Wikipedia
scwiki
https://sc.wikipedia.org/wiki/P%C3%A0gina_printzipale
MediaWiki 1.47.0-wmf.12
first-letter
Media
Ispetziale
Cuntierra
Usuàriu
Cuntierra usuàriu
Wikipedia
Cuntierra Wikipedia
File
Cuntierra file
MediaWiki
Cuntierra MediaWiki
Template
Cuntierra template
Agiudu
Cuntierra agiudu
Categoria
Cuntierra categoria
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Wikipedia:Tzilleri
4
1069
190408
190317
2026-07-24T12:24:57Z
MediaWiki message delivery
7412
/* Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) */ setzione noa
190408
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Comunidade|Tzilleri]]
[[Category:Tzilleri|*]]
__NEWSECTIONLINK__
<div style="margin-top:0.5em;margin-bottom:1em;background:#eFF9E5<!--background:#D0C0d0-->;border:2px solid #605848;-moz-border-radius:20px;padding:2.5em;padding-top:0.7em;padding-bottom:0.5em;text-align:left;">
<div style="margin-top:0.2em;font-size:2.3em; font-family:serif, roman;font-weight:bold;text-align:center;">''Su Tzilleri''</div>
'''Bene bènnidu in su Tzilleri''', in custu logu podimus faeddare e nos podimus cunfrontare (sena briare) cun àteros utentes de sa [[Pàgina_printzipale|Wikipedia sarda]]. Inoghe podimus pregontare, fàghere osservatziones e fintzas insertare comunicatziones chi s'interessant de [[Wikipedia:Sc.wiki|sc.wiki]] in generale.
Si cheres cummentare o fàghere osservatziones a propòsitu de un'argumentu particulare, faghe su praghere de ddu insertare in sa pàgina de cuntierra de s'artìculu currispondente e no inoghe.
Ùnicu avertimentu: si podes, tene in contu chi custu logu no est unu forum de issolòrios e mancu unu [[blog]]. Pro custu, si podes, chirca de tratare argumentos prus adatos a [[Wikipedia]] e a su progetu suo in totue.
----
* Sa pregunta pro "''[[m:bot|bot]] flag''" cheret fata in [[Wikipedia:Bot policy|custa pàgina]].
* {{en}} Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on [[Wikipedia:Bot policy|this page]].
</div>
<div class="toccolours" style="text-align:center;font-weight:bold;margin-top:0.1em;margin-bottom:1em;background:#FFF9E5">
[http://sc.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Tzilleri&action=edit§ion=new <big>Incarca inoghe pro abèrrere una cuntierra noa]</big>
</div>
<div style="border:1px solid #ccc; background: #fff; border-right:3px solid #ccc; border-bottom:3px solid #ccc; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; line-height: 1.3; margin-right: 4px;">
<div style="width:100%">{{LOCALDAYNAME}}</div>
<div style="font-size: x-large; width: 100%;">{{LOCALDAY}}</div>
<div style="width: 100%;"> {{LOCALMONTHNAME}}</div>
<div style="background: #aaa; color: #000;">'''{{LOCALTIME}}''' CET</div>
</div>
<div style="text-align: center; font-size: 150%">'''[[Wikipedia:Tzilleri/Archìviu|Archìviu]]'''</div>
== Launching! Join Us for Wiki Loves Ramadan 2025! ==
Dear All,
We’re happy to announce the launch of [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]], an annual international campaign dedicated to celebrating and preserving Islamic cultures and history through the power of Wikipedia. As an active contributor to the Local Wikipedia, you are specially invited to participate in the launch.
This year’s campaign will be launched for you to join us write, edit, and improve articles that showcase the richness and diversity of Islamic traditions, history, and culture.
* Topic: [[m:Event:Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch|Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch]]
* When: Jan 19, 2025
* Time: 16:00 Universal Time UTC and runs throughout Ramadan (starting February 25, 2025).
* Join Zoom Meeting: https://us02web.zoom.us/j/88420056597?pwd=NdrpqIhrwAVPeWB8FNb258n7qngqqo.1
* Zoom meeting hosted by [[m:Wikimedia Bangladesh|Wikimedia Bangladesh]]
To get started, visit the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|campaign page]] for details, resources, and guidelines: Wiki Loves Ramadan 2025.
Add [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participant|your community here]], and organized Wiki Loves Ramadan 2025 in your local language.
Whether you’re a first-time editor or an experienced Wikipedian, your contributions matter. Together, we can ensure Islamic cultures and traditions are well-represented and accessible to all.
Feel free to invite your community and friends too. Kindly reach out if you have any questions or need support as you prepare to participate.
Let’s make Wiki Loves Ramadan 2025 a success!
For the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Team|International Team]] 13:08, 16 Ghe 2025 (CET)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=27568454 -->
== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:11, 24 Ghe 2025 (CET)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 -->
== Feminism and Folklore 2025 starts soon ==
<div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;>
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<center>''{{int:please-translate}}''</center>
Dear Wiki Community,
You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]].
This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']
Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
We look forward to your immense coordination.
Thank you and Best wishes,
'''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]'''
::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
</div></div>
--[[Usuàriu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Cuntierra usuàriu:MediaWiki message delivery|cuntierra]]) 03:36, 29 Ghe 2025 (CET)
== Wiki Loves Folklore is back! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{{int:please-translate}}
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.
You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest.
You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.
Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance.
'''Kind regards,'''
'''Wiki loves Folklore International Team'''
--[[Usuàriu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Cuntierra usuàriu:MediaWiki message delivery|cuntierra]]) 03:36, 29 Ghe 2025 (CET)
</div>
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 -->
== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.
This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review.
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:48, 3 Fre 2025 (CET)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 -->
== Artìculu de su mese pro Ghennàrgiu ==
Salude a totus! [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite ponimus]], pro custu mese? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 22:57, 6 Fre 2025 (CET)
:Salude, deo propòngio [[Fogu de València de su 2024]] o unu de is candidados betzos, comente [[Pale Blue Dot]]. [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 11:15, 9 Fre 2025 (CET)
:: Saludi, [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] at propostu giustu giustu su pròpiu chi bolia proponni deu, ca custu mesi est s'anniversàriu de ambas cosas. --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 17:50, 10 Fre 2025 (CET)
:::Ab, gràtzias a ambos! Apo a pònnere [[Fogu de València de su 2024]], custa borta. [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 19:39, 15 Fre 2025 (CET)
== Conta-nos (unu podcast in sardu) ==
Salude, mi naro Alessandro, so faghende unu podcast totu in sardu, cada puntada cun un’òspite chi respondet a unas cantas preguntas subra un'argomentu chi si sèberat issu/issa. Chie at gana de partecipare? chircademi in alessandro.columbu@gmail.com [[Usuàriu:Alessandro.columbu|Alessandro.columbu]] ([[Cuntierra usuàriu:Alessandro.columbu|cuntierra]]) 17:32, 10 Fre 2025 (CET)
== <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Hello everyone!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]]
We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''.
This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba.
'''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''.
Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].
We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there!
<section end="message"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 09:29, 22 Fre 2025 (CET)
<!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 -->
== Artìculu de su mese pro Freàrgiu ==
Salude a totus! [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite artìculu bolides pònnere]], pro custu mese? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 20:46, 2 Mar 2025 (CET)
: Saludi. Fia pensendi chi s'iat a podi sighi cun sa Stòria de Sardìnnia. Iat a benni [[Regnu de Sardigna (1324-1720)]] mancai no siat in s'elencu. Si si parit bastanti bonu s'iat a podi impreau custu --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 22:25, 4 Mar 2025 (CET)
::Saludi, po mei andat beni. [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 04:45, 7 Mar 2025 (CET)
:::Ab, gràtzias a ambos! [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 18:54, 8 Mar 2025 (CET)
== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.
I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 19:51, 7 Mar 2025 (CET)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 -->
== An improved dashboard for the Content Translation tool ==
<div lang="en" dir="ltr">
{{Int:hello}} Wikipedians,
Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.
The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device.
With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below.
[[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic). Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]]
[[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]
We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''.
Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread.
Thank you!
On behalf of the Language and Product Localization team.
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 03:56, 13 Mar 2025 (CET)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Your wiki will be in read-only soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.
All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-03-19|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]'''.
Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future.
A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation.
'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''
*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-03-19|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.
''Other effects'':
*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.
This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule.
'''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:14, 15 Mar 2025 (CET)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=28307742 -->
== Artìculu de su mese pro Aprile ==
Salude a totus! [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite ponimus]], pro su mese chi intrat? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 17:14, 30 Mar 2025 (CEST)
: Saludi. Deu propòngiu [[Stefanija Turkevyč]] --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 18:46, 30 Mar 2025 (CEST)
::Saludi, po mei andat beni. Passai una bona chida! [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 13:31, 31 Mar 2025 (CEST)
:::Ab, gràtzias a ambosǃ [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 20:00, 3 Abr 2025 (CEST)
== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.
Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:04, 4 Abr 2025 (CEST)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 -->
== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}
Hello, dear Wikipedians!<br/>
[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language!
The most active contesters will receive prizes.
If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.
<br/>
We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]])
</div>
18:11, 16 Abr 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 -->
== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:34, 17 Abr 2025 (CEST)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 -->
== Sub-referencing: User testing ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
<small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small>
Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:
#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher.
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.
We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.
Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 17:03, 28 Abr 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.
In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" />
</div>
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:41, 29 Abr 2025 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== Artìculu de su mese pro Maju ==
Salude a totus! [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite bolides pònnere]], pro su mese chi intrat? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 19:40, 29 Abr 2025 (CEST)
:Salude, ite nde narades de [[Pale Blue Dot]]? [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 17:08, 4 Maj 2025 (CEST)
::Chi si parit bastanti bonu, po mei andat beni. Apu arrangiau una pariga de cosas, ma iat a bolli ancora traballu. Est una pàgina chi apu furriau in su 2019. In s'interis (e mancu mali) su sardu miu est amellorau! --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 22:52, 5 Maj 2025 (CEST)
:::Ab, gràtzias a ambosǃ [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 17:07, 11 Maj 2025 (CEST)
== itWikiCon 2025 dal 7 al 9 novembre 2025 a Catania: prossimi passi ==
Ciao a tutti,
come forse già sapete, la ‘’’[[metawiki:ItWikiCon/2025|ItWikiCon 2025]]’’’, il convegno annuale della comunità italofona dei progetti Wikimedia, si terrà ‘’’a Catania da venerdì 7 a domenica 9 novembre’’’.
Per una panoramica generale, vi rimandiamo alla ‘’’[[metawiki:ItWikiCon/2025/Programma|sezione Programma]]’’’, che aggiorneremo regolarmente nei prossimi mesi e nella quale trovate già la ‘’’scheda delle attività’’’, nonché alla [[metawiki:ItWikiCon/2025/Informazioni|sezione Informazioni]].
In attesa dell’apertura ufficiale della fase di proposte prevista per il prossimo 3 giugno, la commissione Programma vorrebbe sondare i desideri delle comunità italofone in merito ai temi da trattare alla conferenza: quali sono gli argomenti più importanti da coprire, secondo voi? Che discussioni dobbiamo avere durante l’itWikiCon? ‘’’Potete aggiungere dei temi o commentare quelli proposti dagli altri [[metawiki:ItWikiCon/2025/Programma/Proposte/Temi|sulla pagina Temi]] da ora fino a inizio giugno’’’.
Infine, per chi ha la necessità di richiedere una borsa di partecipazione per coprire le spese di viaggio e alloggio, ‘’’la fase di richieste di borse sarà aperta dal 17 giugno fino al 27 luglio’’’. Si svolge un po’ prima rispetto alle ultime edizioni, per permettervi di organizzare il vostro viaggio a Catania nelle condizioni migliori, quindi segnatevi queste date per non perdervi la fase di richieste!
Aggiungeremo regolarmente nuove informazioni sulla pagina Meta dell’evento, che vi invitiamo a seguire. Per qualsiasi domanda o suggerimento, non esitare a scrivere un messaggio sulla pagina di discussione dell’evento o di contattarci a info (at) itwikicon.org.
A presto,
<nowiki>Il team organizzatore itWikiCon 2025 e la commissione Programma, ~~~~</nowiki> [[Usuàriu:Sciking|Sciking]] ([[Cuntierra usuàriu:Sciking|cuntierra]]) 12:51, 5 Maj 2025 (CEST)
== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==
''(Apologies for posting in English)''
Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.
As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].
After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.
The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.
If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].
Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:07, 6 Maj 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 -->
== Proposal to enable the "Contribute" entry point in Sardinian Wikipedia ==
{{Int:Hello}} Sardinian Wikipedians,
Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}.
The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called "Contribute" to your Wikipedia.
The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia.
Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Sardinian Wikipedia.
'''Who can access it'''
Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the "Contribute" icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to "view contributions" is also available to access the list of your contributions.
[[File:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]] [[File:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]]
For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the "Contributions" option unless they change it to the "Contribute" manually.
We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the "Contributions" entry point as default.
We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 26th May 2025.
We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the "Contribute" entry point in your Wikipedia.
We look forward to your response soon.
Thank you!
On behalf of the WMF Language and Product Localization team. [[Usuàriu:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Cuntierra usuàriu:UOzurumba (WMF)|cuntierra]]) 22:49, 12 Maj 2025 (CEST)
== <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].
You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.
If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" />
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|cuntierra]])</bdi> 00:07, 16 Maj 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''
Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too.
We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.
You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 17:27, 22 Maj 2025 (CEST)
</div>
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Dear all,
This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.
The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].
Here are the key planned dates:
* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated
Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].
'''Call for Questions'''
In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]
'''Election Volunteers'''
Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]
Thank you!
[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results
[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter
[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024
[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles
[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ
[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates
Best regards,
Victoria Doronina
Board Liaison to the Elections Committee
Governance Committee<section end="announcement-content" />
</div>
[[Usuàriu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Cuntierra usuàriu:MediaWiki message delivery|cuntierra]]) 05:08, 28 Maj 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Hello everyone,
''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''
The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''.
This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.
The three main features of this extension are:
* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
* '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
* '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.
'''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.
The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])
If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.
Thank you! <section end="message"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|cuntierra]]) 18:47, 29 Maj 2025 (CEST)</bdi>
<!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 -->
== Artìculu de su mese pro Làmpadas ==
Salude a totus! [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite bolides pònnere]], pro custu mese? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 18:26, 2 Làm 2025 (CEST)
:Saludi! Forsis [[Protestas pro sa morte de Nahel Merzouk]], giai chi s'anniversàriu est custu mesi? --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 21:54, 2 Làm 2025 (CEST)
::Saludi, po mei andat beni. [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 00:04, 4 Làm 2025 (CEST)
:::Ab, gràtzias a ambosǃ [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 20:24, 7 Làm 2025 (CEST)
== itWikiCon 2025: fase di proposte per il programma aperta fino al 15 luglio ==
Ciao a tutti,
dichiariamo ufficialmente aperta la raccolta di proposte di sessioni per '''[[m:ItWikiCon/2025|ItWikiCon 2025]]''', il convegno annuale della comunità italofona dei progetti Wikimedia che si terrà '''a Catania da venerdì 7 a domenica 9 novembre'''.
Il programma dell’evento è costruito dal basso grazie a presentazioni, discussioni e laboratori proposti dalla comunità e selezionati dalla commissione Programma. La fase di proposte è ora aperta '''fino al 15 luglio incluso'''. Seguendo le istruzioni '''[[m:ItWikiCon/2025/Programma/Proposte|sulla pagina Proposte]]''' potete presentare una o più proposte di sessioni, talk o workshop che vi piacerebbe tenere durante l’evento.
L'itWikiCon è lo spazio di incontro dal vivo delle comunità dei vari progetti Wikimedia in italiano e nelle lingue regionali. Vi invitiamo a proporre sessioni che aiutano a rafforzare il senso di comunità e la voglia di contribuire ai progetti, ma anche a identificare dei problemi e individuare delle soluzioni. Daremo la priorità alle sessioni in cui tutti i partecipanti sono parte attiva, come ad esempio discussioni e laboratori.
Se cercate ispirazione, alcune '''richieste di temi''' sono state fatte sulla [[m:ItWikiCon/2025/Programma/Proposte/Temi|relativa pagina]], a cui potete liberamente attingere per elaborare una proposta. Inoltre, per chi non se la sente di tenere una sessione, ma vorrebbe che durante la conferenza si parlasse di un argomento che gli sta a cuore, è possibile continuare ad aggiungere delle richieste di temi fino al 15 luglio.
La selezione delle proposte avverrà durante l’estate e i relatori saranno confermati a fine agosto. Nel frattempo, la fase di '''[[m:ItWikiCon/2025/Borse|richieste di borse di partecipazione]] sarà aperta dal 17 giugno al 27 luglio''', quindi se considerate di proporre una sessione per il programma, ma avete bisogno di supporto economico per raggiungere Catania, vi invitiamo a farne richiesta entro le scadenze previste.
Per qualsiasi domanda o suggerimento, non esitare a scrivere un messaggio sulla pagina di discussione dell’evento o di contattarci a info{{at}}itwikicon.org.
A presto,
Il team organizzatore itWikiCon 2025 e la commissione Programma, [[Usuàriu:Sciking|Sciking]] ([[Cuntierra usuàriu:Sciking|cuntierra]]) 18:31, 5 Làm 2025 (CEST)
== Vote now in the 2025 U4C Election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}
Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:01, 14 Làm 2025 (CEST) </div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>
Hello all,
The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.
This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]
Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.
Best regards,
Abhishek Suryawanshi<br />
Chair of the Elections Committee
On behalf of the Elections Committee and Governance Committee
[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates
[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.
[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" />
</div>
[[Usuàriu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Cuntierra usuàriu:MediaWiki message delivery|cuntierra]]) 19:44, 17 Làm 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Dear Wikimedia Community,
The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].
A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.
Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.
Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.
Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.
Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.
=== Wikispore ===
The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.
After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support.
We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.
As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.
Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.
=== Wikinews ===
We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.
Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.
While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>].
[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.
Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.
SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.
'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.
=== Feedback and next steps ===
We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.
I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions.
<section end="message"/>
</div>
-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 22:57, 27 Làm 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 -->
== Artìculu de su mese pro Trìulas ==
Salude a totus, e iscusade pro su ritardu. [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite bolides pònnere]], pro custu mese? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 21:21, 6 Trì 2025 (CEST)
:Salude! Ite nde pensades de [[Deretu]] o de [[Criptodinari]]? [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 12:43, 8 Trì 2025 (CEST)
::Saludi. Po mei andat beni una calisisiat de is duas --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 17:42, 15 Trì 2025 (CEST)
:::Ab, gràtzias a ambosǃ [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 22:11, 16 Trì 2025 (CEST)
== itWikiCon 2025: proposte programma entro il 15 luglio, richieste borse entro il 27 luglio ==
Ciao a tutti,
qui un promemoria per le prossime scadenze della '''[[m:ItWikiCon/2025|ItWikiCon 2025]]''' che si terrà '''a Catania da venerdì 7 a domenica 9 novembre''':
* la fase di '''[[m:ItWikiCon/2025/Programma/Proposte|proposte di sessioni per il programma]] è aperta fino a martedì 15 luglio'''. Fino ad allora, potete ancora supportare o dare feedback [[m:ItWikiCon/2025/Programma/Proposte#Supporta_le_tue_proposte_preferite|alle proposte già presentate]];
* la fase di '''[[m:ItWikiCon/2025/Borse|richiesta di una borsa]]''' (rimborso del viaggio e alloggio, gratuità della quota di partecipazione) è aperta fino a ‘’’domenica 27 luglio'''.
A latere, trovate dei suggerimenti per prenotare il vostro viaggio e alloggio sulla pagina [[m:ItWikiCon/2025/Informazioni|Informazioni]]).
Per qualsiasi domanda o suggerimento, non esitare a scrivere un messaggio sulla pagina di discussione dell’evento o di contattarci a info at itwikicon.org.
A presto,
Il team organizzatore itWikiCon 2025 e le commissioni Programma e Borse, [[Usuàriu:Sciking|Sciking]] ([[Cuntierra usuàriu:Sciking|cuntierra]]) 23:23, 13 Trì 2025 (CEST)
== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==
''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''
Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.
The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]
These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.
Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.
Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].
Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Usuàriu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Cuntierra usuàriu:MediaWiki message delivery|cuntierra]]) 14:45, 14 Trì 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 -->
== Artìculu de su mese pro Austu ==
Salude a totus! [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite bolides pònnere]], pro su mese chi intrat? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 22:12, 30 Trì 2025 (CEST)
:Salude, giai ca dd'apo propostu su mese passadu, ddu torro a propònnere: [[Criptodinari]]. Ita bos nde paret? [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 09:22, 31 Trì 2025 (CEST)
::Ab, gràtziasǃ [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 20:35, 9 Aus 2025 (CEST)
== <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="body"/>
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.
Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate.
'''Why we are building temporary accounts'''
Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect.
Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.
'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.
'''What does this mean for different groups of users?'''
'''For logged-out editors'''
* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.
'''For community members interacting with logged-out editors'''
* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.
'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''
* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.
'''Our requests for you, and next steps'''
* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.
To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" />
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 23:36, 26 Aus 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 -->
== Artìculu de su mese pro Cabudanni ==
Salude a totusǃ [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite artìculu bolides pònnere]], pro su mese chi intrat? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 17:17, 31 Aus 2025 (CEST)
:Salude, ite nde narades de [[Istòria antropomètrica de Sardigna]]? [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 16:17, 2 Cab 2025 (CEST)
::Ab, gràtziasǃ [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 14:47, 14 Cab 2025 (CEST)
== itWikiCon 2025: programma pubblicato e iscrizioni aperte fino al 12 ottobre ==
Ciao a tutti,
ci stiamo avvicinando a '''[[m:ItWikiCon/2025|ItWikiCon 2025]]''', il convegno annuale della comunità italofona dei progetti Wikimedia che si terrà '''a Catania da venerdì 7 a domenica 9 novembre'''.
Siamo lieti di presentarvi il '''[[m:ItWikiCon/2025/Programma#Programma_del_convegno_in_vista_tabellare|programma del convegno]]''', costruito a partire dalle proposte della comunità selezionate dalla commissione programma. Durante i tre giorni del convegno, potrete partecipare a presentazioni e discussioni su vari argomenti legati ai progetti Wikimedia, ai processi comunitari e alle sfide delle comunità per il futuro.
Ma l’itWikiCon di Catania è più di un convegno: prima e dopo l’evento organizzeremo '''[[m:ItWikiCon/2025/Programma#Panoramica_della_settimana_dell'itWikiCon_2025|una serie di visite guidate e altre attività]]''' per scoprire la Sicilia orientale insieme. Vi invitiamo a pianificare il vostro viaggio tenendo in considerazione queste attività (che saranno a carico dei partecipanti). Consigliamo di essere celeri nel prenotare gli alloggi e i mezzi di trasporto, poiché Catania è una destinazione ad alta stagione turistica anche a novembre. Troverete dei consigli su come raggiungere Catania e dove alloggiare [[m:ItWikiCon/2025/Informazioni|sulla pagina Informazioni]].
La fase di iscrizione all’evento è '''aperta fino a domenica 12 ottobre a mezzanotte'''. Potete prenotare il vostro posto per il convegno compilando '''[https://ticket.itwikicon.org/itwikicon/2025/ il modulo di iscrizione]'''. La quota di partecipazione di 20€ vi permette di sostenere l’organizzazione dell’evento e va pagata direttamente online per validare la vostra iscrizione.
Per qualsiasi domanda o suggerimento non esitate a scrivere un messaggio sulla [[m:Talk:ItWikiCon/2025|pagina di discussione dell’evento]] o a contattarci a info (at) itwikicon.org.
A presto,
Il team organizzatore itWikiCon 2025, [[Usuàriu:Sciking|Sciking]] ([[Cuntierra usuàriu:Sciking|cuntierra]]) 20:38, 17 Cab 2025 (CEST)
== <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.
All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-09-24|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.
Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future.
A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation.
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.
'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''
*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-09-24|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.
''Other effects'':
*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.
This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule.
'''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
<span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 17:41, 18 Cab 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29170715 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
<em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em>
Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.
If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.
There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.
To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
<section end="announcement-content" />
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 01:03, 19 Cab 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-09-22_Wikipedias&oldid=29294855 -->
== Artìculu de su mese pro Santugaine ==
Salude a totusǃ [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite artìculu bolides pònnere]], pro custu mese? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 19:32, 1 Stg 2025 (CEST)
:Salude, arribbo unu pagu a tardu custu mese... [[S'omini becciu e su mari]]? Ite bos nde paret? [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 11:35, 11 Stg 2025 (CEST)
::Pro mene ab, gràtzias meda @[[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]]! [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 16:51, 12 Stg 2025 (CEST)
== <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Hello all,
The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.
To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].
Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].
When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].
'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''
Best regards,
Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" />
</div>
[[Usuàriu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Cuntierra usuàriu:MediaWiki message delivery|cuntierra]]) 06:48, 9 Stg 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="function1"/>
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).
There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
<section end="function1"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:43, 20 Stg 2025 (CEST)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 -->
== Artìculu de su mese pro Santandria ==
Salude a totus! [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite artìculu bolides pònnere]], pro su mese chi intrat? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 17:18, 20 Stg 2025 (CEST)
:Salude, deo propòngio [[Lege (deretu)]]. [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 11:57, 22 Stg 2025 (CEST)
:: Beni fintzas po mei --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 21:43, 8 Std 2025 (CET)
:Ab, gràtzias a ambos! [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 23:34, 8 Std 2025 (CET)
== <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers.
Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]
Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.
For the Committee Support team,
<section end="announcement-content" />
</div>
-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 15:13, 30 Stg 2025 (CET)
<!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="function2"/>
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
<section end="function2"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:22, 20 Std 2025 (CET)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 -->
== Artìculu de su mese pro Nadale ==
Salude a totus! [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite artìculu ponimus]], pro su mese chi intrat? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 19:07, 23 Std 2025 (CET)
: Saludi. Custu mesi est difìcili. [[Ford Model T]]? --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 08:40, 5 Nad 2025 (CET)
::Ab, gràtzias meda! [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 22:31, 14 Nad 2025 (CET)
== Artìculu de su mese pro Ghennàrgiu ==
Salude a totus! [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite bolides pònnere]], pro custu mese? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 16:43, 4 Ghe 2026 (CET)
:Saludi e bonu annu a totus. S'iat a podi ponni sa pàgina de s'[[2025|annu passau]], che a su sòlitu, si est bastanti cumpleta. No ddoi seu pòtziu andai a fatu che is àterus annus, ma ddoi est una pariga de puntus po cada mesi. - [[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 09:06, 6 Ghe 2026 (CET)
::Po mei andat beni. Bonu annu a totus! [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 23:09, 8 Ghe 2026 (CET)
:::Ab, gràtzias a ambos e bonu annu a totus! [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 23:26, 10 Ghe 2026 (CET)
== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==
Dear Wikimedia communities,
We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.
''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''
In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.
We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.
📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]
If you have questions about the project, please refer to the FAQs:
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]
''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''
''Stay connected and receive updates:''
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]
We look forward to collaborating with you and your community.
'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 Ghe 2026 (CET)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 -->
== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==
<div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;">
[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026
Dear Wiki Community,
We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.
The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.
;About the Campaign
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.
;What Can Participants Write About?
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:
* Folk festivals, rituals, and celebrations
* Folk dances, music, and traditional performances
* Women and queer figures in folklore
* Women in mythology and oral traditions
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives
* Fairy tales, folk stories, and legends
* Folk games, sports, and cultural practices
Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.
;How to Sign Up as an Organizer
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:
# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]]
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline
#* Local and international prizes
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''
;Campaign Tools
The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:
* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.
Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''
;Learn More & Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.
If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.
;Join Us
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.
Thank you and best wishes,
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''
----
''Stay connected:''
[[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]
[[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
</div></div>
== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,
We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.
;About Wiki Loves Folklore
'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals
* Cultural festivals and celebrations
* Traditional attire and crafts
* Performing arts, music, and dance
* Everyday practices rooted in folk heritage
Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.
[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]]
; Host a Local Edition
As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture
* Engage new contributors in your community
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content
'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''
If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.
If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.
;Get in Touch
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:
* The project Talk pages
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''
We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.
Warm regards,
'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
</div>
[[Usuàriu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Cuntierra usuàriu:MediaWiki message delivery|cuntierra]]) 14:21, 18 Ghe 2026 (CET)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" />
</div>
22:01, 19 Ghe 2026 (CET)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 -->
== Artìculu de su mese pro Freàrgiu ==
Salude a totus, iscusade pro su ritardu. [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite ponimus]], pro custu mese? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 16:48, 8 Fre 2026 (CET)
: Saludi a totus. Deu ia a andai cun su primu de sa lista, [[Algoritmu]]. --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 21:14, 9 Fre 2026 (CET)
::Ab, gràtzias meda! [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 19:19, 15 Fre 2026 (CET)
== IMPORTANT: Admin activity review ==
Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].
We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[User:Dk1919 Franking]] (administrator)
These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.
However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Usuàriu:EPIC|EPIC]] ([[Cuntierra usuàriu:EPIC|cuntierra]]) 19:13, 14 Fre 2026 (CET)
== Artìculu de su mese pro Martzu ==
Salude a totus, [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|ite ponimus]], pro custu mese? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 19:59, 1 Mar 2026 (CET)
:Salude @[[Usuàriu:L2212|L2212]], m'agradat custu artìculu: [[Istòria de Sardigna aragonesa]]. Gràtzias meda. [[Usuàriu:MikaelF|MikaelF]] ([[Cuntierra usuàriu:MikaelF|cuntierra]]) 09:49, 3 Mar 2026 (CET)
::Saludi a totus. Andat beni po mei puru --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 20:48, 5 Mar 2026 (CET)
:::Fintzas custu mese so in ritardu, ma gràtzias meda a ambos! [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 21:38, 18 Mar 2026 (CET)
== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}
Dear Wikipedians!
[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.
The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.
🧩'''How to participate?'''
Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.
🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.
'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''
If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language.
Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge!
[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 -->
== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==
Hello everyone,
This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>).
'''The Change:'''<br />
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]].
We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.
'''What You Need To Do:'''<br />
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.
'''Deadline:'''<br />
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.
Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Usuàriu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Cuntierra usuàriu:MediaWiki message delivery|cuntierra]]) 19:11, 3 Abr 2026 (CEST)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 -->
== Artìculu de su mese pro Abrile ==
Salude a totusǃ [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite artìculu bolides pònnere]], pro custu mese? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 21:05, 4 Abr 2026 (CEST)
:Salude! Ite nde narades de [[Henry Bedson]]? [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 00:35, 6 Abr 2026 (CEST)
::Ab, gràtzias meda! [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 22:42, 16 Abr 2026 (CEST)
== Request for comment (global AI policy) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Usuàriu:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Cuntierra usuàriu:MediaWiki message delivery|cuntierra]]) 02:58, 26 Abr 2026 (CEST)
</bdi>
<!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 -->
== Artìculu de su mese pro Maju ==
Salude a totusǃ [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite artìculu ponimus]], pro custu mese? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 21:40, 10 Maj 2026 (CEST)
:Saludi! Deu propòngiu [[OneCoin]] --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 22:03, 11 Maj 2026 (CEST)
::Saludi, po mei andat beni! [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 18:24, 15 Maj 2026 (CEST)
:::Ab, gràtzias medas a ambos! [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 00:11, 18 Maj 2026 (CEST)
== Apertura delle pre-iscrizioni ==
È iniziato il periodo ufficiale delle pre-iscrizioni.
Come saprete già, dal '''6 all'8 novembre 2026''' a [[Vezia]] ([[Lugano]]) si apriranno le porte della [[Villa Negroni]] per '''[[m:ItWikiCon/2026|itWikiCon 2026]]'''. Questo convegno unisce ispirazione, innovazione e scambio di idee in un evento di tre giorni. Le '''[[m:ItWikiCon/2026/Partecipanti|pre-iscrizioni]]''' sono disponibili da subito ed è il primo passo per manifestare il vostro interesse a partecipare. Inoltre, in questo modo darete un contributo fondamentale al team organizzativo nella pianificazione logistica dell’evento.
Per qualsiasi domanda o suggerimento, non esitare a scrivere un messaggio sulla [[:meta:Talk:ItWikiCon/2026|pagina di discussione dell’evento]] o di contattarci a info (at) itwikicon.org.
Non vediamo l'ora di accogliervi a Vezia!
A presto,
il team organizzativo di itWikiCon 2026: [[Utente:Vallema|Vallema]], [[Utente:cassinam|Cassinam]], [[Utente:Dario Crespi (WMIT)|Dario Crespi (WMIT)]], [[Utente:Dorine Barth (WMCH)|Dorine Barth (WMCH)]] -- [[Usuàriu:Sciking|Sciking]] ([[Cuntierra usuàriu:Sciking|cuntierra]]) 20:26, 25 Maj 2026 (CEST)
== <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 Maj 2026 (CEST)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== Artìculu de su mese pro Làmpadas ==
Salude a totusǃ [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite artìculu ponimus]], pro su mese chi intrat? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 16:05, 31 Maj 2026 (CEST)
:Mancai custa borta fait a pigai su primu de sa lista e fatu :-) -- [[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 08:18, 12 Làm 2026 (CEST)
::Mi paret chi tèngias resone! Gràtzias! [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 17:00, 20 Làm 2026 (CEST)
== Artìculu de su mese pro Trìulas ==
Salude a totusǃ [[Wikipedia:Artìculos de su mese#Candidados pro su mese chi benit|Ite artìculu bolides pònnere]], pro su mese chi intrat? [[Usuàriu:L2212|L2212]] ([[Cuntierra usuàriu:L2212|cuntierra]]) 17:23, 20 Làm 2026 (CEST)
:Saludi. Ita ndi narais de [[COP28]], innantis chi siat tropu bèciu? --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 20:49, 26 Làm 2026 (CEST)
::Saludi, po mei andat beni! [[Usuàriu:Mattafalluga|Mattafalluga]] ([[Cuntierra usuàriu:Mattafalluga|cuntierra]]) 18:22, 28 Làm 2026 (CEST)
:A mei praxit [[Viticultura in Sardigna]]. [[Usuàriu:SamSard|SamSard]] ([[Cuntierra usuàriu:SamSard|cuntierra]]) 13:02, 29 Làm 2026 (CEST)
::S'argumentu est de interessu, chena duda, ma a bisu miu sa pàgina no est ancora pronta po bessiri artìculu de su mesi. Dd'apu arrangiada unu pagu deu ca fiat furriada in automàticu ma bolit ancora traballlu. Ddoi est fintzas una setzioni chi est sceti un'''abbotzu''. --[[Usuàriu:PNNu|PNNu]] ([[Cuntierra usuàriu:PNNu|cuntierra]]) 21:19, 30 Làm 2026 (CEST)
== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==
<bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|cuntierra]])</bdi> 19:11, 23 Làm 2026 (CEST)
<!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="Message"/>
'''Legal & Safety Contacts'''
Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].
<section end="Message"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:30, 25 Làm 2026 (CEST)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 -->
== itWikiCon 2026: apertura della fase di raccolta di temi per il programma ==
Ciao a tutti,
è ufficialmente aperta la fase della raccolta di temi per il '''[[m:ItWikiCon/2026/Programma|programma]]''' per '''itWikiCon 2026''', il convegno annuale della comunità Wikimedia italofona! Queste prime idee serviranno come contenitori per le proposte specifiche in estate. Il convegno si terrà dal '''6 all'8 novembre 2025 a Vezia (Lugano)'''.
Il programma lo costruiamo insieme: chiunque può inviare proposte di argomenti per presentazioni, discussioni o workshop. Tutte le informazioni e le istruzioni sono disponibili '''[[m:ItWikiCon/2026/Programma|sulla pagina dedicata al Programma]]'''.
Anche quest’anno vogliamo dare particolare spazio ai formati interattivi come workshop o discussioni.
Vorremmo cogliere l’occasione del convegno per rafforzare lo spirito di comunità e anche per sviluppare soluzioni alle sfide comuni.
La selezione delle proposte avverrà in estate, seguita dalla conferma dei relatori. Aggiornamenti sulle borse di partecipazione seguiranno la prossima settimana.
Infine, ti ricordiamo che il periodo delle '''[[m:ItWikiCon/2026/Partecipanti|pre-iscrizioni]]''' è ancora in corso. Grazie mille a tutti coloro che si sono già iscritti!
Per domande o suggerimenti scrivici sulla [[metawiki:Talk:ItWikiCon/2026|pagina di discussione dell’evento]] o via e-mail a info (at) itwikicon.org.
Non vediamo l'ora di conoscere le vostre idee!
Il team organizzativo di itWikiCon 2026: [[User:Vallema|Vallema]], [[User:cassinam|Cassinam]], [[User:Dario Crespi (WMIT)|Dario Crespi (WMIT)]], [[User:Dorine Barth (WMCH)|Dorine Barth (WMCH)]] [[Usuàriu:Sciking|Sciking]] ([[Cuntierra usuàriu:Sciking|cuntierra]]) 20:59, 27 Làm 2026 (CEST)
== itWikiCon 2026: apertura della fase di richieste per borse di partecipazione ==
Ciao a tutti,
è ufficialmente aperta la fase delle richieste di '''[[m:ItWikiCon/2026/Borse|borse di partecipazione]]''' per '''itWikiCon 2026''', il convegno annuale della comunità Wikimedia italofona! L’evento si terrà dal '''6 all'8 novembre 2026 a Vezia (Lugano)'''.
La fase di candidatura per le borse di partecipazione durerà fino alla fine di luglio '''(29 giugno – 31 luglio)'''. Se vuoi proporre una sessione e hai bisogno di un sostegno per il viaggio e l’alloggio, invia la tua richiesta per tempo. Qui trovi tutte le '''[[m:ItWikiCon/2026/Borse|informazioni sulle borse di partecipazione]]'''.
Per domande o suggerimenti scrivici sulla [[metawiki:Talk:ItWikiCon/2026|pagina di discussione dell’evento]] o via e-mail a info at itwikicon.org.
A presto,
Il team organizzativo di itWikiCon 2026: [[User:Vallema|Vallema]], [[User:cassinam|Cassinam]], [[User:Dario Crespi (WMIT)|Dario Crespi (WMIT)]], [[User:Dorine Barth (WMCH)|Dorine Barth (WMCH)]] [[Usuàriu:Sciking|Sciking]] ([[Cuntierra usuàriu:Sciking|cuntierra]]) 21:04, 5 Trì 2026 (CEST)
== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 Trì 2026 (CEST)
</bdi>
<!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
82ljxnpn4uqe0986mxrqcnlc9j7f28g
Symbian OS
0
20119
190413
189769
2026-07-24T19:11:26Z
~2026-41435-69
29844
/* https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb */ https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb
190413
wikitext
text/x-wiki
{{CAM}}{{Programma|Didascalia=|DataPrimaVersione=}}
'''Symbian OS''' fiat unu [[sistema operativu]] po dispositivus mòbbilis, prodùsiu de Symbian Foundation. Su svilupu suu est stètiu suportau de Accenture de su 2012 a su 2016 ma, a pustis chi Microsoft at comporau s'ala ''Devices & Service'' de Nokia chi cumprendiat fintzas su svilupu de custu SO, perunu hardware ddu suportat prus<ref name=":6" />.
== Stòria ==
Symbian OS boddit s'erèntzia de su sistema operativu EPOC, in sa versione EPOC32, creau de sa Psion a sa fini de is annus noranta po sa lìnia sua de elaboradoris palmaris. Nàscit in su mesi de làmpadas de su [[1998]] cun sa creatzioni de sa cumpangia indipendenti Symbian Limited, formada de sa cooperatzioni de prus cumpangias telefònicas e de sa Psion etotu<ref name=":7" />. Su primu telèfonu mòbili a impreai custu [[sistema operativu]] est stètiu su Sony Ericsson P800 e is Nokia 9210 e 7650. S'ùrtima versioni de su sistema operativu est sa 10.1.
In su làmpadas de su [[2008]] Nokia at comunicau sa boluntadi de comporai is cuotas atzionàrias de is àteras sotziedadis cun sa punna de bessiri s'ùnicu propietàriu de su sistema operativu, e una borta acabbau su coberamentu, de ndi aberri su còdixi, cun sa creatzioni de [[Symbian Foundation]] chi in depiat includiri is propietàrius antigus e essi aberta a àterus produsidoris e svilupadoris esternus.<ref name=":7">{{Tzita web|url=http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|tìtulu=Nokia acquista Symbian e crea la Foundation - Notizie - vnunet.it|situ=web.archive.org|data=2008-09-26|limba=it|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2008-09-26|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20080926151513/http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|tìtulu=Nokia compra Symbian e la trasforma in progetto open source|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2016-04-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160429090617/http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|urlmortu=eja}}</ref> Symbian de su 4 friaxu 2010 est bessiu sistema operativu lìberu. In prus, fintzas sa documentatzioni de is API est stètia lassada pùbblica.
Su 11 friaxu 2011 Nokia e s'amministradori suu nou Stephen Elop ant sceberau de impreai su sistema operativu de Microsoft, [[Windows Phone 7]], comenti a "prataforma principali" acostendi sa prataforma Symbian. Su 5 abrili 2011 Nokia at annuntziau unu mudamentu de is critèrius po contribbuiri a su progetu, trasformende·ddu de unu progetu lìbberu a còdixi abertu a unu progetu innui sceti is aziendas podiant collaborai a su svilupu suu.<ref>{{Tzita web|url=http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|tìtulu=Not Open Source, just Open for Business {{!}} symbian.nokia.com|situ=web.archive.org|data=2011-04-08|limba=en|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2011-04-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110408193729/http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://pianetatech.it/|nùmene=Pianeta Tech|limba=it-IT|atzessu=2020-08-09|urlmortu=eja|tìtulu=Archive copy|dataarchìviu=2020-08-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200808203748/http://pianetatech.it/}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://arstechnica.com/gadgets/news/2011/04/nokia-transitions-symbian-source-to-non-open-license.ars|tìtulu=Nokia transitions Symbian source to non-open license|autore=Ryan Paul|situ=Ars Technica|data=2011-04-11|limba=en-us|atzessu=2020-08-09}}</ref>
Su 27 abrili 2011 Nokia at annuntziau chi sa sotziedadi Accenture iat essi stètia incarrigada de su svilupu de sa prataforma Symbian. S'acòrdiu previdiat su coladroxu de unus 3000 dipendentis de Nokia a Accenture.<ref>{{Tzita web|url=http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|tìtulu=Nokia esternalizza Symbian ad Accenture|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2011-04-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110430031855/http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|deadurl=yes}}</ref>
Su 24 gennaxu 2013 Nokia at comunicau de no bolli prus impreai Symbian me is aparatus suus.<ref name=":6">{{Tzita web|http://techcrunch.com/2013/01/24/nokia-confirms-the-pure-view-was-officially-the-last-symbian-phone/|Nokia confirms the PureView 808 was officially the last Symbian Phone|limba=en}}</ref>
Su 11 làmpadas 2013 Nokia at annuntziau de acabbai sa produtzioni de dispositivus frunius cun Symbian.<ref>{{Tzita web|http://www.hwupgrade.it/news/telefonia/bye-bye-symbian-nokia-ne-termina-la-produzione_47414.html|Bye Bye Symbian: Nokia ne termina la produzione}}</ref>
Su 1 gennaxu 2014 Nokia at serrau Ovi, sa butega Symbian, acabbendi de acetai aplicatzionis e annoamentus.<ref name=":8" />
== Piessìnnius ==
Symbian impreat unu [[Sistema operativu#Nùcleu|micro-nùcleu]] e comenti àterus sistemas operativus portat funtzionalidadis de multithreading, multitasking e amparu de sa memòria. Est donau atentu mannu a s'impreu sa memòria, cun tènnicas chi redusint meda is faddinas dèpidas a su manìgiu malu suu (''memory leak''). Àteras tènnicas permitint de ammellorai s'atòliu in su manìgiu de su logu de sa memòria de massa. Su funtzionamentu de Symbian est basau asuba a eventus e sa CPU est studada candu no ddoi funt eventus ativus: s'impreu curretu de custa tènnica agiudat a allongai sa durada de is baterias.<ref>{{Tzita publicatzione|tìtulu=Introduction to the Architectureof Symbian OS|limba=en|url=http://www.123seminarsonly.com/Seminar-Reports/021/25770690-Symbian-OS-Architecture-Source-Book-Sample-Chapter.pdf|urlmortu=eja}}</ref>
== Interfàtzias ==
[[File:SymbBelleFp2.jpg|thumb|Symbian OS esecutau in Nokia Bokia Belle FP2]]
Ddoi at medas interfàtzias de aparatus mòbbilis (ddi nant puru "prataformas"), svilupadas de is produsidoris de dispositivus, basadas asuba a Symbian:
* '''Nokia Sèrie 60''' o S60 (sa prus sprainada): impreada fintzas de Siemens, Sendo, Panasonic, Samsung
* '''Nokia Sèrie 80''': impreada de is "communicator" de Nokia (francu su E90 chi impreat sa Sèrie 60)
* '''Nokia Sèrie 90''': impreada de càncua [[Tauledda (informàtica)|tauledda]] de Nokia (a es. su 7710)
* UIQ: una [[Interfache òmine-màchina|interfàtzia de impitadori]] mujadita chi cuntenit una prataforma de svilupu po Symbian OS.
