وڪيپيڊيا sdwiki https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8F%DA%A9_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%88 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter ذريعات خاص بحث واپرائيندڙ واپرائيندڙ بحث وڪيپيڊيا وڪيپيڊيا بحث فائل فائل بحث ذريعات وڪي ذريعات وڪي بحث سانچو سانچو بحث مدد مدد بحث زمرو زمرو بحث باب باب بحث TimedText TimedText talk ماڊيول ماڊيول بحث Event Event talk 0 10033 378624 334491 2026-05-17T15:35:46Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378624 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = باقراڻي | official_name = تعلقه باقراڻي | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Baqrani_Taluka.jpg | imagesize = 220px | image_alt = | image_caption = لاڙڪاڻي ضلعي ۾نمايان باقراڻي تعلقو | image_map = | map_caption = | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|27|26|N|68|10|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name3 = [[لاڙڪاڻو ضلعو]] | subdivision_type4 = تعلقي جو صدر مقام | subdivision_name4 =[[باقراڻي شھر]] | established_title = ڪل يونين ڪاؤنسلون | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = | population_total =2,29,444 | population_footnotes = | population_as_of = 2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website = }} '''باقراڻي تعلقو'''{{ٻيا نالا|انگريزي= '''Baqrani Taluka '''}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي [[لاڙڪاڻو ضلعو|ضلعي لاڙڪاڻي]] جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام [[باقراڻي شھر]] آھي. ھن تعلقي جي حدن ۾ عظيم هاري اڳواڻ حيدربخش جتوئيءَ جو ڳوٺ [[بکو ديرو]] ۽ مشهور علمي اداري گل حيات انسٽيٽيوٽ جي ڊائريڪٽر، مشهور اديب ۽ استاد پروفيسر ڊاڪٽر در محمد پٺاڻ جو ڳوٺ [[خير محمد آريجا]] واقع آهن<ref>{{Citation |title=باقراڻي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D8%A7%DA%BB%D9%8A |access-date=2020-07-08 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409154631/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D8%A7%DA%BB%D9%8A |url-status=dead }}</ref> ھن تعلقي جي معيشت زرعي آھي. پوسٽل ڪوڊ يا زپ ڪوڊ نمبر 77110 اٿس. ==آبادي == 2017 جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2،29،444 ھئي جن مان 32,259 ماڻھو شھري ۽ 1,97,185 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ رھندڙ ھئا<ref name="پي بي ايس "> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFlarkana summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL POPULATION ...] </ref>. ==ديھون== {| class="wikitable" |+ ''' باقراڻي تعلقي جون ديھون'''<ref name=" زمين">[https://sindhzameen.gos.pkWeb resultsBoard of Revenue, Sindh ]{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''' |- ! # ! ديھ ! # ! ديھ !# !ديھ !# ! ديھ |- | 1 ||[[آباد (باقراڻي)|آباد]] || 2 ||[[امروٽ (باقراڻي)|امروٽ]] ||3 ||[[آريجا (باقراڻي)|آريجا]] ||4||[[باقراڻي ديھ|باقراڻي]] |- | 5 ||[[بقاپور]] || 6 ||[[بيھليم]] || 7 ||[[ٻيلھڙي]] ||8||[[ڀٽا ڪلھوڙا]] |- | 9|| [[دنداڻو]] || 10 ||[[دڙو دودائڪو]] || 11 ||[[دريا خان (باقراڻي)|دريا خان]] ||12||[[ڍنڍڙا]] |- | 13 ||[[فريد آباد]] || 14 ||[[گنجو]] ||15 ||[[ڳيريلو]] ||16||[[گڏ]] |- | 17 ||[[حسن واھڻ]] || 18 ||[[جتوئي ڇڇڙ]] || 19 ||[[ڪانيا]] ||20||[[ڪنڙي (باقراڻي)|ڪنڙي]] |- | 21|| [[ڪارڙا]] || 22 ||[[ڪوٽ چانڊڪو]] || 23 ||[[مڏ باھو]] ||24||[[مھر وڏا]] |- | 25 ||[[مٽو]] || 26 ||[[مھراب پور]] ||27 ||[[مير خان ابڙو]] ||28||[[نصيرآباد جاگير]] |- | 29 ||[[نصيرآباد ريئتي]] || 30 ||[[نورپور]] || 31 ||[[پنجو کوکر]] ||32||[[صالحاڻي]] |- | 33|| [[شاھبيگ]] || 34 ||[[شاھنواز]] || 35 ||[[شيخ فوجو]] ||36||[[سمڻو]] |- | 37 ||[[سونھري جاگير]] || 38 ||[[سونھري ريئتي]] ||39 ||[[ٽرڳڙ]] ||40||[[ٺلھا]] |- | 41 ||[[ياڪو سنديلو]] || || || || |||| |} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:باقراڻي تعلقو]] [[زمرو:ضلعو لاڙڪاڻو]] [[زمرو:سنڌ جا تعلقا]] [[زمرو:ضلعي لاڙڪاڻي جا تعلقا]] [[زمرو:لاڙڪاڻو ضلع]] p0oi5czzcbnfv1rqe9botcv0savanax 0 10993 378615 247694 2026-05-17T15:21:30Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378615 wikitext text/x-wiki '''باغ''' اھڙي جڳھ کي چيو ويندو آهي جتي باقائدا منصوبابندي سان [[تفريح]] لاء گل، ٻوٽا ۽ وڻ پوکيا ويندا آهن. اهو زمين جو ٽڪرُ، جنھن تي ڪنھن ماڻھوءَ پنھنجي جمالياتي ذوق مطابق وڻ، ٻوٽا ۽ ساوڪ پوکي سينگاريو هجي. ننڍي باغ کي ”'''باغيچو'''“ چوندا آهن. اها زمين، جنھن ۾ ميون وارا گهڻا وڻ ۽ گل ٻوٽا پوکيل هجن، اُن کي '''گلزار''' ۽ '''چمن''' جي نالن سان بہ سڏيندا آهن.<ref name=":0">[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA باغ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409212251/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA |date=2016-04-09 }} [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]] (ويبسائيٽ)، [[سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو]]، حيدرآباد، سنڌ</ref> [[File:Garden.jpg|thumb|باغ]] == نالا == [[سنڌي ٻولي|سنڌي ٻوليءَ]] ۾ [[عربي ٻولي|عربي]]، [[فارسي ٻولي|فارسي]] ۽ [[ھندي|هندي]] ٻولين جا ڪيترائي نالا آهن، جيڪي سڄي باغ يا باغ جي ڪنھن بہ حصي جي ترجماني ڪندڙ آهن، جيئن: ’چمن‘، ’گلزار‘، ’'''مرغزار'''‘، ’'''گلستان'''‘، ’'''بوستان'''‘، ’'''روضہ'''‘، ’'''جنت'''‘، ’'''فردوس'''‘ ۽ ’'''حديقہ'''‘. ’چمن‘ باغ جي انھيءَ مرڪزي حصي کي چوندا آهن، جتي ويھڻ جو انتظام هجي، ڇٻر يا ساوڪ سان سڌا ٻارا ٺاهي، پاسن کان گل ڦل پوکيل هجن. ’گلزار‘ اهو هنڌ، جتي قدرتي طرح پاڻمرادو گل ڦل ڦُٽا هجن يا پنھنجي ڪوشش سان گل پوکجن. ’مرغزار‘ قدرتي چراگاھ ۽ وِيءَ، جتي ساوڪ هجي. ’گلستان‘، جنھن هنڌ گل پوکيل هجن. هن کي ’بوستان‘ بہ چئبو. ’بوستان‘، هيءُ عربي لفظ ”بُستان“ آهي، جنھن کي ’حديقہ‘ جو مترادف قرار ڏنو ويو آهي. جيتوڻيڪ عام استعمال ۾ وسيع معنيٰ رکي ٿو. باغ کي بہ بوستان جي بدران استعمال ڪندا آهن. ’جنت‘ لفظ جو مادو ’”جِن“ آهي، جنھن جي معنيٰ آهي ڍڪڻ، پھرڻ (پوش). ’جنت‘ ان باغ کي چوندا آهن، جنھن جي وڻن زمين کي ڍڪي ڇڏيو هجي. انھن گهاٽن وڻن کي بہ ’جنت‘ سڏيندا آهن، جن زمين کي ڍڪي ڇڏيو هجي. ’فردوس‘ عربي لفظ آهي، جنھن جي معنيٰ آهي باغ، بستان، سرسبز وادي، روضو. ’الزجاج‘ جي لکڻ موجب فردوس اُها جاءِ آهي، جتي اُهي سڀ شيون جمع هجن، جيڪي بُستانن ۾ ٿينديون آهن. خاص ڪري انگورن جي باغ کي بہ ’فردوس‘ چيو وڃي ٿو. ’حديقہ‘ ميويدار وڻن واري هنڌ کي چئبو آهي. ڪن جو چوڻ آهي تہ حديقہ اهو وڻن وارو باغ آهي، جنهن جي چؤڦير ڀت آيل هجي. خصوصاً انگورن ۽ کجور جي باغ کي حديقہ چوندا آهن. ٻني ٻاري جي معنيٰ ۾ بہ حديقہ استعمال ڪندا آهن.<ref name=":0" /> == تاريخ == باغن جو سلسلو قديم زماني کان هلندو اچي ۽ انساني تھذيب ۾ باغن کي هميشہ اهميت حاصل رهي آهي. [[آدم]] جي ظھور سان گڏ اسان کي باغ جو ذڪر ملي ٿو: '''وَ قُلْنَا يٰٓا آدَمُ اسْکُنْ اَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَا''' (البقره) ۽ پڻ ڏسو ڪتاب ”پيدائش“ جتي لکيل آهي ”۽ خداوند خُدا عدن ۾ يورپ ڏانهن هڪڙو باغ لڳايو ۽ آدم کي، جنهن کي ه'''ن ٺاهيو هو، اُتي رکيو... ۽ عدن مان هڪ ندي باغ کي آباد ڪرڻ لاءِ نڪتي'''“. دنيا جي قديم ترين باغن جي وجود جو ثبوت اسان کي [[مصر]] ۽ [[چين]] ۾ ملي ٿو. مصر جي هڪ ديوار تي باغ جو نقشو واضح آهي، جنهن ۾ حوض بہ آهي، جنھن ۾ بدڪن، ٻين آبي جانورن، ولين ۽ ٻوٽن جا نقش نگار چٽا ڏنل آهن. انھيءَ حوض جي چؤگرد ميويدار وڻ ۽ گلن وارا ٻوٽا بہ ترتيب سان نقش ٿيل آهن. چين ۾ باغ عام طرح قدرتي پيداوار آهن، جن جو نقشو چيني مصوريءَ جي نموني ۾ ملي ٿو. چين جي باغن، جاپانين کي بہ متاثر ڪيو آھي. يونان ۾ [[سڪندر اعظم|سڪندر]] جي زماني ۾ بہ اُتي باغن جو وسيع سلسلو نظر اچي ٿو. رومن قوم بہ ([[اٽلي|اٽليءَ]] ۾) يوناني باغن جي طرز تي باغن کي ترقي وٺائي.<ref name=":0" /> == اسلام ۾ باغ == اسلامي دور ۾ بہ مسلمانن باغات کي گهڻي ترقي وٺائي، جو اهي [[قرآن|قرآني]] جنت جي تصور کان متاثر هئا. اڪثر آيتن جو مفھوم آهي تہ: نيڪ اعمالن جي جزا جنت جي شڪل ۾ ملندي آهي، اها نجات ۽ امن جي جڳھ آهي، ان جا پاسبان دعا ۽ سلامن سان جنت ۾ ايندڙن جو استعمال ڪندا آهن. ڪافور ۽ زنجيل مليل چشما، وهندڙ نھرون، وڻڪار واريون واديون، شاهاڻا شان شوڪت، قيمتي وڳا، اعليٰ زيور، موتين وانگر پکڙيل سھڻا ٻارڙا، سون ۽ قيمتي جواهرات جا جڙادار اُچا تخت، قطارن ۾ صندلن تي سينگاريل گاديلا، باغن ۾ طبقا ۽ ڏاڪا، باغ ۾ وڃڻ لاءِ بيشمار دروازا، بي انتھا وسعتون، دعوتن جو اهتمام، سون چانديءَ ۽ جواهرات جا محلات، والدين، زال ۽ اولاد جي صحبت، محبت ۽ مسرت ۾ هڪٻئي سان جُهڪيل خوش گفتاري. مطلب تہ جنت ۽ باغ جي لفظ سان جنسي ۽ روحاني، ٻنھي قسمن جي نعمتن سان ڀرپور خوشيءَ واري زندگي مراد آهي، جنھن ۾ نہ ڏک آهي نہ ڏاکڙو ۽ نہ خوف آهي، نہ خطرو، جتي هر قسم جون خوشيون ۽ نعمتون ڪثرت سان موجود آهن ۽ هر تمنا پوري ٿيندي آهي. قرآن شريف جي جنت واري باغ جي تصور سان، مسلمان حڪمرانن پنھنجي پنهنجي دور ۾ باغات کي بارونق بنائڻ ۾ خاص ڌيان ڏنو. وچ مشرق، مشرق ۽ يورپ ۾ مسلمانن جي باغبانيءَ جي شوق جي سلسلي جا ڪيترائي ڪارناما تاريخ جي زينت بڻيل آهن.