Wikipedia scnwiki https://scn.wikipedia.org/wiki/P%C3%A0ggina_principali MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Mèdia Spiciali Discussioni Utenti Discussioni utenti Wikipedia Discussioni Wikipedia File Discussioni file MediaWiki Discussioni MediaWiki Template Discussioni template Aiutu Discussioni aiutu Catigurìa Discussioni catigurìa Purtali Discussioni purtali Pruggettu Discussioni pruggettu TimedText TimedText talk Mòdulu Discussioni mòdulu Evento Discussioni evento 1917 0 1489 787450 762507 2026-10-13T21:43:54Z Mistico Dois 39418 787450 wikitext text/x-wiki {{annu}} {| align=right cellpadding=3 id=toc style="margin-left: 15px;" |- | align="center" colspan=2 | <small>'''Anni:'''</small><br />[[1914]] - [[1915]] - [[1916]] - '''1917''' - [[1918]] - [[1919]] - [[1920]] |- | align="center" colspan=2 | <small>'''[[Dicini]]:'''</small> <br />[[1890ini]] - [[1900ini]] - '''[[1910ini]]''' - [[1920ini]] - [[1930ini]] |- | align="center" | <small>'''[[Sèculi]]:'''</small> <br /> [[Sèculu XIX]] - '''[[Sèculu XX]]''' - [[Sèculu XXI]] |} == Abbinimenti == * [[15 di marzu]]: Lu zar [[Nicola II]] abdica duoppu la [[rivoluzzioni di frivaru]] chi metti fini ô putiri dê [[Romanov]] in [[Russia]]. * [[7 di nuvèmmiru]]: [[Rivuluzzioni russa|Rivuluzzioni bolscevica]] a [[Mosca]]. L'abbinimentu marca l'inizziu dû putiri [[cumunismu|cumunista]] ntâ [[Russia]]. * [[6 di dicèmmiru]]: La [[Finlandia]] s'addichiara la sò ndipinnenza dâ [[Russia]]. == Nasciuti == * [[25 di aprili]]: [[Ella Fitzgerald]], cantanti miricana * [[21 di maiu]]: [[Raymond Burr]], atturi canadisi * [[7 di giugnu]]: [[Dinu Martinu]], atturi e cantanti italu-miricanu * [[30 di sittèmmiru]]: [[Buddy Rich]], battirista di jazz * [[10 di uttùviru]]: [[Thelonious Monk]], jazzista miricanu * [[21 di uttùviru]]: [[Dizzy Gillespie]], jazzista miricanu * [[16 di dicèmmiru]]: Sir [[Arthur C. Clarke]], scritturi di fantascienza ngrisi == Morti == * [[27 di sittèmmiru]]: [[Edgar Degas]], pitturi e sculturi francisi ==[[Premiu Nobel]]== * [[Premiu Nobel pâ paci]]: [[Internasciutional Committee Of The Red Cross]] * [[Premiu Nobel pâ littiratura]]: [[Karl Adolph Gjellerup]], [[Henrik Pontoppidan]] * [[Premiu Nobel pâ fìsica]]: [[Charles Glover Barkla]] [[Catigurìa:Sèculu XX]] 6hwp9wboh7pslnhunkcm78i4ba57mnj 12 di uttùviru 0 1737 787446 778756 2026-10-13T21:03:19Z Dostojewskij 18849 /* Nasciuti */ [[Lucianu Pavarotti]]: † 2007 787446 wikitext text/x-wiki {{uttùviru}} == Abbinimenti == * [[1492]] [[Cristofuru Colombu]] sbarca nnâ [[Merica]]. * [[2005]] La [[Cina]] lancia la [[navicedda spazziali]] [[Shenzhou|Shenzhou VI]] cu dui uomini ntô spazziu. == Nasciuti == * [[1935]]: [[Lucianu Pavarotti]], cèlibbri cantanti lìricu (m. [[2007]]) * [[1996]]: [[Alice Sabatini]], [[Miss Italia]] [[2015]] == Morti == * [[1492]]: [[Pieru della Francesca]], pitturi 02but020ygh2npz5szc6lb5nkappezb Edgar Degas 0 13359 787447 774603 2026-10-13T21:41:48Z Mistico Dois 39418 787447 wikitext text/x-wiki '''Edgar Degas''' ([[Pariggi]], [[19 di giugnettu]] [[1834]] – [[27 di sittèmmiru]] [[1917]]) fu nu [[pitturi]] e [[sculturi]] [[francia|francisi]] di lu [[mprissiunismu]]. È famosu pî sò pitturi e sculturi: fu unu di li fundaturi di lu mprissiunismu, macari si rifiutava stu tèrmini e prifirìa èssiri chiamatu nu rialista. Nu