष्टचाण्डालिन्यै नमः | ततस्तेन यन्त्रलेपनचन्दनेन टीकापादादिकं नैवेद्यं किञ्चित् स्वीकृत्यान्यच्छक्तिभ्यो दत्त्वा यथेच्छं विहरेदिति एकजटापूजापद्धतिः | प्रत्यालीढपदां देवीं महामायां त्रिलोचनाम् | सर्वालङ्कारभूषाढ्यां महानीलप्रभां पराम् || खड्गं पाशं दक्षिणे च वामेन्दीवरमूर्द्धतः | दधतं चसकं देव्या भावयेत् साधकोत्तमः || इति ध्यात्वा तत्कल्पोक्तयन्त्रे पूजयेत् || इति तारापूजा | अथ कामतारापूजनम् | तत्कल्पोक्तयन्त्रे | घोरहास्यां महादेवीं तारिणीं ताररूपिणीम् | चसकेन्दीवरञ्चैव खड्गञ्चापि वरं तथा || व्याघ्रचर्मपरीधानां सर्वालङ्कारभूषिताम् | वक्षसा नागहाराञ्च महायोगस्वरूपिणीम् || इति ध्यात्वा आवाह्य पूर्ववत् सर्वम् | इति कामतारापूजनम् | उग्रताराप्रकरणोक्तयन्त्रे या या लक्ष्म्यादिपीठशक्तयः | अत्र ताः तान किन्तु, इच्छाज्ञानक्रियाञ्चापि कामिनीं कामदायिनीम् | रतिं रतिप्रियाञ्चैव रतिदां परिपूजयेत् || शवोपरि महादेवीं शवेशहास्यसंयुताम् | विपरीतरताशक्तामुग्रतारां परात्पराम् || कर्त्रिकाखड्गसंयुक्तां दक्षिणे तारिणीं पराम् | वामभागे नीलपद्मं चसकं तदधः स्मृतम् || मुण्डमालावलीरम्यां रक्तधाराविभूषिताम् | घोरहास्यां त्रिनेत्राञ्च सर्वदा ज्ञानदायिनीम् || (प्. ७४) एकवेणीं महावेणीं फणिराजविभूषिताम् | सुवर्णमुकुटैर्युक्तां शुभ्रदन्तविभूषिताम् || इति ध्यात्वा पूर्ववत् | इति उग्रतारापूजनम् | शम्भुपत्नीमहाकालप्रियाणाम् प्राणायामः वेदकलावसुमन्त्रयुतः | इयान् विशेषः | - नीलवाणीं सदा वन्दे नीलाञ्जनचयप्रभाम् | स्त्र्यलङ्कारसमोपेतां व्याघ्रचर्मावृतां कटी || नागेनावेष्टितां देवीं फणिहारविधारिणीम् | फणिमस्तकयोगेन दक्षपादं प्रपञ्चितम् | वामपादं शवे नाभौ रत्यल्लासहृदान्विताम् || तामसीं महतीं विश्वमोहिनीं घोरकामिनीम् | शिववक्त्रस्य भ्रमरां प्रत्यालीढपदां शुभाम् || चमरीकेशसंस्कारसदागलितकुन्तलाम् | नानामणियुतां शीर्षे महापापविनाशिनीम् || कपालञ्चापि खड्गञ्च नीलपद्मां सरस्वतीम् | भावयेत् सर्वसिद्ध्यर्थं नीलवाणीं कपित्थदाम् || एवं ध्यात्वा सर्वं पूर्ववत् | यन्त्रस्याष्टदिक्षु पद्मखड्गदण्डपाशकपालशूलगदापद्मचक्रादीन् पूजयेत् | इति विशेषः | इति पूजनं नीलसारदायाः महानीलसरस्वत्याश्च | ततो यथाशक्ति नित्यहोमः | तथा निगमे | एकधा ह्याहुतिर्येन तारकायै प्रदीयते | कोटिजन्मकृतं पापं तत्क्षणात् तस्य नश्यति || ततो बलिदानम् | छागं वा महिषं वापि शूकरं वा पतत्रिणम् | हस्तिनं मूषिकं वापि मार्जारञ्चापि मेषकम् || दत्त्वा देव्यै महादेव्यै स भवेत् कुलनायकः | (प्. ७५) वलिं पुरत आनीय योनिमुद्रां प्रदर्श्य च || दक्षिणे तद्गलं धृत्वा वामपृष्थे नियोजयेत् | श्रीमदेकजटे ! देवि ! वलिं गृह्ण सुरोत्तमे! | मन्त्राणा~चापि मे सिद्धिं लतासिद्धिञ्च देहि मे || ओं ह्रीं हां हुं ऐं ऐं सर्वसिद्धिप्रदे! मे चतुर्वर्गसिद्धिं देहि देहि वलिं गृह्ण गृह्ण स्वाहा | इति निवेद्य खड्गं जलपुष्पादिना संपूज्य एकघातेन छेदयेत् | इति वलिदानम् | आसवं संविदाञ्चापि निवेद्यानन्दमाचरेत् | तदा पूजा प्रकर्तव्या ह्यन्यथा निष्फला भवेत् || संविदां चतुर्धा विभज्य प्रथमे तत्त्वमुद्रया ओं संविदे ! ब्रह्मसंभूते ! ब्रह्मपुत्रि ! सदानघे ! | भैरवाणाञ्च तृप्त्यर्थं पवित्रा भव सर्वदा || ओं ब्राह्म्यै नमः स्वाहा | इति भूमौ क्षिपेत् | ओं सिद्धिमूलकरे ! देवि ! हीनबोधप्रबोधिनि ! | राजप्रजावशकरि ! शत्रुकण्ठे त्रिशूलिनि ! || ऐं क्षत्रियायै नमः | ओं नमस्यामि नमस्यामि योगमार्गप्रदर्शिनि ! | त्रैलोक्यविजये ! मातः ! समाधिफलदा भव || ह्रीं वैश्यायै नमः | ओं अज्ञानेन्धनदीप्ताग्ने ! ज्वालाग्निब्रह्मरूपिणि ! | आनन्दस्याहुतिं प्रीतिं सम्यग् ज्ञानं प्रयच्छ मे || क्लीं शूद्रायै नमः स्वाहा | ततस्तन्मध्ये त्रिकोणं विलिख्य ओं अमृते ! अमृतोद्भवे ! अमृतवर्षिणि ! प्रिये ! अमृतमाकर्षय आकर्षय स्वाहा | ततस्तत्त्वमुद्रया पूर्ववत्तर्पयेत् || ततो भूमौ किञ्चिन्निक्षिप्य ऐं ऐं वद वद वाग्वादिनि ! मम जिह्वायां स्थिरीभव सर्वशत्रुक्षयं कुरु कुरु स्वाहा | इत्यनेन जुहुयादिति || (प्. ७६) यत्रास्ते कमला कृताञ्जलिपरा वीणाधरा सारदा तारावाक्यमनुस्मरन् प्रियतमं चोमावचःकारणम् | ब्रह्मानन्दकृतौ सुसाधनविधौ तारारहस्ये शुभे- ऽप्याचारादिविधौ तृतीयपटलः सर्वार्थसिद्धिप्रदः || अथ चतुर्थ पटलः | अथ षोढा | प्रणवं मातृकावर्णैः पुटितं मातृकास्थले | तेनैव पुटितं वर्णं न्यसेत्तत्रैव पार्वति ! || इति यामले | केवलां मातृकां कृत्वा मातृकां तारसंपुटाम् | तारेण पुटितां तान्तु लज्जा तु मातृकापुटा || लज्जया पुटिता सा तु न्यस्तव्या साधकोत्तमैः | मातृकया पुटा योषा योषया मातृका तथा || मातृकया पुटं कूर्चं कूर्चेन पुटितार्णताम् | मातृकापुटितं चास्तं ह्यस्तं मातृकया तथा | मातृकापुटितं मन्त्रं मन्त्रेण पुटितान्तु ताम् || अयुतं विन्यसेद् यस्तु वायुकुम्भकयोगतः | महायोगी भवेत् सोऽपि देवीं पश्यति चक्षुषा || षोढाहीनस्य मन्त्रस्य दुर्बलत्वं प्रजायते | न सिद्धिदो भवेत् सोऽपि मोक्षदो न कदाचन || अं तारं अं ओं अं नमः | ओं अं ओं नमः | स्त्रीं अं स्त्रीं अं नमः | स्त्रीं अं स्त्रीं नमः | अं ह्रीं अं नमः | ह्रीं अं ह्रीं नमः | अं छं अं नमः | हूं अं हूं नमः | अं फट् अं नमः | फट् अं फट् नमः | अं मूलं अं नमः | मूलं अं मूलं नमः | अं नमः अं लज्जा अं नमः लज्जा अं लज्जा नमः (प्. ७७) अं बधूम् अं नमः अं कूर्चं अं नमः कूर्चं अं कूर्चं नमः | अं फट् अं नमः फट् अं फट् नमः अं मूलं अं नमः मूलं अं मूलं नमः इति वायुधारणेन न्यासं कृत्वा मूलेन सप्तधा व्यापकं कुर्यात् | इति गुह्यषोढा | ह्रीं ऐं हौं क्लीं हुं फट् लज्जा वाग्भवबीजञ्च प्रासादं काम एव च | वर्मबीजं ततोऽप्यस्त्रं न्यस्तसिद्धिमवाप्नुयात् || इति महाषोढा | धूं धूं धूमावति ! स्वाहा इति मन्त्रं जपेद्दश | वर्णन्यासक्रमेणैव मायया पुटिता बधूः || बध्वा संपुटितान् वर्णान् विन्यसेत् साधकोत्तमः | षड्धा न्यासं ततः कृत्वा महासिद्धिमवाप्नुयात् || इति पूर्ववत् पुटितं कृत्वा वर्णन्यासवत् पञ्चाशत् स्थाने षड्धा न्यसेत् | इति महाषोढा | प्रत्यहं क्रियते येन षोढा वत्स ! महामहा | मन्त्रसिद्धिर्भवेत्तस्य स्वप्ने वाक्यं शृणोति हि || इति ब्रह्मानन्दपरमहंसपरिव्राजकावधूतविरचिते तारा- रहस्ये चतुर्थं पटले त्रिषोधाप्रकरणम् | -------- षोढा नक्तं मत्स्यमांसं परमान्नादिभिर्युतम् | सायंसन्ध्यां ततः कृत्वा योगं च परिकल्पयेत् | आधारमूलं ग्रीवाग्रं मेरुदण्डं प्रकीर्तितम् || तदाश्रित्य वसेत् लोके कोटितीर्थत्रयं तनौ | वामे तदंशे नाडी स्यात् ईडा सर्वार्थसिद्धिदा || दक्षिणे पिङ्गला नाडी सर्वतीर्थमयी शुभा | सुषुम्ना मेरुपुरतः पुण्यनाड्यखिलप्रदा || प्. ७८) तन्मध्ये चित्रिणी वज्रा तन्मध्यतः स्मृता | ब्रह्मनाडी समाख्याता ब्रह्मानन्दप्रदायिनी || इन्दीवरमृणालेव राजते मध्यमध्यतः | स्थिरवायुसमायोगात्तिष्ठत्येव चराचरम् || स तावत् कुण्डलीशक्तिर्नासावायुः प्रकीर्तितः | मायायोगसमायोगात् तत्र चाष्टस्थितानि वै || तिलकाकाररजतं तथा भाति च तिष्ठति | चैतन्यरहिता नाड्यो वद्धास्तिष्ठन्ति देहतः || तीर्थं पुण्यं महापीठं तदाश्रित्य च तिष्ठति | यन्त्रं च देवता तत्र मूले च परिनिष्ठिता | मेरोर्मूले यथा पद्मं मूलाधारं प्रकीर्तितम् || चतुर्ङ्गुलविस्तीर्णम् उच्छ्रितं चतुरङ्गुलम् | चतुःपर्णं शोणपर्णं त्रिकोणं कर्णिका ततः || तन्मध्ये बिन्दुरूपोहि काकिनीशक्तिसंयुता | स्वयम्भू लिङ्गमाख्यातं स्वर्णवर्णं सुशोभनम् || यवपञ्चकमानन्तु महालिङ्गं मनोहरम् | वेष्टयित्वा च विहरेत् शक्तिः कुण्डलिनी परा || विलोलभुजगाकारा ब्रह्मरूपविधारिणी | सार्द्धत्रिवलयाकारा महायोगमयी सदा || षट्पदैव प्रोच्यमाना नैव लिङ्गं स्पृशेत् क्वचित् | सूर्यकोटिप्रतीकाशा चन्द्रकोटिसुशीतला || तडिच्चञ्चलरूपाभा परब्रह्मस्वरूपिणी | विराटमूर्तिर्देवेशो विहरेत् पूर्वतो दले || चित्कलाशक्तिसंयुक्तः स्तूयते च कृताञ्जलिः | महाकालो दक्षिणे च कालिकाशक्तिसंयुतः || स्तयते परया भक्त्या महाज्ञानस्वरूपिणीम् | (प्. ७९) नारायणः पश्चिमे च महालक्ष्मीकुलेश्वरः || स्तूयते परया भक्त्या भावेन कुण्डलीं पराम् | उत्तरे च महादेवः पार्वत्या सह शङ्करः || स्तूयते तारिणीं देवीं सर्पाकारां महेश्वरीम् | यदा कदाचित् तद्वाचामेकं वाक्यं शृणोति हि || तदा सृष्टिं स्थितिञ्चापि संहारं कर्तुमेव हि | ते शक्ताः स्युर्महादेव ! साधु साधु प्रकाशितम् || यदा लिङ्गे भवेल्लिप्ता तदा निद्रां व्रजेन्नरः | सदा सा परमा शक्तिः स्थिरलग्ने स्थिरा भवेत् || तदा पुण्यकरो लोको भविष्यति न संशयः | यदा मूर्धनि लिङ्गस्य सा ददाति सुखं परम् || जपशक्तो भवेत् जीवस्तत्र शब्दे च सिद्धिदः | यदा पुच्छं लिङ्गमूर्द्ध्नि ददाति ब्रह्मरूपिणी || गुरुतल्पं ब्रह्मयोषां गच्छेद्वालाञ्च कामिनीम् | षड्दलं लिङ्गमूले च पद्मं स्याद्रक्तपाण्डरम् || तन्मध्ये रक्तपाण्डुञ्च लिङ्गं विश्वोद्भवात्मिकम् | हाकिनीशक्तिसंयुक्तं सर्वसिद्धिप्रदायकम् || ब्रह्मा विष्णुस्तथा रुद्रो भगश्चन्द्रः शचौपतिः | राजते दलमध्ये तु सर्वशक्तिसमन्वितः || स्तूयते परमं लिङ्गं सर्वकामार्थसिद्धिदम् | मूलाधारात् कुण्डलिनीं तत्र यत्नेन चालयेत् || तस्याः स्पर्शनमात्रेण दलं तस्योत्तरं मुखम् | पद्मोपरि व्रजेन्नैव महाशक्तो महेश्वरि ! || किन्तु तत्र स्थिताः सर्वे स्वर्वा गच्छन्ति तत्कुले | एकत्रीभूय ते सर्वे स्तुवन्ति सिद्धिदायिनीम् || नाभावष्टदलं पद्मं नवीनजलदप्रभम् | (प्. ८०) विश्वान्तकस्तत्र लिङ्गं शाकिनीशक्तिसंयुतम् || इन्द्रो वह्निः पितृपतिर्न्नैर्-ऋतो वरुणो मरुत् | कुवेरस्तत्र ईशानः स्वस्वशक्तिसमन्वितः || तत्र पद्मस्य मध्ये तु ब्रह्मनाडीसमाश्रिताम् | कृत्वा तु तस्य पात्राणि चोत्तरञ्च विभावयेत् || ते ते देवास्ततो गत्वा स्तुवन्ति भक्तिसंयुताः | हृदये च ततो ध्यायेत् पद्मं षोडशभिर्दलैः || महाशुक्लं महापद्मं गजकुम्भाकृतिं दलम् | इन्द्रश्चन्द्रो गुरुः शुक्रो वामदेवः शिवापतिः || ईश्वरः शङ्करः कृष्णः वामदेवः कुलेश्वरः | कमलानायकः कोपः कामरूपः कृपामयः || करणे षोडशके च स्वस्वयोषासमन्वितः | स्तूयते सर्वदा भक्त्या महालिङ्गं महेश्वरम् || डाकिनीशक्तिसंयुक्तं भावयेच्च परात्परम् | तत् पन्थानं समारुह्य तत्र देवीं समानयेत् || तद्वामे राजते जीवस्तदधः पाप एव च | सुरापानहृदा युक्तं गुरुतल्पकटिद्वयम् || वज्रदन्तसमोपेतं मृदुदन्तविभूषितम् | महाकायं महादेवरहितं हृदये सदा || नखे स्वर्णहृतं चिह्नं सर्वदोषयुतं परम् | नवाकारं मोक्षहीनं कुलाचारविहीनकम् || कामदं कामरूपेण रतिदोषप्रदं तथा | ततःपरं भावयेच्च दशपत्रं सुशोभनम् || नीलवर्णं महापद्मं सर्वसिद्धिप्रदायकम् | महालिङ्गं कामनाम राजते कामिनीयुतम् || कामदेवश्च शाम्बश्च कामाचारश्च कामुकः | (प्. ८१) कामिनीनायकः कामो ब्रह्मानन्दः कुलेश्वरः || त्रिलोकेशः सदानन्दः कौलो दशदले स्थितः | स्वस्वशक्तिसमोपेताः स्तुवन्ति कुण्डलीं पराम् || ललाटे नेत्रपत्रञ्च ब्रह्मलिङ्गसमन्वितम् | सशक्तिर्विष्णूरुद्रश्च स्तौति तारासमन्वितः || तं विभिद्य गता देवी कुण्डली शक्तिरुत्तमा | अधोमुखं सहस्रारं मेरुदण्डाग्रनाडीतः || त्रिलोकस्थास्ततो देवाः सन्ति तत्रैव शक्तिभिः | नाडीत्रयसमोपेतं सरोजं द्वादशं दलम् || त्रिकोणकर्णिका तत्र ब्रह्मविष्णुशिवान्विता | दन्तावीकवती शयया शक्तिवज्रसमन्विता || तत्रापि श्रीगुरुः साक्षात् सर्वभूतहिते रतः | कर्पूरधवलं देवं ब्रह्मरूपिणमव्ययम् || परमं शिवमाख्यातं कौवेरास्यं विभावयेत् | मूलादिदेवताः सर्वे स्तुवन्ति सर्वकारणम् | कुण्डलिनीं महाशक्तिं ललाटे कमलावतीम् || भावयेत् शिवरूपेण वामभागे समानयन् | वामे रतिञ्च संस्थाप्य गुरोरेव सुसिद्धये || समुत्थाय गुरुस्ताञ्च साकारां मन्त्ररूपिणीम् | तत्रापि गुरुणा देवि! वीतशक्ता महेश्वरी || उपरि स्थीयते तेन महामोहविनाशिनी | वामपादाङ्गुष्ठतोऽस्याः वक्ष्यतेऽमृतमुत्तमम् || तत् पीत्वा सुखदुःखाभ्यां जीवो जीवति नित्यशः | भावनाभ्यासयोगेन यदि नाडीं प्रवेशयेत् | महासिद्धिं स लभतेऽप्यमरो जयते ध्रुवम् || इति तारायोगे योगसारः | (प्. ८२) यत्रास्ते कमला कृताञ्जलिपरा वीणाधरा सारदा ताराराध्यमनुस्मरन् प्रियतमं चोमावचः कारणम् | ब्रह्मानन्दकृतौ सुसाधनविधौ तारारहस्ये शुभे योगाचारविधौ चतुर्थपटलः सर्वार्थसिद्धिप्रदः || इति तारारहस्यतन्त्रं समाप्तम् | </poem> == स्रोतः == *[https://muktalib7.com/DL_CATALOG_ROOT/digital_library.htm मुक्तबोधपुस्तकालयः] [[वर्गः:तन्त्रग्रन्थाः]] hmhwyyp6aimsgbjv1tp2wu9i1fb3kbo 418084 418083 2026-08-24T05:02:33Z Shubha 190 418084 wikitext text/x-wiki {{header | title = तारारहस्यम् | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <poem> तारारहस्यम् श्रीब्रह्मानन्दपरमहंसपरिव्राजकविरचितम् तारारहस्यम् प्रथमः पटलः ओं नमस्तारायै । तारां संसारसारां त्रिभुवनजननीं सर्वसिद्धिप्रदात्रीं सर्वाद्यां सर्वरूपां सकलगुणमयीं वन्दितां देववृन्दैः । दिव्ये राजे सरोजे भवभयभयदां राजमानां प्रणम्य ब्रह्मानन्दाख्यकोऽहं भुवनहितकृते तद्रहस्यं तनोमि ।। ब्रह्मा विष्णुरुमापतिस्त्रिभुवने सृष्टिं स्थितिं प्रालयं ध्यात्वेमां जगदम्बिकां वितनुते मोक्षप्रदां रारिणीम् । भक्त्या तद्गतमानसो यदि जनस्तारां भजेद् यत्नतः स क्षेमङ्करमेतदेव लभते तत्त्यागतो यात्यधः ।। ज्ञात्वा तारारहस्यं भजति यदि जनस्तारकामन्त्रराजं श्रेष्ठां सिद्धिं लभेतामरवरमनुजैर्दुर्लभां तारकातः । त्यक्त्वा तारां प्रयाति ध्रुवमतिविपदामास्पदं मोहकूपं दुःखं शोकञ्च सम्यक् गतिरपि सुतरां नैव भव्या कदाचित् ।। तारासारं समालोक्य तारानिगममेव च । महानीलं महाचीनं नीलतन्त्रं शिवप्रियम् ।। ताराकल्पं शक्तिकल्पं शक्तिसारं तथैव च । रुद्रयामलकञ्चैव नीलसारस्वतं तथा ।। लिङ्गतन्त्रं योनितन्त्रं षोढातन्त्रं महामतम् । तारायाः कुलसर्वस्वं ऊर्द्ध्वाम्नायं विशेषतः ।। प्. २) नानाशास्त्राणि चालोक्य ताराया मन्त्रसिद्धये । वक्ष्ये रहस्यं ताराया ब्रह्मानन्दो हिताय वै ।। इति प्रथमं मङ्गलाचरणम् । नानाशास्त्रार्थविलोकनपूर्वकं श्रीमत्तारादेव्या रहस्यं कामार्थमोक्षाणां तारामन्त्रेण दायकं सकलगुरुम्? प्रातःकृत्यादिक्रियाज्ञानार्थं देवतामन्त्रनिरूपणादिग्रन्थः *? कहिताय ब्रह्मानन्देन मया यत्नेन वितन्यते । प्रथमे निगमे कल्पे रत्नद्वीपे सुरालये । श्रुत्वा कालीमुखाद् वाक्यं न च हृष्टः सदाशिवः ।। पुनः पुनः पृच्छमानः प्रश्नञ्चैवाकरोच्छिवाम् । यदा मूर्त्त्या करालास्यो रावणो नाशितः पुरा ।। वराभयकरा देवी खद्गमुण्डधरा परा । लोलजिह्वा चोग्ररूपा तारा सर्वैः सुपूजिता ।। तदा चिन्तान्विता देवा रुद्रार्थं कृतनिश्चयाः । देवताभिः समं ब्रह्मा स्तुतिं कर्त्तुं समागतः ।। दृष्ट्वा तान् मोक्षदा देवी कवित्वधनदायिनी । प्राप्तलज्जा महादेवी दक्षिणे खड्गमावहत् ।। लज्जया नम्रवक्त्रा च तस्माल्लम्बोदरी परा । रुद्राद्विगलितं वासो ब्रह्मा चर्माम्बरं दधौ ।। काञ्चीमुद्रां गृहीत्वा च कर्तीं कृत्वाथ दक्षिणे । भूमौ च मुकुटं क्षिप्त्वा तत्र रुद्रं समाह्वयत् ।। भूमौ निपत्य देवेशः पपात चरणान्तिके । अयुतं द्वादशं देवि ! पुस्तकं चावलोकितम् । कलां वक्तुं न शक्तोऽहं वद योगं सुरेश्वरि ! ।। पूज्ये से कालिके ! देवि ! प्रसीद भक्तवत्सले ! ।। श्रुत्वा वाक्यं शिवस्यापि हसित्वोवाच तारिणी । (प्. ३) त्वद्रूपाः पुरुषाः सर्वे मद्रूपाः सकलाः स्त्रियः ।। इदं योगं महादेव ! भावयस्व दिने दिने । पादपद्मे ततो नीलपद्मं दत्तं मनोहरम् ।। गृहीत्वा वामहस्तेन तत्तोयैरभिषिच्य च । रुद्रदत्तं पानपात्रं विधृतं वामपाणिना ।। एतेन तारा सा जाता शीर्षेऽक्षोभ्यो भुजङ्गमः । महाकालः स एव स्यात्तारारूपे जगत्त्रये ।। यस्याश्च स्मरणे सद्यो भोगमोक्षौ करस्थितौ । एवम्भूता महादेवी ब्रह्माण्डशून्यमध्यगा । सृष्टिस्थितिकरी देवी तारारूपा दयान्विता । द्वितीये चैव शून्यान्ते सुविराड्रूपधारिणी ।। तृतीये च महाशून्ये तडित्कोटिसमप्रभा । निराकारा निराधारा तारा सर्वार्थसाधिका । चतुर्थे शून्यमाश्रित्य विष्णुः पालयते ध्रुवम् । तस्माज्जातश्चतुर्वक्त्रः सृष्टिं वितनुते ध्रुवम् ।। पञ्चशून्ये महादेवी शिवरूपा त्रिलोचना । लयं नयति ब्रह्माण्डं महाकालेन लालिता ।। पुनर्ब्रह्माण्डसिद्ध्यर्थं महाविद्या च तारिणी । सर्वान्ते कालिकां मूर्तिं त्यक्त्वा वस्त्रं पुनर्दधौ ।। षष्ठे शून्यमयं ब्रह्म विश्वं विश्वेश्वरं तथा । महामहाशब्दपरा कालिका वीजतारका ।। पञ्चशून्ये स्थिता तारा सर्वान्ते कालिका स्थिता ।। इति श्रीपरमहंसपरिव्राजकाचार्यब्रह्मानन्दगिरितीर्थावधूत- विरचिते तारारहस्ये सर्वरहस्योत्तमे हरगौरीसंवादे प्रथमपटले सृष्टिप्रकरणपटलः । प्. ४) साधको ब्राह्मे मुहुर्त्ते उत्थाय योषादशनं कृत्वा च उत्तरास्यः स्वनाभौ दक्षिणहस्तोपरि वामहस्तं दत्त्वा शिरसि द्वादशार्णसरसिरुहोदरसहस्रदलकमलावस्थितं श्वेतवर्णं नानालङ्कारभूषितं रक्तशक्तिवामभागं त्रिनयनं विम्बाधरं शक्तिवदनारविन्दं गुरुं समालोकयन् हृष्टमानसं स्वस्तिकास *?