* MOAP: impreada po terminalis de Fujitsu, Mitsubishi, Sony Ericsson e Sharp po NTT DoCoMo in Giaponi
== Aplicatzionis ==
Ddoi fiat unu nùmeru mannu de aplicatzionis a disponimentu po Symbian, siat gratuitasm siat a pagamentu. Funt stètius importaus giogus meda de console in versioni mòbili, perfetzionaus po su telèfonu, ddoi fiat s'integratzioni de su navigadori gratuitu Ovi Maps.
Apustis de s'achirimentu de Microsoft de s'ala de servìtzius e prodùsius Nokia incumentzendi de su 3 cabudanni 2013, su 11 de ladàmini apustis est stètiu annuntziau chi su ''Store'' Symbian iat a essi stètiu serrau. Sa serrada finali est acontèssia su 1 gennaxu 2014, impedendi aici de insertai annoamentus po is app giai a disponimentu e de ndi pubblicai noas.<ref name=":8">{{Tzita web|url=http://www.webnews.it/2013/10/11/nokia-symbian-lo-store-chiude-il-1-gennaio/|tìtulu=Chiusura Symbian Store}}</ref>
== Spainadura ==
Is cuncorrentis principalis de Symbian fiant iOS, Windows Phone, Android, BlackBerry OS, Bada.
Cummenti bieus in sa tabella chi sighit, sa percentuali prus arta de Symbian in su mercau de is ''smartphone'' s'est averiguau a ingìriu de su 2005-2006, cun giai 3/4 de is telefoneddus bèndius cun Symbian cummenti sistema operativu. De su 2007-2008 sa percentuali calat cun s'arrennèscia de iOS e Android.<ref name=":0">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2009-03-13-gartner-posts-worldwide-mobile-os-numbers-for-2008.html|tìtulu=Gartner posts worldwide mobile OS numbers for 2008|atzessu=2020-05-23}}</ref> In donniasantu 2006, Symbian at segudau is 100 millionis de telefoneddus bèndius chi dd'impreànt, candu a argiolas 2009 fiant stètius prodùsius 250 millionis de telefoneddus cun Symbian.<ref>{{Tzita web|url=http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|tìtulu=The Smart PDA - Six Years of Symbian Produces 100 Models and 100 Million Shipments - smartphone, smartphones, pda, xpda, iphone, windows mobile, palm, blackberry, rim, treo, nokia, samsung, lg, htc, motorola,sony ericsson|data=2012-06-30|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-06-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20120630220551/http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|tìtulu=Symbian Foundation Adds New Member, Nuance|autore=Ionut Arghire|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2020-04-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200404101657/https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|urlmortu=eja}}</ref>
Sighit una tabella de is cuotas de mercau de Symbian OS annu po annu in su mercau de is aparatus mòbilis, segundu unas cantu fontis e analistas:<ref>Totu is percentualis ugualis o prus artas de 5% funt atundadas a s'unidadi.</ref>
{| class="wikitable"
!Annu
!Gartner (''po unidadis bèndias'')
!Statcounter.com (''po circas in arretza''<ref name=":1">Sa percentuali marcada est sa de su mesi de idas.</ref><ref>{{Tzita web|url=https://gs.statcounter.com/os-market-share/mobile/worldwide/|tìtulu=Mobile Operating System Market Share Worldwide|atzessu=2020-05-23}}</ref>)
!Statista<ref>{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/272698/global-market-share-held-by-mobile-operating-systems-since-2009/|tìtulu=Mobile OS market share 2019|atzessu=2020-05-23}}</ref>
!Àterus
|-
|[[2003]]
| rowspan="4" | -
| rowspan="6" | -
| rowspan="9" | -
|Q3: 31%<ref name=":2">{{Tzita web|url=https://www.theregister.co.uk/2004/10/27/pda_market_q3_04/|tìtulu=Global smart phone sales soar|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|-
|[[2004]]
|Q3: 50%
|-
|[[2005]]
|73%<ref name=":3">{{Tzita web|url=http://www.abiresearch.com/press/826|tìtulu=Nokia Leading Smartphone Market with 56%, While Symbian's Share of OS…|data=2012-03-29|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-03-29|urlarchìviu=https://archive.today/20120329111955/http://www.abiresearch.com/press/826|urlmortu=eja}}</ref>
|-
|[[2006]]
|56%
|-
|[[2007]]
|64%<ref name=":0"/>
|
|-
|[[2008]]
|52%
|
|-
|[[2009]]
|47%<ref name=":4">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2011-02-10-gartner-and-idc-dispute-androids-dominance-over-symbian-in-q4-2.html|tìtulu=Gartner and IDC dispute Android's dominance over Symbian in Q4 2010|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|35%
|
|-
|[[2010]]
|38%
|30%
|
|-
|[[2011]]
|19%<ref name=":5">{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/219966/global-smartphone-market-shareforecast-of-symbian-and-microsoft/|tìtulu=Symbian & Microsoft: global smartphone market share|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|33%
|
|-
|[[2012]]
|5,2%
| colspan="2" |11%
|
|-
|[[2013]]
|<0,9%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2014-02-13-gartner-says-annual-smartphone-sales-surpassed-sales-of-feature-phones-for-the-first-time-in-2013|tìtulu=Gartner Says Annual Smartphone Sales Surpassed Sales of Feature Phones for the First Time in 2013|atzessu=2020-05-23}}</ref>
| colspan="2" |5%
|
|-
|[[2014]]
|<0,5%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2015-03-03-gartner-says-smartphone-sales-surpassed-one-billion-units-in-2014|tìtulu=Gartner Says Smartphone Sales Surpassed One Billion Units in 2014|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|2,7%
|1,8%
|
|-
|[[2015]]
| -
|1,2%
|0,8%
|
|-
|[[2016]]
| -
| rowspan="2" | -
|0,3%
|
|-
|[[2017]]
| -
|0,2%
|
|}
== https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb ==
<references />
[[Categoria:Informàtica]]
i44djtnz1v48m37qgt8mzo4ajewleaq
190414
190413
2026-07-24T19:11:33Z
USSR-Slav
24550
Burradas is mudàntzias de [[Special:Contributions/~2026-41435-69|~2026-41435-69]] ([[User talk:~2026-41435-69|cuntierras]]), torrada a sa versione cabudiana de [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]
189769
wikitext
text/x-wiki
{{CAM}}{{Programma|Didascalia=|DataPrimaVersione=}}
'''Symbian OS''' fiat unu [[sistema operativu]] po dispositivus mòbbilis, prodùsiu de Symbian Foundation. Su svilupu suu est stètiu suportau de Accenture de su 2012 a su 2016 ma, a pustis chi Microsoft at comporau s'ala ''Devices & Service'' de Nokia chi cumprendiat fintzas su svilupu de custu SO, perunu hardware ddu suportat prus<ref name=":6" />.
== Stòria ==
Symbian OS boddit s'erèntzia de su sistema operativu EPOC, in sa versione EPOC32, creau de sa Psion a sa fini de is annus noranta po sa lìnia sua de elaboradoris palmaris. Nàscit in su mesi de làmpadas de su [[1998]] cun sa creatzioni de sa cumpangia indipendenti Symbian Limited, formada de sa cooperatzioni de prus cumpangias telefònicas e de sa Psion etotu<ref name=":7" />. Su primu telèfonu mòbili a impreai custu [[sistema operativu]] est stètiu su Sony Ericsson P800 e is Nokia 9210 e 7650. S'ùrtima versioni de su sistema operativu est sa 10.1.
In su làmpadas de su [[2008]] Nokia at comunicau sa boluntadi de comporai is cuotas atzionàrias de is àteras sotziedadis cun sa punna de bessiri s'ùnicu propietàriu de su sistema operativu, e una borta acabbau su coberamentu, de ndi aberri su còdixi, cun sa creatzioni de [[Symbian Foundation]] chi in depiat includiri is propietàrius antigus e essi aberta a àterus produsidoris e svilupadoris esternus.<ref name=":7">{{Tzita web|url=http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|tìtulu=Nokia acquista Symbian e crea la Foundation - Notizie - vnunet.it|situ=web.archive.org|data=2008-09-26|limba=it|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2008-09-26|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20080926151513/http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|tìtulu=Nokia compra Symbian e la trasforma in progetto open source|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2016-04-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160429090617/http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|urlmortu=eja}}</ref> Symbian de su 4 friaxu 2010 est bessiu sistema operativu lìberu. In prus, fintzas sa documentatzioni de is API est stètia lassada pùbblica.
Su 11 friaxu 2011 Nokia e s'amministradori suu nou Stephen Elop ant sceberau de impreai su sistema operativu de Microsoft, [[Windows Phone 7]], comenti a "prataforma principali" acostendi sa prataforma Symbian. Su 5 abrili 2011 Nokia at annuntziau unu mudamentu de is critèrius po contribbuiri a su progetu, trasformende·ddu de unu progetu lìbberu a còdixi abertu a unu progetu innui sceti is aziendas podiant collaborai a su svilupu suu.<ref>{{Tzita web|url=http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|tìtulu=Not Open Source, just Open for Business {{!}} symbian.nokia.com|situ=web.archive.org|data=2011-04-08|limba=en|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2011-04-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110408193729/http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://pianetatech.it/|nùmene=Pianeta Tech|limba=it-IT|atzessu=2020-08-09|urlmortu=eja|tìtulu=Archive copy|dataarchìviu=2020-08-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200808203748/http://pianetatech.it/}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://arstechnica.com/gadgets/news/2011/04/nokia-transitions-symbian-source-to-non-open-license.ars|tìtulu=Nokia transitions Symbian source to non-open license|autore=Ryan Paul|situ=Ars Technica|data=2011-04-11|limba=en-us|atzessu=2020-08-09}}</ref>
Su 27 abrili 2011 Nokia at annuntziau chi sa sotziedadi Accenture iat essi stètia incarrigada de su svilupu de sa prataforma Symbian. S'acòrdiu previdiat su coladroxu de unus 3000 dipendentis de Nokia a Accenture.<ref>{{Tzita web|url=http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|tìtulu=Nokia esternalizza Symbian ad Accenture|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2011-04-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110430031855/http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|deadurl=yes}}</ref>
Su 24 gennaxu 2013 Nokia at comunicau de no bolli prus impreai Symbian me is aparatus suus.<ref name=":6">{{Tzita web|http://techcrunch.com/2013/01/24/nokia-confirms-the-pure-view-was-officially-the-last-symbian-phone/|Nokia confirms the PureView 808 was officially the last Symbian Phone|limba=en}}</ref>
Su 11 làmpadas 2013 Nokia at annuntziau de acabbai sa produtzioni de dispositivus frunius cun Symbian.<ref>{{Tzita web|http://www.hwupgrade.it/news/telefonia/bye-bye-symbian-nokia-ne-termina-la-produzione_47414.html|Bye Bye Symbian: Nokia ne termina la produzione}}</ref>
Su 1 gennaxu 2014 Nokia at serrau Ovi, sa butega Symbian, acabbendi de acetai aplicatzionis e annoamentus.<ref name=":8" />
== Piessìnnius ==
Symbian impreat unu [[Sistema operativu#Nùcleu|micro-nùcleu]] e comenti àterus sistemas operativus portat funtzionalidadis de multithreading, multitasking e amparu de sa memòria. Est donau atentu mannu a s'impreu sa memòria, cun tènnicas chi redusint meda is faddinas dèpidas a su manìgiu malu suu (''memory leak''). Àteras tènnicas permitint de ammellorai s'atòliu in su manìgiu de su logu de sa memòria de massa. Su funtzionamentu de Symbian est basau asuba a eventus e sa CPU est studada candu no ddoi funt eventus ativus: s'impreu curretu de custa tènnica agiudat a allongai sa durada de is baterias.<ref>{{Tzita publicatzione|tìtulu=Introduction to the Architectureof Symbian OS|limba=en|url=http://www.123seminarsonly.com/Seminar-Reports/021/25770690-Symbian-OS-Architecture-Source-Book-Sample-Chapter.pdf|urlmortu=eja}}</ref>
== Interfàtzias ==
[[File:SymbBelleFp2.jpg|thumb|Symbian OS esecutau in Nokia Bokia Belle FP2]]
Ddoi at medas interfàtzias de aparatus mòbbilis (ddi nant puru "prataformas"), svilupadas de is produsidoris de dispositivus, basadas asuba a Symbian:
* '''Nokia Sèrie 60''' o S60 (sa prus sprainada): impreada fintzas de Siemens, Sendo, Panasonic, Samsung
* '''Nokia Sèrie 80''': impreada de is "communicator" de Nokia (francu su E90 chi impreat sa Sèrie 60)
* '''Nokia Sèrie 90''': impreada de càncua [[Tauledda (informàtica)|tauledda]] de Nokia (a es. su 7710)
* UIQ: una [[Interfache òmine-màchina|interfàtzia de impitadori]] mujadita chi cuntenit una prataforma de svilupu po Symbian OS.
* MOAP: impreada po terminalis de Fujitsu, Mitsubishi, Sony Ericsson e Sharp po NTT DoCoMo in Giaponi
== Aplicatzionis ==
Ddoi fiat unu nùmeru mannu de aplicatzionis a disponimentu po Symbian, siat gratuitasm siat a pagamentu. Funt stètius importaus giogus meda de console in versioni mòbili, perfetzionaus po su telèfonu, ddoi fiat s'integratzioni de su navigadori gratuitu Ovi Maps.
Apustis de s'achirimentu de Microsoft de s'ala de servìtzius e prodùsius Nokia incumentzendi de su 3 cabudanni 2013, su 11 de ladàmini apustis est stètiu annuntziau chi su ''Store'' Symbian iat a essi stètiu serrau. Sa serrada finali est acontèssia su 1 gennaxu 2014, impedendi aici de insertai annoamentus po is app giai a disponimentu e de ndi pubblicai noas.<ref name=":8">{{Tzita web|url=http://www.webnews.it/2013/10/11/nokia-symbian-lo-store-chiude-il-1-gennaio/|tìtulu=Chiusura Symbian Store}}</ref>
== Spainadura ==
Is cuncorrentis principalis de Symbian fiant iOS, Windows Phone, Android, BlackBerry OS, Bada.
Cummenti bieus in sa tabella chi sighit, sa percentuali prus arta de Symbian in su mercau de is ''smartphone'' s'est averiguau a ingìriu de su 2005-2006, cun giai 3/4 de is telefoneddus bèndius cun Symbian cummenti sistema operativu. De su 2007-2008 sa percentuali calat cun s'arrennèscia de iOS e Android.<ref name=":0">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2009-03-13-gartner-posts-worldwide-mobile-os-numbers-for-2008.html|tìtulu=Gartner posts worldwide mobile OS numbers for 2008|atzessu=2020-05-23}}</ref> In donniasantu 2006, Symbian at segudau is 100 millionis de telefoneddus bèndius chi dd'impreànt, candu a argiolas 2009 fiant stètius prodùsius 250 millionis de telefoneddus cun Symbian.<ref>{{Tzita web|url=http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|tìtulu=The Smart PDA - Six Years of Symbian Produces 100 Models and 100 Million Shipments - smartphone, smartphones, pda, xpda, iphone, windows mobile, palm, blackberry, rim, treo, nokia, samsung, lg, htc, motorola,sony ericsson|data=2012-06-30|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-06-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20120630220551/http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|tìtulu=Symbian Foundation Adds New Member, Nuance|autore=Ionut Arghire|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2020-04-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200404101657/https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|urlmortu=eja}}</ref>
Sighit una tabella de is cuotas de mercau de Symbian OS annu po annu in su mercau de is aparatus mòbilis, segundu unas cantu fontis e analistas:<ref>Totu is percentualis ugualis o prus artas de 5% funt atundadas a s'unidadi.</ref>
{| class="wikitable"
!Annu
!Gartner (''po unidadis bèndias'')
!Statcounter.com (''po circas in arretza''<ref name=":1">Sa percentuali marcada est sa de su mesi de idas.</ref><ref>{{Tzita web|url=https://gs.statcounter.com/os-market-share/mobile/worldwide/|tìtulu=Mobile Operating System Market Share Worldwide|atzessu=2020-05-23}}</ref>)
!Statista<ref>{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/272698/global-market-share-held-by-mobile-operating-systems-since-2009/|tìtulu=Mobile OS market share 2019|atzessu=2020-05-23}}</ref>
!Àterus
|-
|[[2003]]
| rowspan="4" | -
| rowspan="6" | -
| rowspan="9" | -
|Q3: 31%<ref name=":2">{{Tzita web|url=https://www.theregister.co.uk/2004/10/27/pda_market_q3_04/|tìtulu=Global smart phone sales soar|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|-
|[[2004]]
|Q3: 50%
|-
|[[2005]]
|73%<ref name=":3">{{Tzita web|url=http://www.abiresearch.com/press/826|tìtulu=Nokia Leading Smartphone Market with 56%, While Symbian's Share of OS…|data=2012-03-29|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-03-29|urlarchìviu=https://archive.today/20120329111955/http://www.abiresearch.com/press/826|urlmortu=eja}}</ref>
|-
|[[2006]]
|56%
|-
|[[2007]]
|64%<ref name=":0"/>
|
|-
|[[2008]]
|52%
|
|-
|[[2009]]
|47%<ref name=":4">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2011-02-10-gartner-and-idc-dispute-androids-dominance-over-symbian-in-q4-2.html|tìtulu=Gartner and IDC dispute Android's dominance over Symbian in Q4 2010|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|35%
|
|-
|[[2010]]
|38%
|30%
|
|-
|[[2011]]
|19%<ref name=":5">{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/219966/global-smartphone-market-shareforecast-of-symbian-and-microsoft/|tìtulu=Symbian & Microsoft: global smartphone market share|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|33%
|
|-
|[[2012]]
|5,2%
| colspan="2" |11%
|
|-
|[[2013]]
|<0,9%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2014-02-13-gartner-says-annual-smartphone-sales-surpassed-sales-of-feature-phones-for-the-first-time-in-2013|tìtulu=Gartner Says Annual Smartphone Sales Surpassed Sales of Feature Phones for the First Time in 2013|atzessu=2020-05-23}}</ref>
| colspan="2" |5%
|
|-
|[[2014]]
|<0,5%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2015-03-03-gartner-says-smartphone-sales-surpassed-one-billion-units-in-2014|tìtulu=Gartner Says Smartphone Sales Surpassed One Billion Units in 2014|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|2,7%
|1,8%
|
|-
|[[2015]]
| -
|1,2%
|0,8%
|
|-
|[[2016]]
| -
| rowspan="2" | -
|0,3%
|
|-
|[[2017]]
| -
|0,2%
|
|}
== Riferimentus ==
<references />
[[Categoria:Informàtica]]
70ur29ebyb7hhuxz8rbob3lwns9boyn
190415
190414
2026-07-24T19:13:49Z
~2026-41435-69
29844
/* https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb */ https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb
190415
wikitext
text/x-wiki
{{CAM}}{{Programma|Didascalia=|DataPrimaVersione=}}
'''Symbian OS''' fiat unu [[sistema operativu]] po dispositivus mòbbilis, prodùsiu de Symbian Foundation. Su svilupu suu est stètiu suportau de Accenture de su 2012 a su 2016 ma, a pustis chi Microsoft at comporau s'ala ''Devices & Service'' de Nokia chi cumprendiat fintzas su svilupu de custu SO, perunu hardware ddu suportat prus<ref name=":6" />.
== Stòria ==
Symbian OS boddit s'erèntzia de su sistema operativu EPOC, in sa versione EPOC32, creau de sa Psion a sa fini de is annus noranta po sa lìnia sua de elaboradoris palmaris. Nàscit in su mesi de làmpadas de su [[1998]] cun sa creatzioni de sa cumpangia indipendenti Symbian Limited, formada de sa cooperatzioni de prus cumpangias telefònicas e de sa Psion etotu<ref name=":7" />. Su primu telèfonu mòbili a impreai custu [[sistema operativu]] est stètiu su Sony Ericsson P800 e is Nokia 9210 e 7650. S'ùrtima versioni de su sistema operativu est sa 10.1.
In su làmpadas de su [[2008]] Nokia at comunicau sa boluntadi de comporai is cuotas atzionàrias de is àteras sotziedadis cun sa punna de bessiri s'ùnicu propietàriu de su sistema operativu, e una borta acabbau su coberamentu, de ndi aberri su còdixi, cun sa creatzioni de [[Symbian Foundation]] chi in depiat includiri is propietàrius antigus e essi aberta a àterus produsidoris e svilupadoris esternus.<ref name=":7">{{Tzita web|url=http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|tìtulu=Nokia acquista Symbian e crea la Foundation - Notizie - vnunet.it|situ=web.archive.org|data=2008-09-26|limba=it|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2008-09-26|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20080926151513/http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|tìtulu=Nokia compra Symbian e la trasforma in progetto open source|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2016-04-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160429090617/http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|urlmortu=eja}}</ref> Symbian de su 4 friaxu 2010 est bessiu sistema operativu lìberu. In prus, fintzas sa documentatzioni de is API est stètia lassada pùbblica.
Su 11 friaxu 2011 Nokia e s'amministradori suu nou Stephen Elop ant sceberau de impreai su sistema operativu de Microsoft, [[Windows Phone 7]], comenti a "prataforma principali" acostendi sa prataforma Symbian. Su 5 abrili 2011 Nokia at annuntziau unu mudamentu de is critèrius po contribbuiri a su progetu, trasformende·ddu de unu progetu lìbberu a còdixi abertu a unu progetu innui sceti is aziendas podiant collaborai a su svilupu suu.<ref>{{Tzita web|url=http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|tìtulu=Not Open Source, just Open for Business {{!}} symbian.nokia.com|situ=web.archive.org|data=2011-04-08|limba=en|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2011-04-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110408193729/http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://pianetatech.it/|nùmene=Pianeta Tech|limba=it-IT|atzessu=2020-08-09|urlmortu=eja|tìtulu=Archive copy|dataarchìviu=2020-08-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200808203748/http://pianetatech.it/}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://arstechnica.com/gadgets/news/2011/04/nokia-transitions-symbian-source-to-non-open-license.ars|tìtulu=Nokia transitions Symbian source to non-open license|autore=Ryan Paul|situ=Ars Technica|data=2011-04-11|limba=en-us|atzessu=2020-08-09}}</ref>
Su 27 abrili 2011 Nokia at annuntziau chi sa sotziedadi Accenture iat essi stètia incarrigada de su svilupu de sa prataforma Symbian. S'acòrdiu previdiat su coladroxu de unus 3000 dipendentis de Nokia a Accenture.<ref>{{Tzita web|url=http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|tìtulu=Nokia esternalizza Symbian ad Accenture|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2011-04-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110430031855/http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|deadurl=yes}}</ref>
Su 24 gennaxu 2013 Nokia at comunicau de no bolli prus impreai Symbian me is aparatus suus.<ref name=":6">{{Tzita web|http://techcrunch.com/2013/01/24/nokia-confirms-the-pure-view-was-officially-the-last-symbian-phone/|Nokia confirms the PureView 808 was officially the last Symbian Phone|limba=en}}</ref>
Su 11 làmpadas 2013 Nokia at annuntziau de acabbai sa produtzioni de dispositivus frunius cun Symbian.<ref>{{Tzita web|http://www.hwupgrade.it/news/telefonia/bye-bye-symbian-nokia-ne-termina-la-produzione_47414.html|Bye Bye Symbian: Nokia ne termina la produzione}}</ref>
Su 1 gennaxu 2014 Nokia at serrau Ovi, sa butega Symbian, acabbendi de acetai aplicatzionis e annoamentus.<ref name=":8" />
== Piessìnnius ==
Symbian impreat unu [[Sistema operativu#Nùcleu|micro-nùcleu]] e comenti àterus sistemas operativus portat funtzionalidadis de multithreading, multitasking e amparu de sa memòria. Est donau atentu mannu a s'impreu sa memòria, cun tènnicas chi redusint meda is faddinas dèpidas a su manìgiu malu suu (''memory leak''). Àteras tènnicas permitint de ammellorai s'atòliu in su manìgiu de su logu de sa memòria de massa. Su funtzionamentu de Symbian est basau asuba a eventus e sa CPU est studada candu no ddoi funt eventus ativus: s'impreu curretu de custa tènnica agiudat a allongai sa durada de is baterias.<ref>{{Tzita publicatzione|tìtulu=Introduction to the Architectureof Symbian OS|limba=en|url=http://www.123seminarsonly.com/Seminar-Reports/021/25770690-Symbian-OS-Architecture-Source-Book-Sample-Chapter.pdf|urlmortu=eja}}</ref>
== Interfàtzias ==
[[File:SymbBelleFp2.jpg|thumb|Symbian OS esecutau in Nokia Bokia Belle FP2]]
Ddoi at medas interfàtzias de aparatus mòbbilis (ddi nant puru "prataformas"), svilupadas de is produsidoris de dispositivus, basadas asuba a Symbian:
* '''Nokia Sèrie 60''' o S60 (sa prus sprainada): impreada fintzas de Siemens, Sendo, Panasonic, Samsung
* '''Nokia Sèrie 80''': impreada de is "communicator" de Nokia (francu su E90 chi impreat sa Sèrie 60)
* '''Nokia Sèrie 90''': impreada de càncua [[Tauledda (informàtica)|tauledda]] de Nokia (a es. su 7710)
* UIQ: una [[Interfache òmine-màchina|interfàtzia de impitadori]] mujadita chi cuntenit una prataforma de svilupu po Symbian OS.
* MOAP: impreada po terminalis de Fujitsu, Mitsubishi, Sony Ericsson e Sharp po NTT DoCoMo in Giaponi
== Aplicatzionis ==
Ddoi fiat unu nùmeru mannu de aplicatzionis a disponimentu po Symbian, siat gratuitasm siat a pagamentu. Funt stètius importaus giogus meda de console in versioni mòbili, perfetzionaus po su telèfonu, ddoi fiat s'integratzioni de su navigadori gratuitu Ovi Maps.
Apustis de s'achirimentu de Microsoft de s'ala de servìtzius e prodùsius Nokia incumentzendi de su 3 cabudanni 2013, su 11 de ladàmini apustis est stètiu annuntziau chi su ''Store'' Symbian iat a essi stètiu serrau. Sa serrada finali est acontèssia su 1 gennaxu 2014, impedendi aici de insertai annoamentus po is app giai a disponimentu e de ndi pubblicai noas.<ref name=":8">{{Tzita web|url=http://www.webnews.it/2013/10/11/nokia-symbian-lo-store-chiude-il-1-gennaio/|tìtulu=Chiusura Symbian Store}}</ref>
== https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb ==
Is cuncorrentis principalis de Symbian fiant iOS, Windows Phone, Android, BlackBerry OS, Bada.
Cummenti bieus in sa tabella chi sighit, sa percentuali prus arta de Symbian in su mercau de is ''smartphone'' s'est averiguau a ingìriu de su 2005-2006, cun giai 3/4 de is telefoneddus bèndius cun Symbian cummenti sistema operativu. De su 2007-2008 sa percentuali calat cun s'arrennèscia de iOS e Android.<ref name=":0">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2009-03-13-gartner-posts-worldwide-mobile-os-numbers-for-2008.html|tìtulu=Gartner posts worldwide mobile OS numbers for 2008|atzessu=2020-05-23}}</ref> In donniasantu 2006, Symbian at segudau is 100 millionis de telefoneddus bèndius chi dd'impreànt, candu a argiolas 2009 fiant stètius prodùsius 250 millionis de telefoneddus cun Symbian.<ref>{{Tzita web|url=http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|tìtulu=The Smart PDA - Six Years of Symbian Produces 100 Models and 100 Million Shipments - smartphone, smartphones, pda, xpda, iphone, windows mobile, palm, blackberry, rim, treo, nokia, samsung, lg, htc, motorola,sony ericsson|data=2012-06-30|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-06-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20120630220551/http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|tìtulu=Symbian Foundation Adds New Member, Nuance|autore=Ionut Arghire|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2020-04-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200404101657/https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|urlmortu=eja}}</ref>
Sighit una tabella de is cuotas de mercau de Symbian OS annu po annu in su mercau de is aparatus mòbilis, segundu unas cantu fontis e analistas:<ref>Totu is percentualis ugualis o prus artas de 5% funt atundadas a s'unidadi.</ref>
{| class="wikitable"
!Annu
!Gartner (''po unidadis bèndias'')
!Statcounter.com (''po circas in arretza''<ref name=":1">Sa percentuali marcada est sa de su mesi de idas.</ref><ref>{{Tzita web|url=https://gs.statcounter.com/os-market-share/mobile/worldwide/|tìtulu=Mobile Operating System Market Share Worldwide|atzessu=2020-05-23}}</ref>)
!Statista<ref>{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/272698/global-market-share-held-by-mobile-operating-systems-since-2009/|tìtulu=Mobile OS market share 2019|atzessu=2020-05-23}}</ref>
!Àterus
|-
|[[2026]]
| rowspan="9" | -
| rowspan="9" | -
| rowspan="9" | -
|Q3: 31%<ref name=":2">{{Tzita web|url=https://www.theregister.co.uk/2004/10/27/pda_market_q3_04/|tìtulu=Global smart phone sales soar|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|-
|[[2004]]
|Q3: 50%
|-
|[[2026]]
|73%<ref name=":3">{{Tzita web|url=/https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb /press/826|tìtulu=Nokia Leading Smartphone Market with 56%, While Symbian's Share of OS…|data=2012-03-29|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-03-29|urlarchìviu=https://archive.today/20120329111955/http://www.abiresearch.com/press/826|urlmortu=eja}}</ref>
|-
|[[2006]]
|56%
|-
|[[2007]]
|64%<ref name=":0"/>
|
|-
|[[2008]]
|52%
|
|-
|[[2009]]
|47%<ref name=":4">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2011-02-10-gartner-and-idc-dispute-androids-dominance-over-symbian-in-q4-2.html|tìtulu=Gartner and IDC dispute Android's dominance over Symbian in Q4 2010|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|35%
|
|-
|[[2010]]
|38%
|30%
|
|-
|[[2011]]
|19%<ref name=":5">{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/219966/global-smartphone-market-shareforecast-of-symbian-and-microsoft/|tìtulu=Symbian & Microsoft: global smartphone market share|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|33%
|
|-
|[[2012]]
|5,2%
| colspan="2" |11%
|
|-
|[[2013]]
|<0,9%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2014-02-13-gartner-says-annual-smartphone-sales-surpassed-sales-of-feature-phones-for-the-first-time-in-2013|tìtulu=Gartner Says Annual Smartphone Sales Surpassed Sales of Feature Phones for the First Time in 2013|atzessu=2020-05-23}}</ref>
| colspan="2" |5%
|
|-
|[[2014]]
|<0,5%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2015-03-03-gartner-says-smartphone-sales-surpassed-one-billion-units-in-2014|tìtulu=Gartner Says Smartphone Sales Surpassed One Billion Units in 2014|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|2,7%
|1,8%
|
|-
|[[2015]]
| -
|1,2%
|0,8%
|
|-
|[[2016]]
| -
| rowspan="2" | -
|0,3%
|
|-
|[[2017]]
| -
|0,2%
|
|}
== Riferimentus ==
<references />
[[Categoria:Informàtica]]
8zv2dp8ii7s4tem3si3l5q0onafa59e
190416
190415
2026-07-24T19:14:07Z
NDG
27720
Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-41435-69|~2026-41435-69]] ([[User talk:~2026-41435-69|talk]]) to last version by USSR-Slav: unnecessary links or spam
189769
wikitext
text/x-wiki
{{CAM}}{{Programma|Didascalia=|DataPrimaVersione=}}
'''Symbian OS''' fiat unu [[sistema operativu]] po dispositivus mòbbilis, prodùsiu de Symbian Foundation. Su svilupu suu est stètiu suportau de Accenture de su 2012 a su 2016 ma, a pustis chi Microsoft at comporau s'ala ''Devices & Service'' de Nokia chi cumprendiat fintzas su svilupu de custu SO, perunu hardware ddu suportat prus<ref name=":6" />.
== Stòria ==
Symbian OS boddit s'erèntzia de su sistema operativu EPOC, in sa versione EPOC32, creau de sa Psion a sa fini de is annus noranta po sa lìnia sua de elaboradoris palmaris. Nàscit in su mesi de làmpadas de su [[1998]] cun sa creatzioni de sa cumpangia indipendenti Symbian Limited, formada de sa cooperatzioni de prus cumpangias telefònicas e de sa Psion etotu<ref name=":7" />. Su primu telèfonu mòbili a impreai custu [[sistema operativu]] est stètiu su Sony Ericsson P800 e is Nokia 9210 e 7650. S'ùrtima versioni de su sistema operativu est sa 10.1.
In su làmpadas de su [[2008]] Nokia at comunicau sa boluntadi de comporai is cuotas atzionàrias de is àteras sotziedadis cun sa punna de bessiri s'ùnicu propietàriu de su sistema operativu, e una borta acabbau su coberamentu, de ndi aberri su còdixi, cun sa creatzioni de [[Symbian Foundation]] chi in depiat includiri is propietàrius antigus e essi aberta a àterus produsidoris e svilupadoris esternus.<ref name=":7">{{Tzita web|url=http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|tìtulu=Nokia acquista Symbian e crea la Foundation - Notizie - vnunet.it|situ=web.archive.org|data=2008-09-26|limba=it|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2008-09-26|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20080926151513/http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|tìtulu=Nokia compra Symbian e la trasforma in progetto open source|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2016-04-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160429090617/http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|urlmortu=eja}}</ref> Symbian de su 4 friaxu 2010 est bessiu sistema operativu lìberu. In prus, fintzas sa documentatzioni de is API est stètia lassada pùbblica.
Su 11 friaxu 2011 Nokia e s'amministradori suu nou Stephen Elop ant sceberau de impreai su sistema operativu de Microsoft, [[Windows Phone 7]], comenti a "prataforma principali" acostendi sa prataforma Symbian. Su 5 abrili 2011 Nokia at annuntziau unu mudamentu de is critèrius po contribbuiri a su progetu, trasformende·ddu de unu progetu lìbberu a còdixi abertu a unu progetu innui sceti is aziendas podiant collaborai a su svilupu suu.<ref>{{Tzita web|url=http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|tìtulu=Not Open Source, just Open for Business {{!}} symbian.nokia.com|situ=web.archive.org|data=2011-04-08|limba=en|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2011-04-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110408193729/http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://pianetatech.it/|nùmene=Pianeta Tech|limba=it-IT|atzessu=2020-08-09|urlmortu=eja|tìtulu=Archive copy|dataarchìviu=2020-08-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200808203748/http://pianetatech.it/}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://arstechnica.com/gadgets/news/2011/04/nokia-transitions-symbian-source-to-non-open-license.ars|tìtulu=Nokia transitions Symbian source to non-open license|autore=Ryan Paul|situ=Ars Technica|data=2011-04-11|limba=en-us|atzessu=2020-08-09}}</ref>
Su 27 abrili 2011 Nokia at annuntziau chi sa sotziedadi Accenture iat essi stètia incarrigada de su svilupu de sa prataforma Symbian. S'acòrdiu previdiat su coladroxu de unus 3000 dipendentis de Nokia a Accenture.<ref>{{Tzita web|url=http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|tìtulu=Nokia esternalizza Symbian ad Accenture|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2011-04-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110430031855/http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|deadurl=yes}}</ref>
Su 24 gennaxu 2013 Nokia at comunicau de no bolli prus impreai Symbian me is aparatus suus.<ref name=":6">{{Tzita web|http://techcrunch.com/2013/01/24/nokia-confirms-the-pure-view-was-officially-the-last-symbian-phone/|Nokia confirms the PureView 808 was officially the last Symbian Phone|limba=en}}</ref>
Su 11 làmpadas 2013 Nokia at annuntziau de acabbai sa produtzioni de dispositivus frunius cun Symbian.<ref>{{Tzita web|http://www.hwupgrade.it/news/telefonia/bye-bye-symbian-nokia-ne-termina-la-produzione_47414.html|Bye Bye Symbian: Nokia ne termina la produzione}}</ref>
Su 1 gennaxu 2014 Nokia at serrau Ovi, sa butega Symbian, acabbendi de acetai aplicatzionis e annoamentus.<ref name=":8" />
== Piessìnnius ==
Symbian impreat unu [[Sistema operativu#Nùcleu|micro-nùcleu]] e comenti àterus sistemas operativus portat funtzionalidadis de multithreading, multitasking e amparu de sa memòria. Est donau atentu mannu a s'impreu sa memòria, cun tènnicas chi redusint meda is faddinas dèpidas a su manìgiu malu suu (''memory leak''). Àteras tènnicas permitint de ammellorai s'atòliu in su manìgiu de su logu de sa memòria de massa. Su funtzionamentu de Symbian est basau asuba a eventus e sa CPU est studada candu no ddoi funt eventus ativus: s'impreu curretu de custa tènnica agiudat a allongai sa durada de is baterias.<ref>{{Tzita publicatzione|tìtulu=Introduction to the Architectureof Symbian OS|limba=en|url=http://www.123seminarsonly.com/Seminar-Reports/021/25770690-Symbian-OS-Architecture-Source-Book-Sample-Chapter.pdf|urlmortu=eja}}</ref>
== Interfàtzias ==
[[File:SymbBelleFp2.jpg|thumb|Symbian OS esecutau in Nokia Bokia Belle FP2]]
Ddoi at medas interfàtzias de aparatus mòbbilis (ddi nant puru "prataformas"), svilupadas de is produsidoris de dispositivus, basadas asuba a Symbian:
* '''Nokia Sèrie 60''' o S60 (sa prus sprainada): impreada fintzas de Siemens, Sendo, Panasonic, Samsung
* '''Nokia Sèrie 80''': impreada de is "communicator" de Nokia (francu su E90 chi impreat sa Sèrie 60)
* '''Nokia Sèrie 90''': impreada de càncua [[Tauledda (informàtica)|tauledda]] de Nokia (a es. su 7710)
* UIQ: una [[Interfache òmine-màchina|interfàtzia de impitadori]] mujadita chi cuntenit una prataforma de svilupu po Symbian OS.
* MOAP: impreada po terminalis de Fujitsu, Mitsubishi, Sony Ericsson e Sharp po NTT DoCoMo in Giaponi
== Aplicatzionis ==
Ddoi fiat unu nùmeru mannu de aplicatzionis a disponimentu po Symbian, siat gratuitasm siat a pagamentu. Funt stètius importaus giogus meda de console in versioni mòbili, perfetzionaus po su telèfonu, ddoi fiat s'integratzioni de su navigadori gratuitu Ovi Maps.
Apustis de s'achirimentu de Microsoft de s'ala de servìtzius e prodùsius Nokia incumentzendi de su 3 cabudanni 2013, su 11 de ladàmini apustis est stètiu annuntziau chi su ''Store'' Symbian iat a essi stètiu serrau. Sa serrada finali est acontèssia su 1 gennaxu 2014, impedendi aici de insertai annoamentus po is app giai a disponimentu e de ndi pubblicai noas.<ref name=":8">{{Tzita web|url=http://www.webnews.it/2013/10/11/nokia-symbian-lo-store-chiude-il-1-gennaio/|tìtulu=Chiusura Symbian Store}}</ref>
== Spainadura ==
Is cuncorrentis principalis de Symbian fiant iOS, Windows Phone, Android, BlackBerry OS, Bada.
Cummenti bieus in sa tabella chi sighit, sa percentuali prus arta de Symbian in su mercau de is ''smartphone'' s'est averiguau a ingìriu de su 2005-2006, cun giai 3/4 de is telefoneddus bèndius cun Symbian cummenti sistema operativu. De su 2007-2008 sa percentuali calat cun s'arrennèscia de iOS e Android.<ref name=":0">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2009-03-13-gartner-posts-worldwide-mobile-os-numbers-for-2008.html|tìtulu=Gartner posts worldwide mobile OS numbers for 2008|atzessu=2020-05-23}}</ref> In donniasantu 2006, Symbian at segudau is 100 millionis de telefoneddus bèndius chi dd'impreànt, candu a argiolas 2009 fiant stètius prodùsius 250 millionis de telefoneddus cun Symbian.<ref>{{Tzita web|url=http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|tìtulu=The Smart PDA - Six Years of Symbian Produces 100 Models and 100 Million Shipments - smartphone, smartphones, pda, xpda, iphone, windows mobile, palm, blackberry, rim, treo, nokia, samsung, lg, htc, motorola,sony ericsson|data=2012-06-30|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-06-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20120630220551/http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|tìtulu=Symbian Foundation Adds New Member, Nuance|autore=Ionut Arghire|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2020-04-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200404101657/https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|urlmortu=eja}}</ref>
Sighit una tabella de is cuotas de mercau de Symbian OS annu po annu in su mercau de is aparatus mòbilis, segundu unas cantu fontis e analistas:<ref>Totu is percentualis ugualis o prus artas de 5% funt atundadas a s'unidadi.</ref>
{| class="wikitable"
!Annu
!Gartner (''po unidadis bèndias'')
!Statcounter.com (''po circas in arretza''<ref name=":1">Sa percentuali marcada est sa de su mesi de idas.</ref><ref>{{Tzita web|url=https://gs.statcounter.com/os-market-share/mobile/worldwide/|tìtulu=Mobile Operating System Market Share Worldwide|atzessu=2020-05-23}}</ref>)
!Statista<ref>{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/272698/global-market-share-held-by-mobile-operating-systems-since-2009/|tìtulu=Mobile OS market share 2019|atzessu=2020-05-23}}</ref>
!Àterus
|-
|[[2003]]
| rowspan="4" | -
| rowspan="6" | -
| rowspan="9" | -
|Q3: 31%<ref name=":2">{{Tzita web|url=https://www.theregister.co.uk/2004/10/27/pda_market_q3_04/|tìtulu=Global smart phone sales soar|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|-
|[[2004]]
|Q3: 50%
|-
|[[2005]]
|73%<ref name=":3">{{Tzita web|url=http://www.abiresearch.com/press/826|tìtulu=Nokia Leading Smartphone Market with 56%, While Symbian's Share of OS…|data=2012-03-29|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-03-29|urlarchìviu=https://archive.today/20120329111955/http://www.abiresearch.com/press/826|urlmortu=eja}}</ref>
|-
|[[2006]]
|56%
|-
|[[2007]]
|64%<ref name=":0"/>
|
|-
|[[2008]]
|52%
|
|-
|[[2009]]
|47%<ref name=":4">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2011-02-10-gartner-and-idc-dispute-androids-dominance-over-symbian-in-q4-2.html|tìtulu=Gartner and IDC dispute Android's dominance over Symbian in Q4 2010|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|35%
|
|-
|[[2010]]
|38%
|30%
|
|-
|[[2011]]
|19%<ref name=":5">{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/219966/global-smartphone-market-shareforecast-of-symbian-and-microsoft/|tìtulu=Symbian & Microsoft: global smartphone market share|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|33%
|
|-
|[[2012]]
|5,2%
| colspan="2" |11%
|
|-
|[[2013]]
|<0,9%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2014-02-13-gartner-says-annual-smartphone-sales-surpassed-sales-of-feature-phones-for-the-first-time-in-2013|tìtulu=Gartner Says Annual Smartphone Sales Surpassed Sales of Feature Phones for the First Time in 2013|atzessu=2020-05-23}}</ref>
| colspan="2" |5%
|
|-
|[[2014]]
|<0,5%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2015-03-03-gartner-says-smartphone-sales-surpassed-one-billion-units-in-2014|tìtulu=Gartner Says Smartphone Sales Surpassed One Billion Units in 2014|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|2,7%
|1,8%
|
|-
|[[2015]]
| -
|1,2%
|0,8%
|
|-
|[[2016]]
| -
| rowspan="2" | -
|0,3%
|
|-
|[[2017]]
| -
|0,2%
|
|}
== Riferimentus ==
<references />
[[Categoria:Informàtica]]
70ur29ebyb7hhuxz8rbob3lwns9boyn
190417
190416
2026-07-24T19:14:32Z
~2026-41435-69
29844
/* https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb */ https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb
190417
wikitext
text/x-wiki
{{CAM}}{{Programma|Didascalia=|DataPrimaVersione=}}
'''Symbian OS''' fiat unu [[sistema operativu]] po dispositivus mòbbilis, prodùsiu de Symbian Foundation. Su svilupu suu est stètiu suportau de Accenture de su 2012 a su 2016 ma, a pustis chi Microsoft at comporau s'ala ''Devices & Service'' de Nokia chi cumprendiat fintzas su svilupu de custu SO, perunu hardware ddu suportat prus<ref name=":6" />.
== Stòria ==
Symbian OS boddit s'erèntzia de su sistema operativu EPOC, in sa versione EPOC32, creau de sa Psion a sa fini de is annus noranta po sa lìnia sua de elaboradoris palmaris. Nàscit in su mesi de làmpadas de su [[1998]] cun sa creatzioni de sa cumpangia indipendenti Symbian Limited, formada de sa cooperatzioni de prus cumpangias telefònicas e de sa Psion etotu<ref name=":7" />. Su primu telèfonu mòbili a impreai custu [[sistema operativu]] est stètiu su Sony Ericsson P800 e is Nokia 9210 e 7650. S'ùrtima versioni de su sistema operativu est sa 10.1.