<ref name=":0" /> == سنڌ ۾ باغ == [[سنڌ]] پرڳڻو، قديم تھذيب جو مرڪز رهيو آهي ۽ [[سنڌو درياھ]]، سنڌ لاءِ قدرت جو تحفو آهي. هتي نھرون، واھ، ڪڙيا ۽ ڪسيون جام آهن، تنھنڪري سڄو ملڪ ڄڻ تہ باغ مثل آهي. هر هنڌ وڻڪار آهي. ساوڪ ۽ سبزي جو انت نہ آهي. [[اسلام]] جي فتوحات وقت بہ [[سکر]]، [[بکر]]، [[سيوھڻ شريف|سيوهڻ]]، [[منصوره (قديم شھر)|منصوره]] ۽ [[ديبل]] ڄڻ تہ گلزار بڻيل هئا. عربن جي فتح کان پوءِ جيڪي سياح سنڌ ۾ آيا، تن سنڌ جي سرسبزيءَ، خوشحاليءَ ۽ امن امان متعلق ساراھ جا ڍڪ ڀريا آهن، ويندي ٽالپر اميرن جي دور تائين سنڌ کي جنت نشان بنائڻ ۾ مسلمانن جو وڏو هٿ رهيو آهي. سنڌ، سمن جي دور ۾ باغات کان مشھور هئي، ايتري قدر جو [[ماتلي تعلقو|ماتليءَ]] وارو سڄو تعلقو ’فتح باغ‘ جي نالي سان مشھور هو. ان کان سواءِ گهڻيون ديھون ۽ ڳوٺ اڃا بہ ”باغ“ جي نالي سان مشھور آهن. جيئن ’ٻاروچو باغ‘ ۽ ’باغ يوسف‘ وغيره. انگريزن جي دور ۾ جڏهن مسلمانن کان زمينون ۽ جاگيرون کسي اُنھن کي سمورن معاشي وسيلن کان محروم ڪيو ويو، تڏهن هندو سيٺين بہ ڪن شھرن ۾ انگريزن جي مدد سان پنھنجن نالن سان باغ باغيچا ٺھرايا. جھڙوڪ: ’مکي باغ‘ ۽ ’ڍولڻداس جو باغ‘، تجر باغ وغيره. انگريزن پنھنجي دور ۾، سرڪاري (ميونسپل جي طرفان) خرچ تي هر هنڌ باغ ٺھرايا. [[ڪراچي|ڪراچيءَ]] ۾ ’گانڌي گارڊن‘، ’جمشيد نسروانجي باغ‘، ’کوڙي گارڊن‘ ۽ ’رام باغ‘ وغيره. [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] شھر ۾ انگريزن جي دور جا هيٺان سرڪاري باغ موجود آهن: ’داس گارڊن‘ جيڪو [[موهنداس ڪرمچند گانڌي|موهنداس ڪرمچند گانڌيءَ]] جي نالي سان مشھور آهي. ٻيو ’[[راڻي باغ، حيدرآباد|راڻيءَ وارو باغ]]‘ جيڪو راڻي وڪٽوريا جي نالي تي ميونسپل جي خرچ تي قائم ڪيو ويو. سنڌ ۾ عام روايت آهي تہ هن ڪائنات جو پھريون انسان حضرت آدم عليه السلام هو، جيڪو جنت مان تڙيو ويو تہ سندس نزول واديءِ سنڌ ۾ ٿيو. هڪ ٻيءَ روايت موجب آدم، سلون (سرانديپ) ۾ ”[[آدم جي چوٽي|جبل آدم]]“ تي لٿو، هن واري روايت جي تصديق طور چيو وڃي ٿو تہ [[ڪڇ]] واري علائقي ۾ حضرت آدم جي ٻني، اڃا موجود آهي، جيڪا ڏاڏي آدم جي ٻنيءَ جي نالي سان مشھور آهي.<ref name=":0" /> == حوالا == {{حوالا}} {{ڪومنز زمرو|Gardens}} nixq37gs5pe0uj8w418ybrppmmlxqmb 0 11008 378598 208134 2026-05-17T14:47:31Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378598 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = شاہین<br />Shaheen falcon | status = Vulnerable<ref name="BirdsofSriLanka">{{cite book|title=A Photographic Guide to Birds of Sri Lanka|year=2007|publisher=New Holland Publishers (UK) Ltd|isbn=978-1-85974-511-3|author=Gehan de Silva Wijeratne|coauthors=Deepal Warakagoda & T.S.U. de Zylva|page=37|chapter=Species description}}</ref> | image = FalcoAtricepsKeulemans.jpg | image_caption = | regnum = [[جانور]] | phylum = [[حبليات]] | classis = [[پکي]] | ordo = [[Falconiformes]] | familia = [[Falconidae]] | genus = ''[[Falcon|Falco]]'' | species = ''[[ھجرتي باز|F. peregrinus]]''''' | subspecies = ''F. p. peregrinator'' | trinomial = ''Falco peregrinus peregrinator'' | trinomial_authority = Sundevall, 1837<ref name=itis>{{ cite web | title=ITIS Standard Report Page: Falco peregrinus peregrinator | url=http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=824665 | work=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2014-04-18 }}</ref> | synonyms = *''Falco atriceps'' * ''Falco shaheen'' }} باز نالي [[پکي]] جا ڪافي قسم آهن۔ هي هڪ سُهڻو ۽ رعبدار پکي آهي. باز پنهنجي ڦُڙتي، تيز نظر ۽ مٿاهين اُڏام جي ڪري مشهور آهي. :علامه اقبال پنهنجي شاعري ۾ باز جي تمام گهڻي تعريف ڪئي آهي ۽ اُن جهڙو ٿيڻ جي تلقين ڪندي نظر اچي ٿو. سندس مشهور شعر اَٿس: <center>“نهين تيرا نشيمن قصرِ سُلطاني ڪي گنبد پر<br> تو شاهين(باز) هي بصيرا ڪر پهاڙون ڪي چٽانون مين“</center> ھڪ قسم جو شڪاري [[پکي]]، جيڪو پکين جو -بادشاهه- ليکيو وڃي ٿو. سِرڻ ۽ عُقاب وغيره جي نسل سان لاڳاپيل آهي. نهايت تيز اُڏامندو آهي. هِن جا پَر وڏا ۽ زور -ڀريا- ٿين ٿا، جنهنڪري ڪڏهن ڪڏهن تمام مٿي اُڏامي، ٽِڪ ٻَڌي بيهي رهندو آهي. هن جا چنبا تکا ۽ چُهنب مُڙيل ٿيندي آهي. هيءُ پرديسي پکي آهي، جيڪو -پاڪستان- جي -اُتر- وارن جبلن مان اچي ٿو. چترال، سوات، هندوڪش ۽ قُراقُرم جبلن مان -باز- اونهاري گذرڻ بعد سيپٽمبر ڌاري سياري ۾ شڪار سانگي سنڌ ۾ ايندو آهي. سنڌ ۾ گهڻو ڪري ڪوهستان، -ٿر- ۽ لاڙ جي علائقن ۾ رهندو آهي. مُند ختم ٿيڻ تي پنهنجي مُلڪ ڏانهن موٽي ويندو آهي، -جتي- هن کي شڪار ملي ويندو آهي. هن جو شُمار اَڻ لَڀ پکين ۾ ٿئي ٿو. قد بُت ۽ شڪل شَبيھہ ۾ سِرڻ جهڙو ٿئي. هيءَ ڪانگ، ڪَٻر، جهرڪيءَ، ڳيري، -تتر-، تُلور، پاريهر، ڪبوتر، هرڻن، ننڍن ڇيلن، گهيٽن، سَهَن ۽ ڍانڍي پکين جو شڪار گهڻي انداز ۾ ڪندو آهي. -باز-، بُنيادي طرح هڪ خاص جنس جو نالو آهي، پر سنڌ ۾ آڳاٽي وقت کان هن پکيءَ جي مختلف جنسن لاءِ ”اسم جنس“ طور استعمال ٿيو. ’-باز-‘ اصل ۾ ماديءَ جو نالو آهي، جنهن جو نر ”ذُرو“ (-جده-) ٿيندو آهي، پر سنڌ ۾ -باز- کي نر جي مفهوم ۾ ئي ڪم آندو ويندو آهي. ضلعي دادوءَ جي تعلقي جوهيءَ ۾ گهڻا ماڻهو هن پکيءَ کي هاسيڪار ۽ گهڻي ناڻي تي هَٿ ڪري پالين ۽ پوءِ اُن جي هٿان ننڍن پکين جو شڪار ڪرائي خوش ٿا ٿين. هن پکيءَ جو گوشت نہ کائبو آهي. اُن کي فقط شوق خاطر پالبو آهي. -باز- جي مختلف قِسمن ۾ ڪِن جا کَنڀ ننڍا تہ ڪِن جا وڏا ٿين. هن جي نظر تِکي ٿيندي آهي. سنڌ ۾ گھٹو ڪري سياري جي مُند ۾ پکين جو شڪار ڪَرڻ ايندو آهي. بازن جا ٻہ وڏا قِسم آهن: گلاب چشم ۽ سياهه چشم. گلاب چشم يعني ڳاڙهين اکين واريون ٽي جِنسون نر ۽ مادي هن طرح ٿين. (1) -باز- (مادي)، زُرو (نر)، (2) [[باشو (باز)|باشو]](مادي)، -بشين- (نر)، (3) شِڪرو (مادي)، چپڪ (نر). جڏهن ته سياه چشم يعني ڪارين اکين وارن ۾ پنج جِنسون ٿين (1) چرخ (مادي)، چرغيلو (نر)، (2) لغڙ (مادي)، جهڳڙ (نر)، (3) بحري (مادي)، بحري ٻچو (نر)، (4) شاهين (مادي)، شهنجو، ڪوهيلو (نر)، (5) تُرمڇي، يا چُرمچي (مادي)، چٽوئو (نر). سنڌ ۾ -باز- جي قسمن ۾ سينچاڻو ۽ ملهالو بہ شامل آهن.<ref>{{Citation |title=باز : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2 |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409162403/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2 |url-status=dead }}</ref> {{حوالا}} [[زمرو:پکي]] 77vrc6u4d3s8uwwkwzb3wjs6xmifxvo 0 11077 378557 323461 2026-05-17T13:32:27Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378557 wikitext text/x-wiki {{Short description|17th-century Mughal-era mosque in Lahore, Pakistan}} {{Good article}} {{Infobox mosque | name = بادشاهي مسجد، لاهور | native_name = {{Nq|بادشاہی مسجد}} | image = Badshahi Mosque front picture.jpg | image_upright = 1.35 | caption =بادشاهي مسجد، لاهور | map_type = Pakistan Lahore#Pakistan Punjab#Pakistan | coordinates = {{coord|31|35|17|N|74|18|34|E|region:PK_type:landmark|display=inline,title}} | map_size = 300 | map_caption = | location = [[لاھور]]، [[پنجاب، پاڪستان]] | religious_affiliation = [[Islam]] | sect = [[Sunni]] | governing_body = | province = [[Punjab,Pakistan|Punjab]] | district = [[District|Lahore]] | consecration_year = 1670 | status = | leadership = | website = | architect = | architecture_type = [[Congregational mosque]] | architecture_style = [[Indo-Islamic architecture|Indo-Islamic]], [[Mughal Architecture|Mughal]] | founded_by = [[Aurangzeb Alamgir]] | facade_direction = | year_completed = 1673 ([[Mughal Empire]]) | construction_cost = | capacity = 100,000 | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = 3 | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = 8 | minaret_height = {{cvt|226|ft|4.5|in}} | spire_quantity = | spire_height = | materials = Red [[sandstone]], [[marble]] }} '''بادشاهي مسجد''' سال 1673ع ۾ اورنگزيب عالمگير [[لاهور]] ۾ ٺھرائي۔