Wikipedia scnwiki https://scn.wikipedia.org/wiki/P%C3%A0ggina_principali MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Mèdia Spiciali Discussioni Utenti Discussioni utenti Wikipedia Discussioni Wikipedia File Discussioni file MediaWiki Discussioni MediaWiki Template Discussioni template Aiutu Discussioni aiutu Catigurìa Discussioni catigurìa Purtali Discussioni purtali Pruggettu Discussioni pruggettu TimedText TimedText talk Mòdulu Discussioni mòdulu Evento Discussioni evento Thomas Alva Edison 0 6275 782407 770211 2026-06-06T02:54:26Z InternetArchiveBot 37902 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 782407 wikitext text/x-wiki [[File:Thomas Edison.jpg|thumb|Thomas Edison]] [[File:A day with Thomas A. Edison.webm|thumb|thumbtime=1|upright=1.1|''A Day with Thomas Edison'' (1922)]] '''Thomas Alva Edison''' (Milan, [[Ohio]] - [[Stati Uniti]], [[11 di frivaru]] di [[1847]] – West Orange, [[New Jersey]], Stati Uniti, [[18 di uttùviru]] di [[1931]]) fu mminturi e omu d'affari statunitensi. Pi primu sappi applicari li principi dâ [[pruduzzioni di massa]] ô prucessu dâ [[mminzioni]]. == Biografìa == Edison era cunziddiratu unu dî cchiù prulifici mmintura dû sô tempu, avennu uttinutu lu record di 1.093 [[Brivettu|brivetti]] a sô nomu.  Cullizziunau brivetti 'n tuttu lu munnu, nclusi [[Stati Uniti]], [[Ngriterra]], [[Francia]] e [[Girmania]]. Edison abbiau la ''[[Motion Picture Patents Company]]'', ch'era lu nsemi dî novi majuri centri cinimatugrafici (cchiù noti comu ''[[Edison Trust]]''). La rivista miricana ''[[Life magazine]]'', 'n n'edizzioni spiciali doppia, mittìu Edison ô primu postu tra li "100 pirsuni cchiù mpurtanti nta l'urtimi 1000 anni", evidinziannu ca la sô [[lampada a ncanniscenza]] "illumina lu munnu". Sibbeni [[Heinrich Göbel|Heinrich Goebel]] l'avissi pricidutu cu menu successu cu na lampada a bulbu, fu Edison ca rinnìu pussìbbili l'era muderna cummircializzannu la sô "mminzioni".  == Li primi anni == Thomas Edison avìa nasciutu a Milan ([[Ohio]]) e avìa crisciutu a Port Huron ([[Michigan]]).  Parziarmenti surdu finu di l'[[aduliscenza]], divinni upiraturi [[Tiligrafu|tiligràficu]] ntô [[1860]].  Arcuni dî sô primi mminzioni sunnu culligati cu lu tiligrafu, nclusu nu novu tastu tiligràficu. Edison travagghiau pûn piriodu dâ sô juvinizza vinnennu spuntini e duciumi ntê firruvii, ntâ macillazzioni di suini e nizziannu n'attivitati di vinnita di virduri. Ntornu ô [[1862]], Edison stampau e distribbuìu lu "''[[The Weekly Herald]]''": lu primu piriòdicu cumpostu e stampatu supra nu trenu. ''[[The Times]]'' pubblicau n'artìculu supra Edison e lu sô jurnali. Edison fici dumanna pi lu sô primu brivettu, nu riggistraturi di votu elèttricu, lu [[28 d'uttùviru]] di [[1868]]. == Maturitati == Thomas Edisonaccuminzau la sô carrera di mminturi a Newark ([[New Jersey]]) cû tastu tiligràficu e ammigghiurannu apparicchiaturi tilifònichi, ma la mminzioni ca pi prima ci fici accanzari na granni fama fu lu [[fonografu]] ntô [[1877]]. Mentri la riggistrazzioni di soni nun ripruducìbbili avìa stata uttinuta di [[Leon Scot de Martinville]] (Francia, 1857), e àutri cuntimpuraniamenti (degnu di nota [[Charles Cros]]) stavanu cunziddirannu la nuzzioni a l'unni sunori putìanu èssiri riggistrati e ripruduciuti, Edison fu lu primu ca custruìu n'apparecchiu ca mittìa 'n pratica sti tiurìi, e chistu fu tarmenti nun aspittatu pâ genti cumuni d'appariri quasi maggicu. Edison divinni notu comu "''Lu magu di Menlo Park''", dû nomu dâ citati dû [[New Jersey]] unni risidìa. Li sô primo fonografu riggistrava supra suttili fogghi cilindrici di stagnu, avìa na bascia/vascia qualitati sunora, e distruggìa la trazza duranti la ripruduzzioni tantu ca si putìa ascutari la riggistrazzioni na sula vota. Nu mudellu ripruggittatu c'usava cilindri di cira fu pruduciutu subbutu doppu d' [[Alexander Graham Bell]].  La qualitati dû sonu era ancora bascia/vascia e li ripruduzzioni èranu limitati pi l'usura dâ trazza di riggistrazzioni, ma la mminzioni divinni pupulari. Lu grammufonu vinni mmintatu d' [[Emile Berliner]] ntô [[1887]], ma ntê primi anni la fidiltati dû sonu era peja dî [[cilindri fonografici]] mittuti supra lu mircatu dâ ''[[Edison Records]]''. === Menlo Park === Li cchiù mpurtanti mminzioni d'Edison abbinniru ntô labburatoriu di ricerca Menlo Park, rializzatu nta l'omònima citati dû [[New Jersey]]. Fu lu primu istitutu appruntatu cû pricisu scopu di pruduciri custantimenti innuvazzioni ticnològgichi e d'ammigghiuràrili. La majuri parti dî mminzioni dèttiru fama a Edison di mminturi, benchî iddu, ntâ majuri parti dî casi, si limitassi a suprintènniri a l'upirazzioni dî sô mpiègati. Macari quannu la qualitati dî mminnzioni nun era straurdinaria, iddu dimustrau n'abbilitati unica ntô brivittàrili e ntô battiri li sô cuncurrenti pû sô ascinnenti e pâ megghia prisintazzioni supra lu mircatu.  