Wikipedia
scwiki
https://sc.wikipedia.org/wiki/P%C3%A0gina_printzipale
MediaWiki 1.47.0-wmf.11
first-letter
Media
Ispetziale
Cuntierra
Usuàriu
Cuntierra usuàriu
Wikipedia
Cuntierra Wikipedia
File
Cuntierra file
MediaWiki
Cuntierra MediaWiki
Template
Cuntierra template
Agiudu
Cuntierra agiudu
Categoria
Cuntierra categoria
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Esperanto
0
9675
190364
183811
2026-07-18T01:04:07Z
InternetArchiveBot
10458
Sarvende 1 fonte(es) e etichetende·nde 0 comente morta(as).) #IABot (v2.0.9.5
190364
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag of Esperanto.svg|right|230px|thumb|Bandera de s'esperanto]]
S''''esperanto''' est una limba ausiliare internatzionale, creada in [[1887]] da [[Ludwik Lejzer Zamenhof]].
Est de sas plùs connòchidas intra de sas limbas ausiliarias internatzionales(LAI).
Presentada in su Unoa Libro (Primu libru) còmente limba internatzionale ( Ligvo Internacia), piga pois su nomene de Esperanto dae Doktoro Esperanto, còmente su creatore fiat nomenadu.
Sa limba naschet, in sa voluntade de su criadore, pro faghere faeddare pòpulos diferentes.
Sas leges de su Esperanto sunt istadas iligidas intra varias limbas istudiadas pro Zamenhof , pro essere fatziles de intedere e cun su propriu mannigu espressivu de sas limbas etnicas.
Sas paràulas benint dae su latinu, sas limbas romantzas, limbas germanicas e limbas slavas.
Ultimamènte si aniant puru paràulas de limbas indoèuropeas, cumente su giaponesu.
Si contat chi funt 120 sas natziones in su mundu chi, a dia de oe, tenent faeddantes de esperanto.
Dogna annu s' Associatzione Universale Esperanto organitzat unu cungresu cun intra sos 1500 e sos 2500 esperantistas.
Sigundu unu istudiu de su prof. Sidney S. Culbert de s'Universidade de Washington, 1.6 miliones de personas faeddant s' esperanto cun unu livellu 3 de limba furestèra.
== S'esperanto in Wikipedia ==
S'esperanto tenet tamben [http://eo.wikipedia.org sa Wikipedia sua].
== Esemplos ==
=== ''[[Pater Noster]]'' in esperanto ===
{{quote|Patro nia, Kiu estas en la ĉielo,<br />sanktigata estu Via nomo.<br />Venu Via regno,<br />fariĝu Via volo,<br />kiel en la ĉielo tiel ankaŭ sur la tero.<br />Nian panon ĉiutagan donu al ni hodiaŭ<br />kaj pardonu al ni niajn ŝuldojn,<br />kiel ankaŭ ni pardonas al niaj ŝuldantoj.<br />Kaj ne konduku nin en tenton,<br />sed liberigu nin de la malbono.<br />(Ĉar Via estas la regno kaj la potenco<br />kaj la gloro eterne.)<br />Amen|''[[Patro Nia]]''}}
''[[Patro Nia]]'': [[File:Patro_nia_en_Esperanto.ogg|Patro Nia]]
=== Pinocchio in esperanto ===
{{quote|Estis iam...!<br />- Reĝo! - certe tuj diros miaj malgrandaj legantoj.<br />- Ne, geknaboj, vi eraris. Estis iam lignopeco.<br />Ĝi ne estis ligno luksa, sed simpla peco el stako, tia, kian vintre oni metas en la fornon aŭ kamenon, por bruligi fajron kaj varmigi la ĉambron.<br />Mi ne scias, kiel okazis, sed fakto estas, ke iun tagon ĉi tiu lignopeco venis en la laborejon de maljuna lignaĵisto, kies nomo estis majstro Antono, kvankam ĉiuj nomis lin nur Ĉerizo pro la nazopinto, ĉiam brila kaj ruĝa, simile al matura ĉerizo.