In su làmpadas de su [[2008]] Nokia at comunicau sa boluntadi de comporai is cuotas atzionàrias de is àteras sotziedadis cun sa punna de bessiri s'ùnicu propietàriu de su sistema operativu, e una borta acabbau su coberamentu, de ndi aberri su còdixi, cun sa creatzioni de [[Symbian Foundation]] chi in depiat includiri is propietàrius antigus e essi aberta a àterus produsidoris e svilupadoris esternus.<ref name=":7">{{Tzita web|url=http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|tìtulu=Nokia acquista Symbian e crea la Foundation - Notizie - vnunet.it|situ=web.archive.org|data=2008-09-26|limba=it|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2008-09-26|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20080926151513/http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|tìtulu=Nokia compra Symbian e la trasforma in progetto open source|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2016-04-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160429090617/http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|urlmortu=eja}}</ref> Symbian de su 4 friaxu 2010 est bessiu sistema operativu lìberu. In prus, fintzas sa documentatzioni de is API est stètia lassada pùbblica.
Su 11 friaxu 2011 Nokia e s'amministradori suu nou Stephen Elop ant sceberau de impreai su sistema operativu de Microsoft, [[Windows Phone 7]], comenti a "prataforma principali" acostendi sa prataforma Symbian. Su 5 abrili 2011 Nokia at annuntziau unu mudamentu de is critèrius po contribbuiri a su progetu, trasformende·ddu de unu progetu lìbberu a còdixi abertu a unu progetu innui sceti is aziendas podiant collaborai a su svilupu suu.<ref>{{Tzita web|url=http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|tìtulu=Not Open Source, just Open for Business {{!}} symbian.nokia.com|situ=web.archive.org|data=2011-04-08|limba=en|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2011-04-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110408193729/http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://pianetatech.it/|nùmene=Pianeta Tech|limba=it-IT|atzessu=2020-08-09|urlmortu=eja|tìtulu=Archive copy|dataarchìviu=2020-08-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200808203748/http://pianetatech.it/}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://arstechnica.com/gadgets/news/2011/04/nokia-transitions-symbian-source-to-non-open-license.ars|tìtulu=Nokia transitions Symbian source to non-open license|autore=Ryan Paul|situ=Ars Technica|data=2011-04-11|limba=en-us|atzessu=2020-08-09}}</ref>
Su 27 abrili 2011 Nokia at annuntziau chi sa sotziedadi Accenture iat essi stètia incarrigada de su svilupu de sa prataforma Symbian. S'acòrdiu previdiat su coladroxu de unus 3000 dipendentis de Nokia a Accenture.<ref>{{Tzita web|url=http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|tìtulu=Nokia esternalizza Symbian ad Accenture|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2011-04-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110430031855/http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|deadurl=yes}}</ref>
Su 24 gennaxu 2013 Nokia at comunicau de no bolli prus impreai Symbian me is aparatus suus.<ref name=":6">{{Tzita web|http://techcrunch.com/2013/01/24/nokia-confirms-the-pure-view-was-officially-the-last-symbian-phone/|Nokia confirms the PureView 808 was officially the last Symbian Phone|limba=en}}</ref>
Su 11 làmpadas 2013 Nokia at annuntziau de acabbai sa produtzioni de dispositivus frunius cun Symbian.<ref>{{Tzita web|http://www.hwupgrade.it/news/telefonia/bye-bye-symbian-nokia-ne-termina-la-produzione_47414.html|Bye Bye Symbian: Nokia ne termina la produzione}}</ref>
Su 1 gennaxu 2014 Nokia at serrau Ovi, sa butega Symbian, acabbendi de acetai aplicatzionis e annoamentus.<ref name=":8" />
== Piessìnnius ==
Symbian impreat unu [[Sistema operativu#Nùcleu|micro-nùcleu]] e comenti àterus sistemas operativus portat funtzionalidadis de multithreading, multitasking e amparu de sa memòria. Est donau atentu mannu a s'impreu sa memòria, cun tènnicas chi redusint meda is faddinas dèpidas a su manìgiu malu suu (''memory leak''). Àteras tènnicas permitint de ammellorai s'atòliu in su manìgiu de su logu de sa memòria de massa. Su funtzionamentu de Symbian est basau asuba a eventus e sa CPU est studada candu no ddoi funt eventus ativus: s'impreu curretu de custa tènnica agiudat a allongai sa durada de is baterias.<ref>{{Tzita publicatzione|tìtulu=Introduction to the Architectureof Symbian OS|limba=en|url=http://www.123seminarsonly.com/Seminar-Reports/021/25770690-Symbian-OS-Architecture-Source-Book-Sample-Chapter.pdf|urlmortu=eja}}</ref>
== Interfàtzias ==
[[File:SymbBelleFp2.jpg|thumb|Symbian OS esecutau in Nokia Bokia Belle FP2]]
Ddoi at medas interfàtzias de aparatus mòbbilis (ddi nant puru "prataformas"), svilupadas de is produsidoris de dispositivus, basadas asuba a Symbian:
* '''Nokia Sèrie 60''' o S60 (sa prus sprainada): impreada fintzas de Siemens, Sendo, Panasonic, Samsung
* '''Nokia Sèrie 80''': impreada de is "communicator" de Nokia (francu su E90 chi impreat sa Sèrie 60)
* '''Nokia Sèrie 90''': impreada de càncua [[Tauledda (informàtica)|tauledda]] de Nokia (a es. su 7710)
* UIQ: una [[Interfache òmine-màchina|interfàtzia de impitadori]] mujadita chi cuntenit una prataforma de svilupu po Symbian OS.
* MOAP: impreada po terminalis de Fujitsu, Mitsubishi, Sony Ericsson e Sharp po NTT DoCoMo in Giaponi
== Aplicatzionis ==
Ddoi fiat unu nùmeru mannu de aplicatzionis a disponimentu po Symbian, siat gratuitasm siat a pagamentu. Funt stètius importaus giogus meda de console in versioni mòbili, perfetzionaus po su telèfonu, ddoi fiat s'integratzioni de su navigadori gratuitu Ovi Maps.
Apustis de s'achirimentu de Microsoft de s'ala de servìtzius e prodùsius Nokia incumentzendi de su 3 cabudanni 2013, su 11 de ladàmini apustis est stètiu annuntziau chi su ''Store'' Symbian iat a essi stètiu serrau. Sa serrada finali est acontèssia su 1 gennaxu 2014, impedendi aici de insertai annoamentus po is app giai a disponimentu e de ndi pubblicai noas.<ref name=":8">{{Tzita web|url=http://www.webnews.it/2013/10/11/nokia-symbian-lo-store-chiude-il-1-gennaio/|tìtulu=Chiusura Symbian Store}}</ref>
== Spainadura ==
Is cuncorrentis principalis de Symbian fiant iOS, Windows Phone, Android, BlackBerry OS, Bada.
Cummenti bieus in sa tabella chi sighit, sa percentuali prus arta de Symbian in su mercau de is ''smartphone'' s'est averiguau a ingìriu de su 2005-2006, cun giai 3/4 de is telefoneddus bèndius cun Symbian cummenti sistema operativu. De su 2007-2008 sa percentuali calat cun s'arrennèscia de iOS e Android.<ref name=":0">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2009-03-13-gartner-posts-worldwide-mobile-os-numbers-for-2008.html|tìtulu=Gartner posts worldwide mobile OS numbers for 2008|atzessu=2020-05-23}}</ref> In donniasantu 2006, Symbian at segudau is 100 millionis de telefoneddus bèndius chi dd'impreànt, candu a argiolas 2009 fiant stètius prodùsius 250 millionis de telefoneddus cun Symbian.<ref>{{Tzita web|url=http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|tìtulu=The Smart PDA - Six Years of Symbian Produces 100 Models and 100 Million Shipments - smartphone, smartphones, pda, xpda, iphone, windows mobile, palm, blackberry, rim, treo, nokia, samsung, lg, htc, motorola,sony ericsson|data=2012-06-30|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-06-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20120630220551/http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|tìtulu=Symbian Foundation Adds New Member, Nuance|autore=Ionut Arghire|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2020-04-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200404101657/https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|urlmortu=eja}}</ref>
Sighit una tabella de is cuotas de mercau de Symbian OS annu po annu in su mercau de is aparatus mòbilis, segundu unas cantu fontis e analistas:<ref>Totu is percentualis ugualis o prus artas de 5% funt atundadas a s'unidadi.</ref>
{| class="wikitable"
!Annu
!Gartner (''po unidadis bèndias'')
!Statcounter.com (''po circas in arretza''<ref name=":1">Sa percentuali marcada est sa de su mesi de idas.</ref><ref>{{Tzita web|url=https://gs.statcounter.com/os-market-share/mobile/worldwide/|tìtulu=Mobile Operating System Market Share Worldwide|atzessu=2020-05-23}}</ref>)
!Statista<ref>{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/272698/global-market-share-held-by-mobile-operating-systems-since-2009/|tìtulu=Mobile OS market share 2019|atzessu=2020-05-23}}</ref>
!Àterus
|-
|[[2003]]
| rowspan="4" | -
| rowspan="6" | -
| rowspan="9" | -
|Q3: 31%<ref name=":2">{{Tzita web|url=https://www.theregister.co.uk/2004/10/27/pda_market_q3_04/|tìtulu=Global smart phone sales soar|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|-
|[[2004]]
|Q3: 50%
|-
|[[2005]]
|73%<ref name=":3">{{Tzita web|url=http://www.abiresearch.com/press/826|tìtulu=Nokia Leading Smartphone Market with 56%, While Symbian's Share of OS…|data=2012-03-29|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-03-29|urlarchìviu=https://archive.today/20120329111955/http://www.abiresearch.com/press/826|urlmortu=eja}}</ref>
|-
|[[2006]]
|56%
|-
|[[2007]]
|64%<ref name=":0"/>
|
|-
|[[2008]]
|52%
|
|-
|[[2009]]
|47%<ref name=":4">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2011-02-10-gartner-and-idc-dispute-androids-dominance-over-symbian-in-q4-2.html|tìtulu=Gartner and IDC dispute Android's dominance over Symbian in Q4 2010|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|35%
|
|-
|[[2010]]
|38%
|30%
|
|-
|[[2011]]
|19%<ref name=":5">{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/219966/global-smartphone-market-shareforecast-of-symbian-and-microsoft/|tìtulu=Symbian & Microsoft: global smartphone market share|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|33%
|
|-
|[[2012]]
|5,2%
| colspan="2" |11%
|
|-
|[[2013]]
|<0,9%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2014-02-13-gartner-says-annual-smartphone-sales-surpassed-sales-of-feature-phones-for-the-first-time-in-2013|tìtulu=Gartner Says Annual Smartphone Sales Surpassed Sales of Feature Phones for the First Time in 2013|atzessu=2020-05-23}}</ref>
| colspan="2" |5%
|
|-
|[[2014]]
|<0,5%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2015-03-03-gartner-says-smartphone-sales-surpassed-one-billion-units-in-2014|tìtulu=Gartner Says Smartphone Sales Surpassed One Billion Units in 2014|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|2,7%
|1,8%
|
|-
|[[2015]]
| -
|1,2%
|0,8%
|
|-
|[[2016]]
| -
| rowspan="2" | -
|0,3%
|
|-
|[[2017]]
| -
|0,2%
|
|}
== https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb ==
<references />
[[Categoria:Informàtica]]
i44djtnz1v48m37qgt8mzo4ajewleaq
190418
190417
2026-07-24T19:17:20Z
~2026-41435-69
29844
/* Spainadura */ https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb
190418
wikitext
text/x-wiki
{{CAM}}{{Programma|Didascalia=|DataPrimaVersione=}}
'''Symbian OS''' fiat unu [[sistema operativu]] po dispositivus mòbbilis, prodùsiu de Symbian Foundation. Su svilupu suu est stètiu suportau de Accenture de su 2012 a su 2016 ma, a pustis chi Microsoft at comporau s'ala ''Devices & Service'' de Nokia chi cumprendiat fintzas su svilupu de custu SO, perunu hardware ddu suportat prus<ref name=":6" />.
== Stòria ==
Symbian OS boddit s'erèntzia de su sistema operativu EPOC, in sa versione EPOC32, creau de sa Psion a sa fini de is annus noranta po sa lìnia sua de elaboradoris palmaris. Nàscit in su mesi de làmpadas de su [[1998]] cun sa creatzioni de sa cumpangia indipendenti Symbian Limited, formada de sa cooperatzioni de prus cumpangias telefònicas e de sa Psion etotu<ref name=":7" />. Su primu telèfonu mòbili a impreai custu [[sistema operativu]] est stètiu su Sony Ericsson P800 e is Nokia 9210 e 7650. S'ùrtima versioni de su sistema operativu est sa 10.1.
In su làmpadas de su [[2008]] Nokia at comunicau sa boluntadi de comporai is cuotas atzionàrias de is àteras sotziedadis cun sa punna de bessiri s'ùnicu propietàriu de su sistema operativu, e una borta acabbau su coberamentu, de ndi aberri su còdixi, cun sa creatzioni de [[Symbian Foundation]] chi in depiat includiri is propietàrius antigus e essi aberta a àterus produsidoris e svilupadoris esternus.<ref name=":7">{{Tzita web|url=http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|tìtulu=Nokia acquista Symbian e crea la Foundation - Notizie - vnunet.it|situ=web.archive.org|data=2008-09-26|limba=it|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2008-09-26|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20080926151513/http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|tìtulu=Nokia compra Symbian e la trasforma in progetto open source|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2016-04-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160429090617/http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|urlmortu=eja}}</ref> Symbian de su 4 friaxu 2010 est bessiu sistema operativu lìberu. In prus, fintzas sa documentatzioni de is API est stètia lassada pùbblica.
Su 11 friaxu 2011 Nokia e s'amministradori suu nou Stephen Elop ant sceberau de impreai su sistema operativu de Microsoft, [[Windows Phone 7]], comenti a "prataforma principali" acostendi sa prataforma Symbian. Su 5 abrili 2011 Nokia at annuntziau unu mudamentu de is critèrius po contribbuiri a su progetu, trasformende·ddu de unu progetu lìbberu a còdixi abertu a unu progetu innui sceti is aziendas podiant collaborai a su svilupu suu.<ref>{{Tzita web|url=http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|tìtulu=Not Open Source, just Open for Business {{!}} symbian.nokia.com|situ=web.archive.org|data=2011-04-08|limba=en|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2011-04-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110408193729/http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://pianetatech.it/|nùmene=Pianeta Tech|limba=it-IT|atzessu=2020-08-09|urlmortu=eja|tìtulu=Archive copy|dataarchìviu=2020-08-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200808203748/http://pianetatech.it/}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://arstechnica.com/gadgets/news/2011/04/nokia-transitions-symbian-source-to-non-open-license.ars|tìtulu=Nokia transitions Symbian source to non-open license|autore=Ryan Paul|situ=Ars Technica|data=2011-04-11|limba=en-us|atzessu=2020-08-09}}</ref>
Su 27 abrili 2011 Nokia at annuntziau chi sa sotziedadi Accenture iat essi stètia incarrigada de su svilupu de sa prataforma Symbian. S'acòrdiu previdiat su coladroxu de unus 3000 dipendentis de Nokia a Accenture.<ref>{{Tzita web|url=http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|tìtulu=Nokia esternalizza Symbian ad Accenture|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2011-04-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110430031855/http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|deadurl=yes}}</ref>
Su 24 gennaxu 2013 Nokia at comunicau de no bolli prus impreai Symbian me is aparatus suus.<ref name=":6">{{Tzita web|http://techcrunch.com/2013/01/24/nokia-confirms-the-pure-view-was-officially-the-last-symbian-phone/|Nokia confirms the PureView 808 was officially the last Symbian Phone|limba=en}}</ref>
Su 11 làmpadas 2013 Nokia at annuntziau de acabbai sa produtzioni de dispositivus frunius cun Symbian.<ref>{{Tzita web|http://www.hwupgrade.it/news/telefonia/bye-bye-symbian-nokia-ne-termina-la-produzione_47414.html|Bye Bye Symbian: Nokia ne termina la produzione}}</ref>
Su 1 gennaxu 2014 Nokia at serrau Ovi, sa butega Symbian, acabbendi de acetai aplicatzionis e annoamentus.<ref name=":8" />
== Piessìnnius ==
Symbian impreat unu [[Sistema operativu#Nùcleu|micro-nùcleu]] e comenti àterus sistemas operativus portat funtzionalidadis de multithreading, multitasking e amparu de sa memòria. Est donau atentu mannu a s'impreu sa memòria, cun tènnicas chi redusint meda is faddinas dèpidas a su manìgiu malu suu (''memory leak''). Àteras tènnicas permitint de ammellorai s'atòliu in su manìgiu de su logu de sa memòria de massa. Su funtzionamentu de Symbian est basau asuba a eventus e sa CPU est studada candu no ddoi funt eventus ativus: s'impreu curretu de custa tènnica agiudat a allongai sa durada de is baterias.<ref>{{Tzita publicatzione|tìtulu=Introduction to the Architectureof Symbian OS|limba=en|url=http://www.123seminarsonly.com/Seminar-Reports/021/25770690-Symbian-OS-Architecture-Source-Book-Sample-Chapter.pdf|urlmortu=eja}}</ref>
== Interfàtzias ==
[[File:SymbBelleFp2.jpg|thumb|Symbian OS esecutau in Nokia Bokia Belle FP2]]
Ddoi at medas interfàtzias de aparatus mòbbilis (ddi nant puru "prataformas"), svilupadas de is produsidoris de dispositivus, basadas asuba a Symbian:
* '''Nokia Sèrie 60''' o S60 (sa prus sprainada): impreada fintzas de Siemens, Sendo, Panasonic, Samsung
* '''Nokia Sèrie 80''': impreada de is "communicator" de Nokia (francu su E90 chi impreat sa Sèrie 60)
* '''Nokia Sèrie 90''': impreada de càncua [[Tauledda (informàtica)|tauledda]] de Nokia (a es. su 7710)
* UIQ: una [[Interfache òmine-màchina|interfàtzia de impitadori]] mujadita chi cuntenit una prataforma de svilupu po Symbian OS.
* MOAP: impreada po terminalis de Fujitsu, Mitsubishi, Sony Ericsson e Sharp po NTT DoCoMo in Giaponi
== Aplicatzionis ==
Ddoi fiat unu nùmeru mannu de aplicatzionis a disponimentu po Symbian, siat gratuitasm siat a pagamentu. Funt stètius importaus giogus meda de console in versioni mòbili, perfetzionaus po su telèfonu, ddoi fiat s'integratzioni de su navigadori gratuitu Ovi Maps.
Apustis de s'achirimentu de Microsoft de s'ala de servìtzius e prodùsius Nokia incumentzendi de su 3 cabudanni 2013, su 11 de ladàmini apustis est stètiu annuntziau chi su ''Store'' Symbian iat a essi stètiu serrau. Sa serrada finali est acontèssia su 1 gennaxu 2014, impedendi aici de insertai annoamentus po is app giai a disponimentu e de ndi pubblicai noas.<ref name=":8">{{Tzita web|url=http://www.webnews.it/2013/10/11/nokia-symbian-lo-store-chiude-il-1-gennaio/|tìtulu=Chiusura Symbian Store}}</ref>
== Spainadura ==
Is cuncorrentis principalis de Symbian fiant iOS, Windows Phone, Android, BlackBerry OS, Bada.
Cummenti bieus in sa tabella chi sighit, sa percentuali prus arta de Symbian in su mercau de is ''smartphone'' s'est averiguau a ingìriu de su 2005-2006, cun giai 3/4 de is telefoneddus bèndius cun Symbian cummenti sistema operativu. De su 2007-2008 sa percentuali calat cun s'arrennèscia de iOS e Android.<ref name=":0">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2009-03-13-gartner-posts-worldwide-mobile-os-numbers-for-2008.html|tìtulu=Gartner posts worldwide mobile OS numbers for 2008|atzessu=2020-05-23}}</ref> In donniasantu 2006, Symbian at segudau is 100 millionis de telefoneddus bèndius chi dd'impreànt, candu a argiolas 2009 fiant stètius prodùsius 250 millionis de telefoneddus cun Symbian.<ref>{{Tzita web|url=http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|tìtulu=The Smart PDA - Six Years of Symbian Produces 100 Models and 100 Million Shipments - smartphone, smartphones, pda, xpda, iphone, windows mobile, palm, blackberry, rim, treo, nokia, samsung, lg, htc, motorola,sony ericsson|data=2012-06-30|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-06-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20120630220551/http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|tìtulu=Symbian Foundation Adds New Member, Nuance|autore=Ionut Arghire|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2020-04-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200404101657/https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|urlmortu=eja}}</ref>
Sighit una tabella de is cuotas de mercau de Symbian OS annu po annu in su mercau de is aparatus mòbilis, segundu unas cantu fontis e analistas:<ref>Totu is percentualis ugualis o prus artas de 5% funt atundadas a s'unidadi.</ref>
{| class="wikitable"
!Annu
!Gartner (''po unidadis bèndias'')
!Statcounter.com (''po circas in arretza''<ref name=":1">Sa percentuali marcada est sa de su mesi de idas.</ref><ref>{{Tzita web|url=https://gs.statcounter.com/os-market-share/mobile/worldwide/|tìtulu=Mobile Operating System Market Share Worldwide|atzessu=2020-05-23}}</ref>)
!Statista<ref>{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/272698/global-market-share-held-by-mobile-operating-systems-since-2009/|tìtulu=Mobile OS market share 2019|atzessu=2020-05-23}}</ref>
!Àterus
|-
|[[2003]]
| rowspan="4" | -
| rowspan="6" | -
| rowspan="9" | -
|Q3: 31%<ref name=":2">{{Tzita web|url=https://www.theregister.co.uk/2004/10/27/pda_market_q3_04/|tìtulu=Global smart phone sales soar|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|-
|[[2004]]
|Q3: 50%
|-
|[[2005]]
|73%<ref name=":3">{{Tzita web|url=http://www.abiresearch.com/press/826|tìtulu=Nokia Leading Smartphone Market with 56%, While Symbian's Share of OS…|data=2012-03-29|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-03-29|urlarchìviu=https://archive.today/20120329111955/http://www.abiresearch.com/press/826|urlmortu=eja}}</ref>
|-
|[[2000]]
|56%
|-
|[[2007]]
|64%<ref name=":0"/>
|
|-
|[[2008]]
|52%
|
|-
|[[2009]]
|47%<ref name=":4">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2011-02-10-gartner-and-idc-dispute-androids-dominance-over-symbian-in-q4-2.html|tìtulu=Gartner and IDC dispute Android's dominance over Symbian in Q4 2010|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|38%
|
|-
|[[2010]]
|38%
|38%
|
|-
|[[2011]]
|19%<ref name=":5">{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/219966/global-smartphone-market-shareforecast-of-symbian-and-microsoft/|tìtulu=Symbian & Microsoft: global smartphone market share|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|9,0%
|
|-
|[[2012]]
|9,2%
| colspan="2" |11%
|
|-
|[[2013]]
|<0,9%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2014-02-13-gartner-says-annual-smartphone-sales-surpassed-sales-of-feature-phones-for-the-first-time-in-2013|tìtulu=Gartner Says Annual Smartphone Sales Surpassed Sales of Feature Phones for the First Time in 2013|atzessu=2020-05-23}}</ref>
| colspan="2" |5%
|
|-
|[[2014]]
|<0,5%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2015-03-03-gartner-says-smartphone-sales-surpassed-one-billion-units-in-2014|tìtulu=Gartner Says Smartphone Sales Surpassed One Billion Units in 2014|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|9,7%
|9,9%
|
|-
|[[2015]]
| -
|1,2%
|0,8%
|
|-
|[[2016]]
| -
| rowspan="2" | -
|0,3%
|
|-
|[[2017]]
| -
|9,2%
|
|}
== https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb ==
<references />
[[Categoria:Informàtica]]
r5w3dj59nvi8zb6yqhaitg4subezjq3
190419
190418
2026-07-24T19:17:29Z
NDG
27720
Burradas is mudàntzias de [[Special:Contributions/~2026-41435-69|~2026-41435-69]] ([[User talk:~2026-41435-69|cuntierras]]), torrada a sa versione cabudiana de [[User:NDG|NDG]]
189769
wikitext
text/x-wiki
{{CAM}}{{Programma|Didascalia=|DataPrimaVersione=}}
'''Symbian OS''' fiat unu [[sistema operativu]] po dispositivus mòbbilis, prodùsiu de Symbian Foundation. Su svilupu suu est stètiu suportau de Accenture de su 2012 a su 2016 ma, a pustis chi Microsoft at comporau s'ala ''Devices & Service'' de Nokia chi cumprendiat fintzas su svilupu de custu SO, perunu hardware ddu suportat prus<ref name=":6" />.
== Stòria ==
Symbian OS boddit s'erèntzia de su sistema operativu EPOC, in sa versione EPOC32, creau de sa Psion a sa fini de is annus noranta po sa lìnia sua de elaboradoris palmaris. Nàscit in su mesi de làmpadas de su [[1998]] cun sa creatzioni de sa cumpangia indipendenti Symbian Limited, formada de sa cooperatzioni de prus cumpangias telefònicas e de sa Psion etotu<ref name=":7" />. Su primu telèfonu mòbili a impreai custu [[sistema operativu]] est stètiu su Sony Ericsson P800 e is Nokia 9210 e 7650. S'ùrtima versioni de su sistema operativu est sa 10.1.
In su làmpadas de su [[2008]] Nokia at comunicau sa boluntadi de comporai is cuotas atzionàrias de is àteras sotziedadis cun sa punna de bessiri s'ùnicu propietàriu de su sistema operativu, e una borta acabbau su coberamentu, de ndi aberri su còdixi, cun sa creatzioni de [[Symbian Foundation]] chi in depiat includiri is propietàrius antigus e essi aberta a àterus produsidoris e svilupadoris esternus.<ref name=":7">{{Tzita web|url=http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|tìtulu=Nokia acquista Symbian e crea la Foundation - Notizie - vnunet.it|situ=web.archive.org|data=2008-09-26|limba=it|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2008-09-26|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20080926151513/http://www.vnunet.it/it/news/2008/06/24/nokia_acquista_symbian|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|tìtulu=Nokia compra Symbian e la trasforma in progetto open source|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2016-04-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160429090617/http://www.macitynet.it/Nokia_compra_Symbian_e_la_trasforma_in_progetto_open_source/|urlmortu=eja}}</ref> Symbian de su 4 friaxu 2010 est bessiu sistema operativu lìberu. In prus, fintzas sa documentatzioni de is API est stètia lassada pùbblica.
Su 11 friaxu 2011 Nokia e s'amministradori suu nou Stephen Elop ant sceberau de impreai su sistema operativu de Microsoft, [[Windows Phone 7]], comenti a "prataforma principali" acostendi sa prataforma Symbian. Su 5 abrili 2011 Nokia at annuntziau unu mudamentu de is critèrius po contribbuiri a su progetu, trasformende·ddu de unu progetu lìbberu a còdixi abertu a unu progetu innui sceti is aziendas podiant collaborai a su svilupu suu.<ref>{{Tzita web|url=http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|tìtulu=Not Open Source, just Open for Business {{!}} symbian.nokia.com|situ=web.archive.org|data=2011-04-08|limba=en|atzessu=2020-08-09|dataarchìviu=2011-04-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110408193729/http://symbian.nokia.com/blog/2011/04/04/not-open-source-just-open-for-business/|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://pianetatech.it/|nùmene=Pianeta Tech|limba=it-IT|atzessu=2020-08-09|urlmortu=eja|tìtulu=Archive copy|dataarchìviu=2020-08-08|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200808203748/http://pianetatech.it/}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://arstechnica.com/gadgets/news/2011/04/nokia-transitions-symbian-source-to-non-open-license.ars|tìtulu=Nokia transitions Symbian source to non-open license|autore=Ryan Paul|situ=Ars Technica|data=2011-04-11|limba=en-us|atzessu=2020-08-09}}</ref>
Su 27 abrili 2011 Nokia at annuntziau chi sa sotziedadi Accenture iat essi stètia incarrigada de su svilupu de sa prataforma Symbian. S'acòrdiu previdiat su coladroxu de unus 3000 dipendentis de Nokia a Accenture.<ref>{{Tzita web|url=http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|tìtulu=Nokia esternalizza Symbian ad Accenture|atzessu=2020-08-15|dataarchìviu=2011-04-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20110430031855/http://borsaitaliana.it.reuters.com/article/foreignNews/idITLDE73Q0QF20110427|deadurl=yes}}</ref>
Su 24 gennaxu 2013 Nokia at comunicau de no bolli prus impreai Symbian me is aparatus suus.<ref name=":6">{{Tzita web|http://techcrunch.com/2013/01/24/nokia-confirms-the-pure-view-was-officially-the-last-symbian-phone/|Nokia confirms the PureView 808 was officially the last Symbian Phone|limba=en}}</ref>
Su 11 làmpadas 2013 Nokia at annuntziau de acabbai sa produtzioni de dispositivus frunius cun Symbian.<ref>{{Tzita web|http://www.hwupgrade.it/news/telefonia/bye-bye-symbian-nokia-ne-termina-la-produzione_47414.html|Bye Bye Symbian: Nokia ne termina la produzione}}</ref>
Su 1 gennaxu 2014 Nokia at serrau Ovi, sa butega Symbian, acabbendi de acetai aplicatzionis e annoamentus.<ref name=":8" />
== Piessìnnius ==
Symbian impreat unu [[Sistema operativu#Nùcleu|micro-nùcleu]] e comenti àterus sistemas operativus portat funtzionalidadis de multithreading, multitasking e amparu de sa memòria. Est donau atentu mannu a s'impreu sa memòria, cun tènnicas chi redusint meda is faddinas dèpidas a su manìgiu malu suu (''memory leak''). Àteras tènnicas permitint de ammellorai s'atòliu in su manìgiu de su logu de sa memòria de massa. Su funtzionamentu de Symbian est basau asuba a eventus e sa CPU est studada candu no ddoi funt eventus ativus: s'impreu curretu de custa tènnica agiudat a allongai sa durada de is baterias.<ref>{{Tzita publicatzione|tìtulu=Introduction to the Architectureof Symbian OS|limba=en|url=http://www.123seminarsonly.com/Seminar-Reports/021/25770690-Symbian-OS-Architecture-Source-Book-Sample-Chapter.pdf|urlmortu=eja}}</ref>
== Interfàtzias ==
[[File:SymbBelleFp2.jpg|thumb|Symbian OS esecutau in Nokia Bokia Belle FP2]]
Ddoi at medas interfàtzias de aparatus mòbbilis (ddi nant puru "prataformas"), svilupadas de is produsidoris de dispositivus, basadas asuba a Symbian:
* '''Nokia Sèrie 60''' o S60 (sa prus sprainada): impreada fintzas de Siemens, Sendo, Panasonic, Samsung
* '''Nokia Sèrie 80''': impreada de is "communicator" de Nokia (francu su E90 chi impreat sa Sèrie 60)
* '''Nokia Sèrie 90''': impreada de càncua [[Tauledda (informàtica)|tauledda]] de Nokia (a es. su 7710)
* UIQ: una [[Interfache òmine-màchina|interfàtzia de impitadori]] mujadita chi cuntenit una prataforma de svilupu po Symbian OS.
* MOAP: impreada po terminalis de Fujitsu, Mitsubishi, Sony Ericsson e Sharp po NTT DoCoMo in Giaponi
== Aplicatzionis ==
Ddoi fiat unu nùmeru mannu de aplicatzionis a disponimentu po Symbian, siat gratuitasm siat a pagamentu. Funt stètius importaus giogus meda de console in versioni mòbili, perfetzionaus po su telèfonu, ddoi fiat s'integratzioni de su navigadori gratuitu Ovi Maps.
Apustis de s'achirimentu de Microsoft de s'ala de servìtzius e prodùsius Nokia incumentzendi de su 3 cabudanni 2013, su 11 de ladàmini apustis est stètiu annuntziau chi su ''Store'' Symbian iat a essi stètiu serrau. Sa serrada finali est acontèssia su 1 gennaxu 2014, impedendi aici de insertai annoamentus po is app giai a disponimentu e de ndi pubblicai noas.<ref name=":8">{{Tzita web|url=http://www.webnews.it/2013/10/11/nokia-symbian-lo-store-chiude-il-1-gennaio/|tìtulu=Chiusura Symbian Store}}</ref>
== Spainadura ==
Is cuncorrentis principalis de Symbian fiant iOS, Windows Phone, Android, BlackBerry OS, Bada.