<ref name=scroll>{{cite web |url=https://scroll.in/article/814923/lahores-iconic-mosque-stood-witness-to-two-historic-moments-where-tolerance-gave-way-to-brutality |title=Lahore's iconic mosque stood witness to two historic moments where tolerance gave way to brutality |website=Scroll.in website |author=Haroon Khalid |date=26 August 2016 |access-date=1 January 2021}}</ref> هي عظيم الشان مسجد مغلن جي دور جو هڪ شاندار مثال آهي ۽ لاهور جي سڃاڻپ ٿي چڪي آهي.<ref>{{Cite news |url=https://tribune.com.pk/story/772574/holiday-tourism-hundreds-throng-lahore-fort-badshahi-masjid/ |title=Holiday tourism: Hundreds throng Lahore Fort, Badshahi Masjid |newspaper=The Express Tribune (newspaper) |date=9 October 2014 |language=en-US|access-date=1 January 2021}}</ref> هي پاڪستان جي ٽين وڏي مسجد مان هڪ آهي، جنھن ۾ هڪ ئي وقت 60 هزار ماڻھو نماز پڙهي سگھن ٿا.<ref name="Routledge">{{cite book |title=Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=MypbfKdMePIC&pg=PA91 |date=31 October 2005 |publisher=Routledge |page=91 |last1=Meri |first1=Joseph |isbn=9780415966917}} </ref> ھن مسجد جي اڏاوت جو انداز جامع مسجد دهلي سان ڪافي ملندڙ آهي جيڪا اورنگزيب جي پيء شاهجهان سال 1648ع ۾ ٺھرائي هئي. سال 1799ع ۾، سک سلطنت جي رنجيت سنگھ جي حڪومت دوران، مسجد جي صحن کي گھوڙن جي اصطبل طور استعمال ڪيو ويو ۽ ان جي حجرن کي سپاهين جي ڪوارٽر طور استعمال ڪيو ويو. جڏهن برطانوي سلطنت سال 1846ع ۾ لاهور تي قبضو ڪيو ته ان کي سال 1852ع تائين فوج جي گیریزن طور استعمال ڪيو ويو، بعد ۾ بادشاهي مسجد اٿارٽي قائم ڪئي وئي ته جيئن ان جي بحاليءَ لاءِ عبادت گاهه جي طور تي نگراني ڪئي وڃي. اهو هاڻي پاڪستان جي سڀ کان وڌيڪ شاندار جڳهن مان هڪ آهي.<ref name=AHA/> == تاريخ == هندستان جو ڇھون مغل بادشاه اورنگزيب سڀني مغل بادشاهن کان وڌيڪ مذهبي هيو۔هن پنھنجي ماٽيلي ڀاء مضفر حسين جي نگراني ۾ تعمير ڪرايو. 1671ء کان 1673ء تائين مسجد جي اڏاوت کي ٻه سال لڳا. مسجد کي شاهي قلعي جي سامهون تعمير ڪيو ويو. بادشاهي مسجد-، لاهور جي هڪ تاريخي ۽ خوبصورت مسجد آهي، جنهن جو شمار دنيا جي وڏين مسجدن ۾ ٿئي ٿو. هيءَ عاليشان مسجد شهنشاهه اورنگزيب جي هڪ -امير-، مير آتش فدائي خان جي نظرداريءَ هيٺ سن 1774ع ۾ جُڙي راس ٿي. مير آتش، شاهي توپ خاني جو داروغو هوندو هو ۽ -ان- نهايت دلچسپيءَ سان مسجد واري ڪم جي نگراني ڪئي هئي. -بادشاهي مسجد- جو آڳر 528 فوٽ ۽ 8 -انچ- ويڪرو آهي، جڏهن ته ڊيگھه 538 فوٽ ۽ چار -انچ- آهي. مسجد جي چئني ڪنڊن تي 143 فوٽ ڊگھا منارا ٺهيل آهن ۽ اها لاهور جي ”شاهي قلعي“ ڀرسان ٺهيل آهي، جنهنڪري دنيا جا سياح، شاهي قلعو ڏسڻ سان گڏ هن عظيم ۽ خوبصورت مسجد کي به ضرور ڏسڻ ايندا آهن. هن مسجد جي ڪشادگيءَ جو اندازو -ان- مان به لڳائي سگھجي ٿو ته هن مسجد ۾ هڪ ئي وقت هڪ لک کان به مٿي نمازي آسانيءَ سان نماز پڙهي سگھن ٿا. 1840ع واري زلزلي ۾ مسجد جي منارن کي ڪافي نقصان پهتو هو. مسجد تي سنگ مرمر جا ٽي عاليشان گنبذ ٺهيل آهن. مسجد جو مکيه دروازو به نهايت خوبصورت ٺهيل آهي. مسجد ۾ پهچڻ لاءِ مکيه دروازي وٽ 22 ڏاڪا ٺهيل آهن. جڏهن اها مسجد ٺهرائي پئي وئي ته زمين جي سطح هموار نه هئي، -ان- ڪري اها 15 فوٽ مٿي اڏرائي وئي. دروازي جي مٿاهين منزل ۾ تبرڪات رکيل آهن. مسجد جو هي دروازو شاهي قلعي جي بلڪل سامهون آهي. شروع ۾ وضو سارڻ جو انتظام پڌر جي وچ ۾ هوندو هو. جيئن عام طور تي مغل طرز تعمير جي ٻين مسجدن ۾ هوندو هو. بهرحال، وضوءَ واري حوض ۾ -پاڻي- کوهه مان ڀري وجھندا هئا، ليڪن هاڻي وضوءَ جو انتظام -اوڀر- طرف وارن حجرن ۾ ڪيل آهي. موجوده وقت ۾ مسجد جي رونق ۾ اڃا به اضافو ڪيو ويو آهي. جڏهن پنجاب ۾ سکن جي حڪومت قائم هئي ته انهن هن خوبصورت ۽ تاريخي مسجد کي گهوڙن جي اصطبل ۽ بارودخاني ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انگريزن جي دور ۾ هيءُ مسجد ٻيهر مسلمانن کي واپس ملي، ابتدا ۾ رڳو جمعي جي نماز ادا ڪرڻ جي اجازت هئي.<ref>{{Citation |title=بادشاهي مسجد : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%8A%20%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF |access-date=2019-12-14 |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125042408/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%8A%20%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF |url-status=dead }}</ref> == فن تعمير == سيد لطيف پنھنجي ڪتاب ۾ مسجد جو طرز تعمير ان حجاز ۾ موجود مڪي پاڪ جي هنڌ تي هڪ مسجد الوالد کان متاثر بيان ڪيو آهي. هندستان ۾ ٻين تاريخي مسجدن جي طرز تعمير جو غور سان جائزو ورتو وڃي ته هن مسجد جو طرز تعمير ڪافي حد تائين جامع مسجد فتح پور سيڪري سان ملي ٿو. دهلي جي مسجد جي نفاست بادشاهي مسجد کان وڌيڪ آهي.<ref>[http://www.express.pk/story/277632/ بادشاہی مسجد - ایکسپریس اردو<!-- Bot generated title -->]</ref> == مرمت == وقت جي گذرڻ سان گڏ مسجد کي گھڻين ئي وجهن جي ڪري نقصان پھتا. 1850ء کان مرمت جو ڪم شروع ٿيو، پر اها مرمت نامڪمل هئي.  مڪمل مرمت 1939ء ۾ شروع ٿي ۽ 1960ء ۾ مڪمل ٿي جنھن تي 48 لک رپيا خرچ آيا. هن مرمت کان پوء مسجد هڪ دفعو ٻيھر پنھنجي اصلي حالت ۾ واپس اچي وئي. جوں جوں وقت گزرتا گیا، مسجد کو متعدد وجوہات کی بنا پر نقصانات پہنچتے گئے۔ == خاص واقعا == [[فائل:Mosque_minare_amjad_2006.JPG|thumb|مسجد جو منظر، مينارِ پاڪستان جي طرف کان]] 22 فيبروري ، 1974ء تي لاهور ۾ منعقد ٿيل ٻي اسلامي سربراهي ڪانفرنس جي موقعي تي 39 ملڪن جي سربراهن جمعي جي نماز هن مسجد ۾ ادا ڪرڻ جي سعادت حاصل ڪئي.<span></span> == تصويرون == {{multiple image | perrow = 3 | total_width = 500 | align = left | image1 = Evening sun on Badshahi.jpg | image2 = Royal mosque Lahore.jpg | image3 = Badshahi Mosque, Lahore VI.jpg | image4 = Front gate of badshahi mosque.jpg | image5 = Badshahi Mosque in Lahore panoramic view.jpg | image6 = Allama Iqbal Tomb side view, adjacent to the Badshahi Mosque's gateway.jpg | footer = Various views of the Badshahi mosque. '''Clockwise from top''': the mosque standing across the [[Hazuri Bagh]] from [[Lahore Fort]]; an internal view of the mosque; an evening silhouette; the [[tomb of Allama Iqbal]], located north of the mosque's gateway; a panoramic view of the mosque; and a view of the mosque from the [[Alamgiri Gate]]. }} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:اندرون لاهور]] [[زمرو:پنجاب، پاڪستان]] [[زمرو:پنجاب، پاڪستان جون مسجدون]] [[زمرو:پنجاب، پاڪستان جون تاريخي عمارتون]] 6711ovpth8adx3vvq4grofrm31fw0lb 0 11233 378555 282856 2026-05-17T13:28:11Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378555 wikitext text/x-wiki [[فائل:Almond tree.jpg|thumb]] '''بادام''' (Almond) وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جو هڪ وڻ آهي جنهن جو ٻج سڪل ميوي طور کاڌو ويندو آهي. ھڪ ميويدار وڻ ۽ ان جو ڦَرُ. هيءُ وڻ آلوبخاري يا آڙوءَ جي قسم جو آهي. هيءُ وڻ خوبصورت ۽ آرائشي ٿيندو آهي. بادام مٺا به ٿين ته ڪڙا به ٿين. مٺي بادام جو ٻُور پيازي يا گلابي ۽ ڪڙي بادام جي ٻور جو رنگ اڇو ٿئي ٿو. ٻنهي وڻن جي بادامن مان روغن نڪرندو آهي. ڪڙي بادام جي روغن مان هڪ قسم جو تيزاب ۽ زهر ٺهندو آهي. مٺي بادام مان حاصل ٿيندڙ تيل دماغ لاءِ فائديمند آهي. ان تيل مان ٻيا به انيڪ فائدا حاصل ڪيا وڃن ٿا. مٺاين ۾ بادامن جا گورا استعمال ٿيندا آهن. بادام ٻن قسمن جا ٿيندا آهن، جن مان ڪاغذي بادام بهترين قسم جا آهن. انهن بادامن جي کل نرم ٿيندي آهي، تنهنڪري هٿ سان ئي ڀڄي پوندا آهن. ڪوئيٽا بلوچستان ۾ بادامن جو فصل ڪثرت سان لهندو آهي. بادام کي ’مغز جو بادشاهه‘ چيو ويندو آهي. ان ۾ اعليٰ درجي جي غذائيت وڏي مقدار ۾ هوندي آهي. ان ۾ اُهي سمورا جزا ٿين ٿا، جن جي انساني بدن کي ضرورت هوندي آهي. هي ڪيترين ئي بيمارين جو علاج به آهي. ڪَڙو بادام ڪڏهن به خوراڪ طور استعمال نه ڪرڻ گهرجي، ڇوته ان ۾ هڪ خطرناڪ زهر پروسڪ ائسڊ ٿئي ٿو. ڪَڙن بادامن جو واپار ڪيو ويندو آهي، جن مان بادام روغن ۽ خوشبودار ڪاسميٽڪس تيار ڪيون وينديون آهن. بادام جو اصل وطن مراڪش آهي. ان جو وڻ قديم زماني کان پوکيو ويندو آهي. روم وارا ان کي ”گريٽ نٽ“ چوندا آهن. بائبل جي دور ۾ هي شام ۽ فلسطين ۾ اپايو ويندو هو. هاڻي هي اڪثر ملڪن ۾ پوکيو ويندو آهي. ان ۾ وڌيڪ پيداوار وارا بادام مراڪش، اٽلي، فرانس، پرتگال، ڪئليفورنيا ۽ [[آسٽريليا]] ۾ ٿيندا آهن. هي [[ڏکڻ آفريڪا]] ۽ ايشيا جي ڪيترن ئي علائقن ۾ پوکيو ويندو آهي. ننڍي کنڊ ۾ هي ڪشمير، اترين علائقن، هماچل پرديش ۽ تبت جي علائقن تائين محدود آهي. ٻجن ۽ مغزن ۾ بادام هڪ بهترين غذا آهي. بادام کائڻ جو بهترين طريقو هي آهي ته ان جي ڳڙين کي ڪجهه دير پاڻيءَ ۾ ڀڄائي رکڻ کان پوءِ سٺيءَ طرح پيهي، سنهو ڪري، پيسٽ ٺاهي وڃي. ان پيسٽ کي بادام جو مکڻ چيو ويندو آهي. هي آسانيءَ سان هضم ۽ بدن ۾ جذب ٿي ويندو آهي. سبزي خور ماڻهو