|[http://i-espero.info/files/elibroj/eo%20-%20collodi,%20carlo%20-%20la%20aventuroj%20de%20pinokjo.pdf Le aventorj de Pinokjo] (trad. Giuseppe Croatini).}}
== Ligamines esternos ==
* [http://www.uea.org Universala Esperanto-Asocio]
* [http://www.esperanto.it Federazione Esperantista Italiana]
* [http://iej.esperanto.it Gioventù Esperantista Italiana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220429004714/http://iej.esperanto.it/ |date=2022-04-29 }}
* [http://www.esperanto.net Esperanto.net]
* [http://esperantomondo.net/index_it.php Esperantomondo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090204083755/http://esperantomondo.net/index_it.php |date=2009-02-04 }}
* [http://iej.esperanto.it/kirek Corsu Kirek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100724041539/http://iej.esperanto.it/kirek/ |date=2010-07-24 }}
* [http://www.cursodeesperanto.com.br Kurso de Esperanto] ([[Microsoft Windows]], [[Linux]])
* [[Bruno Migliorini]], ''Manuale di Esperanto''. [[Paolet]]. [[San Vito al Tagliamento]]. [[1922]] <br /> [http://iej.esperanto.it/kirek/manlibro-migliorini.pdf Riedizione libera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722032954/http://iej.esperanto.it/kirek/manlibro-migliorini.pdf |date=2011-07-22 }} della Cooperativa Editoriale Esperanto con prefazione di [[Tullio De Mauro]]. Milano. 1995. ISBN 88-85872-04-2
* [http://www.swahili.it/glossword/index.php?a=index&d=2 Dizionario italiano-esperanto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014130137/http://www.swahili.it/glossword/index.php?a=index&d=2 |date=2013-10-14 }} di [[Carlo Minnaja]], [http://hvortaro.altervista.org hVortaro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818044020/http://hvortaro.altervista.org/ |date=2011-08-18 }}
[[Categoria:Limbas agglutinantes]]
[[Categoria:Limbas artifitziales]]
o34f04zua1nzk1jrtvijtol4lq951cm
John Day
0
20083
190366
178881
2026-07-18T01:45:54Z
InternetArchiveBot
10458
Sarvende 1 fonte(es) e etichetende·nde 0 comente morta(as).) #IABot (v2.0.9.5
190366
wikitext
text/x-wiki
{{LSC}}{{Biografia|traballu=istòricu|nùmene_intreu=John Moulton Day|data_de_nàschida=3 de abrile de su 1924|logu_de_nàschida=Evanston ([[Illinois]])|data_de_morte=17 de freàrgiu de su 2003|logu_de_morte=[[Parigi]]|logu_de_traballu=*Universidade Paris VII - Denis-Diderot<br>
*[[Universidade de Casteddu]]}}
'''John Moulton Day''' (Evanston, 3 de abrile de su [[1924]] - [[Parigi]], 17 de freàrgiu de su [[2003]])<ref name=":1">{{Tzita web|url=https://deces.matchid.io/id/gCXg1PO7TX79|tìtulu=DAY John Moulton|situ=matchID - Moteur de recherche des décès|limba=fr|atzessu=2021-05-12}}</ref><ref name=":2">{{Tzita publicatzione|autore=|nùmene=Carla|sambenadu=Ferrante|annu=2004|mese=05|tìtulu=Le Comunità Rurali nella Sardegna Medievale|rivista=Diritto e Storia|volume=|nùmeru=|limba=it|atzessu=2020-07-03|url=http://dirittoestoria.it/3/Lavori-in-Corso/Contributi/Contributi-web/Ferrante-Mattone-Comunita-rurali.htm|nùmene2=Antonello|sambenadu2=Mattone}}</ref> est istadu un'istòricu [[Istados Unidos de Amèrica|americanu]].
== Biografia ==
Nàschidu in Evanston ([[Illinois]])<ref name=":1" />, in sa tzitade metropolitana de [[Chicago]], in su 1924, John Day at insegnadu in s'Universidade Paris VII - Denis-Diderot de [[Parigi]], in [[Israele]], in sos [[Istados Unidos de Amèrica]] e in s'[[Universidade de Casteddu]]. Istòricu, at fatu medas istùdios chi pertocant a s'istòria econòmica,<ref>{{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|tìtulu=L'economia della Sardegna Catalana|data=1984|limba=it}}</ref> e impreadu metodologias istatìsticas. Unos cantos de sos temas prus istudiados dae issu sunt su colonialismu monetàriu in su mediterràneu, su ruolu de su colonialismu in sa povertade de sos pòpulos colonizados e s'istòria de sa Sardigna in suta de sos colonizadores istràngios.<ref>{{Tzita publicatzione|autore=|nùmene=John|sambenadu=Day|data=1990|tìtulu=La Sardegna come laboratorio di storia coloniale|rivista=Quaderni Bolotanesi|volume=16|nùmeru=|pp=143–148|limba=it}}</ref><ref>{{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|tìtulu=La Sardegna sotto la dominazione pisano-genovese: dal secolo XI al secolo XIV|data=1987|editore=Utet Libreria|limba=it}}</ref><ref>{{Tzita publicatzione|autore=|nùmene=John|sambenadu=Day|data=1984|tìtulu=La Sardegna ei suoi dominatori dal secolo XI al secolo XIV|rivista=La Sardegna medievale e moderna|editore=UTET|volume=|nùmeru=|pp=3–187|limba=it}}</ref><ref>{{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|nùmene2=Itria|sambenadu2=Calia|tìtulu=Uomini e terre nella Sardegna coloniale: XII-XVIII secolo|data=1987|editore=CELID|limba=it|OCLC=25666789|ISBN=978-88-7661-142-1}}</ref><ref name=":0">{{Tzita libru|nùmene=Marco|sambenadu=Milanese|wkautore=Marco Milanese|nùmene2=Franco G.R.