disegnaturi ccizzionali, è idintificatu cu lu tema di lu [[ballu]] (ballet), e cchiù di la mitati di li sò òpiri rapprisèntanu ballarini. Sti òpiri mùstranu la sò maistrìa nta la rapprisintazzioni di lu muvimentu, comu li sò temi di ippòdrumi e li nudi fimminili. Li sò ritratti sù nutèvuli pi la sò cumplissità psicòlogica e pi lu modu comu mùstranu l'isulamentu umanu. [[File:Edgar Germain Hilaire Degas 021.jpg|thumb|left|La classi di danza]] == Lijami di fora == * [http://biografieonline.it/biografia.htm?BioID=219&biografia=Edgar+Degas Na biugrafìa di Degas] * [https://web.archive.org/web/20060902211729/http://www.halter.net/gallery/degas-do.html Edgar Degas: Galleria di Arti Virtuali] * [https://web.archive.org/web/20160303182921/http://www.elrelojdesol.com/zoomable-paintings/edgar-degas/index.htm Edgar Degas' Zoomable Paintings] {{DEFAULTSORT:Degas, Edgar}} [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1834]] [[Catigurìa:Muruti ntô 1917]] [[Catigurìa:Pittura francisi]] [[Catigurìa:Mprissiunismu]] n3uc9ni0hz6wqou1c4ohcw18krd3jgq 787448 787447 2026-10-13T21:42:21Z Mistico Dois 39418 787448 wikitext text/x-wiki {{Pittura}} '''Edgar Degas''' ([[Pariggi]], [[19 di giugnettu]] [[1834]] – [[27 di sittèmmiru]] [[1917]]) fu nu [[pitturi]] e [[sculturi]] [[francia|francisi]] di lu [[mprissiunismu]]. È famosu pî sò pitturi e sculturi: fu unu di li fundaturi di lu mprissiunismu, macari si rifiutava stu tèrmini e prifirìa èssiri chiamatu nu rialista. Nu disegnaturi ccizzionali, è idintificatu cu lu tema di lu [[ballu]] (ballet), e cchiù di la mitati di li sò òpiri rapprisèntanu ballarini. Sti òpiri mùstranu la sò maistrìa nta la rapprisintazzioni di lu muvimentu, comu li sò temi di ippòdrumi e li nudi fimminili. Li sò ritratti sù nutèvuli pi la sò cumplissità psicòlogica e pi lu modu comu mùstranu l'isulamentu umanu. [[File:Edgar Germain Hilaire Degas 021.jpg|thumb|left|La classi di danza]] == Lijami di fora == * [http://biografieonline.it/biografia.htm?BioID=219&biografia=Edgar+Degas Na biugrafìa di Degas] * [https://web.archive.org/web/20060902211729/http://www.halter.net/gallery/degas-do.html Edgar Degas: Galleria di Arti Virtuali] * [https://web.archive.org/web/20160303182921/http://www.elrelojdesol.com/zoomable-paintings/edgar-degas/index.htm Edgar Degas' Zoomable Paintings] {{DEFAULTSORT:Degas, Edgar}} [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1834]] [[Catigurìa:Muruti ntô 1917]] [[Catigurìa:Pittura francisi]] [[Catigurìa:Mprissiunismu]] 3533cmsodd6lscrr5f7t0rxyxcagy7m 787449 787448 2026-10-13T21:43:06Z Mistico Dois 39418 787449 wikitext text/x-wiki {{Pittura}} '''Edgar Degas''' ([[Pariggi]], [[19 di giugnettu]] [[1834]] – [[27 di sittèmmiru]] [[1917]]) fu nu [[pitturi]] e [[sculturi]] [[francia|francisi]] di lu [[mprissiunismu]]. È famosu pî sò pitturi e sculturi: fu unu di li fundaturi di lu mprissiunismu, macari si rifiutava stu tèrmini e prifirìa èssiri chiamatu nu rialista. Nu disegnaturi ccizzionali, è idintificatu cu lu tema di lu [[ballu]] (ballet), e cchiù di la mitati di li sò òpiri rapprisèntanu ballarini. Sti òpiri mùstranu la sò maistrìa nta la rapprisintazzioni di lu muvimentu, comu li sò temi di ippòdrumi e li nudi fimminili. Li sò ritratti sù nutèvuli pi la sò cumplissità psicòlogica e pi lu modu comu mùstranu l'isulamentu