ان کي ڊيري جي مکڻ تي ترجيح ڏيندا آهن، هيءُ مکڻ اُنهن پوڙهن ماڻهن لاءِ خاص اهميت رکندو آهي، جيڪي ڏند نه هجڻ سبب گوشت کي پنهنجي خوراڪ ۾ شامل ناهن ڪري سگهندا. بادام جو مکڻ کائڻ سان اهي نه صرف اعليٰ معيار جي پروٽين حاصل ڪري وٺندا آهن، پر ٻيون اعليٰ خوراڪون به انهن کي ملي وينديون آهن. هڪ سؤ گرام بادام جي مغز ۾ 5.2 سيڪڙو رطوبت، 20.8 سيڪڙو پروٽين، 58.9 سيڪڙو سڻڀ، 2.9 سيڪڙو معدني جزا، 1.7 سيڪڙو ريشا ۽ 10.5 سيڪڙو ڪاربوهائيڊريٽس موجود هوندا آهن، ان جي معدني ۽ حياتي جزن ۾ 230 ملي گرام ڪئلشيم، 490 ملي گرام فاسفورس، 4.5 ملي گرام آئرن، 4.4 ملي گرام ناياسين ۽ ڪجهه مقدار ۾ وٽئمن بي ڪمپليڪس شامل هوندو آهي. هڪ گرام جي غذائي صلاحيت 665 ڪيلريز آهي. بادام جي سڀ کان بهتر غذائي صورت بادام جو کير آهي، جيڪو وڏي آسانيءَ سان بادام جي ڳڙيءَ کي پيهي ڪري ٺاهيو ويندو آهي. پيهڻ کان پهرين بادام کي ڀڄائي ان جي گهري رنگ جو ٻاهريون تهه لاٿو ويندو آهي. پيهڻ وقت ان ۾ اُٻريل ٿڌو پاڻي شامل ڪيو ويندو آهي. ٿوري کنڊ ملائڻ سان اهو خوش ذائقه ۽ غذائيت بخش مشروب بڻجي ويندو آهي. 250 گرام مغز بادامن مان هڪ ڪلو گرام کير ٺاهي سگهجي ٿو. بادام جي کير مان عام کير وانگر ڏهي به ٺاهي سگهجي ٿي. بادامين جو کير وٽئمنز سان مالا مال هوندو آهي، ان ۾ عام حيواني کير جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ خوبيون هونديون آهن. هي [[ڳئون]] جي کير کان به وڌيڪ هضم ٿيندڙ آهي ۽ انهن ننڍڙن ٻارن لاءِ فائديمند آهي. جن کي ڳئون جو کير پسند ناهي هوندو. بادام جي سڻڀ ۾ وڌيڪ روغن ناهي هوندو، ان لاءِ هن کي هڪ مفيد سڻڀ قرار ڏنو ويندو آهي. هڪ سئو گرام مغز بادام ۾ 11 گرام لائينوليڪ ائسڊ هوندو آهي. اهو تيزاب ڪولسٽرول جي سطح گهٽ ڪرڻ ۾ ڏاڍو مؤثر آهي. == شفا ۽ طبي استعمال == بادامن جي طبي خوبين جو دارومدار بنيادي طور تي ڪاپر آئرن، فاسفورس ۽ وٽئمن بي جي طبي ڪردار تي هوندو آهي. ان سان دماغ، هڏين، حواس، دل ۽ جيري جي ڪارڪردگي بهتر ٿي ويندي آهي، بادام دماغي قوت برقرار رکڻ، حواسن کي مضبوط بنائڻ ۽ ڊگهي عمر جا امڪان وڌائڻ لاءِ زبردست خوراڪ آهي. آير ويدڪ ۽ يوناني دوائن ۾ ٺهندڙ سموريون معجونون ان کان سواءِ ناهن ٺاهيون وينديون. کير جي ڪريم ۽ گلاب جي پنکڙين سان بادام جي پيسٽ روزانو چهري تي لڳائڻ هڪ زبردست بيوٽي ايڊ آهي، هيءَ چهري کي صاف نرم ۽ پرڪشش بڻائيندي آهي. ان جو باقاعدي استعمال وقت کان اڳي پيدا ٿيندڙ گُهنجن/ جَهرين کي روڪيندو آهي ۽ چهري جي خشڪي ختم ڪري ان کي تازو توانو رکندو آهي. اينميا: طبيبن جي چوڻ موجب بادام ۾ نامياتي شڪل ۾ ڪاپر موجود هوندو آهي. ان جو مقدار، هڪ سؤ گرام ۾ 15 . 10 ملي گرام آهي، ڪاپر، ٽامون، آئرن، وٽئمنز سان گڏ ملي ڪري رت جي اڇن جُزن جي جوڙجڪ واري ڪيميائي عمل جي ترتيب ڏيندو آهي. هي رت جي کوٽ جي بيمارين لاءِ بهتر غذا آهي.طلب ۾ هي ڪمائتو ميوو آهي.<ref>{{Citation |title=بادام : (Sindhianaسنڌيانا)<! Bot generated title> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85 |access-date=2019-12-17 |archive-date=2024-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241117183623/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85 |url-status=dead }}</ref> اکروٽ وانگي بادام، يا باداميءَ جو وڻ به اصل ٻاهر جو آهي، هندستان ۾ گهٽ آهي ۽ ٿئي به گهڻو نه ٿو. اتر الهندي وارن پرڳڻن ۾ البت باغن ۾ زور وٺي ٿو. ان جا پن توڙي گل توڙي ميوا سهڻا ٿيندا آهن. انهن جي پوکڻ جو سولو رستو هي آهي ته پوکڻ کان اڳي بادامين جي کل ڦوڙي ڇڏجي، پر اصل ڀڃي کل ڪڍي نه ڇڏجي، انهيءَ لاءِ ته مغز جي ڦٽڻ ۾ کل جي اٽڪ نه ٿئي. ڦٽڻ شرط ان جي هڪڙي پاڙ سڌي زمين ۾ گهڙي وڃي ٿي، جنهنڪري اتان چڪي ڪڍي ٻئي هنڌ رکڻ ۾ حرڪت ٿئي ٿي. تنهنڪري بهتر آهي ته مناسب جاءِ هٿ ڪري اصلي اتي پوکجي. زمين تيار ڪري ٽي چار باداميون هڻي ڇڏجن. جي سڀ ڦٽن ته منجهانئن چونڊي هڪڙي ڇڏجي، ٻيون ڪڍي اڇلي ڇڏجن. ٽَڪرن تي به هي وڻ چڱو ٿئي ٿو. شفتالوءَ وانگي پوکبو آهي.<ref name="autogenerated1">ڪتاب: باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ ايڊيشن:1960؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> ڏيهي بادام به ٿيندو آهي، جو سهڻو ۽ وڏو وڻ ٿيندو آهي ۽ وڏا گهاٽا ڳوڙهي سائي رنگ جا پن ٿيندا اٿس. بادامين جو مغز به اکروٽ جي مغز جهڙو ڀورو ٿيندو آهي. اڪثر اڇي ويڙهيل ڪاغذ وانگي ٿيندو آهي. اهو سال ۾ ٻه ڀيرا ڦر ڪري ٿو. هڪڙو مئي مهيني ۾ ٻيو سياري جي شروع ۾. ٻج جولاءِ ۾ پوکبو آهي. ٽڪرن تي نه ٿيندو آهي.<ref>ڪتاب: باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ ايڊيشن:1960؛پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> هڪڙو قسم بادامين جو آهي، جنهن جي کل تمام سنهڙي ٿيندي آهي ۽ ٿوري زور سان ڀڄي پوندي آهي. انهن کي ڪاغذي باداميون سڏيندا آهن.<ref>ڪتاب: باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ايڊيشن:1960؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> بادام جا وڻ ٽڪرن ۾ به ٿيندا آهن، جي ڦر به ڪندا آهن، جن کي ڪوڙيون باداميون چوندا آهن. اهي کائبيون ناهن. پر انهن وڻن جي ڪاٺي گهڻي ڪم ايندي آهي. بادام جا لڪڻ مشهور آهن. باداميءَ کي انگريزيءَ ۾ اَمَنڊ چوندا آهن.<ref name="autogenerated1"/> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:فصل]] n1ccis8ep3woi3njx6m8rkgcgpedem0 0 11283 378495 293563 2026-05-17T12:26:14Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 378495 wikitext text/x-wiki {{distinguish|text = '''[[زيتون (وڻ)|زيتون]]''' جنھن جي ميوي مان تيل نڪرندو آھي}} [[فائل:Guava ID.jpg|thumb|left|Ripe apple guavas (''[[Psidium guajava]]'')]] {{nutritional value | name=Guavas, common | kJ=285 | protein=2.55 g | fat=0.95 g | carbs=14.32 g | fiber=5.4 g | sugars=8.92 g | calcium_mg=18 | iron_mg=0.26 | magnesium_mg=22 | phosphorus_mg=40 | potassium_mg=417 | sodium_mg=2 | zinc_mg=0.23 | manganese_mg=0.15 | vitC_mg=228.3 | thiamin_mg=0.067 | riboflavin_mg=0.04 | niacin_mg=1.084 | pantothenic_mg=0.451 | vitB6_mg=0.11 | folate_ug=49 | vitA_ug=31 | betacarotene_ug=374 | opt1n=[[Lycopene]] | opt1v=5204 µg | vitK_ug=2.2 | source_usda = 1 | note=[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=09139&format=Full Link to USDA Database entry] }} [[فائل:Apple Guava.jpg|thumb|صوفائي زيتون]] [[فائل:Psidium guajava Blanco1.172.png|thumb|]] '''زيتون''' (Guava، اردو: امرود) هڪ [[ميوو|ميوي]] ۽ ان جي [[وڻ]] جو نالو آهي. هندستاني ۾ ان کي جام ڦل يا پيارا يا سفري آم يا امرود چوندا آهن. انگريزيءَ ۾ گواوا (Guava) چون ٿا ۽ عربي ۾ جوافہ چئجي ٿو. ۽ [[انگريزي ٻولي|انگريزي]] ۾ زیتون (Olive) سو هڪڙو ٻئي قسم جو وڻ آهي، جيڪو ننڍي کنڊ ۾ نہ ٿو ٿئي، اهو يورپ جي ڏکڻ ۾ ۽ ڪن ٻين ولايتن ۾ ٿئي ٿو.<ref name="autogenerated1">[[باغ ۽ باغباني]]؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ ايڊيشن:1960ع؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو، سنڌ.</ref> ==تعارف== ننڍي کنڊ جو زيتون يا جام ڦل اصل آمريڪا مان آيل آهي، پر ننڍي کنڊ ۾ بلڪل عام ٿي ويو آهي. اهو ننڍو وڻ ٿئي ٿو، جو وڌي وڌي پندرهن فوٽن جيڏو بہ ٿيندو آهي. آرڙھ جي ڏينھن ۾ ٻور جهلڻ لڳي ٿو، جيسين ڪ سانوڻ ۾ ڦر جهلي ٿو، جو سياري تائين هلي ٿو. موسم جي پڇاڙيءَ وارا ميوا وڏا ۽ عمدا بہ ٿين ٿا. الھ آباد ۽ ان جي آسپاس عمدي قسم جا زيتون ٿيندا آهن.<ref name="autogenerated1" /> ==پوکي== پچڻ مھل هن ميوي جا دشمن گهڻا آهن. جهڙوڪ: پکي، نوريئڙا ۽ چمڙا. بھتر آهي ته پچڻ کان ٿورو اڳڀرو پٽي، ڪپڙي ۾ ڍرا ٻڌي، رکي ڇڏجن تہ ڀل اُتي پچن. هي وڻ ٻج مان ٿيندو آهي. سانوڻ جي ڏينھن ۾، ڳر سميت ٻج جو گولو زمين ۾ پوکي ڇڏجي. چڱي قسم لاءِ پيوند ڪرڻ بھتر آهي. اوڌ بہ لڳيس ٿي. جهڙيءَ طرح [[ڏاڙهون]] ۽ ڊاک بيداڻي ٿيندا آهن، تھڙيءَ طرح زيتون بہ بيداڻي ٿي سگهن ٿا.<ref name="autogenerated1" /> ==قسم== ڏيھي توڙي ولايتي زيتون جا گهڻا قسم ٿين ٿا. ڪي ٿورا هيٺ ڏجن ٿا: پھريون ناسپاتي زيتون: هي وڏي ليمي جيڏو ٿئي ٿو. کل لسي ٿي ٿئيس ۽ اندران ڳر اڇي ۽ اهڙي ٿي نرم ٿئيس، جهڙو مکڻ. خوشبوءِ به گهڻي ٿي ٿئيس. ٻيو، ڪافري زيتون: هي [[آفريڪا]] مان آيل آهي. اهو مٿئين قسم کان وڏو ٿو ٿئي. شڪل بيڊولي اٿس ۽ آهي به سادو. ٽيون، صوفي زيتون: هن جو وڻ ننڍڙو ٿو ٿئي. ٻج تمام گهڻو ۽ ميوو اندران ڳاڙهو ٿو ٿئيس. هن کي ڳاڙهو زيتون به چوندا آهن. چوٿون، واڱڻائي زيتون: هن کي چيني زيتون بہ چوندا آهن، جو اصل انهيءَ ملڪ جو آهي. هي وڻ ڏهن کان ويھن فوٽن جيڏو ٿو ٿئي. پن ڪارا ۽ گهاٽا ٿا ٿينس. قد ۾ وڏي زردالوءَ جيڏو ٿو ٿئي. هي وڻ هندستان ۾ گهٽ آهي.