स्थं विभाव्य मानसोपचारैराराध्य ऐं इति अष्टोत्तरशतं जप्त्वा जपं समर्प्य प्रणमेत् । ओं अखण्डमण्डलाकारं व्याप्तं येन चराचरम् । तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ।। ओं अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया । चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ।। उत्थाय पश्चिमे यामे भावयेद् ब्रह्मरन्ध्रतः ।। रक्तशक्त्या समायुक्तं शुक्ररूपं महेश्वरम् । सहस्रारे महापद्मे कर्पूरधवलं गुरुम् ।। उत्थाय पश्चिमे यामे तच्चैतन्यं समाचरेत् । सर्वविद्यासु सर्वत्र प्रातःकृत्यादिकर्मसु ।। द्यानयोगे वामहस्ते दक्ष्णं परिधारयेत् ।। इति नानाशास्त्रानुकूलप्रातःकृत्यादिवचनात् ताराविषये वैपरीत्यमिति । तारागमे च - स्वनाभौ दक्षिणे हस्ते वामहस्तं प्रदापयेत् । भावयेच्च सहस्रारे श्रीगुरुं शक्तियुक्तकम् ।। महानीलेऽपि ! ताराविद्यासु सर्वासु भावनादौ व्यतिक्रमः । स्वनाभौ पाण्योर्योगश्च भूतशुद्ध्यादिके शिव ! ।। सहस्रारे महापद्मे कुन्देन्दुसदृशप्रभम् । रक्तशक्त्या समायुक्तं भावयेत् साधकाग्रणीः ।। तारानिगमे च । प्रातः शिरसि शुक्लाब्जे द्विनेत्रे द्विभुजं गुरुम् । (प्. ५) वराभयकरं शान्तं देव्याच्च वदनाम्बुजम् ।। दृष्ट्वा दृष्टं ब्रह्ममयं परब्रह्मस्वरूपिणम् । नानालङ्कारसंयुक्तं भावयेत् स्वस्तिकासने ।। सर्वज्ञानप्रदं देवं ज्ञानानन्दस्वरूपिणम् । तथा च वाग्भवं बीजं सर्वज्ञानविशुद्धये । न जप्त्वा वाग्भवं बीजं तारिणीं यस्तु भावयेत् । न सिद्धिस्तस्य देवेश ! विघ्नस्तस्य क्रियासु च ।। प्रातः शिरसि शुक्लाब्जे गुरुं सम्भाव्य यत्नतः । जप्त्वा तु वाग्भवं बीजं सर्वज्ञानविशुद्धये ।। संजप्त्वा वाग्भवं बीजं प्रणमेच्च पुनः पुनः ।। सर्वसाधारणब्रह्मखण्डोक्तमन्त्रेण वारद्वयं प्रणमेत् । तत्र प्राणायामचतुष्टयस्यावश्यकत्वम् । मन्त्रद्वयेन युक्तेन प्रणमेत् श्रीगुरुं सदा । तारामन्त्रविशेषेण कुलोक्तेन द्वयेन च ।। ततः स्वस्तिकासनस्थः पृथ्वीमण्डलात् सार्द्धत्रिवलयान्वितां रविकोटिसमप्रभां चन्द्रकोटिसुशीतलां स्वयम्भूलिङ्गवेष्टितां निराकारस्वरूपां परब्रह्ममयीं कुण्डलिनीं ज्ञानानन्दमुदितमानसां महायोगस्वरूपिणीं पुरतः स्वयम्मू कनकवर्णशीर्षतः पद्मवनसमुद्भवां बहुतरप्रणवानामेककृतशब्दविभागमयीं तत्त्वस्वरूपाम् इडापिङ्गलयोर्मध्ये सुषुम्नामध्यमध्यतः चित्रिणीं ब्रह्मनाडीं प्रवेशयेत् । द्वितीयं पद्मं वामतो विभाव्य मृदुमन्दगतिमयीं लोलीभूतां हृत्पद्मे विश्राम्य गुरुयोगं विभाव्य मानसैः पूजयेत् । विभावयेत् सदा भक्त्या सर्वाद्यां भुजगाकृतिम् । भूपद्मे लिङ्गमावेष्ट्य राजते ब्रह्मरूपिणी ।। इति शक्तिसारे । (प्. ६) तारासाररुद्राध्यायादौ । स्वयम्भूनाम्नि योनौ च लिङ्गे न भावयेच्छिवे । शतकोटिं जपन् देवि! तस्य सिद्धिर्न चैव हि ।। पुरतो मेरुदण्डस्य त्रिगुणां गुणशालिनीम् । इडापिङ्गलयोर्मध्ये सुषुम्नामध्यमध्यतः ।। चालयेच्छ्यामलां शुद्धिं ज्ञानसन्दीपनीं पराम् । विद्युत्कोटिप्रभायुक्तां विषतन्तुतनीयसीम् ।। मध्यतो ब्रह्मनाड्या च रविकोटिसमप्रभाम् । द्वितीये वामतो बुद्ध्या गुरोरन्तिकमानयेत् ।। तत्रानीय परां शुद्धां ज्ञानसन्दीपनीं शिवाम् । तडित्कोटिप्रभायुक्तां ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकाम् ।। परां कुण्डलिनीशक्तिं साकारां परिभावयेत् । तस्य मध्ये समानीय रक्तवर्णां विभावयेत् ।। तदा सिद्धिमवाप्नोति नान्यथा कल्पकोटिभिः । ज्ञानानन्दमयीं साक्षात् सर्वानन्दप्रदायिनीम् ।। नानालङ्कारभूषाढ्यां भावयेद् गुरुसन्निधौ । मानसैः पूजयित्वा च मूलमन्त्रं शतं जपेत् ।। कृताञ्जलिपुटो भूत्वा चिन्तयेत् परदेवताम् । कालत्रिपुरसुन्दर्या रूपं तत्र नियोजयेत् ।। उद्यद्भानुसहस्राभां द्विभुजां शिवसुन्दरीम् । प्रातः?कृत्यं विधायाथ मूलमन्त्रं जपेत्त यः ।। तस्य सिद्धिर्महादेवि! हृदये योगिनीगणैः ।। एतेन गुरुसन्निधौ कुण्डलिनीं साकारां विभाव्य मानसैः संपूज्य मूलमष्टोत्तरशतं जप्त्वा समाप्य प्रणमेत् ।। ततो भूमौ प्रणम्य कुमारीं ब्राह्मणांश्च दृष्ट्वा पठेत् । (प्. ७) ओं अहं देवो न चान्योऽस्मि ब्रह्मैवास्मि न शोकभाक् । सच्चिदानन्दरूपोऽहं नित्यमुक्तस्वभाववान् ।। ब्रह्मानन्दसदानन्दपरो ज्ञानविधायकः । तारकाभक्त आनन्दपूर्णानन्दः सदाशिवः ।। भैरवोऽहं सुधाढ्योऽहं तत्त्वज्ञोऽहं कुलस्त्रियः । गुरुप्रसादवानस्मि शक्तिसाधकसेवकः ।। रतानन्दः कुलानन्दः कुमारीदास एव च । कुमारीवणिकोऽहञ्च ताराचरणनायकः ।। इति तारानिगमोक्तं पठित्वा वहिर्गच्छेत् । प्रातःकृत्यं विना देवि न सिद्धिर्जायते शिवे ।। न पूजाफलमाप्नोति मन्त्रजापस्य निश्चितम् ।। सर्वा क्रिया निष्फला स्याद् वैदिकी तान्त्रिकौ तथा । प्रातःकृत्यविहीनस्य शौचहीना यथा क्रिया ।। इति श्रीपरमहंसपरिव्राजकाचार्यब्रह्मानन्दगिरितीर्थस्वामि- कुलावधूतसंरचिते तारारहस्ये सर्वरहस्योत्तमे हरगौरी- संवादे प्रथमपटले प्रातःकृत्यादिपटलः । ततः प्रातःकृत्यानन्तरं स्नानम् । साधकानां वैदिकी तान्त्रिकी प्रातःकालावधि महानिशापर्यन्तं क्रिया वक्तव्या । शिवपूजा तु वैदिकतान्त्रिकयोरैक्यत्वात् तत्पूजनञ्च । अतो नद्यादौ गत्वा मज्जनं कृत्वा ओं अद्येत्यादि श्रीमत्तारादेव्याः प्रीतयेऽस्मिन् जले स्नानमहं करिष्ये इति सङ्क्ल्पा जले त्रिकोणं विलिखेत् ।। तथाच तारानिगमे - देव्याश्च प्रीतये स्नानं कर्तव्यं तन्त्रवेदिभिः । तीर्थमावाह्य तोये च जप्त्वा मज्जनपूर्वतः ।। तत्रैव रुद्रयामले च । (प्. ८) यत्र यत्र महाविद्या साधकैः समुपासिता । तत्र तत्र त्रिकोणञ्च अधोमुखमुदीरितम् । देवत्रिकोणे कर्तव्यं ऊर्द्ध्वास्यं विधिसम्मतम् ।। तत्र । गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति । नर्मदे सिन्धु कावेरि जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ।। इति अङ्कुशमुद्रया सूर्यमण्डलात्तीर्थमावाह्य प्राणायामं कराङ्गषडङ्गे विन्यस्य देवीरूपं विचिन्त्य आत्मानं तारामयं विभाव्यमूलं शीर्षे दशधा हृदि दशधा जले दशधा जप्त्वा त्रिकोणवृत्तचतुरस्रं विलिख्य धेनुयोनिमत्स्याङ्कुशमुद्राः प्रदर्श्य सूर्याभिमुखं द्वादशधा वारि निक्षिप्य मूलेन मूर्द्धानं सप्तधा अभिषिञ्चेत् । तत इष्टदेवताचरणान्निःसृतजलेन उदम्मुखः स्नायात् । तारार्णवादौ तीर्थमावाह्य तोये च प्राणायामषडङ्गकौ । देवीरूपं जले ध्यायेदात्मानं तारिणीमयम् ।। शीर्षे हृदि जले जप्त्वा दशधा मूलमन्त्रकम् । जले त्रिकोणवृत्तञ्च चतुरस्रं लिखेद्बुधः ।। अङ्कुशं धेनुमुद्राञ्च योनिं मत्स्यं प्रदर्शयेत् । रवौ रविजलं दत्त्वा सिञ्चेच्छीर्षं तु सप्तधा ।। इति स्नानम् । तथाच महाचीनमहातारार्णवादौ प्रकुर्याद्वैदिकस्नानं तान्त्रिकं तदनन्तरम् । सन्ध्याञ्च वैदिकीं कृत्वा तान्त्रिकीं स्वयमाचरेत् ।। जले त्रिकोणं संलिख्य तीर्थान्यावाहयेत्ततः । तत्त्वेनाचमनं कृत्वा वह्निजायान्तमन्त्रतः ।। कुशैः समूलैरुदकं दद्याच्छीर्षे च साधकः । ततञ्च भूमौ दातव्यं सप्तधा साधकोत्तमः ।। वामहस्ते जलं नीत्वा चाच्छाद्य दक्षिणेन च । मन्तं वारत्रयं जप्त्वा पञ्च वर्णान् जपेत्ततः ।। क्षान्तं चन्द्रसमायुक्तं सप्तवर्णाद्यमेव च । (प्. ९) वह्निबीजं पृथिव्याश्च वारुणं तदनन्तरम् ।। ह/ य/ व/ ल/ र/ इत्येकजटामन्त्रेऽघमर्षणमन्त्रकम् ।। मुद्रया स्नापयेच्छीर्षं गलितोदकबिन्दुभिः । मुद्रा तु तत्त्वमुद्रा स्यात् सन्ध्यायां कुलतर्पणे ।। तज्जलं दक्षहस्तेन वामनाडीं प्ररोपयन् । अस्त्रबीजेन मन्त्रेण पुरः पाषाणवज्रके ।। ताडयेत् साधकः सर्वसिद्धये ज्ञानसिद्धये । कृष्णवर्णं जलं ध्यात्वा पापेन पुरुषेण च ।। नाडीनां छालनं कृत्वा देहस्य क्षालनं तथा । ततश्च तर्पयेद्देवीममृतानन्दरूपिणीम् ।। देवानृषीन् पितॄंश्चैव गुरुं परगुरुं ततः । परापरगुरुञ्चैव परमेष्ठिगुरुं ततः । ततो मूलं समुच्चार्य देवी तारां ततः परम् ।। श्रीमदेकजटां पश्चात् तर्पयामि ततः परम् ।। प्रकाशशक्तियुक्ताय इदमर्घ्यमहं ददे ।। मार्तण्डमण्डले ध्यात्वा ताराञ्चैकजटां तथा । गायत्त्र्यार्घ्यं प्रदद्याच्च त्रयं कुसुमसंयुतम् ।। गायत्त्रीञ्च ततो ध्यायेज्जपेद्विंशतिसंख्यकम् ।। जलेऽधोमुखः त्रिकोणं विलिख्य ओं गङ्गे चेत्यादिना तीर्थमावाह्य योनिमुद्रां प्रदर्श्य ओं आत्मतत्त्वाय स्वाहा, ओं विद्यातत्त्वाय स्वाहा, ओं शिवतत्त्वाय स्वाहा, इति आचम्य मूलेन कुशेन सप्तधा शीर्षे भूमौ सप्तधा दत्त्वा वामहस्ते जलं नीत्वा दक्षहस्तेनाच्छाद्य तेजोरूपं जलं ध्यात्वा मूलं त्रिवारं तत्र जप्त्वा, हं यं वं लं रं इति त्रिरभिमन्त्रा गलितोदकविन्दुभिः तत्त्वमुद्रया मूर्द्धानं सप्तधा अभ्युक्ष्य शेषजलं दक्षहस्तेनादाय इडया आकृष्य देहान्तःपदं प्रक्षाल्य तज्जलं कृष्णवर्णंध्यात्वा वामकुक्षिस्थितं प्. १०) पापपुरुषेण सह पुरःकल्पितवज्रशिलायां फडिति ताडयेत् । ततो हस्तं प्रक्षाल्य तारां स्मृत्वा एकैकाञ्जलिना ओं देवांस्तर्पयामि, ओं ऋषींस्तर्पयामि, ओं पितॄंस्तर्पयामि, ओं गुरूंस्तर्पयामि, ओं परमगुरूंस्तर्पयामि, ओं परापरगुरूंस्तर्पयामि, ओं परमेष्ठिगुरूंस्तर्पयामि । मूलमुच्चार्य देवी तारां श्रीमदेकजटां तर्पयामि स्वाहा इति त्रिः । ततो दूर्वाक्षतरक्तपुष्पसहितमर्घ्यं गृहीत्वा ओं ह्रीं हं सः श्रीसूर्याय प्रकाशशक्तिसहिताय इदमर्घ्यं ददे । इति सूर्यायार्घ्यं दत्त्वा सूर्यमण्डले देवीं ध्यात्वा गायत्रीमुच्चार्य सूर्यमण्डलस्थायै तारादेव्यै श्रीमदेकजटायै इदमर्घ्यं नमः इति त्रिः । ततः कृताञ्जलिः । ओं प्रातराधारकमले हुतभुङ्मण्डलोपरि । वाग्वीजरूपां विद्यां तां विद्युत्पटलभास्वराम् ।। पुष्पवालेक्षुकोदण्डपाशाङ्कुशलसत्कराम् । स्वेच्छागृहीतवपुषीं गुरुविद्याकरात्मिकाम् ।। मध्याह्ने हृदयाम्भोजकर्णिकासूर्यमण्डले । कामबीजात्मिकां देवीं अलक्तकरसारुणाम् ।। प्रसूनबालपुण्ड्रेक्षुचापपाशाङ्कुशान्विताम् । परिस्तृतां च मुख्याभिः षट्त्रिंशत्तत्त्वसेविताम् ।। सामयज्ञे सरोजस्थे चन्द्रे चन्द्रसम्द्युतिम् । शक्तिबीजात्मिकां चापवाणपाशाङ्कुशान्विताम् ।। चिन्तयित्वा भगवतीं नित्याभिः परिवारिताम् । युगनित्याक्षराकारां घण्टिकावरसन्निभाम् ।। तारासारमतो ध्यायेद् गायत्त्रीं तारकामणौ । त्रिपुराया विशेषेण देव्याश्चैकजटामणौ ।। इति तारासारोक्तश्रवणात् । त्रिपुरासुन्दरीविषये च गायत्त्र्या इदं ध्यानम् । प्. ११) तथा नीलसरस्वतीतन्त्रे तारानिगमे च । तारायै च पदं प्रोच्य विद्महे तदनन्तरम् । महोग्रायै ततो दद्याद्धीमहीति ततः परम् ।। तन्नो देवीति चोच्चार्य ततो दद्यात् प्रचोदयात् ।। ओं तारायै विद्महे महोग्रायै धीमहि तन्नो देवी प्रचोदयात् इति तारानिगमादिनानाग्रन्थसम्मता गायत्री जप्तव्या । सामान्यमादौ जप्त्वा च दशधा साधकोत्तमः । विशेषिकां जपेद्विद्यां गायत्रीं सर्वसिद्धिदाम् ।। शतं वा विंशतिं वापि यो जपेत् साधकाग्रणीः । सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वयं तारापुरे वसेत् ।। गोघ्नश्चैव कृतघ्नश्च ब्रह्मस्त्रीघ्नश्च यो नरः । गुरुतल्परतो वापि स्नुषायां वा रतो यदि ।। एतैः पापैविमुच्येत सत्यं सत्यं सदाशिव ! । कुमारीगमनाद्दोषो न भूतो न भविष्यति ।। ततश्च मुच्यते लोको गायत्रीस्मरणादपि । गायत्र्या आगमोक्तायाः शतमात्रजपादपि ।। एतैः पापैर्विमुच्येत सत्यं सत्यं सुरेश्वर ! ।। एतैः पापैर्विमुक्तश्च विशेषस्मरणादपि ।। तस्मान्निगदिता विद्या जप्तव्या सिद्धिमिच्छता । कूर्चबीजं समुद्धृत्य भगवत्येकजटे ततः । विद्महे घोरदंष्ट्रे च धीमहीति ततः परम् ।। तन्नस्तारे ततो जप्त्वा ततो गद्यं प्रचोदयात् ।। हुं भगवत्येकजटे विद्महे घोरदंष्ट्रे धीमहि तन्नस्तारे प्रचोदयात् इति शतं विंशतिं वा जप्त्वा समर्प्य मूलमष्टोत्तरशतं जपेत् । गायत्रीं परिजप्याथ मूलमन्त्रं जपेन्न च । (प्. १२) सा सन्ध्या निष्फला ज्ञेयाम्यभिचाराय कल्प्यते ।। प्रातःसन्ध्याविहीनश्च न च स्नानफलं लभेत् । मध्याह्नसन्ध्याहीनश्च न पूजाफलमाप्नुयात् ।। सायं सन्ध्याविहीनस्य जपविघ्नः सदा भवेत् ।। तस्मात् सुन्दरि! तत्त्वज्ञः सन्ध्यात्रयमुपाचरेत् ।। प्रातर्न तर्पणं कार्यं न च सायं विशेषतः । मध्याह्ने तर्पणं कृत्वा यथोक्तफलवान् भवेत् ।। अर्घ्यहीना तु या सन्ध्या शोकदुःखप्रदा मता । अर्घ्यं त्रिसन्ध्यं दातव्यमन्यथा निष्फलो जपः ।। समन्त्रापि च गायत्री सत्यं सत्यं वरानने! ।। ततः संहारमुद्रया तत्तेजः स्वहृदये नयेत् प्रणम्य च पूजाञ्चरेत् । इत्येवं सन्ध्या श्रीमदेकजटाविषया इति । अथ उग्रतारासन्ध्या । मूलेन त्रिर्जलं देवतायै दत्त्वा वामहस्ते जलमादाय पूर्ववदाच्छादनम् । जपाघमर्षणं च ततस्तथा आचमनम् । ततो मूलमुच्चार्य श्रीमदुग्रतारां देवीं तर्पयामि नमः इति त्रिः । ततः ओं ह्रीं हं सः इदमर्घ्यं श्रीसूर्याय नमः । इति गायत्र्या सूर्यमण्डलस्थायै श्रीमदुग्रतारायै इदमर्घ्यं नम इति त्रिः । ततो गायत्रीं ध्यायेत् । मूलेन त्रिर्जलं दत्त्वा देवतायै वरानने! । ततो देव्या प्रकर्तव्यमघमर्षणमुत्तमम् ।। ततः स्तुत्वाचमं कुर्यात् ततः स्यादिष्टतर्पणम् । अर्घ्यं दत्त्वा च गायत्र्या ध्यानं कुर्याच्च साधकः ।। देवतातर्पणे चैव तुष्टाः स्युर्गुरुपङ्क्तयः । शरीरेऽस्यास्ततो देव्याः सन्ति शाश्वतराजसाः ।। सर्वसाधारणञ्चात्र ध्यानं सर्वजयावहम् । (प्. १३) सर्वदेवमयी यस्मात् तारिणी त्रिगुणात्मिका ।। प्रातः । उद्यद्भानुसहस्राभां पुस्तकाक्षकराम्बुजाम् । कृष्णाजिनाम्बरां ब्राह्मीं ध्यायेत्तारकिताम्बरे ।। मध्याह्ने । श्यामवर्णां चतुर्वाहुं शङ्खचक्रलसत्कराम् । गदापद्मधरां देवीं सूर्यासनकृताश्रयाम् ।। सायाह्ने वरदां देवीं गायत्रीं संस्मरेत्ततः । शुक्लां शुक्लाम्बरधरां वृषासनकृताश्रयाम् ।। त्रिनेत्रां वरदां पाशकपालशूलधारिणीम् । सूर्यमण्डलमध्यस्थां ध्यायन् देवीं समभ्यसेत् ।। लज्जावीजं समुद्धृत्य उग्रतारापदं ततः । सम्बोधनान्तं देवेशि! विद्महे तदनन्तरम् ।। श्मशानवासिनिपदं धीमहीति ततः परम् । तन्नस्तारे समुद्धृत्य प्रचोदयात् पदं ततः ।। सम्बोधनान्तं देवेशि ! ततः स्यात्तु प्रचोदयात् ।। ह्रीं उग्रतारे विद्महे श्मशानवासिनि धीमहि तन्नस्तारे प्रचोदयात् इति । ततः सामान्यगायत्रीं दशधा जप्त्वा समाप्य विशेषगायत्रीम् अष्टोत्तरशतं जपेत् । ततः संहारमूद्रया तत्तेजः स्वहृदये नयेत् । इति उग्रतारासन्ध्या । मूलेन जलं संशोध्य सूर्याभिमुखं पञ्चधा जप्त्वा जलञ्च पञ्चधा दत्त्वा ओं ह्रीं स्वाहा इत्याचम्य कृताञ्जलिः । ओं श्मशानालयमध्यस्थां चतुर्वर्गप्रदायिनीम् । महामेघप्रभां देवीं नीलपद्मे विराजिताम् ।। सर्वाभरणशोभाढ्यां लोचनं हरनेत्रतः ।। इति पठित्वा जले षट्कोणं विलिख्य तीर्थमावाह्य तत्त्वेनाचमनं कृत्वा मूलेन त्रिर्जलं भूमौ दद्यात् इत्यघमर्षणम् । (प्. १४) ततश्चैकजटावत् तर्पणं विधाय अर्घ्यं दद्यात् । जलमूले च संशोध्य पञ्चधा मूलमन्त्रकम् । पञ्च वारान् जलं दत्त्वा पूजावच्चाचमं चरेत् ।। सूर्यस्य मण्डले देवीं ध्यात्वा वाचमनं चरेत् । ततश्चैकजटावच्च सन्ध्यां कुर्यात् तु साधकः ।। अर्घ्ये तु गायत्र्या सूर्यमण्डलस्थायै तारादेव्यै श्रीनीलसरस्वत्यै इदमर्घ्यं स्वाहा । इति त्रिः । ततो ध्यानम् । प्रातः । सूर्यमण्डलसंलग्नां मुक्ताहारविशोभिताम् । द्विनेत्रां द्विभुजां देवीं चतुर्वक्त्रां सरोजजाम् ।। मध्याह्ने विष्णुरूपाञ्च चतुर्हस्ताञ्च भैरवीम् । मुक्तामाणिक्यसंयुक्तां नानाहारादिशोभिताम् ।। मन्त्रसिद्धिप्रदां देवीं गायत्रीं साधकाग्रणौः ।। सायाह्ने सूर्यसंस्थाञ्च पञ्चवक्त्रां त्रिलोचनाम् । माहेश्वरीं जगद्धात्रीं जगज्जङ्गमपालिकाम् ।। तारं पूर्वं समुद्धृत्य नीलसरस्वतिपदम् । धीमहि प्रथमं योज्यं सारदायै च विद्महे ।। तन्नः शिवे पदञ्चोक्त्वा ततो दद्यात् प्रचोदयात् ।। ओं नीलसरस्वति धीमहि सारदायै