umanu. [[File:Edgar Germain Hilaire Degas 021.jpg|thumb|left|La classi di danza]] == Lijami di fora == * [http://biografieonline.it/biografia.htm?BioID=219&biografia=Edgar+Degas Na biugrafìa di Degas] * [https://web.archive.org/web/20060902211729/http://www.halter.net/gallery/degas-do.html Edgar Degas: Galleria di Arti Virtuali] * [https://web.archive.org/web/20160303182921/http://www.elrelojdesol.com/zoomable-paintings/edgar-degas/index.htm Edgar Degas' Zoomable Paintings] {{DEFAULTSORT:Degas, Edgar}} [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1834]] [[Catigurìa:Muruti ntô 1917]] [[Catigurìa:Pittura francisi]] [[Catigurìa:Scultura (artisti)]] [[Catigurìa:Mprissiunismu]] 6ei7xzmn4lc1xdehkao483ddqfqttw7 Antuninu Provinzanu 0 34646 787457 741410 2026-10-14T11:48:58Z Rolf acker 45122 catsortfixes 787457 wikitext text/x-wiki '''Antuninu Provinzanu''' ([[Casteddammari]], [[24 di giugnu]] [[1944]] – ) è nu pueta sìculu-miricanu. Campa a [[Nova Jorca]], [[Stati Uniti]]. Ntô [[1995]] pubbricau nu libbru dî soi puisìi: ''Vinissi...'' (Legas, Brucculinu). È vici-prisidenti di l'organizzazzioni sìculu-miricanu: [[Arba Sicula]]. Stu puema n'ammustra lu sò stili umurìsticu tìpicu: ''Innu a la Ficurinnia'' <ref> Dieli, Art, ''Sicilian Poetry'' [http://dieli.net/SicilyPage/Poetry/Provenzano.html SicilyPage], taliatu lu 14 di giugnu, 2008</ref> :Iu ti vogghiu tantu beni :picchì tu si nzuccarata, :ma picchì si spini teni? :Non voi essiri tuccata? :Ma lu sai chi fazzu iu? :Iu ti spuogghiu nura nura, :e mi carma lu disiu :si sta vucca t'assapura. == Rifirimenti == <references /> {{Littiratura Siciliana}} {{DEFAULTSORT:Provinzanu, Antuninu}} [[Catigurìa:Littirati siciliani]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1944]] a2hafokudx1ea7znzcaw8v4meovejjy Antuninu Provenzanu 0 36274 787458 745637 2026-10-14T11:52:53Z Rolf acker 45122 catsortfixes ; no prefix "Template:" 787458 wikitext text/x-wiki {{O}} '''Antuninu Provenzanu''' ([[Casteddammari (TP)|Casteddammari]], [[24 di giugnettu]] [[1944]] – ) è nu pueta sìculu-miricanu chi scriva pâ majuranza ntô [[lingua siciliana|sicilianu]]. Lu sò libbru: ''Vinissi...'', na cugghiuta dî soi puemi, vinni pubbricatu ntô [[1995]]. == Lijami di fora == * [http://dieli.net/SicilyPage/Poetry/Tempio.html SicilyPage] prisenta nfurmazzioni e stu puema ccasupra {{Littiratura Siciliana}} {{DEFAULTSORT:Provenzanu, Antuninu}} [[Catigurìa:Littirati siciliani]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1944]] ez6g820635wofk72p515r4sxmitmitj Gildo Arena 0 38220 787460 759343 2026-10-14T11:58:46Z Rolf acker 45122 catsortfixes 787460 wikitext text/x-wiki {{O}} '''Ermenegildo Arena''', chiamatu '''Gildo''' ([[Napuli]], [[25 di frivaru]] [[1921]] – [[Napuli]], [[8 di frivaru]] [[2005]]) fu nu [[natari|nataturi]] e pallanatista talianu. Ntô [[natari]] vincìu assai tìtuli taliani, ntî 100m stili lìbbiru ([[1945]], [[1946]]), ntî 200 m stili lìbbiru ([[1941]], [[1946]]) e cu la staffetta 4 x 200 di stili lìbbiru. Li megghiu risurtati spurtivi li fici pirò ntâ pallanatari. Cu la nazziunali taliana di pallanatari maschili addivintau campiuni [[europa|eurupeu]] ntô [[1947]] e campiuni ulimpiònicu ntô [[1948]] a [[Londra]]. A li '''Joca di Melbourne''' uttinìu la midàgghia di bronzu. Ntô campiunatu talianu vincìu 6 scudetti, di