<ref name="autogenerated1" /> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ميوا]] [[زمرو:سنڌ جا ميوا]] [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] rbfaqx6m5pt76cetnsvc1utu5gccfr1 0 11895 378594 349491 2026-05-17T14:40:38Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378594 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = سر ھينري بارٽل فريئر, 1st Bt | honorific-prefix = | honorific-suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100%|GCB|GCSI}} | image = Sir (Henry) Bartle Frere, 1st Bt by Sir George Reid.jpg | alt = | smallimage = <!-- If this is specified, "image" should not be. --> | caption = | monarch2 = [[راڻي وڪٽوريا|وڪٽوريا]] | office2 = [[بمبئي جو گورنر]] | predecessor2 = سر [[جارج رسل ڪلرڪ]] | successor2 = [[وليم ويسي فٽزجيرالڊ]] | party = | monarch1 = [[راڻي وڪٽوريا|وڪٽوريا]] | office1 = [[سنڌ جا ڪمشنر|سنڌ جو ڪمشنر]] | predecessor1 = [[رچرڊ ڪيٿ پرنجل]] | successor1 = [[جوناٿن ڊنڪب انوريرٽي]] | birth_date = 29 March 1815 | birth_place = [[Clydach,Monmouthshire|ڪلائڊاچ]] [[مئنمٿشائر]], ويلز | death_date = 29 مئي 1884 (سال 69) | death_place = [[ومبلڊن، لنڊن|ومبلڊن]]، لنڊن، انگلينڊ | citizenship = | nationality = برطانوي | otherparty = <!-- For additional political affiliations --> | spouse = | partner = <!-- For those with a domestic partner and not married --> | relations = | children = | residence = | alma_mater = [[ايسٽ انڊيا ڪمپني ڪاليج]] | occupation = | profession = | cabinet = | committees = | portfolio = | religion = | imagesize = | term_start1 = 1851 | term_end1 = 1859 | term_start2 = 1862 | term_end2 = 1867 | office3 = [[ڏاکڻي آفريڪا لاءِ ھاءِ ڪمشنر]] | term_start3 = 1877 | term_end3 = 1880 | monarch3 = [[راڻي وڪٽوريا|وڪٽوريا]] | predecessor3 = سر [[ھينري بارڪلي]] | successor3 = [[ھينري ھف ڪلفورڊ]]<br/><small>acting</small> | restingplace = | restingplacecoordinates = | birthname = }} '''سر ھينري بارٽل ايڊورڊ فريئر'''، 29 مارچ 1815ع تي ويلز جي ’برڪنڪشائر‘(Brecknockshire) شهر ۾ ڄائو.''<ref name="سنڌيانا">[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=بارٽل%20فريئر ''انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، جلد پھريون.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200329101243/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%BD%D9%84%20%D9%81%D8%B1%D9%8A%D8%A6%D8%B1 |date=2020-03-29 }} ''سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد.''</ref> == ننڍپڻ == بارٽل فريئر هڪ معزز ۽ خوشحال [[فريئر خاندان]] ۾ 9 2 مارچ 5 1 8 1ع تي [[ڪلائڊاچ هائوس للانيلي]]Clydach House ڳوٺ ۾ ڄائو. سندس والد ايڊورڊ فريئر ڪلئڊاچ ٬ئرن ورڪس جو مينيجر ھيو. ۽ ماءُ ميري اين فريئر ھئي. فريئر جڏهن ٻن ٽن سالن جو ٿيو تڏهن اوچتو [[سائوٿ ويلس]] ۾ مزدورن جي بغاوت ٿي، جنهن ڪري هي خاندان هجرت ڪري [[باٿ]] جي نزديڪ وڃي رهيو. اتي هنن هڪ جاءِ خريد ڪئي، جنهن تي وُڊ ڪارب جو نالو رکيائون. هن گھر جي رهائش واري زماني ۾، هُو ڀر واري اسڪول پنهنجي ننڍي ڀاءُ ايڊورڊ سان گڏ تعليم وٺڻ لاءِ داخل ٿيو. وڊ ڪارب ۾ به سندس خاندان ڪو گهڻو وقت نه رهيو. هُو اتان نقل مڪاني ڪري [[ايون ندي]]ءَ جي ڀرسان سبدنهام ڪاٽيج ۾ وڃي رهيا. سن 1829 ع ۾ اوچتو هن گھر کي باهه لڳي،جنهن ۾ هن خاندان جي جمع ڪيل سرمايي جو گهڻو حصو جلي ويو.<ref name="ReferenceA">سر بارٽل فريئر؛ لطف الله بدوي ؛مھراڻ رسالو؛ جلد 35؛ 1966؛ سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو</ref> == تعليم == فريئر جي تعليم باٿ جي هڪ گرامر اسڪول ۾ شروع ٿي، بعد هُو سترهن ورهين جي عمر ۾ [[هئليبري]] ۾ وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ ويو، جتي هن دوران تعليم ۾ ڪيترائي ميڊل ۽ انعام حاصل ڪيا. ڊسمبر1833ع ۾ هو ڪاليج کان فارغ ٿي نڪتو، کيس ڪاليج لسٽ تي پهريون نمبر رکيو ويو. هئليبري کان فارغ ٿيڻ بعد کيس ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي طرفان هندستاني ملازمت جي لاءِ انتخاب ڪيو ويو. نظم ۽ نسق جي تربيت لاءِ، هو [[ٽرنٽي ڪاليج ڪئمبرج]] ۾ داخل ٿيو، جتي کيس يوناني ۽ لاطيني زبان جي تعليم ڏني وئي، ۽ هنن ٻولين کانسواءِ مشرقي ٻولين جي به کيس واقفيت ڏني ويئي.<ref name="ReferenceA"/> == خاندان == 10 آڪٽوبر 1944ع ۾ ھن جي شادي [[ڪيٿرائن آرٿر]] سان ٿي. ڪيٿرائن بمبئي جي گورنر [[سر جارج آرٿر]] جي ڌيءَ هئي ۽ 1821ع ۾ [[ھونڊوراس]] ۾ پيدا ٿي ھئي. شاديء کان ٻه سال اڳ ھي پنھنجي سھري يعني بمبئيءَ جي گورنر جو پرائيويٽ سيڪريٽري بڻيو ھو.ھنن کي 1845ع [[برٽن]] ، [[گلاسيسٽ شاير]] ۾ ڌيءَ [[ميري اليزا اسابيلا فريئر]] ڄائي. ٻي ڌيءَ [[ڪيٿرائن فرانسس فريئر]] 1848ع ۾ [[ايسٽ انڊيز]] ۾ پيدا ٿي جنھن 1909ع ۾ ڪتاب [[دي ڪڪري بڪ آف ليڊي ڪليرڪ آف ٽليپورني]] The Cookery Book of Lady Clark of Tillypronie in لکيو ھو.کين ٽين ڌيءَ [[جارجينا ھيملٽن چچيسٽر فريئر]] 1850 ۾ ايسٽ انڊيز ۾ پيدا ٿي .1855 ۾ [[پيدنگٽن]] Paddington ۾ ھڪ پٽ [[بارٽل ڪيمپٽن آرٿر]] پيدا ٿيو.سندن چوٿين ڌيءَ [[اليزا فريڊرڪا جين فريئر]] 1857 ۾ [[ومبلڊن]]،لنڊن ۾ پيدا ٿي. == ھندستان جو سفر == بارٽل فريئر سنه1834ع ۾ هندستان لاءِ روانو ٿيو، ”فائر فلاءِ“ نالي جهاز ۾ سوار ٿي [[مالٽا]] ۾ پهتو. مالٽا ۾ کيس هڪ مهينو، ٻئي جهاز جي لاءِ انتظار ڪڍڻو پيو. جولاءِ ۾ هو هڪ يوناني جهاز ۾ سوار ٿي اسڪندريه روانو ٿيو، اسڪندريه ۾ پهچي، هو مصر جي سياحت ۾ مشغول ٿي ويو. القاهره کان نيل جي واديءَ ۾ آثار قديمه جي ڏسڻ لاءِ، ٿيبس ۽ ڪارناڪ به ويو. لارڊ بينٽنڪ جي موڪليل جهاز مصر جي بندرگاهه ۾ پهچي نه سگهيو، ان ڪري هن مجبور ٿي مصر ۾ رندڙ برٽش ڪائونسل جي مدد سان موخا (ساحل عرب) کان هندستان وڃڻ جي اجازت حاصل ڪئي. آگسٽ جي مهيني ۾ جهاز ننڍڙن بندرن ينبوع ۽ ٻين کان گذري [[جده]] پهتو. ڳاڙهي سمنڊ جي سورهن ڏينهن جي سفر کان پوءِ هو [[موخا]] جي بندر ۾ پهتو. موخا کان هڪ جهاز حاجين کي کنيو [[سورت]] ٿي ويو، هو ان تي سوار ٿي 3 2 _ سيپٽمبر 1834 ع تي [[بمبئي]]ءَ پهتو. هو سڌو پنهنجي پاءُ [[وليم فريئر]] وٽ پهتو، جو اڳ ۾ ئي، بمبئي ۾ سول سروس ۾ هو.<ref name="ReferenceA"/> == خدمتون == 1834ع ڌاري هيليبري ڪاليج مان گرئجوئيشن ڪرڻ کان پوءِ، انڊين سول سروس ۾ ملازمت جي شروعات ڪيائين. مسٽر بارٽل فريئر انگريزن جي اوائلي دور جو هڪ عملدار هو. کيس 1851ء ۾ سنڌ جو ڪمشنر مقرر ڪيو ويو. ان وقت فريئر صرف 35 سالن جو هو. فريئر جي دور ۾ [[ڪراچي|ڪراچيءَ]] ۾ معاشرتي، تجارتي ۽ تعليمي سرگرمين ۾ انقلاب برپا ٿي ويو. هن جي ئي وقت ۾ ڪراچيءَ ۾ پهريون انگلش ميڊيم اسڪول کليو. هن جي ئي وقت ۾ ڪراچيءَ کان ملتان تائين سنڌو درياهه جي رستي ”بوٽ سروس“ شروع ڪئي وئي. ڪراچي بندرگاهه جي ترقيءَ لاءِ پڻ هن بندرگاهه جي سروي ڪرائي. هن ٽپال کاتي ۾ تمام گهڻيون تبديليون آنديون. فريئر جي دؤر ۾ ڪراچيءَ تمام گهڻي ترقي حاصل ڪئي. 1853ع ۾ هن شهر ۾ پاڻيءَ جي فراهميءَ لاءِ ملير نديءَ ۾ نوان کوهه کوٽايا ويا ۽ 1859ء ۾ ڪياماڙيءَ کان ڪينٽ تائين ريلوي لائين وڇائي وئي. هن جو سڀ کان وڏو ڪارنامو اهو آهي ته هن 1853ع ۾ سنڌي ٻوليءَ جي هڪ لِپي ۽ صورتخطي مقرر ڪرائڻ لاءِ سنڌي عالمن جي ڪاميٽي، سر ايڇ. بئرو ايلس جي سربراهيءَ ۾ مقرر ڪرائي، ان کي حتمي شڪل ڏياري ۽ [[سنڌي ٻولي|سنڌي ٻوليءَ]] کي سرڪاري ۽ دفتري زبان جو درجو ڏياريو. هن 1857ع ۾ هڪ فرمان ذريعي سنڌيءَ کي سرڪاري ۽ دفتري زبان بنايو ۽ حڪم ڏنو، ڪا به درخواست صرف سنڌيءَ ۾ لکيل قبول ڪئي ويندي ۽ جي فارسيءَ ۾ لکيل هوندي ته ان سان سنڌي ترجمو شامل ڪيو وڃي، ٻيءَ صورت ۾ ٻڌڻ ۾ نه ايندي.<ref name="سنڌيانا"/> فريئر آڪٽوبر 1859ع تائين سنڌ جو ڪمشنر رهيو، جتان هن کي ترقي ڏيئي بمبئيءَ جو گورنر مقرر ڪيو ويو. ڪجهه وقت هيءُ ڏکڻ آفريڪا ۾ به رهيو.<ref name="سنڌيانا"/> == ھندوستان ۾ مقرريون == اُن زماني ۾ سول سروس ۾ داخل ٿيندڙ آفيسرن لاءِ، ديسي ٻولين ۾ امتحان ڏيڻ لازمي هو. اُن کانپوءِ سندن تقرري ٿي سگهندي هئي. بارٽل فريئر جو ڀاءُ وليم، اڳ ۾ ئي سول سروس ۾ هو، ان ڪري هو سندس رهبريءَ هيٺ امتحان جي تياريءَ ۾ مشغول ٿي ويو. ٽن مهينن کان پوءِ هو، ان لازمي امتحان ۾ ويٺو ۽ ڪاميابي حاصل ڪيائين. سندس خواهش هئي ته سندس تقرري [[بيلگام]] جي ضلعي ۾ ٿئي، مگر کيس [[پوني]] ۾ ريونيو آفيسر جي ماتحت رکيو ويو. ان وقت [[لارڊ ڪليئر]] بمبئيءَ جو گورنر هو. پوني ۾ کيس سال کن رهندي مس گذريو هو، جو بمبئيءَ جي هڪ ضلعي [[انداپور]] ۾ مزارعين ۽ حڪومت جو تصادم ٿي پيو. هي شڪايتون بمبئيءَ جي ريونيو ڪمشنر وليمسن نالي هڪ انگريز وٽ پهتيون. هن پنهجي نائب، هينري گولڊ سمڊ کي هن جاچ لاءِ انداپور موڪليو. انڪوائري آفيسر جي خواهش تي، سندس مدد لاءِ بارٽل فريئر کي به ساڻس گڏ موڪليو ويو. هن ڪم جي پوري ٿيڻ کانپوءِ، هينئر گولڊ سمڊ کي انداپور ۾ اسسٽنٽ ڪليڪٽر مقرر ڪيو ويو. فريئر پنهنجي اڳين جاءِ تي موٽي ويو. جلد ئي گولڊ سمڊ کي دکن جي زمينن جي سروي لاءِ آفيسر مقرر ڪيو ويو ۽ فريئر انداپور ۾ اسسٽنٽ ڪليڪٽر ٿي ويو.