विद्महे तन्नः शिवे प्रचोदयात् इति गायत्री यथाशक्ति जपेत् । ततः सर्वमेकजटावत् । तारार्णवे महाचीने च विशेषः । स्त्रीणाञ्चापि च शूद्राणां ब्राह्मणानां पृथक् पृथक् । ब्राह्मणेन प्रकर्तव्यं यद्यद् उक्तं हि पुस्तके ।। अन्यथा निष्फलं विद्यात् सर्वा पूजादिका क्रिया । प्रातःकृत्यं तथा स्नानं तथा सन्ध्यात्रयं शिवः ।। स्त्रीशूद्रयोस्तारमन्त्रे लज्जाबीजं प्रकीर्तितम् । वह्निजायामनुर्यत्र नमस्तत्र प्रकीर्तितम् । (प्. १५) सर्वत्र पूजाहोमादावविशेषो विधिर्मतः ।। इति नीलसरस्वतीसन्ध्या । ततो देव्या मनुं वक्ष्ये तारायाश्च सदाशिवे ! । यस्य विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः ।। अथ बीजकोषमहानीलतारानिगमादौ - ब्रह्मा पृथ्वी वामनेत्रं चन्द्रबिन्दुसमन्वितम् । कामबीजं समाख्यातं त्रैलोक्यजयदायकम् ।। क्षान्तरेफसमायुक्तं वामनेत्रं सचन्द्रकम् । लज्जाबीजमिति ख्यातं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ।। षष्ठस्वरसमोपेतं हकारं चन्द्रखण्डकम् । कूर्चबीजमितिख्यातं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।। पवर्गस्य द्वितीयञ्च टवर्गस्याद्यमेव च । सर्वरक्षाकरं मन्त्रम् अस्वबीजं प्रकीर्तितम् ।। चन्द्रखण्डसमोपेतं द्वादशस्वरमीरितम् । वाग्भवं तच्च विज्ञेयं वाचःसिद्धिप्रदायकम् ।। त्रयोदशस्वरं देवि! चन्द्रखण्डविभूषितम् । तारं प्रणवमित्युक्तं ब्रह्मविष्णुशिवात्मकम् ।। पञ्चमस्वरसंयुक्तं हकारं वर्मबीजकम् ।। जलाग्निबिन्दुसंयुक्तं चतुर्दशस्वरान्वितम् । अङ्कुशं बीजमाख्यातं त्रैलोक्यस्य शुभावहम् ।। नादिभान्तं विसर्गान्तं हृद्बीजं परिकीर्तितम् ।। हान्तं यस्य चतुर्थञ्च द्वितीयस्वरसंयुतम् । तदन्त्यञ्च हकारञ्च वह्निजायासमन्वितम् ।। ब्रह्माग्निर्वामनेत्रान्तं द्विजराजसमन्वितम् । बधूबीजमिति ख्यातं बध्ररिव यशस्विनी ।। बालस्त्वं वन्दनीयस्त्वं दासस्त्वं गुरुरेव च । (प्. १६) माता न गोपयेद्वाक्यं वालकेभ्यः कदाचन ।। तस्मात्तत् पृच्छतां नाथ! यद्यहं देवदुर्लभम् । तारामन्त्रं महादेव ! वसुसिद्धिप्रदायकम् ।। काली तारा महाविद्या षोडशी भुवनेश्वरी । भैरवी छिन्नमस्ता च मातङ्गी कमलात्मिका । धूमावती च वगला महाविद्याः प्रकीर्तिताः ।। एतासां श्रवणादेव सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् ।। विष्णुविद्या-देवविद्याशिवविद्याविभेदतः । शक्तिविद्याप्रभेदेन विद्याबह्व्यः प्रकीर्तिताः ।। सत्यादौ त्रियुगान्तञ्च विद्या जागर्ति नित्यशः । कलौ जागर्ति काली च कलौ जागर्ति नित्यशः । कलौ काली कलौ कृष्णः कलौ गोपालकालिका ।। काली तारा महाविद्या महासिद्धिप्रदायिनी । महाविद्यासु सर्वासु कलौ सिद्धिरनुत्तमा ।। सर्वविद्यामयि देवि ! कलौ सिद्धिरनुत्तमा । कालिका तारका विद्या सर्वाम्नायैर्नमस्कृता ।। तयोर्यजनमात्रेण सिद्धः साक्षात् सदाशिवः ।। यथा काली तथा तारा तथा नीलसरस्वती । सर्वाभीष्टफलं दद्यात् तथा त्रिपुरसुन्दरी ।। अभेदमतमास्थाय यः कश्चित् साधयेन्नरः । त्रिलोके स तु संपूज्यः स्यात्तारासुत एव सः ।। भेदं कृत्वा तु यो मन्त्री साधयेदत्र साधनम् । न तस्य निष्कृतिर्देवि! निरये पच्यते हि सः ।। एतासां साधनेनैव यशः सिद्धिश्च नित्यशः । केवलां भक्तिमास्थाय चतुर्वर्गं लभेत् करे ।। त्रिपुरा च महाविद्या बहुसाधनसिद्धिदा । (प्. १७) यस्याः प्रसादान्मन्त्रेण भोगो मोक्षश्च जायते ।। कालिका तारका विद्या कलौ सिद्धिसमृद्धिदा । दुःखं विना प्रसीदेत कलौ जागरणात्मिका ।। न वा प्रयोगवाहुल्यं न्यासजालादिके तथा । न तत्र पश्वाचारः स्यात् तस्मात् तत्साधनं शुभम् ।। कालिकासाधनं देवि! मत्कृते कालिकार्चने । राजते तद्धि तत्रैव प्रबुध्य साधनञ्चरेत् ।। अस्या मूर्तिर्द्वितीया या सृष्टिमूले व्यवस्थिता । एतस्याः साधनञ्चैव सर्वसिद्धिप्रदायकम् ।। धनं धान्यं शुभं (सुतं) जायां भोगं मोक्षं तथैव च । अचिराल्लभते वाणीं यस्याः स्मरणमात्रतः ।। नाधीत्य छन्दःशास्त्राणि विनालापं कवेरपि । गद्यपद्यमयी वाणी वक्त्रात् तस्य प्रजायते ।। अणिमा लघिमा व्याप्तिः प्राकास्यं महिमा तथा । अदर्शनं स्थौल्यरूपं वह्निस्तम्भं जलस्य च ।। चन्द्रसूर्याग्निभूतानां स्तम्भको विभुरेव सः । मन्त्रसिद्धिस्तथा सिद्धिः पुराणागमसिद्धिभाक् ।। उपचारविशेषेण राजपत्नीं वशं नयेत् । चतुःषष्टिप्रकारेण सिद्धिराकाशगामिनी ।। पञ्चशून्ये स्थिता तारा सर्वान्ते कालिका स्थिता । सिद्धयः सन्ति यत्रापि तदानीय प्रदीयते ।। यदि साधयितुं देवि ! शक्यर्त तारकाकुले । तदा सिद्धिमवाप्नोति सर्वदा कुलमण्डले ।। कुलाचारविहीनस्य न सिद्धिर्न च सद्गतिः ।। ब्रह्मघ्नश्च कृतघ्नश्च गुरुयोषागतश्च यः । कन्यागतः स्नुषागश्च ब्राह्मणीगो गवीगतः ।। (प्. १८) हिंसावान् सर्वजन्तूनां ब्राह्मणानां विशेषतः । पृथिव्यां रेतसां पातः शिवपूजावहिर्मुखः ।। शृणु वत्स! महादेव! महापातकिनो यथा । एतेभ्यो मुच्यते देव! तारामन्त्रः श्रुतो यदि ।। सर्वपापैर्विनिर्मुक्तः सर्वपापयुतोऽपि सः ।। कुलदीक्षाविहीनस्य न सिद्धिर्न च सद्गतिः । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ताराया देशिको नरः ।। कुलाचारविहीनश्चेत् सर्वपापैरवाप्यते ।। कुलाचाररतो यस्तु तर्पयेत् कुलदेवताम् । नित्यं श्रीतारकां देवीं तस्य सिद्धिः करे स्थिता ।। आचारज्ञानवान् यश्च क्रियते न कुलक्रिया । पच्यते नरके घोरे कल्पकोटिशतैरपि ।। परदाररतो यश्च चक्रमध्ये भवेन्नरः । शुनीविष्ठाकृमिर्भूत्वा तिष्ठेत् कल्पायुतं भुवि ।। साधनञ्च समासाद्य परयोषारतो भवेत् ।। मातुर्योनिं परित्यज्य विहरेत् सर्वयोनिषु । निर्विकारो निर्विकल्पो भवेत् साधकसत्तमः ।। मातृपदं सप्तमातृपरम् । इति सद्गुरुसिद्धानन्दगिरिर्ज्ञातवान् तारानिगमादिदर्शनात् । शक्यते यस्तु वै दातुं स्वयोषां भक्तवत्सलाम् । तदा योषां समानीय ह्यन्येषां साधयेत् ध्रुवम् ।। स एव साधकश्रेष्ठो निर्विकल्पाय निश्चितम् । साधकेभ्यः प्रदीयेत तदान्यां परिगृह्यते ।। न दातुं शक्यते यस्तु स्वयोषां देववत्सलः । नटीं स तु समानीय साधयेच्छक्तिसाधनम् ।। स्वयोषां दीयते यस्तु चक्रमध्ये तु साधकः । (प्. १९) गुरुभ्यः साधकेभ्यश्च तस्य शीर्षे वसाम्यहम् ।। सर्वसिद्धिस्तस्य देव ! चक्षुषोस्तस्य गोचरा ।। इत्यादि तारानिगमादिचीनान्तम् । अथ विद्या वक्ष्यते । तारकत्वात् सदा तारा तस्य भेदविभेदतः ।। आद्याकल्पे मुक्तकेशी रुद्रस्त्वैकजटः स्वयम् । अस्माच्चैकजटा प्रोक्ता मन्त्रश्चास्या निरूप्यते ।। वशिष्ठाराधिता विद्या न तु शीघ्रफला यतः । अतस्तेनापि मुनिना शापो दत्तः सुदारुणः ।। ततः प्रभृति विद्येयं फलदात्री न कस्यचित् ।। तत्तदुद्धारितं तेन शिवेन गुरुणा स्वयम् ।। लज्जावीजं बधूबीजं कूर्चवीजमतःपरम् । अस्त्रान्तमनुना ख्यातं पञ्चरश्मिस्वरूपकम् ।। इति चैकजटाविद्या सर्वशास्त्रेषु गोपिता । सर्वशास्त्रे गोचरा च कामिनी सिद्धिदायिनी ।। महापातकलक्षेण क्षितौ यदि च मानवः । एतस्य श्रवणाद्देवि! जीवन्मुक्तो भवेत् ध्रुवम् ।। श्रीतारा नैव दातव्या भूमिस्वर्गरसातले । यदि प्रदीयते देवी निरये पच्यते ध्रुवम् ।। ज्येष्ठपुत्राय शान्ताय स्वरूपज्ञानशालिने । श्रीयुतां यदि राधेत शूद्रो मोहवशंगतः । तारकाद्यां महाविद्यां पतनं तस्य निश्चितम् ।। स्त्रीणाञ्चापि वरारोहे ! निषिद्धं सर्वदैव हि ।। आदौ श्री एकजटा उद्धारिता ततः श्रीतारा नोक्ता सर्वत्र दोषश्रवणात् स्वीयधर्मत्वाच्च । श्रीबीजाद्या यदा विद्या तदा श्रीः सर्वतोमुखी ।। (प्. २०) वाग्भवाद्या यदा विद्या वागीशत्वप्रदायिनी । पञ्चरश्मिर्महाविद्या लभ्यते यदि भाग्यतः ।। तस्य भोगश्च मोक्षश्च करस्थ एव शङ्कर ! ।। इत्येकजटादेव्याः शक्तिसिद्धिमन्त्रः । लज्जाद्या चापरा चासौ भोगमोक्षप्रदायिका । सार्द्धपञ्चाक्षरं मन्त्रं महासिद्धिप्रदायकम् ।। एतस्या गायत्री । ओं तारायै विद्महे मोक्षदायै धीमहि तन्नो नीले प्रचोदयात् । इति तारामन्त्रगायत्री । कामाख्या चापरा विद्या कामतारा प्रकीर्तिता । भोगमोक्षप्रदा देवी शर्वशास्त्रे प्रपूजिता ।। इति कामतारामन्त्रः । अस्या गायत्री तत्रैव ओं कामाख्यै विद्महे कुलकौलिन्यै धीमहि तन्नः श्यामे प्रचोदयात् । इति एकजटाभेदः । अथ उग्रतारा । कूर्चाद्या पञ्चरश्मिर्या विद्या ख्याता महीतले । उग्रतारा समाख्याता स्वर्गे मर्त्ये रसातले ।। अस्यास्तु स्मरणात् सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते । भोगमोक्षप्रदा देवी सर्वतन्त्रेषु पूजिता ।। अस्या गायत्री तत्रैव । ओं उग्रतारे धीमहि सिद्धिसा? विद्महे तन्नो नीले प्रचोदयात् ।। इत्युग्रतारागायत्री । तत्रैव मन्त्रः । बधूलज्जा ततः कूर्चम् अस्त्रान्तोऽयं महामनुः । शम्भुपत्नी समाख्याता सर्वतन्त्रेषु गोपिता ।। अस्या गायत्री तत्रैव । ओं शम्भु पत्न्यै वद्महे महोग्रायै धीमहि तन्नस्तारे प्रचोदयात् ।। इति आदौ कूर्चं ततो लज्जा बधूवीजमतः परम् । (प्. २१) फडन्तश्च महामन्त्रः सर्वतन्त्रशुभावहः । महाकालप्रिया देवी भोगमोक्षप्रदायिनी । हूं ह्रीं स्त्रीं फट् ।। एतस्या गायत्री । ओं तारकायै विद्महे महाकालप्रियायै धीमहि तन्नः शक्तिः प्रचोदयात् ।। इति महाकालप्रियागायत्रीमन्त्रः । अथ नीलसरस्वत्याः प्रकरणम् । ताराद्येकजटामन्त्रो नीलवाण्याः प्रकीर्तितः । यस्यास्तु स्मरणात् सम्यग् वागीशत्वं लभेद् ध्रुवम् ।। अस्या गायत्री । ओं नीलसरस्वत्यै विद्महे श्रीतारायै धीमहि तन्नो देवि प्रचोदयात् इति ।। वाग्भवाद्या चैकजटा महानीलसरस्वती । अस्याश्च स्मरणात् सद्यः सर्वसिद्धिश्वरो भवेत् ।। अस्या गायत्री । तृतीयसन्ध्यायां लिखिता । उग्रतारासन्ध्यायां गायत्री श्रुता ।। अथ कुल्लुकाप्रकरणम् । कुल्लुका विद्या मन्त्रस्तु । सर्वत्र प्रयोगे पद्मावती च । लज्जाबधूकूर्चबीजप्रयोगः सिद्धिदायकः । कुल्लुकेयं समाख्याता सर्वतन्त्रेषु गोपिता ।। प्रणवं पूर्वमुद्धृत्य पद्मे पद्मे पदं ततः । महापद्मे पदं प्रोच्य पद्मावतिपदं ततः । माये स्वाहा महामन्त्रप्रयोगः सिद्धिदायकः ।। ओं पद्मे पद्मे महापद्मे पद्मावति! श्रीं ह्रीं स्वाहा अत्र शास्त्रे माये इति श्रवणाल्लज्जाद्वयं बोध्यम् । ये तु सम्बोदनान्तमायाशब्दं वदन्ति ते म्लेच्छाः । तारानिगमे पद्मावतीप्रकरणे । तारं पद्मे च पद्मे च महापद्मे ततःपरम् । (प्. २२) पद्मावति ततो लज्जाद्वयं स्वाहा ततो मनुः ।। तारकत्वात् सदा तारा या काली सैव निश्चिता । बहवोऽस्याश्च मन्त्राः स्युः सर्वतन्त्रागमादिषु ।। शक्तिसिद्धा महाविद्याः सारात् सारतराः स्मृताः । अष्टविद्यासमो नास्ति भूतले सिद्धिदो मनुः ।। एतासां सर्वमन्त्राणां देवतास्त्रितयाः स्मृताः । आद्या चैकजटा प्रोक्ता द्वितीया चोग्रतारका । तृतीया नीलवाणी स्याद् भोगमोक्षप्रदा मता ।। $$$$$ तत्र एकजटामन्त्रोद्धारादेकलक्षणं लिखितं संक्षेपतः । उग्रापत्तारिणी यस्मादुग्रतारा प्रकीर्तिता । दत्ता वाक् नीलया यस्मात्तस्मानीलसरस्वती ।। नीलया इत्यत्र लकारपाठस्तु न तदा नीलसरस्वतीति भवति । एतत्तु भ्रान्ता वदन्ति । एतासामष्टमन्त्राणां ऋषिच्छन्दांसि साधक ! । शृणु चात्र प्रवक्ष्यामि रहस्यं मम सम्मतम् ।। नीलाचारादिकं दृष्ट्वा पुरश्चरणमेव च । प्रत्येकञ्च प्रवक्ष्यामि अष्टमन्त्रश्च तारके ।। अक्षोभ्योऽस्य ऋषिः प्रोक्तो वृहतीच्छन्द एव च । वीजं लज्जामनुः प्रोक्तं शक्तिः कूर्चमितीरितम् ।। कीलकं निजबीजञ्च बधूबीजं सुसिद्धकम् । लक्षसंख्यं जपेन्मन्त्रं फलमूलैर्वने वसन् ।। नक्तं ताम्बूलपूर्णास्यः शक्तिसङ्गकुले रतः ।। तत्र शिवेन ब्रह्मानन्दरतं प्रपञ्चितम् । नीलपद्मैश्च जुहुयान्मधुरेण त्रयेण च । आद्यामन्त्रे तद्भेदे च सर्ववर्णेष्वयं विधिः ।। उग्रतारामनौ वत्स! विधिरेष न संशयः । (प्. २३) लक्षद्वयञ्च तद्भेदे पुरश्चरणकर्मसु ।। नीलवाणी नीलकल्पे मन्त्रभेदसमन्विते । लक्षद्वयं जपेन्मन्त्रं तदा सिद्धिरनुत्तमा ।। सर्वतारासु विद्यासु पुरश्चरणकर्मसु । जुहुयान्नीलपद्मैश्च विल्वपत्रैरभावतः ।। ऋषिश्छन्दस्तथा वीजं शक्तिं कीलकमेव च । सर्वत्रैव पृथक् विद्धि नाममन्त्रविभेदतः ।। जपमन्त्रे च तारायाः साधने शक्तिजं कुलम् । वीरभावरहस्योक्तं त्यक्त्वा साकारमाप्नुयात् ।। एतासां निगमागमप्रचलितं संगृह्य शैवं मतम् तारायाः परिपूजनं जपविधिं बीजं तथा तर्पणम् । ग्रन्थेऽस्मिन् विनिवेशितं खलु मया संस्मृत्य तारावचः अत्रास्ते कमला कृताञ्जलिपरा वीणाधरा सारदा ।। इति श्रीपरमहंसपरिब्राजकाचार्य ब्रह्मानन्दगिरितीर्थ- स्वामिकुलावधूतरचिते तारारहस्ये हरगौरी- संवादे प्रथमपटले सृष्ट्यादिपटलः । अथ द्वितीयः पटलः तारानिगमादौ कामाख्यामूले च- कालीतारामन्त्रदाने चक्रचिन्तां करोति यः । आयुर्विद्यामोक्षवाधः शूली विष्ठाकृमिर्भवेत् ।। यदि भाग्यवशान्नाथ! ताराविद्या प्रलभ्यते । इच्छासिद्धिर्भवेत्तस्य किं मोक्षश्चाष्टसिद्धये ।। यदि मन्त्रे गुरुः साक्षात् सर्वतन्त्रे स्वयं हरः । न दद्यात् तारकां विद्यां दातुं नैव वदेत् क्वचित् ।। (प्. २४) यदि भाग्यवशाद्वत्स! कोटिजन्मतपोबलात् । लभेत तारकां विद्यां स भवेत् कल्पपादपः ।। गोपनीयो गोपनीयस्तारामन्त्रः सदाशिव! । यन्त्रं मन्त्रञ्च पटलं स्तोत्रं कवचमेव च ।। रहस्यं गुह्यषोढाञ्च तारानिगममेव च । गोपनीयं प्रयत्नेन तारां नैव प्रकाशयेत् ।। कुलकर्मरतो यस्तु सत्त्वभावविवर्जितः । मन्त्रे तन्त्रे गुरौ विप्रे लतायां वीरभावतः ।। एतादृशाय कौलाय शठाय न कदाचन । यो ददाति वरं तस्मै दातारञ्च शिवाज्ञया । अर्थलोभी कामलोभी कर्मलोभी नरः क्वचित् ।। ददाति यदि देवेशि! निरये पतति ध्रुवम् । शिवहा त्रिषु लोकेषु शक्तिहा ब्रह्महा भवेत् ।। स एव भ्रष्टः कौलेषु कोऽन्यो भ्रष्टो महीतले । कुलीनाय महेच्छाय श्रद्धाभक्तिपराय च ।। कौलसेवायुतायापि शक्तिसेवारताय च । ताराभक्ताय शिष्टाय सदानन्दाय शूलधृक् ! । एतेभ्यश्च प्रदातव्यं ह्यन्यथा मृत्युमाप्नुयात् ।। सद्गुरुं लक्षणाक्रान्तं स्वयं लक्षणसंयुतः । प्राप्य दीक्षा प्रकर्तव्या ह्यन्यथा निष्फला क्रिया ।। विल्वमूले श्मशाने वा पर्वते वा नदीतटे । गुरुगेहे महापीठे सिद्धिपीठे शिवालये ।। एकलिङ्गे तडागे वा वृषशून्यशिवालये । दीक्षां कुर्यात् सदा मन्त्री जपञ्चापि समाचरेत् ।। पञ्चक्रोशान्तरे यत्र न लिङ्गान्तरमीक्षते । तच्चैकलिङ्गमाख्यातं मन्त्रसिद्धिप्रदायकम् ।। (प्. २५) यदि भाग्यवशाद्देवि! गङ्गातीरं प्रलभ्यते । तत्र चेत् क्रियते दीक्षा कोटि कोटि गुणायते ।। यतेर्दीक्षां पितुर्द्दीक्षां दीक्षां मातामहस्य च । सोदरस्य कनिष्ठस्य वैरिपक्षाश्रितस्य च ।। विविक्ताश्रमिणो दीक्षां न गृह्णीयात् कदाचन ।। न पत्नीं दीक्षयेद्भर्ता न पिता दीक्षयेत् सुताम् । न पुत्रञ्च तथा ज्येष्ठो कनिष्ठं न च दीक्षयेत् ।। दीक्षातृतीयदिवसे कृत्वा क्षौरादिकं शुभम् । हविष्यं तद्दिने कार्यमुपवासं परेऽहनि ।। गुरोराज्ञां समादाय पुष्पादि स्वयमाहरेत् । पञ्च घटांश्च संस्थाप्य तत्र देवान् प्रपूजयेत् ।। प्रथमे गणनाथञ्च द्वितीये च सदाशिवम् । तृतीये सुन्दरीं देवीं चतुर्थे परदेवताम् । पञ्चमे सर्वदेवांश्च सर्वजिद्गुरुसत्तमः । स्वस्ति वाच्य ततः कुर्यात् सङ्कल्पं विधिपूर्वकम् ।। मुक्तामाणिक्यवैदूर्य गोमेदान् वज्रविद्रुमौ । नीलं मरकतं पद्मरागं पञ्चघटे न्यसेत् । ततो मूलं सहस्रञ्च प्रजपेत् सद्गुरुः स्वयम् । करन्यासं ततः कृत्वा तत्त्वन्यासं ततःपरम् ।। पुष्पाद्यलङ्कृतं शिष्यं चन्दनेन प्रलेपयेत् । ततो रत्नादिकुम्भस्थैस्तोयैः शिष्यं प्रसिच्य च ।। शिष्यशीर्षे ततो हस्तं दत्त्वा चाष्टोत्तरं शतम् । जपेन्मन्त्रं गुरुश्रेष्ठः कपोले मूलमुच्चरन् ।। ऋषिच्छन्दः कीलकञ्च शक्तिबीजमतःपरम् । एकदा दक्षिणे कर्णे गायत्रीञ्च त्रिधा जपेत् ।। ततो मन्त्रं प्रवक्तव्यं स्त्रीदीक्षा वामतः सकृत् । (प्. २६) विधिरेष द्विजातीनां स्त्रीशुद्राणाञ्च वामतः ।। ततश्च प्रणमेद्देवि! श्रीगुरुं सर्वलक्षणम् । स्वयं जप्त्वा ततो मन्त्रं दक्षिणादीन् समाचरेत् ।। तारामन्त्रेषु सर्वेषु चैषा दीक्षा प्रकीर्तिता । शिवस्य पूजनं कार्यं पार्थिवस्य न चान्यथा ।। सामान्यार्घ्यं प्रकर्तव्यमासनादीन् विशेषतः । योनिपीठाद्विष्णुपीठं लिङ्गाग्रात्तुल्यमूलकम् । योन्यधःशेषपर्यन्तं त्रिसूत्रीकरणन्त्विदम् ।। न पूजयेत् पार्थिवं यः शिवलिङ्गं सुरेश्वरि ! ।। नान्यपूजाफलं तस्य चण्डालत्वं प्रजायते ।। देवध्यानं ततः कृत्वा पुष्पं शीर्षे प्रदापयेत् । प्रणवस्य च पाशस्य कलासंख्यकजापतः ।। विश्वं देहं शोधयित्वा भूतशुद्धिं समाचरेत् ।। स्वनाभौ दक्षिणं पाणिं वामे पाणौ विधाय च । चतुर्विंशतितत्त्वेन सार्द्धं जीवस्य तोलनम् ।। प्रदीपकलिकाकारं सर्वतेजोमयं विभुम् । प्रविभिद्याखिलं चक्रं परब्रह्मणि योजयेत् ।। मुलाधाराग्निशिखया सर्वं देहं विदाहयेत् । सर्वरूपं शरीरञ्च पापेन पुरुषेण च ।। दक्षनासापुटं धृत्वा कलासंख्यं जपेच्च यः । पूरयित्वा ततो वायुं चतुःषष्टिजपेन च ।। कुम्भयेत् परमं वायुं ततो द्वात्रिंशतं जपेत् ।। रेचयेद्वामतो वायुं लिङ्गदेहं विनाशयेत् ।। वह्निबीजं जपेद्देवि! पूर्वसंख्यानुसारतः । सर्वं भस्ममयं ध्यात्वा ततो भस्मविरेचनम् ।। पृथ्विबीजं ततो जप्त्वा कलया प्लावयेत्तनुम् । (प्. २७) महाविष्णुः स्वयं साक्षादित्येवं ज्ञानसंकुलः ।। पुनश्च चन्द्रबीजेन चतुःषष्टिजपेन च । स्थिरीकृत्य निजं देहं कुम्भयेद्वायुमण्डलम् ।। द्वात्रिंशद्वारुणजपादमृतेन विरेचयेत् । साधयेत् परया भक्त्या दिव्यरूपं मनोहरम् ।। भाले चन्द्रञ्च संभाव्य विभूतिं परिधारयेत् । वामहस्ते समानीय पयश्च शुष्.