|sambenadu2=Campus|curadore=Marco Milanese|tìtulu=Vita e morte dei villaggi rurali tra medioevo ed età moderna: Dallo scavo della Villa de Geriti ad una pianificazione della tutela e della conoscenza dei villaggi abbandonati della Sardegna|atzessu=2020-07-03|data=2006-10-01|editore=All’Insegna del Giglio|limba=it|capìtulu=Archeologia e Storia degli Insediamenti Rurali Abbandonati della Sardegna|url_capìtulu=https://www.academia.edu/43086439/Marco_Milanese_Franco_G.R._Campus_Archeologia_e_storia_degli_insediamenti_rurali_abbandonati_della_Sardegna_QUAVAS_2_pp._25-58|ISBN=978-88-7814-333-3}}</ref><ref>{{Tzita publicatzione|nùmene=Antonio Giovanni|sambenadu=Idini|data=1998|tìtulu=Detecting colonialism: Detective fiction in Native American and Sardinian literatures|limba=en-US|atzessu=2020-07-03|url=https://repository.arizona.edu/handle/10150/282702|dataarchìviu=2020-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200705100643/https://repository.arizona.edu/handle/10150/282702|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.fondazionesardinia.eu/ita/?p=11871|tìtulu=La Sardegna nell’ultimo ventennio del Seicento|sambenadu=Francioni|nùmene=Federico|editore=Fondazione Sardinia|data=2016-05-26|limba=it-IT|atzessu=2020-07-03}}</ref> Sos istùdios suos, in cuntrastu cun s'idea prus betza de sa "tzivilizatzione" batida dae foras, l'ant batidu a cunsiderare sa Sardigna che a una de sas colònias prus antigas de su mundu e a cunsiderare su chi beniat mutidu "immobilismu" de sa Sardigna che a una cunsighèntzia de cussas colonizatziones.<ref name=":0" /><ref>{{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|curadore=Giulio Angioni e Francesco Manconi|tìtulu=Le opere e i giorni. Pastori e contadini nella Sardegna tradizionale|data=1982|editore=Silvana|tzitade=Milanu|limba=it|capìtulu=Alle origini della povertà rurale|ISBN=978-8836600120}}</ref>
{{Tzitatzione|sos fatores determinantes de su problema de s'arretratesa sunt istados sa lìnia polìtica e sa pràtica de guvernu adotadas in s'ìsula dae sos meres istràngios. Sos mecanismos de su cummèrtziu coloniale s'ant cumbinadu cun sa saca sighida de sos intròitos, cun sas tassas e cun sos tributos, isfruninde sa Sardigna de sos benes naturales suos e reduinde sa massa de sa populatzione a su livellu de sussistèntzia prus bassu|{{Tzita publicatzione|autore=|nùmene=John|sambenadu=Day|data=1990|tìtulu=La Sardegna come laboratorio di storia coloniale|rivista=Quaderni Bolotanesi|volume=16|nùmeru=|p=145|limba=it}}|i fattori determinanti del problema dell'arretratezza furono la linea politica e la pratica di governo adottate nell'isola dai proprietari stranieri. I meccanismi del commercio coloniale si combinarono con la continua esportazione degli introiti, con le tasse e con i tributi, deprivando la Sardegna dei suoi beni naturali e riducendo la massa della popolazione al più scarso livello di sussistenza|limba=it}}
{{Tzitatzione|totus custos esèmpios pigados dae s'istòria sarda serbint tando a dimustrare sa fallàtzia de mollos èuros-tzèntricos de su protzessu istòricu in un'istadu in ue est in giogu non tantu su progressu cantu sa supravivèntzia.
In suta de custu aspetu sa Sardigna, una de sas dipendèntzias coloniales prus betzas de su mundu, no est istadu de seguru unu casu isuladu|{{Tzita publicatzione|autore=|nùmene=John|sambenadu=Day|data=1990|tìtulu=La Sardegna come laboratorio di storia coloniale|rivista=Quaderni Bolotanesi|volume=16|nùmeru=|p=36|limba=it}}|tutti questi esempi tratti dalla storia sarda servono quindi a dimostrare la fallacia di modelli euro-centrici del processo storico in un paese dov’è in gioco non tanto il progresso quanto la sopravvivenza.
Sotto questo aspetto la Sardegna, una delle più vecchie dipendenze coloniali del mondo, non è stato certamente un caso isolato|limba=it}}
In prus, est istadu s'autore de unu de sos primos tzensimentos de sas biddas e de sos bidditzolos abbandonados de sa Sardigna.<ref>{{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|tìtulu=Villagi abbandonati in Sardegna dal Trecento al Settecento: inventario|data=1973|editore=Editions de Centre national de la recherche scientifique|limba=it|OCLC=997388262}}</ref><ref>{{Tzita publicatzione|autore=|nùmene=John|sambenadu=Day|data=1976|tìtulu=Villaggi abbandonati e tradizione orale: il caso sardo|rivista=Archeologia Medievale|volume=3|nùmeru=|pp=203|limba=it}}</ref><ref name=":0" /> Sas chircas suas ant permissu de batire in s'istoriografia sarda sas metodologias europeas de cussu perìodu, prus che totus cussas frantzesas.<ref>{{Tzita libru|nùmene=Anna Maria|sambenadu=Oliva|nùmene2=Olivetta|sambenadu2=Schena|tìtulu=Sardegna catalana|url=https://people.unica.it/olivettaschena/files/2017/05/PUBBLICAZIONE-Sardegna-Catalana1.pdf|atzessu=2020-07-03|data=2014|editore=Institut d'estudis catalans|limba=it|OCLC=918935540|ISBN=978-84-9965-216-0|dataarchìviu=2020-07-03|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200703233837/https://people.unica.it/olivettaschena/files/2017/05/PUBBLICAZIONE-Sardegna-Catalana1.pdf|urlmortu=eja}}</ref>
== Òperas ==
Custa est una lista partziale de sas publicatziones de John Day:
* {{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|tìtulu=Villaggi abbandonati in Sardegna dal trecento al settecento: inventario|data=1973|editore=Editions du Centre national de la recherche scientifique|limba=it|OCLC=997388262}}
* {{Tzita libru|tìtulu=Malthus démenti ? Sous-peuplement chronique et calamités démographiques en Sardaigne au bas Moyen Âge|url=http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/ahess_0395-2649_1975_num_30_4_293640|atzessu=2020-07-03|data=1975|editore=PERSEE|limba=fr|OCLC=754262444}}