chisti 5 cu la '''Rari Nantes Napoli''' ([[1939]], [[1941]], [[1942]], [[1949]] e [[1950]]) e unu cu la '''Canutteri Napuli''' ([[1951]]) {{sport}} {{DEFAULTSORT:Arena, Gildo}} [[Catigurìa:Natatura]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1921]] [[Catigurìa:Muruti ntô 2005]] delwoi616be4h46j7hsuuwai69xxuvk Serge Haroche 0 49003 787456 761926 2026-10-14T11:45:32Z Rolf acker 45122 catsortfix 787456 wikitext text/x-wiki {{Nobel}} '''Serge Haroche''' ([[Casablanca]] [[11 di sittèmmiru]] [[1944]]) è nu fìsicu [[Francia|francisi]]. Ntô [[2012]] vincìu lu [[premiu Nobel pâ fisica]] pî spirimenta piunieristici ca pirmìsiru di misurari la manipulazzioni dî sìnculi sistemi quantistici. {{Fìsica}} {{DEFAULTSORT:Haroche, Serge}} [[Catigurìa:Biografìi]] [[Catigurìa:Fìsica]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1944]] g2sqdk0jtoxvbrko3mh9leddvjxo3if Lloyd Shapley 0 49009 787452 754726 2026-10-14T11:26:22Z Rolf acker 45122 Errura di Lint 787452 wikitext text/x-wiki {{Nobel}} [[File:Lloyd Shapley 2 2012.jpg|thumb|200px|left|Lloyd Stowell Shapley (2012)]] '''Lloyd Shapley''' (1923) è n'ecunumista, prufissuri ntî na univirsitati dâ [[California]]. Ntô [[2012]] vinciu lu [[premiu Nobel pi l'ecunumìa]] pû sò cuntribbutu â tiuria di l'allucazzioni stabbili e pi l'analisi supra la cunfigurazzioni dî [[mircatu|mircati]]. [[Catigurìa:Ecunumìa|Shapley, Lloyd]] [[Catigurìa:Biografìi|Shapley, Lloyd]] qhh6dz6kwf9duq3kezqs324rw2g2sf0 James Rothman 0 55553 787453 683321 2026-10-14T11:32:57Z Rolf acker 45122 +cat 787453 wikitext text/x-wiki {{Nobel}} '''James Rothman''' ([[Haverhill]], [[3 di nuvèmmiru]] [[1950]]) è nu bioluggu amiricanu. Ntô [[2013]] cu [[Randy Schekman]] e [[Thomas Südhof]] vinciu lu [[premiu Nobel pâ midicina]] pê sò ricerchi supra li [[cellula|celluli]]. {{DEFAULTSORT:Rothman, James}} [[Catigurìa:Biografìi]] [[Catigurìa:Midicina]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1950]] rc6hifuseg72r5zda56lybbf5xcjarq Saul Bellow 0 56673 787459 770174 2026-10-14T11:56:34Z Rolf acker 45122 catsortfix 787459 wikitext text/x-wiki {{Nobel}} [[File:Saul Bellow.jpg|thumb|Saul Bellow]] '''Saul Bellow''' ([[Lachine]], [[10 di giugnu]] [[1915]] – [[Brookline (Massachussetts)|Brookline]], [[5 di aprili]] [[2005]]) fu nu scritturi [[Canadà|canadisi]] naturalizzatu [[Stati Uniti|statunitenzi]]. Ntô [[1976]] vincìu lu [[premiu Nobel pâ littiratura]]. {{DEFAULTSORT:Bellow, Saul}} [[Catigurìa:Biografìi]] [[Catigurìa:Littiratura]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1915]] [[Catigurìa:Muruti ntô 2005]] 8v70rufx7jvde7q8hnh2i3dg3zl48nm Tomas Lindahl 0 61219 787454 764540 2026-10-14T11:36:53Z Rolf acker 45122 catsortfix 787454 wikitext text/x-wiki {{Nobel}} '''Tomas Robert Lindahl''' ([[Stoccolma]] [[28 di jinnaru]] [[1938]]) è nu scienziatu svidisi spicializzatu ntâ ricerca supra lu cancru. Ntô [[2015]] vincìu lu [[premiu Nobel pâ chimica]] nsemmula cu [[Paul L. Modrich]] e lu turcu [[Aziz Sancar]] pi li risurtati supra la riaprazzioni di lu [[DNA]]. {{DEFAULTSORT:Lindahl, Tomas}} [[Catigurìa:Biografìi]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1938]] dzp6jnx8txv6rj1mhgwhr58zun3i1x6 Svetlana Aleksievic 0 61227 787455 778369 2026-10-14T11:42:21Z Rolf acker 45122 +cat; catsortfix 787455 wikitext text/x-wiki {{Nobel}} [[File:Swetlana