कभस्मकम् ।। यज्ञभस्मसमायोगं वृषभस्मनि कारयेत् ।। प्रजपेत्तत्र मन्त्रञ्च शिवस्यापि षडक्षरम् । शुद्रः पञ्चाक्षरं जप्त्वा प्रिये! षोडशसंख्यकम् । पठेत्तत्र महादेवि! मन्त्रमेतद्द्वयं पुनः ।। ओं अग्निरिति भस्मजलमिति भस्म सर्वहरं परम् । भस्म चक्षूंषौन्द्रियाणि भस्मनि दध्यात् शाम्भवं पशुपाशविमोक्षणाय । ओं भस्मरूपं परब्रह्म परा शक्तिरितीरिता । भस्म ज्ञेयं परं ज्ञानं परं तत्त्वस्वरूपकम् ।। परमानन्ददं भस्म ज्ञानकल्पे व्यवस्थितम् । विधारयामि तद्भस्म पशुपाशविमुक्तये ।। ततश्च ब्रह्मणे गद्यं मन्त्रं तस्य षडक्षरम् । शूद्रः पञ्चाक्षरं मन्त्रं पठित्वा धारयेत् सदा ।। मृगमुद्रां समासाद्य ललाटे विभृयाच्छुभम् । मूलेन प्रणवेनापि प्राणायामं समाचरेत् ।। कनिष्ठानामिकाङ्गुष्ठैर्यन्नासापुटधारणम् । प्राणायामः स विज्ञेयः पूरकैः कुम्भरेचकैः ।। कलाचतुष्टयं तस्य द्विगुणेन विरेचयेत् । क्रमात् क्रमात् त्रयं कृत्वा मानसेनापि पूजयेत् ।। (प् २८) ज्ञानिनामपि सिद्धिः स्यान्न्यासमेतत् समाचरेत् । पशुपतये नमः शीर्षे, मुखे च हरये नमः ।। कण्ठे श्रीनीलकण्ठाय रुद्राय चोरसि न्यसेत् । कपाले धूम्रनेत्राय मूले श्रीशम्भवे नमः ।। पादयोर्भैरवायैव शिवाय दक्षवाहुतः । कलाय वामवाहौ च पृष्ठे ज्ञानाय एव च ।। क्रोधाय सर्वगात्रेषु विन्यसेच्छिवपूजने । षड्दीर्घभाजा बीजेन कुर्यादथ षडङ्गकम् ।। कराङ्गञ्च तथा न्यस्य दशदिग्बन्धनञ्चरेत् ।। हराय नम उच्चार्य मृदञ्चैवाहरेत् शुचिः ।। महेश्वरचतुर्थ्यन्तं नमोऽन्तं गठनञ्चरेत् । शूलपाणे इहोच्चार्य सुप्रतिष्ठो भव स्वयम् ।। प्रतिष्ठाप्य ततः सिद्धे दत्त्वावाह्य प्रपूजयेत् ।। पाद्यमर्घ्यञ्च गन्धञ्च पुष्पं धूपञ्च दीपकम् । नैवेद्यादीनि दत्त्वा च पूजयेत् परमेश्वरम् ।। मोचाफलं सवृन्तञ्च शिवलिङ्गे ददाति यः । तस्य पूजां महादेवि! गृह्णामि प्रयतात्मनः ।। तस्य सिद्धिर्भवेद्देवि! नियता सफला सदा ।। पुरःस्थित्वा मूलमन्त्रं जपेद्दशसहस्रकम् । पशुपतये नम इति लिङ्गं संस्थापयेद् बुधः ।। विल्वपत्रस्य माहात्म्यं वक्तुं कः शक्त एव हि । विल्वपत्रैर्विना देवि! लिङ्गपूजा तु निस्फला ।। पूजयेत् परया भक्त्या चाष्टमूर्तिं शिवस्य च । आग्नेययान्तां प्रपूज्याथ वेद्यां लिङ्गे शिवं यजेत् ।। लिङ्गवेदी भवेद्देवी लिङ्गं साक्षाम्महेश्वरः । तयोश्च पूजनात् स्यातां देवीदेवौ सुपूजितौ ।। (प्. २९) ओं सर्वाय क्षितिमूर्तये नमः, ओं भवाय जलमूर्तये नमः, रुद्राय अग्निमूर्तये नमः, ओं उग्राय वायुमूर्तये नमः, भीमाय आकाशमूर्तये नमः, ओं पशुपतये यजमानमूर्तये नमः, ओं महादेवाय सोममूर्तये नमः, ओं ईशानाय सूर्यमूर्तये नमः । इत्यनेनाष्टमूर्तीः पूजयेत् । पुष्पाञ्जलित्रयं देवि ! शङ्कराय निवेदयेत् । स पूजाफलमाप्नोति नान्यथा लक्षपूजनात् ।। ततो मूलं प्रजप्तव्यं देवि! चाष्टोत्तरं शतम् । सजलैर्विल्वपत्रैश्च जपन् लिङ्गे समर्पयेत् ।। ओं गुह्यातिगुह्यगोप्ता त्व गृहाणास्मत्कृतं जपम् । सिद्धिर्भवतु मे देव ! त्वत्प्रासादान्महेश्वर ! ।। महेश्वर इत्यत्र त्वयि स्थिते इति क्वचित् पाठः । स्तोत्रञ्च लिङ्गार्चनचन्द्रिकादावनुसन्धेयं कवचञ्च । ततो मुखवाद्यादिकञ्चरेत् । संपूज्य पार्थिवं लिङ्गं मुखवाद्यं चरेत्तु यः । शिवसायुज्यमाप्नोति तथा करतलध्वनिम् ।। अर्द्धं प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणमेत् पार्वतीश्वरम् । याम्याच्च गच्छेत् कौवेरीं पुनस्तत्रागतिञ्चरेत् ।। पृष्ठे हस्तं समादाय मह्यां जानुद्वयं तथा । शीर्षावनामं दत्त्वा तु चार्द्धचन्द्राकृतिर्भवेत् ।। यो दद्यात् सम्बिदापात्रं शङ्कराय महेश्वरि ! । अश्वमेधकृतं पुण्यं पात्रेणैकेन जायते ।। द्वादश्यां शाङ्करं देवि! लिङ्गं दृष्ट्वा तु पार्थिवम् । सम्बिदापात्रमादाय सर्वं दद्यात् कृताञ्जलिः ।। नार्चयेच्छङ्करस्यापि लिङ्गं यस्तु नरः क्वचित् । न विष्णुभक्तः शाक्तो वा न शैवः स नराधमः ।। (प्. ३०) नृत्यगीतवाद्यनामोच्चारणेन शिवं सन्तोष्य संहारमुद्रया क्षमस्वेति विसृज्य स्थानं संस्कुर्यात् । हरस्य पार्थिवं लिङ्गं पूजयित्वा नरो यदि । जले संस्थापयेद्देवि! स दरिद्रो भवेद् ध्रुवम् ।। पूजयित्वा तु यो लिङ्गं पार्वतीप्रियमुत्तमम् । स्थापयेद्भुवि रौद्रे च दन्दशूकं प्रयाति सः ।। शिवलिङ्गं पूजयित्वा भूमौ संप्रापयेत् किल । अथवा स्थापयेत्तोये दन्दशूकं व्रजेन्नरः ।। यत्र यत्र नरकश्रुतिस्तत् सुधीभिर्न कार्यम् । दरिद्राभि भवञ्च न कार्यम् । किन्तु महालिङ्गेश्वरतन्त्रे उभयत्र दोषश्रवणात् । दन्दशूकं व्रजेन्नरः इति श्रवणाच्च । भूमौ प्रापणमेव कार्यं तदभावे जले वा क्षिपेत् । शम्भुं भागीरथीजलं विना न जले कूपोदके पूजयेत् । न जले पूजयेच्छम्भुं भागीरथीजलं विना ।। इति यामले । त्रिपुरानन्देन मद्गुरुणा व्याख्यातम् । पूजने गङ्गाजले विल्वपत्रादिभिर्विनापि न च सामान्यजले । जले सामान्यजले न स्थापयेत् । मुद्रादर्शनादिभिर्न पूजयेदित्यर्थः । तथा तारानिगमे महालिङ्गेश्वरतन्त्रे च । पार्थिवं नार्चयित्वा तु कालीं ताराञ्च सुन्दरीम् । अर्चयेद् यस्त्रिलोकस्थः स गच्छेद्यमयातनाम् ।। एतेनादौ महाविद्यां पूजयित्वा शिवपूजां वदन्ति, तन्न लिङ्गार्चनचन्द्रिकायाम् । महाविद्यां पूजयित्वा शिवपूजां समाचरेत् । अन्यथाकरणाद्देवि ! न पूजाफलमाप्नुयात् ।। इति महाविद्यानां प्रशंसार्थं शिववाक्यम् । तथाच त्रिपुराकल्पे । यावन्न पूजयेल्लिङ्गं पार्थिवं साधकाधमः । (प्. ३१) तस्य पूजां न गृह्णाति सुन्दरी तारकासिता ।। इति ब्रह्मानन्दपरमहंसपरिव्राजकाचार्यतीर्थावधूतविरचिते तारारहस्ये द्वितीये पटले शिवलिङ्गपूजनपटलः । ---------------- शक्तिसारे - प्रातःकृत्यं चरेदादौ प्रातःसन्ध्यां ततःपरम् । ततः स्नानं विधायाथ सन्ध्यां माध्याह्निकीं तथा ।। शिवपूजां ततः कुर्यात् तथान्तर्यजनं शिव! । ततः पूजा विधातव्या ततो होमं समाचरेत् ।। बलिं दद्यात्ततो दैव्यै होमं कुर्यात्ततःपरम् । भोगं दत्त्वा महादेव्यै सायंसन्ध्यां समाचरेत् ।। ततो योगो विधातव्यस्ततः साधनमुत्तमम् । एवं प्रकारमासाद्य तारकां साधयेद् यदि ।। तदा सिद्धिमवाप्नोति नान्यथा कल्पकोटिभिः ।। स्तवञ्च कवचञ्चापि सहस्राख्यं पठेत्ततः । प्रपठेत् साधकश्रेष्ठस्त्रिसन्ध्यं कार्यसिद्धये ।। एतेन शिवपूजान्तर्यजनस्य कर्तव्यत्वं तदेव लिख्यते । तारासारे निगमे च - न पूजाफलमाप्नोति विनान्तर्यजनं शिव! । तस्मादर्चनतः पूर्वमन्तर्यागं समाचरेत् ।। तथाचैकजटापक्षे- स्वकीयहृदये ध्यायेत् सुधासागरमुत्तमम् । रत्नद्वीपञ्च तन्मध्ये सुवर्णवालुकामयम् ।। पारिजातवनं तत्र रत्नानाञ्चापि मन्दिरम् । श्मशानं तत्र संचिन्त्य तत्र कल्पद्रुमं स्मरेत् ।। तन्मध्ये मणिपीठञ्च नानामणिविभूषितम् । (प्. ३२) चतुर्दिक्षु शवैर्मुण्डैश्चिताङ्गारास्थिभूषितम् ।। विभाव्य यत्नतो मन्त्री तत्त्वद्वीपे वसेत् स्वयम् । ब्रह्मरन्ध्रे सदा ध्यायेन्महादेवं जगद्गुरुम् ।। तस्य वामस्थितां देवीं तारां तारस्वरूपिणीम् । विभाव्य प्रणमेद्विद्यां प्रातःकृतिरितीरिता ।। ब्रह्मरन्ध्रे बिन्दुरूपं पुष्करं तीर्थमुत्तमम् । प्रकुर्यात् साधकस्तत्र स्नानं सर्वमलापहम् ।। बधूबीजस्वरूपे च शिवतीर्थं हृदि न्यसेत् । मध्ये सुषुम्नानाड्यां तु स्नायात् साधकसत्तमः ।। इति स्नानम् । स्वकीयहृदये ध्यायेत् सिंहासनमनन्यधीः । तत्र संभाव्यते शयया ज्ञानानन्दस्वरूपिणी ।। शिवं तत्र विभाव्याथ सर्वालङ्कारभूषितम् । दिगम्बरं महाकायमुन्मत्तं कामभावतः ।। शययायामूर्द्धलिङ्गञ्च भावयेत् साधकाग्रणीः । भावयेच्च ततो देवीममृतानन्दरूपिणीम् ।। तप्तकाञ्चनवर्णाभां नानालङ्कारभूषिताम् । पारिजातान्वितां देव्याः कवरीं परिभावयेत् ।। त्रिसन्ध्यं सन्ध्या कर्तव्या मन्त्रसिद्धिमभीप्सता । माता कामेश्वरी देवी पिता कामेश्वरः शिवः । श्रद्धावान् भावयित्वा च अष्टसिद्धीश्वरो भवेत् ।। इति सन्ध्या । सर्वतेजोमयीं देवीं शिवशक्तिं यतात्मिकाम् । ज्वलत्सूर्याग्निचन्द्राभां तडित्कोटिसमप्रभाम् । भावयेत् साधको यस्तु ध्यानयोगेन निश्चलः । इति ध्यानं विधातव्यं साधकैर्मन्त्रसिद्धये ।। इति ध्यानम् । (प्. ३३) ब्रह्मरन्ध्रचन्द्रपात्रात्तर्पयेत्तारिणीं पराम् । तत्रस्थसूर्यपात्रेण चार्घ्यं दद्यान्मनोहरम् ।। दया ज्ञानं क्षमा पुण्यं पुष्पमिन्द्रियनिग्रहम् । ज्ञानदानं पुण्यपुष्पमहिंसापुष्पमुत्तमम् ।। आचारपुष्पं मे देवि! स्वयम्भूपुष्पमुत्तमम् । आनन्दपुष्पं दातव्यं पुष्पञ्च साधकार्चनम् ।। दशपुष्पं यः प्रदद्यात् स गच्छेत्तारकापदम् । त्रिलोकस्थशुभद्रव्यैः पूजयेत् साधकोत्तमः ।। तत्त्वं दद्यात्तारकायै मत्स्यमांससमन्वितम् । तदा सिद्धिमवाप्नोति न जपान्न कुलार्चनात् ।। इति पूजा । प्रजपेद्वर्णमालाभिर्न्यासपूर्वं कुलेश्वरः । हृत्पद्मे षोडशारञ्च विन्यसेत् षोडशस्वरम् ।। पूर्वादितः समारभ्य वह्निकोणान्तपत्रतः । आधारे विन्यसेद्विद्वान् ककारादिचतुष्टयम् ।। पश्चिमादिदले न्यस्य चोत्तरान्तं सुसाधकः । लिङ्गमूले न्यसेत् पद्मे षड्दले चोत्तरक्रमात् ।। ङकारादिञकारान्तं षड्वर्णं साधकोत्तमः । नाभिमूले न्यसेद्वर्णं टादिढान्तं मनोहरम् ।। दक्षिणादिक्रमान्न्यस्य वर्णरूपान्महामनून् । विन्यसेत्तालुमूले च चतुर्दशदलान्विते ।। धकारादिसकारान्तमिन्द्रवर्णं न्यसेद्बुधः । ललाटे च भ्रुवोर्मध्ये हक्षौ वर्णौ न्यसेत् सदा ।। आदौ दक्षे तथा वामे शुक्लपत्रे सुनिश्चितम् । द्वादशार्णे न्यसेद्विद्वान् कादिठान्तान् सुसिद्धये ।। डकारादिविसर्गान्तान् सहस्रारे न्यसेत् सदा । एवञ्चान्तर्मातृकाणां विना न्यासेन पार्वति ! ।। (प्. ३४) अन्तःपूजां चरेद्यस्तु स गच्छेत् यमसादनम् ।। इति मातृकान्तन्यासं कृत्वा वर्णमालया जपेत् । सा तु । अकारादिक्षकारान्तं हक्षवर्णौ च मध्यतः । नादविन्दुसमायुक्तं वर्णान्ते प्रजपेन्मनुम् ।। अनुलोमविलोमेन जपेदष्टोत्तरं शतम् । उ कु चु टु तु पु यु शु अष्टवर्गेषु संजपेत् ।। उ अवर्गः षोडशस्वरवर्णः । कु कवर्गः, चु चवर्गः, टु टवर्गः, तु तवर्गः, पु पवर्गः, यु यवर्गश्चतुर्वर्णः, शु शवर्गः षड्वर्णः तारार्णवे - नादबिन्दुसमोपेतं सर्ववर्णे व्यवस्थितम् । स्त्रीशुद्रयोरेतदेव नादबिन्दुविवर्जितम् ।। नादबिन्दुसमायुक्तं जप्ये न्यासे च मोक्षदम् ।। एतेन मोक्षश्रवणात् सर्ववर्णानामर्द्धचन्द्रखण्डभूषितवर्ण जपे न्यासे चाधिकारः । स्त्रीशुद्रयोस्तु विसर्गोकारबिन्दूनां न चन्द्रखण्डयोगः । तथा च तारासारे । निश्चन्द्रं न चरेद्वर्णं जपे न्यासे च शूलधृक् । अन्यथा करणान्मूढो नरकं याति निश्चितम् ।। स्वकीयहृदये ध्यायेद् योनिमण्डलमुत्तमम् । राजभिश्च समोपेतं त्रिकोणं सर्ववर्णकम् ।। कामाख्यायोनिं संभाव्य नीलपद्ममनुस्मरन् । हुनेत् षोडशवारञ्च घृतैर्लिङ्गोद्भवैर्धिया ।। ततः प्रदक्षिणं कुर्यान्मानसेन शिवां त्रयम् । इत्यन्तर्यजनं मूढोऽकृत्वा यः पूजयेत् पराम् । न पूजाफलमाप्नोति तारायाः कोटिजन्मत्रः ।। इत्यन्तर्यजनम् । (प्. ३५) अथोग्रतारान्तर्यागः । अथोग्रतारकायाश्च अन्तर्यागं वदाम्यहम् । स्वकीये हृदये ध्यायेत् सुधासागरमुत्तमम् ।। हृत्पद्मे षोडशारे च तर्पयेदुग्रतारिणीम् । दले दले महादेवीं मूलमन्त्रमनुस्मरन् ।। तस्या योनौ हुनेद्वत्स ! मन्त्रेणानेन साम्प्रतम् । ओं नाभिचैतन्यरूपाम्नौ हविषा मनसा स्रुचा ।। सुषुम्नावर्त्मना नित्यमक्षवृत्तिर्जुहोम्यहम् । प्रकाशकाशहस्ताभ्यामवलम्ब्योन्मना स्रुचा ।। धर्माधर्मकलास्नेहपूर्णवह्नौ जुहोम्यहम् ।। ततश्च वर्णमालाभिर्जपेदष्टोत्तरं शतम् । प्रदक्षिणीकृत्य ततः प्रणिपत्य सुखञ्चरेत् ।। इत्युग्रतारान्तर्यजनम् । स्वकीये हृदये ध्यायेत् सारदां नीलरूपिणीम् । प्रत्यालीढपदां देवीं व्याघ्रचर्मावृतां कटौ ।। हास्यवक्त्रां महाघोरां यजेन्नीलसरस्वतीम् । विपरीतरताशक्तां वागीशत्वप्रदायिनीम् ।। पाययित्वा सुधाधारं मत्स्यमांससमन्विताम् । चसकेन ददेद्वक्त्रे चासवं मांससंयुतम् ।। महाहृदि परं ध्यायेन्नीलवाणीं सुरेश्वरीम् । आसवोन्मत्तहृदया शिववक्त्रे पुनः पुनः ।। पपात वातयोगेन चुम्बनञ्च करोति हि । पादपद्मं महादेवि ! विधृत्य निजहस्ततः ।। उत्थाय तारिणीवक्त्रं स चुम्बति पुनः पुनः । तस्य वक्त्रे प्रदद्याच्च मत्स्यं दग्धं महासवम् ।। दग्धमत्स्यं दग्धमांसं शोणितं पशुदेहतः । (प्. ३६) शुकरस्योष्ठमांसञ्च भगलिङ्गामृतं तथा ।। दद्यान्नीलसरस्वत्यै चोच्छिष्टं हरवक्त्रके । पुनः पुनः पूजयित्वा पूजयेद्वर्णमालया ।। इत्यन्तर्यजनं प्रोक्तं नीलवाण्याः सुशोभनम् ।। योऽर्चयेत् परया भक्त्या हस्ते तस्य सदा वसेत् । सर्वसिद्धिर्महादेवि ! वक्त्रे वाणी वसेत् ध्रुवम् ।। दिवारात्रौ कुलाचारे चैवं यस्तु विभावयेत् । तस्य भोगश्च मोक्षश्च वाञ्छासिद्धिः करे वसेत् ।। इति नीलसरस्वत्या अन्तर्यजनम् । अथ एकजटामन्त्रोद्धारः । ब्राह्मणेतरवर्णानां षट्कोणं कर्णिकागतम् । ब्राह्मणानां सदा लेख्यं त्रिकोणं कर्णिकागतम् ।। मध्ये कूर्चं लिखेद्विद्वान् वृत्तद्वयमतःपरम् । ततश्चाष्टदलं लेख्यं चतुर्बीजसमन्वितम् ।। पूर्वे लज्जा वधूर्दक्षे उत्तरे फः प्रकीर्तितः । पश्चिमे टं समाख्यातं कोणे च रेणुकायुतम् ।। चतुरस्रं चतुर्द्वारं लिखेद्यन्त्रं सुशोभनम् ।। एवं यन्त्रं परित्यज्य भिन्नयन्त्रे प्रपूजयेत् । तस्यै दत्त्वा रुषा शापं देवी याति हरं प्रति ।। अस्या भेदेन ताराया वक्ष्यामि तदनन्तरम् । त्रिकोणञ्च त्रिवृत्तञ्च लिखेच्चापि चतुर्दलम् ।। ततश्चाष्टदलं लेख्यं द्विवृत्तं तदनन्तरम् । चतुरस्रं चतुर्द्वारं कामताराप्रपूजने ।। एतासां धारणयन्त्रं यथा - त्रिकोणं साधकाख्यञ्च षट्कोणं तदनन्तरम् । लिखेदष्टदलं पद्मं षोडशस्वरसंयुतम् ।। (प्. ३७) पद्मावत्याश्च मन्त्रेण सप्तवर्णेन वेष्टयेत् । चतुरस्रं चतुर्द्वारं कोणे वज्रसमन्वितम् ।। इति । अथोग्रतारायन्त्रम् । नवकोणं लिखेदादौ पञ्चपत्रसमन्वितम् । द्विवृत्तं द्विगुणं पद्मं सर्वत्र रेणुभूषितम् ।। चतुरस्रं चतुर्द्वारमुग्रताराप्रपूजने । षट्कोणञ्च च्तुष्कोणं पञ्चवृत्तसमन्वितम् ।। लिखेदष्टदलं पद्मं चतुरस्रादिकं तथा । वर्तुलं बिन्दुसंयुक्तं षट्कोणं तदनन्तरम् । लिखेदष्टदलं पद्मं भूगृहं तदनन्तरम् ।। अथ नीलतारिणीयन्त्रम् । त्रित्रिकोणं समं लेख्यं मध्ये बिन्दुसमन्वितम् । द्विवृत्तं षडदलं विद्धि त्रिवृत्तं द्वादशं दलम् ।। पुनर्वृत्तत्रयं लेख्यं चतुर्द्वारात्मकं गृहम् । द्वित्रिकोणञ्च षट्कोणं वृत्तं चाष्टदलं तथा ।। पुनर्वृत्तं कलापत्रं चतुर्द्वारात्मकं गृहम् । साधारणयन्त्रमेकजटाप्रकरणोक्तं सर्वत्र इति नरयन्त्रोद्धारः । अथ यन्त्रसंस्कारः । तारानिगमे- ताम्रपात्रे कपाले वा श्मशाने काष्ठनिर्मिते । स्वर्णे रौप्येऽथवा लौहे यन्त्रं कुर्याद्विधानतः ।। संस्कारस्य नित्यतामाह तारासारे- असंस्कृते तु ये यन्त्रे पूजयन्ति नराधमाः । पुण्यज्ञानसुतैहीनाः साधने सिद्धयः कथम्? ।। यन्त्रं लिखित्वा ये पूजां न कुर्वन्ति दिने दिने । तेषां पूजां न गृह्णन्ति देवाः सिद्धिः कथं भवेत् ? ।। (प्. ३८) तत्रैव । यन्त्रस्य लेखनेऽशक्तः पुष्पयन्त्रे प्रपूजयेत् । अपरायां जवायाञ्च द्रोणे च करवीरके ।। गौरीपट्टे शिवस्यापि तत्त्वपात्रेऽथवा पुनः । अभावे सर्वयन्त्राणां शालग्रामे जलेऽर्चयेत् ।। सुमर्त्त्यां सर्ववर्णाश्च तद्यन्त्रे च प्रपूजयेत् । शालग्रामेतरे यन्त्रे शस्यते शूद्रयोषितः ।। गौरीपट्टे तु पूजायां पाषाणादौ न पार्थिवे ।। तथा शक्तियामले - पार्थिवे योनिवेद्यास्तु पूजने रेणुनाशकृत् । पच्यते नरके घोरे न मोक्षः कोटिजन्मतः ।। इति ।। रक्तासनस्थितो