Cummenti bieus in sa tabella chi sighit, sa percentuali prus arta de Symbian in su mercau de is ''smartphone'' s'est averiguau a ingìriu de su 2005-2006, cun giai 3/4 de is telefoneddus bèndius cun Symbian cummenti sistema operativu. De su 2007-2008 sa percentuali calat cun s'arrennèscia de iOS e Android.<ref name=":0">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2009-03-13-gartner-posts-worldwide-mobile-os-numbers-for-2008.html|tìtulu=Gartner posts worldwide mobile OS numbers for 2008|atzessu=2020-05-23}}</ref> In donniasantu 2006, Symbian at segudau is 100 millionis de telefoneddus bèndius chi dd'impreànt, candu a argiolas 2009 fiant stètius prodùsius 250 millionis de telefoneddus cun Symbian.<ref>{{Tzita web|url=http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|tìtulu=The Smart PDA - Six Years of Symbian Produces 100 Models and 100 Million Shipments - smartphone, smartphones, pda, xpda, iphone, windows mobile, palm, blackberry, rim, treo, nokia, samsung, lg, htc, motorola,sony ericsson|data=2012-06-30|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-06-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20120630220551/http://www.thesmartpda.com/50226711/six_years_of_symbian_produces_100_models_and_100_million_shipments.php|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|tìtulu=Symbian Foundation Adds New Member, Nuance|autore=Ionut Arghire|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2020-04-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200404101657/https://news.softpedia.com/news/Symbian-Foundation-Adds-New-Member-Nuance-117209.shtml|urlmortu=eja}}</ref>
Sighit una tabella de is cuotas de mercau de Symbian OS annu po annu in su mercau de is aparatus mòbilis, segundu unas cantu fontis e analistas:<ref>Totu is percentualis ugualis o prus artas de 5% funt atundadas a s'unidadi.</ref>
{| class="wikitable"
!Annu
!Gartner (''po unidadis bèndias'')
!Statcounter.com (''po circas in arretza''<ref name=":1">Sa percentuali marcada est sa de su mesi de idas.</ref><ref>{{Tzita web|url=https://gs.statcounter.com/os-market-share/mobile/worldwide/|tìtulu=Mobile Operating System Market Share Worldwide|atzessu=2020-05-23}}</ref>)
!Statista<ref>{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/272698/global-market-share-held-by-mobile-operating-systems-since-2009/|tìtulu=Mobile OS market share 2019|atzessu=2020-05-23}}</ref>
!Àterus
|-
|[[2003]]
| rowspan="4" | -
| rowspan="6" | -
| rowspan="9" | -
|Q3: 31%<ref name=":2">{{Tzita web|url=https://www.theregister.co.uk/2004/10/27/pda_market_q3_04/|tìtulu=Global smart phone sales soar|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|-
|[[2004]]
|Q3: 50%
|-
|[[2005]]
|73%<ref name=":3">{{Tzita web|url=http://www.abiresearch.com/press/826|tìtulu=Nokia Leading Smartphone Market with 56%, While Symbian's Share of OS…|data=2012-03-29|atzessu=2020-05-23|dataarchìviu=2012-03-29|urlarchìviu=https://archive.today/20120329111955/http://www.abiresearch.com/press/826|urlmortu=eja}}</ref>
|-
|[[2006]]
|56%
|-
|[[2007]]
|64%<ref name=":0"/>
|
|-
|[[2008]]
|52%
|
|-
|[[2009]]
|47%<ref name=":4">{{Tzita web|url=https://www.engadget.com/2011-02-10-gartner-and-idc-dispute-androids-dominance-over-symbian-in-q4-2.html|tìtulu=Gartner and IDC dispute Android's dominance over Symbian in Q4 2010|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|35%
|
|-
|[[2010]]
|38%
|30%
|
|-
|[[2011]]
|19%<ref name=":5">{{Tzita web|url=https://www.statista.com/statistics/219966/global-smartphone-market-shareforecast-of-symbian-and-microsoft/|tìtulu=Symbian & Microsoft: global smartphone market share|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|33%
|
|-
|[[2012]]
|5,2%
| colspan="2" |11%
|
|-
|[[2013]]
|<0,9%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2014-02-13-gartner-says-annual-smartphone-sales-surpassed-sales-of-feature-phones-for-the-first-time-in-2013|tìtulu=Gartner Says Annual Smartphone Sales Surpassed Sales of Feature Phones for the First Time in 2013|atzessu=2020-05-23}}</ref>
| colspan="2" |5%
|
|-
|[[2014]]
|<0,5%<ref>{{Tzita web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2015-03-03-gartner-says-smartphone-sales-surpassed-one-billion-units-in-2014|tìtulu=Gartner Says Smartphone Sales Surpassed One Billion Units in 2014|atzessu=2020-05-23}}</ref>
|2,7%
|1,8%
|
|-
|[[2015]]
| -
|1,2%
|0,8%
|
|-
|[[2016]]
| -
| rowspan="2" | -
|0,3%
|
|-
|[[2017]]
| -
|0,2%
|
|}
== Riferimentus ==
<references />
[[Categoria:Informàtica]]
70ur29ebyb7hhuxz8rbob3lwns9boyn
Protestas pro sa morte de Nahel Merzouk
0
22431
190409
186453
2026-07-24T19:07:50Z
~2026-41435-69
29844
/* https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb */ https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb
190409
wikitext
text/x-wiki
{{LSC}}
[[File:Violences urbaines Nahel Besançon-Planoise 29-06-2023 oufik-de-Planoise 1.jpg|thumb|Violèntzia urbana in s'ìnteri de sa protesta]]
Su mortòrgiu de Nahel Merzouk pro manu de un'ufitziale de politzia at donadu s'incumentzu a una sèrie de manifestadas in Frantza su 27 de làmpadas de su [[2023]]. In Nanterre, is bividores ant incumentzadu una chèscia a foras de sa sede tzentrale de sa politzia, chi prus tardu est degenerada in abbolotu cando is manifestadores ant brusiadu veturas, isciusciadu firmadas de su postale e isparadu artifìtzios concas a sa politzia.<ref>{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/6/28/outrage-in-france-after-police-shoot-17-year-old-in-paris-suburb|tìtulu=France braces for further protesdépêche.frts after police kill teenager|publicatzione=[[Al Jazeera]]|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629214904/https://www.aljazeera.com/news/2023/6/28/outrage-in-france-after-police-shoot-17-year-old-in-paris-suburb|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> In Viry-Châtillon, una bidda pagu a tesu de [[Parigi]] cun un'istòria de violèntzia contras a sa politzia,<ref name="dépêche.fr">{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=J.-P.|sambenadu=B.|url=https://www.ladepeche.fr/article/2016/12/21/2483174-policiers-leur-legitime-defense-alignee-sur-celle-des-gendarmes.html|tìtulu=Policiers : leur légitime défense alignée sur celle des gendarmes|publicatzione=[[La Dépêche du Midi|La Dépêche]]|data=2016-12-21|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20210904093211/https://www.ladepeche.fr/article/2016/12/21/2483174-policiers-leur-legitime-defense-alignee-sur-celle-des-gendarmes.html|dataarchìviu=2021-09-04}}</ref> unu grupu de giòvanos ant postu fogu a una corriera.<ref name=":13">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Aurelien|sambenadu=Breeden|nùmene2=Constant|sambenadu2=Méheut|url=https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|tìtulu=Anger Flares in France After Police Shoot and Kill Teenage Driver|publicatzione=[[The New York Times]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630013949/https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
In Mantes-la-Jolie, una bidda a 40 km nord-ovest se Parigi,<ref>{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Anna|sambenadu=Rabemanantsoa|nùmene2=Morgan|sambenadu2=Winsor|url=https://abcnews.go.com/International/nanterre-paris-teenager-police-shooting-protests/story?id=100434360|tìtulu=Teenager's death during police traffic stop sparks violent unrest in Paris suburb|publicatzione=[[ABC News]]|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629190047/https://abcnews.go.com/International/nanterre-paris-teenager-police-shooting-protests/story?id=100434360|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> est brusiadu su munitzìpiu<ref>{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Gavin|sambenadu=Mortimer|url=https://www.spectator.co.uk/article/france-erupts-in-violence-after-police-shoot-dead-a-teenager/|tìtulu=France erupts in violence after police shoot dead a teenager|publicatzione=[[The Spectator]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629171139/https://www.spectator.co.uk/article/france-erupts-in-violence-after-police-shoot-dead-a-teenager/|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> in su note de su 27 làmpadas finas a is 3:15 (CEST).<ref name=":13">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Aurelien|sambenadu=Breeden|nùmene2=Constant|sambenadu2=Méheut|url=https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|tìtulu=Anger Flares in France After Police Shoot and Kill Teenage Driver|publicatzione=[[The New York Times]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630013949/https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> Is iscontros sunt sighidos pro totu su note peri sa Frantza, incluende [[Tolosa|Toulosa]] e [[Lilla (Frantza)|Lilla]].<ref name=":13" /> Sunt istados sinnalados abbolotos fintzas in Asnières, Colombes, Suresnes, Aubervilliers, Clichy-sous-Bois e Mantes-la-Jolie.<ref name=":8">{{Tzita noas|limba=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66038227|tìtulu=Anger in Paris after police kill teen in traffic stop|publicatzione=[[BBC News]]|data=2023-06-27|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629225242/https://www.bbc.com/news/world-europe-66038227|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref>
A die de su 29 de lampadas, fiant istadas arrestadas 150 persones,<ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|nùmene=Angelique|sambenadu=Chrisafis|nùmene2=Angelique Chrisafisin|sambenadu2=Paris|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/29/france-police-shooting-second-night-of-unrest-as-protests-over-teenagers-death-spread|tìtulu=France police shooting: 150 arrests as protests widen over teenager's death|publicatzione=[[The Guardian]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630033240/https://www.theguardian.com/world/2023/jun/29/france-police-shooting-second-night-of-unrest-as-protests-over-teenagers-death-spread|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> 24 ufitziales fiant istados fertos, e 40 veturas fiant istadas brusiadas.<ref name=":14">{{Tzita web|url=https://www.courthousenews.com/riots-racial-tensions-erupt-in-france-after-fatal-police-shooting/|tìtulu=Riots, racial tensions erupt in France after fatal police shooting|sambenadu=Brudeau|nùmene=Cain|situ=[[Courthouse News Service]]|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629201708/https://www.courthousenews.com/riots-racial-tensions-erupt-in-france-after-fatal-police-shooting/|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref><ref name=":9">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Victoria|sambenadu=Bisset|nùmene2=Adela|sambenadu2=Suliman|url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/06/28/france-police-shooting-nanterre-nael/|tìtulu=Protests erupt in Paris after police shoot, kill teen during traffic stop|publicatzione=[[The Washington Post]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28}}</ref> Timende abbolotos prus mannos, Gérald Darmanin, Ministru de s'internu de Frantza, at imbiadu a 1200 ufitziales anti-abbolotu e de gendarmeria a Parigi e a giru, agiunghende·nde prus tardu a àteros 2000.<ref name=":13">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Aurelien|sambenadu=Breeden|nùmene2=Constant|sambenadu2=Méheut|url=https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|tìtulu=Anger Flares in France After Police Shoot and Kill Teenage Driver|publicatzione=[[The New York Times]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630013949/https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref><ref name=":14" /><ref name=":9" /> Su 29 de làmpadas, Darmanin at annuntziadu s'imbiu de 40000 ufitziales in totu sa natzione pro asseliare sa violèntzia.<ref>{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.dw.com/en/france-teen-shooting-riots-live-updates/live-66064274|tìtulu=France to deploy 40,000 officers in wake of riot|publicatzione=[[Deutsche Welle]]|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630020639/https://www.dw.com/en/france-teen-shooting-riots-live-updates/live-66064274|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/30/french-pm-says-all-options-being-considered-to-restore-order_6040117_7.html|tìtulu=More police, armored vehicles will be deployed to contain riots in France|publicatzione=[[Le Monde]]|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630114936/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/30/french-pm-says-all-options-being-considered-to-restore-order_6040117_7.html|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
== Fundu ==
=== Mortòrgiu de Nahel Merzouk ===
Su 27 de làmpadas 2023, a giru de is 7:55 CEST, duos ufitziales de sa Prefetura de sa Politzia de Parigi ant individuadu una vetura Mercedes-AMG cun matrìcula [[Polònia|polaca]] currende in sa carrera de is postales in Boulevard Jacques-Germain-Soufflot in Hauts-de-Seine, [[Ìsula de Frantza|Île-de-France]] andende concas a s'istatzione de is trenos de Nanterre-Université. Is agentes ant firmadu a s'autista Nahel Merzouk chi at proadu a si nche fuire. Unu de issos dd'at isparadu a is 8:16. Is duos passigeris si nche sunt fuidos a is 8:19.<ref>{{Tzita web|url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/29/hour-by-hour-from-a-deadly-traffic-stop-to-the-march-in-memory-of-nahel-m_6039689_7.html|tìtulu=Death of Nahel M. in Nanterre: An hour by hour account of how events unfolded|sambenadu=Lemaignen|nùmene=Julien|situ=[[Le Monde]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701010027/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/29/hour-by-hour-from-a-deadly-traffic-stop-to-the-march-in-memory-of-nahel-m_6039689_7.html|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> A Merzouk dd'ant decraradu mortu a is 9:15.<ref name="CNNInfo">{{Tzita noas|nùmene=Xiaofei|sambenadu=Xu|nùmene2=Eve|sambenadu2=Brennan|nùmene3=Claudia|sambenadu3=Otto|url=https://www.cnn.com/2023/07/01/world/france-protests-arrests-hundreds-intl-hnk/index.html|tìtulu=Funeral held for French teenager after more than 1,300 detained in fourth night of protests|editore=[[CNN]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701060510/https://www.cnn.com/2023/07/01/world/france-protests-arrests-hundreds-intl-hnk/index.html|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref>
=== Abbolotu contras a sa politzia ===
Is protestas frantzesas de su 2005 fiant ligadas a sa morte de duos giòvanos musulmanos, fulminados mentres si nde fiant cuende dae sa politzia in una suta-istatzione elètrica. Su primu ministru de insandus Dominique de Villepin e su ministru de s'internu suo Nicolas Sarkozy aiant sugeridu chi issos fiant ladrones, ma custu no aiat calmadu sa situatzione. Jacques Chirac aiat decraradu s'istadu de emergèntzia, s'abbolotu fiat duradu tres chidas e prus de 4000 persones fiant istadas arrestadas.<ref>{{Tzita web|url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/29/in-2005-three-weeks-of-rioting-shook-france-after-the-deaths-of-two-teenagers_6039444_7.html|tìtulu=In 2005, three weeks of rioting shook France after the deaths of two teenagers|sambenadu=Leclerc|nùmene=Aline|situ=[[Le Monde]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701021226/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/29/in-2005-three-weeks-of-rioting-shook-france-after-the-deaths-of-two-teenagers_6039444_7.html|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref>
In su [[2016]], sa morte de Adama Traoré mentres issu fiat a suta de sa custòdia de sa politzia aiat causadu àtera chèscias. Sorre sua, Assa Traoré, est essida figura de importu de su movimentu [[Black Lives Matter]]<nowiki/>in Frantza e sa campànnia sua est essida parte de is chèscias pro sa [[Morti de George Floyd|morte de George Floyd]] in su [[2020]].<ref>{{Tzita noas|nùmene=James|sambenadu=McAuley|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/assa-traore-black-lives-matter-france/2020/06/12/45c0f450-aa87-11ea-a43b-be9f6494a87d_story.html|tìtulu=The woman behind France's Black Lives Matter movement wants a race-blind society to recognize its racism|publicatzione=[[The Washington Post]]|data=2020-06-12|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220522121723/https://www.washingtonpost.com/world/europe/assa-traore-black-lives-matter-france/2020/06/12/45c0f450-aa87-11ea-a43b-be9f6494a87d_story.html|dataarchìviu=2022-05-22}}</ref>
=== Crudelidade de sa politzia in Frantza ===
Sa protesta de is corpetes grogos de su [[2018]]<ref>{{Tzita web|url=https://www.france24.com/en/20200124-focus-france-french-police-brutality-under-scrutiny-paris-yellow-vest-pension-reform-protests|tìtulu=French police brutality under scrutiny|sambenadu=Garland|nùmene=Carys|editore=[[France24]]|data=2020-01-24|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230412035943/https://www.france24.com/en/20200124-focus-france-french-police-brutality-under-scrutiny-paris-yellow-vest-pension-reform-protests|dataarchìviu=2023-04-12}}</ref> e is suspetos de violèntzia pro parte de sa BRAV-M (una brigata mototziclista impreada pro asseliare furas e atziones violentas in su cuntestu de sa protesta contras sa riforma de is pensiones)<ref name="mediapart">{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Pascale|sambenadu=Pascariello|nùmene2=Camille|sambenadu2=Polloni|url=https://www.mediapart.fr/journal/france/130423/un-rapport-etrille-les-brav-m-des-unites-repressives-violentes-et-dangereuses|tìtulu=Un rapport étrille les BRAV-M, des unités « répressives, violentes et dangereuses »|publicatzione=Mediapart|data=2023-04-13|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230418150814/https://www.mediapart.fr/journal/france/130423/un-rapport-etrille-les-brav-m-des-unites-repressives-violentes-et-dangereuses|dataarchìviu=2023-04-18}}</ref> ant portadu s'opinione pùblica a bìdere crudelidade in su cumportamentu de sa politzia. S'agente chi ant ochidu a Merzouk est istadu unu membru de custa brigada.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Ismaël|sambenadu=Halissat|nùmene2=Fabien|sambenadu2=Leboucq|url=https://www.liberation.fr/societe/police-justice/le-policier-qui-a-tue-nahel-un-ancien-de-la-brav-m-et-de-la-csi-93-20230705_MFBVRCNUCVCRZOLOL6QHBHRW7A/|tìtulu=Le policier qui a tué Nahel, un ancien de la Brav-M et de la CSI 93|publicatzione=[[Libération]]|data=2023-07-05}}</ref> In s'abrile [[2023]], prus de 260.000 persones ant firmadu una petitzione in su situ web de s'Assemblea Natzionale pedende de badas chi sa brigada esseret isòrvida.<ref>{{Tzita web|url=https://www.radiofrance.fr/franceinter/la-petition-pour-la-dissolution-de-la-brav-m-ecartee-par-la-commission-des-lois-de-l-assemblee-1837240|tìtulu=La pétition pour la dissolution de la Brav-M écartée par la commission des lois de l'Assemblée|sambenadu=Lair|nùmene=Noémie|situ=[[Radio France]]|data=2023-04-05|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230602054854/https://www.radiofrance.fr/franceinter/la-petition-pour-la-dissolution-de-la-brav-m-ecartee-par-la-commission-des-lois-de-l-assemblee-1837240|dataarchìviu=2023-06-02}}</ref> In sa pròpiu manera, s'opinione pùblica est istada isciocada in su [[2020]] dae unu vìdeu ispainadu meda chi ammustraiat sa violèntzia de sa politzia contras a Michel Zecler, unu produtore nieddu de mùsica, pro no àere postu sa mascaredda de protetzione (in su cuntestu de sa [[Pandèmia de COVID-19|pandemia de COVID]]). Custa ripresa vìdeu contrariaiat su contu de sa politzia a pitzus de is eventos.<ref>{{Tzita noas|nùmene=James|sambenadu=McAuley|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/france-police-michel-zecler/2020/11/30/e28a7718-330b-11eb-9699-00d311f13d2d_story.html|tìtulu=Four French police officers charged in brutal beating of Black music producer|publicatzione=[[The Washington Post]]|data=2020-11-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20221225182036/https://www.washingtonpost.com/world/europe/france-police-michel-zecler/2020/11/30/e28a7718-330b-11eb-9699-00d311f13d2d_story.html|dataarchìviu=2022-12-25}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://www.nouvelobs.com/societe/20230629.OBS75105/nahel-cedric-chouviat-michel-zecler-quand-les-videos-dementent-les-versions-des-policiers.html|tìtulu=Nahel, Cédric Chouviat, Michel Zecler… Quand les vidéos démentent la version policière|situ=nouvelobs.com|data=2023-06-29}}</ref>
=== Profilamentu ratziale ===
Su suspetu de impreu de unu profilamentu ratziale in blocos istradales e averìguos de identidade est unu problema fitianu chi, segundu Henri Leclerc (presidente emèritu de da Lega pro is Deretos Umanos) at cuntribuidu a sa "rebellia".<ref name="HRL">{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Louis|sambenadu=Mollier-Sabet|url=https://www.publicsenat.fr/actualites/societe/mort-de-nahel-le-gouvernement-se-retrouve-en-face-dune-immense-manifestation-spontanee-de-solidarite-estime-henri-leclerc|tìtulu=Refus d’obtempérer : « La loi de 2017 a presque été interprétée comme un permis de tuer », alerte Henri Leclerc|publicatzione=Public Sénat|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630094052/https://www.publicsenat.fr/actualites/societe/mort-de-nahel-le-gouvernement-se-retrouve-en-face-dune-immense-manifestation-spontanee-de-solidarite-estime-henri-leclerc|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> In su [[2016]], sa Corte de Cassatzione at cundennadu sa Frantza, istabilende chi su profilamentu ratziale pro is averìguos de identidade fiat discriminatòriu. In sa base de custu, in su mese de ledàmene de su 2020, unu tribunale tzivile de Parigi at cumpensadu cun 58.500€ a 11 persones chi aiant fatu càusa a s'istadu frantzesu pro violèntzias de politzia, averìguos de identidade chene giustificatzione e arrestos impròpios.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|sambenadu=Le Monde avec AFP|url=https://www.lemonde.fr/police-justice/article/2020/10/28/l-etat-condamne-pour-faute-lourde-apres-des-violences-policieres-et-des-controles-d-identite-discriminatoires-a-paris_6057705_1653578.html|tìtulu=L'Etat français condamné pour « faute lourde » après des violences policières et des contrôles d'identité discriminatoires|publicatzione=[[Le Monde]]|data=2020-10-28|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230421130441/https://www.lemonde.fr/police-justice/article/2020/10/28/l-etat-condamne-pour-faute-lourde-apres-des-violences-policieres-et-des-controles-d-identite-discriminatoires-a-paris_6057705_1653578.html|dataarchìviu=2023-04-21}}</ref>
=== Lege de su 2017 in contu de blocos istradales ===
A pustis de s'isciòperu de sa politzia pro s'episòdiu de is agentes brusiados su 8 de su mese de ledàmene de su [[2016]] in Viry-Châtillon, est cambiada sa lege chi limitaiat s'impreu de is armas a s'àuto-defensa (che ònnia àteru tzitadinu) pro dare una libertade prus manna pro sa gherra contras terrorismu e crìmine organizadu,<ref name="dépêche.fr"/> e torra in su [[2017]], cun riferimentu a su refudu de si firmare a is averìguos istradales.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Baptiste|sambenadu=Régnard|url=https://www.cnews.fr/france/2023-06-29/mort-de-nahel-nanterre-ce-que-lon-sait-de-la-version-du-policier-1371481|tìtulu=Mort de Nahel à Nanterre : que dit la loi de 2017 qui régit l’usage des armes à feu par la police, et pourquoi fait-elle débat ?|publicatzione=[[CNews]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630105311/https://www.cnews.fr/france/2023-06-29/mort-de-nahel-nanterre-ce-que-lon-sait-de-la-version-du-policier-1371481|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref><ref name="dépêche.fr"/> Sa lege cambiada permitit a sa politzia de isparare a unu veìculu si si nde fuet dae unu blocu, si custu ponet in perìgulu is passigeris o sa gente chi passat. Pro efetu de custa lege sunt mortas trintatrès persones in su [[2022]], ses in prus de s'annu in antis.<ref>{{Tzita web|url=https://www.publicsenat.fr/actualites/politique/refus-dobtemperer-la-porte-parole-de-la-police-nationale-annonce-138-tirs-en-2022|tìtulu=Refus d'obtempérer: la porte-parole de la police nationale annonce 138 tirs en 2022|sambenadu=Barbarit|nùmene=Simon|situ=Public Sénat|data=2023-06-29|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630083444/https://www.publicsenat.fr/actualites/politique/refus-dobtemperer-la-porte-parole-de-la-police-nationale-annonce-138-tirs-en-2022|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
=== Problemas sotziales ===
Is sìndigos de unas cantu biddas pòberas creent chi is cunditziones de vida siant s'orìgine de s'abbolotu. Sa sìndiga de Chanteloup-les-Vignes, Catherine Arenou, at naradu: "Su chi bido est chi su pòpulu de su [[2023]] no est su pròpiu de su [[2005]]: est meda prus pòberu. In antis, tenìamus unu pagu de mobilidade sotziale. Immoe bido chi is fìgios non sunt bivende bene che is babbos." Segundu Philippe Rio, sìndigu de Grigny, "In su 2005, fìamus giai chistionende de poberesa estrema. Ma sa [[Pandèmia de COVID-19|COVID]] at peoradu is cosas e s'inflatzione at agiuntu un'àteru livellu. ... Fintzas is chi traballant non resessent a andare a in antis. E is pipios sunt bidende ... s'incapatzidade de is babbos de prenare su frigorìferu. Tenent s'impressione de èssere postos a un'ala."<ref>{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Nathalie|sambenadu=Birchem|url=https://www.la-croix.com/France/Mort-Nahel-Nanterre-dune-emeute-lautre-lente-relegation-quartiers-populaires-2023-06-30-1201273645|tìtulu=Mort de Nahel à Nanterre : d'une émeute à l'autre, la lente relégation des quartiers populaires|publicatzione=[[La Croix (newspaper)|La Croix]]|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630234444/https://www.la-croix.com/France/Mort-Nahel-Nanterre-dune-emeute-lautre-lente-relegation-quartiers-populaires-2023-06-30-1201273645|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
== Eventos ==
=== Frantza metropolitana ===
Su merie de su 27 làmpadas ant sinnaladu abbolotu a pustis de s'ispainadura de su vìdeu de s'ochidòrgiu de Merzouk in Nanterre. S'abbolotu fiat cuntzentradu in Nanterre, in ue is manifestadores ant ghetadu ballas a sa politzia, isparadu artifìtzios e brusiadu veturas, firmadas de su postale e bidones de s'àliga, e fintzas acanta de sa lìnia RER A.<ref>{{Tzita web|url=https://www.nouvelobs.com/faits-divers/20230628.OBS75048/nanterre-nuit-de-violences-apres-la-mort-d-un-ado-de-17-ans-tue-par-la-police-pour-un-refus-d-obtemperer.html|tìtulu=Nanterre : nuit de colère et de tension après la mort d'un ado de 17 ans, tué par la police pour refus d'obtempérer|situ=[[L'Obs]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629184633/https://www.nouvelobs.com/faits-divers/20230628.OBS75048/nanterre-nuit-de-violences-apres-la-mort-d-un-ado-de-17-ans-tue-par-la-police-pour-un-refus-d-obtemperer.html|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> S'isciumbullu est duradu finas a mangianu in Nanterre e s'est ispainadu in àteras àreas de [[Ìsula de Frantza]], ma si nd'est sinnaladu fintzas in Colmar e [[Roubaix]]. In agabbu de die, ddoe fiant a su mancu 20 agentes de politzia, 10 veturas de sa politzia dannadas e 31 arrestados.<ref>{{Tzita web|url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/nanterre-nuit-de-violences-apres-la-mort-de-nahel-20-interpellations-28-06-2023-KYSMX4XDEFCKROOZLC6GNDWIGY.php|tìtulu=Mairie incendiée, voitures brûlées, 31 interpellations... Nuit de violences à Nanterre après la mort de Nahel|sambenadu=Piquet|nùmene=Caroline|situ=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629232131/https://www.leparisien.fr/faits-divers/nanterre-nuit-de-violences-apres-la-mort-de-nahel-20-interpellations-28-06-2023-KYSMX4XDEFCKROOZLC6GNDWIGY.php|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> 2000 agentes de politzia e gendarmes fiant istados imbiados a controllare s'isparghidura de sa violèntzia.<ref>{{Tzita web|url=https://euroweeklynews.com/2023/06/28/paris-erupts-in-violence-after-police-shoot-17-year-old-driver/|tìtulu=Paris Erupts In Violence After Police Shoot 17-year-old Driver|sambenadu=Esnor|nùmene=John|situ=Euro Weekly News|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629214628/https://euroweeklynews.com/2023/06/28/paris-erupts-in-violence-after-police-shoot-17-year-old-driver/|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref>
Su 28 de làmpadas ant sinnaladu abbolotu in Amiens, Dijon, [[Lione]], [[Lilla (Frantza)|Lilla]], Saint-Étienne, [[Clermont-Ferrand]] e [[Strasburgu|Istrasburgu]].<ref name=":riots9" /> Is mèdia frantzesos ant faeddadu de intzidentes medas a giru de sa zona de Grand Paris. Ant sinnaladu fintzas sa ghetada de artifìtzios contras su munitzìpiu de Montreuil in sa làcana est de [[Parigi]]<ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|nùmene=Angelique|sambenadu=Chrisafis|nùmene2=Jon|sambenadu2=Henley|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/29/france-police-shooting-second-night-of-unrest-as-protests-over-teenagers-death-spread|tìtulu=France police shooting: second night of unrest as protests over teenager's death spread|publicatzione=[[The Guardian]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630033240/https://www.theguardian.com/world/2023/jun/29/france-police-shooting-second-night-of-unrest-as-protests-over-teenagers-death-spread|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> e sa presone de Fresnes.<ref name=":riots12">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.nouvelobs.com/societe/20230629.OBS75093/mort-de-nahel-retour-sur-une-nouvelle-nuit-de-violences-en-banlieue-parisienne-et-dans-plusieurs-villes-de-france.html|tìtulu=Mort de Nahel : retour sur une nouvelle nuit de violences en banlieue parisienne et dans plusieurs villes de France|publicatzione=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629064506/https://www.nouvelobs.com/societe/20230629.OBS75093/mort-de-nahel-retour-sur-une-nouvelle-nuit-de-violences-en-banlieue-parisienne-et-dans-plusieurs-villes-de-france.html|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> In Tolosa, fogu e iscòntrios intre 100 manifestadores e politzia in su distretu de Reynerie at tentu comente a resurtadu 13 arrestos e 20 veìculos brusiados.<ref name=":riots9">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/mort-de-nahel-des-echauffourees-eclatent-a-toulouse-et-lille-tensions-en-region-parisienne-28-06-2023-3GZM2PHC3BDSPMMPZPRVH2FXY4.php|tìtulu=Mort de Nahel : commissariats attaqués, tramway incendié, école détruite... Une nouvelle nuit de violences|publicatzione=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230628225359/https://www.leparisien.fr/faits-divers/mort-de-nahel-des-echauffourees-eclatent-a-toulouse-et-lille-tensions-en-region-parisienne-28-06-2023-3GZM2PHC3BDSPMMPZPRVH2FXY4.php|dataarchìviu=2023-06-28}}</ref> Ddoe sunt istados atacos a 27 istatziones de politzia natzionale (7 brusiadas), 4 casermas de sa gendarmeria, 14 istatziones de politzia munitzipale (10 brusiadas), 8 munitzìpios, 6 iscolas e 6 fràigos pùblicos.<ref name=":riots10">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/direct-mort-de-nahel-a-nanterre-nouvelle-nuit-de-violences-une-marche-blanche-a-14-heures-29-06-2023-XVKUIN23DBCKNENJWKGZSGIVAU.php|tìtulu=DIRECT. Mort de Nahel : plusieurs communes d'Île-de-France instaurent un couvre-feu|publicatzione=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629025436/https://www.leparisien.fr/faits-divers/direct-mort-de-nahel-a-nanterre-nouvelle-nuit-de-violences-une-marche-blanche-a-14-heures-29-06-2023-XVKUIN23DBCKNENJWKGZSGIVAU.php|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> Iscòntrios e brusiadura de veìculos sunt sorighidos in Nanterre; istatziones de politzia in Suresnes, Bois-Colombes e Gennevilliers e istatziones de politzia munitzipale in Meudon sunt istadas atacadas. Ant postu fogu a mediatecas e una màchina edile in Clichy-sous-Bois, un'iscola in Puteaux e unu tram in Clamart. Ant sinnaladu episòdios de assachìngiu in Colombes.<ref>{{Tzita web|url=https://www.leparisien.fr/hauts-de-seine-92/emeutes-dans-les-hauts-de-seine-commissariats-et-batiments-publics-pris-pour-cibles-34-interpellations-pendant-la-nuit-29-06-2023-DGTXL63RAJGBRHCC7VWXFBAVWU.php|tìtulu=Hauts-de-Seine : commissariats et bâtiments publics pris pour cibles, 34 interpellations pendant la nuit|situ=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630085258/https://www.leparisien.fr/hauts-de-seine-92/emeutes-dans-les-hauts-de-seine-commissariats-et-batiments-publics-pris-pour-cibles-34-interpellations-pendant-la-nuit-29-06-2023-DGTXL63RAJGBRHCC7VWXFBAVWU.php|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> In totale, prus de 90 fràigos pùblicos sunt istados atacados.<ref name="40,000">{{Tzita web|url=https://www.foxnews.com/world/france-deploy-40000-officers-crack-down-riots-after-deadly-police-shooting|tìtulu=France will deploy 40,000 officers to crack down on riots after deadly police shooting|sambenadu=Pandolfo|nùmene=Chris|situ=www.foxnews.com|editore=[[Fox News]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629183855/https://www.foxnews.com/world/france-deploy-40000-officers-crack-down-riots-after-deadly-police-shooting|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> In Parigi, is iscòntrios sunt iscopiados in su de 18 e su de 19 ''arrondissements'', mentres ant postu fogos in su de 15.<ref name=":riots12" /> In totu sa natzione, ant arrestadu a su mancu a 150 persones,<ref name=":riots9" /> ingortos a 170 agentes de politzia e fatu dannu a 609 veìculos e 109 fràigos.<ref name=":riots10" />
Su 29 de làmpadas, prus de 6200 persones ant pigadu parte a una martza de arrimu pro sa famìlia de Merzouk in Nanterre. A parte de merie, sa tensione s'est isfogada e sa Brigada de chirca e interventu (BRI) est istada imbiada a s'iscena. Is postales e is tramvias sunt istados firmados pro evitare dannos e unos cantu comunos comente a Clamart, Compiègne e Savigny-le-Temple ant postu su [[Coberrefogu|retiru obligatòriu]], cun Savigny-le-Temple chi dd'at postu isceti pro is minores de edade.<ref name=":riots10">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/direct-mort-de-nahel-a-nanterre-nouvelle-nuit-de-violences-une-marche-blanche-a-14-heures-29-06-2023-XVKUIN23DBCKNENJWKGZSGIVAU.php|tìtulu=DIRECT. Mort de Nahel : plusieurs communes d'Île-de-France instaurent un couvre-feu|publicatzione=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629025436/https://www.leparisien.fr/faits-divers/direct-mort-de-nahel-a-nanterre-nouvelle-nuit-de-violences-une-marche-blanche-a-14-heures-29-06-2023-XVKUIN23DBCKNENJWKGZSGIVAU.php|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> Chertosos in [[Marsìllia|Marseille]] ant ghetadu artifìtzios a sa politzia.<ref>{{Tzita noas|nùmene=Joshua|sambenadu=Berlinger|nùmene2=Xiaofei|sambenadu2=Xu|nùmene3=Joseph|sambenadu3=Ataman|url=https://edition.cnn.com/2023/06/29/europe/nanterre-france-police-shooting-protests-intl-hnk/index.html|tìtulu=More than 400 arrested as third night of violent protest sweeps France after 17-year-old shot dead by police|publicatzione=[[CNN]]|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701101651/https://edition.cnn.com/2023/06/29/europe/nanterre-france-police-shooting-protests-intl-hnk/index.html|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> In Nanterre ant vandalizadu su Memoriale a is Màrtires de sa Deportatzione, chi regordat a is vìtimas de s'[[Olocàustu]] in sa [[Frantza de Vichy|Fratnza de Vichy]].<ref>{{Tzita noas|limba=en-US|url=https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/article-748407|tìtulu=Holocaust memorial in Paris vandalized by rioters|publicatzione=[[The Jerusalem Post]]|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701004157/https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/article-748407|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> S'est sinnaladu su tzocu de una vetura contras unu supermercadu Lidl in [[Nantes]],<ref>{{Tzita noas|nùmene=Virginie|sambenadu=Meillerais|nùmene2=Rémi|sambenadu2=Certain|nùmene3=Nathalie|sambenadu3=Bourreau|url=https://www.ouest-france.fr/faits-divers/emeutes-urbaines/mort-de-nahel-nuit-de-tensions-a-nantes-un-lidl-force-a-la-voiture-belier-un-bus-incendie-8c99e8f0-16cc-11ee-ae57-25b1d1d54a03|tìtulu=Mort de Nahel. Émeutes à Nantes : Lidl forcé à la voiture bélier, centre commercial incendié...|publicatzione=Presse Océan|editore=Ouest France|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701024939/https://www.ouest-france.fr/faits-divers/emeutes-urbaines/mort-de-nahel-nuit-de-tensions-a-nantes-un-lidl-force-a-la-voiture-belier-un-bus-incendie-8c99e8f0-16cc-11ee-ae57-25b1d1d54a03|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> chi a pustis est istadu assachigiadu.<ref>{{Tzita noas|nùmene=Pierre-Baptiste|sambenadu=Vanzini|url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/mort-de-nahel-un-lidl-entierement-saccage-pres-de-nantes-les-riverains-entre-stupeur-et-inquietude-30-06-2023-OVS2TTNUY5BFJDEC6LRYKAACUQ.php|tìtulu=Mort de Nahel : un Lidl entièrement saccagé près de Nantes, les riverains entre stupeur et inquiétude|publicatzione=Le Parisien|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630135226/https://www.leparisien.fr/faits-divers/mort-de-nahel-un-lidl-entierement-saccage-pres-de-nantes-les-riverains-entre-stupeur-et-inquietude-30-06-2023-OVS2TTNUY5BFJDEC6LRYKAACUQ.php|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> Su munitzìpiu de Clichy-sous-Bois est istadu brusiadu dae is chertosos.<ref>{{Tzita noas|url=https://www.npr.org/2023/06/30/1185268439/more-than-600-arrests-after-a-new-night-of-protests-across-france-over-teens-kil|tìtulu=More than 600 arrests after a new night of protests across France over teen's killing|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701053627/https://www.npr.org/2023/06/30/1185268439/more-than-600-arrests-after-a-new-night-of-protests-across-france-over-teens-kil|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> Ant arrestadu a 875 persones in totu sa natzione.<ref>{{Tzita web|url=https://www.interieur.gouv.fr/actualites/actualites-du-ministere/violences-urbaines-ministere-mobilise-pour-retour-a-lordre|tìtulu=Violences urbaines : le ministère mobilisé pour le retour à l'ordre public|nùmene=|situ=www.interieur.gouv.fr|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701142327/https://www.interieur.gouv.fr/actualites/actualites-du-ministere/violences-urbaines-ministere-mobilise-pour-retour-a-lordre|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> Est istada fata una martza in regordu de Merzouk in Nanterre.<ref>{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Layli|sambenadu=Foroudi|nùmene2=Noemie|sambenadu2=Olive|url=https://www.reuters.com/world/europe/france-150-arrests-overnight-unrest-after-teenager-killed-by-police-2023-06-29/|tìtulu=France unrest: Riots spread, thousands march in memory of shot teenager|publicatzione=[[Reuters]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630030231/https://www.reuters.com/world/europe/france-150-arrests-overnight-unrest-after-teenager-killed-by-police-2023-06-29/|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
Su 30 de làmpadas, su ministru de s'Internu Gérald Darmanin at donadu istrutziones a is prefeturas in totu su paisu de ordinare a totu is corrieras e is tramvias de firmare su servìtziu a sas 21:00 e proibire sa bèndida e su trasportu de artifìtzios, botos de benzina e àteras sustàntzias perigulosas.<ref name="echos">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.lesechos.fr/politique-societe/societe/mort-de-nahel-au-moins-421-personnes-interpellees-au-terme-dune-nouvelle-nuit-de-violence-1957573|tìtulu=Mort de Nahel : le gouvernement tente de circonscrire les violences|publicatzione=Les Echos|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701192741/https://www.lesechos.fr/politique-societe/societe/mort-de-nahel-au-moins-421-personnes-interpellees-au-terme-dune-nouvelle-nuit-de-violence-1957573|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> Su presidente Emmanuel Macron at annulladu unu biàgiu programmadu a sa [[Germània]] pro afrontare su problema, a pustis de èssere istadu criticadu pro èssere istadu presente a unu cuntzertu in s'ìnteri de sa crisi.<ref>{{Tzita web|url=https://www.foxnews.com/world/french-riots-what-know-hundreds-police-injured-thousands-arrested-following-deadly-shooting|tìtulu=French riots: What to know as hundreds of police injured, thousands arrested following deadly shooting|sambenadu=Aitken|nùmene=Peter|situ=[[Fox News]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701180155/https://www.foxnews.com/world/french-riots-what-know-hundreds-police-injured-thousands-arrested-following-deadly-shooting|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|nùmene=Kim|sambenadu=Willsher|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jul/01/crowds-gather-for-funeral-of-nahel-merzouk-shot-dead-by-french-police|tìtulu=France: teen shot by police given private funeral as crisis grips government|publicatzione=[[The Observer]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701164714/https://www.theguardian.com/world/2023/jul/01/crowds-gather-for-funeral-of-nahel-merzouk-shot-dead-by-french-police|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> A pustis chi una manifestada no autorizada contra a sa violèntzia de sa politzia in antis de su munitzìpiu de Angers est istada ispèrdida cun gas lacrimògenu, is manifestadores sunt istados acostados dae membros de su grupu bandidu de dereta estrema Alvarium armados cun matzas de baseball. Sa politzia at asseliadu sa situatzione in curtzu, cun unu feridu isceti chi at tentu bisòngiu de ricòveru.<ref name="Angers">{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Cyprien|sambenadu=Mercier|url=https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/maine-et-loire/mort-de-nahel-colere-et-desolation-a-angers-apres-une-nuit-de-violences-urbaines-48a37612-17f2-11ee-a274-cd245df77ae9|tìtulu=RÉCIT. Mort de Nahel : colère et désolation à Angers après une nouvelle nuit d'émeutes|publicatzione=[[Ouest France]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144331/https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/maine-et-loire/mort-de-nahel-colere-et-desolation-a-angers-apres-une-nuit-de-violences-urbaines-48a37612-17f2-11ee-a274-cd245df77ae9|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> Su grupu at pigadu parte a un'àteru cunflitu sa die a pustis, chi at fatu chi sa politzia chircaret is sedes issoro su 3 de argiolas.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/angers-49000/apres-les-violents-affrontements-le-local-de-lex-alvarium-perquisitionne-a-angers-e5983bf4-19ac-11ee-a274-cd245df77ae9|tìtulu=Après les violents affrontements, le local de l'ex-Alvarium perquisitionné à Angers|publicatzione=[[Ouest France]]|data=2023-07-03|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144237/https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/angers-49000/apres-les-violents-affrontements-le-local-de-lex-alvarium-perquisitionne-a-angers-e5983bf4-19ac-11ee-a274-cd245df77ae9|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> S'abbolotu in Angers - chi includet s'assachìgiu de una butega de tabacu, veturas brusiadas, artifìtzios ghetados a sa politzia e su dannu a su pavimentu de una domo de pensionados - ant batidu a ùndighi arrestos segundu sa prefetura, intre issos "unos cantu minores giòvanos meda".<ref name="Angers" /> In Marseille, sa biblioteca pùblica prus manna de sa tzitade, sa Bibliothèque l'Alcazar, at tentu dannos de fogu. Sa fatzada sua de bidru at tentu dannos meda, ma is manifestadores non sunt pòdidos intrare in s'edificiu.<ref>{{Tzita web|url=https://madeinmarseille.net/140295-violences-urbaines-a-marseille-la-bibliotheque-lalcazar-fermee-jusqua-mardi/|tìtulu=Victime de dégradation la nuit dernière, la bibliothèque L'Alcazar fermée jusqu'à mardi|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701092619/https://madeinmarseille.net/140295-violences-urbaines-a-marseille-la-bibliotheque-lalcazar-fermee-jusqua-mardi/|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> In su mentres, in Nanterre, unu monumentu de s'[[Olocàustu]] est istadu disfiguradu cun islogans contra a sa polizia.<ref>{{Tzita web|url=https://www.jta.org/2023/07/02/global/paris-area-holocaust-memorial-vandalized-amid-unrest-following-police-killing-of-a-teenager|tìtulu=Paris-area Holocaust memorial vandalized amid unrest following police killing of a teenager|sambenadu=Cramer|nùmene=Philissa|situ=[[Jewish Telegraphic Agency]]|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230703074327/https://www.jta.org/2023/07/02/global/paris-area-holocaust-memorial-vandalized-amid-unrest-following-police-killing-of-a-teenager|dataarchìviu=2023-07-03}}</ref>
Su 1 de argiolas, sa politzia natzionale at annuntziadu chi unu grupu de ufitziales de sa polizia fiat istadu atacadu a mangianu dae duos indivìduos in Vaulx-en-Velin, su primu impreende una pistola a isfereddas, su segundu impreende unu fusìliu. Bator ufitziales sunt istados fertos, unu cun bisòngiu de chirurgia.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Margaux|sambenadu=d'Adhémar|url=https://www.lefigaro.fr/faits-divers/emeutes-apres-la-mort-de-nahel-sept-policiers-blesses-par-un-fusil-a-vaulx-en-velin-20230701|tìtulu=Émeutes après la mort de Nahel : huit policiers pris pour cible par des tirs de fusil à Vaulx-en-Velin, au moins quatre blessés|publicatzione=[[Le Figaro]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702035144/https://www.lefigaro.fr/faits-divers/emeutes-apres-la-mort-de-nahel-sept-policiers-blesses-par-un-fusil-a-vaulx-en-velin-20230701|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref>
Su 2 de trìulas, sa domo de su sìndigu de L'Haÿ-les-Roses, Vincent Jeanbrun, est istada atacada in s'oruidda sud de Parigi.<ref name="bbcnews">{{Tzita noas|nùmene=|sambenadu=|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66079408|tìtulu=Paris riots: Suburban mayor's wife hurt as rioters attack their home|publicatzione=[[BBC News]]|editore=|data=2023-07-03|atzessu=2023-07-03|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702191956/https://www.bbc.com/news/world-europe-66079408|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> A pustis chi su palatzu de sa tzitade est istadu fatu a obietivu dae is manifestadores pro notes medas, su sìndigu at fatu amparare su fràigu cun barricadas e cun isferas de filu ispinadu e at detzìdidu de passare su note in cue pro averiguare sa situatzione de sa seguresa.<ref name="france24eng">{{Tzita noas|nùmene=|sambenadu=|url=https://www.france24.com/en/france/20230702-attempted-murder-investigation-opened-into-ramming-attack-on-french-mayor-s-house|tìtulu=French PM slams 'particularly shocking' attack on mayor's home|publicatzione=[[France 24]]|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230703003827/https://www.france24.com/en/france/20230702-attempted-murder-investigation-opened-into-ramming-attack-on-french-mayor-s-house|dataarchìviu=2023-07-03}}</ref> A sa 1:30 de mangianu ant tzacarradu una màchina in sa porta de sa domo de Jeanbrun e ant chircadu dda brusiare. In sa fuga dae sa domo, pobidda sua s'est arrogada una camba e unu de is duos fìgios suos est istadu feridu.<ref name="bbcnews" /> Su primu ministru frantzesu Élisabeth Borne, chi at visitadu L'Haÿ-les-Roses oras a pustis, at at naradu chi s'atacu a sa famìlia sua fiat un'eventu chi assustat meda. Su pùblicu ministeru Stephane Hardouin at cunfirmadu chi s'ufìtziu suo at abertu una indagine a subra de sa tentada de assassinadu, mentras Jeanbrun at pedidu a su presidente Macron de decrarare unu istadu de emergèntzia. In unu tweet, su presidente de su Senadu Gérard Larcher at cundennadu s'atacu, iscriende: "Atentare sa vida de unu rapresentante eletu e sa de sa famìlia sua est atentare contras sa natzione".<ref name="france24eng" />