Alexandrowna Alexijewitsch.jpg|thumbnail]] '''Svetlana Aleksievic''' ([[Stanislav]], [[31 di maiu]] [[1948]]) è na giurnalista bielurussa. Ntô 2015 vincìu lu [[premiu Nobel pâ littiratura]]. Pirsiguitata dû riggimi, attuarmenti vivi a [[Pariggi]]. ==Òpiri== La lista ccassutta prisenta li òpiri tradotti n italianu: *''Preghiera per Černobyl. Cronaca del futuro'', trad. Sergio Rapetti, Roma, E/O, 2002, ISBN 88-7641-496-7. *''Ragazzi di zinco'', trad. Sergio Rapetti, Roma, E/O, 2003, ISBN 88-7641-569-6. *''Incantati dalla morte''. Romanzo documentario, trad. Sergio Rapetti, Roma, E/O, 2005, ISBN 88-7641-658-7. *''Tempo di seconda mano. La vita in Russia dopo il crollo del comunismo'', trad. e cura di Nadia Cicognini e Sergio Rapetti, Milano, Bompiani Overlook, 2014, ISBN 978-88-452-7707-8. {{DEFAULTSORT:Aleksievic, Svetlana}} [[Catigurìa:Littirati]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1948]] mqqn68m3bw9b8v50ucwogljfz6slutm Papa Liuni XIV 0 66407 787451 775428 2026-10-13T23:08:40Z ~2026-52903-27 52121 /* */ https://www.nytimes.com/2026/10/13/world/europe/pope-leo-lung-surgery.html 787451 wikitext text/x-wiki [[File:Pope Leo XIV 2.jpg|miniatura|Liuni XIV ô mumentu n cui s'affacciau ô barcuni dâ basilica di San Pietru pi la prima vota comu Papa]] [[File:Coat of arms of Leone XIV.svg|miniatura]] '''Liuni XIV''', nasciutu '''Robert Francis Prevost''' ([[Chicagu]], [[14 di sittèmmiru]] [[1955]]), fu eliggiutu lu 267° [[papa]] dâ [[Chiesa Cattòlica Rumana|Chiesa Cattòlica]] lu [[8 di maiu]] dû [[2025]]. È lu primu papa [[Stati Uniti|miricanu]] e lu primu membru di l'Ordini di [[Sant'Agustinu]], cu duppia cittadinanza miricana e [[Perù|piruviana]]. Li sò istruzzioni cumprennunu na làuria 'n [[matimàtica]] e [[filusufìa]] di l'Università di Villanova e nu Master 'n Divinità di l'Unioni Tiulòggica Cattòlica di Chicago. Urdinatu parrinu ntô 1982, fici n'intensu ministeru missiunariu ntô Perù, unni fu [[Vìscuvu|viscuvu]] di [[Chiclayo]] e appi la cittadinanza pirruviana ntô 2015. Ntô 2023, lu [[Franciscu (papa)|Papa Francescu]] lu numinò prifettu dû Dicasteru dî Vìscuvi e prisidenti dâ Cummissioni Puntificali pi l'[[Amèrica latina|Amèrica Latina]]. Lu sò puntificatu è ispiratu di [[Liuni XIII]], auturi di l'encìclica ''Rerum Novarum'', suttaliniannu lu mpegnu pâ justizzia suciali e l'attinzioni ê cchiù dèbbuli Ntô sò primu discursu comu papa, Liuni XIV addumannau â paci e ô dialugu. Ntô Perù, la sò elezzioni suscitàu l'entusiasmu, suprattuttu a Chiclayo, unni è ricurdatu pâ sò vicinanza â cumunità. Liuni XIV affrunta puru sfidi ecunòmichi mpurtanti, comu nu déficit criscenti e la necessità di rifurmari lu sistema pinziunali dû [[Citati dû Vaticanu|Vaticanu]]. Lu Vaticanu annunciò nta l’uttùviru 2026 ca lu Papa Liuni XIV avìa nu cancru ô purmuni ‘n stadiu inizziali doppu n’interventu chirurgicu pi livari li noduli dû lobu cchiù vasciu. {{Box successione |carica = [[File:Flag of the Vatican City - 2001 version.svg|20px]] [[Papa]] [[File:Flag of the Vatican City - 2001 version.svg|20px]] |mmàggini= SPQRomani.svg |periodo = [[2025]] - attuali |precedente = [[Franciscu (papa)|Franciscu]] |successivo = attuali }} {{Riliggiuni}} [[Catigurìa:Biografìi]] [[Catigurìa:Riliggiuni]] [[Catigurìa:Papi]] [[Catigurìa:Nasciuti ntô 1955]] pu6qvohpspyybpi66rf6c8egm5sg28w