वीरः कामाख्यामुख एव च । लिखेदष्टदलं पद्मं कुङ्कुमेन सुसिद्धये ।। तत्र संस्थापयेद् यन्त्रं पञ्चगव्येन सेचयेत् । वीक्षणं मूलमन्त्रेण अस्त्रेण पुष्पताडनम् ।। मूलेन निक्षिपेद्विन्दून् लेपयेच्चन्दनेन च । गन्धपुष्पाक्षतैर्यन्त्रं समभ्यर्च्य विलोकयेत् ।। ओं यन्त्रराजाय विद्महे सर्वाधाराय धीमहि तन्नो यन्त्रः प्रचोदयात् । एतया वापि गायत्र्या शतैस्तमभिमन्त्रयेत् ।। देवताभावमासाद्य मूलमन्त्रशतं जपेत् । प्रतिष्ठोक्तक्रमेणापि प्रतिष्ठाप्य निरीक्षयेत् ।। गायत्र्या देवतायास्तु शतं तमभिमन्त्रयेत् । देवीं तत्र समावाह्य दशमूलेन मन्त्रयेत् ।। पुष्पाञ्जल्यष्टकं दत्त्वा चोपचारैश्च पूजयेत् । कलाभिर्दशभिर्वापि पञ्चभिर्वाप्यशक्तितः ।। तर्पणन्तु ततः कृत्वा शतमष्टोत्तरं हुनेत् । (प्. ३९) होमकर्मण्यशक्तश्चेद् द्विगुणं जपमाचरेत् ।। प्रणम्य धार्यं तद्यन्त्रं सदा सद्भावसिद्धये । गुरुणा कारयेद्वापि स्वयं वापि विशोधयेत् ।। ब्राह्मणानां क्षत्रियाणां वैश्यानां हरसुन्दरि! । योषितामपि शुद्राणां चाधिकारोऽत्र सद्विधौ ।। सर्वत्र होमे पूजायां संस्कारे वालकस्य च । प्रयोगे यत्र संशुद्धो स्रजः संस्कारकर्मणि ।। शवानाञ्च चितानाञ्च लतानाञ्चापि साधने । लज्जा तु प्रणवस्थाने ह्रीं बीजं वह्निवल्लभा ।। सेतुस्थाने कूर्चबीजं षोढायां कामबीजकम् । स्वर्गमोक्षप्रदं विद्धि सर्वत्र शुद्रयोषितः ।। इति श्रीब्रह्मानन्दपरमहंसपरिव्राजकावधूतविरचिते तारारहस्ये द्वितीयः पटले यन्त्रसंस्कारः । अथ मालाप्रकरणम् । तारानिगमे - नृकपालस्य खण्डेन रचिता जपमालिका । महाशङ्खमयी माला अकस्मात् सिद्धिदा स्मृता ।। दन्तजैर्वा प्रकर्तव्या तथा चाङ्गुलिपर्वभिः । काली तारा महाविद्या यन्त्रे तिष्ठत्यतन्द्रिता ।। अभावे स्फाटिकी माला महाशङ्खस्य शङ्कर! । शोधयित्वा जेपेन्मन्त्रं सर्वकामार्थसिद्धये ।। महाशङ्खजपाद्वत्स! अकस्मात् सिद्धिभाग् भवेत् । मन्त्रसिद्धिः स्फाटिके स्याद्रुदाक्षे सर्वसिद्धिभाक् ।। कुशग्रन्थिः शान्तिके स्यात् स्वरदन्ता च मारणे । उच्चाटने चाश्वदन्ता वश्ये प्रवालमालिका ।। विद्यायाञ्च धने चापि स्त्रियामाकर्षणे तथा । (प्. ४०) शत्रूणां स्तम्भने वापि माला रौप्यमयी तथा ।। संस्कारे नित्यतामाह- यश्चासंस्कृतमालाभिर्मन्त्रं जपति मानवः । तस्मै दत्त्वा रुषा शापं देवी याति हरं प्रति ।। त्रिकोणं संलिखेद्भूमौ मालां तत्र निधापयेत् । देवप्रतिष्ठामन्त्रेण तत्र देवीं प्रतिष्ठयेत् । संस्कृत्य तत्त्वं तेनैव सहस्रबिन्दुकं क्षिपेत् ।। सिन्दूरकरवीराद्यैः पूजयेत्तारिणीं पराम् । तुलसीगोमयास्पृष्टां गङ्गास्पृष्टाञ्च मालिकाम् ।। गोपयेद्वहुयत्नेन गुरोरपि न दर्शयेत् ।। अपमृत्यु गतस्यापि चास्थि विप्रेतरस्य च । स्त्रीकर्णवेधे देवेशि चास्थि चादाय यत्नतः । धमन्या ग्रथयेन्मालां रक्तसूत्रेण वा पुनः ।। इति महाशङ्खमाला । अथ सामान्यमाला । मारणे पञ्चदशकमष्टादश सदोच्चटे । अष्टाविंशतिमालाभिर्वश्येऽप्याकर्षणे तथा ।। धनार्थं त्रिंशता जप्यं सिद्धौ स्यात् पञ्चविंशतिः । एकपञ्चाशन्मनुभिः सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् ।। ब्राह्मणी कन्यका या तु अनुढा स्यात् कलेवरे । कृतसूत्रैश्च कर्तव्यं स्रजं सर्वसुखावहम् ।। शान्तौ कार्पाससूत्रं स्यात् सिद्धौ स्याद्रक्तसूत्रकम् । ज्ञानसूत्रं वर्णरूपे कृष्णसूत्रन्तु मारणे ।। आकर्षणे नीलसूत्रं धमनी सर्वसिद्धिदा । त्रिगुणं त्रिगुणीकृत्य दृढरज्जुसमन्वितम् ।। सार्द्धद्वयावेष्टनेन ग्रन्थिं कुर्याद्यथा दृढम् । (प्. ४१) ब्रह्मग्रन्थियुतां कुर्याद्ग्रन्थिं वापि त्रिवेष्टिताम् ।। अथवा ग्रन्थिकं तत्र दृढरज्जुसमन्वितम् । एषा पुण्यमयी माला सर्वसिद्धिप्रदा मता ।। अथ शोधनम् । अश्वत्थपत्रनवकैः पक्षाकारन्तु कारयेत् । तन्मध्ये स्थापयेन्मालां मातृकामूलमुच्चरन् ।। क्षालयेत् पञ्चगव्येन वामदेवेन घर्षयेत् ।। वामदेवस्तु महाकुलार्णवे - ओं वामदेवाय सर्वसिद्धीश्वराय सर्वपापहराय सर्वमालिकेश्वराय ओं हुं ओं ऐं क्लूं फट् इत्यनेन चन्दनकुङ्कुमगोरोचनादिभिर्घर्षयेत् । तत्त्वाज्ञैर्न तु नेतव्यो वामदेवस्तु वैदिकः । कुलाचारविहीनानां न वेदाः फलदायकाः ।। ओं लज्जा तु सुभगा चैव वाग्भवा काम एव च । एतेन वीक्षणं कुर्यात्तारामन्त्रसुसिद्धये ।। इति वीक्षयेत् । ततः शताभिमन्त्रितं मूलेन कुर्यात् । ततो मातृकावर्णैः प्रत्येकबिन्दुं निक्षिपेत् प्रतिमासु मूलेन देवीं तर्पयेत् । मूलेन स्नापयेन्मालां कुङ्कुमेनापि लेपयेत् । घर्षयेद्विधिवोधेन कामबीजेन पूजयेत् ।। ततश्च मूलमन्त्रं हि मालोपरि शतं जपेत् । तत्र देवीं प्रतिष्ठोक्तविधिना प्रतिष्ठापयेत् ।। तत आवाहनमुद्राभिरावाहयेत् । ततः षोडशोपचारैः पञ्चोपचारैर्वा पूजयेत् । तत अष्टोत्तरशतं हुनेत् । तदशक्तौ द्विगुणजपः । ततः सप्तप्रदक्षिणं कृत्वा प्राणायामं कृत्वा कराङ्गषड्ङ्ग्न्यासौ विन्यस्य मालां शिरसि संवेष्ट्य गोपयेत् । मुखे मुखन्तु संयोज्य पुच्छे पुच्छं नियोजयेत् । मुखतः प्रजपेन्मन्त्री पुच्छतो न कदाचन ।। (प्. ४२) पुच्छतः प्रजपित्वा तु शोकदुःखभयादिकम् । कृताञ्जलिर्यस्य देवी तस्यापि नरकं किल ।। न सद्गतिर्न वै सिद्धिर्विघ्नस्तस्य सदा भवेत् । शब्दे जाते भवेद्रोगो धूननं बहुदुःखदम् । हेलनात् सिद्धिहानिः स्यात्तस्माद्यत्रपरो भवेत् ।। इति मालासंस्कारः । अथ होमः । प्रागग्रा उदगग्राश्च तिस्रो रेखा विलेखयेत् । तन्मध्ये च चतुःकोष्ठं लेपं कुर्याद्विधानतः ।। त्रिकोणमादौ लिख्याथ मध्ये लज्जासमन्वितम् । वृत्तं ततश्च षट्कोणं कोणवज्रचतुष्टयम् ।। गजकुम्भं वाह्यकोणे द्वारे योनिद्वयं द्वयम् । अष्टयोनियुतं चक्रं गजकुम्भचतुष्टयम् ।। एवं कुण्डं स्थण्डिलं वा कृत्वा देवीं विभावयेत् । अग्नौ प्रपूजयेद्विष्णुं ऐशान्यां शूलधारिणम् ।। वायव्यां चापि ब्रह्माणं नैर्-ऋत्यामिन्द्रमेव च । लक्ष्मीं सरस्वतीं पूर्वे द्वे त्रिकोणे प्रपूजयेत् ।। शचीं कृष्णां चोत्तरस्यां छायां गङ्गाञ्च पश्चिमे । दुर्गां देवीञ्च त्रिपुटां दक्षिणस्यां प्रपूजयेत् ।। प्रागग्रेषु यजेद्देवान् मुकुन्देश पुरन्दरान् । यजेद्वै चोत्तराग्रेषु ब्रह्मवैवस्वतेन्दुकान् ।। देवीं प्रपूजयेत् पश्चात् षट्कोणेषु सदाशिव! । दुर्गां काञ्चीं तथा कालीं त्रिपुरां भैरवीं तथा ।। असितां पूजयेत् कोणे तारिणीं मोक्षदायिनीम् । मध्ये प्रपूजयेद्वत्स! यथाशक्त्युपचारकैः ।। देव्या योनिं विभाव्याथ भावयेच्च रजोयुताम् । (प्. ४३) पुष्पाञ्जलित्रयं दत्त्वा काष्ठं तत्र निपातयेत् ।। ततो वह्निं समानीय कांस्यपात्रे स्थितम् शुभम् । ओं क्रव्यादेभ्यो हुं फट् स्वाहा इत्यनेन त्यजेद्बुधः ।। पुनर्मूलेन चानीय योनिमध्ये निधापयेत् । योनिमुद्रां प्रदर्श्याथ मूलं तत्र जपेद्दश ।। तत्र देवीं चिन्तयित्वा रजसा योनिमण्डलम् । गन्धपुष्पेण संपूज्य देवीं सर्वार्थसाधिनीम् ।। ओं चित् पिङ्गल हन हन पच पच मथ मथ विध्वंसय विध्वंसय मम दुष्टान् पापान् सत्त्वान् शत्रून् ग्रस ग्रस पिब पिब अनेन होमेन सर्वाज्ञां ज्ञापय मम सर्वकार्याणि साधय स्वाहा इति पठित्वा वह्निं ध्मापयेत् । रजोगुणसमुद्भूतं रक्तवर्णं त्रिलोचनम् । द्विभुजं सर्वपापघ्नं समिद्धं विश्वतोमुखम् ।। नानालङ्कारसंयुक्तं बहुजिह्वासमन्वितम् ।। एवं ध्यात्वा अग्ने त्वं वरदनामासि इति नाम कृत्वा वरदनामाग्ने इहागच्छ इह तिष्ठ तिष्ठ मम सर्वकर्माणि साधय स्वाहा । इत्यावाहयेत् । ततो मूलेन नमस्कुर्यात् । एवं आज्यस्यापि श्रुवस्य च । आज्यपात्रस्य दक्षिणभागादाज्यं गृहीत्वा मूलेन अग्नेर्दक्षिणनेत्रे जुहुयात् । तथा वामभागादाज्यं गृहीत्वा वामनेत्रे । मध्यतो मध्यनेत्रे । ततो महाव्याहृतिभिः ओं भूः स्वाहा । ओं भुवः स्वाहा । ओं स्वः स्वाहा । ओं भूर्भुवःस्वः स्वाहा । इत् स्त्रीशूद्रयोर्विना । ततो मूलेन एकादशाहुतिं हुत्वा श्रीतारादेव्याः पीठदेवताभ्यः स्वाहा । ततः अक्षोभ्य ऋषये । ततः काम्यकर्म चेत् सङ्कल्प्य नित्यञ्चेन्न तथा । त्रिमध्वन्वितेन प्रकृतहोमं समाप्य स्त्री शूद्रेतरो महाव्याहृतिभिर्हुत्वा आवरणदेवताभ्यः अष्टाहुतीर्हुंत्वा (प्. ४४) वह्निं गन्धपुष्पमाल्यताम्बूलैरभ्यर्च्य श्रीसदाशिवं पूर्वश्रुवाहुतित्रयं दत्त्वा मूलेन पूर्णाहुतिं दत्त्वा वह्निं प्रदक्षिणी कृत्य प्रणम्य काम्यदक्षिणादिः । तिलकन्तु मूलेन संहारमुद्रया क्षमस्वेति विसर्जयेत् । इति होमः ।। यत्रास्ते कमला कृताञ्जलिपरा वीणाधरा सारदा तारावाक्यमनुस्मरन् प्रियतमं वामावचः कारणम् । ब्रह्मानन्दकृतौ सुसाधनविधौ तारारहस्ये शुभे दीक्षाद्यः पटलो द्वितीय इति संसिद्धिप्रदः सत्वरम् ।। अथ तृतीयः पटलः अथ मन्त्रविस्मरणप्रायश्चित्तम् । तारानिगमे तारार्णवे च । अन्यासां व्यवस्था न्यत्रैव । कालीतारासु विद्यासु यदि स्यान्मन्त्रविभ्रमः । तारापूजां ततः कृत्वा चैकलिङ्गे शिवालये ।। कुशासनस्थितो वीरो जपेत् पद्मावतीमनुम् । एकादशसहस्राणि ततो मन्त्रस्मृतिर्भवेत् ।। कालीतारासु विद्यासु चक्रचिन्ता न विद्यते । अरिदोषादिदोषाद्यैर्न लोको लिप्यते क्वचित् ।। यदि भाग्यवशाद्देवि! तारामन्त्रं प्रलभ्यते । ऋणिधन्यादिकं चक्रं न च तत्र परीक्षयेत् ।। ताराविद्याचक्रमध्ये न कदाचिद्धनी भवेत् । महाचीनक्रमं प्राप्य सर्वस्यैव ऋणी भवेत् ।। तस्माद्देव्याश्च तारायाः प्राणान्तेऽपि च साधकः । साधने पूजने वापि महाचीनं त्यजेन्न च ।। महाचीनं महानीलं न साधयति यो नरः । (प्. ४५) न तस्य साधने शक्तिः कुम्भीपाके महीयते ।। वामाचारं परित्यज्य पूजनं वा जपं चरेत् । स गच्छेन्नरकं घोरं यावदिन्द्राश्चतुर्दश ।। वामाचारं विना देवि! तारायाः परिपूजनम् । शोकाय मरणायेह परे च नरकाय च ।। न पूजा न जपो यस्य न सन्ध्या न च तर्पणम् । महाचीनक्रमं कृत्वा स गच्छेत्तारकापदम् ।। पञ्चतत्त्वं विना देवि! ब्राह्मणः शूद्रतामियात् । पञ्चतत्त्वयुतो देवि! शुद्रोऽपि विप्रतां व्रजेत् ।। ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैवान्त्यजास्तथा । महाचीनक्रमं कृत्वा शिवः साक्षाद्भवेत् स्वयम् ।। कौलं दृष्ट्वा यदा कौलस्तस्य पूजां न कारयेत् । चक्रे स्थित्वाथवा मन्त्री लतायोगं समाचरेत् ।। मध्ये चक्रे स्थितः कौलः शक्तिभ्यः साधकाय च । दातुं नैव मनश्चक्रे स्वयं नेतुं प्रवर्तते ।। अथवा दिवसं प्राप्य कुलपूजां चरेन्न च । साधकानपि शक्तिश्च स्वेच्छाचारैर्न तोषयेत् ।। प्रसन्नमनसा वापि सत्कौलाय प्रदीयते । स्वयं स्वीयकुलैः सार्द्धं क्रियते च कुलक्रिया ।। तस्य यन्त्रश्च माला च पूजापद्धतिरेव च । धारितं कवचं तस्य ह्रीयते योगिनीगणैः ।। वह्निना दह्यते वापि जले वापि प्रलीयते । चौरैर्वा नीयते किञ्चित् किञ्चिद्वा योगिनीगणैः ।। एवञ्चेज्जायते वत्स! यन्त्रादिहरणं शिव ! । पञ्च कौलान् समानीय कुमारीञ्च विशेषतः ।। गन्धाक्षतैश्च संपूज्य वन्दयेच्छिरसा नतः । (प्. ४६) होमं कुर्यात् सहस्रन्तु चक्रमध्ये सुसाधकः ।। अष्टोत्तरशतं कुर्यात्तर्पणं साधकोत्तमः । दग्धमीनासवेनापि सर्वदोषैर्न लिप्यते ।। यन्त्रादिनाशे चैतत्तु प्रायश्चित्तं शिवोक्तितः । प्रजपेद्वर्णमालाभिरष्टोत्तरशतं मतम् ।। अथ पञ्चतत्त्वसंस्कारः । लाक्षारुणगृहे वापि कामाख्यावदने जनः । सर्वं शृङ्गारवेशञ्च कुर्यात् साधकसत्तमः ।। सिन्दूरं कुङ्कुमं वापि धारणं कुलचन्दनम् । वामभागकृता शक्तिः सर्वाभरणशोभना ।। गन्धपुष्पाक्षतैस्तान्तु पूजयित्वा तु साधकः । षट्कोणं बिन्दुसंयुक्तं वृत्तञ्चापि त्रिकोणकम् ।। पुनर्वृत्तं चतुष्कोणं कुङ्कुमेन विलेखयेत् । रक्तचन्दनसंलिप्तं रक्तवस्त्रेण वेष्टयेत् ।। मूलमन्त्रेण संवीक्ष्य योनिमुद्रां प्रदर्शयेत् । देवतां भावयेत्तत्र परमानन्दरूपिणीम् ।। प्रणमेत् पञ्चमुद्राभिः कारणाधारमुत्तमम् । ह्रीं नमो योनिमुद्रादौ क्षं नमश्च कृता~जलौ ।। व्लुं नमः कुलमुद्रायां ग्लौं नमो मत्स्यरूपके । हौं नमः संपुटाकारे पञ्च मुद्राः समीरिताः ।। प्रोक्षयेन्मूलमन्त्रेण धूपयेत्तेन कारणम् । गन्धपुष्पं ततो दत्त्वा प्राणायामं समाचरेत् ।। ऋष्यादिन्यासं कृत्वा तु कराङ्गञ्च षडङ्गकम् । वर्णन्यासं ततः कृत्वा पञ्चमुद्राः प्रदर्शयेत् ।। धेनुं योनिञ्च मत्स्यञ्च शङ्खं खड्गमतःपरम् । हस्तं दत्त्वा ततः पात्रे पठेन्मन्त्रमनुत्तमम् ।। (प्. ४७) औं एकमेव परं ब्रह्म स्थूलसूक्ष्ममयं ध्रुवम् । कचोद्भवां ब्रह्महत्यां तेन ते नाशयाम्यहम् ।। ओं सूर्यमण्डलसम्भूते! वरुणालयसम्भवे! । अमाबीजमयि! देवि! शुक्रशापाद्विमुच्यताम् ।। ओं देवानां प्रणवो बीजं ब्रह्मानन्दमयं यदि । तेन सत्येन देवेशि ! ब्रह्महत्यां व्यपोहतु ।। ओं वां वीं वूं वैं वौं वः ब्रह्मशापाद्विमोचितायै सुधादेव्यै नमः । इति दशधा जपेत् । ककारो रेफसंयुक्तः षड्दीर्घैश्चन्द्रसंयुतः । कीं क्रीं क्रूं क्रैं क्रौं क्रः । सुधादेव्याः कृष्णशापं मोचय मोचय अमृतं श्रावय श्रावय स्वाहा । इति दशधा जपेत् ।। ओं छां छीं छूं छैं छौं छः छुरिका भवशोभिनि सर्वपशुजनमनश्चक्षूंषीन्द्रियाणि स्तम्भय स्तम्भय नाशय नाशय घातय घाअतय इति त्रिः ।। ओं परमस्वामिनि ! परमाकाशशून्यवाहिनि ! चन्द्रसूर्याग्निभक्षिणि ! पात्रं विश विश स्वाहा । इति त्रिः । तन्मध्ये भावयेद्देवीममृतानन्दरूपिणीम् । सूर्यकोटिप्रतीकाशां चन्द्रकोटिसुशीतलाम् ।। रक्तवस्त्रपरीधानां सर्वालङ्कारभूषिताम् । रत्नकेयूराङ्गदाद्यैः शोभितां सर्वरूपिणीम् ।। इति ध्यानम् । विधातव्यं सुधामध्ये साधनञ्च सुसाधकैः । पूजयेद्विल्वपत्राद्यैरमृतानन्दनन्दिनीम् ।। तन्मध्ये भावयेद्देवं भैरवं भैरवीप्रियम् । अमृतार्णवमध्यस्थं पञ्चवक्त्रं त्रिलोचनम् ।। वृषारूढं नीलकण्ठं सर्वाभरणभूषितम् । अष्टादशभुजैर्युक्तं गदामुषलधारिणम् ।। (प्. ४८) खड्गखेटकपट्टीशमुद्गरं शूलदण्डकम् । पाशाङ्कुशशरं चापं मुद्रां विद्याञ्च मालिकाम् ।। मृगं कपालं नागञ्च विधृतं सर्वरूपिणम् । जटामण्डलमध्यस्थं सुधामध्ये विभावयेत् ।। पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैर्देवदेवं महेश्वरम् ।। ओं आनन्देश्वराय विद्महे सुधादेद्यै धीमहि तन्नोऽर्द्धनारीश्वरः प्रचोदयात् ।। इति दशधा जपेत् । तदुपरि मूलं एकविंशतिवारं वं इति सुधाबीजं एकविंशतिवारं च जपेत् । मूलेन त्रिर्गन्धं गृह्णीयात् । सुधामध्ये लिखेद्योनिं योनिमध्ये हलौ ततः । तन्मध्ये भावयेद्देवीं तारिणीं सिद्धिदायिनीम् ।। स्ववामे लेखयेद्विद्वान् बिन्दुयुक्तं मनोहरम् । त्रिकोणं वाह्यवृत्तञ्च षट्कोणं वृत्तमेव च ।। अष्टकोणं लिखेद्भद्रं मूलेन परिपूज्य च । श्रीपात्रं तत्र संस्थाप्य सुधां तत्र समानयेत् ।। स्वल्पपात्रे ततो नीत्वा सुधां किञ्चित् समानयेत् । पात्रान्तरगृहीतञ्च शुद्धञ्चापि निवेदयेत् ।। ओं सर्वपथिकदेवता मम कल्याणं कुर्वन्तु हौं क्षौं स्वाहा । इति पठित्वा वृहत्पात्रोपरि त्रिः परिभ्रामयित्वा श्रीपात्रे भ्रामयित्वा विल्वमूले पतुष्पथे नद्यां तडागे वेश्यागारे वा क्षिपेत् ।। ततस्तत्र देवीं समावाह्य स्वकल्पोक्तविधिना परदेवतां संपूज्य सामान्यार्घ्य विशेषार्घ्याद्यैः । ततो भावयेच्च देवीममृतानन्दनन्दिनीम् । सदा षोडशवर्षीयां प्रसन्नास्यां त्रिलोचनाम् ।। रक्ताभरणशोभाढ्यां नानालङ्कारभूषिताम् । कामदेवेन चोन्मत्तां कन्यकारूपधारिणीम् ।। (प्. ४९) सदाशिवमयीं देवीं रत्युल्लासहृदान्विताम् । महामोदप्रदां देवीं भावयेत् साधकाग्रणीः ।। ततः पुष्पा~जलिं दत्त्वा तत्तत्कल्पोक्तन्यासादिकं कृत्वा कुङ्कुमकर्पूरगन्धचन्दनैर्नानानन्दजनकपरदेवताया मन्त्रं तत्र भावयेत् । द्रव्याणि दापयेत् । ततः कृताञ्जलिः ओं नमस्तस्यै सुधादेव्यै तारकासिद्धिदायिने । मात्रे पुण्यप्रदायै च भुक्त्यै मुक्त्यै महेश्वरीम् ।। भवयित्वा महादेवीं कामेश्वरीं विशेषतः । माता कामेश्वरी देवी पिता कामेश्वरश्च सः ।। द्वयोर्योगं विभाव्याथ पूजयेत् परदेवताम् । कालिकां तारकां वापि योऽर्चयेत् स नरोत्तमः ।। महाचीनक्रमेणैव एतदेव हि शोधनम् । ये च मूढाश्चरन्त्यन्यां तेषां सर्वं वृथा भवेत् ।। इति तत्त्वसंस्कारः । मांसं तत्र समानीय शोधयेन्मूलमन्त्रतः । साधयेत् परया भक्त्या मन्त्रमेतत् समुच्चरन् ।। ओं तद्विप्रासो विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते । विष्णोर्यत् परमं पदम् ।। ओं कोलमांसं महामांसं मांसं छागादिकस्य च । योषावर्जं सर्वमांसं तारायाः शुद्धिहेतवे ।। परमानन्ददञ्चैव मांसं परमकारणम् । तारायाश्च प्रियं द्रव्यं सर्वदोषविवर्जितम् ।। ओं हौं क्षौं मांसं महामांसं शोधय शोधय ओं हौं क्षौं स्वाहा ।। इति मांसशुद्धिः । तथा हिरण्यरूपञ्च