* {{Tzita publicatzione|autore=|nùmene=John|sambenadu=Day|data=1976|tìtulu=Villaggi abbandonati e tradizione orale: il caso sardo|rivista=Archeologia Medievale|volume=3|nùmeru=|pp=203-239|limba=it}}
* {{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|curadore=Giulio Angioni e Francesco Manconi|tìtulu=Le opere e i giorni. Pastori e contadini nella Sardegna tradizionale|data=1982|editore=Silvana|tzitade=Milanu|limba=it|capìtulu=Alle origini della povertà rurale|ISBN=978-8836600120}}
* {{Tzita cunferèntzia|tìtulu=Europa dal '400 al '600: fonti e problemi|cunferèntzia=Atti del convegno internazionale|tzitade=Milanu|annu=1983|pàginas=241-249|limba=it|nùmene=John|sambenadu=Day}}
* {{Tzita publicatzione|autore=|nùmene=John|sambenadu=Day|data=1984|tìtulu=La Sardegna ei suoi dominatori dal secolo XI al secolo XIV|rivista=La Sardegna medievale e moderna|editore=UTET|volume=|nùmeru=|pp=3–187|limba=it}}
* {{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|curadore=Rinaldo Comba, Gabriella Piccinni e Giuliano Pinto|tìtulu=Strutture familiari, epidemie, migrazioni nell'Italia medievale|data=1984|editore=Scientifiche Italiane|tzitade=Nàpoli|limba=fr|capìtulu=La restructuration démographique de la Sardaigne aux XIVe-XVe siècles|OCLC=636733545}}
* {{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|nùmene2=Bruno|sambenadu2=Anatra|nùmene3=Lucetta|sambenadu3=Scaraffia|tìtulu=La Sardegna medioevale e moderna|data=1984|editore=UTET|limba=it|OCLC=230824134|ISBN=978-88-02-03906-0}}
* {{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|tìtulu=L'economia della Sardegna Catalana|data=1984|limba=it|OCLC=1007526751}}
* {{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|curadore=Rinaldo Comba e Aldo A. Settia|tìtulu=Castelli, storia e archeologia: relazioni e comunicazioni al Convegno tenuto a Cuneo il 6-8 dicembre, 1981|data=1984|editore=Turingraf.|limba=it|pp=115-121|capìtulu=Castelli, città fortificate e organizzazione del territorio in Sardegna dal secolo dodicesimo al quattordicesimo}}
* {{Tzita publicatzione|autore=|nùmene=John|sambenadu=Day|data=1986|tìtulu=La condizione femminile nella Sardegna Medievale|rivista=Famiglia e la vita quotidiana in Europa dal '400 al '600 : fonti e problemi : atti del convegno internazionale, Milano, 1-4 dicembre 1983|volume=|nùmeru=|limba=it}}
* {{Tzita publicatzione|autore=|nùmene=John|sambenadu=Day|data=1986|tìtulu=Quanti erano i Sardi nei secoli XIV-XV?,«|rivista=Archivio Storico Sardo|volume=35|nùmeru=|pp=51–60|limba=it}}
* {{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|nùmene2=Itria|sambenadu2=Calia|tìtulu=Uomini e terre nella Sardegna coloniale: XII-XVIII secolo|data=1987|editore=CELID|limba=it|OCLC=25666789|ISBN=978-88-7661-142-1}}
* {{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|tìtulu=La Sardegna sotto la dominazione pisano-genovese: dal secolo XI al secolo XIV|data=1987|editore=Utet Libreria|limba=it|OCLC=906600509|ISBN=978-88-7750-175-2}}
* {{Tzita publicatzione|autore=|nùmene=John|sambenadu=Day|data=1990|tìtulu=La Sardegna come laboratorio di storia coloniale|rivista=Quaderni Bolotanesi|volume=16|nùmeru=|pp=143–148|limba=it}}
* {{Tzita libru|nùmene=John|sambenadu=Day|tìtulu=Atlas de la Sardaigne rurale aux 17e et 18e siècles|data=1993|editore=Editions de l'Ecole des hautes études en sciences sociales|limba=fr|OCLC=797788518|ISBN=978-2-7132-1001-3}}
== Riferimentos ==
<references />
== Ligàmenes esternos ==
{{Controllu de autoridade}}
[[Categoria:Istòricos]]
[[Categoria:Americanos (USA)]]
o5mtlf1200odx6iflboa7uiq1uivbtj
Cuntierra:Esperanto
1
20932
190365
183812
2026-07-18T01:04:08Z
InternetArchiveBot
10458
Notìfica de fontes modificadas chi bisòngiant de una revisione) #IABot (v2.0.9.5
190365
wikitext
text/x-wiki
== Ligàmenes esternos modificados (Austu 2021) ==
Salude a totus,
Como como apo modificadu in manera automàtica 3 ligàmenes esternos in [[Esperanto]].
Pro praghere averguade [https://sc.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=172321 sa modìfica mea]. Si tenides preguntas o bisongiades chi su robot ignoret sos ligàmenes o sa pàgina de su totu, bisitade [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|custa pàgina de sas PF]] pro àteras informatziones. Apo fatu custas modìficas: *Archìviu https://web.archive.org/web/20090204083755/http://esperantomondo.net/index_it.php annantu a http://esperantomondo.net/index_it.php
*Archìviu https://web.archive.org/web/20100724041539/http://iej.esperanto.it/kirek/ annantu a http://iej.esperanto.it/kirek
*Archìviu https://web.archive.org/web/20110722032954/http://iej.esperanto.it/kirek/manlibro-migliorini.pdf annantu a http://iej.esperanto.it/kirek/manlibro-migliorini.pdf
. Pompiade·bos sas preguntas fitianas pro informatziones in subra de s’acontzu de sos errores cun su robot.
Adiosu[[Usuàriu:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Cuntierra usuàriu:InternetArchiveBot|talk]]) 21:54, 9 Aus 2021 (CEST)
== Ligàmenes esternos modificados (Nadale 2023) ==
Salude a totus,
Como como apo modificadu in manera automàtica 1 ligàmene(s) esternu(os) in [[Esperanto]].