اتان ترقي ڪري وڃي اسسٽنٽ ريونيو ڪمشنر جي عهدي تي پهتو. جتي هن آزمودگار ريونيو ڪمشنر وليمسن کان گهڻو ڪجهه پرايو.<ref name="ReferenceA"/> == ڀاء جي موت جو صدمو == سنه 7 3 8 1ع جي ابتدا ۾، بارٽل فريئر جو ننڍو ڀاءُ، پنهنجي [[ريجيمينٽ]] سان گڏ [[انگلينڊ]] کان [[ڪلڪلتي]] پهتو. [[افغانستان]] جو شاهه، [[شاهه شجاع]] پنهنجو تخت ۽ تاج وڃائي، اچي [[پنجاب]] جي [[راجا رنجيتسنگهه]] وٽ پناهه گزين ٿيو. انگريز حڪومت کي وچ ايشيا ۾ روسي طاقت جي وڌندڙ سيلاب کان خطرو پيدا ٿيو، جو ڏکڻ ۾ افغانستان جي حدن تائين اچي پهتو هو. اهڙيءَ حالت ۾ انگريزي حڪومت چاهيو ٿي ته افغانستان ۾ هڪ اهڙو حڪمران هجي جو سندن اشارن تي هلندو رهي. هن مقصد کي پيش نظر رکندي، انگريزي سياستدانن جون اکيون معزول شاهه شجاع ڏانهن ويون، هنن چاهيو ٿي ته ان کي وري ڪابل جي تخت تي ويهاريو وڃي. راجا رنجيتسنگهه انگريزن سان شامل ٿي ويو. اهڙيءَ ريت انگريزي گورنر جنرل [[لارڊ آڪلنڊ]]، رنجيتسنگه ۽ شاهه شجاع جو اتحاد ثلاثه قائم ٿيو. فيصلو ڪيو ويو ته شاهه شجاع کي انگريزي فوج جي حفاظت ۾ [[ڪابل]] پهچايو وڃي ۽ اتي سندس حڪومت جو نئين سر بنياد رکيو وڃي. افغانستان ڏانهن وڃڻ لاءِ به سنڌ جي رستي جو انتخاب ڪيو . سنه 1839ع ۾ هي فوج، [[سر جان ڪين]] جي مهنداري هيٺ هن مهم لاءِ رواني ٿي. هن فوج ۾ رچرڊ فريئر به هو، جو ٻن سالن کانپوءِ پنهنجي ڀائرن وليم ۽ بارٽل سان بمبئيءَ ۾ اچي مليو. سر جان ڪين [[قلات]]، [[غلزئي]]، [[قنڌار]] ۽ [[غزني]]ءَ کان گذري، ڪابل پهتو. [[امير دوست محمد]]، انگريزي فوج جو مقابلو نه ڪري سگهيو ۽ آخر پيش پيو. شاه شجاع کي تخت تي ويهاريو ويو. ٻه مشهور انگريز سياستدان [[سر وليم مئڪناٽن]] ۽ [[سر اليگزينڊر برنيز]] سندس صلاحڪار مقرر ٿيا. ڪين جون فوجون واپس موٽيون. مگر شاهه جي مدد لاءِ، هڪ انگريزي فوجي دستو ڪابل ۾ رهيو. بهرحال رچرڊ فريئر جنرل سيل جي گشتي دستي ۾ شامل ٿيو، جو جلال آباد ۾ موجود هو. اوچتو امير دوست محمد جي پٽ اڪبر خان، افغانستان ۾ اندر ئي اندر، شاهه شجاع ۽ ان جي انگريز مددگارن جي خلاف بغاوت کي پيدا ڪيو ۽ ٻارهن مهينن جي عرصي ۾، افغان احرارن جي هٿان، سر وليم مئڪناٽن، برنيز ۽ خود شاهه شجاع قتل ٿي ويا. انگريزي مددي فوج تي تباهي اچي ويئي. مگر [[جنرل ناٽ]] قنڌار ۾ ۽ [[جنرل سيل]] جلال آباد ۾ پنهنجي جاءِ تي قائم رهيا ۽ مدافعت ڪندا رهيا. ايستائين جو [[جنرل پالڪ]] فاتحانه انداز ۾ ڪابل ۾ داخل ٿيو. هن فتوحات جي بعد، ميجر رچرڊ فريئر، جنرل سيل سان گڏ هندستان روانو ٿيو، پر [[راولپنڊي]] ۾ بيمار ٿي مري ويو. سندس موت جو بارٽل فريئر تي وڏو اثر پيو.<ref name="ReferenceA"/> == بمبئي ۾ سول سروس == سن 5 3 8 1 ع ۾[[لارڊ ڪليئر]]، بمبئيءَ جو گورنر پنهنجي عهدي جي مدت ختم ڪري [[انگلينڊ]] روانو ٿيو.ساڳئي سال بارٽل فريئر پوني جو اسٽنٽ ڪمشنر بڻيو. چچ سن 5 3 8 1 ع کان سن 2 4 8 1 ع تائين بمبئيءَ ۾ عارضي گورنر ڪم ڪندا رهيا<ref>جان مارٽينيو: ”سر بارٽل فريئر“: حصو پهريون: ص</ref>. سن 2 4 8 1 ع ۾ [[سر جارج آرٿر]]، بمبئيءَ جو مستقل طرح گورنر ٿي آيو. ساڻس سڄو ڪٽنب به هو ۽ ان سان گڏ پرائيويٽ سيڪريٽري به، جنهن جو نالو [[ڪرنل پروڪٽر]] هو. پروڪٽر تي [[عدن]] ۾ تمازت آفتاب جو حملو ٿيو. ۽ جان بَر ٿي نه سگهيو. بمبئيءَ پهچڻ تي کيس نئين پرائيويٽ سيڪريٽريءَ جي ضرورت پيئي. جيئن ته لارڊ ڪليئر، بارٽل فريئر جي حسن خدمتيءَ جي وڏي ساراهه لکي ويو هو، ان ڪري سر آرٿر کيس پنهنجو پرائيوٽ سيڪريٽري مقرر ڪيو. سر آرٿر جي خاندان جي قريب رهڻ جي ڪري، فريئر جي گورنر جي وڏي نياڻي [[ڪئٿرائين]] سان محبت پيدا ٿي. اڳتي هلي هن جوڙي جي پاڻ ۾ شادي ٿي. بارٽل فريئر سن 4 4 8 1 ع تائين هن عهدي تي رهيو. هن سال جي اپريل جي مهيني ۾ سندس والد گذاري ويو. دل جي بيقراريءَ جي ڪري، هن [[فرلو موڪل]] لاءِ درخواست ڏني، جا سندس منظور ڪئي وئي ۽ هو زال سميت انگلينڊ روانو ٿي ويو. پنهنجي صحت جي خرابيءَ جي ڪري، هو ٻه سال انگلينڊ ۾ رهيو ۽ نومبر 6 4 8 1 ع ۾ هو بمبئي موٽيو. هن وچ ۾ سرجارج آرٿر گورنرءَ جي عهدي کان سبڪدوش ٿي، انگلينڊ روانو ٿيو ۽ سندس جاءِ تي [[سر جارج]] بمبئيءَ جو گورنر مقرر ٿيو. موٽي اچڻ تي فريئر بمبئيءَ جي گورنر جي پرائيويٽ سيڪريٽريءَ جي بجاءِ، بمبئي ۾ ڪسٽمس ڊپارٽمينٽ ۾ اسسٽنٽ ڪمشنر مقرر ٿيو.<ref name="ReferenceA"/> == بطور ستارا رياست جو ريزيڊنٽ == مرهٽن جي سلطنت جي زوال کانپوءِ، جنهن جي ابتدا پاڻيپٽ جي ميدان ۾ احمد شاه ابداليءَ کان ۽ آخري تباهي انگريزن کان ٿي، [[ستارا]] جي ننڍي رياست ۾ [[شيواجي]] جي اولاد حڪومت قائم ڪئي هئي، جو راجا انگريزن جي سرپرستي هيٺ حڪومت ڪري رهيو هو. اپريل 7 4 8 1 ع ۾ [[سرجيمس آئوٽرام]]، جو اُتي ريزيڊنٽ هو، موڪل تي انگلينڊ روانو ٿيو. سر جارج جي انتخاب جي نظر بارٽل فريئر تي پيئي ۽ کيس ستارا رياست جي راجشاھي درٻار ۾ ريزيڊنٽ مقرر ڪري موڪليو ويو. جلدي اتان جو راجا بيمار ٿي پيو. پنهنجي بيماريءَ جي وقت، هن [[ڀونسلي خاندان]] مان هڪ ٻار ايڊاپٽ ڪري ورتو. مگر 1848 ۾ راجا وفات ڪري ويو۽ 1849 ۾ [[لارڊ ڊلهائوسي]]، هندستان جي گورنر جنرل، راجا جي وصيت کي قبول نه ڪيو ۽ ستارا رياست کي کي انگزيزي حڪومت سان ملايو ويو ۽ اتان جو پهريون ڪمشنر بارٽل فريئر مقرر ٿيو. فريئر، جيترو وقت اُتي رهيو، پاڻ کي بهترين منتظم ثابت ڪيائين. .<ref name="ReferenceA"/> == سنڌ ۾ بطور ڪمشنر پوسٽنگ == سر چارلس نيپيئر، [[سنڌ]] جي گورنري کان سن1847ع ۾ الڳ ٿيو. سندس هلي وڃڻ کاپنوءِ ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي ڊائريڪٽرن فيصلو ڪيو ته سنڌ جو بمبئيءَ جي پرڳڻي سان الحاق ڪيو وڃي ۽ آئندي هي ملڪ، بمبئي جي گورنر جي ماتحت ٿي رهي. هن فيصلي کانپوءِ سنڌ جي آزاد حيثيت ختم ٿي ويئي. نئين نظام هيٺ بمبئي گورنمينٽ جو چيف سيڪريٽري مسٽر [[پرنگل]] سنڌ جو پهريون ڪمشنر ٿي آيو. نيپيئر جي حڪومت جي سڄي دور ۾(1843 - 1847ع) فوجي راڄ قائم رهيو. جنهن ڪري سنڌ جي ماڻهن کي هڪ عجيب استبدادي دور مان گذرڻو پيو. پرنگل جي دور ۾ ،نيپيئر وارو استبداد ته نه رهيو هو، مگر هو ڪوشش ڪري پنهنجي پيش رو جي نقش قدم تي هلي رهيو هو. سن 1850 ع ۾ هو نامعلوم سببن جي ڪري پنهنجي عهدي کان مستعفي ٿي ويو. بمبئيءَ جي گورنر [[لارڊ فاڪلنڊ]] سندس استعيفا کي قبول ڪيو ۽ سندس جاءِ لاءِ، پنهنجي ملٽري سيڪريٽري مسٽر [[مالويل]] جي سفارش ڪئي. مگر [[بمبئي جي ڪائونسل]]، مسٽر مالويل جي نالي جي مخالفت ڪئي، ڇو ته هنن نٿي چاهيو ته سنڌ جي حڪومت وري ڪنهن فوجي آفيسر کي سپرد ڪئي وڃي. معاملو هندستان جي گورنر جنرل [[ڊلهائوسي]] تائين وڃي پهتو. جنهن بمبئي ڪائونسل سان اتفاق ڪري، گورنر کي لکي موڪليو ته ڪنهن سول سروس جي لائق ماڻهوءَ جو نالو سفارش ڪري موڪليو وڃي. لارڊ فاڪلنڊ، گورنر جنرل جي حڪم جي تعميل ڪري، هڪ نوجوان آفيسر بارٽل فريئر جو نالو سفارش ڪري موڪليو، پر هن دفعي به ڪائونسل جا ٻه ميمبر، گورنر جي راءِ سان متفق نه ٿيا ۽ هنن اعتراض ورتو ته هيءَ هڪ نوجوان آفيسر جي مقرري آهي، جنهن کي ايڏي دور دراز ملڪ جي انتظام هلاڻ جو ڪوبه تجربو نه آهي. ان کان سواءِ، ڪيترائي سرڪاري ملازم، جن جي ملازمت جو عرصو، فريئر کان نهايت گهڻو آهي، پنهنجي جاءِ تي متاثر ٿيندا. مگر هن ڀيري لارڊ فاڪلنڊ پنهنجي فيصلي تي مضبوط ٿي بيٺو ۽ دڙڪو ڏنائين ته جيڪڏهن سندس راءِ کي قبول نه ڪيو ويو ته هُو پنهنجي عهدي کان مستعفي ٿي ويندو. آخر لارڊ فاڪلنڊ جي راءِ کي قبول ڪيو ويو ۽ بارٽل فريئر سنڌ جي ڪمشنر جي چارج وٺڻ لاءِ“ جنوري سن 1851 ع ۾ ڪراچيءَ پهتو. جهاز کي بندر کان دور بيهاريو ويو ۽ هُو هڪ ٻيڙيءَ جي رستي ڪناري تي پهتو. اتان کان وٺي گورنمينٽ هائوس تائين وارياسو رستو لتاڙڻو پيو، ڇو ته ان وقت تائين، اڃا ڪراچي ۾ ڪي به باقاعده رستا نه ٺهيا هئا. گورنمينٽ هائوس هڪ ڊگهي عمارت هئي، جنهن کي ڪشاده ورانڊو هو. هن عمارت جي سامهون وڏو گول ميدان هو، جنهن ۾ فقط خودرو اوڀڙ هئا. جيئن ته زمين وارياسي هئي، اُن ڪري منجهس باغ رکڻ جي ڪا به اميد نه هئي.<ref name="ReferenceA"/> ساڳي ڏينهن جي منجهند جو اتفاقاً نيپيئر پنهنجي سڄي ڪٽنب سان، سنڌو نديءَ جي رستي اُتر هندستان کان ڪراچي پهتو. هُو ٿورو وقت اڳ، [[جليانوالا]]“ جي مشهور انگريز ۽ مک لڙائي کانپوءِ، هندستان جي نامزد ڪمانڊر انچيف ٿي آيو هو. پر جيئن ته سر هيوگف، سکن کي گجرات جي لڙائيءَ ۾ ڪاپاري ڌڪ هڻي چڪو هو، ۽ خطرو ختم ٿي چڪو هو، تنهن ڪري هو واپس انگلينڊ وڃي رهيو هو. هو ڪراچي ۾ بارٽل فريئر جو ٽي_چار ڏينهن مهمان ٿي رهيو، ۽ سنڌ جي نظم ۽ نسق بابت کيس ڪيترائي مشورا ڏنائين. هن ملاقات کانپوءِ، فريئر هن مشهور انگريز جنرل جو دوست بڻجي ويو. آگسٽ سن 3 5 8 1 ع ۾ جڏهن انگلينڊ ۾ سرچارلس نيپيئر فوت ٿي ويو، تڏهن فريئر ڪرانچي ۾ هڪ ماتمي جلو ڪري، مري وڃڻ واري جي گهڻي ساراهه ڪئي.<ref>جان مارٽينيو: ”سر بارٽل فريئر“: حصو پهريون: ص 85</ref>. == مير علي مراد خان ٽالپر جو معاملو == بارٽل فريئر، جڏهن سنڌ ۾ ڪمشنر ٿي آيو تڏهن چوڌاري صلع ۽ سانت هو. حڪمران ميرن کي سنڌ کان ٻاهر موڪليو ويو هو، ۽ رعايا کان سندن غم گهٽجي چڪو هو. فقط خيرپور رياست جو والي مير علي مراد خان، ميرن مان، هڪ اهڙي شخصيت هو، جو پنهنجي وطن ۾، پنهنجي موروثي تخت تي قابض هو. هن پنهنجي خاندان سان ڪا چڱائي نه ڪئي هئي ۽ پنهنجي هوَس جو شڪار ٿي، پنهنجي خاندان کي تباهيءَ تي پهچائي چڪو هو. سر چارلس نيپيئر جو شخصي دوست هو، نيپيئر جي زماني ۾ ئي، هيءَ ڳالهه ظاهر ٿي ته مير موصوف، اهڙن پرڳڻن تي قبضو ڪيو آهي، جي اصل ۾ ساڻس متعلق نه هئا.