विष्णुरूपिणमण्डजम् । महाहिवलयं देवं मत्स्यरूपिणमव्ययम् ।। (प्. ५०) महामहेति विख्यातं मीनं ताराप्रियं सदा । ओं ह्रीं क्लीं मौं व्लं सः सः सः इमं मीनं शोधय शोधय स्वाहा ।। इति मीनशुद्धिः । योनिमुद्रां ततो बद्ध्वा दृष्ट्वा च योनिमुद्रिकाम् । पठेदिमं मनुं वत्स ! सर्वकर्मसुसिद्धये ।। योनिविद्यां महाविद्यां कामाख्यां कामदायिनीम् । कामसिद्धिप्रदां देवीं कामबीजादिकां पराम् ।। ओं क्लीं कामेश्वरि! महामाये क्लीं कालिकायै नमः ।। ओं योनिविद्यां महाविद्यां चतुर्वर्गप्रदायिनीम् ।। कलाकलासु विज्ञानं तारानामतरोर्मते ।। ओं क्षौं व्लुं ह्रौं ह्रः योनिविद्ये योनिसिद्धे योनिकारणकारिके ! । कामदाकामदा ज्ञेया तत्त्वमध्ये महामहा ।। ओं सौं बाले बाले त्रिपुरसुन्दरि योनिरूपे! मम सर्वसिद्धिं देहि देहि योनिमुद्रां कुरु कुरु स्वाहा । इति मुद्राशुद्धिः । ततः शक्तिशोधनम् । ओं ऐं क्लीं त्रिपुरदेवि! सर्वशक्तिके ! शिवत्वं देहि देहि ओं औं इति तस्याः शीर्षे दशधा जप्त्वा तस्या देहे मातृकान्यासं कृत्वा ऋष्यादिन्यासं कराङ्गन्यासौ च विन्यसेत् । मूलं तद्धृदये शतं जपेत् । इति शक्तिसंस्कारः । मूलं चोक्त्वा स्ववामे तु त्रिकोणं विलिखेद् बुधः । तत्र मध्ये लिखेल्लज्जां कामतत्त्वस्वरूपिणीम् ।। तत्र पूजा विधातव्या गन्धपुष्पाक्षतैरपि । साधकांश्चापशक्तीश्च प्रणस्य च पुनः पुनः ।। लज्जापूर्वे जलं दत्त्वा चाज्ञां नीत्वा तु साधकात् । तर्पयामीति चोक्त्वा तु तर्पयन्न समानयन् ।। (प्. ५१) वामहस्तानामिकयाप्यङ्गुष्ठयोगमाश्रयेत् ।। ह स क्ष म ल व र यूं आनन्दभैरवीं तर्पयामि स्वाहा इति शुद्धयुक्तासवेन ब्रह्मरन्ध्रे त्रिस्तर्पयेत् । एवं गुरुं परमगुरुं परापरगुरुं परमेष्ठिगुरुं ह स क्ष म ल व र यूं आनन्दभैरवं स्वाहा इति त्रिः । ततो हृदये तद्रूपेण मूलमुच्चार्य भीमामेकजटां परमपददात्रीं तारादेवीं तर्पयामि स्वाहा । एवं सर्वत्र देवीविषये । तथाच तारानिगमे - तर्पयेत्तु यदा तारां तर्पयेत् कालिकां पराम् । तर्पयेत् षोडशीं देवीं ह्यन्यथा निष्पला क्रिया ।। यत्ते काली परा प्रोक्ता सा तारा परिकीर्तिता । सैव श्रीषोडशी देवी महात्रिपुरसुन्दरी ।। अभेदं भावयेद्यस्तु स एव श्रीसदाशिवः । अन्यथा भावयेद्यस्तु स मूढोऽभून्महेश्वर! ।। स्वर्गे मर्त्त्ये च पाताले यः पादयुगमाश्रयेत् । स भवेत् कल्पवृक्षश्च महामोक्षानुकूलकः ।। यत्रास्ति भोगो न च तत्र मोक्षो यत्रास्त्रि मोक्षो न च तत्र भोगः । श्रीसुन्दरीतर्पणतत्पराणां भोगश्च मोक्षश्च करस्थ एव ।। ततः स्वदक्षिणकरतले त्रिकोणं विलिख्य शुद्धियुक्तासर्व त्रिकोणमध्ये संस्थाप्य लज्जाबीजं दशधा जप्त्वा ओं ह्रीं ह्रौं ह्रां ह्रीं अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं ऌं ॡ एं ऐं ओं औं अं अः । बीजतत्त्वम् अधः कोणस्थपरमतत्त्वेन शोधयामि स्वाहा । इति शुद्धिखण्डं वामहस्ते नीत्वा गृह्णीयात् । वामखण्डं नीत्वा ओं ह्रीं हौं ह्रां ह्रीं कं खं गं घं ङं चं छं जं झं ञं टं ठं डं ढं णं तं थं वामतत्त्वस्थपरमतत्त्वेन शोधयामि स्वाहा । (प्. ५२) इति पूर्ववत् । ततो दक्षिणखण्डं नीत्वा ओं ह्रीं हौं ह्रां ह्रीं दं धं नं पं फं बं भं मं यं रं लं वं शं षं सं दक्षकोणस्थतत्त्वेन शक्तितत्त्वं शोधयामि स्वाहा । इति पूर्ववत् । ततो मध्यखण्डं नीत्वा ओं ह्रीं ह्रौं ह्रां ह्रीं लं क्षं मायातत्त्वेन मायातत्त्वं शोधयामि स्वाहा । इति पूर्ववत् । ततश्च साधकेभ्यः शक्तिभ्यश्च पात्रं शुद्धिञ्च दद्यात् । सर्वे यथाविधि कर्म कुर्वन्ति । ततः कुण्डलिनीमुखे पात्रं गृहीतव्यम् । पात्रोपरि जपेन्मन्त्रं सप्तधासाधकोत्तमः । गुरुं स्मृत्वा पिबेन्मद्यं सर्वकामार्थसिद्धिदम् ।। ततः कुण्डलिनीमुखे मन्त्रपूर्वकं जुहुयात् । प्रथमपात्रं नीत्वा द्वितीयपात्रे शक्त्युच्छिष्टं नीत्वा च पिबेत् । तथाच- शक्त्युच्छिष्टं पिबेन्मद्यं वीरोच्छिष्टन्तु चर्वणम् । वीरोच्छिष्टात् पृथक् पाने पशुपानं प्रकीर्तितम् ।। निन्दाश्रुतिः साधकानां हिंसाज्ञानं कुले यतः । निन्दा वा शक्तिकौलानां साधकानां न पूजनम् ।। अनिच्छया शक्तियोगं चक्रे वापि च मैथुनम् । कामतः शक्तियोगं वा न ध्यानं दैवतेन वा ।। जपहोमविहीनं यद्भक्तिहीनं कुलार्चनम् । प्रकटं साधकानाञ्च असन्तुष्टश्च साधकः ।। एवं धर्मयुतः कौलो भ्रष्टः कौलः प्रकीर्तितः । पञ्चमं पुरतः कृत्वा चतुर्थे जपमाचरेत् । जपपूजां विना पानं पशुपानं प्रकीर्तितम् ।। अथ पात्रबन्धन्मन्त्राः । श्रीमद्भैरवशेखरप्रविलसच्चन्द्रामृतप्लावितं क्षेत्राधिष्ठितयोगिभिर्जनगणैः सिद्धैः समाराधितम् । (प्. ५३) आनन्दार्णवकं महात्मकमिदं साक्षात्त्रिखण्डामृतं वन्दे श्रीप्रथमं कराम्बुजगतं पात्रं विशुद्धिप्रदम् ।। हैमं नीलकलान्वितं सुमहिमायोगं महामांसकं किञ्चिन्नेत्रविचञ्चलं रविवरच्छायाप्रदं शाश्वतम् । आनन्दादिमहार्णवे विगलितं ज्ञानं महामोक्षदं वन्दे पात्रमहं द्वितीयमधुना स्वात्मावबोधक्षमम् ।। महापद्मे करे पद्मे योनिमालोकयन् धिया । दग्धमीनसमोपेतं वन्दे पात्रं तृतीयकम् ।। मुद्रारूपां योनिमुद्रां सिद्धिदां सिद्धिरूपिणीम् । भजामि परया भक्त्या चतुर्थं पारयाम्यहम् ।। योनिना लिङ्गमाप्रोतं पञ्चमं परिकीर्तितम् । तत्तद्भूतेनामृतेन कल्पयामीह पञ्चमम् ।। सदानन्दप्रदं द्रव्यं महानन्दप्रदायकम् । गुरुपादगते दाने षष्ठे पात्रं नमाम्यहम् ।। समुद्रसप्तसम्भूतं समुद्रवारिजं शुभम् । समुद्रे निगमे प्राप्ते गृह्णामि सप्तमीं सुधाम् ।। अष्टदुर्गा शक्तिरूपा महिषासुरनाशिनी । पुनाति सा जगद्धात्री नवमे शङ्करप्रिया ।। महाविद्या दश प्रोक्ता महासिद्धिप्रदायिनी । महामोहविनाशञ्च मोहिनी दशमे करे ।। एकादश महारुद्रा वसुसिद्धिप्रदायकाः । चतुःषष्टिसिद्धिदांस्तान् वन्दे चैकादशे करे ।। द्वादशे द्वादशादित्याः सदा तर्पणतत्पराः । वामनेत्रस्वरूपेण द्वादशं वन्दयाम्यहम् ।। त्रयोदशे महाविद्या सारदा परिभूयते । वाचां सिद्धिप्रदा देवी वन्दे पात्रत्रयोदशे ।। (प्. ५४) इति त्रयोदशपात्रवन्दनं सदा सुखप्रदम् । अन्यद् यत्प्रकारान्तरं पात्रवन्दनं ग्रन्थान्तरे दृश्यते तत् कालीतारासुन्दरीत्रिपुरेतरविषयम् । यावन्न चलते चक्षुर्यावन्न चलते मनः । तावत् पानं प्रकर्तव्यं मन्त्रसिद्धिप्रदायकम् । पीत्वा पीत्वा पुनः पीत्वा पुनः पतति भुतले । उत्थाय च पुनः पीत्वा पुनर्जन्म न विद्यते ।। अथ तारानिगमोक्तकेवल श्रीताराविषये सर्वपात्रवन्दनमन्त्रश्चैकत्रैव । ओं नाहं कर्ता कारयिता न च मे कार्यं नाहं भोक्ता भोजयिता वा न च भोज्यम् । अहं चिदात्मा स्वयमेव तेजः स्वयं गुरुर्विष्णुरहं सरूपः ।। नान्यं स्मरेन्न च भजेत् परिहाय चाद्यां नान्यां तपो न च गतिः परिहाय चाद्याम् । इति पानं सर्वत्र शुद्धियुक्तेन । प्रथमं यथाशक्ति पिबेत् । ततः पञ्चतत्त्वक्रमः । प्रथमं वामहस्ते त्रिकोणाकारपानमुद्रया द्रव्यं नीत्वा दक्षिणहस्ते शुद्धिं नीत्वा मूलमुच्चार्य इदं शुद्धियुक्तासवं श्रीमत्तारा एकजटामहादेव्यै नमः । सर्वत्र शुद्धिसंस्कारे मूलमन्त्रजपः । वामहस्ते मांसं धृत्वा मूलं सप्तधा जप्त्वा एषा मांसशुद्धिः श्रीमत्तारा एकजटादेव्यै नमः । ततो मीनं वामहस्ते नीत्वा एषा मीनशुद्धिः श्रीमत्तारा एकजटादेव्यै नमः । ततः शक्तिलिङ्गमुद्रां प्रदर्श्य एषा शक्तिः श्रीमत्तारा एकजटादेवी महानन्दकल्पनाय रक्ष रक्ष पश्य पश्य प्रसीद प्रसीद अस्या योनौ मम सिद्धिं देहि देहि ओं ओं ओं स्वाहा इति निवेद्य यथायोग्यमानन्दं कृत्वा चक्रादितरस्थाने शक्तिं नीत्वा स्वपुरतः पुरोमुखीं संस्थाप्य तदुपरि बिन्दुविनिक्षेपं कृत्वा योनिलिङ्गमुद्रां प्रदर्श्य अदीक्षितश्चेत् कर्णे लज्जाबीजमुक्त्वा कृताञ्जलिः । (प्. ५५) शक्तिरूपे! महादेवि! योनिसिद्धिस्वरूपिणि! । प्रसीद जगतां सृष्टिकारिणि! ब्रह्मरूपिणि! ।। योनिरूपा महाविद्या योनिसिद्धिप्रदायिनी । सृष्टिः प्रजायते यस्मात् पुत्त्रत्वेनापि पाल्यते ।। पुनः प्रलीयते योनौ सृष्टिस्थितिलयालये । साधयामि महामन्त्रं तेन सिद्धिं विधेहि मे ।। ओं हौं ह्रौं क्लीं कामेश्वरि महात्रिपुरे त्रिपुरालये! ममैव सिद्धिं देहि देहि स्वाहा इति पठित्वा लिङ्गे शापमन्त्रं सप्तधा जप्त्वा दिगम्बरो भूत्वा तां दिगम्बरीं कृत्वा पद्मं दृष्ट्वा तत्र बिम्बं रविबिम्बं चामरं सफरीञ्चापि शिखरं तथा नाभौ शतं जपेत् । योनिमध्ये शतं जप्त्वा प्रवेशं कारयेद्बुधः । महायोनिमयीं देवीं पार्वतीं परिभावयेत् ।। स्वयं शिवस्वरूपः स्याद् आत्मानं शिवरूपिणम् । भावयित्वा निर्विकारं स्वयम् आढ्यं विघातयेत् ।। साधको भावयेद्यस्तु कामुको वा प्रजायते । पच्यते नरके घोरे न मोक्षः कोटिजन्मतः ।। तस्मात् सर्वप्रयत्नेन निर्विकारो भवेत् स्वयम् । अन्यथा सिद्धिहानिः स्यात् पतते नरके स्वयम् ।। ओं नाभिचैतन्यरूपाग्नौ हविषा मनसा स्रुचा । ज्ञानं प्रदीप्यते नित्यमक्षवृत्तिर्जुहोम्यहम् ।। ओं धर्माधर्महरैर्दीप्त आत्माग्नौ मनसा स्रुचा । सुषुम्नावर्तना नित्यमक्षवृत्तिर्जुहोम्यहम् ।। इति त्यजेत् । ततस्तत्रासने स्थित्वा सहस्रं जपेत् । ततः पात्रं प्रक्षाल्य ऊर्द्ध्वे च जले मायाबीजं विलिख्य तत्रस्थेन मृदा ओं यं यं स्पृशामि पादेन यो मां पश्यति चक्षुषा । (प्. ५६) स एव दासतां याति यदि शक्रसमो भवेत् ।। इति ललाटे टीकां नीत्वा विहरेत् । द्रव्यं वारणाक्षितोलकमितं पात्रे सदावेशयेत् । साधकेभ्यश्च शक्तिभ्यो दत्त्वा पात्रं समानयेत् । साधयेत्त्रिविधैर्भावैर्दिव्यवीरपशुक्रमैः ।। दिव्यास्तु देववत्प्रायाः सदाचारपरायणाः । ऋणाधानं तथा पाठ्यं हिंसाञ्चैव विशेषतः ।। स्नानं सन्ध्याञ्च पूजाञ्च दिवा कुर्यात्त्रयं त्रयम् । परस्त्रीमाहरेद्वोध्यापरं पुत्त्रवदिष्यते । सदा सत्वगुणं स्मृत्वा ब्रह्मचारी भवेत् ध्रुवम् ।। योषावक्त्रं कुचौ वापि ऊरुञ्च साधकोत्तमः । दृष्ट्वा मन्त्रं जपेल्लक्षं द्वादशस्वर्णमुत्सृजेत् ।। तर्पयेत् सुधया देवीं तारां तारकदायिनीम् । साक्षादिन्द्रो भवेत् सोऽपि यदि योषां न च स्पृशेत् ।। योषास्पर्शनमात्रेण दिव्यभावो वृथा भवेत् । यावत्तप्स्या कर्तव्या तावद्योषां विवर्जयेत् ।। मत्स्यं मासं तथा तैलं स्निग्धान्नं मोदकं तथा । स्त्रीशुद्रौ नैव द्रष्टव्यौ चान्यथा पतनं भवेत् ।। जाते सिद्धे च तपसि ऋतुकाले व्रजेत् स्त्रियम् । पञ्चपर्व वर्जयित्वा नचेद्भ्रष्टो भविष्यति ।। अत्रायं संक्षेपः भावसारावल्यां व्याख्यातो वीराचारोऽपि संक्षेपतः कामाख्यामूले व्याख्यातः पश्वाचारस्तु । चितीं वा कामिनीं वापि शवं वा न च साधयेत् । कालीतारासु विद्यासु नैवान्तर्यजनञ्चरेत् ।। पीठस्थानं भावयेन्न परयोषां न दर्शयेत् । वीरभावकुलो दिव्यस्तस्माद्दिव्यं प्रशस्यते ।। (प्. ५७) अशक्तत्वाद्भवेद्वीरो न पशुश्च कलौ क्वचित् । येन तेन प्रकारेण पशुभावं विवर्जयेत् ।। स्वेच्छा यद्भक्षणे चास्ति का सिद्धिस्तेन भारते ।। अथ तारानिगमोक्तश्लोकमेकं शान्तिस्तोत्रम् । ओं पाहि त्वं करुणामयि ! प्रियतमं सत्साधकं रक्ष मां भ्रष्टान्नाशय नाशय प्रियतमावक्त्रारविन्दं मम । नित्यं देहि सुधासुधाचयमयीं सिद्धिं शिवे! सिद्धिदम् । ज्ञानं मोक्षविधायकं कुरु शिवे! संहारिणि! पाशवे ।। शान्तिस्तोत्रं पठित्वा तु यथेच्छं विहरेन्नरः । चक्रमध्ये भवेद्या सा वक्तव्या न च कुत्रचित् ।। कथा प्रातर्भवेत् सापि नाशाय नरकाय च । चक्राकारं चरेच्चक्रं पंक्त्याकारमथापि वा ।। प्रविष्टे भैरवीचक्रे सर्वे वर्णा द्विजोत्तमाः । निवृत्ते भैरवीचक्रे तथा सर्वे पृथक् पृथक् ।। गन्तुं चक्रात् समायातं नत्वा नत्वा पुनः पुनः । अन्यथा मरणं तस्य गतिः स्याद्यमसादने ।। अन्यचक्रञ्च दूरस्थं स्वचक्रं वा सकृत् व्रजन् । स भवेत्तारकापुत्त्रो वसुसिद्धीश्वरो भवेत् ।। अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च । लक्षं वापि तडागानां चक्रं दृष्ट्वा लभेत् फलम् ।। यो ददाति महादेव ! शक्तिभ्यः साधकाय च । कलामात्रेण देवेषु कोट्यश्वमेधजं फलम् ।। उपवासं भृगोः पातं सन्ध्या सव्रतधारणम् । तीर्थपर्यटनञ्चैव कौलः पञ्च विवर्जयेत् ।। महापीठं व्रजेन्नित्यं नचेत् पीठमनुत्तमम् । तारापुरं महापीठं गन्तव्यं यत्नतः सदा ।। (प्. ५८) लक्षत्रयजपाद्देवि ! सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् ।। ईशाने चक्रनाथस्य वैद्यनाथस्य पूर्वतः । तारापुरमिदं ख्यातं नगरं भुवि दुर्लभम् । तत्र यत्नेन गन्तव्यं यत्र ताराशिवालयम् ।। इति संक्षेपः ।। इति श्रीब्रह्मानन्दपरमहंसपरिव्राजकावधूतविरचिते तारारहस्ये तृतीयपटले तत्त्वादिरहस्यम् । अथ पूजा । तथाच तारानिगमे तारासारे च । आदौ जलञ्च संशोध्य क्षालनं हस्तपादयोः । मूलेन तिलकं कुर्याद्विभूत्या तु त्रिपुण्ड्रकम् ।। रक्तचन्दनटीकां वा सिन्दूरस्यापि वा पुनः ।। ओं मणिधरि! वज्रिणि! सर्ववशङ्करि! हुं फट् स्वाहा । इत्यनेन शिखां बद्ध्वा ओं ह्रीं स्वाहेति आचमनम् । गुरुः प्रथमं पूजागृहद्वारमागत्य ओं वज्रोदके हुं फट् स्वाहा इति जलमधिष्ठाय । ओं विशुद्धधर्माय त्रिसर्वपापानि शमयाशेषविकल्पमपनीय हुं फट् स्वाहा । इति हस्तौ पादौ च प्रक्षाल्य । मूलेन तिलकं विभूत्या त्रिपुण्ड्रं सिन्दूरगोरोचनान्यतमटीकां गृहीत्वा । ओं मणिधरि ! वज्रिणि ! सर्ववशङ्करि ! हुं फट् स्वाहा इति शिखां बद्ध्वा ओं ह्रीं स्वाहा इत्याचम्य । ततः पीठं चिन्तयेच्च कृताञ्जलिपरो भवेत् । आचमनं ततः कृत्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । वैरोचनादीन् विन्यस्य भूमिं संशोधयेत्ततः ।। ततश्च भूमिं संशोध्य चासनाधस्त्रिकोणकम् । संशोध्य आसनं पश्चात् सर्वविघ्नान् विनाशयेत् ।। ततः प्रयोगः । शश्मानं तत्र संचिन्त्य तत्र कल्पद्रुमं स्मरेत् । (प्. ५९) तन्मध्ये मणिपीठञ्च नानामणिविभूषितम् ।। नानालङ्कारसंयुक्तं मणिदेवैर्विभूषितम् । शिवाभिर्बहुमांसास्थिमोदमानं समन्ततः ।। चतुर्दिक्षु शिवामुण्डचिताङ्गारास्थिसंयुतम् । तन्मध्ये भावयेद्देवीं यथोक्तध्यानयोगतः ।। ततस्ताराचमनं ओं उग्रतारायै स्वाहा । ओं एकजटायै स्वाहा । ओं नीलसरस्वत्यै स्वाहा । इत्याचम्य । ओं ह्रीं स्वाहा इति करौ संशोध्य बधूबीजेन कूर्चेन ओष्ठौ परिशोधयेत् । पुनरस्त्रेण हस्तौ क्षालयेत् । मुखे ओं वैरोचनाय नमः । नासायां ओं शङ्खपाण्डराय नमः । ओं पद्मनाभाय नमः । चक्षुषोः ओं असिताङ्गाय नमः । ओं मामकाय नमः । कर्णयोः ओं मामकाय नमः । ओं पाण्डवाय नमः । ओं तारकाय नमः । हृदि ओं पद्मान्तकाय नमः । शिरसि ओं यमान्तकाय नमः । वामबाहौ ओं विघ्नान्तकाय नमः । दक्षबाहौ ओं नरान्तकाय नमः । इति ताराचमनम् । ओं पवित्रे ! भूमि ! हुं फट् स्वाहा । इति योनिमुद्रया भूमिमभिमन्त्र्य । ओं रक्ष रक्ष मां हुं फट् स्वाहा इति जलसेकाद्भूमिं संशोध्य । ततः आसनाधस्त्रिकोणं विलिख्य ओं आः सुरेखे! वज्ररेखे ! हुं फट् स्वाहा इत्यासनमभ्यर्च्य ओं ह्रीं आधारशक्तिकमलासनाय नमः । इत्यासनमभ्यर्च्य ओं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं फट् स्वाहा इत्यासनमभ्यर्च्य । आसनं तारार्णवे । कोमलं विष्टरं वापि चूडकं मृदुकं तथा । अष्टमासान्तगर्भस्य पतनं मृदु चोच्यते ।। चतुर्वर्षान्तरालञ्च चूडकञ्च विधीयते ।। पञ्चाशत्कुशपत्रनिर्मितं भस्मवालुकाभिः शोधितं मार्जितमिति । (प्. ६०) ततश्चाण्डालिनीगर्भजातञ्च ब्राह्मणौरसात् । ब्राह्मणीगर्भजातं वा चण्डालस्यापि चौरसात् । कमलासनमित्युक्तं मन्त्रसिद्धिप्रदायकम् ।। इत्यादि कमलासनं संशोध्य । ओं सर्वविघ्नानुत्सारय हुं स्वाहा इति पुष्पाक्षतक्षेपैर्विघ्नान्नाशयेत् । दिव्यदृष्ट्यवलोकनेन खेचरान् वामपादघातत्रयेण भौमान् विघ्नानपसार्य - गणेशादीन् प्रणम्याथ दशदिग्बन्धनञ्चरेत् । करौ च गन्धपुष्पाभ्यां शोधयेत्तदनन्तरम् ।। फडिति गन्ध पुष्पाभ्यां करौ संशोध्य तालत्रयं दत्त्वा छोटिकाभिर्दशदिग्बन्धनञ्चरेत् । वस्त्रे ग्रन्थिं बद्धा कायवाक्चित्तं शोधयेत् । पुष्पञ्च शोधयित्वा तु भूतशुद्धिं समाचरेत् । ततः कर्तारमाराध्य मूलं शीर्षे जपेद्दश ।। एकादश प्रजप्तव्यः प्रतिष्ठामनुरेव च । मातृकान्यासकं कृत्वा मातृकायाः षडङ्गकम् ।। कराङ्गं मातृकायाश्च योनिद्वादशकं न्यसेत् ।। प्राणायामं ततः कुर्यादृष्यादिन्यास एव च । ओं मणिधरि! व्ज्रिणि ! महाप्रतिसरे रक्ष रक्ष हुं फट् स्वाहा । इति कायवाक्चित्तं विशोधयेत् । ओं पुष्पकेतुराजार्हते शताय सम्यक् सम्बद्धाय । ओं पुष्पे पुष्पे महापुष्पे सुपुष्पे पुष्पसम्भवे ।। पुष्पचयावकीर्णे हुं फट् स्वाहा इति संशोध्य भूतशुद्धिं कुर्यात् । स्वाङ्गे उत्तानौ करौ कृत्वा हंसः इति कुण्डलिनीं जीवात्मानं चतुर्विंशतितत्त्वानि सुषुम्नावर्त्मना शिरोऽवस्थितपरमात्मनि शिवे संयोज्य ह्रीं कारं रक्तवर्णं नाभौ ध्यात्वा तदुद्भूतेनाग्निना लिङ्गशरीरं संदह्य स्त्रींकारं पीतवर्णं हृदि विचिन्त्य तदुद्भूतेन वायुना भस्म प्रोत्सार्य हुंकारं श्वेतवर्णं (प्. ६१) शिरसि विचिन्त्य तदुद्भूतेनामृतेन तदस्थि प्लावितं कृत्वा तस्मिन् विश्वव्यापके वारिणि आःकाराद्रक्तपङ्कजं तदुपरि टीकारात् श्वेतपङ्कजं तदुपरि हूंकारं नीलसन्निभं तदुपरि ह्रीं बीजभूषितां मातृकां ध्यायेत् । ओं प्रत्यालीढपदां घोरां मुण्डमालाविभूषिताम् । खड्गकर्त्रीसमायोगे सव्येतरभुजद्वयाम् ।। कपालोत्पलसंयुक्तसव्यपाणियुगान्विताम् । पिङ्गोग्रैकजटां ध्यायेन्मौलावक्षोभ्यभूषिताम् । अक्षोभ्यो हरमूर्द्धन्यस्त्रिमूर्तिर्नागरूपधृक् ।। चन्द्रसूर्याग्निनयनां महापानप्रमत्तिकाम् ।। इति ध्यात्वा स्वशिरसि पुष्पं दत्त्वान्तर्यजनप्रकारेण मानसोपचारैराराध्य नमस्कुर्यात् । ततः स्वशिरसि ओं आं ह्रीं क्रों स्वाहा इत्येकादशधा जप्त्वा प्रतिष्ठाप्य कृताञ्जलिः । पञ्चाशल्लिपिभिर्विभक्तमुखदोःपन्मध्यवक्षःस्थलां भास्वन्मौलिनिबद्धचन्द्रशकलामापीनतुङ्गस्तनीम् । मुद्रामक्षगुणं सुधाढ्यकलसं विद्याञ्च हस्ताम्बुजै- र्बिभ्राणां विशदप्रभां त्रिनयनां वाग्देवतामाश्रये ।। इति मातृकां ध्यात्वा । मातृकान्यासं कुर्यात् । अं नमो ललाटे । आं नमो मुखे । इं नमो दक्षिणचक्षुषि । ईं नमो वामचक्षुषि । उं नमो दक्षकर्णे । ऊं नमो वामकर्णे । ऋं नमो दक्षनसि । ॠं नमो वामनसि । ऌं नमो दक्षगण्डे । ॡं नमो वामगण्डे । एं नमो ओष्ठे । ऐं नमो अधरे । ओं नमो ऊर्द्ध्वदन्ते । औं नमो अधोदन्ते । अं नमो ब्रह्मरन्ध्रे । अः नमो मुखे । कं नमो दक्षवाहुमूले । खं नमः कूर्परे ।