Su 3 de argiolas, is arrestos e sa faina violenta ant cumintzadu a calare. Una manifestatzione est istada organizada pro sa "torrada a s'òrdine republicanu" a pustis de s'atacu a sa domo de periferia de su sìndigu de Parigi de sa die in antis. In sa zona de Parigi 24 edifìtzios sunt istados ruinados e 159 veturas brusiadas.<ref name="calming">{{Tzita noas|url=https://www.france24.com/en/europe/20230704-protest-violence-in-france-falls-sharply-a-week-after-fatal-police-shooting-of-teen|tìtulu=Protest violence in France falls sharply, a week after fatal police shooting of teen|publicatzione=[[France24]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704125850/https://www.france24.com/en/europe/20230704-protest-violence-in-france-falls-sharply-a-week-after-fatal-police-shooting-of-teen|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref> In [[Marsìllia]], 30 giòvanos ant iscardangiadu una butega de armas, e unu de issos est istadu arrestadu pro possessu de un'arma furada.<ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66076332|tìtulu=France riots: Marseille gun shop looted amid fears of increased violence|publicatzione=[[BBC News]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701202344/https://www.bbc.com/news/world-europe-66076332|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> Ddoe sunt istados casos cunfirmados de manifestadores ant isparadu in s'àera impreende armas de assaltu Kalashnikov e in cameras de CCTV cun fusìllius a pompa.<ref>{{Tzita web|url=https://www.militantwire.com/p/weapons-observed-during-france-protests|tìtulu=Weapons Observed During France Protests|sambenadu=Noir|nùmene=War|situ=www.militantwire.com|limba=en|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702022100/https://www.militantwire.com/p/weapons-observed-during-france-protests|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref>
Su 4 de argiolas, is magistrados ant abertu un'inchiesta a subra sa morte de unu òmine de 27 annos chi est istadu corpidu dae una balla in s'ìnteri de is chèscias in Marsìllia. Duncas, sa prus càusa probàbile de sa morte est istada unu corpu forte a piturra de balla "flash-ball", chi est impreadu dae sa politzia anti-abbolotu.<ref>{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/7/4/prosecutors-in-france-investigate-mans-death-in-marseille-riots|tìtulu=Prosecutors in France investigate man's death in Marseille riots|publicatzione=[[Al Jazeera]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704213820/https://www.aljazeera.com/news/2023/7/4/prosecutors-in-france-investigate-mans-death-in-marseille-riots|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://news.sky.com/story/france-riots-prosecutors-open-investigation-into-death-of-man-likely-caused-by-rubber-bullet-to-the-chest-12915070|tìtulu=France riots: Prosecutors open investigation into death of man 'likely caused by rubber bullet to the chest'|sambenadu=Robinson|nùmene=James|situ=[[Sky News]]|data=2023-07-04|limba=en|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144316/https://news.sky.com/story/france-riots-prosecutors-open-investigation-into-death-of-man-likely-caused-by-rubber-bullet-to-the-chest-12915070|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> Dae su 4 de argiolas su nùmeru de chèscias est caladu.<ref name="calming">{{Tzita noas|url=https://www.france24.com/en/europe/20230704-protest-violence-in-france-falls-sharply-a-week-after-fatal-police-shooting-of-teen|tìtulu=Protest violence in France falls sharply, a week after fatal police shooting of teen|publicatzione=[[France24]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704125850/https://www.france24.com/en/europe/20230704-protest-violence-in-france-falls-sharply-a-week-after-fatal-police-shooting-of-teen|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref>
=== In sa Frantza de s'àtera parte de su mare ===
In sa [[Gujana Frantzesa|Gujana frantzesa]], in sa capitale Cayenne,si nde sunt pesados chèscias e abbolotu a incumentzare dae su 29 de làmpadas, sighende is de sa Frantza metropolitana.<ref>{{Tzita web|url=https://apnews.com/article/french-caribbean-france-riots-9b0ecf69ca96d41b65016c27e2195d83|tìtulu=Riots erupt in French Caribbean territories in reaction to unrest in France over teen's death|sambenadu=Coto|nùmene=Danica|editore=[[Associated Press]]|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630222424/https://apnews.com/article/french-caribbean-france-riots-9b0ecf69ca96d41b65016c27e2195d83|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref><ref name="lemondeof">{{Tzita noas|nùmene=|sambenadu=|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/07/01/man-dies-in-french-guiana-amid-riots-in-french-caribbean-territories-over-death-of-nahel-m_6040433_4.html|tìtulu=Man dies in French Guiana during riots over death of Nahel M.|publicatzione=[[Le Monde]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702121806/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/07/01/man-dies-in-french-guiana-amid-riots-in-french-caribbean-territories-over-death-of-nahel-m_6040433_4.html|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> Is manifestadores ant postu fogu in bighinados medas de sa tzitade, comente a is de Cité Brutus, Mango, Novaparc e Village Chinois.<ref name="lemondeof" /><ref name="fguyane">{{Tzita noas|nùmene=Roman|sambenadu=Allimant|url=https://www.franceguyane.fr/actualite/social/mort-de-nahel-des-episodes-dincendies-en-antilles-guyane-942653.php|tìtulu=Mort de Nahel: des épisodes d'incendies en Antilles-Guyane|publicatzione=[[France-Guyane]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702124034/https://www.franceguyane.fr/actualite/social/mort-de-nahel-des-episodes-dincendies-en-antilles-guyane-942653.php|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> Un'ufitziale de su guvernu de 54 annos est mortu pro neghe de una balla chi dd'at corpidu mentras fiat in su corridòriu a foras de domo sua in su distretu de Mont-Lucas de Cayenne.<ref name="lemondeof" /><ref name="fguyane" /> Is gendarmes frantzesos de Kourou ant impreadu gas lagrimògenu pro isperditziare a una truma chi at postu fogu a unu postale e at atacadu unu supermercadu in su distretu de Soula de sa comuna de Macouria.<ref name="fguyane" /> Su prefetu de sa Guiana frantzesa Thierry Queffelec at cundennadu sa violèntzia e at annuntziadu sa serrada a chitzo de su sistema de trasportu pùblicu de Cayenne su 30 de làmpadas e de proibire in manera temporànea sa bèndida e su trasportu de benzina a de note.<ref name="lemondeof" />
In àteras partes de su Caràibe frantzesu, si sunt fatas manifestadas minores in [[Guadalupa]] e [[Martinica]]. Is manifestadores de Martinica ant postu fogu a is cuntenidores de s'àliga e a is veturas in [[Fort-de-France]], Le Carbet e Le Robert e ant ghetadu ogetos a is pompieris chi ant rispostu.<ref name="fguyane">{{Tzita noas|nùmene=Roman|sambenadu=Allimant|url=https://www.franceguyane.fr/actualite/social/mort-de-nahel-des-episodes-dincendies-en-antilles-guyane-942653.php|tìtulu=Mort de Nahel: des épisodes d'incendies en Antilles-Guyane|publicatzione=[[France-Guyane]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702124034/https://www.franceguyane.fr/actualite/social/mort-de-nahel-des-episodes-dincendies-en-antilles-guyane-942653.php|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> Non ddoe at noas de violèntzia in Guadalupa.<ref name="fguyane" />
Me is [[Dipartimentos e regiones ultramarinos de Frantza|Dipartimentos e regiones ultramarinos]] e in sa regione de sa [[Reunione (ìsula)|Reunione]], is manifestadores ant vandalizadu edifìtzios e veturas, e si faeddat de ogetos ghetados a sa politzia a incumentzare dae su 28 de làmpadas.<ref name="lemondeof">{{Tzita noas|nùmene=|sambenadu=|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/07/01/man-dies-in-french-guiana-amid-riots-in-french-caribbean-territories-over-death-of-nahel-m_6040433_4.html|tìtulu=Man dies in French Guiana during riots over death of Nahel M.|publicatzione=[[Le Monde]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702121806/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/07/01/man-dies-in-french-guiana-amid-riots-in-french-caribbean-territories-over-death-of-nahel-m_6040433_4.html|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> In su note de su 1 de argiolas sunt istados postos prus de 70 fogos in totu s'ìsula, prus pagu de is notes passados.<ref name="journalr">{{Tzita noas|nùmene=Valeska|sambenadu=Boyer|url=https://www.clicanoo.re/article/faits-divers/2023/07/02/violences-urbaines-70-incendies-et-4-interpellations-enregistrees-la-nuit-derniere|tìtulu=Mort de Nahel: des épisodes d'incendies en Antilles-Guyane|publicatzione=[[Journal de l'île de La Réunion]]|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702130118/https://www.clicanoo.re/article/faits-divers/2023/07/02/violences-urbaines-70-incendies-et-4-interpellations-enregistrees-la-nuit-derniere|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> Est istadu postu fogu fintzas in sa capitale de [[Saint-Denis (Reunione)|Saint-Denis]], e me is comunas de La Plaine-des-Palmistes, Le Port, La Possession, Le Tampon, Saint-Benoît, Saint-Louis e Saint-Paul.<ref name="journalr" />
=== Istadu internatzionale ===
In [[Bruxelles]], [[Bèlgiu]], ant postu unos cantu fogos su 29 de làmpadas e una persone est istada arrestada pro rebellia. In totu, in duas dies pagu prus de 100 persones (cun medas minores) sunt istadas arrestadas in Bruxelles e in Liège<ref>{{Tzita noas|limba=fr|sambenadu=Belga|url=https://www.lesoir.be/522926/article/2023-07-01/mort-dun-adolescent-en-france-plus-de-100-arrestations-bruxelles-et-liege|tìtulu=Mort d'un adolescent en France : plus de 100 arrestations à Bruxelles et Liège|publicatzione=[[Le Soir]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702045207/https://www.lesoir.be/522926/article/2023-07-01/mort-dun-adolescent-en-france-plus-de-100-arrestations-bruxelles-et-liege|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> (in ue non ddoe at àpidu intzidentes), sa majoria de issos in manera preventiva.<ref>{{Tzita noas|limba=nl|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/06/30/relschoppers-brussel-meet-de-schade-op|tìtulu=Dag na de rellen in Brussel: Brusselse politie pakt vijftigtal mensen preventief op|data=2023-06-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144314/https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/06/30/relschoppers-brussel-meet-de-schade-op/|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> In [[Isvìtzera]], de is sete persones arrestadas in Losanna pro àere arrogadu vitrinas de butegas, ses fiant minores, e duas non fiant tzitadinos isvìtzeros.<ref>{{Tzita web|url=https://www.swissinfo.ch/eng/seven-arrested-in-swiss-city-for-vandalism-inspired-by-french-riots/48635210|tìtulu=Seven arrested in Swiss city for vandalism inspired by French riots|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702183441/https://www.swissinfo.ch/eng/seven-arrested-in-swiss-city-for-vandalism-inspired-by-french-riots/48635210|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.letemps.ch/suisse/vaud/des-violences-eclatent-a-lausanne-en-echo-a-la-situation-en-france|tìtulu=Des violences éclatent à Lausanne en écho à la situation en France|publicatzione=[[Le Temps]]|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702183444/https://www.letemps.ch/suisse/vaud/des-violences-eclatent-a-lausanne-en-echo-a-la-situation-en-france|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> In sa provìntzia [[Canada|canadesa]] de [[Québec]] ddoe est istada una manifestada in [[Montreal|Montréal]] in antis de su Eaton Centre.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|url=https://journalmetro.com/local/ville-marie/3115524/une-manifestation-en-soutien-a-la-france-devant-le-centre-eaton/|tìtulu=Une manifestation «en soutien à la France» devant le Centre Eaton|data=2023-07-03|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704125852/https://journalmetro.com/local/ville-marie/3115524/une-manifestation-en-soutien-a-la-france-devant-le-centre-eaton/|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref>
== Reatziones ==
=== Funtzionàrios pùblicos e mèdia ===
In su matessi resonu in ue Macron at denuntziadu is atziones de sa politzia, at fintzas pedidu a is manifestadores de abarrare chietos.<ref name=":9">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Victoria|sambenadu=Bisset|nùmene2=Adela|sambenadu2=Suliman|url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/06/28/france-police-shooting-nanterre-nael/|tìtulu=Protests erupt in Paris after police shoot, kill teen during traffic stop|publicatzione=[[The Washington Post]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28}}</ref> At criticadu is mèdias sotziales chi promovent videos de su cunflitu urbanu e s'est chesciadu de sa violèntzia me is [[Videogiogu|videogiogos]] chi nanca ant "intossicadu" a carchi giòvanu.<ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|nùmene=James|sambenadu=Crisp|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/06/30/emmanuel-macron-riots-video-games-teenagers/|tìtulu=Teenagers in French riots are copying video games, says Emmanuel Macron|publicatzione=[[The Daily Telegraph]]|data=2023-06-30|atzessu=2023-06-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630154457/http://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/06/30/emmanuel-macron-riots-video-games-teenagers/|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> Macron at ameletzadu fintzas de blocare s'atzessu a is medias sotziales in risposta a is protestes e a s'abbolotu, atirende·ddi acusas de autoritarismu.<ref>{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.euronews.com/2023/07/05/violent-protests-prompt-french-president-to-consider-suspending-social-media-tools|tìtulu=Macron threatens to cut off social media during protests|publicatzione=[[euronews]]|data=2023-07-05|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230707131713/https://www.euronews.com/2023/07/05/violent-protests-prompt-french-president-to-consider-suspending-social-media-tools|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|nùmene=Kim|sambenadu=Willsher|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jul/05/french-government-should-control-social-media-during-unrest-macron-says|tìtulu=Macron accused of authoritarianism after threat to cut off social media|publicatzione=The Guardian|data=2023-07-05|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230707131543/https://www.theguardian.com/world/2023/jul/05/french-government-should-control-social-media-during-unrest-macron-says|dataarchìviu=2023-07-07}}</ref> Su Ministeru de s'Internu at cunfirmadu s'urgèntzia de sa calma a pustis de sa prima die de abbolotu.<ref name=":15">{{Tzita noas|limba=en-AU|url=https://www.abc.net.au/news/2023-06-28/clashes-with-police-on-the-streets-of-paris/102536888|tìtulu='Unexplainable and inexcusable': Macron lays into police after teen shot dead and Paris riots|publicatzione=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC News]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630000538/https://www.abc.net.au/news/2023-06-28/clashes-with-police-on-the-streets-of-paris/102536888|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> Su sìndigu de Nanterre Patrick Jarry, mancari apat espressadu assuconu in vìdeu, at declaradu in una cunferèntzia de imprenta de su 28 de làmpadas chi sa prefetura at tentu "una de is peus dies de s'istòria sua", pedende a is tzitadinos de "firmare custa ispirale isciusciadora", e agiunghende chi "bolimus giustìtzia pro Merzouk; dd'amus a otènnere pro mèdiu de una mobilitatzione patziente".<ref name=":3">{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.euronews.com/2023/06/28/unrest-in-paris-after-17-year-old-boy-shot-dead-by-police|tìtulu=Unrest in Paris after 17-year-old boy shot dead by police|publicatzione=[[euronews]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629172050/https://www.euronews.com/2023/06/28/unrest-in-paris-after-17-year-old-boy-shot-dead-by-police|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref><ref name=":13">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Aurelien|sambenadu=Breeden|nùmene2=Constant|sambenadu2=Méheut|url=https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|tìtulu=Anger Flares in France After Police Shoot and Kill Teenage Driver|publicatzione=[[The New York Times]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630013949/https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
Segundu s'anàlisi de sa BBC, is trèighi mortes ligadas a su refudu de si firmare a is averìguos istradales s'annu in antis, in pari cun s'efetu de amplificatzione de is mèdias sotziales, ant fatu de sa memòria de s'abbolotu de su 2005 una resone fundamentale pro chi Macron e sa classe polìtica frantzesa ant tentu una reatzione lestra pro calmare is ànimos. In su tempus de sa presidèntzia sua, ddoe at giai àpidu "arrennegu me is carreras" significativu in s'ìnteri de is protestas de is corpetes grogos e is protestes in cunsighèntzia a sa riforma de su sistema de pensione frantzesu.<ref name=":16">{{Tzita noas|limba=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66045686|tìtulu=Paris shooting: Why French government backed family so fast|publicatzione=[[BBC News]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629215135/https://www.bbc.com/news/world-europe-66045686|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref>
S'Alliance Police nationale, sindacadu de politzia frantzesu, in pari cun s'UNSA at publicadu unu comunicadu chi narat "A in antis a custas trumas intziviles non bastat prus a pedire calma, tocat a dd'impònnere". At afirmadu fintzas chi fiant "in gherra cun parassitas".<ref>{{Tzita noas|nùmene=Roger|sambenadu=Cohen|url=https://www.nytimes.com/2023/06/30/world/europe/france-riots-police-shooting.html|tìtulu=France Splits Into Rival Camps Over Police Shooting of a Teenager|publicatzione=The New York Times|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702003507/https://www.nytimes.com/2023/06/30/world/europe/france-riots-police-shooting.html|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref><ref>{{Tzita noas|nùmene=Henry|sambenadu=Samuel|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/06/30/paris-shooting-violence-nanterre-olympic-pool-nahel-france/|tìtulu=French police say 'we are at war with vermin' as they threaten revolt over rioting|publicatzione=The Telegraph|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702023748/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/06/30/paris-shooting-violence-nanterre-olympic-pool-nahel-france/|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref><ref>{{Tzita noas|sambenadu=AFP|url=https://www.barrons.com/news/french-police-union-calls-rioters-vermin-f10740ea|tìtulu=French Police Union Calls Rioters 'Vermin'|publicatzione=www.barrons.com|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630155601/https://www.barrons.com/news/french-police-union-calls-rioters-vermin-f10740ea|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
S'Ufìtziu de is deretos umanos de is Natziones Unidas at publicadu unu comunicadu su 30 de ghennàrgiu pedende a sa Frantza de afrontare in manera serena is "problemas raighinados de [[ratzismu]] e de [[discriminatzione ratziale]]" me is fortzas de s'òrdine, e dae su 2 de trìulas, is [[Istados Unidos]], [[Turchia]], [[Canada|Cànada]] e paisos europeos medas, comente [[Rennu Unidu]] e [[Norvègia]], ant racumandadu prudèntzia a is tzitadinos issoro in [[Frantza]], e pedidu a is turistas de abarrare a tesu dae is zonas de protestas.<ref name="echos">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.lesechos.fr/politique-societe/societe/mort-de-nahel-au-moins-421-personnes-interpellees-au-terme-dune-nouvelle-nuit-de-violence-1957573|tìtulu=Mort de Nahel : le gouvernement tente de circonscrire les violences|publicatzione=Les Echos|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701192741/https://www.lesechos.fr/politique-societe/societe/mort-de-nahel-au-moins-421-personnes-interpellees-au-terme-dune-nouvelle-nuit-de-violence-1957573|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jul/02/france-riots-quieter-night-reported-across-the-country-despite-close-to-500-arrests|tìtulu=France riots: quieter night reported across the country despite hundreds of arrests|publicatzione=[[The Guardian]]|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702033406/https://www.theguardian.com/world/2023/jul/02/france-riots-quieter-night-reported-across-the-country-despite-close-to-500-arrests|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://travel.gc.ca/destinations/france|tìtulu=France travel advice|sambenadu=Government of Canada|situ=Government of Canada|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230426130649/https://travel.gc.ca/destinations/france|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref>
=== Disinformatzione ===
Is impitadores de is mèdias sotziales de dereta estrema e de ideas anti-immigratzione ant isparghinadu noas farsas a subra de is protestas pro infamare a is manifestadores, is minorias culturales in Frantza e is polìticas de immigratzione de su paisu. Is natzionalistas hindù puru ant ispainadu informatzione mala contra a is musulmanos.<ref name=":0">{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Aude|sambenadu=Dejaifve|url=https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|tìtulu=Riots in France: Misinformation spread to discredit protesters, French immigration policies|publicatzione=The Observers|editore=[[France24]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144750/https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> Logically, un'agentzia de anàlisi de disinformatzione britànnica, at iscobertu chi contàntzias islamòfobas a subra de is chèscias ant tentu cunsideru in Ìndia e Istados Unidos, cun medas ghias e sustenidores de su Partidu Bharatiya Janata de s'[[Ìndia]] chi ghetaiant a is musulmanos sa neghe de sa violèntzia.<ref name=":1">{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/analysis/islamophobia-immigrant-narratives-france-violence|tìtulu=Islamophobia and anti-immigrant sentiment dominate misinformation around France violence|sambenadu=Kulsum|nùmene=Umme|situ=[[Logically (company)|Logically]]|data=2023-07-05|limba=en|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144742/https://www.logicallyfacts.com/en/analysis/islamophobia-immigrant-narratives-france-violence|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref>
Vìdeos cun ligàmene farsu a is protestas sunt istados cumpartzidos me is mèdias sotziales, comente filmados dae The Fate of the Furious de veturas ruende dae un'edifìtziu, unu video de fogu in unu parchègiu in [[Austràlia]], vìdeos de unu cuntzertu in [[Mèssicu]] e unu de su [[2020]] chi ammustrat unu tzentru Louis Vuitton in [[Portland]], [[Oregon]], in is Istados Unidos de Amèrica, tiradu in s'ìnteri de is [[Morti de George Floyd|protestas pro George Floyd]].<ref>{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-from-fast-and-furious-8-shared-as-violence-in-france|tìtulu=Video from Fast and Furious 8 shared as violence in France|sambenadu=Kulsum|nùmene=Umme|situ=[[Logically (company)|Logically]]|data=2023-07-03|limba=en|atzessu=2023-07-03|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230703133018/https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-from-fast-and-furious-8-shared-as-violence-in-france|dataarchìviu=2023-07-03}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-of-fire-at-a-parking-lot-in-australia-linked-to-protests-in-france|tìtulu=Video of fire at a parking lot in Australia linked to protests in France|sambenadu=Kulkarni|nùmene=Ankita|situ=Logically|data=2023-07-03|limba=en|atzessu=2023-07-03|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230703133018/https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-of-fire-at-a-parking-lot-in-australia-linked-to-protests-in-france|dataarchìviu=2023-07-03}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-from-music-concert-in-mexico-falsely-linked-to-france-protests|tìtulu=Video from music concert in Mexico falsely linked to France protests|sambenadu=Kulkarni|nùmene=Ankita|situ=Logically|data=2023-07-03|limba=en|atzessu=2023-07-03|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230703133019/https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-from-music-concert-in-mexico-falsely-linked-to-france-protests|dataarchìviu=2023-07-03}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Angelo|sambenadu=Fichera|nùmene2=Leon|sambenadu2=Ramírez|url=https://apnews.com/article/fact-check-video-louis-vuitton-looting-video-france-759395903810|tìtulu=Clip of looting at Louis Vuitton store in Portland misrepresented as French protests|publicatzione=[[Associated Press]]|data=2023-07-03|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704125851/https://apnews.com/article/fact-check-video-louis-vuitton-looting-video-france-759395903810|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref> Unu profilu pro-russu de Twitter at publicadu unu video de un'òmine cun unu fusìlliu a subra de una cobertura, contende sa fàula chi s'òmine fiat unu tiradore a subra de is coberturas de [[Parigi]].<ref name=":0">{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Aude|sambenadu=Dejaifve|url=https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|tìtulu=Riots in France: Misinformation spread to discredit protesters, French immigration policies|publicatzione=The Observers|editore=[[France24]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144750/https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref>
Paul Golding, capu de su partidu britànnicu de dereta estrema Britain First, at cumpartzidu unu vìdeu de su mese de ghennàrgiu de su 2020 de òmines armados e dd'at descritu in manera falsa comente a "is manifestadores armados ammustrende s'arsenale de armas issoro in Frantza"<ref name=":0">{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Aude|sambenadu=Dejaifve|url=https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|tìtulu=Riots in France: Misinformation spread to discredit protesters, French immigration policies|publicatzione=The Observers|editore=[[France24]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144750/https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> e unu de freàrgiu [[2022]] de un'irrobadòrgiu in su Merced Mall in [[Califòrnia]] cun sa didascalia "Trumas de immigrantes irrobant una giojeria in Frantza", cantzellende·ddu a pustis.<ref>{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-no-this-video-does-not-show-looters-robbing-a-jewelry-store-in-france|tìtulu=No, this video does not show looters robbing a jewelry store in France|sambenadu=Doak|nùmene=Sam|situ=Logically|data=2023-07-03|limba=en|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144741/https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-no-this-video-does-not-show-looters-robbing-a-jewelry-store-in-france|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref><ref name=":1">{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/analysis/islamophobia-immigrant-narratives-france-violence|tìtulu=Islamophobia and anti-immigrant sentiment dominate misinformation around France violence|sambenadu=Kulsum|nùmene=Umme|situ=[[Logically (company)|Logically]]|data=2023-07-05|limba=en|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144742/https://www.logicallyfacts.com/en/analysis/islamophobia-immigrant-narratives-france-violence|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref>
Un'informatzione de farsa de imprenta, forsis de su Ministeru de s'Internu, fiat ghirende in is mèdias sotziales. Naraiat chi s'atzessu a Internet diat èssere blocadu in manera temporànea in unas cantu zonas de su paisu. Su Ministeru frantzesu pro s'Europa e is Affares Èsteros at publicadu una nota in Twitter pro nàrrere chi no fiat istada pigada nissuna detzisione che custa.<ref>{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Philip|sambenadu=Marcelo|url=https://apnews.com/ap-fact-check/french-government-dispels-fake-press-release-claiming-internet-will-be-restricted-during-unrest-000001891e02d650a7cf1fe68d3f0000|tìtulu=French government dispels fake press release claiming internet will be restricted during unrest|publicatzione=[[Associated Press]]|data=2023-07-03|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704125851/https://apnews.com/ap-fact-check/french-government-dispels-fake-press-release-claiming-internet-will-be-restricted-during-unrest-000001891e02d650a7cf1fe68d3f0000|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-no-france-has-not-imposed-a-lockdown-or-internet-blackout-amid-protests|tìtulu=No, France has not imposed a lockdown or internet blackout amid protests|sambenadu=Kirmani|nùmene=Toibah|situ=Logically|data=2023-07-04|limba=en|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144740/https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-no-france-has-not-imposed-a-lockdown-or-internet-blackout-amid-protests|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref>
== https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb==
<references />{{Artìculu de su mese|làmpadas|2025}}
[[Categoria:Frantza]]
0al0ol4itd9yjggwfdl9i91wginaioo
190410
190409
2026-07-24T19:07:59Z
USSR-Slav
24550
Burradas is mudàntzias de [[Special:Contributions/~2026-41435-69|~2026-41435-69]] ([[User talk:~2026-41435-69|cuntierras]]), torrada a sa versione cabudiana de [[User:L2212|L2212]]
186452
wikitext
text/x-wiki
{{LSC}}
[[File:Violences urbaines Nahel Besançon-Planoise 29-06-2023 oufik-de-Planoise 1.jpg|thumb|Violèntzia urbana in s'ìnteri de sa protesta]]
Su mortòrgiu de Nahel Merzouk pro manu de un'ufitziale de politzia at donadu s'incumentzu a una sèrie de manifestadas in Frantza su 27 de làmpadas de su [[2023]]. In Nanterre, is bividores ant incumentzadu una chèscia a foras de sa sede tzentrale de sa politzia, chi prus tardu est degenerada in abbolotu cando is manifestadores ant brusiadu veturas, isciusciadu firmadas de su postale e isparadu artifìtzios concas a sa politzia.<ref>{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/6/28/outrage-in-france-after-police-shoot-17-year-old-in-paris-suburb|tìtulu=France braces for further protesdépêche.frts after police kill teenager|publicatzione=[[Al Jazeera]]|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629214904/https://www.aljazeera.com/news/2023/6/28/outrage-in-france-after-police-shoot-17-year-old-in-paris-suburb|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> In Viry-Châtillon, una bidda pagu a tesu de [[Parigi]] cun un'istòria de violèntzia contras a sa politzia,<ref name="dépêche.fr">{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=J.-P.|sambenadu=B.|url=https://www.ladepeche.fr/article/2016/12/21/2483174-policiers-leur-legitime-defense-alignee-sur-celle-des-gendarmes.html|tìtulu=Policiers : leur légitime défense alignée sur celle des gendarmes|publicatzione=[[La Dépêche du Midi|La Dépêche]]|data=2016-12-21|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20210904093211/https://www.ladepeche.fr/article/2016/12/21/2483174-policiers-leur-legitime-defense-alignee-sur-celle-des-gendarmes.html|dataarchìviu=2021-09-04}}</ref> unu grupu de giòvanos ant postu fogu a una corriera.<ref name=":13">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Aurelien|sambenadu=Breeden|nùmene2=Constant|sambenadu2=Méheut|url=https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|tìtulu=Anger Flares in France After Police Shoot and Kill Teenage Driver|publicatzione=[[The New York Times]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630013949/https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
In Mantes-la-Jolie, una bidda a 40 km nord-ovest se Parigi,<ref>{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Anna|sambenadu=Rabemanantsoa|nùmene2=Morgan|sambenadu2=Winsor|url=https://abcnews.go.com/International/nanterre-paris-teenager-police-shooting-protests/story?id=100434360|tìtulu=Teenager's death during police traffic stop sparks violent unrest in Paris suburb|publicatzione=[[ABC News]]|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629190047/https://abcnews.go.com/International/nanterre-paris-teenager-police-shooting-protests/story?id=100434360|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> est brusiadu su munitzìpiu<ref>{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Gavin|sambenadu=Mortimer|url=https://www.spectator.co.uk/article/france-erupts-in-violence-after-police-shoot-dead-a-teenager/|tìtulu=France erupts in violence after police shoot dead a teenager|publicatzione=[[The Spectator]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629171139/https://www.spectator.co.uk/article/france-erupts-in-violence-after-police-shoot-dead-a-teenager/|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> in su note de su 27 làmpadas finas a is 3:15 (CEST).<ref name=":13">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Aurelien|sambenadu=Breeden|nùmene2=Constant|sambenadu2=Méheut|url=https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|tìtulu=Anger Flares in France After Police Shoot and Kill Teenage Driver|publicatzione=[[The New York Times]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630013949/https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> Is iscontros sunt sighidos pro totu su note peri sa Frantza, incluende [[Tolosa|Toulosa]] e [[Lilla (Frantza)|Lilla]].<ref name=":13" /> Sunt istados sinnalados abbolotos fintzas in Asnières, Colombes, Suresnes, Aubervilliers, Clichy-sous-Bois e Mantes-la-Jolie.<ref name=":8">{{Tzita noas|limba=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66038227|tìtulu=Anger in Paris after police kill teen in traffic stop|publicatzione=[[BBC News]]|data=2023-06-27|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629225242/https://www.bbc.com/news/world-europe-66038227|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref>
A die de su 29 de lampadas, fiant istadas arrestadas 150 persones,<ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|nùmene=Angelique|sambenadu=Chrisafis|nùmene2=Angelique Chrisafisin|sambenadu2=Paris|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/29/france-police-shooting-second-night-of-unrest-as-protests-over-teenagers-death-spread|tìtulu=France police shooting: 150 arrests as protests widen over teenager's death|publicatzione=[[The Guardian]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630033240/https://www.theguardian.com/world/2023/jun/29/france-police-shooting-second-night-of-unrest-as-protests-over-teenagers-death-spread|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> 24 ufitziales fiant istados fertos, e 40 veturas fiant istadas brusiadas.<ref name=":14">{{Tzita web|url=https://www.courthousenews.com/riots-racial-tensions-erupt-in-france-after-fatal-police-shooting/|tìtulu=Riots, racial tensions erupt in France after fatal police shooting|sambenadu=Brudeau|nùmene=Cain|situ=[[Courthouse News Service]]|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629201708/https://www.courthousenews.com/riots-racial-tensions-erupt-in-france-after-fatal-police-shooting/|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref><ref name=":9">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Victoria|sambenadu=Bisset|nùmene2=Adela|sambenadu2=Suliman|url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/06/28/france-police-shooting-nanterre-nael/|tìtulu=Protests erupt in Paris after police shoot, kill teen during traffic stop|publicatzione=[[The Washington Post]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28}}</ref> Timende abbolotos prus mannos, Gérald Darmanin, Ministru de s'internu de Frantza, at imbiadu a 1200 ufitziales anti-abbolotu e de gendarmeria a Parigi e a giru, agiunghende·nde prus tardu a àteros 2000.<ref name=":13">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Aurelien|sambenadu=Breeden|nùmene2=Constant|sambenadu2=Méheut|url=https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|tìtulu=Anger Flares in France After Police Shoot and Kill Teenage Driver|publicatzione=[[The New York Times]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630013949/https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref><ref name=":14" /><ref name=":9" /> Su 29 de làmpadas, Darmanin at annuntziadu s'imbiu de 40000 ufitziales in totu sa natzione pro asseliare sa violèntzia.<ref>{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.dw.com/en/france-teen-shooting-riots-live-updates/live-66064274|tìtulu=France to deploy 40,000 officers in wake of riot|publicatzione=[[Deutsche Welle]]|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630020639/https://www.dw.com/en/france-teen-shooting-riots-live-updates/live-66064274|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/30/french-pm-says-all-options-being-considered-to-restore-order_6040117_7.html|tìtulu=More police, armored vehicles will be deployed to contain riots in France|publicatzione=[[Le Monde]]|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630114936/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/30/french-pm-says-all-options-being-considered-to-restore-order_6040117_7.html|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
== Fundu ==
=== Mortòrgiu de Nahel Merzouk ===
Su 27 de làmpadas 2023, a giru de is 7:55 CEST, duos ufitziales de sa Prefetura de sa Politzia de Parigi ant individuadu una vetura Mercedes-AMG cun matrìcula [[Polònia|polaca]] currende in sa carrera de is postales in Boulevard Jacques-Germain-Soufflot in Hauts-de-Seine, [[Ìsula de Frantza|Île-de-France]] andende concas a s'istatzione de is trenos de Nanterre-Université. Is agentes ant firmadu a s'autista Nahel Merzouk chi at proadu a si nche fuire. Unu de issos dd'at isparadu a is 8:16. Is duos passigeris si nche sunt fuidos a is 8:19.<ref>{{Tzita web|url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/29/hour-by-hour-from-a-deadly-traffic-stop-to-the-march-in-memory-of-nahel-m_6039689_7.html|tìtulu=Death of Nahel M. in Nanterre: An hour by hour account of how events unfolded|sambenadu=Lemaignen|nùmene=Julien|situ=[[Le Monde]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701010027/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/29/hour-by-hour-from-a-deadly-traffic-stop-to-the-march-in-memory-of-nahel-m_6039689_7.html|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> A Merzouk dd'ant decraradu mortu a is 9:15.<ref name="CNNInfo">{{Tzita noas|nùmene=Xiaofei|sambenadu=Xu|nùmene2=Eve|sambenadu2=Brennan|nùmene3=Claudia|sambenadu3=Otto|url=https://www.cnn.com/2023/07/01/world/france-protests-arrests-hundreds-intl-hnk/index.html|tìtulu=Funeral held for French teenager after more than 1,300 detained in fourth night of protests|editore=[[CNN]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701060510/https://www.cnn.com/2023/07/01/world/france-protests-arrests-hundreds-intl-hnk/index.html|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref>
=== Abbolotu contras a sa politzia ===
Is protestas frantzesas de su 2005 fiant ligadas a sa morte de duos giòvanos musulmanos, fulminados mentres si nde fiant cuende dae sa politzia in una suta-istatzione elètrica. Su primu ministru de insandus Dominique de Villepin e su ministru de s'internu suo Nicolas Sarkozy aiant sugeridu chi issos fiant ladrones, ma custu no aiat calmadu sa situatzione. Jacques Chirac aiat decraradu s'istadu de emergèntzia, s'abbolotu fiat duradu tres chidas e prus de 4000 persones fiant istadas arrestadas.<ref>{{Tzita web|url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/29/in-2005-three-weeks-of-rioting-shook-france-after-the-deaths-of-two-teenagers_6039444_7.html|tìtulu=In 2005, three weeks of rioting shook France after the deaths of two teenagers|sambenadu=Leclerc|nùmene=Aline|situ=[[Le Monde]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701021226/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/06/29/in-2005-three-weeks-of-rioting-shook-france-after-the-deaths-of-two-teenagers_6039444_7.html|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref>
In su [[2016]], sa morte de Adama Traoré mentres issu fiat a suta de sa custòdia de sa politzia aiat causadu àtera chèscias. Sorre sua, Assa Traoré, est essida figura de importu de su movimentu [[Black Lives Matter]]<nowiki/>in Frantza e sa campànnia sua est essida parte de is chèscias pro sa [[Morti de George Floyd|morte de George Floyd]] in su [[2020]].<ref>{{Tzita noas|nùmene=James|sambenadu=McAuley|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/assa-traore-black-lives-matter-france/2020/06/12/45c0f450-aa87-11ea-a43b-be9f6494a87d_story.html|tìtulu=The woman behind France's Black Lives Matter movement wants a race-blind society to recognize its racism|publicatzione=[[The Washington Post]]|data=2020-06-12|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220522121723/https://www.washingtonpost.com/world/europe/assa-traore-black-lives-matter-france/2020/06/12/45c0f450-aa87-11ea-a43b-be9f6494a87d_story.html|dataarchìviu=2022-05-22}}</ref>
=== Crudelidade de sa politzia in Frantza ===
Sa protesta de is corpetes grogos de su [[2018]]<ref>{{Tzita web|url=https://www.france24.com/en/20200124-focus-france-french-police-brutality-under-scrutiny-paris-yellow-vest-pension-reform-protests|tìtulu=French police brutality under scrutiny|sambenadu=Garland|nùmene=Carys|editore=[[France24]]|data=2020-01-24|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230412035943/https://www.france24.com/en/20200124-focus-france-french-police-brutality-under-scrutiny-paris-yellow-vest-pension-reform-protests|dataarchìviu=2023-04-12}}</ref> e is suspetos de violèntzia pro parte de sa BRAV-M (una brigata mototziclista impreada pro asseliare furas e atziones violentas in su cuntestu de sa protesta contras sa riforma de is pensiones)<ref name="mediapart">{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Pascale|sambenadu=Pascariello|nùmene2=Camille|sambenadu2=Polloni|url=https://www.mediapart.fr/journal/france/130423/un-rapport-etrille-les-brav-m-des-unites-repressives-violentes-et-dangereuses|tìtulu=Un rapport étrille les BRAV-M, des unités « répressives, violentes et dangereuses »|publicatzione=Mediapart|data=2023-04-13|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230418150814/https://www.mediapart.fr/journal/france/130423/un-rapport-etrille-les-brav-m-des-unites-repressives-violentes-et-dangereuses|dataarchìviu=2023-04-18}}</ref> ant portadu s'opinione pùblica a bìdere crudelidade in su cumportamentu de sa politzia. S'agente chi ant ochidu a Merzouk est istadu unu membru de custa brigada.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Ismaël|sambenadu=Halissat|nùmene2=Fabien|sambenadu2=Leboucq|url=https://www.liberation.fr/societe/police-justice/le-policier-qui-a-tue-nahel-un-ancien-de-la-brav-m-et-de-la-csi-93-20230705_MFBVRCNUCVCRZOLOL6QHBHRW7A/|tìtulu=Le policier qui a tué Nahel, un ancien de la Brav-M et de la CSI 93|publicatzione=[[Libération]]|data=2023-07-05}}</ref> In s'abrile [[2023]], prus de 260.000 persones ant firmadu una petitzione in su situ web de s'Assemblea Natzionale pedende de badas chi sa brigada esseret isòrvida.<ref>{{Tzita web|url=https://www.radiofrance.fr/franceinter/la-petition-pour-la-dissolution-de-la-brav-m-ecartee-par-la-commission-des-lois-de-l-assemblee-1837240|tìtulu=La pétition pour la dissolution de la Brav-M écartée par la commission des lois de l'Assemblée|sambenadu=Lair|nùmene=Noémie|situ=[[Radio France]]|data=2023-04-05|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230602054854/https://www.radiofrance.fr/franceinter/la-petition-pour-la-dissolution-de-la-brav-m-ecartee-par-la-commission-des-lois-de-l-assemblee-1837240|dataarchìviu=2023-06-02}}</ref> In sa pròpiu manera, s'opinione pùblica est istada isciocada in su [[2020]] dae unu vìdeu ispainadu meda chi ammustraiat sa violèntzia de sa politzia contras a Michel Zecler, unu produtore nieddu de mùsica, pro no àere postu sa mascaredda de protetzione (in su cuntestu de sa [[Pandèmia de COVID-19|pandemia de COVID]]). Custa ripresa vìdeu contrariaiat su contu de sa politzia a pitzus de is eventos.<ref>{{Tzita noas|nùmene=James|sambenadu=McAuley|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/france-police-michel-zecler/2020/11/30/e28a7718-330b-11eb-9699-00d311f13d2d_story.html|tìtulu=Four French police officers charged in brutal beating of Black music producer|publicatzione=[[The Washington Post]]|data=2020-11-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20221225182036/https://www.washingtonpost.com/world/europe/france-police-michel-zecler/2020/11/30/e28a7718-330b-11eb-9699-00d311f13d2d_story.html|dataarchìviu=2022-12-25}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://www.nouvelobs.com/societe/20230629.OBS75105/nahel-cedric-chouviat-michel-zecler-quand-les-videos-dementent-les-versions-des-policiers.html|tìtulu=Nahel, Cédric Chouviat, Michel Zecler… Quand les vidéos démentent la version policière|situ=nouvelobs.com|data=2023-06-29}}</ref>
=== Profilamentu ratziale ===