Pro praghere averguade [https://sc.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=182524 sa modìfica mea]. Si tenides preguntas o bisongiades chi su robot ignoret sos ligàmenes o sa pàgina de su totu, bisitade [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|custa pàgina de sas PF]] pro àteras informatziones. Apo fatu custas modìficas:
*Archìviu https://web.archive.org/web/20220429004714/http://iej.esperanto.it/ annantu a http://iej.esperanto.it/
.
Pompiade·bos sas preguntas fitianas pro informatziones in subra de s’acontzu de sos errores cun su robot.
Adiosu - [[Usuàriu:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Cuntierra usuàriu:InternetArchiveBot|cuntierra]]) 01:50, 12 Nad 2023 (CET)
== Ligàmenes esternos modificados (Abrile 2024) ==
Salude a totus,
Como como apo modificadu in manera automàtica 1 ligàmene(s) esternu(os) in [[Esperanto]].
Pro praghere averguade [https://sc.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=183811 sa modìfica mea]. Si tenides preguntas o bisongiades chi su robot ignoret sos ligàmenes o sa pàgina de su totu, bisitade [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|custa pàgina de sas PF]] pro àteras informatziones. Apo fatu custas modìficas:
*Archìviu https://web.archive.org/web/20131014130137/http://www.swahili.it/glossword/index.php?a=index&d=2 annantu a http://www.swahili.it/glossword/index.php?a=index&d=2
.
Pompiade·bos sas preguntas fitianas pro informatziones in subra de s’acontzu de sos errores cun su robot.
Adiosu - [[Usuàriu:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Cuntierra usuàriu:InternetArchiveBot|cuntierra]]) 11:33, 6 Abr 2024 (CEST)
== Ligàmenes esternos modificados (Trìulas 2026) ==
Salude a totus,
Como como apo modificadu in manera automàtica 1 ligàmene(s) esternu(os) in [[Esperanto]].
Pro praghere averguade [https://sc.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=190364 sa modìfica mea]. Si tenides preguntas o bisongiades chi su robot ignoret sos ligàmenes o sa pàgina de su totu, bisitade [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|custa pàgina de sas PF]] pro àteras informatziones. Apo fatu custas modìficas:
*Archìviu https://web.archive.org/web/20110818044020/http://hvortaro.altervista.org/ annantu a http://hvortaro.altervista.org/
.
Pompiade·bos sas preguntas fitianas pro informatziones in subra de s’acontzu de sos errores cun su robot.
Adiosu - [[Usuàriu:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Cuntierra usuàriu:InternetArchiveBot|cuntierra]]) 03:04, 18 Trì 2026 (CEST)
me8twweh5b9d1k9un957chxfj0zjlgs
Monti Arcuentu
0
21892
190368
186180
2026-07-18T02:24:33Z
InternetArchiveBot
10458
Sarvende 0 fonte(es) e etichetende·nde 1 comente morta(as).) #IABot (v2.0.9.5
190368
wikitext
text/x-wiki
{{CAM}}
[[File:Monte-arcuentu.jpg|thumb|S'Arcuentu]]
S''''Arcuentu''' est unu monti, artu unus 785 m, de sa [[Provìntzia de su Campidanu de Mesu]], parti de una cadena parallela a unu tretu de sa Costa Birdi, po unus 8 [[Chilòmetru|km]].<ref>{{Tzita web|url=http://www.provincia.mediocampidano.it/mediocampidano/it/monte_arcuentu.wp;jsessionid=0DDAB0570A168CD4924960CDD40881F6|tìtulu=Monte Arcuentu (Arbus) dal sito della provincia del Medio Campidano|limba=it|atzessu=13 settembre 2010|dataarchìviu=2022-06-14|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220614154738/http://www.provincia.mediocampidano.it/mediocampidano/it/monte_arcuentu.wp;jsessionid=0DDAB0570A168CD4924960CDD40881F6|urlmortu=eja}}</ref>
== Descritzioni ==
=== Orìgini e sinnificau de su nòmini ===
Su nòmini de su monti est cumpostu de duus fueddus. Su primu est ''arcu'', inditendi sa forma inarcada de is arrocas de su cùcuru.<ref>{{Tzita|Giulio Paulis|p.243|Montagne}}.</ref> Su segundu est ''bentu''.[[Massimo Pittau]] ddu fùrriat a ''Arcu de su bentu''. Esistit fintzas una varianti de su nòmini de su monti: ''Erculentu'' (fintzas ''argulentu''), nòmini comunu de s'''[[Artemisia abrotanum]]''.<ref>[http://www.pittau.it/Sardo/top_sard_meridionale.html] Massimo Pittau - Toponimi della Sardegna Meridionale </ref>
=== Territòriu ===
Su cumplessu at tentu s'orìgini sua in s'era tertziària, intre s'Oligocenu e su Miocenu, gràtzias a fainas vulcànicas intensas cun lava siat àtzida siat bàsica. Su tipu diferenti de lava at originau tipus de arroca diferentis. Cun su primu tipu s'osservant riolita, riodacita, ignimbrita e tufu, mentris su segundu at originau arroca de preda niedda<ref>{{Tzita|G. Bacchetta, C. Pontecorvo; R. Vacca|pp.176-177|Flora}}.</ref>.