गं नमः कवचे । घं नमोऽङ्गुलिमूले । ङं नमोऽङ्गुल्यग्रे । तथा दक्षहस्तेन चं छं जं झं ञं वामबाहुमूलचतुःसन्ध्यग्रेषु । (प्. ६२) टं ठं डं ढं णं दक्षपादमूलचतुःसन्ध्यग्रेषु तं थं दं धं नं वामपादमूलचतुःसन्ध्यग्रेषु । पं नमो दक्षपार्श्वे । फं नमो वामपार्श्वे । वं नमः पृष्ठे । भं नमो नाभौ । मं नम उदरे । यं नमो हृदये । रं नमो दक्षस्कन्धे । लं नमः ककुदि । वं नमो वामस्कन्धे । शं नमो हृदादिदक्षकरे । षं नमो हृदादिवामकरे । सं नमो हृदादि दक्षपादे । हं नमो हृदादि वामपादे । लं नमो हृदादि उदरे । क्षं नमो हृदादि मुखे । ललाटे मुखवृत्ते च चक्षुषोः कर्णयोर्नसोः । गण्डयोरोष्ठयोर्वापि दन्तपंक्त्योर्विशेषतः ।। ब्रह्मरन्ध्रे पुनर्वक्त्रे अकारादीन् न्यसेद् बुधः । तर्जनीमध्यमायोगं अकारे विन्यसेद् बुधः ।। मध्यमानामिकायोगात् मध्यं वक्त्रे न्यसेत् ततः । मध्यमाङ्गुष्ठयोगेन विन्यसेच्चक्षुषोस्तथा । अनामाङ्गुष्ठयोगेन कर्णयोर्न्यसनीयकम् ।। तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन नासायोगे परिन्यसेत् । अनामामध्यमायोगाद् गण्डयोविन्यसेत् सदा ।। अङ्गुष्ठपर्वणा न्यासः कर्तव्यश्चोष्ठयोरपि । मध्यमाग्रं समादाय दन्तयोर्न्यसनीयकम् ।। अङ्गुष्ठाग्रं ब्रह्मरन्ध्रे मुखे करतलं विदुः । विद्यामुद्रां समादाय हस्तयोः साधकोत्तमः ।। विन्यसेद्धस्तपादेषु पार्श्वे पृष्ठे च नाभितः । हृदाकारं तलं प्रोक्तं मातृकान्यासकर्मणि ।। ककुदि स्कन्धयोर्वापि पुनः सर्वत्र हस्तयोः ।। ततो मूलेन शिर आदि पादान्तं पादादि शिरोऽन्तं शिर आदि हृदयान्तं हृदादि मुखान्तम् इत् व्यापकत्रयं कुर्यात् । अकारादिपुटैवर्गैर्न्यसेदङ्गकराङ्गकम् ।। (प्. ६३) अं कं खं गं घं ङं आं हृदयाय नमः । इं चं छं जं झं ञं ईं शिरसे स्वाहा । उं टं ठं डं ढं णं ऊं शिखायै वषट् । एं तं थं दं धं नं ऐं कचाय हुं । ओं पं फं बं भं मं औं नेत्रत्रयाय वौषट् । अं यं रं लं वं शं षं सं हं लं क्षं अः करतलपृष्ठाभ्याम् अस्त्राय फट् । अं कं खं गं घं ङं आं अङ्गुष्ठाभ्यां नमः । इं चं छं जं झं ञं ईं तर्जनीभ्यां स्वाहा । उं ट ठं डं ढं णं ऊं मध्यमाभ्यां वषट् । एं तं थं दं धं नं ऐं अनामिकामिभ्यां हुं । ओं पं फं बं भं मं औं कनिष्ठाभ्यां वौषट् । अं यं रं लं वं शं षं सं हं लं क्षं अः करतलपृष्ठाभ्यां अस्त्राय फट् । योनिद्वादशविद्याञ्च विन्यसेत् साधकोत्तमः । मूर्द्ध्नि वक्त्रे तथा कण्ठे हृदये चोदरे तथा ।। नाभावाधारपद्मे च पदोर्बाह्वोश्च सर्वतः । योनिवेद्या योनिनित्या योनिरूपा तथैव च ।। योनिमध्या योनिसिद्धा योनिकॢप्ता च योनिदा । योनिहा योनिसाध्या च योनिज्ञाना च योनिपा ।। योनिपुण्या तथान्यासश्चतुर्वर्गस्य सिद्धये ।। मृगमुद्रया मूर्द्ध्नि ओं योनिवेद्यायै नमः । वक्त्रे ओं योनि नित्यायै नमः । कण्ठे ओं योनिरूपायै नमः । हृदये ओं योनिमध्यायै नमः । उदरे ओं योनिसिद्धायै नमः । नाभौ ओं योनिकॢप्तायै नमः । मूलाधारे ओं योनिदायै नमः । दक्षपादे ओं योनिहायै नमः । वामपादे ओं योनिसाध्यायै नमः । दक्षबाहौ ओं योनिज्ञानायै नमः । वामबाहौ ओं योनिपायै नमः । सर्वाङ्गे ओं योनिपुण्यायै नमः । इति विन्यसेत् । इति द्वादशयोनिन्यासः । दक्षहस्ताङ्गुष्ठेन दक्षनासापुटं धृत्वा मूलं षोडशवारं जप्त्वा वायुं पूरयेत् । ततो नासापुटौ धृत्वा चतुःषष्टिवारजपेन (प्. ६४) कुम्भयित्वा वामनासायां कनिष्ठानामिकाभ्यां धृत्वा द्वात्रिंशद्वारजपेन दक्षिणेन रेचयेत् । पुनर्दक्षिणेनापूर्य वामेन रेचयेत् । कनिष्ठानामिकाङ्गुष्ठैर्यन्नासापुटधारणम् । प्राणायामः स विज्ञेयः पूरकुम्भकरेचकैः ।। इत्थमेव वारत्रयं कुर्यादिति प्राणायामः । शिरसि ओं अक्षोभ्य ऋषये नमः । मुखे ओं वृहस्पतिच्छन्दसे नमः । हृदि श्रीमत्तारायै एकजटायै देव्यै नमः । मूलाधारे हुं बीजाय नमः । पादयोः फट् शक्तये नमः । सर्वाङ्गे निजबीजकीलकाय नमः । इति ऋष्यादि न्यासः । पीठन्यासं ततः कृत्वा पीठशक्तिं न्यसेत्ततः । तत्तन्यासं विधायाथ बीजन्यासं समाचरेत् ।। कराङ्गञ्च षडङ्गञ्च न्यस्त्वा वर्णान्न्यसेत्ततः । संशोध्य यन्त्रं देहे तु पीठपूजां समाचरेत् ।। गणेशं वटुकञ्चैव क्षेत्रपालञ्च योगिनीम् । पीठपूजां ततः कृत्वा पीठशक्तिं प्रपूजयेत् ।। षोढां कृत्वा ततो मन्त्री अर्घ्यं कृत्वा च तत् पुनः । व्यापकं पञ्चधा कृत्वा पूजयेत् परदेवताम् ।। हृदि हस्तं दत्त्वा मृगमुद्रया हृत्पद्मस्य केशरेषु ओं श्मशानाय नमः । ओं कल्पवृक्षाय नमः । ओं मणिपीठाय मनः । ओं नानालङ्कारेभ्यो नमः । ओं मुनिभ्यो नमः । ओं देवेभ्यो नमः । ओं बहुमांसास्थिमोदमानशिवाभ्यो नमः । चतुर्दिक्षु ओं शवमुण्डचिताङ्गारास्थिभ्यो नमः । इति पीठन्यासः । हृदि ओं लक्ष्म्यै नमः, ओं सरस्वत्यै नमः, ओं प्रीत्यै नमः, ओं कीर्त्यै नमः, ओं शान्त्यै नमः, तुष्ट्यै नमः, ओं पुष्ट्यै नमः, इति पीठशक्तिन्यासः । (प्. ६५) ओं आत्मतत्त्वाय स्वाहा इति आधारादि हृत्पर्यन्तम् । ओं विद्यातत्त्वाय स्वाहा इति हृदादि मुखपर्यन्तम् । ओं शिवतत्त्वाय स्वाहा इति मुखादि ब्रह्मरन्ध्रान्तम् । इति तत्त्वन्यासः । मन्त्रं पञ्चखण्डं कृत्वा ब्रह्मरन्ध्रात् ललाटान्तम् । आद्यबीजं नमोऽन्तं न्यसेत् । ललाटात् मुखान्तं द्वितीयबीजं नमः । मुखादाकण्ठं तृतीयबीजं नमः । कण्ठात् हृदयान्तं चतुर्थवर्णं नमः । हृदयान्मुखान्तं पञ्चमवर्णं नमः । इति बीजन्यासः । हकारं रेफसंयुक्तं षड्दीर्घेण समन्वितम् । चन्द्रखण्डयुतं कृत्वा विन्यसेत् साधकोत्तमः ।। एकजटा तारिणी च न्यस्या वज्रोदका तथा । उग्रजटा ततो न्यस्या महाप्रतिसरा तथा ।। पिङ्गोग्रैकजटा पश्चात् कराङ्गेषु षडङ्गतः ।। तथा ह्रां एकजटायै अङ्गुष्ठाभ्यां नमः । ह्रीं तारिण्यैतर्जनीभ्यां स्वाहा । ह्रूं वज्रोदके मध्यमाभ्यां वषट् । ह्रैं उग्रजटे अनामिकाभ्यां हुं । ह्रौं महाप्रतिसरे कनिष्ठाभ्यां वौषट् । ह्रः पिङ्गोग्रैकजटे करतलपृष्ठाभ्याम् अस्त्राय फट् । इति कराङ्गन्यासः । ह्रां एकजटायै हृदयाय नमः । ह्रीं तारिण्यै शिरसे स्वाहा । ह्रूं वज्रोदके शिखायै वषट् । ह्रैं उग्रजटे कवचाय हुं । ह्रौं महाप्रतिसरे नेत्रत्रयाय वौषट् । ह्रः पिङ्गोग्रैकजटे करतलपृष्ठाभ्याम् अस्त्राय फट् । इति षडङ्गन्यासः । अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं ऌं ॡं नमो हृदि । एं ऐं ओं औं कं खं गं घं नमो दक्षबाहौ । ङं चं छं जं झं ञं टं ठं डं ढं नमो वामबाहौ । णं तं थं दं धं नं पं फं बं भं नमो दक्षपादे । मं यं रं लं वं शं षं सं हं लं क्षं नमो वामपादे । ततः श्रीमदेकजटायन्त्रम् उद्धृत्य संस्कुर्यात् । ओं आः सुरेखे (प्. ६६) वज्ररेखे हुं फट् नमः । इति योनिमुद्रां प्रदर्श्य यन्त्रं शोधयेत् । ततः पूजामारभेत् । पूर्वादितः ओं ह्रीं गां गणपतये नमः । दक्षिणे ओं ह्रीं वां वटुकाय नमः । पश्चिमे ओं ह्रीं क्षें क्षेत्रपालाय नमः । उत्तरे ओं ह्रीं यां योगिनीभ्यो नमः । पीठन्यासवत् पीठपूजां कृत्वा पूर्वाद्यष्टदले पीठशक्तिं संपूज्य मध्ये हसौः सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमः । ततः स्ववामे बिन्दुमध्यत्रिकोणवृत्तचतुरस्रमण्डलं कृत्वा तत्र श्रीमदेकजटादेव्याः अर्घ्यस्थानाय नमः । तत्र त्रिपदिकामावाह्य जलेनाभ्युक्ष्य फडिति पात्रं प्रक्षाल्य तत्र संस्थाप्य श्रीमदेकजटादेव्याः ओं अर्घ्यपात्राय नमः । ततो मूलेनापूर्य रक्तचन्दनविल्वपत्रदूर्वाक्षतादीन्निक्षिप्य विलोममातृकावर्णैर्मूलेन च बिन्दुसुतसुधामयजलेन शङ्खमापूर्य तत्र गङ्गेचेत्यादिना अङ्कुशमुद्रया अर्घ्यमावाह्य वं इति धेनुमुद्रया अमृतीकृत्य योनिमुद्रां प्रदर्श्य मत्स्यमुद्रया आछाद्य तत्र देवीं ध्यात्वा पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा षडङ्गानि विन्यस्य मूलं तत्र दशधा जप्त्वा तज्जलैः पुष्पादिना आत्मानं पूजोपकरणं चाभ्युक्ष्य पञ्चार्घ्यं कृत्वा पञ्चधा व्यापकं कृत्वा देवीं ध्यायेत् । ध्यायेत् श्रीतारकादेवीं करकच्छपमुद्रया । विशेषतः फलार्थी च ध्यायेत् तां योनिमुद्रया ।। प्रत्यालीढपदार्पिताङ्घ्रिशवहृद्घोराट्टहासा परा । खड्गेन्दौवरकर्त्रिखर्परभुजा हुंकारबीजोद्भवा ।। खर्वा नीलविशालपिङ्गलजटाजूटैकनागैर्युता जाड्यं न्यस्य कपालके त्रिजगतां हन्त्युग्रतारा स्वयम् ।। इति ध्यात्वा यन्त्रे तत् पुष्पं दत्त्वा ध्यानरहस्यं विभाव्य आवाहयेत् । यथा सर्वामभिनवजलधरनीलां लम्बोदरीं व्याघ्रचर्मावृतशोभितकटीम्, (प्. ६७) पीनोन्नतपयोधरां रक्तवर्तुलनेत्रत्रयां पृष्ठेऽति नीलजटाजूटां शीर्षेऽक्षोभ्यमहादेवकृतनागफणातिशोभितां पार्श्वद्वये लम्बमाननीलोत्पलमालां पञ्चमुद्रास्वरूपशुभ्रत्रिकोणाकारकपालपञ्चतमाम् अतिनीलजटाजूटां विस्तीर्णचमरिकाकेश इव महाविगलितचिकुरां शुभ्रवर्णतक्षकनागकृतकङ्कणां रक्तवर्णनागकृतस्वल्पहारां चित्रितवर्णशेषनागकृतहारां स्वर्णवर्णस्वल्पनागपादाङ्गुरीयकाम् ईषद्रक्तनागकृतकटिसूत्रां दूर्वादलश्यामलनागकृतवलयां चन्द्रसूर्यवह्निकृतनेत्रत्रयां कोटिकोटिबालरविच्छविकृतदक्षिणनेत्रां कोटिकोटिबालचन्द्रकृतवामनेत्रां लक्षलक्षदहनकृतोर्द्धनेत्रां ललज्जिह्वां महाकालशवरूपहृदयस्थितसङ्कुचितदक्षिणचरणां शवपादद्वयस्थितप्रसारितवामचरणाम् एतेन प्रत्यालीढपदां सद्यश्च्छिन्नगलद्रुधिरान्योन्यकेशग्रथितमुण्डमालावलीरम्यां सर्वस्त्र्यलङ्कारशोभितां महामोहविमोहिनीं महामोक्षविदायिकां विपरीतरताशक्तां रत्यावेशस्मेराननाम् । दक्षिणहस्ताधोधृतकर्त्रिकां तदूर्द्ध्वे लक्षचन्द्रहासखड्गधरां वामोर्द्ध्वे सर्वशिष्याणां भयहरणाय आसवगलितनीलोत्पलकिञ्चिद्विकस्मररक्तनागधरां तदधः कपालचसकसद्यःकृत्तमुण्डशोभितभुजां हुङ्कारबीजोद्भवां सर्वब्रह्माण्डानां कर्त्रीं क्षपयत्रीं षोडशाब्दां सर्वज्ञानविदायिनीं ध्यात्वा आवाहयेत् । ओं देवेशि! भक्तिसुलभे ! परिवारसमन्विते ! । यावत्त्वां पूजयिष्यामि तावत्त्वां सुस्थिरा भव ।। इत्युक्त्वा ऊर्द्ध्वाञ्जलिना श्रीमदेकजटे! देवि! इहागच्छागच्छ अधोमुखाञ्जलिना इह तिष्ठ तिष्ठ गर्भाङ्गुष्ठमुष्टिभ्याम् इह सन्निधेहि सन्निधेहि तदधोमुखेन इह सन्निरुद्धस्वहस्तं भ्रामयित्वा अत्र अधिष्ठानं कुरु मम पूजां गृहाण ।। (प्. ६८) आकारं बिन्दुसंयुक्तं मायापाशविभूषितम् । वह्निजाया च हंसान्तः प्रतिष्ठामन्त्र ईरितः ।। ओं ह्रीं क्रों स्वाहा हंसः श्रीमदेकजटादेवतायाः प्राणा इह प्राणाः एवं जीव इह स्थितः एवं सर्वेन्द्रियाणि इह स्थितानि एवं वाङ्मनश्चक्षुःश्रोत्रघ्राणप्राणा इहागत्य सुखं चिर तिष्ठन्तु स्वाहा । इत्यनामाङ्गुष्ठसंयुक्ताग्रेण प्रतिष्ठापयेत् । ततो मूलं दशधा जप्त्वा धेनुयोनिमत्स्याङ्कुशशङ्खड्गमृगगालिनीमुद्राः प्रदर्श्य श्रीमदेकजटे ! देवि ! वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा । इति पुष्पा~जलीन् दत्त्वा पूजयेत् । आसनं स्वागतं पाद्यमर्घ्यमाचमनीयकम् । मधुपर्काचमनं स्नानं वसनाभरणानि च ।। सुगन्धि कुसुमं धूपदीपनैवेद्यवन्दनम् । दशोपचारैर्वा पञ्चोपचारैर्वा पूजयेत् । पुरुषधिया सोऽहमिति मत्त्वा ओं वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा इत्युच्चार्य पूजयेत् । एतत् पाद्यं नमः पाद्यं गृहीत्वा तदुपरि पूजामन्त्रम् एकजटादेवतायै एतत् पाद्यं नमः । इति कृतमुष्टिप्रसारिताङ्गुष्ठतर्जनीभ्यां दद्यात् । तथा इदमर्घ्यं स्वाहा । पाद्यञ्च पादयोदद्यात् मौलौ चार्घ्यं निवेदयेत् । गन्धं भाले तथा पुष्पं पादयोश्च निवेदयेत् ।। इदं स्नानीयं स्वधा । मृगमुद्रया गन्धोऽयं नमः । अञ्जलिना पुष्पाणि वौषट् । ततः स्ववामे घण्टां चानीय गन्धपुष्पाभ्यां ओं जयध्वनिमन्त्रमातः स्वाहा इति घण्टां संपूज्य धूपं पात्रोपरि संस्थाप्य पूजामन्त्रं जप्त्वा वामहस्ते धृत्वा एष धूपः स्वधा । इति निवेद्य मृगमुद्रायां नीत्वा वामहस्तेन घण्टां वादयन् आनासामुखतो धूपसमीरणं घ्नापयेत् । तथा दीपोऽयं स्वाहा । दृष्टिपर्यन्तं दीपं दत्त्वा नीराजयेत् । (प्. ६९) तथान्यत् सर्वं मालादिकं देयम् । स्ववामे त्रिकोणं विलिख्य तत्र नैवेद्यमानीय रम् इति धेनुमुद्रया अमृतीकृत्य योनिमुद्रां प्रदर्श्य तत्र मूलं दशधा जप्त्वा फडिति अस्त्रेण संरक्ष्य गालिनीमुद्रां प्रदर्श्य वामहस्तानामिकाङ्गुष्ठाभ्यां धृत्वा अर्घ्योदकेन एतन्नैवेद्यं सोपकरणं श्रीमदेकजटादेव्यै नमः । स्त्रीशूद्रेतरस्तु ओं अमृतोपस्तरणमसि स्वाहेति जलं दत्त्वा वामहस्ते ग्रासमुद्रां बद्ध्वा दक्षहस्तेन प्राणादिमुद्राः प्रदर्शयेत् । ततः पानार्थजलं ततस्ताम्बूलं चुल्वकादिशेषं समापयेत् घण्टावाद्यः । तथा यथाशक्त्युपचारैः संपूज्य योनिमुद्रां प्रदर्श्य देवि! आज्ञापय परिवारांस्ते पूजयामि इत्युक्त्वा षडङ्गानि संपूज्य देव्या मौलौ ओं अक्ष्योभ्यं वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा इत्यादिना सर्वत्राभ्यर्चयेत् । देव्या दक्षहस्तोर्द्ध्वे खड्गं तदधः कर्त्रिकां वामोर्द्ध्वे इन्दीवरं तदधः सद्यःकृत्तशिरःसहितचसकं संपूज्य वायव्यात् शिवकोणपर्यन्तं गुरुपंक्तिं प्रपूजयेत् । ऊर्द्ध्वकेशव्योमकेशनीलकण्ठवृषध्वजान् । तत्रैवानन्दनाथान्तान् पूजयित्वा फलं लभेत् ।। तारावती भानुमती जया विद्या महोदरी । अम्बान्ताः पूजयेच्चैताः इष्टमोक्षार्थसिद्धये ।। वशिष्ठमीननाथश्च हरिनाथकुलेश्वरौ । विरूपाक्षमहेश्वरसुखपारिजाताः । महाकालरुद्राणी उग्रा भीमा घोरा भ्रामरी कालकर्त्री विश्वरूपा च । ओं ऊर्द्ध्वकेशानन्दनाथ वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा । एवं व्योमकेशानन्दनाथ-नीलकण्ठानन्दनाथ-वृषध्वजानन्दनाथान् एवं तारावत्यम्ब-भानुमत्यम्ब-जयावत्यम्ब-विद्यावत्यम्ब- महोदर्यम्बाः तथावशिष्ठानन्दनाथ-मीननाथानन्दनाथ- हरिनाथानन्दनाथ-कुलेश्वरानन्दनाथ-महेश्वरानन्दनाथ सुखानन्दनाथ पारिजातानन्दनाथान् (प्. ७०) तथा महाकालरुद्राण्यम्ब-उग्राम्ब-भीमाम्बघोराम्ब- भ्रामर्यम्ब-कालरात्र्यम्ब-विश्वरूपाम्बाः । ततः पूर्वादि वामावर्तेनाष्टदले पूजयेत् । ओं विरोचन वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा । एवं शङ्खपाण्डर पद्मनाभ असिताङ्गनामक पाण्डर तारक पद्मान्तक वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हुं फट् स्वाहा इति पूर्वद्वारे । तथा उदीच्यां यमान्तकपश्चाद्विघ्नान्तकदक्षिणे नरान्तक एतान् संपूज्य पञ्चपुष्पाञ्जलीन् दत्त्वा पाद्यार्घ्यादिना देवीं संपूज्य वामे त्रिकोणं षट्कोणं वृत्तं चतुरस्रं विलिख्य तत्र विभरितसाधारपात्रं समांसतण्डुलदधिहरिद्रादग्धमीनासव- पिण्याकलवणार्द्रकान्यमतं गृहीत्वा दक्षहस्ते जलं नीत्वा ओं ह्रीं श्रीमदेकजटे देवि मयोपनीतं वलिं गृह्ण गृह्ण गृह्णापय गृह्णापय मम शान्तिं कुरु कुरु परविद्यामाकृष्याकृष्य त्रुट त्रुट छिन्धि छिन्धि भिन्धि भिन्धि सर्वजगद्वशमानय ओं ह्रौं स्वाहा इति त्रिः