Su suspetu de impreu de unu profilamentu ratziale in blocos istradales e averìguos de identidade est unu problema fitianu chi, segundu Henri Leclerc (presidente emèritu de da Lega pro is Deretos Umanos) at cuntribuidu a sa "rebellia".<ref name="HRL">{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Louis|sambenadu=Mollier-Sabet|url=https://www.publicsenat.fr/actualites/societe/mort-de-nahel-le-gouvernement-se-retrouve-en-face-dune-immense-manifestation-spontanee-de-solidarite-estime-henri-leclerc|tìtulu=Refus d’obtempérer : « La loi de 2017 a presque été interprétée comme un permis de tuer », alerte Henri Leclerc|publicatzione=Public Sénat|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630094052/https://www.publicsenat.fr/actualites/societe/mort-de-nahel-le-gouvernement-se-retrouve-en-face-dune-immense-manifestation-spontanee-de-solidarite-estime-henri-leclerc|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> In su [[2016]], sa Corte de Cassatzione at cundennadu sa Frantza, istabilende chi su profilamentu ratziale pro is averìguos de identidade fiat discriminatòriu. In sa base de custu, in su mese de ledàmene de su 2020, unu tribunale tzivile de Parigi at cumpensadu cun 58.500€ a 11 persones chi aiant fatu càusa a s'istadu frantzesu pro violèntzias de politzia, averìguos de identidade chene giustificatzione e arrestos impròpios.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|sambenadu=Le Monde avec AFP|url=https://www.lemonde.fr/police-justice/article/2020/10/28/l-etat-condamne-pour-faute-lourde-apres-des-violences-policieres-et-des-controles-d-identite-discriminatoires-a-paris_6057705_1653578.html|tìtulu=L'Etat français condamné pour « faute lourde » après des violences policières et des contrôles d'identité discriminatoires|publicatzione=[[Le Monde]]|data=2020-10-28|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230421130441/https://www.lemonde.fr/police-justice/article/2020/10/28/l-etat-condamne-pour-faute-lourde-apres-des-violences-policieres-et-des-controles-d-identite-discriminatoires-a-paris_6057705_1653578.html|dataarchìviu=2023-04-21}}</ref>
=== Lege de su 2017 in contu de blocos istradales ===
A pustis de s'isciòperu de sa politzia pro s'episòdiu de is agentes brusiados su 8 de su mese de ledàmene de su [[2016]] in Viry-Châtillon, est cambiada sa lege chi limitaiat s'impreu de is armas a s'àuto-defensa (che ònnia àteru tzitadinu) pro dare una libertade prus manna pro sa gherra contras terrorismu e crìmine organizadu,<ref name="dépêche.fr"/> e torra in su [[2017]], cun riferimentu a su refudu de si firmare a is averìguos istradales.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Baptiste|sambenadu=Régnard|url=https://www.cnews.fr/france/2023-06-29/mort-de-nahel-nanterre-ce-que-lon-sait-de-la-version-du-policier-1371481|tìtulu=Mort de Nahel à Nanterre : que dit la loi de 2017 qui régit l’usage des armes à feu par la police, et pourquoi fait-elle débat ?|publicatzione=[[CNews]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630105311/https://www.cnews.fr/france/2023-06-29/mort-de-nahel-nanterre-ce-que-lon-sait-de-la-version-du-policier-1371481|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref><ref name="dépêche.fr"/> Sa lege cambiada permitit a sa politzia de isparare a unu veìculu si si nde fuet dae unu blocu, si custu ponet in perìgulu is passigeris o sa gente chi passat. Pro efetu de custa lege sunt mortas trintatrès persones in su [[2022]], ses in prus de s'annu in antis.<ref>{{Tzita web|url=https://www.publicsenat.fr/actualites/politique/refus-dobtemperer-la-porte-parole-de-la-police-nationale-annonce-138-tirs-en-2022|tìtulu=Refus d'obtempérer: la porte-parole de la police nationale annonce 138 tirs en 2022|sambenadu=Barbarit|nùmene=Simon|situ=Public Sénat|data=2023-06-29|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630083444/https://www.publicsenat.fr/actualites/politique/refus-dobtemperer-la-porte-parole-de-la-police-nationale-annonce-138-tirs-en-2022|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
=== Problemas sotziales ===
Is sìndigos de unas cantu biddas pòberas creent chi is cunditziones de vida siant s'orìgine de s'abbolotu. Sa sìndiga de Chanteloup-les-Vignes, Catherine Arenou, at naradu: "Su chi bido est chi su pòpulu de su [[2023]] no est su pròpiu de su [[2005]]: est meda prus pòberu. In antis, tenìamus unu pagu de mobilidade sotziale. Immoe bido chi is fìgios non sunt bivende bene che is babbos." Segundu Philippe Rio, sìndigu de Grigny, "In su 2005, fìamus giai chistionende de poberesa estrema. Ma sa [[Pandèmia de COVID-19|COVID]] at peoradu is cosas e s'inflatzione at agiuntu un'àteru livellu. ... Fintzas is chi traballant non resessent a andare a in antis. E is pipios sunt bidende ... s'incapatzidade de is babbos de prenare su frigorìferu. Tenent s'impressione de èssere postos a un'ala."<ref>{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Nathalie|sambenadu=Birchem|url=https://www.la-croix.com/France/Mort-Nahel-Nanterre-dune-emeute-lautre-lente-relegation-quartiers-populaires-2023-06-30-1201273645|tìtulu=Mort de Nahel à Nanterre : d'une émeute à l'autre, la lente relégation des quartiers populaires|publicatzione=[[La Croix (newspaper)|La Croix]]|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630234444/https://www.la-croix.com/France/Mort-Nahel-Nanterre-dune-emeute-lautre-lente-relegation-quartiers-populaires-2023-06-30-1201273645|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
== Eventos ==
=== Frantza metropolitana ===
Su merie de su 27 làmpadas ant sinnaladu abbolotu a pustis de s'ispainadura de su vìdeu de s'ochidòrgiu de Merzouk in Nanterre. S'abbolotu fiat cuntzentradu in Nanterre, in ue is manifestadores ant ghetadu ballas a sa politzia, isparadu artifìtzios e brusiadu veturas, firmadas de su postale e bidones de s'àliga, e fintzas acanta de sa lìnia RER A.<ref>{{Tzita web|url=https://www.nouvelobs.com/faits-divers/20230628.OBS75048/nanterre-nuit-de-violences-apres-la-mort-d-un-ado-de-17-ans-tue-par-la-police-pour-un-refus-d-obtemperer.html|tìtulu=Nanterre : nuit de colère et de tension après la mort d'un ado de 17 ans, tué par la police pour refus d'obtempérer|situ=[[L'Obs]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629184633/https://www.nouvelobs.com/faits-divers/20230628.OBS75048/nanterre-nuit-de-violences-apres-la-mort-d-un-ado-de-17-ans-tue-par-la-police-pour-un-refus-d-obtemperer.html|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> S'isciumbullu est duradu finas a mangianu in Nanterre e s'est ispainadu in àteras àreas de [[Ìsula de Frantza]], ma si nd'est sinnaladu fintzas in Colmar e [[Roubaix]]. In agabbu de die, ddoe fiant a su mancu 20 agentes de politzia, 10 veturas de sa politzia dannadas e 31 arrestados.<ref>{{Tzita web|url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/nanterre-nuit-de-violences-apres-la-mort-de-nahel-20-interpellations-28-06-2023-KYSMX4XDEFCKROOZLC6GNDWIGY.php|tìtulu=Mairie incendiée, voitures brûlées, 31 interpellations... Nuit de violences à Nanterre après la mort de Nahel|sambenadu=Piquet|nùmene=Caroline|situ=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629232131/https://www.leparisien.fr/faits-divers/nanterre-nuit-de-violences-apres-la-mort-de-nahel-20-interpellations-28-06-2023-KYSMX4XDEFCKROOZLC6GNDWIGY.php|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> 2000 agentes de politzia e gendarmes fiant istados imbiados a controllare s'isparghidura de sa violèntzia.<ref>{{Tzita web|url=https://euroweeklynews.com/2023/06/28/paris-erupts-in-violence-after-police-shoot-17-year-old-driver/|tìtulu=Paris Erupts In Violence After Police Shoot 17-year-old Driver|sambenadu=Esnor|nùmene=John|situ=Euro Weekly News|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629214628/https://euroweeklynews.com/2023/06/28/paris-erupts-in-violence-after-police-shoot-17-year-old-driver/|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref>
Su 28 de làmpadas ant sinnaladu abbolotu in Amiens, Dijon, [[Lione]], [[Lilla (Frantza)|Lilla]], Saint-Étienne, [[Clermont-Ferrand]] e [[Strasburgu|Istrasburgu]].<ref name=":riots9" /> Is mèdia frantzesos ant faeddadu de intzidentes medas a giru de sa zona de Grand Paris. Ant sinnaladu fintzas sa ghetada de artifìtzios contras su munitzìpiu de Montreuil in sa làcana est de [[Parigi]]<ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|nùmene=Angelique|sambenadu=Chrisafis|nùmene2=Jon|sambenadu2=Henley|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/29/france-police-shooting-second-night-of-unrest-as-protests-over-teenagers-death-spread|tìtulu=France police shooting: second night of unrest as protests over teenager's death spread|publicatzione=[[The Guardian]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630033240/https://www.theguardian.com/world/2023/jun/29/france-police-shooting-second-night-of-unrest-as-protests-over-teenagers-death-spread|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> e sa presone de Fresnes.<ref name=":riots12">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.nouvelobs.com/societe/20230629.OBS75093/mort-de-nahel-retour-sur-une-nouvelle-nuit-de-violences-en-banlieue-parisienne-et-dans-plusieurs-villes-de-france.html|tìtulu=Mort de Nahel : retour sur une nouvelle nuit de violences en banlieue parisienne et dans plusieurs villes de France|publicatzione=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629064506/https://www.nouvelobs.com/societe/20230629.OBS75093/mort-de-nahel-retour-sur-une-nouvelle-nuit-de-violences-en-banlieue-parisienne-et-dans-plusieurs-villes-de-france.html|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> In Tolosa, fogu e iscòntrios intre 100 manifestadores e politzia in su distretu de Reynerie at tentu comente a resurtadu 13 arrestos e 20 veìculos brusiados.<ref name=":riots9">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/mort-de-nahel-des-echauffourees-eclatent-a-toulouse-et-lille-tensions-en-region-parisienne-28-06-2023-3GZM2PHC3BDSPMMPZPRVH2FXY4.php|tìtulu=Mort de Nahel : commissariats attaqués, tramway incendié, école détruite... Une nouvelle nuit de violences|publicatzione=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230628225359/https://www.leparisien.fr/faits-divers/mort-de-nahel-des-echauffourees-eclatent-a-toulouse-et-lille-tensions-en-region-parisienne-28-06-2023-3GZM2PHC3BDSPMMPZPRVH2FXY4.php|dataarchìviu=2023-06-28}}</ref> Ddoe sunt istados atacos a 27 istatziones de politzia natzionale (7 brusiadas), 4 casermas de sa gendarmeria, 14 istatziones de politzia munitzipale (10 brusiadas), 8 munitzìpios, 6 iscolas e 6 fràigos pùblicos.<ref name=":riots10">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/direct-mort-de-nahel-a-nanterre-nouvelle-nuit-de-violences-une-marche-blanche-a-14-heures-29-06-2023-XVKUIN23DBCKNENJWKGZSGIVAU.php|tìtulu=DIRECT. Mort de Nahel : plusieurs communes d'Île-de-France instaurent un couvre-feu|publicatzione=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629025436/https://www.leparisien.fr/faits-divers/direct-mort-de-nahel-a-nanterre-nouvelle-nuit-de-violences-une-marche-blanche-a-14-heures-29-06-2023-XVKUIN23DBCKNENJWKGZSGIVAU.php|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> Iscòntrios e brusiadura de veìculos sunt sorighidos in Nanterre; istatziones de politzia in Suresnes, Bois-Colombes e Gennevilliers e istatziones de politzia munitzipale in Meudon sunt istadas atacadas. Ant postu fogu a mediatecas e una màchina edile in Clichy-sous-Bois, un'iscola in Puteaux e unu tram in Clamart. Ant sinnaladu episòdios de assachìngiu in Colombes.<ref>{{Tzita web|url=https://www.leparisien.fr/hauts-de-seine-92/emeutes-dans-les-hauts-de-seine-commissariats-et-batiments-publics-pris-pour-cibles-34-interpellations-pendant-la-nuit-29-06-2023-DGTXL63RAJGBRHCC7VWXFBAVWU.php|tìtulu=Hauts-de-Seine : commissariats et bâtiments publics pris pour cibles, 34 interpellations pendant la nuit|situ=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630085258/https://www.leparisien.fr/hauts-de-seine-92/emeutes-dans-les-hauts-de-seine-commissariats-et-batiments-publics-pris-pour-cibles-34-interpellations-pendant-la-nuit-29-06-2023-DGTXL63RAJGBRHCC7VWXFBAVWU.php|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> In totale, prus de 90 fràigos pùblicos sunt istados atacados.<ref name="40,000">{{Tzita web|url=https://www.foxnews.com/world/france-deploy-40000-officers-crack-down-riots-after-deadly-police-shooting|tìtulu=France will deploy 40,000 officers to crack down on riots after deadly police shooting|sambenadu=Pandolfo|nùmene=Chris|situ=www.foxnews.com|editore=[[Fox News]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629183855/https://www.foxnews.com/world/france-deploy-40000-officers-crack-down-riots-after-deadly-police-shooting|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> In Parigi, is iscòntrios sunt iscopiados in su de 18 e su de 19 ''arrondissements'', mentres ant postu fogos in su de 15.<ref name=":riots12" /> In totu sa natzione, ant arrestadu a su mancu a 150 persones,<ref name=":riots9" /> ingortos a 170 agentes de politzia e fatu dannu a 609 veìculos e 109 fràigos.<ref name=":riots10" />
Su 29 de làmpadas, prus de 6200 persones ant pigadu parte a una martza de arrimu pro sa famìlia de Merzouk in Nanterre. A parte de merie, sa tensione s'est isfogada e sa Brigada de chirca e interventu (BRI) est istada imbiada a s'iscena. Is postales e is tramvias sunt istados firmados pro evitare dannos e unos cantu comunos comente a Clamart, Compiègne e Savigny-le-Temple ant postu su [[Coberrefogu|retiru obligatòriu]], cun Savigny-le-Temple chi dd'at postu isceti pro is minores de edade.<ref name=":riots10">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/direct-mort-de-nahel-a-nanterre-nouvelle-nuit-de-violences-une-marche-blanche-a-14-heures-29-06-2023-XVKUIN23DBCKNENJWKGZSGIVAU.php|tìtulu=DIRECT. Mort de Nahel : plusieurs communes d'Île-de-France instaurent un couvre-feu|publicatzione=[[Le Parisien]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629025436/https://www.leparisien.fr/faits-divers/direct-mort-de-nahel-a-nanterre-nouvelle-nuit-de-violences-une-marche-blanche-a-14-heures-29-06-2023-XVKUIN23DBCKNENJWKGZSGIVAU.php|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref> Chertosos in [[Marsìllia|Marseille]] ant ghetadu artifìtzios a sa politzia.<ref>{{Tzita noas|nùmene=Joshua|sambenadu=Berlinger|nùmene2=Xiaofei|sambenadu2=Xu|nùmene3=Joseph|sambenadu3=Ataman|url=https://edition.cnn.com/2023/06/29/europe/nanterre-france-police-shooting-protests-intl-hnk/index.html|tìtulu=More than 400 arrested as third night of violent protest sweeps France after 17-year-old shot dead by police|publicatzione=[[CNN]]|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701101651/https://edition.cnn.com/2023/06/29/europe/nanterre-france-police-shooting-protests-intl-hnk/index.html|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> In Nanterre ant vandalizadu su Memoriale a is Màrtires de sa Deportatzione, chi regordat a is vìtimas de s'[[Olocàustu]] in sa [[Frantza de Vichy|Fratnza de Vichy]].<ref>{{Tzita noas|limba=en-US|url=https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/article-748407|tìtulu=Holocaust memorial in Paris vandalized by rioters|publicatzione=[[The Jerusalem Post]]|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701004157/https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/article-748407|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> S'est sinnaladu su tzocu de una vetura contras unu supermercadu Lidl in [[Nantes]],<ref>{{Tzita noas|nùmene=Virginie|sambenadu=Meillerais|nùmene2=Rémi|sambenadu2=Certain|nùmene3=Nathalie|sambenadu3=Bourreau|url=https://www.ouest-france.fr/faits-divers/emeutes-urbaines/mort-de-nahel-nuit-de-tensions-a-nantes-un-lidl-force-a-la-voiture-belier-un-bus-incendie-8c99e8f0-16cc-11ee-ae57-25b1d1d54a03|tìtulu=Mort de Nahel. Émeutes à Nantes : Lidl forcé à la voiture bélier, centre commercial incendié...|publicatzione=Presse Océan|editore=Ouest France|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701024939/https://www.ouest-france.fr/faits-divers/emeutes-urbaines/mort-de-nahel-nuit-de-tensions-a-nantes-un-lidl-force-a-la-voiture-belier-un-bus-incendie-8c99e8f0-16cc-11ee-ae57-25b1d1d54a03|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> chi a pustis est istadu assachigiadu.<ref>{{Tzita noas|nùmene=Pierre-Baptiste|sambenadu=Vanzini|url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/mort-de-nahel-un-lidl-entierement-saccage-pres-de-nantes-les-riverains-entre-stupeur-et-inquietude-30-06-2023-OVS2TTNUY5BFJDEC6LRYKAACUQ.php|tìtulu=Mort de Nahel : un Lidl entièrement saccagé près de Nantes, les riverains entre stupeur et inquiétude|publicatzione=Le Parisien|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630135226/https://www.leparisien.fr/faits-divers/mort-de-nahel-un-lidl-entierement-saccage-pres-de-nantes-les-riverains-entre-stupeur-et-inquietude-30-06-2023-OVS2TTNUY5BFJDEC6LRYKAACUQ.php|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> Su munitzìpiu de Clichy-sous-Bois est istadu brusiadu dae is chertosos.<ref>{{Tzita noas|url=https://www.npr.org/2023/06/30/1185268439/more-than-600-arrests-after-a-new-night-of-protests-across-france-over-teens-kil|tìtulu=More than 600 arrests after a new night of protests across France over teen's killing|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701053627/https://www.npr.org/2023/06/30/1185268439/more-than-600-arrests-after-a-new-night-of-protests-across-france-over-teens-kil|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> Ant arrestadu a 875 persones in totu sa natzione.<ref>{{Tzita web|url=https://www.interieur.gouv.fr/actualites/actualites-du-ministere/violences-urbaines-ministere-mobilise-pour-retour-a-lordre|tìtulu=Violences urbaines : le ministère mobilisé pour le retour à l'ordre public|nùmene=|situ=www.interieur.gouv.fr|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701142327/https://www.interieur.gouv.fr/actualites/actualites-du-ministere/violences-urbaines-ministere-mobilise-pour-retour-a-lordre|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> Est istada fata una martza in regordu de Merzouk in Nanterre.<ref>{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Layli|sambenadu=Foroudi|nùmene2=Noemie|sambenadu2=Olive|url=https://www.reuters.com/world/europe/france-150-arrests-overnight-unrest-after-teenager-killed-by-police-2023-06-29/|tìtulu=France unrest: Riots spread, thousands march in memory of shot teenager|publicatzione=[[Reuters]]|data=2023-06-29|atzessu=2023-06-29|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630030231/https://www.reuters.com/world/europe/france-150-arrests-overnight-unrest-after-teenager-killed-by-police-2023-06-29/|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
Su 30 de làmpadas, su ministru de s'Internu Gérald Darmanin at donadu istrutziones a is prefeturas in totu su paisu de ordinare a totu is corrieras e is tramvias de firmare su servìtziu a sas 21:00 e proibire sa bèndida e su trasportu de artifìtzios, botos de benzina e àteras sustàntzias perigulosas.<ref name="echos">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.lesechos.fr/politique-societe/societe/mort-de-nahel-au-moins-421-personnes-interpellees-au-terme-dune-nouvelle-nuit-de-violence-1957573|tìtulu=Mort de Nahel : le gouvernement tente de circonscrire les violences|publicatzione=Les Echos|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701192741/https://www.lesechos.fr/politique-societe/societe/mort-de-nahel-au-moins-421-personnes-interpellees-au-terme-dune-nouvelle-nuit-de-violence-1957573|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> Su presidente Emmanuel Macron at annulladu unu biàgiu programmadu a sa [[Germània]] pro afrontare su problema, a pustis de èssere istadu criticadu pro èssere istadu presente a unu cuntzertu in s'ìnteri de sa crisi.<ref>{{Tzita web|url=https://www.foxnews.com/world/french-riots-what-know-hundreds-police-injured-thousands-arrested-following-deadly-shooting|tìtulu=French riots: What to know as hundreds of police injured, thousands arrested following deadly shooting|sambenadu=Aitken|nùmene=Peter|situ=[[Fox News]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701180155/https://www.foxnews.com/world/french-riots-what-know-hundreds-police-injured-thousands-arrested-following-deadly-shooting|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|nùmene=Kim|sambenadu=Willsher|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jul/01/crowds-gather-for-funeral-of-nahel-merzouk-shot-dead-by-french-police|tìtulu=France: teen shot by police given private funeral as crisis grips government|publicatzione=[[The Observer]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701164714/https://www.theguardian.com/world/2023/jul/01/crowds-gather-for-funeral-of-nahel-merzouk-shot-dead-by-french-police|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> A pustis chi una manifestada no autorizada contra a sa violèntzia de sa politzia in antis de su munitzìpiu de Angers est istada ispèrdida cun gas lacrimògenu, is manifestadores sunt istados acostados dae membros de su grupu bandidu de dereta estrema Alvarium armados cun matzas de baseball. Sa politzia at asseliadu sa situatzione in curtzu, cun unu feridu isceti chi at tentu bisòngiu de ricòveru.<ref name="Angers">{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Cyprien|sambenadu=Mercier|url=https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/maine-et-loire/mort-de-nahel-colere-et-desolation-a-angers-apres-une-nuit-de-violences-urbaines-48a37612-17f2-11ee-a274-cd245df77ae9|tìtulu=RÉCIT. Mort de Nahel : colère et désolation à Angers après une nouvelle nuit d'émeutes|publicatzione=[[Ouest France]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144331/https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/maine-et-loire/mort-de-nahel-colere-et-desolation-a-angers-apres-une-nuit-de-violences-urbaines-48a37612-17f2-11ee-a274-cd245df77ae9|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> Su grupu at pigadu parte a un'àteru cunflitu sa die a pustis, chi at fatu chi sa politzia chircaret is sedes issoro su 3 de argiolas.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/angers-49000/apres-les-violents-affrontements-le-local-de-lex-alvarium-perquisitionne-a-angers-e5983bf4-19ac-11ee-a274-cd245df77ae9|tìtulu=Après les violents affrontements, le local de l'ex-Alvarium perquisitionné à Angers|publicatzione=[[Ouest France]]|data=2023-07-03|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144237/https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/angers-49000/apres-les-violents-affrontements-le-local-de-lex-alvarium-perquisitionne-a-angers-e5983bf4-19ac-11ee-a274-cd245df77ae9|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> S'abbolotu in Angers - chi includet s'assachìgiu de una butega de tabacu, veturas brusiadas, artifìtzios ghetados a sa politzia e su dannu a su pavimentu de una domo de pensionados - ant batidu a ùndighi arrestos segundu sa prefetura, intre issos "unos cantu minores giòvanos meda".<ref name="Angers" /> In Marseille, sa biblioteca pùblica prus manna de sa tzitade, sa Bibliothèque l'Alcazar, at tentu dannos de fogu. Sa fatzada sua de bidru at tentu dannos meda, ma is manifestadores non sunt pòdidos intrare in s'edificiu.<ref>{{Tzita web|url=https://madeinmarseille.net/140295-violences-urbaines-a-marseille-la-bibliotheque-lalcazar-fermee-jusqua-mardi/|tìtulu=Victime de dégradation la nuit dernière, la bibliothèque L'Alcazar fermée jusqu'à mardi|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701092619/https://madeinmarseille.net/140295-violences-urbaines-a-marseille-la-bibliotheque-lalcazar-fermee-jusqua-mardi/|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> In su mentres, in Nanterre, unu monumentu de s'[[Olocàustu]] est istadu disfiguradu cun islogans contra a sa polizia.<ref>{{Tzita web|url=https://www.jta.org/2023/07/02/global/paris-area-holocaust-memorial-vandalized-amid-unrest-following-police-killing-of-a-teenager|tìtulu=Paris-area Holocaust memorial vandalized amid unrest following police killing of a teenager|sambenadu=Cramer|nùmene=Philissa|situ=[[Jewish Telegraphic Agency]]|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230703074327/https://www.jta.org/2023/07/02/global/paris-area-holocaust-memorial-vandalized-amid-unrest-following-police-killing-of-a-teenager|dataarchìviu=2023-07-03}}</ref>
Su 1 de argiolas, sa politzia natzionale at annuntziadu chi unu grupu de ufitziales de sa polizia fiat istadu atacadu a mangianu dae duos indivìduos in Vaulx-en-Velin, su primu impreende una pistola a isfereddas, su segundu impreende unu fusìliu. Bator ufitziales sunt istados fertos, unu cun bisòngiu de chirurgia.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|nùmene=Margaux|sambenadu=d'Adhémar|url=https://www.lefigaro.fr/faits-divers/emeutes-apres-la-mort-de-nahel-sept-policiers-blesses-par-un-fusil-a-vaulx-en-velin-20230701|tìtulu=Émeutes après la mort de Nahel : huit policiers pris pour cible par des tirs de fusil à Vaulx-en-Velin, au moins quatre blessés|publicatzione=[[Le Figaro]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702035144/https://www.lefigaro.fr/faits-divers/emeutes-apres-la-mort-de-nahel-sept-policiers-blesses-par-un-fusil-a-vaulx-en-velin-20230701|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref>
Su 2 de trìulas, sa domo de su sìndigu de L'Haÿ-les-Roses, Vincent Jeanbrun, est istada atacada in s'oruidda sud de Parigi.<ref name="bbcnews">{{Tzita noas|nùmene=|sambenadu=|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66079408|tìtulu=Paris riots: Suburban mayor's wife hurt as rioters attack their home|publicatzione=[[BBC News]]|editore=|data=2023-07-03|atzessu=2023-07-03|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702191956/https://www.bbc.com/news/world-europe-66079408|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> A pustis chi su palatzu de sa tzitade est istadu fatu a obietivu dae is manifestadores pro notes medas, su sìndigu at fatu amparare su fràigu cun barricadas e cun isferas de filu ispinadu e at detzìdidu de passare su note in cue pro averiguare sa situatzione de sa seguresa.<ref name="france24eng">{{Tzita noas|nùmene=|sambenadu=|url=https://www.france24.com/en/france/20230702-attempted-murder-investigation-opened-into-ramming-attack-on-french-mayor-s-house|tìtulu=French PM slams 'particularly shocking' attack on mayor's home|publicatzione=[[France 24]]|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230703003827/https://www.france24.com/en/france/20230702-attempted-murder-investigation-opened-into-ramming-attack-on-french-mayor-s-house|dataarchìviu=2023-07-03}}</ref> A sa 1:30 de mangianu ant tzacarradu una màchina in sa porta de sa domo de Jeanbrun e ant chircadu dda brusiare. In sa fuga dae sa domo, pobidda sua s'est arrogada una camba e unu de is duos fìgios suos est istadu feridu.<ref name="bbcnews" /> Su primu ministru frantzesu Élisabeth Borne, chi at visitadu L'Haÿ-les-Roses oras a pustis, at at naradu chi s'atacu a sa famìlia sua fiat un'eventu chi assustat meda. Su pùblicu ministeru Stephane Hardouin at cunfirmadu chi s'ufìtziu suo at abertu una indagine a subra de sa tentada de assassinadu, mentras Jeanbrun at pedidu a su presidente Macron de decrarare unu istadu de emergèntzia. In unu tweet, su presidente de su Senadu Gérard Larcher at cundennadu s'atacu, iscriende: "Atentare sa vida de unu rapresentante eletu e sa de sa famìlia sua est atentare contras sa natzione".<ref name="france24eng" />
Su 3 de argiolas, is arrestos e sa faina violenta ant cumintzadu a calare. Una manifestatzione est istada organizada pro sa "torrada a s'òrdine republicanu" a pustis de s'atacu a sa domo de periferia de su sìndigu de Parigi de sa die in antis. In sa zona de Parigi 24 edifìtzios sunt istados ruinados e 159 veturas brusiadas.<ref name="calming">{{Tzita noas|url=https://www.france24.com/en/europe/20230704-protest-violence-in-france-falls-sharply-a-week-after-fatal-police-shooting-of-teen|tìtulu=Protest violence in France falls sharply, a week after fatal police shooting of teen|publicatzione=[[France24]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704125850/https://www.france24.com/en/europe/20230704-protest-violence-in-france-falls-sharply-a-week-after-fatal-police-shooting-of-teen|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref> In [[Marsìllia]], 30 giòvanos ant iscardangiadu una butega de armas, e unu de issos est istadu arrestadu pro possessu de un'arma furada.<ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66076332|tìtulu=France riots: Marseille gun shop looted amid fears of increased violence|publicatzione=[[BBC News]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701202344/https://www.bbc.com/news/world-europe-66076332|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref> Ddoe sunt istados casos cunfirmados de manifestadores ant isparadu in s'àera impreende armas de assaltu Kalashnikov e in cameras de CCTV cun fusìllius a pompa.<ref>{{Tzita web|url=https://www.militantwire.com/p/weapons-observed-during-france-protests|tìtulu=Weapons Observed During France Protests|sambenadu=Noir|nùmene=War|situ=www.militantwire.com|limba=en|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702022100/https://www.militantwire.com/p/weapons-observed-during-france-protests|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref>
Su 4 de argiolas, is magistrados ant abertu un'inchiesta a subra sa morte de unu òmine de 27 annos chi est istadu corpidu dae una balla in s'ìnteri de is chèscias in Marsìllia. Duncas, sa prus càusa probàbile de sa morte est istada unu corpu forte a piturra de balla "flash-ball", chi est impreadu dae sa politzia anti-abbolotu.<ref>{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/7/4/prosecutors-in-france-investigate-mans-death-in-marseille-riots|tìtulu=Prosecutors in France investigate man's death in Marseille riots|publicatzione=[[Al Jazeera]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704213820/https://www.aljazeera.com/news/2023/7/4/prosecutors-in-france-investigate-mans-death-in-marseille-riots|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://news.sky.com/story/france-riots-prosecutors-open-investigation-into-death-of-man-likely-caused-by-rubber-bullet-to-the-chest-12915070|tìtulu=France riots: Prosecutors open investigation into death of man 'likely caused by rubber bullet to the chest'|sambenadu=Robinson|nùmene=James|situ=[[Sky News]]|data=2023-07-04|limba=en|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144316/https://news.sky.com/story/france-riots-prosecutors-open-investigation-into-death-of-man-likely-caused-by-rubber-bullet-to-the-chest-12915070|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> Dae su 4 de argiolas su nùmeru de chèscias est caladu.<ref name="calming">{{Tzita noas|url=https://www.france24.com/en/europe/20230704-protest-violence-in-france-falls-sharply-a-week-after-fatal-police-shooting-of-teen|tìtulu=Protest violence in France falls sharply, a week after fatal police shooting of teen|publicatzione=[[France24]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704125850/https://www.france24.com/en/europe/20230704-protest-violence-in-france-falls-sharply-a-week-after-fatal-police-shooting-of-teen|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref>
=== In sa Frantza de s'àtera parte de su mare ===
In sa [[Gujana Frantzesa|Gujana frantzesa]], in sa capitale Cayenne,si nde sunt pesados chèscias e abbolotu a incumentzare dae su 29 de làmpadas, sighende is de sa Frantza metropolitana.<ref>{{Tzita web|url=https://apnews.com/article/french-caribbean-france-riots-9b0ecf69ca96d41b65016c27e2195d83|tìtulu=Riots erupt in French Caribbean territories in reaction to unrest in France over teen's death|sambenadu=Coto|nùmene=Danica|editore=[[Associated Press]]|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-01|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630222424/https://apnews.com/article/french-caribbean-france-riots-9b0ecf69ca96d41b65016c27e2195d83|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref><ref name="lemondeof">{{Tzita noas|nùmene=|sambenadu=|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/07/01/man-dies-in-french-guiana-amid-riots-in-french-caribbean-territories-over-death-of-nahel-m_6040433_4.html|tìtulu=Man dies in French Guiana during riots over death of Nahel M.|publicatzione=[[Le Monde]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702121806/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/07/01/man-dies-in-french-guiana-amid-riots-in-french-caribbean-territories-over-death-of-nahel-m_6040433_4.html|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> Is manifestadores ant postu fogu in bighinados medas de sa tzitade, comente a is de Cité Brutus, Mango, Novaparc e Village Chinois.<ref name="lemondeof" /><ref name="fguyane">{{Tzita noas|nùmene=Roman|sambenadu=Allimant|url=https://www.franceguyane.fr/actualite/social/mort-de-nahel-des-episodes-dincendies-en-antilles-guyane-942653.php|tìtulu=Mort de Nahel: des épisodes d'incendies en Antilles-Guyane|publicatzione=[[France-Guyane]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702124034/https://www.franceguyane.fr/actualite/social/mort-de-nahel-des-episodes-dincendies-en-antilles-guyane-942653.php|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> Un'ufitziale de su guvernu de 54 annos est mortu pro neghe de una balla chi dd'at corpidu mentras fiat in su corridòriu a foras de domo sua in su distretu de Mont-Lucas de Cayenne.<ref name="lemondeof" /><ref name="fguyane" /> Is gendarmes frantzesos de Kourou ant impreadu gas lagrimògenu pro isperditziare a una truma chi at postu fogu a unu postale e at atacadu unu supermercadu in su distretu de Soula de sa comuna de Macouria.<ref name="fguyane" /> Su prefetu de sa Guiana frantzesa Thierry Queffelec at cundennadu sa violèntzia e at annuntziadu sa serrada a chitzo de su sistema de trasportu pùblicu de Cayenne su 30 de làmpadas e de proibire in manera temporànea sa bèndida e su trasportu de benzina a de note.<ref name="lemondeof" />
In àteras partes de su Caràibe frantzesu, si sunt fatas manifestadas minores in [[Guadalupa]] e [[Martinica]]. Is manifestadores de Martinica ant postu fogu a is cuntenidores de s'àliga e a is veturas in [[Fort-de-France]], Le Carbet e Le Robert e ant ghetadu ogetos a is pompieris chi ant rispostu.<ref name="fguyane">{{Tzita noas|nùmene=Roman|sambenadu=Allimant|url=https://www.franceguyane.fr/actualite/social/mort-de-nahel-des-episodes-dincendies-en-antilles-guyane-942653.php|tìtulu=Mort de Nahel: des épisodes d'incendies en Antilles-Guyane|publicatzione=[[France-Guyane]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702124034/https://www.franceguyane.fr/actualite/social/mort-de-nahel-des-episodes-dincendies-en-antilles-guyane-942653.php|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> Non ddoe at noas de violèntzia in Guadalupa.<ref name="fguyane" />
Me is [[Dipartimentos e regiones ultramarinos de Frantza|Dipartimentos e regiones ultramarinos]] e in sa regione de sa [[Reunione (ìsula)|Reunione]], is manifestadores ant vandalizadu edifìtzios e veturas, e si faeddat de ogetos ghetados a sa politzia a incumentzare dae su 28 de làmpadas.<ref name="lemondeof">{{Tzita noas|nùmene=|sambenadu=|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/07/01/man-dies-in-french-guiana-amid-riots-in-french-caribbean-territories-over-death-of-nahel-m_6040433_4.html|tìtulu=Man dies in French Guiana during riots over death of Nahel M.|publicatzione=[[Le Monde]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702121806/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/07/01/man-dies-in-french-guiana-amid-riots-in-french-caribbean-territories-over-death-of-nahel-m_6040433_4.html|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> In su note de su 1 de argiolas sunt istados postos prus de 70 fogos in totu s'ìsula, prus pagu de is notes passados.<ref name="journalr">{{Tzita noas|nùmene=Valeska|sambenadu=Boyer|url=https://www.clicanoo.re/article/faits-divers/2023/07/02/violences-urbaines-70-incendies-et-4-interpellations-enregistrees-la-nuit-derniere|tìtulu=Mort de Nahel: des épisodes d'incendies en Antilles-Guyane|publicatzione=[[Journal de l'île de La Réunion]]|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702130118/https://www.clicanoo.re/article/faits-divers/2023/07/02/violences-urbaines-70-incendies-et-4-interpellations-enregistrees-la-nuit-derniere|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> Est istadu postu fogu fintzas in sa capitale de [[Saint-Denis (Reunione)|Saint-Denis]], e me is comunas de La Plaine-des-Palmistes, Le Port, La Possession, Le Tampon, Saint-Benoît, Saint-Louis e Saint-Paul.<ref name="journalr" />
=== Istadu internatzionale ===
In [[Bruxelles]], [[Bèlgiu]], ant postu unos cantu fogos su 29 de làmpadas e una persone est istada arrestada pro rebellia. In totu, in duas dies pagu prus de 100 persones (cun medas minores) sunt istadas arrestadas in Bruxelles e in Liège<ref>{{Tzita noas|limba=fr|sambenadu=Belga|url=https://www.lesoir.be/522926/article/2023-07-01/mort-dun-adolescent-en-france-plus-de-100-arrestations-bruxelles-et-liege|tìtulu=Mort d'un adolescent en France : plus de 100 arrestations à Bruxelles et Liège|publicatzione=[[Le Soir]]|data=2023-07-01|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702045207/https://www.lesoir.be/522926/article/2023-07-01/mort-dun-adolescent-en-france-plus-de-100-arrestations-bruxelles-et-liege|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> (in ue non ddoe at àpidu intzidentes), sa majoria de issos in manera preventiva.<ref>{{Tzita noas|limba=nl|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/06/30/relschoppers-brussel-meet-de-schade-op|tìtulu=Dag na de rellen in Brussel: Brusselse politie pakt vijftigtal mensen preventief op|data=2023-06-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144314/https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/06/30/relschoppers-brussel-meet-de-schade-op/|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> In [[Isvìtzera]], de is sete persones arrestadas in Losanna pro àere arrogadu vitrinas de butegas, ses fiant minores, e duas non fiant tzitadinos isvìtzeros.<ref>{{Tzita web|url=https://www.swissinfo.ch/eng/seven-arrested-in-swiss-city-for-vandalism-inspired-by-french-riots/48635210|tìtulu=Seven arrested in Swiss city for vandalism inspired by French riots|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702183441/https://www.swissinfo.ch/eng/seven-arrested-in-swiss-city-for-vandalism-inspired-by-french-riots/48635210|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.letemps.ch/suisse/vaud/des-violences-eclatent-a-lausanne-en-echo-a-la-situation-en-france|tìtulu=Des violences éclatent à Lausanne en écho à la situation en France|publicatzione=[[Le Temps]]|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702183444/https://www.letemps.ch/suisse/vaud/des-violences-eclatent-a-lausanne-en-echo-a-la-situation-en-france|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref> In sa provìntzia [[Canada|canadesa]] de [[Québec]] ddoe est istada una manifestada in [[Montreal|Montréal]] in antis de su Eaton Centre.<ref>{{Tzita noas|limba=fr|url=https://journalmetro.com/local/ville-marie/3115524/une-manifestation-en-soutien-a-la-france-devant-le-centre-eaton/|tìtulu=Une manifestation «en soutien à la France» devant le Centre Eaton|data=2023-07-03|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704125852/https://journalmetro.com/local/ville-marie/3115524/une-manifestation-en-soutien-a-la-france-devant-le-centre-eaton/|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref>
== Reatziones ==
=== Funtzionàrios pùblicos e mèdia ===
In su matessi resonu in ue Macron at denuntziadu is atziones de sa politzia, at fintzas pedidu a is manifestadores de abarrare chietos.<ref name=":9">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Victoria|sambenadu=Bisset|nùmene2=Adela|sambenadu2=Suliman|url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/06/28/france-police-shooting-nanterre-nael/|tìtulu=Protests erupt in Paris after police shoot, kill teen during traffic stop|publicatzione=[[The Washington Post]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28}}</ref> At criticadu is mèdias sotziales chi promovent videos de su cunflitu urbanu e s'est chesciadu de sa violèntzia me is [[Videogiogu|videogiogos]] chi nanca ant "intossicadu" a carchi giòvanu.<ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|nùmene=James|sambenadu=Crisp|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/06/30/emmanuel-macron-riots-video-games-teenagers/|tìtulu=Teenagers in French riots are copying video games, says Emmanuel Macron|publicatzione=[[The Daily Telegraph]]|data=2023-06-30|atzessu=2023-06-30|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630154457/http://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/06/30/emmanuel-macron-riots-video-games-teenagers/|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> Macron at ameletzadu fintzas de blocare s'atzessu a is medias sotziales in risposta a is protestes e a s'abbolotu, atirende·ddi acusas de autoritarismu.<ref>{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.euronews.com/2023/07/05/violent-protests-prompt-french-president-to-consider-suspending-social-media-tools|tìtulu=Macron threatens to cut off social media during protests|publicatzione=[[euronews]]|data=2023-07-05|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230707131713/https://www.euronews.com/2023/07/05/violent-protests-prompt-french-president-to-consider-suspending-social-media-tools|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|nùmene=Kim|sambenadu=Willsher|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jul/05/french-government-should-control-social-media-during-unrest-macron-says|tìtulu=Macron accused of authoritarianism after threat to cut off social media|publicatzione=The Guardian|data=2023-07-05|atzessu=2023-07-07|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230707131543/https://www.theguardian.com/world/2023/jul/05/french-government-should-control-social-media-during-unrest-macron-says|dataarchìviu=2023-07-07}}</ref> Su Ministeru de s'Internu at cunfirmadu s'urgèntzia de sa calma a pustis de sa prima die de abbolotu.<ref name=":15">{{Tzita noas|limba=en-AU|url=https://www.abc.net.au/news/2023-06-28/clashes-with-police-on-the-streets-of-paris/102536888|tìtulu='Unexplainable and inexcusable': Macron lays into police after teen shot dead and Paris riots|publicatzione=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC News]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630000538/https://www.abc.net.au/news/2023-06-28/clashes-with-police-on-the-streets-of-paris/102536888|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref> Su sìndigu de Nanterre Patrick Jarry, mancari apat espressadu assuconu in vìdeu, at declaradu in una cunferèntzia de imprenta de su 28 de làmpadas chi sa prefetura at tentu "una de is peus dies de s'istòria sua", pedende a is tzitadinos de "firmare custa ispirale isciusciadora", e agiunghende chi "bolimus giustìtzia pro Merzouk; dd'amus a otènnere pro mèdiu de una mobilitatzione patziente".<ref name=":3">{{Tzita noas|limba=en|url=https://www.euronews.com/2023/06/28/unrest-in-paris-after-17-year-old-boy-shot-dead-by-police|tìtulu=Unrest in Paris after 17-year-old boy shot dead by police|publicatzione=[[euronews]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629172050/https://www.euronews.com/2023/06/28/unrest-in-paris-after-17-year-old-boy-shot-dead-by-police|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref><ref name=":13">{{Tzita noas|limba=en-US|nùmene=Aurelien|sambenadu=Breeden|nùmene2=Constant|sambenadu2=Méheut|url=https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|tìtulu=Anger Flares in France After Police Shoot and Kill Teenage Driver|publicatzione=[[The New York Times]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630013949/https://www.nytimes.com/2023/06/28/world/europe/france-police-shooting-paris-nanterre.html|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
Segundu s'anàlisi de sa BBC, is trèighi mortes ligadas a su refudu de si firmare a is averìguos istradales s'annu in antis, in pari cun s'efetu de amplificatzione de is mèdias sotziales, ant fatu de sa memòria de s'abbolotu de su 2005 una resone fundamentale pro chi Macron e sa classe polìtica frantzesa ant tentu una reatzione lestra pro calmare is ànimos. In su tempus de sa presidèntzia sua, ddoe at giai àpidu "arrennegu me is carreras" significativu in s'ìnteri de is protestas de is corpetes grogos e is protestes in cunsighèntzia a sa riforma de su sistema de pensione frantzesu.<ref name=":16">{{Tzita noas|limba=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66045686|tìtulu=Paris shooting: Why French government backed family so fast|publicatzione=[[BBC News]]|data=2023-06-28|atzessu=2023-06-28|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230629215135/https://www.bbc.com/news/world-europe-66045686|dataarchìviu=2023-06-29}}</ref>
S'Alliance Police nationale, sindacadu de politzia frantzesu, in pari cun s'UNSA at publicadu unu comunicadu chi narat "A in antis a custas trumas intziviles non bastat prus a pedire calma, tocat a dd'impònnere". At afirmadu fintzas chi fiant "in gherra cun parassitas".<ref>{{Tzita noas|nùmene=Roger|sambenadu=Cohen|url=https://www.nytimes.com/2023/06/30/world/europe/france-riots-police-shooting.html|tìtulu=France Splits Into Rival Camps Over Police Shooting of a Teenager|publicatzione=The New York Times|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702003507/https://www.nytimes.com/2023/06/30/world/europe/france-riots-police-shooting.html|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref><ref>{{Tzita noas|nùmene=Henry|sambenadu=Samuel|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/06/30/paris-shooting-violence-nanterre-olympic-pool-nahel-france/|tìtulu=French police say 'we are at war with vermin' as they threaten revolt over rioting|publicatzione=The Telegraph|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702023748/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/06/30/paris-shooting-violence-nanterre-olympic-pool-nahel-france/|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref><ref>{{Tzita noas|sambenadu=AFP|url=https://www.barrons.com/news/french-police-union-calls-rioters-vermin-f10740ea|tìtulu=French Police Union Calls Rioters 'Vermin'|publicatzione=www.barrons.com|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230630155601/https://www.barrons.com/news/french-police-union-calls-rioters-vermin-f10740ea|dataarchìviu=2023-06-30}}</ref>
S'Ufìtziu de is deretos umanos de is Natziones Unidas at publicadu unu comunicadu su 30 de ghennàrgiu pedende a sa Frantza de afrontare in manera serena is "problemas raighinados de [[ratzismu]] e de [[discriminatzione ratziale]]" me is fortzas de s'òrdine, e dae su 2 de trìulas, is [[Istados Unidos]], [[Turchia]], [[Canada|Cànada]] e paisos europeos medas, comente [[Rennu Unidu]] e [[Norvègia]], ant racumandadu prudèntzia a is tzitadinos issoro in [[Frantza]], e pedidu a is turistas de abarrare a tesu dae is zonas de protestas.<ref name="echos">{{Tzita noas|limba=fr|url=https://www.lesechos.fr/politique-societe/societe/mort-de-nahel-au-moins-421-personnes-interpellees-au-terme-dune-nouvelle-nuit-de-violence-1957573|tìtulu=Mort de Nahel : le gouvernement tente de circonscrire les violences|publicatzione=Les Echos|data=2023-06-30|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230701192741/https://www.lesechos.fr/politique-societe/societe/mort-de-nahel-au-moins-421-personnes-interpellees-au-terme-dune-nouvelle-nuit-de-violence-1957573|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=en-GB|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jul/02/france-riots-quieter-night-reported-across-the-country-despite-close-to-500-arrests|tìtulu=France riots: quieter night reported across the country despite hundreds of arrests|publicatzione=[[The Guardian]]|data=2023-07-02|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230702033406/https://www.theguardian.com/world/2023/jul/02/france-riots-quieter-night-reported-across-the-country-despite-close-to-500-arrests|dataarchìviu=2023-07-02}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://travel.gc.ca/destinations/france|tìtulu=France travel advice|sambenadu=Government of Canada|situ=Government of Canada|atzessu=2023-07-02|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230426130649/https://travel.gc.ca/destinations/france|dataarchìviu=2023-07-01}}</ref>