<ref name="ReferenceB">جان مارٽينيو: ”سر بارٽل فريئر“: حصو پهريون:</ref>. مگر هن کي حقيقت کي ”تازه نوائي معارڪ“ جو منصف وڏي تفصيل سان لکي ٿو <ref>مرزا عطا محمد: ”تازه نوائي معارڪ“: ص 709.</ref>. هن سڄي فساد جو باني، شيخ علي حسن سهارنپوري هو، جو مير صاحب جو وزير هو. حڪومت جو سڄو اقتدار سندس هٿ ۾ هو. ايتريقدر جو هو جڏنهن ٻٻرلوءِ ۾ پنهنجي مڪان ۾ ايندو هو تڏهن سندس آمد جي اعزاز ۾ توبون ڇوڙيون وينديون هيون. جن جو آواز سکر جي انگريزي ڇانوڻيءَ ۾ ٻُڌڻ ۾ ايندو هو. رفتي رفتي مير صاحب جي شفقت جي نظر، شيخ علي حسن کان دور ٿي ويندي رهي، تان جو مير صاحب کيس ان اعليٰ عهدي کان معزول ڪري ڇڏيو. ٿورا ڏينهن هُو سکر جي صدر بازار ۾ وڃي رهيو هو، پنهنجي خانگي سپاهه کي تنخواهه ڏيڻ کان مجبور ٿي، هو ملتان جي طرف هليو ويو. جيئن ته کيس اُتي به آرام نه آيو، ۽ مير محمد حسن خان ولد مير رستم خان وٽ وڃي رھيو. شيخ علي حسن مير صاحب جي هڪ اهم راز جو انڪشاف ڪيو، جنهن کي ”خيرپور نامه“ جو مصنف هيئن ٿو لکي:<ref>خانهادر خداداد خان: ”خيرپور نامہ“: ص 30</ref> ”سال 1841ع ۾ اُن وقت جڏهن مسٽر راس بيل، مير رستم خان جي عهد ۾ خيرپور جو پوليٽيڪل ايجنٽ هو، مير علي مراد خان، صاحب موصوف کي درخواست ڏني ته مير رستم خان ۽ سندس پائيٽي مير نصير خان ولد مير مبارڪ خان، سندس ڪي پرڳڻا غصب ڪيا آهن، جي موٽائي ڏنا وڃن. راس بيل پنهنجي حڪومت سان، هن معاملي بابت لهه وچڙ ۾ هو ته مير صاحبن جي دشمنيءَ جو معاملو ايستائين وڌي ويو، جو ٻئي ڌريون جنگ تي لهي آيون. نونارين جي ڳوٺ وٽ هيءَ جنگ لڳي، جنهن ۾ مير علي مراد خان کي فتح حاصل ٿي. ڌرين ۾ صلح ٿيو ۽ اُهو صلح جو مسودو قرآن شريف تي لکيو ويو. اُن عهد نامي موجب ملڪ جا ڪي حصا مير علي مراد خان جي قبضي ۾ اچي ويا. هن عهد نامي کي ”نونار جو عهد نامو“ ٿا سڏين.“ ساڳيو مصنف هن حقيقت بابت اڳتي هلي لکي ٿو ته:<ref name="ReferenceB"/> ”مياڻيءَ ۽ دٻي جي جنگين کانپوءِ، ملڪ جا جيڪي به حصا، مير رستم خان جي هٿ ۾ هئا، سي مير علي مراد خان کي ڏنا ويا. سواءِ [ڪوٽ سبزل|[سبزل ڪوٽ]] ۽ [[ڀرنگ]] جي، جيڪي [[بهاولپور]] جي والي کي ڏنا ويا. سر چارلس نيپيئر اڃا ملڪ جي انتظام ۾ مشغول هو ته سن 1845ع ۽ سن 1847ع جي وچ ڌاري، کيس اطلاع مليو ته مير علي مراد خان، نونار جي عهد نامي ۾ ٺڳي ڪئي آهي. قرآن شريف تي لکيل تحرير کي ڦاڙي، ان جي بجاءِ ٻيو ورق وڌو ويو آهي. جتي به همنام ديهون لکيل هيون. انهن کي پرڳڻو بڻايو ويو آهي. مثال طور ماٿيلو ۽ دادلوءِ جي ديهن کي پرڳڻو بڻايو ويو آهي ۽ اُهي مير علي مراد جي قبضي ۾ آهن. افسوس جو هن راز ۾ مير صاحب سان شيخ علي حسن همراز هو. شيخ، مير صاحب وٽان خواريءَ سان نڪرڻ بعد، مير علي مراد جي مخالفن سان سازباز ڪئي ۽ هن راز کي شڪارپور جي وڏي پوليس آفيسر، مسٽر هسبنڊ وٽ ظاهر ڪيو. رفته رفته هي مقدمو پنهنجي نوعيت سان گَهرو ٿيندو ويو. سن 1847ع ۾ نيپيئر پنهنجي ملازمت کان سبڪدوش ٿي ويو. نئين ڪمشنر پرنگل جي دور ۾ هن معاملي جي تحقيق لاءِ هڪ ڪميشن مقرر ڪئي ويئي. هن ڪميشن جو اجلاس سن 1850 ع ۾ سکر ۾ ٿيو. پرنگل کي اگرچ مير صاحب جي انگريزي دوستيءَ جي سڄي خبر هئي، هُن مير کي ڪميشن جي سامهون حاضر ٿيڻ جو حڪم ڏنو. ڪميشن مير صاحب کي ڏوهاري ثابت ڪيو. بمبئيءَ گورنمينٽ، ڪميشن جي فيصلي کي بحال ڪيو. گورنر جنرل سڄي لکپڙهه، ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي بورڊ آف ڊائريڪٽرس ڏي ڏياري موڪلي. نومبر 1851ع ۾ انگلينڊ کان فيصلو بمبئيءَ ۾ پهچي ويو. هيءُ فيصلو ”[[سورت]]“ نالي جهاز ۾ ڪراچيءَ ۾ موڪليو ويو. هي جهاز منزل مقصود تي پهچي نه سگهيو ۽ واٽ تي ئي غرق ٿي ويو. بهرحال مهينو پوءِ، فيصلو ڪراچي ۾ پهچي ويو.<ref name="ReferenceB"/> ”تازه نواي معارڪ“ جي مصنف هن واقعي کي سن 1858ع سان منسوب ڪيو آهي، جو قطعي غلط آهي . فريئر جو اشتهار جو انگريزيءَ ۾ موجود آهي، ان تي 8 1 _ جنوري سن 1856 ع ڏيکاريل آهي . بهرحال فريئر فيصلي جي پهچڻ کانپوءِ، عام اشتهار ذريعي، ان کي مشتهر ڪرڻ جو حڪم ڏنو. ان جو ٿورو حصو ھي آهي تہ: ”مير صاحب جي مٿان تهمت هئي، جنهن کان هُو ڪنهن به طرح، پاڻ کي بَري نه ڪري سگهيو آهي. ان ڪري سرڪار اشتهار ٿي ڪري ته مير علي مراد خان کي رئيسيءَ جي عهدي کان برطرف ٿو ڪجي. سڀئي ملڪ جا حصا، سواءِ سندس موروثي حصن جي، ٻيا سڀ انگريزي ملڪ سان لاڳو ڪيا وڃن ٿا.“ ”تازه نوائي معارڪ“ ۾ جتي اشتهارنامه فارسيءَ ۾ ڏنو ويو آهي، اتي سن 1852ع ڏيکاريو ويو آهي. نئين ڪمشنر فريئر جي لاءِ هيءَ وڏي آزمائش جي گهڙي هئي. مرڪزي حڪومت فوج کي چرپر ۾ آڻڻ شروع ڪيو. پنجاب ريجمينٽ سبزل ڪوٽ تائين وڌي آئي ۽ ٻئي طرف جنرل جان جيڪب پنهنجي فوج سان، پٽڻي (تعلقي روهڙي) ۾ اچي خيمه زن ٿيو ۽ ڪئمپ ۾ درٻار ڪئي، جنهن ۾ مير صاحب بہ حاضر ٿيو ۽ ڪمپنيء جو فيصلو ٻڌو.اهڙيءَ ريت انگريزي حڪومت سان اهي ملڪ جا حصا به شامل ٿي ويا، جي اڳ ۾ مير صاحب جي قبضي ۾ هئا. جيئن ته اُٻاوڙو تعلقو، ميرپور ماٿيلو، دادلوءِ، ڪشمور، محمد باغ، چَڪ، رستم وغيره انگريزي حڪومت سان شامل ٿي ويا. مير صاحب پنهنجي دامن تان داغ ڌوئڻ لاءِ خاموش نه رهيو، هو داد خواهيءَ جي لاءِ فريئر جي منع هوندي به انگلينڊ هليو ويو، پر هن سفر جو به نتيجو ڪو چڱو نه نڪتو.<ref name="ReferenceA"/> == ڪراچيءَ جو بندر == مير علي مراد تي سياسي برتري حاصل ڪرڻ کانپوءِ، فريئر پنهنجو سڄو ڌيان، ملڪ جي اصلاح جي طرف ڏنو. سندس پهريون اصلاحي ڪم هو، [[ڪراچيءَ جي بندر]] (Karachi Port)جي تعمير، ڪراچي هڪ معمولي ڳوٺ هو. سنڌ جي فتح کان گهڻو وقت پوءِ، سر چارلس نيپيئر ان کي سنڌ جي گاديءَ جو هنڌ بڻايو ۽ بنگلو ٺهرايو جيڪو گورنمينٽ هائوس جي نالي سان سڏجڻ لڳو. ڪرنل ينگ ڪيٿ، جو ڪراچيءَ ۾ ايڊووڪيٽ جنرل جي عهدي تي ڪافي عرصو رهيو، هن شهر جي هيٺين ريت قلمي تصوير ٿو پيش ڪري:”نگاهه جي حد تائين ساوڪ جو نشان نه آهي. ڪٿي به مٺي پاڻيءَ جو چشمو نظر نه ايندو ۽ نه وري ڪا شفاف ندي آهي. سمنڊ جو کارو پاڻي هر هنڌ ميسر آهي“ ڪراچي جي خسته حالت جو نقشو، خود فريئر، پوءِ پنهنجي هڪ خط ۾ هيئن ٿو پيش ڪري: ”سن 1851 ع ۾ ميل پنڌ ڊگهو به ڪو پَڪو رستو ڪونه هو، نه وري ڪا پَڪي تعمير ٿيل پل موجود هئي. فقط ڪي بئرڪون هيون، جي توبخاني جي فوج لاءِ ٺهرايون ويون هيون. جهازن جي مرمت لاءِ به ڪو ڪارخانو نه هو. ايتريقدر جو درياهه تي هلندڙ معمولي جهاز به مرمت لاءِ بمبئيءَ موڪليا ويندا هئا. ستن ورهين جي مختصر عرصي ۾، ٽي جهاز غرقاب ٿي چڪا هئا. خصوصيت سان ”فاڪلنڊ“ جهڙو وڏو ۽ مضبوط جهاز، جهن جهڙو هندستان ۾ اڳ ڪڏهن به نه موڪليو ويو هو، ڪراچي بندر جي ڀرسان ٻُڏي چڪو هو. نڪو ڊاڪ بنگلو هو نه سراءِ، نه ڌرمسالا نه ضلعي جي ڪچهريءَ جي جاءِ. مارڪيٽ موجود هو، مگر پوليس ٿاڻي جي جاءِ ڪانه هئي، نه اسڪول. اهي عارضي بئرڪون هيون، جي سرڪاري آفيسن لاءِ ڪم اينديون هيون. فريئر پهريائين پنهنجو سڄو توجهه بندر جي بهتريءَ ڏانهن ڏنو. هن بمبئيءَ گورنمينٽ کي لکي موڪليو ته پندرهن سَون رپين جي فوري منظوري ڏني وڃي ته اُن سان هيءَ تحقيق ڪرائي وڃي ته بندر وٽ جو بند آهي، جو هميشه جهازن جي لاءِ نقصانڪار ثابت ٿيو آهي، اتان هٽائي به سگهجي ٿو يا نه؟ ان کانسواءِ هيءُ معلوم ڪيو وڃي ته هيءَ رڪاوٽ بذات خود ٽَڪر ته نه آهي. جيڪڏهن فطرت جي هيءَ رڪاوٽ آهي ته روشنيءَ جي مينار (لائيٽ هائوس“ جي ضرورت پوندي هن مينار جي غير موجودگيءَ ۾ جهازن کي خصوصيت سان چوماسيءَ جي موسم ۾، بندر جي اندر گهڙي اچڻ جي همت نه پئي ٿي. هيءَ ته چوماسي جي مند جي حالت هئي پر خوشگوار موسم ۾ به ڪو جهاز هن خطري کڻڻ لاءِ تيار نه هو، ته بي تحاشا، اطمينان سان بندر جي اندر گهڙي اچي. اڪثر جهاز، بندر کان گهڻو پري لنگر انداز ٿيندا هئا، جتان مسافر يا مال، ٻيڙين جي رستي ۾ پهچندو هو. هي سلسلو نهايت خرچائو ۽ سيڙپ وارو هو. پر افسوس جو فريئر جي رپورٽ کي بمبئيءَ ۾ ڪابه اهميت نه ڏني ويئي. بمبئيءَ گورنمينٽ لکي موڪليو ته هن سڄي ڪم لاءِ ڪنهن ماهر ارضيات جون خدمتون حاصل ڪيون وڃن. جيئن ته سڄي فوج جي هڪ آفيسر هاپڪنس کان، جو ڪراچيءَ ۾ مقيم هو، بندر جي صحيح حالت جي باري ۾ راءِ حاصل ڪئي. ان جي نوٽ سان گڏ، هن وري پنهنجي درخواست بمبئيءَ گورنمينٽ ڏانهن ڏياري موڪلي ڏني. هن دفعي ته کيس ڪو به جواب ئي نه ڏنو ويو. لاچار فريئر هن سڄي حقيقت کي گورنر جنرل جي ڌيان تي آڻڻ گهريو. ان وقت [[ڊلهائوسي]]، هندستان جو گورنر جنرل هو، جنهن سان فريئر جي شخصي تعلقات هئا. لارڊ ڊلهائوسي سندس خانگي خط کان متاثر ٿي، کيس امداد ڏيڻ جو وعدو ڪيو. ان هوندي فريئر خاموش نه رهيو. هن بمبئيءَ گورنمينٽ کي لکي موڪليو ته هو سندس درخواست کي بمبئي چيمبر آف ڪامرس ۽ بمبئي اسٽيم نيويگيشن ڪمپني ڏانهن راءِ لاءِ موڪلي ڏني . آخر بمبئيءَ گورنمينٽ منظوري ڏني ۽ جنوري سن 1853 ع ۾ [[ميجر ٽرنر]] سروي شروع ڪئي. مقرر وقت اندر، هن پنهنجي رپورٽ ۾ ڄاڻايو ته اهو بندر واريءَ جي گڏ ٿيڻ کان ٺهيو ، خوشقسمتيءَ سان ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي بورڊ آف ڊائريڪٽرس جو هن طرف ڌيان ڇڪيو. بمبئيءَ گورنمينٽ به پڪي ارادي تي لهي آئي ته مٿئين بند کي هٽايو وڃي. هن طبقات الارض جي ماهر مسٽر هارڊي ويلس کي وڌيڪ تحقيقات لاءِ موڪليو ويو، جنهن جي راءِ کي مقدم رکي بريڪ واٽر ٺاهڻ جي سفارش ڪئي وئي ۽ واريءَ جي بند کي هٽايو ويو. ڪراچي بندر جي اصلاح جو هيءُ ابتدائي مرحلو، فريئر جي ڪوششن سان آخر سرانجام ٿيو، جو بندر، اڄ دنيا جي بندرن ۾ پنهنجي خوبين سان مشهور آهي. ٿوري وقت کانپوءِ منهوڙي تي لائيٽ هائوس جي تعمير جو به بنياد رکيو ويو.