P'asempiu, Edison nun mmintau la [[lampaduzza]] elèttrica. Nummàrusi pruggetti avìanu già stati elabburati di [[Joseph Swan]], [[Henry Woodward]], [[Mathew Evans]], [[James Bowman Lindsay]], [[William Sawyer]] e [[Heinrich Goebel]]. Edison riprinnìu li carattiristichi di sti pricidenti travagghi e ndirizzau li sô addipinnenti versu l'ubbièttivu di rializzari na lampada c'avissi na durata majuri. Doppu aviri accattatu lu brivettu di Woodward e Evans dû [[1875]], li sô mpiègati spirimintaru cûn granni nummàru di diffirenti matiriali ô scopu d'aumintari la durata dî lampadi. Ntô 1879 ragghiunseru/ragghiunceru l'ubbièttivu di rènniri lu prudottu cummircializzàbbili. Mentri li primi mmintura avìanu pruduciutu l'illuminazzioni elèttrica 'n labburatoriu, Edison fu capaci di purtàrila ntê casi e nta l'uffici cu na pruduzzioni di massa di lampadi a longa durata e criannu un sistema pâ ginirazzioni e distribbuzzioni di l'[[elittricitati]]. === L'era dâ luci elèttrica === [[Mmàggini:Thomas Edison, 1878.jpg|thumb|right|250px|Thomas Edison ntô 1878]] Ntô [[1878]], detti lu nomu di "''[[filamentu]]''" a lu filu c'addivinta ncanniscenti ô passaggiu dâ [[currenti elèttrica]].  Ntô midèsimu annu criau l' ''[[Edison Electric Light Company]]'' a [[New York]] cu adiquatu sustegnu finanziariu (nclusi [[J.P. Morgan]] e [[Vanderbilt]]). Edison culligau li lampadi 'n [[circuiti 'n serii parallelu|parallelu]], cosa ca ditirmina la suddivisioni dâ currenti elèttrica supra cchiù circuiti. Cu sta cunfigurazzioni lu guastu di na lampada nun cumporta l'astutata di tutti l'àutri culligati, cosa c'abbeni siddu la sô cunnissioni veni faciuta 'n [[circuiti serii parallelu|serii]].  Lu [[31 di dicèmmiru]] di [[1879]] naugurau l'[[illuminazzioni]] a ncanniscenza ô sonu dî fanfari 'n Menlo Park (New Jersey). Lu [[27 di jinnaru]] di [[1880]] riggistrau lu brivettu ntê Stati Uniti pâ lampada elèttrica a ncanniscenza. Lu [[13 di frivaru]] di [[1880]] fu lu primu a assirvari l'[[Effettu Edison]] ([[Emissioni termojonica]]). L'[[8 d'uttùviru]] di [[1883]] l'ufficiu brivetti dî Stati Uniti dichiarau ca lu brivettu d'Edison nun era validu 'n quantu basatu supra lu travagghiu di William Sawyer. Lu cuntinziusu cuntinuau finu a lu [[6 di dicèmmiru]] dû [[1889]] quannu nu judici emittìu na sintenza 'n cui fu accugghiutu lu sô riclamu (rilativu a l'ammigghiuramentu di "nu filamentu di carvuni a auta durata").  La ricerca, esposta 'n "''A Streak of Luck''" di Robert Conot ([[1979]]), dimostra ch'Edison e li sô abbucati ammucciaru nfurmazzioni mpurtanti ô judici eliminannu dûn taccuinu li paggini rilativi ô piriodu 7-21 d'uttùviru di 1879. Edison nun arriniscìu a brivittari la sô lampada ntô [[Regnu Unitu]]. Doppu aviri pirdutu la battagghia ligali cu Joseph Swan, iddi furmaru na sucitati (la "Ediswan") pi cummircializzari la mminzioni. Sta mprisa e la rilativa eriditati ticnològgica divinniru parti dâ [[General Electric]] ntô 1892. Ntô [[1880]] Edison brivittau lu [[Distribbuzzioni d'enirgia elèttrica|sistema di distribbuzzioni di l'enirgia elèttrica]]. Li primi mmistitura e utenti dâ riti foru ntô [[1882]] [[Pearl Street Station]] e [[New York City]] ([[USA]]). Lu [[25 di jinnaru]] di [[1881]] Edison e [[Alexander Graham Bell]] fòrmanu l' ''[[Oriental Telephone Company]]''. Lu [[4 di sittèmmiru]] di [[1882]] Edison attivau lu primu sistema di distribbuzzioni di l'enirgia ô munnu, furnennu 110 [[volt]] 'n [[currenti cuntinua]] (DC) a 59 utenti ntâ parti bascia/vascia di [[Manhattan]], attornu ô sô labburatoriu di [[Pearl Street]].  Lu [[19 di jinnaru]] di [[1883]] lu primu sistema d'illuminazzioni elèttrica stannardizzatu ca traspurtava l'enirgia cu linii aerei ntrasìu 'n sirvizziu a Roselle ntô New Jersey. [[File:PyramidParthenon.jpg|thumb|Extravagant displays of electric lights quickly became a feature of public events, as this picture from the 1897 Tennessee Centennial Exposition shows.]] Tantu dû travagghiu ca purtau a l'ammigghiuramentu dî lampadi elèttrichi fu rializzatu d'unu di li cullabburatura d'Edison, [[Lewis Latimer]], n'[[afromiricanu]]. === L'èbbica dâ [[verra dî currenti]] === Nta l'anni nizziali dâ distribbuzzioni di l'enirgia elèttrica, la currenti cuntinua d'Edison era lu standard pî Stati Uniti e Edison nun era dispostu a rinunciari â rènnita dû sô brivettu. Duranti chidda ch'è cumunimenti difinuta l'èbbica dâ "''Verra dî currenti''", l'immigratu [[serbu]] [[Nikola Tesla]] e Edison divinniru abbirsari. Edison addifinnìa lu sistema di distribbuzzioni 'n currenti cuntinua (DC) contra la cchiù efficienti/afficaci currenti altirnata (AC) ca Tesla avìa brivittatu a [[Graz]] 'n [[Austria]].  