पठित्वा वलिं दद्यात् । यदुक्तं कालिकाकल्पे वलिं स्वतनुशोणितम् । तत् सर्वं कालिकार्चायां न ताराविषये क्वचित् ।। स्वगात्ररुधिरं यत्तु तारकायै प्रदीयते । तस्य रुष्टा सदा तारा न पूजाफलमाप्नुयात् ।। त्रिकोणञ्चाष्टकोणञ्च वृत्तं कोणचतुष्टयम् । वलिदाने त्विदं स्थानं शस्यते तारकार्चने ।। ओं ह्रीं एकजटेत्युक्त्वा देवीति तदनन्तरम् । महायक्षाधिपतये मयोपनीतकं पदम् ।। वलिञ्चोक्त्वा गृह्ण युग्मं श्रावयेत्तदनन्तरम् । गृह्णापय पदद्वन्द्वं मम शान्तिं समाचरेत् ।। कुरुद्वयं परविद्यामाकृष्याकृष्य एव च । (प्. ७१) त्रुटयुग्मं वदेत् पश्चात् छिन्धियुग्मं ततः परम् ।। भिन्धियुग्मं समुच्चार्य जगत् सर्वं वशं नय । लज्जतारं समुच्चार्य वलिं दद्यात् पठेत्त्रयम् । ततः पुनरर्घ्यं कृत्वा ओं हौं ऐं श्रीमदेकजटे देवि मम सर्वविद्यां सिद्धय सिद्धय गृहाणार्घ्यं सर्ववाचस्पतित्वं देहि स्वाहा । इत्युक्त्वा जय जय इत्युक्त्वा नीराजनपुरःसरं देव्या मौलौ दत्त्वा यथाशक्ति जप्त्वा समर्प्य जलं देव्या वामहस्ते दद्यात् ।। ततस्तवकवचादिपाठः सर्वत्र कुलक्रियादिपूर्वकः ।। ततः प्रदक्षिणं कुर्यात् घण्टावाद्यपुरःसरम् । ऊर्द्ध्वं दक्षिणकं हस्तं कृत्वा वारत्रयं नरः ।। याम्याच्च वायव्यां गच्छेत् स्थित्वा किञ्चिच्च शाङ्करीम् । पुनर्याम्यं प्रगत्वा तु प्रणमेच्च पुरःस्थितः ।। प्रणमेत् सप्तवारन्तु त्रिः प्रकुर्यात् प्रदक्षिणम् । दण्डाकारं निपत्याथ कः फली भूमिमध्यतः ।। अङ्गुलानाञ्च अग्राणि एकीकृत्य सुमानसः । त्रिकोणाकारमाधाय किञ्चिद्वामांशतो नमेत् ।। उरसा शिरसा पश्चात् पाणिभ्यां जानुतस्तथा । नासाचिबुकयोगेन प्रणम्य सिद्धिमाप्नुयात् ।। अथ जपक्रमः । कुल्वुकां प्रजपेच्छीर्षे दशधा मन्त्रसिद्धये । मुखे सेतुं सप्तधा च प्रणवेन पुटं हृदि ।। प्राणायामपरः पूर्वं जपेत् साधकसत्तमः । कुल्वु का यथा स्वं द्वितीयं चन्द्राढ्यं लज्जा चाङ्कुश एव च । आं ह्रीं क्रौं इति शिरसि दशधा जपेत् । मुखे सेतुं ओं इति सप्तधा जपेत् । हृदि प्रणवपुटितमन्त्रं सप्तधा जपेत् । (प्. ७२) सर्वत्र आदौ प्राणायामः । ततः सेतुं ततो महासेतुं ततो मन्त्रशिखाम् ओं हौं ऐं इति सप्तधा जपेत् । ततो मन्त्रप्राणं कलरीं इति सप्तधा । ततः सहस्रम् अष्टोत्तरशतं विंशतिं वा जपेत् । ततो जलपुष्पं करतले नीत्वा ओं गुह्यातिगुह्यगोप्ती त्वं गृहाणास्मत्कृतं जपम् । सिद्धिर्भवतु मे देवि ! त्वत्प्रसादात्त्वयि स्थिते ।। इति जपं देव्या वामहस्ते समर्पयेत् । ततः प्राणायामः । इति जपक्रमः । काम्यजपः पुरश्चरणप्रकरणे वक्तव्यः । नित्यजपे निगमम् अस्या एव । सहस्रं प्रजपेन्मन्त्रं धर्ममोक्षार्थसिद्धये । अष्टोत्तरशतं यत्तु तत्पूजायाः फलाप्तये ।। विंशतिञ्च जपेन्मन्त्रं पूजासिद्ध्यर्थमेव हि । पूजनेतरजपे तारासारे । यावन्न क्रियते कर्म पुरश्चरणमुत्तमम् । तावन्नैव प्रजप्तव्यं सहस्रादधिकं शिव ।। प्रजपेत् साधको यस्तु क्षोभयुक्तोऽप्यनन्यधीं । सहस्रादधिकं वत्स! सहस्रेषु समर्पयेत् ।। एतेन पुरश्चरणहीनः सहस्रादूर्द्ध्वं न जपेत् । यद्येकदा अयुतं जपेत् तदा सहस्रं सहस्रं जप्त्वा समर्पयेत् । सहस्रं प्रजपेन्मन्त्रं पुरश्चरणकर्मणि । शतं तेन प्रजप्तव्यं ह्यधिकं न कदाचन ।। ततोऽर्घ्यजलं नीत्वा ओं इतः पूर्वं प्राणबुद्धिदेहधर्माधिकारतो जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यवस्थासु मनसा वाचा कर्मणा हस्ताभ्यां पद्भ्यामुदरेण शिस्ना यत् स्मृतं यदुक्तं यत् कृतं तत् सर्वं ब्रह्मार्पणं भवतु मदीयं सकलं सम्यक् श्रीमदेकजटादेवतायै सर्वं समर्पितमस्तु । (प्. ७३) ततः संहारमुद्रया क्षमस्वेति विसृज्य ऐशान्यां त्रिकोणे ओं उच्छिष्टचाण्डालिन्यै नमः । ततस्तेन यन्त्रलेपनचन्दनेन टीकापादादिकं नैवेद्यं किञ्चित् स्वीकृत्यान्यच्छक्तिभ्यो दत्त्वा यथेच्छं विहरेदिति एकजटापूजापद्धतिः । प्रत्यालीढपदां देवीं महामायां त्रिलोचनाम् । सर्वालङ्कारभूषाढ्यां महानीलप्रभां पराम् ।। खड्गं पाशं दक्षिणे च वामेन्दीवरमूर्द्धतः । दधतं चसकं देव्या भावयेत् साधकोत्तमः ।। इति ध्यात्वा तत्कल्पोक्तयन्त्रे पूजयेत् ।। इति तारापूजा । अथ कामतारापूजनम् । तत्कल्पोक्तयन्त्रे । घोरहास्यां महादेवीं तारिणीं ताररूपिणीम् । चसकेन्दीवरञ्चैव खड्गञ्चापि वरं तथा ।। व्याघ्रचर्मपरीधानां सर्वालङ्कारभूषिताम् । वक्षसा नागहाराञ्च महायोगस्वरूपिणीम् ।। इति ध्यात्वा आवाह्य पूर्ववत् सर्वम् । इति कामतारापूजनम् । उग्रताराप्रकरणोक्तयन्त्रे या या लक्ष्म्यादिपीठशक्तयः । अत्र ताः तान किन्तु, इच्छाज्ञानक्रियाञ्चापि कामिनीं कामदायिनीम् । रतिं रतिप्रियाञ्चैव रतिदां परिपूजयेत् ।। शवोपरि महादेवीं शवेशहास्यसंयुताम् । विपरीतरताशक्तामुग्रतारां परात्पराम् ।। कर्त्रिकाखड्गसंयुक्तां दक्षिणे तारिणीं पराम् । वामभागे नीलपद्मं चसकं तदधः स्मृतम् ।। मुण्डमालावलीरम्यां रक्तधाराविभूषिताम् । घोरहास्यां त्रिनेत्राञ्च सर्वदा ज्ञानदायिनीम् ।। (प्. ७४) एकवेणीं महावेणीं फणिराजविभूषिताम् । सुवर्णमुकुटैर्युक्तां शुभ्रदन्तविभूषिताम् ।। इति ध्यात्वा पूर्ववत् । इति उग्रतारापूजनम् । शम्भुपत्नीमहाकालप्रियाणाम् प्राणायामः वेदकलावसुमन्त्रयुतः । इयान् विशेषः । - नीलवाणीं सदा वन्दे नीलाञ्जनचयप्रभाम् । स्त्र्यलङ्कारसमोपेतां व्याघ्रचर्मावृतां कटी ।। नागेनावेष्टितां देवीं फणिहारविधारिणीम् । फणिमस्तकयोगेन दक्षपादं प्रपञ्चितम् । वामपादं शवे नाभौ रत्यल्लासहृदान्विताम् ।। तामसीं महतीं विश्वमोहिनीं घोरकामिनीम् । शिववक्त्रस्य भ्रमरां प्रत्यालीढपदां शुभाम् ।। चमरीकेशसंस्कारसदागलितकुन्तलाम् । नानामणियुतां शीर्षे महापापविनाशिनीम् ।। कपालञ्चापि खड्गञ्च नीलपद्मां सरस्वतीम् । भावयेत् सर्वसिद्ध्यर्थं नीलवाणीं कपित्थदाम् ।। एवं ध्यात्वा सर्वं पूर्ववत् । यन्त्रस्याष्टदिक्षु पद्मखड्गदण्डपाशकपालशूलगदापद्मचक्रादीन् पूजयेत् । इति विशेषः । इति पूजनं नीलसारदायाः महानीलसरस्वत्याश्च । ततो यथाशक्ति नित्यहोमः । तथा निगमे । एकधा ह्याहुतिर्येन तारकायै प्रदीयते । कोटिजन्मकृतं पापं तत्क्षणात् तस्य नश्यति ।। ततो बलिदानम् । छागं वा महिषं वापि शूकरं वा पतत्रिणम् । हस्तिनं मूषिकं वापि मार्जारञ्चापि मेषकम् ।। दत्त्वा देव्यै महादेव्यै स भवेत् कुलनायकः । (प्. ७५) वलिं पुरत आनीय योनिमुद्रां प्रदर्श्य च ।। दक्षिणे तद्गलं धृत्वा वामपृष्थे नियोजयेत् । श्रीमदेकजटे ! देवि ! वलिं गृह्ण सुरोत्तमे! । मन्त्राणा~चापि मे सिद्धिं लतासिद्धिञ्च देहि मे ।। ओं ह्रीं हां हुं ऐं ऐं सर्वसिद्धिप्रदे! मे चतुर्वर्गसिद्धिं देहि देहि वलिं गृह्ण गृह्ण स्वाहा । इति निवेद्य खड्गं जलपुष्पादिना संपूज्य एकघातेन छेदयेत् । इति वलिदानम् । आसवं संविदाञ्चापि निवेद्यानन्दमाचरेत् । तदा पूजा प्रकर्तव्या ह्यन्यथा निष्फला भवेत् ।। संविदां चतुर्धा विभज्य प्रथमे तत्त्वमुद्रया ओं संविदे ! ब्रह्मसंभूते ! ब्रह्मपुत्रि ! सदानघे ! । भैरवाणाञ्च तृप्त्यर्थं पवित्रा भव सर्वदा ।। ओं ब्राह्म्यै नमः स्वाहा । इति भूमौ क्षिपेत् । ओं सिद्धिमूलकरे ! देवि ! हीनबोधप्रबोधिनि ! । राजप्रजावशकरि ! शत्रुकण्ठे त्रिशूलिनि ! ।। ऐं क्षत्रियायै नमः । ओं नमस्यामि नमस्यामि योगमार्गप्रदर्शिनि ! । त्रैलोक्यविजये ! मातः ! समाधिफलदा भव ।। ह्रीं वैश्यायै नमः । ओं अज्ञानेन्धनदीप्ताग्ने ! ज्वालाग्निब्रह्मरूपिणि ! । आनन्दस्याहुतिं प्रीतिं सम्यग् ज्ञानं प्रयच्छ मे ।। क्लीं शूद्रायै नमः स्वाहा । ततस्तन्मध्ये त्रिकोणं विलिख्य ओं अमृते ! अमृतोद्भवे ! अमृतवर्षिणि ! प्रिये ! अमृतमाकर्षय आकर्षय स्वाहा । ततस्तत्त्वमुद्रया पूर्ववत्तर्पयेत् ।। ततो भूमौ किञ्चिन्निक्षिप्य ऐं ऐं वद वद वाग्वादिनि ! मम जिह्वायां स्थिरीभव सर्वशत्रुक्षयं कुरु कुरु स्वाहा । इत्यनेन जुहुयादिति ।। (प्. ७६) यत्रास्ते कमला कृताञ्जलिपरा वीणाधरा सारदा तारावाक्यमनुस्मरन् प्रियतमं चोमावचःकारणम् । ब्रह्मानन्दकृतौ सुसाधनविधौ तारारहस्ये शुभे- ऽप्याचारादिविधौ तृतीयपटलः सर्वार्थसिद्धिप्रदः ।। अथ चतुर्थ पटलः । अथ षोढा । प्रणवं मातृकावर्णैः पुटितं मातृकास्थले । तेनैव पुटितं वर्णं न्यसेत्तत्रैव पार्वति ! ।। इति यामले । केवलां मातृकां कृत्वा मातृकां तारसंपुटाम् । तारेण पुटितां तान्तु लज्जा तु मातृकापुटा ।। लज्जया पुटिता सा तु न्यस्तव्या साधकोत्तमैः । मातृकया पुटा योषा योषया मातृका तथा ।। मातृकया पुटं कूर्चं कूर्चेन पुटितार्णताम् । मातृकापुटितं चास्तं ह्यस्तं मातृकया तथा । मातृकापुटितं मन्त्रं मन्त्रेण पुटितान्तु ताम् ।। अयुतं विन्यसेद् यस्तु वायुकुम्भकयोगतः । महायोगी भवेत् सोऽपि देवीं पश्यति चक्षुषा ।। षोढाहीनस्य मन्त्रस्य दुर्बलत्वं प्रजायते । न सिद्धिदो भवेत् सोऽपि मोक्षदो न कदाचन ।। अं तारं अं ओं अं नमः । ओं अं ओं नमः । स्त्रीं अं स्त्रीं अं नमः । स्त्रीं अं स्त्रीं नमः । अं ह्रीं अं नमः । ह्रीं अं ह्रीं नमः । अं छं अं नमः । हूं अं हूं नमः । अं फट् अं नमः । फट् अं फट् नमः । अं मूलं अं नमः । मूलं अं मूलं नमः । अं नमः अं लज्जा अं नमः लज्जा अं लज्जा नमः (प्. ७७) अं बधूम् अं नमः अं कूर्चं अं नमः कूर्चं अं कूर्चं नमः । अं फट् अं नमः फट् अं फट् नमः अं मूलं अं नमः मूलं अं मूलं नमः इति वायुधारणेन न्यासं कृत्वा मूलेन सप्तधा व्यापकं कुर्यात् । इति गुह्यषोढा । ह्रीं ऐं हौं क्लीं हुं फट् लज्जा वाग्भवबीजञ्च प्रासादं काम एव च । वर्मबीजं ततोऽप्यस्त्रं न्यस्तसिद्धिमवाप्नुयात् ।। इति महाषोढा । धूं धूं धूमावति ! स्वाहा इति मन्त्रं जपेद्दश । वर्णन्यासक्रमेणैव मायया पुटिता बधूः ।। बध्वा संपुटितान् वर्णान् विन्यसेत् साधकोत्तमः । षड्धा न्यासं ततः कृत्वा महासिद्धिमवाप्नुयात् ।। इति पूर्ववत् पुटितं कृत्वा वर्णन्यासवत् पञ्चाशत् स्थाने षड्धा न्यसेत् । इति महाषोढा । प्रत्यहं क्रियते येन षोढा वत्स ! महामहा । मन्त्रसिद्धिर्भवेत्तस्य स्वप्ने वाक्यं शृणोति हि ।। इति ब्रह्मानन्दपरमहंसपरिव्राजकावधूतविरचिते तारा- रहस्ये चतुर्थं पटले त्रिषोधाप्रकरणम् । -------- षोढा नक्तं मत्स्यमांसं परमान्नादिभिर्युतम् । सायंसन्ध्यां ततः कृत्वा योगं च परिकल्पयेत् । आधारमूलं ग्रीवाग्रं मेरुदण्डं प्रकीर्तितम् ।। तदाश्रित्य वसेत् लोके कोटितीर्थत्रयं तनौ । वामे तदंशे नाडी स्यात् ईडा सर्वार्थसिद्धिदा ।। दक्षिणे पिङ्गला नाडी सर्वतीर्थमयी शुभा । सुषुम्ना मेरुपुरतः पुण्यनाड्यखिलप्रदा ।। प्. ७८) तन्मध्ये चित्रिणी वज्रा तन्मध्यतः स्मृता । ब्रह्मनाडी समाख्याता ब्रह्मानन्दप्रदायिनी ।। इन्दीवरमृणालेव राजते मध्यमध्यतः । स्थिरवायुसमायोगात्तिष्ठत्येव चराचरम् ।। स तावत् कुण्डलीशक्तिर्नासावायुः प्रकीर्तितः । मायायोगसमायोगात् तत्र चाष्टस्थितानि वै ।। तिलकाकाररजतं तथा भाति च तिष्ठति । चैतन्यरहिता नाड्यो वद्धास्तिष्ठन्ति देहतः ।। तीर्थं पुण्यं महापीठं तदाश्रित्य च तिष्ठति । यन्त्रं च देवता तत्र मूले च परिनिष्ठिता । मेरोर्मूले यथा पद्मं मूलाधारं प्रकीर्तितम् ।। चतुर्ङ्गुलविस्तीर्णम् उच्छ्रितं चतुरङ्गुलम् । चतुःपर्णं शोणपर्णं त्रिकोणं कर्णिका ततः ।। तन्मध्ये बिन्दुरूपोहि काकिनीशक्तिसंयुता । स्वयम्भू लिङ्गमाख्यातं स्वर्णवर्णं सुशोभनम् ।। यवपञ्चकमानन्तु महालिङ्गं मनोहरम् । वेष्टयित्वा च विहरेत् शक्तिः कुण्डलिनी परा ।। विलोलभुजगाकारा ब्रह्मरूपविधारिणी । सार्द्धत्रिवलयाकारा महायोगमयी सदा ।। षट्पदैव प्रोच्यमाना नैव लिङ्गं स्पृशेत् क्वचित् । सूर्यकोटिप्रतीकाशा चन्द्रकोटिसुशीतला ।। तडिच्चञ्चलरूपाभा परब्रह्मस्वरूपिणी । विराटमूर्तिर्देवेशो विहरेत् पूर्वतो दले ।। चित्कलाशक्तिसंयुक्तः स्तूयते च कृताञ्जलिः । महाकालो दक्षिणे च कालिकाशक्तिसंयुतः ।। स्तयते परया भक्त्या महाज्ञानस्वरूपिणीम् । (प्. ७९) नारायणः पश्चिमे च महालक्ष्मीकुलेश्वरः ।। स्तूयते परया भक्त्या भावेन कुण्डलीं पराम् । उत्तरे च महादेवः पार्वत्या सह शङ्करः ।। स्तूयते तारिणीं देवीं सर्पाकारां महेश्वरीम् । यदा कदाचित् तद्वाचामेकं वाक्यं शृणोति हि ।। तदा सृष्टिं स्थितिञ्चापि संहारं कर्तुमेव हि । ते शक्ताः स्युर्महादेव ! साधु साधु प्रकाशितम् ।। यदा लिङ्गे भवेल्लिप्ता तदा निद्रां व्रजेन्नरः । सदा सा परमा शक्तिः स्थिरलग्ने स्थिरा भवेत् ।। तदा पुण्यकरो लोको भविष्यति न संशयः । यदा मूर्धनि लिङ्गस्य सा ददाति सुखं परम् ।। जपशक्तो भवेत् जीवस्तत्र शब्दे च सिद्धिदः । यदा पुच्छं लिङ्गमूर्द्ध्नि ददाति ब्रह्मरूपिणी ।। गुरुतल्पं ब्रह्मयोषां गच्छेद्वालाञ्च कामिनीम् । षड्दलं लिङ्गमूले च पद्मं स्याद्रक्तपाण्डरम् ।। तन्मध्ये रक्तपाण्डुञ्च लिङ्गं विश्वोद्भवात्मिकम् । हाकिनीशक्तिसंयुक्तं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ।। ब्रह्मा विष्णुस्तथा रुद्रो भगश्चन्द्रः शचौपतिः । राजते दलमध्ये तु सर्वशक्तिसमन्वितः ।। स्तूयते परमं लिङ्गं सर्वकामार्थसिद्धिदम् । मूलाधारात् कुण्डलिनीं तत्र यत्नेन चालयेत् ।। तस्याः स्पर्शनमात्रेण दलं तस्योत्तरं मुखम् । पद्मोपरि व्रजेन्नैव महाशक्तो महेश्वरि ! ।। किन्तु तत्र स्थिताः सर्वे स्वर्वा गच्छन्ति तत्कुले । एकत्रीभूय ते सर्वे स्तुवन्ति सिद्धिदायिनीम् ।। नाभावष्टदलं पद्मं नवीनजलदप्रभम् । (प्. ८०) विश्वान्तकस्तत्र लिङ्गं शाकिनीशक्तिसंयुतम् ।। इन्द्रो वह्निः पितृपतिर्न्नैर्-ऋतो वरुणो मरुत् । कुवेरस्तत्र ईशानः स्वस्वशक्तिसमन्वितः ।। तत्र पद्मस्य मध्ये तु ब्रह्मनाडीसमाश्रिताम् । कृत्वा तु तस्य पात्राणि चोत्तरञ्च विभावयेत् ।। ते ते देवास्ततो गत्वा स्तुवन्ति भक्तिसंयुताः । हृदये च ततो ध्यायेत् पद्मं षोडशभिर्दलैः ।। महाशुक्लं महापद्मं गजकुम्भाकृतिं दलम् । इन्द्रश्चन्द्रो गुरुः शुक्रो वामदेवः शिवापतिः ।। ईश्वरः शङ्करः कृष्णः वामदेवः कुलेश्वरः । कमलानायकः कोपः कामरूपः कृपामयः ।। करणे षोडशके च स्वस्वयोषासमन्वितः । स्तूयते सर्वदा भक्त्या महालिङ्गं महेश्वरम् ।। डाकिनीशक्तिसंयुक्तं भावयेच्च परात्परम् । तत् पन्थानं समारुह्य तत्र देवीं समानयेत् ।। तद्वामे राजते जीवस्तदधः पाप एव च । सुरापानहृदा युक्तं गुरुतल्पकटिद्वयम् ।। वज्रदन्तसमोपेतं मृदुदन्तविभूषितम् । महाकायं महादेवरहितं हृदये सदा ।। नखे स्वर्णहृतं चिह्नं सर्वदोषयुतं परम् । नवाकारं मोक्षहीनं कुलाचारविहीनकम् ।। कामदं कामरूपेण रतिदोषप्रदं तथा । ततःपरं भावयेच्च दशपत्रं सुशोभनम् ।। नीलवर्णं महापद्मं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । महालिङ्गं कामनाम राजते कामिनीयुतम् ।। कामदेवश्च शाम्बश्च कामाचारश्च कामुकः । (प्. ८१) कामिनीनायकः कामो ब्रह्मानन्दः कुलेश्वरः ।। त्रिलोकेशः सदानन्दः कौलो दशदले स्थितः । स्वस्वशक्तिसमोपेताः स्तुवन्ति कुण्डलीं पराम् ।। ललाटे नेत्रपत्रञ्च ब्रह्मलिङ्गसमन्वितम् । सशक्तिर्विष्णूरुद्रश्च स्तौति तारासमन्वितः ।। तं विभिद्य गता देवी कुण्डली शक्तिरुत्तमा । अधोमुखं सहस्रारं मेरुदण्डाग्रनाडीतः ।। त्रिलोकस्थास्ततो देवाः सन्ति तत्रैव शक्तिभिः । नाडीत्रयसमोपेतं सरोजं द्वादशं दलम् ।। त्रिकोणकर्णिका तत्र ब्रह्मविष्णुशिवान्विता । दन्तावीकवती शयया शक्तिवज्रसमन्विता ।। तत्रापि श्रीगुरुः साक्षात् सर्वभूतहिते रतः । कर्पूरधवलं देवं ब्रह्मरूपिणमव्ययम् ।। परमं शिवमाख्यातं कौवेरास्यं विभावयेत् । मूलादिदेवताः सर्वे स्तुवन्ति सर्वकारणम् । कुण्डलिनीं महाशक्तिं ललाटे कमलावतीम् ।। भावयेत् शिवरूपेण वामभागे समानयन् । वामे रतिञ्च संस्थाप्य गुरोरेव सुसिद्धये ।। समुत्थाय गुरुस्ताञ्च साकारां मन्त्ररूपिणीम् । तत्रापि गुरुणा देवि! वीतशक्ता महेश्वरी ।। उपरि स्थीयते तेन महामोहविनाशिनी । वामपादाङ्गुष्ठतोऽस्याः वक्ष्यतेऽमृतमुत्तमम् ।। तत् पीत्वा सुखदुःखाभ्यां जीवो जीवति नित्यशः । भावनाभ्यासयोगेन यदि नाडीं प्रवेशयेत् । महासिद्धिं स लभतेऽप्यमरो जयते ध्रुवम् ।। इति तारायोगे योगसारः । (प्. ८२) यत्रास्ते कमला कृताञ्जलिपरा वीणाधरा सारदा ताराराध्यमनुस्मरन् प्रियतमं चोमावचः कारणम् । ब्रह्मानन्दकृतौ सुसाधनविधौ तारारहस्ये शुभे योगाचारविधौ चतुर्थपटलः सर्वार्थसिद्धिप्रदः ।। इति तारारहस्यतन्त्रं समाप्तम् । </poem> == स्रोतः == *[https://muktalib7.com/DL_CATALOG_ROOT/digital_library.htm मुक्तबोधपुस्तकालयः] [[वर्गः:तन्त्रग्रन्थाः]] hw376wtkk2pq8yil7q9nakm9o3u23at