विकिशब्दकोशः
sawiktionary
https://sa.wiktionary.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D
MediaWiki 1.47.0-wmf.3
case-sensitive
माध्यमम्
विशेषः
सम्भाषणम्
सदस्यः
सदस्यसम्भाषणम्
विकिशब्दकोशः
विकिशब्दकोशःसम्भाषणम्
सञ्चिका
सञ्चिकासम्भाषणम्
मीडियाविकि
मीडियाविकिसम्भाषणम्
फलकम्
फलकसम्भाषणम्
साहाय्यम्
साहाय्यसम्भाषणम्
वर्गः
वर्गसम्भाषणम्
TimedText
TimedText talk
पटलम्
पटलसम्भाषणम्
Event
Event talk
अभ्युत्थान
0
8843
509409
487924
2026-05-23T19:13:12Z
~2026-30993-82
7604
/* कल्पद्रुमः */
509409
wikitext
text/x-wiki
= यन्त्रोपारोपितकोशांशः =
== कल्पद्रुमः ==
{{फलकम्:यन्त्रशोधितकोशार्थः|कोशमूलम् = http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/scans/csldoc/contrib/index.html}}
अभ्युत्थानम्, क्ली, (अभि + उत् + स्था + भावे ल्युट् ।) गौरवं । इति हेमचन्द्रः ॥ आसनादेरुत्थानं । यथा, -- “यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत । अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहं” ॥ इति श्रीभगवद्गीता ॥ (ख्यातिः । कीर्त्तिः । यशः । गौरवेणोत्थानादिना प्रत्थुद्गमनं । “अलमलम- भ्युत्थानेन, ननु सर्व्वस्याभ्यागतोगुरुरिति भवाने- वास्माकं पूज्यः” । इति नागानन्दः । “नाभ्युत्थानं क्रिया यत्र नालापा मधराक्षराः । गुणदोषकथा नैव तस्य हर्म्ये न गम्यते” ॥ इति पञ्चतन्त्रे । अभ्युदयः । अभ्युन्नतिः । “नवाभ्युत्थानदर्शिन्यो ननन्दुः सप्रजाः प्रजाः” ॥ इति रघुवंशे । सूर्य्योदयः । उदयः । उद्भवः ।)
== अमरकोशः ==
{{फलकम्:यन्त्रशोधितकोशार्थः|कोशमूलम् = http://github.com/sanskrit-coders/stardict-sanskrit/tree/master/sa-head/amara-onto}}
अभ्युत्थान नपुं। <br><br> उत्थानपूर्वकसत्कारः <br><br> समानार्थक:अभ्युत्थान,गौरव <br><br> 2।7।34।2।3 <br><br> स्युरावेशिक आगन्तुरतिथिर्ना गृहागते। प्राघूर्णिकः प्राघूणकश्चाभ्युत्थानं तु गौरवम्. पूजा नमस्यापचितिः सपर्यार्चार्हणाः समाः॥ <br><br> पदार्थ-विभागः : , क्रिया
== वाचस्पत्यम् ==
{{फलकम्:यन्त्रशोधितकोशार्थः|कोशमूलम् = http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/scans/csldoc/contrib/index.html}}
'''अभ्युत्थान'''¦ न॰ अभि + उत्--स्था--ल्युट्। <br><br>१ आदरेणासनादितउत्थाने <br><br>२ गौरवेणोत्थानादिना <br><br>३ प्रत्युद्गमने, <br><br>४ उत्थानमात्रे,<br><br>५ उद्यमे, <br><br>६ उद्भवे च। <br>“नवाभ्युत्थानदर्शिन्योननन्दुःसप्रजाः प्रजाः” रघुः <br>“अभ्युत्थानमधर्म्मस्य तदात्मानं सृजा-म्यहम्” गीता।
== Apte ==
{{फलकम्:यन्त्रशोधितकोशार्थः|कोशमूलम् = http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/scans/csldoc/contrib/index.html}}
अभ्युत्थानम् [abhyutthānam], 1 Rising (from a seat) to do honour, rising in honour of; नाभ्युत्थानक्रिया यत्र Pt.2.62.
Starting, departure, setting out; arrangements for starting; अभ्युत्थानं त्वमद्यैव कृष्णपक्षचतुर्दशी । कृत्वा निर्याह्यमावास्यां विजयाय बलैर्वृतः ॥ Rām.6.92.62.
Rise (lit. and fig.), elevation, exaltation, prosperity, dignity, a position of dignity or authority; (तस्य) नवाभ्युत्थानदर्शिन्यो ननन्दुः सप्रजाः प्रजाः R.4.3; यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत । अभ्युत्थान- मधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम् Bg.4.7 when impiety increases or is in the ascendant.
Sunrise.
== Monier-Williams ==
{{फलकम्:यन्त्रशोधितकोशार्थः|कोशमूलम् = http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/scans/csldoc/contrib/index.html}}
अभ्युत्थान/ अभ्य्-उत्थान n. rising from a seat through politeness Pan5cat.
अभ्युत्थान/ अभ्य्-उत्थान n. rising , setting out R.
अभ्युत्थान/ अभ्य्-उत्थान n. rebellion Hariv.
अभ्युत्थान/ अभ्य्-उत्थान n. elevation , gaining a high position , gaining authority , respectability Bhag. Ragh.
अभ्युत्थान/ अभ्य्-उत्थान n. (said of destiny) gaining efficacy , power MBh. xiii , 343
अभ्युत्थान/ अभ्य्-उत्थान n. rise , origin , birth MBh. xii.
[[वर्गः:यन्त्रोपारोपितकोशांशः-कल्पद्रुमः]]
[[वर्गः:यन्त्रोपारोपितकोशांशः-अमरकोशः]]
[[वर्गः:यन्त्रोपारोपितकोशांशः-वाचस्पत्यम्]]
[[वर्गः:यन्त्रोपारोपितकोशांशः-Apte]]
[[वर्गः:यन्त्रोपारोपितकोशांशः-Monier-Williams]]
f3a5w8wbmqxz0hv8kkraadkbwqb9tri