Edison (o, sècunnu nutizzìi nun certi, unu dî sô mpiègati) usaru la tattica di faciri tintu usu dî brivetti di Tesla pi custruiri la prima [[seggia elèttrica]] pi lu statu di [[New York]], ô scopu di nduciri l'idìa ca la currenti altirnata fussi murtali.  Lu mitu pupulari è ch'Edison mmintau la [[seggia elèttrica]], nunòstanti fussi contra la pena capitali, ô sulu scopu di cumminciri la pinioni pubblica ca la currenti altirnata fussi cchiù piriculusa dâ currenti cuntinua, e ca quinni fussi la scelta lòggica pâ seggia elèttrica.  'N rialtati la seggia fu suprattuttu òpira di picca sô addipinnenti, 'n particulari d' [[Harold P. Brown]], ca travagghiava a Menlo Park (sibbeni Edison cirtamenti cuntrullassi lu sô upiratu).  Edison fici na campagna pi scuraggiari l'usu dâ AC, campagna c'òi si chiamarissi di disinfurmazzioni. Edison prisinziau pirsunarmenti a parècchii esicuzzioni d'armali, suprattuttu jatti e cani rannaggi, a binificiu dâ stampa pi dimustrari ca lu sô sistema DC era cchiù sicuru dû sistema AC. La serii d'esicuzzioni happi lu sô culmini cu l'uccisioni midianti alittrocuzzioni di l'elifantissa Topsy. Â fini Edison pirdìu la sô battaggghia 'n difisa dâ currenti cuntinua di frunti ê dispusitivi a currenti altirnata: lu [[sistema polifasi]] prupostu di Tesla e d'àutri, comu [[Charles Proteus Steinmetz]] (dâ [[General Electric]]).  Li sistemi di distribbuzzioni AC pirmèttinu enormi ammigghiuramenti ntâ sicurizza, nta l'efficienza e ntâ flissibbilitati. Di l'anni [[1950|'50]], li sistemi di trasmissioni a auta tinsioni 'n currenti cuntinua ([[HVDC]]) sunnu picca utilizzati siddu nun 'n casi particulari comu la ntircunnissioni di sistemi di putenza suttamarini.  === L'omu ô travagghiu === La storia dâ lampada elèttrica è paradigmatica: tanti dî mminzioni d'Edison èranu ammigghiuramenti d'idìi di l'àutri. Ammigghiuramenti uttinuti cu n'approcciu diliggenti e na visioni gnustriali sviluppata 'n gruppi di travagghiu.  Iddu era lu capu nun discussu dû ''team'' ma ginirarmenti nun cunnividìa lu crèditu dî mminzioni. D'iddu stissu dicìa: "lu geniu è l'unu pu centu d'ispirazzioni e lu nuvantanovi pi centu di traspirazzioni". [[Nikola Tesla]], lu cchiù famusu cullabburaturi d'Edison e granni scinzatu, a prupòsitu dû mitodu d'Edison ntâ risuluzzioni dî prubblemi dicìa: "siddu Edison havi a circari n'[[avugghia]] 'n un pagghiaru prucedi câ diliggenza dâ lapa nta l'esaminari pagghia pi pagghia finu a quannu attrova l'uggettu dâ sô ricerca. Era tistimuni dispiaciutu di tali cumpurtamentu, sapennu ca n'anticchia di tiurìa e di calculi avissiru evitatu lu nuvata pi centu dû sô travagghiu". 'N nu ncontru versu la fini dû [[1885]] d'Edison, Edward H. Johnson (prisidenti di l' ''[[Edison Illuminating Company]]''), Charles Batchellor (cullabburaturi d'Edison) e Nikola Tesla, unu dû gruppu suggirìu di nniminari/nzirtari li sô pisi e Tesla fu nduciutu a acchianari nu scalinu di na scala. Edison nniminau/nzirtau ca Tesla pisava 69 kg (pricisu a l'unza: 28.35 g).  Johnson cunfidinziarmenti rifirìu a Tesla ch'Edison avìa sviluppatu st'abbilitati di nniminari/nzirtari li pisi dî pirsuni a Chicago, unni avìa travagghiatu pi longu tempu ntâ macillazzioni e pisava migghiara di majali ô jornu. === Mminzioni "multimidiali" === Nizziarmenti s'avìa pinzatu ca Thomas Edison avissi mmintatu la machina di riprisa cinimatugrafica, ma fu dimustratu ca tali mminzioni si devi a [[William Kennedy Laurie Dickson]] ntê labburatori d'Edison. Tuttavia la sô nfruenza supra la storia dâ cinimatugrafia va oltri chidda dûn simprici stimulaturi d'idìi. Fu tantu attivu ntâ pruduzzioni di film e a iddu si devi lu standard dâ pillìcula (35 mm di larghizza pari a 1 jiditu grossu e 3/4, cu 4 fori supra lu bordu d'ogni mmaggini). Fici addivintari lu cinima nu ''mass media'' e nun sulu na curiusitati di varitati.  Rializzau lu primu studiu cinimatugràficu, lu [[Black Maria]] ntô New Jersey. Ccà rializzau lu primu film brivittatu ''Lu stranutu/starnutu di Fred Ott '' (Fred Ott era nu sô mpiègatu). Dî sô mminzioni binificiau tuttu lu munnu. La Francia ci rinnìu umaggiu prima numinànnulu Cavaleri e appoi Cumannanti dâ [[Liggioni d'anuri]] (rispittivamenti ntô [[1878]] e ntô [[1889]]). Lu [[30 di sittèmmiru]] [[1890]] Edison uttinni li brivetti: * US437422 pâ [[tiligrafia]] * US437423, US437424, US437426 pû [[fonografu]] * US437425 pû riggistraturi fonogràficu * US437427 pûn "''Method of Making Phonograph Blanks''" * US437428 pûn "''Apparecchiu prupulsuri pi carri elèttrichi''" <!