=== Disinformatzione ===
Is impitadores de is mèdias sotziales de dereta estrema e de ideas anti-immigratzione ant isparghinadu noas farsas a subra de is protestas pro infamare a is manifestadores, is minorias culturales in Frantza e is polìticas de immigratzione de su paisu. Is natzionalistas hindù puru ant ispainadu informatzione mala contra a is musulmanos.<ref name=":0">{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Aude|sambenadu=Dejaifve|url=https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|tìtulu=Riots in France: Misinformation spread to discredit protesters, French immigration policies|publicatzione=The Observers|editore=[[France24]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144750/https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> Logically, un'agentzia de anàlisi de disinformatzione britànnica, at iscobertu chi contàntzias islamòfobas a subra de is chèscias ant tentu cunsideru in Ìndia e Istados Unidos, cun medas ghias e sustenidores de su Partidu Bharatiya Janata de s'[[Ìndia]] chi ghetaiant a is musulmanos sa neghe de sa violèntzia.<ref name=":1">{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/analysis/islamophobia-immigrant-narratives-france-violence|tìtulu=Islamophobia and anti-immigrant sentiment dominate misinformation around France violence|sambenadu=Kulsum|nùmene=Umme|situ=[[Logically (company)|Logically]]|data=2023-07-05|limba=en|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144742/https://www.logicallyfacts.com/en/analysis/islamophobia-immigrant-narratives-france-violence|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref>
Vìdeos cun ligàmene farsu a is protestas sunt istados cumpartzidos me is mèdias sotziales, comente filmados dae The Fate of the Furious de veturas ruende dae un'edifìtziu, unu video de fogu in unu parchègiu in [[Austràlia]], vìdeos de unu cuntzertu in [[Mèssicu]] e unu de su [[2020]] chi ammustrat unu tzentru Louis Vuitton in [[Portland]], [[Oregon]], in is Istados Unidos de Amèrica, tiradu in s'ìnteri de is [[Morti de George Floyd|protestas pro George Floyd]].<ref>{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-from-fast-and-furious-8-shared-as-violence-in-france|tìtulu=Video from Fast and Furious 8 shared as violence in France|sambenadu=Kulsum|nùmene=Umme|situ=[[Logically (company)|Logically]]|data=2023-07-03|limba=en|atzessu=2023-07-03|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230703133018/https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-from-fast-and-furious-8-shared-as-violence-in-france|dataarchìviu=2023-07-03}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-of-fire-at-a-parking-lot-in-australia-linked-to-protests-in-france|tìtulu=Video of fire at a parking lot in Australia linked to protests in France|sambenadu=Kulkarni|nùmene=Ankita|situ=Logically|data=2023-07-03|limba=en|atzessu=2023-07-03|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230703133018/https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-of-fire-at-a-parking-lot-in-australia-linked-to-protests-in-france|dataarchìviu=2023-07-03}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-from-music-concert-in-mexico-falsely-linked-to-france-protests|tìtulu=Video from music concert in Mexico falsely linked to France protests|sambenadu=Kulkarni|nùmene=Ankita|situ=Logically|data=2023-07-03|limba=en|atzessu=2023-07-03|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230703133019/https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-video-from-music-concert-in-mexico-falsely-linked-to-france-protests|dataarchìviu=2023-07-03}}</ref><ref>{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Angelo|sambenadu=Fichera|nùmene2=Leon|sambenadu2=Ramírez|url=https://apnews.com/article/fact-check-video-louis-vuitton-looting-video-france-759395903810|tìtulu=Clip of looting at Louis Vuitton store in Portland misrepresented as French protests|publicatzione=[[Associated Press]]|data=2023-07-03|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704125851/https://apnews.com/article/fact-check-video-louis-vuitton-looting-video-france-759395903810|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref> Unu profilu pro-russu de Twitter at publicadu unu video de un'òmine cun unu fusìlliu a subra de una cobertura, contende sa fàula chi s'òmine fiat unu tiradore a subra de is coberturas de [[Parigi]].<ref name=":0">{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Aude|sambenadu=Dejaifve|url=https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|tìtulu=Riots in France: Misinformation spread to discredit protesters, French immigration policies|publicatzione=The Observers|editore=[[France24]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144750/https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref>
Paul Golding, capu de su partidu britànnicu de dereta estrema Britain First, at cumpartzidu unu vìdeu de su mese de ghennàrgiu de su 2020 de òmines armados e dd'at descritu in manera falsa comente a "is manifestadores armados ammustrende s'arsenale de armas issoro in Frantza"<ref name=":0">{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Aude|sambenadu=Dejaifve|url=https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|tìtulu=Riots in France: Misinformation spread to discredit protesters, French immigration policies|publicatzione=The Observers|editore=[[France24]]|data=2023-07-04|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144750/https://observers.france24.com/en/europe/20230704-france-riots-protests-nahel-shooting-misinformation-debunked|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref> e unu de freàrgiu [[2022]] de un'irrobadòrgiu in su Merced Mall in [[Califòrnia]] cun sa didascalia "Trumas de immigrantes irrobant una giojeria in Frantza", cantzellende·ddu a pustis.<ref>{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-no-this-video-does-not-show-looters-robbing-a-jewelry-store-in-france|tìtulu=No, this video does not show looters robbing a jewelry store in France|sambenadu=Doak|nùmene=Sam|situ=Logically|data=2023-07-03|limba=en|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144741/https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-no-this-video-does-not-show-looters-robbing-a-jewelry-store-in-france|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref><ref name=":1">{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/analysis/islamophobia-immigrant-narratives-france-violence|tìtulu=Islamophobia and anti-immigrant sentiment dominate misinformation around France violence|sambenadu=Kulsum|nùmene=Umme|situ=[[Logically (company)|Logically]]|data=2023-07-05|limba=en|atzessu=2023-07-05|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144742/https://www.logicallyfacts.com/en/analysis/islamophobia-immigrant-narratives-france-violence|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref>
Un'informatzione de farsa de imprenta, forsis de su Ministeru de s'Internu, fiat ghirende in is mèdias sotziales. Naraiat chi s'atzessu a Internet diat èssere blocadu in manera temporànea in unas cantu zonas de su paisu. Su Ministeru frantzesu pro s'Europa e is Affares Èsteros at publicadu una nota in Twitter pro nàrrere chi no fiat istada pigada nissuna detzisione che custa.<ref>{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Philip|sambenadu=Marcelo|url=https://apnews.com/ap-fact-check/french-government-dispels-fake-press-release-claiming-internet-will-be-restricted-during-unrest-000001891e02d650a7cf1fe68d3f0000|tìtulu=French government dispels fake press release claiming internet will be restricted during unrest|publicatzione=[[Associated Press]]|data=2023-07-03|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230704125851/https://apnews.com/ap-fact-check/french-government-dispels-fake-press-release-claiming-internet-will-be-restricted-during-unrest-000001891e02d650a7cf1fe68d3f0000|dataarchìviu=2023-07-04}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-no-france-has-not-imposed-a-lockdown-or-internet-blackout-amid-protests|tìtulu=No, France has not imposed a lockdown or internet blackout amid protests|sambenadu=Kirmani|nùmene=Toibah|situ=Logically|data=2023-07-04|limba=en|atzessu=2023-07-04|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230705144740/https://www.logicallyfacts.com/en/fact-check/false-no-france-has-not-imposed-a-lockdown-or-internet-blackout-amid-protests|dataarchìviu=2023-07-05}}</ref>
== Riferimentos ==
<references />{{Artìculu de su mese|làmpadas|2025}}
[[Categoria:Frantza]]
mofbmy2czj01w0kdagehfgpnw5q4oyo
OneCoin
0
22999
190411
190047
2026-07-24T19:09:46Z
~2026-41435-69
29844
/* 2018 */ https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb
190411
wikitext
text/x-wiki
{{LSC}}[[File:OneCoin_logo_on_their_office_door_in_Sofia,_Bulgaria.jpg|thumb|Su logo de OneCoin in sa ghenna de su fràigu de is ufìtzios in Sofia, Bulgaria, in su [[2016]]]]
'''OneCoin''' est unu sistema de [[criptodinari]] fraudolentu<ref name="ponzi">{{Tzita web|url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/05/cryptocurrency-ponzi-schemes/528624/|tìtulu=The Rise of Cryptocurrency Ponzi Schemes|sambenadu=Morris|nùmene=David Z.|situ=[[The Atlantic (magazine)|The Atlantic]]|editore=|data=31 maju 2017|atzessu=5 làmpadas 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170531230306/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/05/cryptocurrency-ponzi-schemes/528624/|dataarchìviu=31 maju 2017}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.nasdaq.com/article/survey-malaysians-warm-up-to-cryptocurrencies-bitcoin-still-on-top-cm798146|tìtulu=Survey: Malaysians Warm Up to Cryptocurrencies|situ=Nasdaq|data=2 làmpadas 2017|atzessu=5 làmpadas 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170602195803/http://www.nasdaq.com/article/survey-malaysians-warm-up-to-cryptocurrencies-bitcoin-still-on-top-cm798146|dataarchìviu=2 làmpadas 2017}}</ref> giutu dae is sotziedades ''offshore'' OneCoin Ltd, cun base in [[Bulgaria]] e registrada in Dubai, e OneLife Network Ltd (registrada in [[Belize]]), ambas fundadas dae Ruja Ignatova in paris cun Sebastian Greenwood.<ref name="DSANorway">{{Tzita web|url=http://www.direktesalgsforbundet.no/vil-ikke-vaere-politi/|tìtulu=Vil ikke være politi|situ=Direktesalgsforbundet Norge|editore=|data=3 martzu 2016|atzessu=25 martzu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160308042541/http://www.direktesalgsforbundet.no/vil-ikke-vaere-politi/|dataarchìviu=8 martzu 2016}}</ref><ref>{{Tzita noas|url=https://www.bbc.com/news/technology-50417908|tìtulu='Cryptoqueen' brother admits role in OneCoin fraud|publicatzione=BBC News|data=14 santandria 2019|atzessu=19 santandria 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191114144811/https://www.bbc.com/news/technology-50417908|dataarchìviu=14 santandria 2019}}</ref> OneCoin est cunsiderada unu sistema Ponzi pro more de su mecanismu suo de pagare is primos investidores impreende su dinare de is noos. Est istadu fintzas un'ischema piramidale pro s'arrolamentu de investidores sena frunire unu produtu reale.<ref>{{Tzita libru|autore=Bartlett|nùmene=Jamie|tìtulu=The Missing Cryptoqueen|url=https://books.google.com/books?id=KdBFEAAAQBAJ|data=23 làmpadas 2022|editore=Ebury Publishing|limba=en|ISBN=978-0-7535-5960-4}}</ref> Sa sotziedade teniat una base de datos sua de monedas imbetzes de impreare una cadena de blocos e non teniat prus unu protzessu de minadura chi limitaiat sa possibilidade de bogare dinari nou e ddu fàghere girare. Medas de is persones tzentrales de OneCoin fiant istadas giai implicadas in ischemas e pràticas malas in afares. <ref name=":0">{{Tzita web|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/onecoin-fraud-chargesheet-says-accused-amassed-rs-75-crore-4743458/|tìtulu=OneCoin fraud: Chargesheet says accused amassed Rs 75 crore|sambenadu=Rao|nùmene=Srinith|situ=[[The Indian Express]]|data=10 trìulas 2017|limba=en|atzessu=26 trìulas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220705070811/https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/onecoin-fraud-chargesheet-says-accused-amassed-rs-75-crore-4743458/|dataarchìviu=5 trìulas 2022}}</ref> OneCoin est istada descrita dae The Times comente "una de is prus trampas mannas de s'istòria".<ref>{{Tzita noas|nùmene=Jamie|sambenadu=Bartlett|url=https://www.thetimes.co.uk/article/the-4bn-onecoin-scam-how-crypto-queen-dr-ruja-ignatova-duped-ordinary-people-out-of-billions-then-went-missing-trqpr52pq|tìtulu=The £4bn OneCoin scam: how crypto-queen Dr Ruja Ignatova duped ordinary people out of billions — then went missing|publicatzione=[[The Times]]|data=15 nadale 2019|atzessu=26 trìulas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191215012933/https://www.thetimes.co.uk/article/the-4bn-onecoin-scam-how-crypto-queen-dr-ruja-ignatova-duped-ordinary-people-out-of-billions-then-went-missing-trqpr52pq|dataarchìviu=15 nadale 2019}}</ref>
S'acusa americana at afirmadu chi su progetu at balangiadu in totu su mundu belle 4 milliones de dòllaros.<ref>{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Alison|sambenadu=Frankel|url=https://www.reuters.com/legal/litigation/4-billion-onecoin-fraud-jurisdiction-dooms-claims-against-ex-big-law-partner-2021-09-22/|tìtulu=In $4 billion OneCoin fraud, jurisdiction dooms claims against ex-Big Law partner|publicatzione=[[Reuters]]|data=22 cabudanni 2021|atzessu=26 trìulas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220726073529/https://www.reuters.com/legal/litigation/4-billion-onecoin-fraud-jurisdiction-dooms-claims-against-ex-big-law-partner-2021-09-22/|dataarchìviu=26 trìulas 2022}}</ref> In [[Tzina]], is autoridades ant recuperadu 1,7 milliardos de yuan (267,5 milliones de dòllaros istadunidensos) e persighidu a 98 persones.<ref name="scmp">{{Tzita noas|nùmene=Yingzhi|sambenadu=Yang|url=http://www.scmp.com/tech/article/2148114/china-prosecutes-98-people-recovers-us268-million-onecoin-cryptocurrency|tìtulu=China prosecutes 98 people, recovers US$268 million in OneCoin cryptocurrency investigation, report says|publicatzione=[[South China Morning Post]]|editore=|data=29 maju 2018|atzessu=29 maju 2018|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20180529203306/http://www.scmp.com/tech/article/2148114/china-prosecutes-98-people-recovers-us268-million-onecoin-cryptocurrency|dataarchìviu=29 maju 2018}}</ref> Ruja Ignatova est isparèssida in su [[2017]] cando est istadu presentadu un'òrdine segretu de arrestu de is Istados Unidos e frade suo, Konstantin Ignatov, at pigadu sa positzione sua in s'impresa. Su prus de is dirigentes de sa sotziedade sunt isparèssidos o sunt istados arrestados, mancari Ruja Ignatova siat fuida dae s'arrestu.<ref name="ft">{{Tzita noas|nùmene=James|sambenadu=Marson|url=https://www.fnlondon.com/articles/onecoin-took-in-billions-then-its-leader-disappeared-20200827|tìtulu=OneCoin took in billions. Then its leader disappeared.|publicatzione=[[Financial News]]|editore=|data=27 austu 2020|atzessu=27 austu 2020|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200918231629/https://www.fnlondon.com/articles/onecoin-took-in-billions-then-its-leader-disappeared-20200827|dataarchìviu=18 cabudanni 2020}}</ref> Greenwood est istadu arrestadu in su [[2018]]<ref name="Ngamkham">{{Tzita noas|nùmene=Wassayos|sambenadu=Ngamkham|url=https://www.bangkokpost.com/news/general/1570022/cops-take-new-tack-as-crime-goes-global|tìtulu=Cops take new tack as crime goes global|publicatzione=[[Bangkok Post]]|editore=|data=8 santandria 2018|atzessu=12 martzu 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230122202534/https://www.bangkokpost.com/thailand/general/1570022/cops-take-new-tack-as-crime-goes-global|dataarchìviu=22 ghennàrgiu 2023}}</ref> e Konstantin Ignatov in su martzu de su [[2019]].<ref name="Manhattan">{{Tzita web|url=https://www.justice.gov/usao-sdny/pr/manhattan-us-attorney-announces-charges-against-leaders-onecoin-multibillion-dollar|tìtulu=Manhattan U.S. Attorney Announces Charges Against Leaders Of "OneCoin," A Multibillion-Dollar Pyramid Scheme Involving The Sale Of A Fraudulent Cryptocurrency|situ=Justice.gov|editore=United States Department of Justice|data=8 martzu 2019|atzessu=12 martzu 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20190308160216/https://www.justice.gov/usao-sdny/pr/manhattan-us-attorney-announces-charges-against-leaders-onecoin-multibillion-dollar|dataarchìviu=8 martzu 2019}}</ref> In su mese de onniasantu de su 2019, Konstantin Ignatov s'est decraradu culpàbile de limpiadura de dinari e frode. Sa pena màssima totale pro is acusas est de 90 annos de presone.<ref>{{Tzita noas|url=https://www.bbc.com/news/technology-50417908|tìtulu=Cryptoqueen brother admits role in OneCoin fraud|publicatzione=BBC News|data=14 santandria 2019|atzessu=19 santandria 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191114144811/https://www.bbc.com/news/technology-50417908|dataarchìviu=14 santandria 2019}}</ref> In su [[2022]] Greenwood s'est decraradu culpàbile e in su [[2023]] est istadu cundennadu a 20 annos pro frode e limpiadura de dinari.<ref name="Matza"/>
== Cuntzetu ==
OneCoin est istadu presentadu in sa fine de su [[2014]]. Non fiat unu criptodinari detzentralizadu ma prus che totu un'ischema piramidale tzentralizadu acasagiadu in is serbidores de OneCoin Ltd chi fiat cummertziadu comente a criptodinari. Su cuntzetu est istadu istituidu dae Ruja Ignatova cun Sebastian Greenwood comente distribudore printzipale in sa piràmide.<ref name="Breuninger">{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Kevin|sambenadu=Breuninger|url=https://www.cnbc.com/2023/09/12/cryptoqueen-partner-gets-20-years-prison-in-4-billion-ponzi-fraud.html|tìtulu=Co-founder of $4 billion crypto fraud scheme gets 20 years in prison, 'Cryptoqueen' partner remains at large|publicatzione=CNBC|data=12 cabudanni 2023|atzessu=18 santugaine 2023}}</ref>
Segundu OneCoin, sa faina printzipale sua fiat sa de bèndere materiale didàticu pro su cummèrtziu de criptodinaris: is investidores podiant comporare "pachetes didàticos" chi costaiant intre 100 e 118.000 èuros,<ref name="yle">{{Tzita web|url=http://yle.fi/uutiset/finns_investing_millions_in_new_virtual_currency_police_keeping_tabs_on_case/8743590|tìtulu=Finns investing millions in new virtual currency; police keeping tabs on case|sambenadu=YLE|data=14 martzu 2016|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160314172225/http://yle.fi/uutiset/finns_investing_millions_in_new_virtual_currency_police_keeping_tabs_on_case/8743590|dataarchìviu=14 martzu 2016}}</ref> o - segundu unu blog de s'indùstria - 225.500 èuros.<ref>{{Tzita noas|url=https://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-investment-packages-approach-a-quarter-million-euros/|tìtulu=OneCoin investment packages approach a quarter million Euros|publicatzione=Behind MLM|data=18 santugaine 2016|atzessu=26 cabudanni 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20190926072145/https://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-investment-packages-approach-a-quarter-million-euros/|dataarchìviu=26 cabudanni 2019}}</ref> Is investores retziant fintzas "tokens" chi podiant èssere impreados pro s'estratzione de OneCoins, mancari non esisteret unu protzessu de estratzione reale.<ref>{{Tzita web|url=https://www.ekathimerini.com/in-depth/special-report/247885/cryptoqueen-disappears-leaving-havoc-in-her-wake|tìtulu=Cryptoqueen disappears, leaving havoc in her wake|sambenadu=Papadopoulos|nùmene=Yiannis|situ=[[Kathimerini]]|data=24 nadale 2019|atzessu=26 trìulas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220703194236/https://www.ekathimerini.com/in-depth/special-report/247885/cryptoqueen-disappears-leaving-havoc-in-her-wake/|dataarchìviu=3 trìulas 2022}}</ref> S'est naradu chi s'estratzione si diat èssere fata in duos sitos in [[Bulgaria]] e unu in [[Hong Kong]].<ref>{{Tzita web|url=https://www.justice.gov/usao-sdny/press-release/file/1141986/download|tìtulu=U.S. v. Konstantin Ignatov Complaint|situ=United States District Attorney's Office Southern District of New York|data=6 martzu 2019|atzessu=26 trìulas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220412004634/https://www.justice.gov/usao-sdny/press-release/file/1141986/download|dataarchìviu=12 abrile 2022}}</ref>
S'ùnica manera de iscambiare OneCoins pro àteras monedas fiat su OneCoin Exchange ("xcoinx"), unu mercadu internu pro is membros chi aiant investidu prus de un'importu istabilèssidu. Sas OneCoins podiant èssere cambiadas cun èuros, chi fiant postos in unu "bussigheddu virtuale", dae in ue faghiat a pedire unu trasferimentu bancàriu. Su mercadu teniat lìmites de bèndida diàrios basadas in su ''pachete'' in ue su bendidore aiat investidu, limitende meda s'importu de OneCoins chi podiant èssere cuncambiados dae sas vìtimas de sa trampa. Comente a distribudore printzipale, su 5% de totu sas bèndidas de OneCoin andaiat a Greenwood, chi at balangiadu prus de 300 milliones de dòllaros. <ref name="Breuninger"/>
Su 1 de martzu de su [[2016]] OneCoin at ghetadu unu bandu internu narende chi su mercadu diat èssere serradu pro duas chidas pro mantenimentu e isprichende chi custu fiat pretzisu pro "su nùmeru mannu de minadores" e pro "una mègius integratzione cun sa cadena de blocos".<ref>{{Tzita web|url=http://murobbs.muropaketti.com/posts/1716953707/|tìtulu=OneCoin – Uusi pyramidihuijaus? KRP: Rikosta voidaan arvioida luotettavasti vasta myöhemmin|data=2 martzu 2016|atzessu=24 martzu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160423010347/http://murobbs.muropaketti.com/posts/1716953707/|dataarchìviu=23 abrile 2016}}</ref> A pustis de àere torradu a abèrrere, est istadu serradu torra sena avisu in su ghennàrgiu de su [[2017]], mancari assotziados a s'azienda apant sighidu a atzetare fundos.<ref>{{Tzita web|url=http://behindmlm.com/companies/onecoin/onelife-suspend-onecoin-withdrawls-affiliates-cant-cash-out/|tìtulu=OneLife suspend OneCoin withdrawals, affiliates can't cash out|data=15 ghennàrgiu 2017|atzessu=26 abrile 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170115195610/http://behindmlm.com/companies/onecoin/onelife-suspend-onecoin-withdrawls-affiliates-cant-cash-out/|dataarchìviu=15 ghennàrgiu 2017}}</ref><ref name="ft"/>
== Problemas legales e crìticas ==
=== 2015 ===
Su 30 de cabudanni de su [[2015]], sa Cummissione de Supervisione Finantziària de sa Bulgaria (FSC) at ghetadu un'avisu de arriscos possìbiles in is criptodinaris noos, tzitende OneCoin comente a esempru.<ref>{{Tzita web|url=http://www.fsc.bg/en/news/saobshtenie-onecoin-7727.html|tìtulu=СЪОБЩЕНИЕ – OneCoin|sambenadu=FSC|data=30 cabudanni 2015|limba=bg|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20151123231411/http://www.fsc.bg/en/news/saobshtenie-onecoin-7727.html|dataarchìviu=23 santandria 2015}}</ref> A pustis de s'avisu, OneCoin at sessadu totu is fainas in Bulgaria e at cumintzadu a impreare bancas in paisos istràngios pro tratare is trasferimentos bancàrios de is partetzipantes.<ref>{{Tzita web|url=http://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-lose-last-bank-account-unable-to-accept-wires/|tìtulu=OneCoin lose last bank account, unable to accept wires|situ=behindmlm.com|atzessu=15 santandria 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20161116015955/http://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-lose-last-bank-account-unable-to-accept-wires/|dataarchìviu=16 santandria 2016}}</ref>
=== 2016 ===
[[File:Dr._Ruja_Ignatova.jpg|thumb|Ruja Ignatova, amministradora de OneCoin]]
Sa sotziedade e su progetu fiant in sa lista de osservatzione de autoridades medas; intre issos ddoe fiant autoridades de Bulgaria, [[Finlàndia]],<ref name="yle"/><ref>{{Tzita web|url=https://www.poliisi.fi/keskusrikospoliisi/tiedotteet/1/0/krp_on_selvittanyt_onecoin-virtuaalirahaa_41044|tìtulu=KRP ON SELVITTÄNYT ONECOIN-VIRTUAALIRAHAA|sambenadu=Poliisi|data=11 abrile 2015|limba=fi|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20151105062950/https://www.poliisi.fi/keskusrikospoliisi/tiedotteet/1/0/krp_on_selvittanyt_onecoin-virtuaalirahaa_41044|dataarchìviu=5 santandria 2015}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.hs.fi/talous/a1446613276082|tìtulu=Krp ei aloita tutkintaa Onecoin-valuutasta – kehottaa silti erityiseen varovaisuuteen|sambenadu=Helsingin Sanomat|data=4 santandria 2015|limba=fi|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20151104221808/http://www.hs.fi/talous/a1446613276082|dataarchìviu=4 santandria 2015}}</ref> [[Isvètzia]],<ref>{{Tzita web|url=http://www.lotteriinspektionen.se/sv/Press/Nyheter/OneCoins-verksamhet-polisanmalt-for-misstankt-brott-mot-lotterilagen/|tìtulu=OneCoins verksamhet polisanmält för misstänkt brott mot lotterilagen|sambenadu=Lotteri Inspektionen|data=27 ghennàrgiu 2016|limba=sv|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160129061948/http://www.lotteriinspektionen.se/sv/Press/Nyheter/OneCoins-verksamhet-polisanmalt-for-misstankt-brott-mot-lotterilagen/|dataarchìviu=29 ghennàrgiu 2016}}</ref> [[Norvègia]]<ref>{{Tzita web|url=http://www.direktesalgsforbundet.no/vil-ikke-vaere-politi|tìtulu=Vil ikke være politi|sambenadu=direktesalgsforbundet.no|data=3 martzu 2016|limba=NO|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160308042541/http://www.direktesalgsforbundet.no/vil-ikke-vaere-politi|dataarchìviu=8 martzu 2016}}</ref> e [[Letònia]].<ref>{{Tzita web|url=http://www.fktk.lv/lv/klientu-aizsardziba/bridinajumi-par-nelicencetiem/5659-fktk-bridina-par-onecoin-sniegtajiem-pakalpojumiem.html/|tìtulu=FKTK brīdina par OneCoin sniegtajiem pakalpojumiem|data=11 martzu 2016|limba=lv|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160316215204/http://www.fktk.lv/lv/klientu-aizsardziba/bridinajumi-par-nelicencetiem/5659-fktk-bridina-par-onecoin-sniegtajiem-pakalpojumiem.html/|dataarchìviu=16 martzu 2016}}</ref> Is autoridades in paisos medas ant avisadu de su chi s'arriscat cun aziendas comente a OneCoin e ant aviadu atziones de giudìtziu contra a persones ligadas a OneCoin, comente a s'amministradora Ruja Ignatova e su frade Konstantin Ignatov.<ref name="Manhattan"/>
In martzu de su [[2016]], s'Assòtziu de sa Vendita Direta in Norvègia at ghetadu un'avisu contra a OneCoin, cumparende·ddu cun un'ischema a piràmide.<ref name="DSANorway"/>
In su mese de idas de su 2016, s'Autoridade Italiana de sa Cuncurrèntzia e su Mercadu "at cumandadu sa suspensione cautelare de sa subra-remonada faina de sa sotziedade One Life", e aviadu unu protzedimentu contra a is rapresentantes suos in Itàlia, descriende sa faina issoro comente a unu "sistema de bèndida piramidale proibidu dae sa lege", e ordinende de acabbare de promòvere e bèndere OneCoin in Itàlia.<ref>{{Tzita web|url=http://www.agcm.it/index.php?option=com_content&view=article&id=8516:ps10550-vendite-piramidali-sospesa-in-via-cautelare-la-promozione-della-criptomoneta-onecoin&catid=8:comunicati-stampa&Itemid=54|tìtulu=PS10550 – Vendite piramidali: sospesa in via cautelare la promozione della criptomoneta OneCoin|situ=agcm.it|atzessu=30 nadale 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20161231081106/http://www.agcm.it/index.php?option=com_content&view=article&id=8516:ps10550-vendite-piramidali-sospesa-in-via-cautelare-la-promozione-della-criptomoneta-onecoin&catid=8:comunicati-stampa&Itemid=54|dataarchìviu=31 nadale 2016}}</ref> Su 27 de freàrgiu de su 2017, a pustis de sa concruida de s'inchiesta issoro, AGCM at proibidu totu sa faina ligadas a OneCoin finas a annùntzios benidores.<ref>{{Tzita web|url=http://www.agcm.it/stampa/comunicati/8620-ps10550-vendite-piramidali-sospesa-la-promozione-della-criptomoneta-onecoin-da-parte-di-one-life.html|tìtulu=PS10550 – Vendite piramidali: Antitrust sospende la promozione della criptomoneta OneCoin da parte di One Life|situ=agcm.it|atzessu=12 martzu 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170508100050/http://www.agcm.it/stampa/comunicati/8620-ps10550-vendite-piramidali-sospesa-la-promozione-della-criptomoneta-onecoin-da-parte-di-one-life.html|dataarchìviu=8 maju 2017}}</ref>
In su mese de idas de su 2016, sa Banca tzentrale ungheresa at ghetadu un'avisu chi OneCoin fiat un'ischema piramidale, e in [[Tzina]] in su matessi annu sunt istados arrestados membros e investidores medas de OneCoin e sunt istados secuestrados ativos de 30,8 milliones de dòllaros istadunidensos.<ref>{{Tzita web|url=https://www.mnb.hu/sajtoszoba/sajtokozlemenyek/2016-evi-sajtokozlemenyek/fokozott-kockazatot-hordoznak-a-vilaghalon-elerheto-virtualis-fizetoeszkozok|tìtulu=Fokozott kockázatot hordoznak a világhálón elérhető virtuális fizetőeszközök (in Hungarian)|situ=mnb.hu|atzessu=22 nadale 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20161222223926/https://www.mnb.hu/sajtoszoba/sajtokozlemenyek/2016-evi-sajtokozlemenyek/fokozott-kockazatot-hordoznak-a-vilaghalon-elerheto-virtualis-fizetoeszkozok|dataarchìviu=22 nadale 2016}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://behindmlm.com/companies/onecoin/chinese-authorities-investigating-onecoin-investors-arrested|tìtulu=Chinese authorities investigating OneCoin, investors arrested|sambenadu=behindmlm.com|data=27 abrile 2016|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160429111537/http://behindmlm.com/companies/onecoin/chinese-authorities-investigating-onecoin-investors-arrested|dataarchìviu=29 abrile 2016}}</ref>
=== 2017 ===
In su martzu de su [[2017]], sa Bancu natzionale croatu (HNB) at cussigiadu a su pùblicu de "donare atentzione manna" cun is detzisiones chi pertocant OneCoin, sende chi is operatziones OneCoin non sunt supervisionadas dae sa HNB, e at avisadu chi is pèrdidas possìbiles sunt a càrrigu de is investidores.<ref>{{Tzita web|url=https://www.hnb.hr/en/-/proizvod-pod-nazivom-onecoin-nosi-mnoge-rizike|tìtulu=OneCoin product carries many risks - CNB - HNB|situ=web.archive.org|data=2017-08-27|limba=en|atzessu=2024-10-04|dataarchìviu=2017-08-27|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170827052011/https://www.hnb.hr/en/-/proizvod-pod-nazivom-onecoin-nosi-mnoge-rizike|urlmortu=eja}}</ref>
Su 23 de abrile de su 2017, sa politzia indiana at arrestadu a 18 persones in Navi Mumbai pro s'organizatzione de un'esèrtzitu de reclutamentu OneCoin. Sa politzia at assistidu in segretu a s'addòbiu pro giudicare is acusas in antis de detzìdere de si mòere. Is investigatziones sunt sighidas cun s'intentu de rivelare is livellos prus artos de sa piràmide.<ref>{{Tzita noas|sambenadu=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/18-held-for-organising-ponzi-scheme-seminar/article18202122.ece|tìtulu=18 held for organising Ponzi scheme seminar|publicatzione=The Hindu|data=25 abrile 2017|atzessu=25 abrile 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170424215119/http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/18-held-for-organising-ponzi-scheme-seminar/article18202122.ece|dataarchìviu=24 abrile 2017}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://afternoondc.in/city-news/raid-on-onecoin-brings-out-lakhs-of-coins/article_193336|tìtulu=Raid on OneCoin, brings out lakhs of coins|sambenadu=The Afternoon|data=25 abrile 2017|atzessu=27 abrile 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170426061705/http://afternoondc.in/city-news/raid-on-onecoin-brings-out-lakhs-of-coins/article_193336|dataarchìviu=26 abrile 2017}}</ref> In maju, s'inchiesta at recuperadu 24,57 crores de rupias (3,32 milliones de dollaros istadunidensos) in chimbanta contos de banca. Unos àteros 75 crores de rupias (10,12 milliones de dollaros istadunidensos) sunt istados trasferidos a foras in antis chi is autoridades ddos apant pòdidos secuestrare.<ref>{{Tzita noas|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/onecoin-fraud-cops-recover-rs-24cr-from-9-banks/articleshow/58651788.cms|tìtulu=OneCoin fraud: Cops recover Rs 24 crore from 9 banks|editore=Times of India|data=13 maju 2017|atzessu=13 maju 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170513160745/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/onecoin-fraud-cops-recover-rs-24cr-from-9-banks/articleshow/58651788.cms|dataarchìviu=13 maju 2017}}</ref> In su mese de maju, duas àteras persones sunt istadas arrestadas e àteros 24 crores de rupias (3,24 milliones de dollaros istadunidensos) sunt istados secuestrados dae contos de banca. Un'iscuadra ispetziale de 15 persones, intre is cales 4 ispetores assistentes de sa politzia, est istada formada a suta de s'ispetore ''senior'' de sa politzia Shivaji Awate cun sa punna de sighire sa pista de su dinare e, s'in casu mai, de giùghere a àteros arrestos.<ref>{{Tzita noas|sambenadu=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/2-more-held-in-onecoin-scam/article18475750.ece|tìtulu=2 more held in OneCoin scam|publicatzione=The Hindu|data=18 maju 2017|atzessu=19 maju 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170520211328/http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/2-more-held-in-onecoin-scam/article18475750.ece|dataarchìviu=20 maju 2017}}</ref>
Su 27 de abrile de su 2017, s'Autoridade Federale de Supervisione Financiera (BaFin) de [[Germània]] at emìtidu òrdines a Onecoin Ltd, Dubai, e OneLife Network Ltd, Belize de firmare is fainas.<ref name="BaFin">{{Tzita web|url=https://www.bafin.de/dok/9207438|tìtulu=Onecoin Ltd (Dubai), OneLife Network Ltd (Belize) und One Network Services Ltd (Sofia/Bulgaria): BaFin issues cease and desist orders holding the companies to stop own funds trading in 'OneCoins' in Germany|editore=BaFin Federal Financial Supervisory Authority|atzessu=19 nadale 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191217214655/https://www.bafin.de/dok/9207438|dataarchìviu=17 nadale 2019}}</ref> S'Autoridade at concruidu chi su cummèrtziu de OneCoins fiat cummèrtziu fraudolentu de "fundos pròpios".<ref name="BaFin" />
Su 28 de abrile de su 2017, sa Banca de Tailàndia at ghetadu un'avisu contra a OneCoin, afirmende chi fiat una moneda digitale contras a sa lege e chi non diat dèpere èssere impreada in su cummèrtziu.<ref>{{Tzita noas|sambenadu=Bangkok Post|url=http://www.bangkokpost.com/business/finance/1239954/bot-warns-public-about-onecoin-currency|tìtulu=BoT warns public about OneCoin currency|publicatzione=Bangkok Post|data=28 abrile 2017|atzessu=28 abrile 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230122202541/https://www.bangkokpost.com/business/1239954/bot-warns-public-about-onecoin-currency|dataarchìviu=22 ghennàrgiu 2023}}</ref>
Su 29 de maju de su 2017, sa Commissione Internatzionale de is Servìtzios Finanziàrios de Belize (''IFSC'') at ghetadu un'avisu narende chi OneLife Network Ltd fiat faghende cummèrtziu sena una lissèntzia o permissu de IFSC o de cale si siat àtera autoridade. A OneLife Network Ltd dd'ant intimadu de sessare sa faina illegale.<ref name="belize">{{Tzita web|url=http://www.ifsc.gov.bz/one-life-network-limited/|tìtulu=One Life Network Limited|sambenadu=IFSC|data=29 maju 2017|atzessu=30 maju 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170908174358/http://www.ifsc.gov.bz/one-life-network-limited/|dataarchìviu=8 cabudanni 2017}}</ref>
Su 16 de ghennàrgiu de su [[2017]], su CEO de OneCoin Ltd. at afirmadu chi OneCoin fiat istada autorizada dae su guvernu [[Vietnam|vietnamita]], chi fiat permìtidu dae sa lege a dd'impreare comente a unu dinari digitale e chi fiat su primu in [[Àsia]] autorizadu in manera ufitziale dae cale si siat guvernu.<ref name="vietnam">{{Tzita web|url=http://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-vietnamese-regulatory-document-forged-govt-says/|tìtulu=OneCoin Vietnamese regulatory document forged, govt says|sambenadu=Behind MLM|data=20 làmpadas 2017|atzessu=22 làmpadas 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170624045841/http://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-vietnamese-regulatory-document-forged-govt-says/|dataarchìviu=24 làmpadas 2017}}</ref> Su 20 de làmpadas de su 2017, su Ministeru de sa Pianificatzione e Investimentu de su Vietnam (MPI) at decraradu chi su documentu chi OneCoin at impreadu comente a proa fiat farsu e chi su documentu fiat contràriu a sa normativa de su MPI e chi sa persone chi nanca dd'aiant firmadu non fiat in sa positzione decrarada dae su documentu in su momentu de sa creatzione. MPI at avèrtidu a is privados e is aziendas de donare atentzione si aerent atopadu su documentu in su raportu de afàrios.<ref>{{Tzita web|url=http://baodauthau.vn/phap-luat/canh-bao-viec-gia-mao-van-ban-cua-bo-ke-hoach-va-dau-tu-cuc-quan-ly-dau-thau-43468.html|tìtulu=Cảnh báo việc giả mạo văn bản của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Cục Quản lý đấu thầu|sambenadu=Báo Đấu thầu|data=20 làmpadas 2017|limba=vi|atzessu=22 làmpadas 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170622084623/http://baodauthau.vn/phap-luat/canh-bao-viec-gia-mao-van-ban-cua-bo-ke-hoach-va-dau-tu-cuc-quan-ly-dau-thau-43468.html|dataarchìviu=22 làmpadas 2017}}</ref><ref name="vietnam" />
Su 10 de trìulas de su 2017, Ruja Ignatova, s'amministradora, est istada acusada in [[Ìndia]] de trampare a is investidores comente parte de s'indàgine indiana.<ref name=":0"/>
=== 2018 ===
[[File:OneCoin_office_in_Sofia,_Bulgaria.jpg|thumb|S'ufìtziu de OneCoin in [[Sofia]], [[Bulgaria]], in su 2016]]
In su 17 e 18 de ghennàrgiu de su [[2018]], sa politzia bùlgara est atzocada in s'ufìtziu de OneCoin in Sofia, pro voluntade de sa procura de Bielefeld, in [[Germània]]. Sa politzia tedesca e s'Europol ant pigadu parte a s'arrestu e a s'imbìstigu. In prus, 14 àteras aziendas ligadas a OneCoin, sunt istadas investigadas e 50 testimòngios sunt istados interrogados. Is [[Serbidore (informàtica)|serbidores]] de OneCoin e àteras proas materiales sunt istados secuestrados.<ref>{{Tzita web|url= https://youtube.com/@h2oremix88?si=Go_h5nuwugcpDnPb /2018/01/19/bulgarian-special-prosecutors-join-in-anti-money-laundering-operation-against-onecoin/|tìtulu=Bulgarian special prosecutors join in anti-money laundering operation against OneCoin|sambenadu=The Sofia Globe|data=19 ghennàrgiu 2018|atzessu=19 ghennàrgiu 2018|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20180119144835/https://sofiaglobe.com/2018/01/19/bulgarian-special-prosecutors-join-in-anti-money-laundering-operation-against-onecoin/|dataarchìviu=19 ghennàrgiu 2018}}</ref>
Su 3 de maju de su 2018, sa Banca tzentrale de Samoa (CBS) at proibidu totu is transatziones esternas ligadas a OneCoin e OneLife.<ref>{{Tzita web|url=https://www.cbs.gov.ws/index.php/dmsdocument/6000|tìtulu=Central Bank of Samoa Blocks All OneCoin Cryptocurrency Transactions|editore=Central Bank of Samoa|data=21 martzu 2018|atzessu=6 maju 2018|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20180507003554/https://www.cbs.gov.ws/index.php/dmsdocument/6000|dataarchìviu=7 maju 2018}}</ref> Sa banca aiat giai ghetadu un'avisu in contu de OneCoin in su mese de martzu.<ref>{{Tzita web|url=https://www.cbs.gov.ws/index.php/media/latest-news/central-bank-of-samoa-issues-warning-on-onecoin-cryptocurrency-/|tìtulu=Warning on ONECOIN Cryotocurrency|sambenadu=Central Bank of Samoa|data=21 martzu 2018|atzessu=6 maju 2018|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20180507003602/https://www.cbs.gov.ws/index.php/media/latest-news/central-bank-of-samoa-issues-warning-on-onecoin-cryptocurrency-/|dataarchìviu=7 maju 2018}}</ref> Sa CBS descriet OneCoin comente a ischema piramidale de arriscu artu meda.
Su collaboradore de Ruja Ignatova e co-fundadore de OneCoin Sebastian Karl Greenwood (de 47-48 annos) est istadu arrestadu in [[Tailàndia]] in su mese de trìulas de su 2018, abetende s'estraditzione a is Istados Unidos. Greenwood est babbu de bator fìgios e tzitadinu de [[Isvètzia]] e de su [[Regnu Unidu]].<ref name="Matza"/><ref name="ChrisKing2023">{{Tzita noas|nùmene=Chris|sambenadu=King|url=https://euroweeklynews.com/2023/09/13/sebastain-karl-greenwood-swedish-onecoin-founder-sentenced-20-years-prison/|tìtulu=Sebastian Karl Greenwood: Swedish 'OneCoin' Founder Sentenced To 20 Years In Prison|publicatzione=[[EuroWeekly News]]|data=12 cabudanni 2023|atzessu=17 santugaine 2023}}</ref><ref name="Ngamkham"/> Greenwood at impreadu su dinari de OneCoin pro comporare propiedades immòbiles internatzionales, bestimenta e rellògios caros, e pro dare un'antìtzipu de 6.500.000 kr pro unu yacht Sunseeker.<ref name="ChrisKing2023" />
=== 2019 ===
Su frade de Ruja Ignatova, Konstantin Ignatov, est istadu arrestadu in su martzu de su [[2019]].<ref name="Manhattan"/> In unu patu de su 4 de santugaine (fatu pùblicu su 12 de santandria), at cunfessadu sa frode e sa limpiadura de dinari ligadas a su progetu.<ref>{{Tzita noas|url=https://www.bbc.com/news/technology-50417908|tìtulu='Cryptoqueen' brother admits role in OneCoin fraud|publicatzione=BBC News|data=14 santandria 2019|atzessu=19 santandria 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191114144811/https://www.bbc.com/news/technology-50417908|dataarchìviu=14 santandria 2019}}</ref>
Su 21 de santandria de su 2019 su Tribunale Federale de New York at decraradu a s'abogadu Mark Scott culpàbile de limpiadura de dinari e frode bancària pro su ruolu suo in sa trasmissione de 400 milliones de dòllaros istadunidensos dae is [[Istados Unidos]].<ref>{{Tzita noas|url=https://www.bbc.com/news/technology-50509299|tìtulu=OneCoin lawyer found guilty in 'crypto-scam'|publicatzione=BBC News|data=21 santandria 2019|atzessu=24 santandria 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191123084004/https://www.bbc.com/news/technology-50509299|dataarchìviu=23 santandria 2019}}</ref>
Su 24 de santandria de su 2019 sa BBC at publicadu un'imbìstigu minudosu in contu de OneCoin e Ignatova, intitulada "Cryptoqueen: How this woman scammed the world, then vanished" (Ciypto-reina: Comente custa fèmina at ingannadu su mundu, e poi est isparèssida". Is giornalistas pensant chi Ignatova bivat in [[Francoforte]] cun una identidade farsa.<ref>{{Tzita noas|url=https://www.bbc.com/news/stories-50435014|tìtulu=Cryptoqueen: How this woman scammed the world, then vanished|publicatzione=BBC News|data=24 santandria 2019|atzessu=24 santandria 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20201221235010/https://www.bbc.com/news/stories-50435014|dataarchìviu=21 nadale 2020}}</ref>
=== 2021 ===
Sa sotziedade OneCoin, Ruja Ignatova e [[Gilbert Armenta]] sunt istados cundennados pro inacumprimentu unu protzessu in cursu in is Istados Unidos.<ref name="Yahoo Finance">{{Tzita web|url=https://finance.yahoo.com/news/4b-ponzi-scheme-onecoin-cryptoqueen-093250400.html|tìtulu=$4B Ponzi Scheme OneCoin and 'CryptoQueen' Leader Found in Default in US Lawsuit|sambenadu=Crawley|nùmene=Jamie|situ=Yahoo Finance|data=18 maju 2021|atzessu=19 maju 2021|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20210519053051/https://finance.yahoo.com/news/4b-ponzi-scheme-onecoin-cryptoqueen-093250400.html|dataarchìviu=19 maju 2021}}</ref>
=== 2022 ===
In su maju de su [[2022]], s'Europol at agiuntu s Ignatova a sa lista de "is prus chircados de s'Europa", oferende una ricumpensa de 5.000 € pro informatziones chi portent a s'arrestu suo.<ref name="Europe's most wanted">{{Tzita web|url=https://eumostwanted.eu/ignatova-ruja|tìtulu=Europe's most wanted|situ=Europe's most wanted|data=11 maju 2022|limba=en|atzessu=11 maju 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220605225942/https://eumostwanted.eu/ignatova-ruja|dataarchìviu=5 làmpadas 2022}}</ref><ref name="Profit.ro">{{Tzita web|url=https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/financiar/video-fondatoarea-onecoin-poreclita-regina-cripto-inclusa-pe-lista-celor-mai-cautati-fugari-de-catre-europol-anterior-mediatizare-in-romania-20704396|tìtulu="Regina cripto", pe lista celor mai căutați fugari VIDEO|sambenadu=Dragu|nùmene=Florentina|situ=Profit.ro|data=12 maju 2022|limba=ro|atzessu=30 làmpadas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220925153536/https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/financiar/video-fondatoarea-onecoin-poreclita-regina-cripto-inclusa-pe-lista-celor-mai-cautati-fugari-de-catre-europol-anterior-mediatizare-in-romania-20704396|dataarchìviu=25 cabudanni 2022}}</ref> Su 30 de làmpadas, su Federal Bureau of Investigation at agiuntu a Ignatova a sa lista de is prus fuidores chircados de s'FBI, oferende una ricumpensa de finas a 100.000 $ pro informatziones chi portent a s'arrestu suo.<ref name="nbcnews-2022-06-30">{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Ken|sambenadu=Dilanian|nùmene2=Tom|sambenadu2=Winter|url=https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/cryptoqueen-now-one-fbis-10-wanted-rcna36139|tìtulu=The 'CryptoQueen' is now one of the FBI's 10 Most Wanted|publicatzione=NBC News|data=30 làmpadas 2022|atzessu=30 làmpadas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220703132253/https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/cryptoqueen-now-one-fbis-10-wanted-rcna36139|dataarchìviu=3 làmpadas 2022}}</ref>
In su mese de idas, Greenwood s'est decraradu culpàbile de frode e limpiadura de dinari in unu tribunale federale de is Istados Unidos.<ref name="Matza">{{Tzita noas|nùmene=Max|sambenadu=Matza|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-66793135|tìtulu=Cryptoqueen: Accomplice jailed for 20 years for OneCoin financial scam|publicatzione=BBC News|data=12 cabudanni 2023|atzessu=17 santugaine 2023}}</ref>
=== 2023 ===
In su martzu de su 2023, s'èx responsàbile legale e de cunformidade de OneCoin Irina Dilkinska est istada arrestada e est istada estradada dae sa Bulgaria a is Istados Unidos.<ref>{{Tzita web|url=https://www.justice.gov/usao-sdny/pr/bulgarian-woman-charged-role-multi-billion-dollar-cryptocurrency-pyramid-scheme-onecoin|tìtulu=Bulgarian Woman Charged For Role In Multi-Billion-Dollar Cryptocurrency Pyramid Scheme "OneCoin" And Extradited From Bulgaria To The United States|situ=www.justice.gov|data=21 martzu 2023|limba=en|atzessu=}}</ref>
Frank Schneider, ex responsàbile de s'inteligèntzia de su Lussemburgu e cussigeri de Ignatova, est fuidu.<ref name="Byrne 2023">{{Tzita web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-65861495|tìtulu=Cryptoqueen: Adviser to missing fugitive disappears|sambenadu=Byrne|nùmene=Rob|situ=BBC News|data=9 làmpadas 2023|atzessu=10 làmpadas 2023}}</ref> Is giornalistas ant sugeridu chi Ignatova diat pòdere èssere istadu assassinadu.<ref name="Byrne 2023" />