S'Arcuentu tenit una crogorista chi si connoscit a discansu, originada de su tipu de arroca vulcànica de chi est fatu; de su cùcuru si biit sa [[Sinnis|penìsula de su Sinis]], sa [[Giara]], su [[monti Arci]], su [[Golfo de Aristanis|golfu de Aristanis]], su [[Ghennarghentu|Gennargentu]], su Montiferru, su monti Grighine, is Seti Fradis, su monti Linas e sa [[Campidanu|pranura de su Campidanu]]. De su monti ndi calant cambas medas de àcua chi ant sgavau baddes strintas e profundas in s'arroca vulcànica.<ref>{{Tzita|G. Bacchetta, C. Pontecorvo; R. Vacca|p.177|Flora}}.</ref>
Acanta de su monti s'agatant is minieras de [[Montevecchio|Montièciu]], aìnturu de is làcanas de su Parcu geomineràriu stòricu e ambientali de sa Sardìnnia. A oru-oru de sa costa s'agatant is marinas de arena groga e is dunas de [[Pistis]], [[Turri de Flumentòrgiu]] e [[Desertu de Piscinas|Piscinas]]. Concas a nord si biint is lagunas de [[Sant'Antoni de Santadi]] e [[Terraba|Marceddì]].
=== Clima ===
Su [[clima]] de sa zona est su tìpicu mediterràneu, cun [[Ierru|ierrus]] mitis e [[Istadiai|istadis]] calentis e sicas. Sa [[temperadura]] mèdia annuale est asuba de 15,5 °C, cun una mèdia de 28,8 °C in su mesi prus calenti (austu) e de 5,5 °C in su mesi prus frius (gennàrgiu). Is precipitatzionis funt pruschetotu de caràtiri [[Proina|proinosu]] e ndi calant pruschetotu me is mesis de [[atòngiu]], cun una mèdia annuali de 737 [[Metre|millìmetrus]]<ref>{{Tzita|G. Bacchetta, C. Pontecorvo; R. Vacca|pp.177-178|Flora}}.</ref>.
=== Flora e fàuna ===
In pitzeddu a s'Arcuentu s'agatat unu padenti seculari de ìlixi (''[[Quercus ilex]]''). Me is zonas abertas fait a agatai genias che sa matzigusa de Còrsica (''Genista corsica''), sa matzigusa de Moris (''Genista morisii''), sa matzigusa de su Sulcis (''Genista sulcitana'') e sa matzigusa de Valsecchi (''Genista valsecchiae''), chi s'acumpàngiant a formatzionis a magra de ''Calicotome villosa''. Intra a is genias endèmicas s'agatat su gravellu de Sardìnnia (''Dianthus sardous'') e su càuli de Sardìnnia (''Brassica insularis'').<ref>{{Tzita|G. Bacchetta, C. Pontecorvo; R. Vacca|p.179|Flora}}.</ref> In su penditzu de su monti ddoi at una mància de modditzi (''[[Chessa|Pistacia lentiscus]]''), ollastu (''[[Olìa|Olea europaea]]'') e ''Phillyrea angustifolia''. Intra is orchideas est comuna s'<nowiki/>''Anacamptis longicornu'', sa ''Barlia robertiana'', s'''Ophrys apifera'' e ''Ophrys eleonorae''<ref name="MedioCampidano">{{Tzita web|url=http://www.provincia.mediocampidano.it/resources/cms/documents/20081201_Quaderno_Natura_5.pdf|tìtulu=Appunti sul territorio - La montagna|limba=it|atzessu=13 settembre 2010|dataarchìviu=2022-06-14|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220614154735/http://www.provincia.mediocampidano.it/resources/cms/documents/20081201_Quaderno_Natura_5.pdf|urlmortu=eja}}</ref>.
Sa fàuna est fata de animalis comenti a su sirboni (''[[Sirbone|Sus sue]]''), su mraxani (''[[Vulpes vulpes]]''), sa martora (''[[Martora|Martes martes]]''), su bucameli (''[[Ana e mele|Mustela nivalis]]''), su [[gatu]] aresti (''Felis lybica sarda''), su lèpori sardu (''Lepus capensis mediterraneus'') e su cerbu sardu (''Cervus elaphus corsicanus''). Intra is [[Aves|pillonis]] funt comunus meda su crabarissu (''Erithacus rubecula''), is Paridae, s'alibintu (''Fringillidae''), su ''Dendrocopos major'' e sa perdija (''[[Perdija|Alectoris bàrbara]]''). Intra is agripiadoris chi bolant a giru-giru de su cùcuru ddoi funt su feridori (''Accipiter nisus''), s'astoreddu cudduventu (''[[Futtientu|Falco tinnunculus]]''), s'astori de pudda (''Buteo buteo''), s'astori pellegrinu (''Falco peregrinus'') e s'àbbila bera (Aquila chrysaetos). Intra s'arrèsiu ddoi at sa cabixeta ''Archaeolacerta bedriagae''.<ref name="MedioCampidano"/>
=== Fogu de su 2011 ===
In s'austu de su 2011 unu fogu mannu at fatu dannu a totu sa costa e is montis innui s'aganant is comunus de [[Arbus]] e [[Gùspini]]. Is pampas no ant arrisparmiau mancu s'Arcuentu, distruendi-ndi ètarus de padenti a baddi de su massitzu vulcànicu.<ref>{{Tzita web|url=https://www.meteoweb.eu/2011/08/incendio-arbus-sulcis-e-campidano-a-fuoco-video-struggenti/77508/|tìtulu=Incendio Arbus: Sulcis e Campidano a fuoco, video struggenti|situ=MeteoWeb|data=2011-08-27|limba=it-IT|atzessu=2022-06-09|urlmortu=eja}}</ref>
=== Escursionismu ===
Fait a lompi a su cùcuru de su monti sighendi un'àndala escursionìstica de su Club Alpinu Italianu (s'àndala nùmeru 192) chi incumentzat de is minieras de [[Montevecchio|Montièciu]]<ref>{{Tzita web|url=http://www.provincia.mediocampidano.it/mediocampidano/it/newsview.wp;jsessionid=223956BA419F4520BEEE42312711303D?contentId=NWS3638|tìtulu=Il sentiero CAI per Monte Arcuentu|atzessu=13 settembre 2010}}</ref>.
=== Su dìciu ===
A s'Arcuentu est assotziau unu dìciu famau in su Campidanu de Mesu e in su Campidanu de [[Terraba]]:
{{Tzitatzione|Arcuentu fumosu, àcua teneus nosu}}
Custu bolit nai chi is nuis in pitzus de su monti annùntziant sa pròida in sa zona.<ref>{{Tzita web|url=http://www.deuchistionususardu.it/export/sites/default/.galleries/doc-comuni/dicius_arburesus.pdf|tìtulu=Dìcius arburesus|situ=deuchistionususardu.it|atzessu=2022-06-09|dataarchìviu=2022-06-14|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220614154740/http://www.deuchistionususardu.it/export/sites/default/.galleries/doc-comuni/dicius_arburesus.pdf|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://www.vistanet.it/cagliari/2017/11/24/detti-sardi-arcuentu-fumosu-acqua-teneusu-nosu-se-arcuentu-e-nuvoloso-piovera/|tìtulu=Detti Sardi: "Arcuentu fumosu acqua teneusu nosu", se Arcuentu è nuvoloso pioverà {{!}} Cagliari - Vistanet|situ=cagliari.vistanet.it|data=2017-11-24|limba=it-IT|atzessu=2022-06-09}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.nominis.net/index.php/cognomi/9-a/1655-dicius-a|tìtulu=ZZDICIUS/a|situ=www.nominis.net|limba=it|atzessu=2022-06-09|dataarchìviu=2022-06-14|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220614154743/http://www.nominis.net/index.php/cognomi/9-a/1655-dicius-a|urlmortu=eja}}</ref>
== Riferimentus ==
<references />
== Bibliografia ==
* {{Tzita libru|tìtulu=Montagne di Sardegna|url=http://www.sardegnaambiente.it/j/v/152?s=26112&v=2&c=1557&t=1|annu=1993|editore=Carlo Delfino|tzitade=Sassari|cid=Montagne|ISBN=88-7138-072-X}}
* G. Bacchetta, C. Pontecorvo; R. Vacca, [https://web.archive.org/web/20160305031300/https://www.ccb-sardegna.it/download/pubblicazioni/aggiornati/FLORA%20ARCUENTU%20(2007).pdf La flora del Monte Arcuentu (Sardegna sud occidentale)], in Webbia, vol.62, n.2, 2007, pp.175-204
[[Categoria:Provìntzia de su Campidanu de Mesu]]
igynyqf65x4tz7933pk0yc0dx2fi3c7
Cuntierra:John Day
1
21988
190367
178169
2026-07-18T01:45:54Z
InternetArchiveBot
10458
Notìfica de fontes modificadas chi bisòngiant de una revisione) #IABot (v2.0.9.5
190367
wikitext
text/x-wiki
== Ligàmenes esternos modificados (Cabudanni 2022) ==
Salude a totus,
Como como apo modificadu in manera automàtica 1 ligàmene(s) esternu(os) in [[John Day]].
Pro praghere averguade [https://sc.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=178168 sa modìfica mea]. Si tenides preguntas o bisongiades chi su robot ignoret sos ligàmenes o sa pàgina de su totu, bisitade [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|custa pàgina de sas PF]] pro àteras informatziones. Apo fatu custas modìficas:
*Archìviu https://web.archive.org/web/20200703233837/https://people.unica.it/olivettaschena/files/2017/05/PUBBLICAZIONE-Sardegna-Catalana1.pdf annantu a https://people.unica.it/olivettaschena/files/2017/05/PUBBLICAZIONE-Sardegna-Catalana1.pdf
.
Pompiade·bos sas preguntas fitianas pro informatziones in subra de s’acontzu de sos errores cun su robot.
Adiosu - [[Usuàriu:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Cuntierra usuàriu:InternetArchiveBot|cuntierra]]) 08:19, 3 Cab 2022 (CEST)
== Ligàmenes esternos modificados (Trìulas 2026) ==
Salude a totus,
Como como apo modificadu in manera automàtica 1 ligàmene(s) esternu(os) in [[John Day]].
Pro praghere averguade [https://sc.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=190366 sa modìfica mea]. Si tenides preguntas o bisongiades chi su robot ignoret sos ligàmenes o sa pàgina de su totu, bisitade [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|custa pàgina de sas PF]] pro àteras informatziones. Apo fatu custas modìficas:
*Archìviu https://web.archive.org/web/20200705100643/https://repository.arizona.edu/handle/10150/282702 annantu a https://repository.arizona.edu/handle/10150/282702
.
Pompiade·bos sas preguntas fitianas pro informatziones in subra de s’acontzu de sos errores cun su robot.
Adiosu - [[Usuàriu:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Cuntierra usuàriu:InternetArchiveBot|cuntierra]]) 03:45, 18 Trì 2026 (CEST)
5jgvpy7mf7uu1crdwc2onsc5xdpnaby
Sung Si-kyung
0
23089
190369
187919
2026-07-18T03:17:29Z
InternetArchiveBot
10458
Sarvende 1 fonte(es) e etichetende·nde 0 comente morta(as).) #IABot (v2.0.9.5
190369
wikitext
text/x-wiki
{{Stub}}
[[File:Sung Si-Kyung from acrofan (2).jpg|thumb|Sung Si-kyung (2011)]]'''Sung Si-kyung''' (성시경, 17 abrile 1979)<ref name=":0">{{Tzita web|url=https://world.kbs.co.kr/service/contents_view.htm?lang=e&menu_cate=artist&id=&board_seq=232560&page=123|tìtulu=Sung Si-kyung|situ=KBS World|limba=en|atzessu=2025-06-17|dataarchìviu=2025-02-21|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20250221043526/https://world.kbs.co.kr/service/contents_view.htm?lang=e&menu_cate=artist&id=&board_seq=232560&page=123|urlmortu=eja}}</ref> est unu cantadore e presentadore televisivu [[Corea de su Sud|sudcoreanu]].