-- * US437429 for a [[phonogram]] blank --> Ntô [[1891]] Thomas Edison custruìu lu "[[cinetoscopiu]]": attraversu nu nicu foru nta l'apparecchiu (dî diminsioni d n'[[ammuarra]]) si vidìa nu brevi filmatu pûn ''[[penny]]'' comu àutri curiusitati prisenti ntê "sali jocura" di tannu. Chistu era mpurtanti pi Edison pirchî circava un modu pi ntrattèniri la genti ca stava ascutannu la mùsica dû sô [[fonografu]]. Ora la genti pi picca spicciuli si mittìa la cuffia, ascutava la mùsica e si vidìa lu filmatu. Cchiù tardu, lu midèsimu annu, lu [[29 di dicèmmiru]] Edison brivittava la [[Radiu (alittrònica)|radiu]] ("''transmissioni elèttrica di signali''"). Lu [[9 d'austu]] di [[1892]] arricivìu lu brivettu pû [[tiligrafu]] bidirizziunali. == L'urtimi anni == A [[West Orange]] ([[New Jersey]]) l'[[11 di frivaru]] di [[1893]] Edison accabbau la custruzzioni dû "Black Maria", lu primu [[studiu cinimatugraficu]].  Tuttavia la Corti d'appellu dî Stati Uniti dicritau lu [[10 di marzu]] di [[1902]] ca Edison nun avìa mmintatu la [[machina di riprisa cinimatugrafica]] e nun putìa esircitari lu drittu di munupoliu supra lu sô usu. Ntô [[1894]] Edison spirimintau l'agghiunta dû sonu ê mmaggini dî film: lu risurtatu ([[cinetofonu]]) sincrunizzava 'n manera apprussimativa li mmaggini dû [[cinetoscopiu]] cû sonu dû [[fonografu]] a cilindru. Nta l'aprili dû [[1896]], lu [[Vitascopiu]] d'Edison e [[Thomas Armat]] foru usati pûn film 'n pubblica visioni a New York City.  Thomas Edison addumannau lu brivettu pâ sô urtima applicazzioni, "''Holder for Article to be Electroplated''", lu [[6 di jinnaru]] di [[1931]] e murìu versu la fini di l'annu. Lu brivettu vinni cuncessu dui anni doppu ntô [[1933]]. == Noti supra la sô vita privata == Thomas Edison era [[ateu]]. Si spusau dui voti, la prima ntô [[1871]] cu Mary Stilwell ([[1855]]-[[1884]]), cu cui happi tri figghi - Marion Estelle, Thomas Jr., e William Leslie - prima ch'idda murissi a l'etati di 29 anni, prubbabbirmenti pi [[frevi tifòidi]]. Si spusau na sècunna vota cu [[Mina Miller]] ([[1865]]-[[1946]]), e happi àutri tri figghi: [[Madeleine Edison Sloane|Madeleine]], [[Charles Edison|Charles]] (ca prinnìu mmanu la mprisa paterna) e [[Theodore Miller Edison|Theodore Miller]]. Accattau na casa (ditta "Glenmont") ntô [[1886]] comu rijalu di nozzi pi Mina a West Orange ntô New Jersey (unni sunnu tuttora cunzirvati li cìnniri di Thomas e Mina Edison). I 13,5 acri (55.000&nbsp;m&sup2;) dâ prupitati sunnu affidati ô "National Park Service" comu "Edison National Historical Site". == Li sô mminzioni == * [[Fonografu]] * [[Cinetoscopiu]] * [[Dittafonu]] * [[Radiu (alittrònica)|Radiu]] * [[Lampadina|Lampada elèttrica]] * [[Na machina pi stampari]] * N'apparecchiu pi [[tatuaggi]] == Ammigghiuramenti dû travagghiu d'Edison == * [[Lewis Latimer]] brivittau nu mitodu ammigghiurativu ntâ pruduzzioni dû filamentu dî lampadi. * [[Nikola Tesla]] sviluppau la distribbuzzioni di l'enirgia elèttrica 'n [[currenti altirnata]], ca pirmittìu la trasmissioni di l'elittricitati supra distanzi cchiù longhi rispettu ô mitodu d'Edison ('n [[currenti cuntinua]]). * [[Emil Berliner]] sviluppau lu [[grammufonu]], ch'essinziarmenti è nu [[fonografu]] ammigghiuratu: usa nu discu piattu (unni li soni sunnu riggistrati supra na spirali) ô postu dû cilindru d'Edison. == Tribbuti â sô mimoria == La citati d'Edison ntô New Jersey e lu "Thomas Edison State College" (nu culleggiu canusciutu a liveddu nazziunali pi studenti adulti) a  Trenton ntô New Jersey pòrtanu lu sô nomu p'anurarilu. Ntâ citati ca porta lu sô nomu c'è na "Memorial Tower" e nu museu 'n sô anuri. == Lijami di fora == '''Biografìi''' * Dyer, Frank Lewis, "''[https://web.archive.org/web/20000127091750/http://www.worldwideschool.org/library/books/hst/biography/Edison/toc.html Supra la vita e li mminzioni d'Edison]''" * Beals, Gerry, "''[https://web.archive.org/web/20101223172554/http://thomasedison.com/ Thomas Edison]''" * Murphy, John Patrick Michael, "''[http://www.infidels.org/library/modern/john_murphy/edison.html Thomas Alva Edison]''" '''Lochi stòrichi''' * [http://www.tomedison.org/ Museu dâ citati natali] * [http://www.edisonhouse.org/ "Thomas Edison House"] * [http://www.nps.gov/edis/ "Edison National Historic Site"] '''Archivi''' * [http://edison.rutgers.edu/ "Thomas A. Edison Papers at Rutgers University"] * [https://web.archive.org/web/20120817173804/http://edison.rutgers.edu/patents.htm "Thomas Edison's Patents - Rutgers University"] * [http://www.edisonian.com/ "Edisonian Museum Antique Electrics"] * [http://www.americaslibrary.gov/aa/edison/aa_edison_subj_e.html "Thomas A. Edison in his laboratory in New Jersey, 1901"] * "''[https://web.archive.org/web/20161204032415/http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/films/light/ Edison's Miracle of Light]''" '''Varie''' * [http://www.flyingmoose.org/truthfic/tesla.htm Anèdduti supra lu rapportu tra Tesla e Edison] * [http://www.amasci.com/tesla/biog.txt Vita e anèdduti supra Tesla]  * [http://quote.wikipedia.org/wiki/Thomas_Alva_Edison Frasi cèlibbri supra en.wikiquote] * [https://web.archive.org/web/20041204043306/http://www.aldeism.com/paine.html "The Philosophy of Thomas Paine" Edison, Thomas A. ] * [https://web.archive.org/web/20200606133844/https://www.thoughtco.com/death-money-and-the-history-of-the-electric-chair-1991890 Testi supra Edison] [[Catigurìa:Mmintura|Edison, Thomas]] [[Catigurìa:Biografìi|Edison, Thomas]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1847|Edison, Thomas Alva]] [[Catigurìa:Muruti ntô 1931|Edison, Thomas Alva]] dhxlmax2d59031tex6obl57o6u96r76 Sugarfree 0 26794 782406 780398 2026-06-06T02:48:39Z InternetArchiveBot 37902 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 782406 wikitext text/x-wiki Li '''Sugarfree''' sunnu un [[gruppu musicali]] [[Sicilia|sicilianu]]. == Biografìa == Stu gruppu [[Catania|catanisi]] si furmau ntô [[2000]]. Sta band è cumposta di cincu giòvini siciliani ca uttineru un bon successu grazzi a lu sò sìngulu ''Cleptomania'' (ntô [[2004]] e pubbricatu pi la Warner) siquitu appoi di l'omònimu album ca ci valìu lu discu d'oru. Participaru macari ô [[Festival di Sanremu 2006]] ntâ catigurìa "Gruppi" cu ''Solo lei mi dà''. == Membra dû gruppu == *Matteo Amantia Scuderi ([[Catania]], [[4 di frivaru]] di [[1979]]) vuci *Vincenzo Pistone ([[Catania]], [[3 di giugnettu]] di [[1976]]) tasteri *Carmelo Siracusa ([[Catania]], [[20 di nuvèmmiru]] di [[1979]]) bassu *Luca Galeano ([[Catania]], [[15 di jinnaru]] di [[1976]]) chitarra *Giuseppe Lo Iacono ([[Catania]], [[2 di nuvèmmiru]] di [[1977]]) battarìa == Discugrafìa == === Album === *"Cleptomania" *"Argento" *"In simbiosi" *"Famelico" === Sìnguli === *"Cleptomania" *"Cromosoma" *"Tu sei tutto per me" *"Briciola di te" *"Solo lei mi dà" *"Inossidabile" *"Scusa ma ti chiamo amore" *"Splendida" *"Regalami un'estate" *"Amore nero" *"Scusa ma ti voglio sposare" *"Lei mi amò" *"Famelico" *"Ti troverò" == Liami nterni == *[[Cantanti e gruppi musicali siciliani]] == Lijami di fora == * [https://web.archive.org/web/20070825041230/http://www.sugarfreemusic.it/ Situ ufficiali] [[Catigurìa:Gruppi e musicisti dâ Sicilia]] 4ozf2inxuk94ax04754r81c50k8pas9 Pippinu Impastato 0 34177 782405 774028 2026-06-06T02:00:51Z InternetArchiveBot 37902 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 782405 wikitext text/x-wiki [[Mmàggini:Peppino Impastato 1977.jpg|thumb|right|220px|Pippinu Impastato]] '''Pippinu Impastato''' nascìu a [[Cìnisi]] lu [[5 di jinnaru]] [[1948]] e murìu ammazzatu dâ [[mafia]], pri òrdini di [[Tanu Badalamenti]], sò ziu, lu [[9 di maju]] [[1978]], sfracillatu di na càrica di tritolu misa ntê binari dâ lìnia [[ferruvìa|ferruviària]] [[Palermu]]-[[Trapani]]. == Stòria di Pippinu == La [[famigghia]] "Impastato" è nzirita bona nta l'ambienti mafiosu (lu patri di Pippinu vinni mannatu ô cunfinu ntô piriudu dû [[Fascismu]], sò ziu e àutri sò parenti èranu mafiusi e lu cugnatu di sò patri era nu [[capumafia]], ammazzatu ntô [[1963]] nni n'agguatu mafiusu.) E' ancora [[carusu]] quannu si [[Sciarra|sciarrìa]] cu sò patri, ca lu jetta fora dâ casa, e accumincia n'attivitati pulìticu-culturali antimafiusa. Ntô [[1965]] funna lu jurnalinu ''L'Idea socialista'' e si junci ô [[PSIUP]]. Dô [[1968]] addiventa diriggenti dê gruppi di ''Nuova Sinistra''. Cunnuci li lotti di li cuntadini asprupriati pâ custruzzioni dâ terza pista di l'[[ariuportu]] di [[Palermu]], ntô tirriòriu di [[Cìnisi]], dê [[travagghiu|travagghiatura]] dâ muratura e di li senza travagghiu. Ntô [[1975]] funna lu gruppu ''Musica e cultura'', ca svorgi attivitati culturali (cinefòrum, [[mùsica]], [[tiatru]], dibàttiti, ecc.); ntô [[1976]] funna ''Radio Aut'', na ràdiu lìbbira finanziata d'iddu stissu, e cu chista dinunzia li dilitti e l'affari di li mafiusi di [[Cìnisi]] e [[Terrasini]], e apprima di tutti dû capumafia [[Tanu Badalamenti]]. Lu prugramma cchiù ascutatu è ''Onda pazza'', trasmissioni [[sàtira|satìrica]] unni vènunu dinunziati mafiusi e òmini pulìtichi. Ntô [[1978]] si candida ntâ lista di [[Democrazia