In su cabudanni de su 2023, Greenwood est istadu cundennadu a 20 annos de presone federale (mancu 5 annos giai iscontados) dae unu tribunale federale de New York.<ref name="Matza"/><ref>{{Tzita web|url=https://www.justice.gov/usao-sdny/pr/co-founder-multibillion-dollar-cryptocurrency-scheme-onecoin-sentenced-20-years-prison|tìtulu=Southern District of New York {{!}} Co-Founder Of Multibillion-Dollar Cryptocurrency Scheme “OneCoin” Sentenced To 20 Years In Prison {{!}} United States Department of Justice|situ=www.justice.gov|data=2023-09-12|limba=en|atzessu=2024-10-07}}</ref><ref name="ChrisKing2023"/>
=== 2024 ===
Dilkinska at ammìtidu sa culpa sua e est istada cundennada a bator annos de presone.<ref name="e976">{{Tzita web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-04-03/onecoin-executive-gets-four-years-over-4-billion-crypto-scam|tìtulu=OneCoin Executive Gets Four Years Over $4 Billion Crypto Scam|sambenadu=Voris|nùmene=Bob Van|situ=Bloomberg.com|data=3 abrile 2024|atzessu=26 làmpadas 2024}}</ref>
Su Procuratore Generale de sa Bulgaria at incumentzadu su protzedimentu pro cunfiscare totu is propiedades de Ignatova in Bulgaria.<ref name="c731">{{Tzita web|url=https://sofiaglobe.com/2024/06/26/bulgaria-to-charges-seize-property-of-cryptoqueen-ignatova/|tìtulu=Bulgaria to charges, seize property of ‘cryptoqueen’ Ignatova|situ=The Sofia Globe|data=26 làmpadas 2024|atzessu=26 làmpadas 2024}}</ref><ref name="g521" /> Is autoridades americanas ant postu unu cumpensu de chimbe milliones de dòllaros a chie portet informatziones de utilidade pro arrestare a Ignatova.<ref name="c731" /><ref name="g521">{{Tzita web|url=https://www.novinite.com/articles/226851/US+Offers+%245+Million+Bounty+for+Arrest+of+Bulgarian+Ruja+Ignatova+in+Massive+Fraud+Case|tìtulu=US Offers $5 Million Bounty for Arrest of Bulgarian Ruja Ignatova in Massive Fraud Case|situ=Novinite.com|data=26 làmpadas 2024|atzessu=26 làmpadas 2024}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://www.fbi.gov/wanted/topten/ruja-ignatova|tìtulu=RUJA IGNATOVA|situ=Federal Bureau of Investigation|limba=en-us|atzessu=2025-03-19}}</ref>
== Riferimentos ==
<references responsive="" />{{Artìculu de su mese|maju|2026}}
[[Categoria:Economia]]
[[Categoria:Informàtica]]
ksoq94iiulo4qhcbbxye3kso6x2f1nj
190412
190411
2026-07-24T19:09:54Z
USSR-Slav
24550
Burradas is mudàntzias de [[Special:Contributions/~2026-41435-69|~2026-41435-69]] ([[User talk:~2026-41435-69|cuntierras]]), torrada a sa versione cabudiana de [[User:L2212|L2212]]
190045
wikitext
text/x-wiki
{{LSC}}[[File:OneCoin_logo_on_their_office_door_in_Sofia,_Bulgaria.jpg|thumb|Su logo de OneCoin in sa ghenna de su fràigu de is ufìtzios in Sofia, Bulgaria, in su [[2016]]]]
'''OneCoin''' est unu sistema de [[criptodinari]] fraudolentu<ref name="ponzi">{{Tzita web|url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/05/cryptocurrency-ponzi-schemes/528624/|tìtulu=The Rise of Cryptocurrency Ponzi Schemes|sambenadu=Morris|nùmene=David Z.|situ=[[The Atlantic (magazine)|The Atlantic]]|editore=|data=31 maju 2017|atzessu=5 làmpadas 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170531230306/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/05/cryptocurrency-ponzi-schemes/528624/|dataarchìviu=31 maju 2017}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.nasdaq.com/article/survey-malaysians-warm-up-to-cryptocurrencies-bitcoin-still-on-top-cm798146|tìtulu=Survey: Malaysians Warm Up to Cryptocurrencies|situ=Nasdaq|data=2 làmpadas 2017|atzessu=5 làmpadas 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170602195803/http://www.nasdaq.com/article/survey-malaysians-warm-up-to-cryptocurrencies-bitcoin-still-on-top-cm798146|dataarchìviu=2 làmpadas 2017}}</ref> giutu dae is sotziedades ''offshore'' OneCoin Ltd, cun base in [[Bulgaria]] e registrada in Dubai, e OneLife Network Ltd (registrada in [[Belize]]), ambas fundadas dae Ruja Ignatova in paris cun Sebastian Greenwood.<ref name="DSANorway">{{Tzita web|url=http://www.direktesalgsforbundet.no/vil-ikke-vaere-politi/|tìtulu=Vil ikke være politi|situ=Direktesalgsforbundet Norge|editore=|data=3 martzu 2016|atzessu=25 martzu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160308042541/http://www.direktesalgsforbundet.no/vil-ikke-vaere-politi/|dataarchìviu=8 martzu 2016}}</ref><ref>{{Tzita noas|url=https://www.bbc.com/news/technology-50417908|tìtulu='Cryptoqueen' brother admits role in OneCoin fraud|publicatzione=BBC News|data=14 santandria 2019|atzessu=19 santandria 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191114144811/https://www.bbc.com/news/technology-50417908|dataarchìviu=14 santandria 2019}}</ref> OneCoin est cunsiderada unu sistema Ponzi pro more de su mecanismu suo de pagare is primos investidores impreende su dinare de is noos. Est istadu fintzas un'ischema piramidale pro s'arrolamentu de investidores sena frunire unu produtu reale.<ref>{{Tzita libru|autore=Bartlett|nùmene=Jamie|tìtulu=The Missing Cryptoqueen|url=https://books.google.com/books?id=KdBFEAAAQBAJ|data=23 làmpadas 2022|editore=Ebury Publishing|limba=en|ISBN=978-0-7535-5960-4}}</ref> Sa sotziedade teniat una base de datos sua de monedas imbetzes de impreare una cadena de blocos e non teniat prus unu protzessu de minadura chi limitaiat sa possibilidade de bogare dinari nou e ddu fàghere girare. Medas de is persones tzentrales de OneCoin fiant istadas giai implicadas in ischemas e pràticas malas in afares. <ref name=":0">{{Tzita web|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/onecoin-fraud-chargesheet-says-accused-amassed-rs-75-crore-4743458/|tìtulu=OneCoin fraud: Chargesheet says accused amassed Rs 75 crore|sambenadu=Rao|nùmene=Srinith|situ=[[The Indian Express]]|data=10 trìulas 2017|limba=en|atzessu=26 trìulas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220705070811/https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/onecoin-fraud-chargesheet-says-accused-amassed-rs-75-crore-4743458/|dataarchìviu=5 trìulas 2022}}</ref> OneCoin est istada descrita dae The Times comente "una de is prus trampas mannas de s'istòria".<ref>{{Tzita noas|nùmene=Jamie|sambenadu=Bartlett|url=https://www.thetimes.co.uk/article/the-4bn-onecoin-scam-how-crypto-queen-dr-ruja-ignatova-duped-ordinary-people-out-of-billions-then-went-missing-trqpr52pq|tìtulu=The £4bn OneCoin scam: how crypto-queen Dr Ruja Ignatova duped ordinary people out of billions — then went missing|publicatzione=[[The Times]]|data=15 nadale 2019|atzessu=26 trìulas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191215012933/https://www.thetimes.co.uk/article/the-4bn-onecoin-scam-how-crypto-queen-dr-ruja-ignatova-duped-ordinary-people-out-of-billions-then-went-missing-trqpr52pq|dataarchìviu=15 nadale 2019}}</ref>
S'acusa americana at afirmadu chi su progetu at balangiadu in totu su mundu belle 4 milliones de dòllaros.<ref>{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Alison|sambenadu=Frankel|url=https://www.reuters.com/legal/litigation/4-billion-onecoin-fraud-jurisdiction-dooms-claims-against-ex-big-law-partner-2021-09-22/|tìtulu=In $4 billion OneCoin fraud, jurisdiction dooms claims against ex-Big Law partner|publicatzione=[[Reuters]]|data=22 cabudanni 2021|atzessu=26 trìulas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220726073529/https://www.reuters.com/legal/litigation/4-billion-onecoin-fraud-jurisdiction-dooms-claims-against-ex-big-law-partner-2021-09-22/|dataarchìviu=26 trìulas 2022}}</ref> In [[Tzina]], is autoridades ant recuperadu 1,7 milliardos de yuan (267,5 milliones de dòllaros istadunidensos) e persighidu a 98 persones.<ref name="scmp">{{Tzita noas|nùmene=Yingzhi|sambenadu=Yang|url=http://www.scmp.com/tech/article/2148114/china-prosecutes-98-people-recovers-us268-million-onecoin-cryptocurrency|tìtulu=China prosecutes 98 people, recovers US$268 million in OneCoin cryptocurrency investigation, report says|publicatzione=[[South China Morning Post]]|editore=|data=29 maju 2018|atzessu=29 maju 2018|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20180529203306/http://www.scmp.com/tech/article/2148114/china-prosecutes-98-people-recovers-us268-million-onecoin-cryptocurrency|dataarchìviu=29 maju 2018}}</ref> Ruja Ignatova est isparèssida in su [[2017]] cando est istadu presentadu un'òrdine segretu de arrestu de is Istados Unidos e frade suo, Konstantin Ignatov, at pigadu sa positzione sua in s'impresa. Su prus de is dirigentes de sa sotziedade sunt isparèssidos o sunt istados arrestados, mancari Ruja Ignatova siat fuida dae s'arrestu.<ref name="ft">{{Tzita noas|nùmene=James|sambenadu=Marson|url=https://www.fnlondon.com/articles/onecoin-took-in-billions-then-its-leader-disappeared-20200827|tìtulu=OneCoin took in billions. Then its leader disappeared.|publicatzione=[[Financial News]]|editore=|data=27 austu 2020|atzessu=27 austu 2020|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20200918231629/https://www.fnlondon.com/articles/onecoin-took-in-billions-then-its-leader-disappeared-20200827|dataarchìviu=18 cabudanni 2020}}</ref> Greenwood est istadu arrestadu in su [[2018]]<ref name="Ngamkham">{{Tzita noas|nùmene=Wassayos|sambenadu=Ngamkham|url=https://www.bangkokpost.com/news/general/1570022/cops-take-new-tack-as-crime-goes-global|tìtulu=Cops take new tack as crime goes global|publicatzione=[[Bangkok Post]]|editore=|data=8 santandria 2018|atzessu=12 martzu 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230122202534/https://www.bangkokpost.com/thailand/general/1570022/cops-take-new-tack-as-crime-goes-global|dataarchìviu=22 ghennàrgiu 2023}}</ref> e Konstantin Ignatov in su martzu de su [[2019]].<ref name="Manhattan">{{Tzita web|url=https://www.justice.gov/usao-sdny/pr/manhattan-us-attorney-announces-charges-against-leaders-onecoin-multibillion-dollar|tìtulu=Manhattan U.S. Attorney Announces Charges Against Leaders Of "OneCoin," A Multibillion-Dollar Pyramid Scheme Involving The Sale Of A Fraudulent Cryptocurrency|situ=Justice.gov|editore=United States Department of Justice|data=8 martzu 2019|atzessu=12 martzu 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20190308160216/https://www.justice.gov/usao-sdny/pr/manhattan-us-attorney-announces-charges-against-leaders-onecoin-multibillion-dollar|dataarchìviu=8 martzu 2019}}</ref> In su mese de onniasantu de su 2019, Konstantin Ignatov s'est decraradu culpàbile de limpiadura de dinari e frode. Sa pena màssima totale pro is acusas est de 90 annos de presone.<ref>{{Tzita noas|url=https://www.bbc.com/news/technology-50417908|tìtulu=Cryptoqueen brother admits role in OneCoin fraud|publicatzione=BBC News|data=14 santandria 2019|atzessu=19 santandria 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191114144811/https://www.bbc.com/news/technology-50417908|dataarchìviu=14 santandria 2019}}</ref> In su [[2022]] Greenwood s'est decraradu culpàbile e in su [[2023]] est istadu cundennadu a 20 annos pro frode e limpiadura de dinari.<ref name="Matza"/>
== Cuntzetu ==
OneCoin est istadu presentadu in sa fine de su [[2014]]. Non fiat unu criptodinari detzentralizadu ma prus che totu un'ischema piramidale tzentralizadu acasagiadu in is serbidores de OneCoin Ltd chi fiat cummertziadu comente a criptodinari. Su cuntzetu est istadu istituidu dae Ruja Ignatova cun Sebastian Greenwood comente distribudore printzipale in sa piràmide.<ref name="Breuninger">{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Kevin|sambenadu=Breuninger|url=https://www.cnbc.com/2023/09/12/cryptoqueen-partner-gets-20-years-prison-in-4-billion-ponzi-fraud.html|tìtulu=Co-founder of $4 billion crypto fraud scheme gets 20 years in prison, 'Cryptoqueen' partner remains at large|publicatzione=CNBC|data=12 cabudanni 2023|atzessu=18 santugaine 2023}}</ref>
Segundu OneCoin, sa faina printzipale sua fiat sa de bèndere materiale didàticu pro su cummèrtziu de criptodinaris: is investidores podiant comporare "pachetes didàticos" chi costaiant intre 100 e 118.000 èuros,<ref name="yle">{{Tzita web|url=http://yle.fi/uutiset/finns_investing_millions_in_new_virtual_currency_police_keeping_tabs_on_case/8743590|tìtulu=Finns investing millions in new virtual currency; police keeping tabs on case|sambenadu=YLE|data=14 martzu 2016|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160314172225/http://yle.fi/uutiset/finns_investing_millions_in_new_virtual_currency_police_keeping_tabs_on_case/8743590|dataarchìviu=14 martzu 2016}}</ref> o - segundu unu blog de s'indùstria - 225.500 èuros.<ref>{{Tzita noas|url=https://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-investment-packages-approach-a-quarter-million-euros/|tìtulu=OneCoin investment packages approach a quarter million Euros|publicatzione=Behind MLM|data=18 santugaine 2016|atzessu=26 cabudanni 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20190926072145/https://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-investment-packages-approach-a-quarter-million-euros/|dataarchìviu=26 cabudanni 2019}}</ref> Is investores retziant fintzas "tokens" chi podiant èssere impreados pro s'estratzione de OneCoins, mancari non esisteret unu protzessu de estratzione reale.<ref>{{Tzita web|url=https://www.ekathimerini.com/in-depth/special-report/247885/cryptoqueen-disappears-leaving-havoc-in-her-wake|tìtulu=Cryptoqueen disappears, leaving havoc in her wake|sambenadu=Papadopoulos|nùmene=Yiannis|situ=[[Kathimerini]]|data=24 nadale 2019|atzessu=26 trìulas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220703194236/https://www.ekathimerini.com/in-depth/special-report/247885/cryptoqueen-disappears-leaving-havoc-in-her-wake/|dataarchìviu=3 trìulas 2022}}</ref> S'est naradu chi s'estratzione si diat èssere fata in duos sitos in [[Bulgaria]] e unu in [[Hong Kong]].<ref>{{Tzita web|url=https://www.justice.gov/usao-sdny/press-release/file/1141986/download|tìtulu=U.S. v. Konstantin Ignatov Complaint|situ=United States District Attorney's Office Southern District of New York|data=6 martzu 2019|atzessu=26 trìulas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220412004634/https://www.justice.gov/usao-sdny/press-release/file/1141986/download|dataarchìviu=12 abrile 2022}}</ref>
S'ùnica manera de iscambiare OneCoins pro àteras monedas fiat su OneCoin Exchange ("xcoinx"), unu mercadu internu pro is membros chi aiant investidu prus de un'importu istabilèssidu. Sas OneCoins podiant èssere cambiadas cun èuros, chi fiant postos in unu "bussigheddu virtuale", dae in ue faghiat a pedire unu trasferimentu bancàriu. Su mercadu teniat lìmites de bèndida diàrios basadas in su ''pachete'' in ue su bendidore aiat investidu, limitende meda s'importu de OneCoins chi podiant èssere cuncambiados dae sas vìtimas de sa trampa. Comente a distribudore printzipale, su 5% de totu sas bèndidas de OneCoin andaiat a Greenwood, chi at balangiadu prus de 300 milliones de dòllaros. <ref name="Breuninger"/>
Su 1 de martzu de su [[2016]] OneCoin at ghetadu unu bandu internu narende chi su mercadu diat èssere serradu pro duas chidas pro mantenimentu e isprichende chi custu fiat pretzisu pro "su nùmeru mannu de minadores" e pro "una mègius integratzione cun sa cadena de blocos".<ref>{{Tzita web|url=http://murobbs.muropaketti.com/posts/1716953707/|tìtulu=OneCoin – Uusi pyramidihuijaus? KRP: Rikosta voidaan arvioida luotettavasti vasta myöhemmin|data=2 martzu 2016|atzessu=24 martzu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160423010347/http://murobbs.muropaketti.com/posts/1716953707/|dataarchìviu=23 abrile 2016}}</ref> A pustis de àere torradu a abèrrere, est istadu serradu torra sena avisu in su ghennàrgiu de su [[2017]], mancari assotziados a s'azienda apant sighidu a atzetare fundos.<ref>{{Tzita web|url=http://behindmlm.com/companies/onecoin/onelife-suspend-onecoin-withdrawls-affiliates-cant-cash-out/|tìtulu=OneLife suspend OneCoin withdrawals, affiliates can't cash out|data=15 ghennàrgiu 2017|atzessu=26 abrile 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170115195610/http://behindmlm.com/companies/onecoin/onelife-suspend-onecoin-withdrawls-affiliates-cant-cash-out/|dataarchìviu=15 ghennàrgiu 2017}}</ref><ref name="ft"/>
== Problemas legales e crìticas ==
=== 2015 ===
Su 30 de cabudanni de su [[2015]], sa Cummissione de Supervisione Finantziària de sa Bulgaria (FSC) at ghetadu un'avisu de arriscos possìbiles in is criptodinaris noos, tzitende OneCoin comente a esempru.<ref>{{Tzita web|url=http://www.fsc.bg/en/news/saobshtenie-onecoin-7727.html|tìtulu=СЪОБЩЕНИЕ – OneCoin|sambenadu=FSC|data=30 cabudanni 2015|limba=bg|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20151123231411/http://www.fsc.bg/en/news/saobshtenie-onecoin-7727.html|dataarchìviu=23 santandria 2015}}</ref> A pustis de s'avisu, OneCoin at sessadu totu is fainas in Bulgaria e at cumintzadu a impreare bancas in paisos istràngios pro tratare is trasferimentos bancàrios de is partetzipantes.<ref>{{Tzita web|url=http://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-lose-last-bank-account-unable-to-accept-wires/|tìtulu=OneCoin lose last bank account, unable to accept wires|situ=behindmlm.com|atzessu=15 santandria 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20161116015955/http://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-lose-last-bank-account-unable-to-accept-wires/|dataarchìviu=16 santandria 2016}}</ref>
=== 2016 ===
[[File:Dr._Ruja_Ignatova.jpg|thumb|Ruja Ignatova, amministradora de OneCoin]]
Sa sotziedade e su progetu fiant in sa lista de osservatzione de autoridades medas; intre issos ddoe fiant autoridades de Bulgaria, [[Finlàndia]],<ref name="yle"/><ref>{{Tzita web|url=https://www.poliisi.fi/keskusrikospoliisi/tiedotteet/1/0/krp_on_selvittanyt_onecoin-virtuaalirahaa_41044|tìtulu=KRP ON SELVITTÄNYT ONECOIN-VIRTUAALIRAHAA|sambenadu=Poliisi|data=11 abrile 2015|limba=fi|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20151105062950/https://www.poliisi.fi/keskusrikospoliisi/tiedotteet/1/0/krp_on_selvittanyt_onecoin-virtuaalirahaa_41044|dataarchìviu=5 santandria 2015}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.hs.fi/talous/a1446613276082|tìtulu=Krp ei aloita tutkintaa Onecoin-valuutasta – kehottaa silti erityiseen varovaisuuteen|sambenadu=Helsingin Sanomat|data=4 santandria 2015|limba=fi|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20151104221808/http://www.hs.fi/talous/a1446613276082|dataarchìviu=4 santandria 2015}}</ref> [[Isvètzia]],<ref>{{Tzita web|url=http://www.lotteriinspektionen.se/sv/Press/Nyheter/OneCoins-verksamhet-polisanmalt-for-misstankt-brott-mot-lotterilagen/|tìtulu=OneCoins verksamhet polisanmält för misstänkt brott mot lotterilagen|sambenadu=Lotteri Inspektionen|data=27 ghennàrgiu 2016|limba=sv|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160129061948/http://www.lotteriinspektionen.se/sv/Press/Nyheter/OneCoins-verksamhet-polisanmalt-for-misstankt-brott-mot-lotterilagen/|dataarchìviu=29 ghennàrgiu 2016}}</ref> [[Norvègia]]<ref>{{Tzita web|url=http://www.direktesalgsforbundet.no/vil-ikke-vaere-politi|tìtulu=Vil ikke være politi|sambenadu=direktesalgsforbundet.no|data=3 martzu 2016|limba=NO|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160308042541/http://www.direktesalgsforbundet.no/vil-ikke-vaere-politi|dataarchìviu=8 martzu 2016}}</ref> e [[Letònia]].<ref>{{Tzita web|url=http://www.fktk.lv/lv/klientu-aizsardziba/bridinajumi-par-nelicencetiem/5659-fktk-bridina-par-onecoin-sniegtajiem-pakalpojumiem.html/|tìtulu=FKTK brīdina par OneCoin sniegtajiem pakalpojumiem|data=11 martzu 2016|limba=lv|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160316215204/http://www.fktk.lv/lv/klientu-aizsardziba/bridinajumi-par-nelicencetiem/5659-fktk-bridina-par-onecoin-sniegtajiem-pakalpojumiem.html/|dataarchìviu=16 martzu 2016}}</ref> Is autoridades in paisos medas ant avisadu de su chi s'arriscat cun aziendas comente a OneCoin e ant aviadu atziones de giudìtziu contra a persones ligadas a OneCoin, comente a s'amministradora Ruja Ignatova e su frade Konstantin Ignatov.<ref name="Manhattan"/>
In martzu de su [[2016]], s'Assòtziu de sa Vendita Direta in Norvègia at ghetadu un'avisu contra a OneCoin, cumparende·ddu cun un'ischema a piràmide.<ref name="DSANorway"/>
In su mese de idas de su 2016, s'Autoridade Italiana de sa Cuncurrèntzia e su Mercadu "at cumandadu sa suspensione cautelare de sa subra-remonada faina de sa sotziedade One Life", e aviadu unu protzedimentu contra a is rapresentantes suos in Itàlia, descriende sa faina issoro comente a unu "sistema de bèndida piramidale proibidu dae sa lege", e ordinende de acabbare de promòvere e bèndere OneCoin in Itàlia.<ref>{{Tzita web|url=http://www.agcm.it/index.php?option=com_content&view=article&id=8516:ps10550-vendite-piramidali-sospesa-in-via-cautelare-la-promozione-della-criptomoneta-onecoin&catid=8:comunicati-stampa&Itemid=54|tìtulu=PS10550 – Vendite piramidali: sospesa in via cautelare la promozione della criptomoneta OneCoin|situ=agcm.it|atzessu=30 nadale 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20161231081106/http://www.agcm.it/index.php?option=com_content&view=article&id=8516:ps10550-vendite-piramidali-sospesa-in-via-cautelare-la-promozione-della-criptomoneta-onecoin&catid=8:comunicati-stampa&Itemid=54|dataarchìviu=31 nadale 2016}}</ref> Su 27 de freàrgiu de su 2017, a pustis de sa concruida de s'inchiesta issoro, AGCM at proibidu totu sa faina ligadas a OneCoin finas a annùntzios benidores.<ref>{{Tzita web|url=http://www.agcm.it/stampa/comunicati/8620-ps10550-vendite-piramidali-sospesa-la-promozione-della-criptomoneta-onecoin-da-parte-di-one-life.html|tìtulu=PS10550 – Vendite piramidali: Antitrust sospende la promozione della criptomoneta OneCoin da parte di One Life|situ=agcm.it|atzessu=12 martzu 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170508100050/http://www.agcm.it/stampa/comunicati/8620-ps10550-vendite-piramidali-sospesa-la-promozione-della-criptomoneta-onecoin-da-parte-di-one-life.html|dataarchìviu=8 maju 2017}}</ref>
In su mese de idas de su 2016, sa Banca tzentrale ungheresa at ghetadu un'avisu chi OneCoin fiat un'ischema piramidale, e in [[Tzina]] in su matessi annu sunt istados arrestados membros e investidores medas de OneCoin e sunt istados secuestrados ativos de 30,8 milliones de dòllaros istadunidensos.<ref>{{Tzita web|url=https://www.mnb.hu/sajtoszoba/sajtokozlemenyek/2016-evi-sajtokozlemenyek/fokozott-kockazatot-hordoznak-a-vilaghalon-elerheto-virtualis-fizetoeszkozok|tìtulu=Fokozott kockázatot hordoznak a világhálón elérhető virtuális fizetőeszközök (in Hungarian)|situ=mnb.hu|atzessu=22 nadale 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20161222223926/https://www.mnb.hu/sajtoszoba/sajtokozlemenyek/2016-evi-sajtokozlemenyek/fokozott-kockazatot-hordoznak-a-vilaghalon-elerheto-virtualis-fizetoeszkozok|dataarchìviu=22 nadale 2016}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://behindmlm.com/companies/onecoin/chinese-authorities-investigating-onecoin-investors-arrested|tìtulu=Chinese authorities investigating OneCoin, investors arrested|sambenadu=behindmlm.com|data=27 abrile 2016|atzessu=12 austu 2016|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20160429111537/http://behindmlm.com/companies/onecoin/chinese-authorities-investigating-onecoin-investors-arrested|dataarchìviu=29 abrile 2016}}</ref>
=== 2017 ===
In su martzu de su [[2017]], sa Bancu natzionale croatu (HNB) at cussigiadu a su pùblicu de "donare atentzione manna" cun is detzisiones chi pertocant OneCoin, sende chi is operatziones OneCoin non sunt supervisionadas dae sa HNB, e at avisadu chi is pèrdidas possìbiles sunt a càrrigu de is investidores.<ref>{{Tzita web|url=https://www.hnb.hr/en/-/proizvod-pod-nazivom-onecoin-nosi-mnoge-rizike|tìtulu=OneCoin product carries many risks - CNB - HNB|situ=web.archive.org|data=2017-08-27|limba=en|atzessu=2024-10-04|dataarchìviu=2017-08-27|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170827052011/https://www.hnb.hr/en/-/proizvod-pod-nazivom-onecoin-nosi-mnoge-rizike|urlmortu=eja}}</ref>
Su 23 de abrile de su 2017, sa politzia indiana at arrestadu a 18 persones in Navi Mumbai pro s'organizatzione de un'esèrtzitu de reclutamentu OneCoin. Sa politzia at assistidu in segretu a s'addòbiu pro giudicare is acusas in antis de detzìdere de si mòere. Is investigatziones sunt sighidas cun s'intentu de rivelare is livellos prus artos de sa piràmide.<ref>{{Tzita noas|sambenadu=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/18-held-for-organising-ponzi-scheme-seminar/article18202122.ece|tìtulu=18 held for organising Ponzi scheme seminar|publicatzione=The Hindu|data=25 abrile 2017|atzessu=25 abrile 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170424215119/http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/18-held-for-organising-ponzi-scheme-seminar/article18202122.ece|dataarchìviu=24 abrile 2017}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://afternoondc.in/city-news/raid-on-onecoin-brings-out-lakhs-of-coins/article_193336|tìtulu=Raid on OneCoin, brings out lakhs of coins|sambenadu=The Afternoon|data=25 abrile 2017|atzessu=27 abrile 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170426061705/http://afternoondc.in/city-news/raid-on-onecoin-brings-out-lakhs-of-coins/article_193336|dataarchìviu=26 abrile 2017}}</ref> In maju, s'inchiesta at recuperadu 24,57 crores de rupias (3,32 milliones de dollaros istadunidensos) in chimbanta contos de banca. Unos àteros 75 crores de rupias (10,12 milliones de dollaros istadunidensos) sunt istados trasferidos a foras in antis chi is autoridades ddos apant pòdidos secuestrare.<ref>{{Tzita noas|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/onecoin-fraud-cops-recover-rs-24cr-from-9-banks/articleshow/58651788.cms|tìtulu=OneCoin fraud: Cops recover Rs 24 crore from 9 banks|editore=Times of India|data=13 maju 2017|atzessu=13 maju 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170513160745/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/onecoin-fraud-cops-recover-rs-24cr-from-9-banks/articleshow/58651788.cms|dataarchìviu=13 maju 2017}}</ref> In su mese de maju, duas àteras persones sunt istadas arrestadas e àteros 24 crores de rupias (3,24 milliones de dollaros istadunidensos) sunt istados secuestrados dae contos de banca. Un'iscuadra ispetziale de 15 persones, intre is cales 4 ispetores assistentes de sa politzia, est istada formada a suta de s'ispetore ''senior'' de sa politzia Shivaji Awate cun sa punna de sighire sa pista de su dinare e, s'in casu mai, de giùghere a àteros arrestos.<ref>{{Tzita noas|sambenadu=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/2-more-held-in-onecoin-scam/article18475750.ece|tìtulu=2 more held in OneCoin scam|publicatzione=The Hindu|data=18 maju 2017|atzessu=19 maju 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170520211328/http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/2-more-held-in-onecoin-scam/article18475750.ece|dataarchìviu=20 maju 2017}}</ref>
Su 27 de abrile de su 2017, s'Autoridade Federale de Supervisione Financiera (BaFin) de [[Germània]] at emìtidu òrdines a Onecoin Ltd, Dubai, e OneLife Network Ltd, Belize de firmare is fainas.<ref name="BaFin">{{Tzita web|url=https://www.bafin.de/dok/9207438|tìtulu=Onecoin Ltd (Dubai), OneLife Network Ltd (Belize) und One Network Services Ltd (Sofia/Bulgaria): BaFin issues cease and desist orders holding the companies to stop own funds trading in 'OneCoins' in Germany|editore=BaFin Federal Financial Supervisory Authority|atzessu=19 nadale 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191217214655/https://www.bafin.de/dok/9207438|dataarchìviu=17 nadale 2019}}</ref> S'Autoridade at concruidu chi su cummèrtziu de OneCoins fiat cummèrtziu fraudolentu de "fundos pròpios".<ref name="BaFin" />
Su 28 de abrile de su 2017, sa Banca de Tailàndia at ghetadu un'avisu contra a OneCoin, afirmende chi fiat una moneda digitale contras a sa lege e chi non diat dèpere èssere impreada in su cummèrtziu.<ref>{{Tzita noas|sambenadu=Bangkok Post|url=http://www.bangkokpost.com/business/finance/1239954/bot-warns-public-about-onecoin-currency|tìtulu=BoT warns public about OneCoin currency|publicatzione=Bangkok Post|data=28 abrile 2017|atzessu=28 abrile 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20230122202541/https://www.bangkokpost.com/business/1239954/bot-warns-public-about-onecoin-currency|dataarchìviu=22 ghennàrgiu 2023}}</ref>
Su 29 de maju de su 2017, sa Commissione Internatzionale de is Servìtzios Finanziàrios de Belize (''IFSC'') at ghetadu un'avisu narende chi OneLife Network Ltd fiat faghende cummèrtziu sena una lissèntzia o permissu de IFSC o de cale si siat àtera autoridade. A OneLife Network Ltd dd'ant intimadu de sessare sa faina illegale.<ref name="belize">{{Tzita web|url=http://www.ifsc.gov.bz/one-life-network-limited/|tìtulu=One Life Network Limited|sambenadu=IFSC|data=29 maju 2017|atzessu=30 maju 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170908174358/http://www.ifsc.gov.bz/one-life-network-limited/|dataarchìviu=8 cabudanni 2017}}</ref>
Su 16 de ghennàrgiu de su [[2017]], su CEO de OneCoin Ltd. at afirmadu chi OneCoin fiat istada autorizada dae su guvernu [[Vietnam|vietnamita]], chi fiat permìtidu dae sa lege a dd'impreare comente a unu dinari digitale e chi fiat su primu in [[Àsia]] autorizadu in manera ufitziale dae cale si siat guvernu.<ref name="vietnam">{{Tzita web|url=http://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-vietnamese-regulatory-document-forged-govt-says/|tìtulu=OneCoin Vietnamese regulatory document forged, govt says|sambenadu=Behind MLM|data=20 làmpadas 2017|atzessu=22 làmpadas 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170624045841/http://behindmlm.com/companies/onecoin/onecoin-vietnamese-regulatory-document-forged-govt-says/|dataarchìviu=24 làmpadas 2017}}</ref> Su 20 de làmpadas de su 2017, su Ministeru de sa Pianificatzione e Investimentu de su Vietnam (MPI) at decraradu chi su documentu chi OneCoin at impreadu comente a proa fiat farsu e chi su documentu fiat contràriu a sa normativa de su MPI e chi sa persone chi nanca dd'aiant firmadu non fiat in sa positzione decrarada dae su documentu in su momentu de sa creatzione. MPI at avèrtidu a is privados e is aziendas de donare atentzione si aerent atopadu su documentu in su raportu de afàrios.<ref>{{Tzita web|url=http://baodauthau.vn/phap-luat/canh-bao-viec-gia-mao-van-ban-cua-bo-ke-hoach-va-dau-tu-cuc-quan-ly-dau-thau-43468.html|tìtulu=Cảnh báo việc giả mạo văn bản của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Cục Quản lý đấu thầu|sambenadu=Báo Đấu thầu|data=20 làmpadas 2017|limba=vi|atzessu=22 làmpadas 2017|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20170622084623/http://baodauthau.vn/phap-luat/canh-bao-viec-gia-mao-van-ban-cua-bo-ke-hoach-va-dau-tu-cuc-quan-ly-dau-thau-43468.html|dataarchìviu=22 làmpadas 2017}}</ref><ref name="vietnam" />
Su 10 de trìulas de su 2017, Ruja Ignatova, s'amministradora, est istada acusada in [[Ìndia]] de trampare a is investidores comente parte de s'indàgine indiana.<ref name=":0"/>
=== 2018 ===
[[File:OneCoin_office_in_Sofia,_Bulgaria.jpg|thumb|S'ufìtziu de OneCoin in [[Sofia]], [[Bulgaria]], in su 2016]]
In su 17 e 18 de ghennàrgiu de su [[2018]], sa politzia bùlgara est atzocada in s'ufìtziu de OneCoin in Sofia, pro voluntade de sa procura de Bielefeld, in [[Germània]]. Sa politzia tedesca e s'Europol ant pigadu parte a s'arrestu e a s'imbìstigu. In prus, 14 àteras aziendas ligadas a OneCoin, sunt istadas investigadas e 50 testimòngios sunt istados interrogados. Is [[Serbidore (informàtica)|serbidores]] de OneCoin e àteras proas materiales sunt istados secuestrados.<ref>{{Tzita web|url=https://sofiaglobe.com/2018/01/19/bulgarian-special-prosecutors-join-in-anti-money-laundering-operation-against-onecoin/|tìtulu=Bulgarian special prosecutors join in anti-money laundering operation against OneCoin|sambenadu=The Sofia Globe|data=19 ghennàrgiu 2018|atzessu=19 ghennàrgiu 2018|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20180119144835/https://sofiaglobe.com/2018/01/19/bulgarian-special-prosecutors-join-in-anti-money-laundering-operation-against-onecoin/|dataarchìviu=19 ghennàrgiu 2018}}</ref>
Su 3 de maju de su 2018, sa Banca tzentrale de Samoa (CBS) at proibidu totu is transatziones esternas ligadas a OneCoin e OneLife.<ref>{{Tzita web|url=https://www.cbs.gov.ws/index.php/dmsdocument/6000|tìtulu=Central Bank of Samoa Blocks All OneCoin Cryptocurrency Transactions|editore=Central Bank of Samoa|data=21 martzu 2018|atzessu=6 maju 2018|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20180507003554/https://www.cbs.gov.ws/index.php/dmsdocument/6000|dataarchìviu=7 maju 2018}}</ref> Sa banca aiat giai ghetadu un'avisu in contu de OneCoin in su mese de martzu.<ref>{{Tzita web|url=https://www.cbs.gov.ws/index.php/media/latest-news/central-bank-of-samoa-issues-warning-on-onecoin-cryptocurrency-/|tìtulu=Warning on ONECOIN Cryotocurrency|sambenadu=Central Bank of Samoa|data=21 martzu 2018|atzessu=6 maju 2018|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20180507003602/https://www.cbs.gov.ws/index.php/media/latest-news/central-bank-of-samoa-issues-warning-on-onecoin-cryptocurrency-/|dataarchìviu=7 maju 2018}}</ref> Sa CBS descriet OneCoin comente a ischema piramidale de arriscu artu meda.
Su collaboradore de Ruja Ignatova e co-fundadore de OneCoin Sebastian Karl Greenwood (de 47-48 annos) est istadu arrestadu in [[Tailàndia]] in su mese de trìulas de su 2018, abetende s'estraditzione a is Istados Unidos. Greenwood est babbu de bator fìgios e tzitadinu de [[Isvètzia]] e de su [[Regnu Unidu]].<ref name="Matza"/><ref name="ChrisKing2023">{{Tzita noas|nùmene=Chris|sambenadu=King|url=https://euroweeklynews.com/2023/09/13/sebastain-karl-greenwood-swedish-onecoin-founder-sentenced-20-years-prison/|tìtulu=Sebastian Karl Greenwood: Swedish 'OneCoin' Founder Sentenced To 20 Years In Prison|publicatzione=[[EuroWeekly News]]|data=12 cabudanni 2023|atzessu=17 santugaine 2023}}</ref><ref name="Ngamkham"/> Greenwood at impreadu su dinari de OneCoin pro comporare propiedades immòbiles internatzionales, bestimenta e rellògios caros, e pro dare un'antìtzipu de 6.500.000 kr pro unu yacht Sunseeker.<ref name="ChrisKing2023" />
=== 2019 ===
Su frade de Ruja Ignatova, Konstantin Ignatov, est istadu arrestadu in su martzu de su [[2019]].<ref name="Manhattan"/> In unu patu de su 4 de santugaine (fatu pùblicu su 12 de santandria), at cunfessadu sa frode e sa limpiadura de dinari ligadas a su progetu.<ref>{{Tzita noas|url=https://www.bbc.com/news/technology-50417908|tìtulu='Cryptoqueen' brother admits role in OneCoin fraud|publicatzione=BBC News|data=14 santandria 2019|atzessu=19 santandria 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191114144811/https://www.bbc.com/news/technology-50417908|dataarchìviu=14 santandria 2019}}</ref>
Su 21 de santandria de su 2019 su Tribunale Federale de New York at decraradu a s'abogadu Mark Scott culpàbile de limpiadura de dinari e frode bancària pro su ruolu suo in sa trasmissione de 400 milliones de dòllaros istadunidensos dae is [[Istados Unidos]].<ref>{{Tzita noas|url=https://www.bbc.com/news/technology-50509299|tìtulu=OneCoin lawyer found guilty in 'crypto-scam'|publicatzione=BBC News|data=21 santandria 2019|atzessu=24 santandria 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20191123084004/https://www.bbc.com/news/technology-50509299|dataarchìviu=23 santandria 2019}}</ref>
Su 24 de santandria de su 2019 sa BBC at publicadu un'imbìstigu minudosu in contu de OneCoin e Ignatova, intitulada "Cryptoqueen: How this woman scammed the world, then vanished" (Ciypto-reina: Comente custa fèmina at ingannadu su mundu, e poi est isparèssida". Is giornalistas pensant chi Ignatova bivat in [[Francoforte]] cun una identidade farsa.<ref>{{Tzita noas|url=https://www.bbc.com/news/stories-50435014|tìtulu=Cryptoqueen: How this woman scammed the world, then vanished|publicatzione=BBC News|data=24 santandria 2019|atzessu=24 santandria 2019|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20201221235010/https://www.bbc.com/news/stories-50435014|dataarchìviu=21 nadale 2020}}</ref>
=== 2021 ===
Sa sotziedade OneCoin, Ruja Ignatova e [[Gilbert Armenta]] sunt istados cundennados pro inacumprimentu unu protzessu in cursu in is Istados Unidos.<ref name="Yahoo Finance">{{Tzita web|url=https://finance.yahoo.com/news/4b-ponzi-scheme-onecoin-cryptoqueen-093250400.html|tìtulu=$4B Ponzi Scheme OneCoin and 'CryptoQueen' Leader Found in Default in US Lawsuit|sambenadu=Crawley|nùmene=Jamie|situ=Yahoo Finance|data=18 maju 2021|atzessu=19 maju 2021|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20210519053051/https://finance.yahoo.com/news/4b-ponzi-scheme-onecoin-cryptoqueen-093250400.html|dataarchìviu=19 maju 2021}}</ref>
=== 2022 ===
In su maju de su [[2022]], s'Europol at agiuntu s Ignatova a sa lista de "is prus chircados de s'Europa", oferende una ricumpensa de 5.000 € pro informatziones chi portent a s'arrestu suo.<ref name="Europe's most wanted">{{Tzita web|url=https://eumostwanted.eu/ignatova-ruja|tìtulu=Europe's most wanted|situ=Europe's most wanted|data=11 maju 2022|limba=en|atzessu=11 maju 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220605225942/https://eumostwanted.eu/ignatova-ruja|dataarchìviu=5 làmpadas 2022}}</ref><ref name="Profit.ro">{{Tzita web|url=https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/financiar/video-fondatoarea-onecoin-poreclita-regina-cripto-inclusa-pe-lista-celor-mai-cautati-fugari-de-catre-europol-anterior-mediatizare-in-romania-20704396|tìtulu="Regina cripto", pe lista celor mai căutați fugari VIDEO|sambenadu=Dragu|nùmene=Florentina|situ=Profit.ro|data=12 maju 2022|limba=ro|atzessu=30 làmpadas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220925153536/https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/financiar/video-fondatoarea-onecoin-poreclita-regina-cripto-inclusa-pe-lista-celor-mai-cautati-fugari-de-catre-europol-anterior-mediatizare-in-romania-20704396|dataarchìviu=25 cabudanni 2022}}</ref> Su 30 de làmpadas, su Federal Bureau of Investigation at agiuntu a Ignatova a sa lista de is prus fuidores chircados de s'FBI, oferende una ricumpensa de finas a 100.000 $ pro informatziones chi portent a s'arrestu suo.<ref name="nbcnews-2022-06-30">{{Tzita noas|limba=en|nùmene=Ken|sambenadu=Dilanian|nùmene2=Tom|sambenadu2=Winter|url=https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/cryptoqueen-now-one-fbis-10-wanted-rcna36139|tìtulu=The 'CryptoQueen' is now one of the FBI's 10 Most Wanted|publicatzione=NBC News|data=30 làmpadas 2022|atzessu=30 làmpadas 2022|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220703132253/https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/cryptoqueen-now-one-fbis-10-wanted-rcna36139|dataarchìviu=3 làmpadas 2022}}</ref>
In su mese de idas, Greenwood s'est decraradu culpàbile de frode e limpiadura de dinari in unu tribunale federale de is Istados Unidos.<ref name="Matza">{{Tzita noas|nùmene=Max|sambenadu=Matza|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-66793135|tìtulu=Cryptoqueen: Accomplice jailed for 20 years for OneCoin financial scam|publicatzione=BBC News|data=12 cabudanni 2023|atzessu=17 santugaine 2023}}</ref>
=== 2023 ===
In su martzu de su 2023, s'èx responsàbile legale e de cunformidade de OneCoin Irina Dilkinska est istada arrestada e est istada estradada dae sa Bulgaria a is Istados Unidos.<ref>{{Tzita web|url=https://www.justice.gov/usao-sdny/pr/bulgarian-woman-charged-role-multi-billion-dollar-cryptocurrency-pyramid-scheme-onecoin|tìtulu=Bulgarian Woman Charged For Role In Multi-Billion-Dollar Cryptocurrency Pyramid Scheme "OneCoin" And Extradited From Bulgaria To The United States|situ=www.justice.gov|data=21 martzu 2023|limba=en|atzessu=}}</ref>
Frank Schneider, ex responsàbile de s'inteligèntzia de su Lussemburgu e cussigeri de Ignatova, est fuidu.<ref name="Byrne 2023">{{Tzita web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-65861495|tìtulu=Cryptoqueen: Adviser to missing fugitive disappears|sambenadu=Byrne|nùmene=Rob|situ=BBC News|data=9 làmpadas 2023|atzessu=10 làmpadas 2023}}</ref> Is giornalistas ant sugeridu chi Ignatova diat pòdere èssere istadu assassinadu.<ref name="Byrne 2023" />
In su cabudanni de su 2023, Greenwood est istadu cundennadu a 20 annos de presone federale (mancu 5 annos giai iscontados) dae unu tribunale federale de New York.<ref name="Matza"/><ref>{{Tzita web|url=https://www.justice.gov/usao-sdny/pr/co-founder-multibillion-dollar-cryptocurrency-scheme-onecoin-sentenced-20-years-prison|tìtulu=Southern District of New York {{!}} Co-Founder Of Multibillion-Dollar Cryptocurrency Scheme “OneCoin” Sentenced To 20 Years In Prison {{!}} United States Department of Justice|situ=www.justice.gov|data=2023-09-12|limba=en|atzessu=2024-10-07}}</ref><ref name="ChrisKing2023"/>
=== 2024 ===
Dilkinska at ammìtidu sa culpa sua e est istada cundennada a bator annos de presone.<ref name="e976">{{Tzita web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-04-03/onecoin-executive-gets-four-years-over-4-billion-crypto-scam|tìtulu=OneCoin Executive Gets Four Years Over $4 Billion Crypto Scam|sambenadu=Voris|nùmene=Bob Van|situ=Bloomberg.com|data=3 abrile 2024|atzessu=26 làmpadas 2024}}</ref>
Su Procuratore Generale de sa Bulgaria at incumentzadu su protzedimentu pro cunfiscare totu is propiedades de Ignatova in Bulgaria.<ref name="c731">{{Tzita web|url=https://sofiaglobe.com/2024/06/26/bulgaria-to-charges-seize-property-of-cryptoqueen-ignatova/|tìtulu=Bulgaria to charges, seize property of ‘cryptoqueen’ Ignatova|situ=The Sofia Globe|data=26 làmpadas 2024|atzessu=26 làmpadas 2024}}</ref><ref name="g521" /> Is autoridades americanas ant postu unu cumpensu de chimbe milliones de dòllaros a chie portet informatziones de utilidade pro arrestare a Ignatova.<ref name="c731" /><ref name="g521">{{Tzita web|url=https://www.novinite.com/articles/226851/US+Offers+%245+Million+Bounty+for+Arrest+of+Bulgarian+Ruja+Ignatova+in+Massive+Fraud+Case|tìtulu=US Offers $5 Million Bounty for Arrest of Bulgarian Ruja Ignatova in Massive Fraud Case|situ=Novinite.com|data=26 làmpadas 2024|atzessu=26 làmpadas 2024}}</ref><ref>{{Tzita web|url=https://www.fbi.gov/wanted/topten/ruja-ignatova|tìtulu=RUJA IGNATOVA|situ=Federal Bureau of Investigation|limba=en-us|atzessu=2025-03-19}}</ref>
== Riferimentos ==
<references responsive="" />{{Artìculu de su mese|maju|2026}}
[[Categoria:Economia]]
[[Categoria:Informàtica]]
2u77hpkodvvvpbms76skby6ybl5odrn
KT315 e KT361
0
23551
190420
2026-07-24T20:57:46Z
PNNu
12712
Tradutzione de https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%A2315 [https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%A2315&oldid=146228680 versione 146228680 ]
190420
wikitext
text/x-wiki
[[File:Kt315-logo.jpg|thumb|Unos cantos KT315 e KT316]]
Su '''KT315''' est unu transistor bipolare NPN de silìtziu a bassa potèntzia e arta frecuèntzia in cuntenidore KT-13, impreadu meda in aparatos eletrònicos [[Unione Sovietica|sovièticos]].
Su '''KT361''' est unu transistor bipolare PNP, cumplementare a su KT315. Is duos s'impreaiant a fitianu in cumbinatzione in tzircùitos push-pull sena trasformadore. Gràtzias a is piessìnnios tècnicos de primore suos, est istadu impreadu meda in ingennieria radiofònica natzionale. Pro ddu distìnghere dae su KT315, sa lìtera identificativa de su grupu est posta in tzentru e in artu in su ladu pranu, a bortas intre duos tratigheddos.
== Istòria ==
In su 1966, su Ministru de s'Indùstria Eletrònica de s'URSS, A. I. Shokin, aiat lèghidu un'artìculu de sa rivista Electronics chi pertocaiat s'isvilupu in is [[Istados Unidos de Amèrica|Istados Unidos]] de unu transistor cun tecnologia adatada pro sa produtzione de massa<ref name=":0">{{Tzita web|url=http://www.155la3.ru/kt315_361.htm|tìtulu=Музей электронных раритетов - Актив - КТ315+КТ361|situ=www.155la3.ru|limba=ru|atzessu=2026-07-24}}</ref>, impreende unu mètodu de montàgiu a nastru continu.
S'Istitutu de Chirca Pulsar, s'istabilimentu de semicondutores de Fryazino e s'ufìtziu suo de progetu isperimentale fiant incarrigados de s'isvilupu de su transistor e de is aparitzos pro ddu prodùere. Giai in su 1967 is preparativos pro s'incumentzu de sa produtzione de massa fiant cumpletos e in su 1968 fiant prontos is primos aparatos eletrònicos basados in su KT315<ref name=":0" />.
Su KT315, in cuntenidore da plàstica in miniadura KT-13, est istadu su primu transistor prodùidu in sèrie cun una marcadura a còdighe. Una lìtera chi identificaiat su grupu fiat posta in s'àngulu superiore a manu manca de su ladu pranu, cun sa data de produtzione a bortas inditada a suta. Carchi annu a pustis est istadu prodùidu unu transistor cumplementare, su KT361, semper in cuntenidore KT-13.
S'isvilupu de su KT315 est istadu premiadu cun su Prèmiu de Istadu de s'URSS in su 1973<ref>{{Tzita web|url=http://nasb.gov.by/rus/members/memoriam/onegin.php|tìtulu=Национальная академия наук Беларуси :: Член-корреспондент ОНЕГИН Евгений Евгеньевич (1932-2002)|situ=nasb.gov.by|limba=ru|atzessu=2026-07-24}}</ref>.
Su transistor est istadu prodùidu dae is aziendas: Elektropribor (Fryazino), Kvazar (Kyi), Continent (Zelenodolsk), Kvartsit (Ordzhonikidze), PO Elkor (Nalchi) , NIIPP (Tomsk) , PO Elektronika (Voronezh). In su 1970 est incumentzada sa produtzione fintzas in Polònia, in s'azienda Unitra CEMI, in s'àmbitu de una cooperatzione tècnica. Cun custa punna, unu laboratòriu intreu de Voronezh Elektronika est istadu iscontzadu, torradu a montare in [[Varsàvia]] e frunidu de un'iscorta de materiales e cumponentes. Su tzentru de chirca e produtzione Unitra CEMI est in fines fallidu in su 1990, lassende su mercadu polacu de sa microeletrònica abertu a aziendas istràngias<ref name=":1">{{Tzita noas|limba=ru-RU|url=https://esociety.ru/poznavatelnoe/tranzistor-kt315-harakteristiki-markirovka-tsokolevka-i-analogi/|tìtulu=Транзистор КТ315 характеристики, цоколевка, маркировка и зарубежные аналоги - Electronic society|publicatzione=Electronic society|data=2017-01-19|atzessu=2026-07-24}}</ref>. In su cumintzu de is annos '90, su nùmeru totale de transistor KT315 prodùidos at superadu is 7 milliardos de unidades.
Vàrias aziendas ant sighidu a prodùere is duos transistor fintzas in tempos prus reghentes<ref name=":1" />. Sa Belarusian Integral OJSC (parte de s'holding Transistor Plant) produet su KT315 e su KT361 in cuntenidore KT-26 (chi s'assimìgiat a su TO92)<ref>{{Tzita publicatzione|autore=ИНТЕГРАЛ|tìtulu=КТ315|limba=ru|url=https://web.archive.org/web/20160910080408/http://www.transistor.by/i/pdf/kt315.pdf}}</ref><ref>{{Tzita publicatzione|autore=ИНТЕГРАЛ|tìtulu=КТ361|limba=ru|url=https://esociety.ru/wp-content/uploads/2019/01/Spravochnyj-list-KT361-2-i-KT361-3-OAO-Integral.pdf}}</ref>.
==Riferimentos==
<references/>
[[Categoria:Eletrònica]]
b751vd1ooxevnk522so430spkvqed91