S'est fatu connòschere a traessu una gara in lìnia in su 2000<ref name=":0" /> e at incumentzadu de manera ufitziale sa faina sua in su 2001 e at publicadu album in [[Limba coreana|coreanu]] e in [[Limba giaponesa|giaponesu]].
== Riferimentos ==
<references/>
[[Category:Cantantes]]
[[Category:Corea de su Sud]]
l45rs3svof9zikrjanhm5j6ntvkxt3d
Unipol Domus
0
23281
190371
188828
2026-07-18T03:33:53Z
InternetArchiveBot
10458
Sarvende 1 fonte(es) e etichetende·nde 0 comente morta(as).) #IABot (v2.0.9.5
190371
wikitext
text/x-wiki
{{coord|format=dms|display=title}}
{{LSC}}{{S}}
S''''Unipol Domus''' '''<ref name=":0">{{Tzita web|url=https://www.unipol.it/it/nuovo-stadio-di-cagliari|tìtulu=Nuovo Stadio di Cagliari|data=2021-07-23|atzessu=2023-08-11|limba=it|dataarchìviu=2023-08-11|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230811104659/https://www.unipol.it/it/nuovo-stadio-di-cagliari|urlmortu=eja}}</ref>''', nòdidu in passadu comente ''Sardigna Arena'', est un'istàdiu de [[fùbalu]] in sa tzitade de [[Casteddu]], in [[Sardigna]]. Postu in su bighinadu de [[Santu Elias]], est sede de is addòbios internos de su [[Cagliari Calcio|Casteddu]] dae s'istajone 2017-2018 pro respòndere a is cunditziones de s'[[Istadiu Santu Elias|Istàdiu Santu Elias]] giuigadu non prus a norma de seguresa<ref>{{Tzita web|url=https://www.unionesarda.it/sport/calcio/l-ultimo-saluto-al-sant-elia-ranieri-in-panchina-e-rastelli-in-campo-cq36qljc|tìtulu=L'ultimo saluto al Sant'Elia. Ranieri in panchina e Rastelli in campo|autore=Alberto Masu|situ=L'Unione Sarda.it|data=2017-06-01|limba=it|atzessu=2026-02-15}}</ref>.
[[File:SardegnaArena.jpeg|350px|miniatura|destra]]
==Riferimentos==
[[Categoria:Isport]]
[[Categoria:Cagliari Calcio]]
<references />
[[Categoria:Fùbalu in Sardigna]]
[[Categoria:Casteddu]]
lh1diweeul7n2gnghex9b1c00jdw9c6
Cuntierra:Sung Si-kyung
1
23545
190370
2026-07-18T03:17:29Z
InternetArchiveBot
10458
Notìfica de fontes modificadas chi bisòngiant de una revisione) #IABot (v2.0.9.5
190370
wikitext
text/x-wiki
== Ligàmenes esternos modificados (Trìulas 2026) ==
Salude a totus,
Como como apo modificadu in manera automàtica 1 ligàmene(s) esternu(os) in [[Sung Si-kyung]].
Pro praghere averguade [https://sc.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=190369 sa modìfica mea]. Si tenides preguntas o bisongiades chi su robot ignoret sos ligàmenes o sa pàgina de su totu, bisitade [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|custa pàgina de sas PF]] pro àteras informatziones. Apo fatu custas modìficas:
*Archìviu https://web.archive.org/web/20250221043526/https://world.kbs.co.kr/service/contents_view.htm?lang=e&menu_cate=artist&id=&board_seq=232560&page=123 annantu a https://world.kbs.co.kr/service/contents_view.htm?lang=e&menu_cate=artist&id=&board_seq=232560&page=123
.
Pompiade·bos sas preguntas fitianas pro informatziones in subra de s’acontzu de sos errores cun su robot.
Adiosu - [[Usuàriu:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Cuntierra usuàriu:InternetArchiveBot|cuntierra]]) 05:17, 18 Trì 2026 (CEST)
75dsq37redpdfznirose4wxxrvvmb70
Cuntierra:Unipol Domus
1
23546
190372
2026-07-18T03:33:53Z
InternetArchiveBot
10458
Notìfica de fontes modificadas chi bisòngiant de una revisione) #IABot (v2.0.9.5
190372
wikitext
text/x-wiki
== Ligàmenes esternos modificados (Trìulas 2026) ==
Salude a totus,
Como como apo modificadu in manera automàtica 1 ligàmene(s) esternu(os) in [[Unipol Domus]].
Pro praghere averguade [https://sc.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=190371 sa modìfica mea]. Si tenides preguntas o bisongiades chi su robot ignoret sos ligàmenes o sa pàgina de su totu, bisitade [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|custa pàgina de sas PF]] pro àteras informatziones. Apo fatu custas modìficas:
*Archìviu https://web.archive.org/web/20230811104659/https://www.unipol.it/it/nuovo-stadio-di-cagliari annantu a https://www.unipol.it/it/nuovo-stadio-di-cagliari
.
Pompiade·bos sas preguntas fitianas pro informatziones in subra de s’acontzu de sos errores cun su robot.
Adiosu - [[Usuàriu:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Cuntierra usuàriu:InternetArchiveBot|cuntierra]]) 05:33, 18 Trì 2026 (CEST)
qcsi0atq5ez8gr14ntn3vw7vgd03d6f