Proletaria]] a l'[[elizzioni]] cumunali. Veni ammazzatu la notti tra l'[[8 di maju|8]] e lu [[9 di maju]] dû [[1978]], ntô mentri dâ [[campagna elitturali]], cu na càrica di [[tritolu]] misa sutta a lu sò corpu curcatu supra li binari dâ [[ferruvìa]]. == Lijami di fora == [https://web.archive.org/web/20121021203645/http://www.centroimpastato.it/ Centro Siciliano di Documentazione "Giuseppe Impastato" ] [[Catigurìa:Mafia|Impastato, Pippinu]] [[Catigurìa:Biografìi|Impastato, Pippinu]] [[Catigurìa:Sicilia|Impastato, Pippinu]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1948|Impastato, Pippinu]] [[Catigurìa:Muruti ntô 1978|Impastato, Pippinu]] hwl47ndaob1o2vhhe5dl87g28stv649 Regnu d'Italia 0 34223 782401 777058 2026-06-05T19:54:07Z Elkia 43980 782401 wikitext text/x-wiki {{Statu stòricu|NomuCurrenti=Regnu d'Italia|muttu=FERT|nomuCumpletu=Regnu d'Italia|nomuUfficiali=Regno d'Italia|lingua ufficiali=Talianu|capitali principali=Roma|àutri capitali=[[Turinu]](1861-1865) <br> [[Firenzi]] (1865-1871) <br>|dipinnenzi=Albania (1939-1943) Croazia (1941-1943) Montenegru (1941-1943) Statu ellenicu (1941-1943)|furma di statu=Statu liberali (1861-1925; 1943-1946) Statu fascista (1925-1943)|cuvernu=Monarchia costituzionali|elencu capi di statu=Vittoriu Emanueli II (1861-1878) Umbertu I (1878-1900) Vittoriu Emanueli III (1900-1946) Umbertu II (1946)|titulu capi di statu=Re d'Italia|nizziu=1861 cu [[Vittoriu Emanueli II di Savoia|Vittoriu Emanueli II]]|fini=1946 cu [[Umbertu II di Savoia|Umbertu II]]|lingua=Talianu e lingui locali|linkBannera=[[File:Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg|110px]]|linkStemma=[[File:Coat_of_arms_of_the_Kingdom_of_Italy_(1890).svg|80px]]|pàgginaBannera=Bannera du regnu d'italia|pàgginaStemma=stemma du regnu d'italia}}Lu '''Regnu d'Italia''' fu nu statu chi cu sta dinuminazzioni ha cumparutu diversi voti ntâ storia dâ pinisula [[italia]]na. Si parra dû regnu d'Italia di èbbica [[ostrogoti|Ostrogota]], di [[longobbardi|longobbarda]], di èbbica [[Napuliuni Bonaparti|napulionica]], o di èbbica [[Risorgimentu|risurgimintali]], chi è forsi l'usu chi si ni fa cchiù spissu e chiddu chi è cchiù vicinu ê nostri tempa. ==Lu regnu d'Italia (1861-1946)== Già ntî l'anni 1840 si diffunnìu n'Italia na currenti pulitica chi mirava a unificari li vari tirritoria dâ pinisula, cuvirnati di dinastii riggiunali (Parma, Lucca, Toscana), o forasteri li riggiuni dû nord-est eranu sutta lu duminiu austriacu e lu sud di l'Italia era cuvirnata di na dinastia burnonica liata â dinastia rignanti spagnola. Ntô cursu dâ sò storia, l'[[Italia]] fu sulu pi piriudi assai curti nu regnu nnipinnenti. Li primi re d'Italia foru re [[Ostrogoti]]. Ci foru appoi re forasteri chi appiru lu titulu di Re d'Italia, comu certi mpiratura dû [[sacru rumanu mpiru]], pi agghicaru nzinu a [[Napuliuni Bonaparti]]. Lu regnu d'Italia comu ntità nazziunali nnipinnenti si custituiu n sèquitu ê guerri di nnipinnenza dû [[Risorgimentu]], sutta la nfluenza pulitica du [[regnu di Sardegna]] e li successi militari contra li nvasuri asutriaci ntô nord-est, e contra li [[Burbuni]] di [[Napuli]] grazzi â spidizzioni dî [[Milli]] di [[Giuseppi Garibbaldi]]. Ntô [[1861]] fu accussì custituitu lu Regnu d'Italia. ==Re d'Italia== *[[Vittoriu Emanueli II di Savoia]] 1861-1878 *[[Umbertu I di Savoia]] 1878-1900 *[[Vittoriu Emanueli III di Savoia]] 1900-1946 *[[Umbertu II di Savoia]] 1946-1946 ==Talìa puru== *[[Munarchi di Sicilia]] [[Catigurìa:Storia d'Italia]] r8kq0ow4cngs6oxbj432zpjx13e6w3k 0 34406 782408 765754 2026-06-06T02:59:42Z InternetArchiveBot 37902 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 782408 wikitext text/x-wiki [[File:Camellia sinensis USDA.jpg|Right|thumb|250px|Nu pedi di tè (''Camellia Sinensis'']] Lu '''tè''' è na nutèvuli vìppita pripiratu dî [[fogghia|fogghi]] di na [[chianta]] lignusa, la ''[[Camellia|Camellia sinensis]]'', chi veni [[cultivazzioni|cultivata]] principarmenti nta la [[Cina]], l'[[Innia]], la [[Sri Lanka]], la [[Giappuni]] e la [[Kenya]]. La parola «tè» diriva dû [[Lingua ngrisa|ngrisi]] ''tea'', chi veni 'n turnu dâ prununza dialittali ''t'e'' dâ parola ''cha'' (茶) 'n [[Amoy]] - 廈門 [[Xiamen]], [[Fujian]] - lingua usata nnâ [[Cina]] miridiunali. Lu tè si pripara cu l'acqua vugghiuta, ntra cui s'abbagna lu tè, nurmalmenti usannu fogghi siccati e minicciati. Lu tè si vivi o caudu com'è, o si pò lassari affriddàrisi, e macari si cci pò agghiùnciri lu [[zùccaru]] e lu [[latti]]. ==Vuci currilati== *[[Café]] *[[Matte]] == Lijami di fora == {{commons|Tea}} * [https://web.archive.org/web/20080422204851/http://www.maestridelthe.it/ ADeMaThè - Assuciazzioni Taliana Digustatura e Maistri di Tè] * [https://web.archive.org/web/20080221151636/http://www.teatime.it/ Situ supra lu Tè] [[Catigurìa:Vìppiti]] 0ak2m61u6y8aicayhwhmaus0fz7sz8m Giacomo Puccini 0 35886 782409 782385 2026-06-06T04:34:47Z ~2026-30769-34 51060 782409 wikitext text/x-wiki [[File:GiacomoPuccini.jpg|thumb|Giacumu Puccini.]] '''Giàcumu Puccini''' ([[Lucca]], [[22 di dicèmmiru]] [[1858]] – [[Bruxelles]], [[29 di nuvèmmiru]] [[1924]]) fu nu cèlibbri cumpusituri talianu di [[òpira]]. Li sò òpiri cchiù cèlibbri sunnu '''Manon Lescaut''', '''La bohème''', '''Tosca''', '''Madama Butterfly''', ''La fanciulla del West'' e '''Turandot'''. A [[Torre del Lago]] vicinu Lucca si teni ogni annu nu festival didicatu a li òpiri di Puccini. [[Catigurìa:Cumpusitura|Puccini, Giacumu]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1858|Puccini, Giacumu]] [[Catigurìa:Muruti ntô 1924|Puccini, Giacumu]] 6bujxeec86yc5l41tzwyp6lb53cvg2p 782410 782409 2026-06-06T04:35:10Z ~2026-30769-34 51060 782410 wikitext text/x-wiki [[File:GiacomoPuccini.jpg|thumb|Giacumu Puccini.]] '''Giàcumu Puccini''' ([[Lucca]], [[22 di dicèmmiru]] [[1858]] – [[Bruxelles]], [[29 di nuvèmmiru]] [[1924]]) fu nu cèlibbri cumpusituri talianu di [[òpira]]. Li sò òpiri cchiù cèlibbri sunnu '''Manon Lescaut''', '''La bohème''', '''Tosca''', '''Madama Butterfly''', '''La fanciulla del West''' e '''Turandot'''. A [[Torre del Lago]] vicinu Lucca si teni ogni annu nu festival didicatu a li òpiri di Puccini. [[Catigurìa:Cumpusitura|Puccini, Giacumu]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1858|Puccini, Giacumu]] [[Catigurìa:Muruti ntô 1924|Puccini, Giacumu]] k3xtjtj9jaf2ds4nmuryl0tntsfkqlo Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana 0 47545 782403 779821 2026-06-05T23:43:57Z IvanScrooge98 20917 /* Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana */ mmàggini 782403 wikitext text/x-wiki Nti sta lista sunnu raggruppati i '''Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana''' da lu [[1946]]. ==Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana== {| class="wikitable" cellpadding=2 cellspacing=2 |- bgcolor=#cccccc ! N. !! Numi !! !! dâ lu !! â lu !! Partitu |- bgcolor=#FFFFDD || 1 || [[Enrico De Nicola]] || [[File:Enrico De Nicola (cropped).jpg|50px]] || [[29 di giugnu]] du [[1946]] || [[11 di maiu]] du [[1948]] || [[Partitu Libbirali Italianu|PLI]] |- bgcolor=#FFFFDD || 2 || [[Luigi Einaudi]] || [[File:LuigiEinaud.jpg|50px]] || [[11 di maiu]] du [[1948]] || [[11 di maiu]] du [[1955]] || [[Partitu Libbirali Italianu|PLI]] |- bgcolor=#DDEEFF || 3 || [[Giovanni Gronchi]] || [[File:Giovanni Gronchi hq (cropped).jpg|50px]] || [[11 di maiu]] du [[1955]] || [[11 di maiu]] du [[1962]] || [[Dimucrazzìa Cristiana|DC]] |- bgcolor=#DDEEFF || 4 || [[Antonio Segni]] ||[[File:Antonio Segni Official 1962.jpg|50px]] || [[11 di maiu]] du [[1962]] || [[6 di dicèmmiru]] du [[1964]] || [[Dimucrazzìa Cristiana|DC]] |- bgcolor=#FFDDSS || 5 || [[Giuseppe Saragat]] || [[File:Giuseppe Saragat.jpg|50px]] || [[28 di dicèmmiru]] de [[1964]] || [[24 di dicèmmiru]] du [[1971]] || [[Partitu Sucialista Dimucraticu Italianu|PSDI]] |- bgcolor=#DDEEFF || 6 || [[Giovanni Leone]] || [[File:Presidente Leone.jpg|50px]] || [[24 di dicèmmiru]] du [[1971]] || [[15 di giugnu]] du [[1978]] || [[Dimucrazzìa Cristiana|DC]] |- bgcolor=#FFDDSS || 7 || [[Sandru Pertini]] || [[Mmàggini:Pertini ritratto.jpg|50px]] || [[8 di giugnettu]] du [[1978]] || [[23 di giugnu]] du [[1985]] || [[Partitu Sucialista Italianu|PSI]] |- bgcolor=#DDEEFF || 8 || [[Francesco Cossiga]] || [[File:Cossiga Francesco.jpg|50px]] || [[23 di giugnu]] du [[1985]] || [[28 di aprili]] du [[1992]]|| [[Dimucrazzìa Cristiana|DC]] |- bgcolor=#DDEEFF || 9 || [[Oscar Luigi Scalfaro]] || [[File:Oscar Luigi Scalfaro portrait.jpg|50px]] || [[25 di maiu]] du [[1992]] || [[15 di maiu]] du [[1999]] || [[Dimucrazzìa Cristiana|DC]] |- bgcolor=#EEEEEE || 10 || [[Carlu Azegliu Ciampi]] || [[File:Ciampi_ritratto.jpg|50px]] || [[18 di maiu]] du [[1999]] || [[18 di maiu]] du [[2006]] || ''Tecnico (Super Partes)'' |- bgcolor=#FF0000 || 11 || [[Giorgiu Napolitano]] || [[File:Presidente Napolitano.jpg|50px]] || [[18 di maiu]] du [[2006]] || [[14 di jinnaru]] du [[2015]] || [[Dimucràtici di Sinistra|DS]] |- bgcolor=#FFE8E8 || 12 || [[Sergiu Mattarella]] || [[Mmàggini:Sergio Mattarella Presidente della Repubblica Italiana.jpg|50px]] || [[31 di jinnaru]] du [[2015]] || ''n càrrica'' || [[Partitu dimucràticu (Italia)|PD]] |} ==Lijami nterni== * [[Sandru Pertini]] == Lijami di fora == *[http://www.quirinale.it/ Situ Quirinnale] {{Template:Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana}} [[Catigurìa:Puliticanti taliani|*]] [[Catigurìa:Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana|*]] 0k9of2h652b2e5wslfzng3l0x7qwdc0 Oscar Luiggi Scalfaru 0 47546 782404 737748 2026-06-05T23:47:17Z IvanScrooge98 20917 /* */ ritrattu ufficiali 782404 wikitext text/x-wiki [[File:Oscar Luigi Scalfaro portrait.jpg|thumb|250px|Oscar Luigi Scalfaro.]] '''Oscar Luigi Scalfaro''' ([[Novara]], [[9 di sittèmmiru]] [[1918]] – [[Roma]], [[29 di jinnaru]] [[2012]]) fu nu maggistratu e n'òmunu politicu italianu. Prutagunista dâ [[Risistenza]] duranti la [[secunna guerra munniali]], Scalfaro jucau nu rolu funnamintali ê primi anni dâ funnazzioni dâ [[Ripùbbrica Italiana]] ntê fila dâ [[Dimocrazzia Cristiana]]. Fu eliggiutu prima a l'[[Assimbrea Custituenti]] ntô [[1946]] e poi a la camira ri deputati ininterrottamenti finu a lu [[1992]] quannu divintò [[Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana|prisidenti dâ ripùbbrica]]. == Lijami nterni == *[[Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana]] *[[Carlu Azegliu Ciampi]] *[[Giorgiu Napulitanu]] {{Box successione |carica = [[File:Italy-Emblem.svg|20px]] [[Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana]] [[File:Italy-Emblem.svg|20px]] |mmàggini= |periodo = [[1992]] - [[1999]] |precedente = [[Franciscu Cossiga]] |successivo = [[Carlu Azegliu Ciampi]] }} {{Template:Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana}} [[Catigurìa:Biografìi|Scalfaro]] [[Catigurìa:Puliticanti taliani]] [[Catigurìa:Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1918|Scalfaru]] [[Catigurìa:Muruti ntô 2012|Scalfaru]] 6igievgddhx3ntf2ejzhnwde3cax1y3 Presidenti da Ripùbbrica 'taliana 0 64813 782402 780482 2026-06-05T23:42:48Z IvanScrooge98 20917 rimanna 782402 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana]] hvxnsbcrihp3hn87un1cuzias5du2iu Jornu (artìculu 'n salentinu) 0 67458 782397 2026-06-05T14:05:05Z Davide2025 48295 Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Jornu]]}} Nu '''ggiùrnë''' ì na pàrtë dë nu mèsë ca ì dë vëndëquàttrë ùrë. Cchjù prëcisamèndë, ì lu [[Tempu|tièmbë]] ca la [[Terra (pianeta)|Tèrra]] à pë rotà ntórnë a ssè. [[Categoria:Parlata salentina]] [[Categoria:Tempu]] [[Categoria:Astronumìa]] 782397 wikitext text/x-wiki {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Jornu]]}} Nu '''ggiùrnë''' ì na pàrtë dë nu mèsë ca ì dë vëndëquàttrë ùrë. Cchjù prëcisamèndë, ì lu [[Tempu|tièmbë]] ca la [[Terra (pianeta)|Tèrra]] à pë rotà ntórnë a ssè. [[Categoria:Parlata salentina]] [[Categoria:Tempu]] [[Categoria:Astronumìa]] 3b4w6vw2xnr76nulw90dvxhfr2ahbim Ricordiu (artìculu 'n salentinu) 0 67459 782398 2026-06-05T14:10:12Z Davide2025 48295 Pàggina nova: {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Ricordiu]]}} La '''memória''' ì nu recuèrdë attìvë dë nu [[Fattu|fàttë]]. [[Categoria:Parlata salentina]] [[Categoria:Cosi]] [[Categoria:Corpu umanu]] 782398 wikitext text/x-wiki {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Ricordiu]]}} La '''memória''' ì nu recuèrdë attìvë dë nu [[Fattu|fàttë]]. [[Categoria:Parlata salentina]] [[Categoria:Cosi]] [[Categoria:Corpu umanu]] 8lccdl02i062vnr3s1eoyit19kdmx8x Quarèsima (artìculu 'n salentinu) 0 67460 782399 2026-06-05T14:15:21Z Davide2025 48295 Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Quarèsima]]}} La '''Quarèmma''' ì, pë li [[Cristianèsimu|Crištiànë]], lu [[Tempu|tièmbë]] dë quaràndë [[Jornu (artìculu 'n salentinu)|ggiùrnë]] ca šté prìma dë la [[Pasqua (artìculu 'n salentinu)|Pàšca]]. [[Categoria:Parlata salentina]] [[Categoria:Cristianèsimu]] [[Categoria:Riliggiuni]] 782399 wikitext text/x-wiki {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Quarèsima]]}} La '''Quarèmma''' ì, pë li [[Cristianèsimu|Crištiànë]], lu [[Tempu|tièmbë]] dë quaràndë [[Jornu (artìculu 'n salentinu)|ggiùrnë]] ca šté prìma dë la [[Pasqua (artìculu 'n salentinu)|Pàšca]]. [[Categoria:Parlata salentina]] [[Categoria:Cristianèsimu]] [[Categoria:Riliggiuni]] f5v9gf4w3uucqxu2mkknb0w51297cax Svintura (artìculu 'n salentinu) 0 67461 782400 2026-06-05T14:20:36Z Davide2025 48295 Pàggina nova: {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Svintura]]}} Nu '''uàjë''' ì nu [[Fattu|fàttë]] šfortnàtë ca pótë avvënìrë. [[Categoria:Parlata salentina]] [[Categoria:Cosi]] [[Categoria:Sucità]] 782400 wikitext text/x-wiki {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Svintura]]}} Nu '''uàjë''' ì nu [[Fattu|fàttë]] šfortnàtë ca pótë avvënìrë. [[Categoria:Parlata salentina]] [[Categoria:Cosi]] [[Categoria:Sucità]] 18vsidvxvtowqc5dqjq1w5nvdj8yww0