<ref name="ReferenceA"/> == ڪراچيءَ کان ڪوٽڙي تائين ريلوي == ڪراچي بندر جي اصلاحي معاملن کان فارغ ٿي، فريئر لارڊ ڊلهائوسيءَ جي ڌيان تي آڻڻ گهريو ته سنڌو نديءَ سان گڏ ڪراچيءَ کان ڪوٽڙي تائين ريلوي رستو تيار ڪيووڃي. فريئر جي هن رٿ ڏيڻ کان اڳ ۾، سنه 1849ع ۾ ٻه ريلوي ڪمپنيون: ايسٽ انڊين ريلوي ۽ گريٽ انڊين پيننشولا ريلوي ڪم ڪري رهيون هيون. لارڊ ڊلهائوسي 5 _ ڊسمبر 1853ع تي فريئر کي جواب ڏنو ته ”ڪنهن به حالت ۾ مان سمجهان ٿو ته ريلوي سان ڪراچي بندر کي ڳنڍجي، سو نهايت ضروري آهي. پوءِ اهو ڪوٽڙي وٽ درياهه سان ملي يا ٺٽي وٽ. مان دل سان قبول ڪريان ٿو ته هن معاملي لاءِ، جلدي جاچ ڪئي وڃي. نتيجو ڪهڙو به نڪري پر اها جاچ سودمند ٿيندي. لارڊ ڊلهائوسيءَ جي خط پهچڻ کان ٻه هفتا پوءِ، فريئر هن جاچ لاءِ ليفٽيننٽ چيپ مئن کي مقرر ڪيو. هي هونهار انجينئر، لڪي کان درياهه رستي ڪوٽڙي وڃي رهيو هو. ايتري ۾ پهرئينءَ ٻيڙي ٻڏڻ شروع ڪيو. ليفٽيننٽ چيپ مئن پنهنجي ستاويهن همراهن سميت، درياهه جي لهرين جي لپيٽ ۾ اچي ٻڏي ويا. سنڌ ۾ ريلوي جو پهريون بنياد رکندڙ انجينئر، اهڙي ريت حادثي جو شڪار ٿي ويو اٺن مهينن جي خاموشي کانپوءِ، عوام جي هڪ ميٽنگ ڪراچيءَ ۾ گهرائي ويئي ته گورنمينٽ تي زور آڻجي ته هو ريلويءَ جي ڪم کي شروع ڪن. اهڙي ميٽنگ حيدرآباد ۾ به ٿي. آڪٽوبر سنه 1854ع ۾ لارڊ ڊلهائوسيءَ، هڪ شخصي خط ۾ فريئر کي لکيو ته مون کي ڏسي خوشي ٿئي ٿي ته اوهان سنڌ جي ترقيءَ لاءِ بيحد پاڻ پتوڙي رهيا آهيو. مون کي افسوس آهي ته سرڪاري لکپڙهه ۾ سال ڏيڍ لڳي ويو آهي. ڇاڪاڻ ته ڪراچيءَ کان ڪلڪتي تائين هڪ طويل رستو آهي، جنهن ڪري هر ڪنهن ڪم جو نهايت آهستگيءَ سان نيڪال ٿي رهيو آهي.“ مارٽينيو لکيو آهي ته ”فريئر کي ڪي اُصول هئا، جن جو هو پاڻ مالڪ هو. بلڪل اهڙيءَ ريت جيئن هڪ جهاز جو ڪئپٽن سمنڊ تي پنهنجي مشڪلاتن کي چڱيءَ ريت سمجهندو هجي.“ملڪ جي ان حصي بابت، جنهن تي هو حڪومت ڪري رهيو هو، پنهنجي مشڪلاتن کي پوري ريت ٿي سمجهيو ۽ هڪ گهڙي به انهن کان بيپرواهه نه رهيو، جو سندس صحيح ڪاميابيءَ جو راز هو. بهرحال فريئر جي ڪوششن وڃي هنڌ ڪيو. جڏهن ريلوي جي تعمير جي تجويز انگلينڊ ۾ پهتي، تڏهن انگلينڊ ۾ هڪ ڪمپني ٺاهي ويئي، جنهن جو نالو ”سنڌ ريلوي ڪمپني“ رکيو ويو. ڪمپنيءَ جي موڙي پنج لک پائونڊ رکي ويئي ۽ موڙي حصن جي وڪڻڻ سان گڏ ڪئي ويئي، جنهن جو وياج ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ ڏيڻو ڪيو. فريئر ڪم شروع ڪرڻ کان اڳ، ان لاءِ جدا جدا آفيسرن جا رايا گهرايا. ميجر ٽرمينيهر ۽ ڪرنل جان جيڪب، ريلويءَ جي ٺهڻ جي مخالفت ڪئي. مگر ”[[سنڌ ريلوي ڪمپني]]ءَ“ جي هڪ هندستان ۾ رهندڙ نائب، مسٽر نيول وارن، انهن کي رد ڪد ڏنا. سانده ٽي سال پيمائش جو ڪم ٿيندو رهيو. سن 1858ع جي شروع ۾ ريلوي جي ڪم جي پوري تياري ڪئي وئي. ريلويءَ جي ڪم شروع ڪرڻ لاءِ، تاريخ 9 1 _ اپريل سن 1858ع جي شام جو افتتاحي جلسو ڪيو ويو. ان جلسي جو صدر بارٽل فريئر کي ڪيو ويو. سنڌ ريلوي ڪمپنيءَ جي ان وقت آفيس [[ايلفنسٽن اسٽريٽ]]۾ هئي، اتان صدر جي اعزاز ۾ هڪ سرگس ڪڍي ويئي، جا وڏي تزڪ ۽ احتشام سان ڦرندي، ريلوي جي ان جاءِ تي پهتي، جتان ڪم شروع ٿيڻ وارو هو. فريئر صاحب پنهنجي هٿن سان ان جو سنگ بنياد رکيو ۽ اهڙي ريت هيءَ شاندار مجلس پوري ٿي. افتتاح ٿيڻ کانپوءِ ريلويءَ جو ڪم تيزي سان شروع ٿيو، مگر بعد ۾ هيءُ ڪم ماٺو ٿي ويو، جيئن فريئر پنهنجي هڪ دوست ڪرنل ٽريويلان کي خط ۾ لکيو ته: ”ڪجهه وقت مان بيمار هوس ۽ هڪ ڪوٺيءَ ۾ بند. مگر ان هوندي به پنهنجي فرائض کان غافل نه هوس. اوچتو ريلويءَ جو معاملو بگڙي ويو. ٺيڪيدار جي ڪيترن مهينن کان سٺي هلت نه هئي. سندس موڙيءَ ۾ ڪمي اچي ويئي ۽ انتظام به ٺيڪ نه رهيو. جيئن ته ڪم جي تڪڙ هئي، ان ڪري مان کيس هڪ لک رپيا قرض طور وٺرائي ڏنا. ان هوندي به معلوم پئي ٿيو ته هو گهڻو وقت نه هلي سگهندو. هڪ ڏينهن هن بمبئيءَ مان تار ڪئي ته هو انگلينڊ وڃي رهيو آهي. مان ڪيترو نه مشڪلات ۾ وڃي پيس. قريباً اٺ هزار مزدور ڪم ڪري رهيا هئا. سندس ايجنٽ وٽ فقط ٽيهه رپيا هئا، پر کيس مزدورن کي هڪ لک پنجيوهه هزار رپيا ڏيڻا هئا، ڇو ته کين ٻن_ ٽن مهينن جي مزدوري نه ملي هئي. هو بک مري رهيا هئا. سوچڻو پيو ته هاڻي ڪم ڪيئن هلائجي ۽ پئسا ڪٿان اچن. پر ريلوي ڪمپنيءَ ۾ ڪي چڱا ماڻهو آهن، خدا جو شڪر آهي، جو هنن ڪم کي سنڀالي ورتو.“ بهرحال ريلوي جو ڪم فريئر جي وقت ۾ ٿي نه سگهيو، پر سندس وڃڻ کانپوءِ، س1861ع ۾ ڪوٽڙيءَ کان ڪراچي تائين ريلوي کُلي ويئي. مگر ڪاميابيءَ جو سڄو سهرو سر بارٽل فريئر جي سر تي آهي.<ref name="ReferenceA"/> ڪوٽڙيءَ جي تاريخي پل ڪو ٽري ۽ حيدرآباد وچ ۾ سنڌو دريا تي ساڄي ۽ کاٻي ڪنارن کي ملائيندڙ ريل يا زميني رابطي جو ذريعو اڏاوتي شاهڪار آهي. سن 1900ع ۾ هي پل مڪمل ٿي ۽ ٽريفڪ لاء کولي وئي. وچ تي سنگل ريلوي ٽريڪ ۽ پاسن کان ٻٽو ٽريفڪ ٽريڪ رکندڙ هي پل پنهنجي عمر جي سينچري مڪمل ڪري ڊبل سينچري ڏانھن وڌي آهي. هن پل جي ٻيهر مرمت 1931ع ۾ ٿي هئي. هن پل کان اڳم ريلوي ٽريڪ ڪراچي کان ڪوٽري تائين پھچي ختم ٿي ويندو هئو. زميني رابطو پتڻ تي ٻيڙين ذريعي ٿيندو هئو. هن پل جا پلر 60 فوٽ زمين اندر آهن ۽ مٿان لوه جا وڏا ڇھ اسپين جن جي ڪل ڊيگھ 1948 فوٽ آهي ان تي نٽ بولٽ سان انتهائي مظبوط ۽ پائدار ڪم ٿيل آهي. پاڻ ۾ ملندڙ لوهي پلر به وڻندڙ ڏيک ڏين ٿا. <ref>ڪوٽڙي جي تاريخي پُل، شبير قريشي</ref> == سنڌ ۾ رستن جي تعمير == سر چارلس نيپيئر جي وڃڻ کانپوء 1843 کان 1853ع جي مختصر عرصي ۾ سنڌ پنهنجي ابتدائي ترقيءَ جي مرحلن کي طئي ڪري رھي ھئي. سيٺ نائونمل پنهنجي ”ميمائرس“ ۾ لکي ٿو ته ”ساليانو، ڪمشنر، ملڪ جي ٻاهرين دوري تي نڪرندو هو. اڪثر آڪٽوبر ۾ سندس وڃڻ ٿيندو ھو. فريئر سنڌ ۾ رستن جي اَڻاٺ تي پنهنجي راءِ جو هيئن ٿو اظهار ڪري: ”سن 1851 ع ۾ سڄي ملڪ ۾ هڪ فوٽ به ساخته ۽ پرداخته رستو موجود نه هو. فقط هڪ چڱو ٽُڪر هو، حيدرآباد کان ڇانوڻيءَ تائين رستو. اٽڪل ٽي يا چار ميل فقط. اُتي به پاڻي جي سخت تڪليف آهي.“ هن مان اندازو لڳائي سگهجي ٿو ته اسان جي ملڪ ۾ ديسي حڪمرانن پنهنجي صاحبيءَ ۾ آخر ڇا پئي ڪيو؟ ڪيڏو نه بدقسمت ملڪ هو! فريئر پنهنجي حڪومت جي اوائلي دور ۾، بمبئي گورنمينٽ کي لکي موڪليو ته سنڌ ۾ رستن جي تعمير شروع ڪئي وڃي. ان لاءِ هن ايسٽيمنٽون ۽ خرچ جو تفصيل به موڪلي ڏنو. جيئن ته بمبئيءَ گورنمينٽ جي سنڌ سان گهٽ دلچسپي هئي، ان ڪري فريئر پنهنجي بجيٽ مان هن طرف ڌيان ڏنو. اپريل سن 1853ع ۾ هن لارڊ فاڪلنڊ کي لکي موڪليو ته ” ھن 1851ع ۾ هڪ سئو ڇويهه ميل ارڙهن هزار پنج سئو پنجويهن رپين جي لاڳت سان ٺهرايا آهن ۽ 1852ع ۾ ٻه سئو ست ميل اٺاويهه هزر ٻه سئو اٺانوي رپين خرچ ڪرڻ سان تعميرا ڪرايا آهن. هنن رستن مان هڪ لَڪيءَ وارو رستو هو، جو دور دور تائين ٿي ويو. هي رستو آهستي آهستي شڪارپور کان وڌي بولان جي دري تائين پهتو. هنن رستن کي ڪهڙي صورت م ڪيئن تعمير ٿي ڪيو ويو. فريئر پنهنجي هڪ خط ۾ لارڊ فاڪلڊن يک لکي موڪلي ٿو : ”رستا چاليهه فوٽ ويڪرا آهن، جي گذريل ٻن سالن ۾ مڪمل ڪيا ويا آهن ۽ هو هڪ ڳوٺ کي ٻئي ڳوٺ سان ڳنڍيندا وڃن ٿا.<ref name="ReferenceC">سر بارٽل فريئر؛ لطف الله بدوي ؛مھراڻ رسالو؛ جلد 35؛ 1986؛ سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو</ref> ڪو به سيمينٽ ۽ بجري سان نه آهي. انهن کي فقط يڪسان سطح تي آندو وڃي ٿو. فقط وڻن ۽ ٻوٽن کان کين صاف ڪيو وڃي ٿو. ڪيترا ته اهڙا به رستا آهن، جي گهاني جهنگ مان گذرن ٿا. سطح کي مٿي کنيو وڃي ٿو، کڏن کوٻن کي ڀريو وڃي ٿو، جيئن گذرندڙ آمدورفت کي سهوليت ٿئي. هن ملڪ ۾ وقت آهر، اهڙائي رستا موزون آهن. ”رستن جي مٿان پليون ٺهرايون ويون آهن، اهي جملي هڪ سئو اڻهٺ ٿينديون، جي پڪين سِرن ۽ سيمينٽ سان ٺهرايل آهن ۽ اڌ گول جي گولائي تي آهن. وڏي ۾ وڏي پُل جا مون ڏٺي، ان کي ٽي ڪمانون آهن، جن مان وچ واري چوويهه فوٽ ۽ پاسن واريون اَٺ اَٺ فوٽ ڊگهيون آهن. ان تي ٻارهن سئو رپيا خرچ آيو آهي. هيءُ سڀ پليون اُتر سنڌ جي ڪاريگرن ٺاهيون آهن ۽ ڪنهن به يوروپي جي مدد نه ورتي ويئي آهي، فقط جان جيڪب انهن جي نگراني ڪئي آهي.... ”ملڪ جي سطح هيٺ مٿي آهي. گهاٽا ۽ واريءَ جون ڊٻون آهن. ان جي پوري ريت ڪا به سروي ٿي نٿي سگهي. پوري سِڌٰ وٺڻ لاءِ ٺيڪيدار هڪ کليل ڏينهن تي، هڪ جاءِ تي پهچي، هڪ وڏي باهه ٻارين ٿا، ان کانپوءِ رستي ٺاهيندڙ ان جي دونهي کان نهارين ٿا ۽ گهاٽي جهنگ ۾ اهڙي ريت رستي کي سنئون وٺي وڃن ٿا. ان کانپوءِ وڻن ۽ ٻوٽن کي صاف ڪن ٿا. هيءُ هڪ اهڙو طريقو آهي، جنهن سان رستو اهڙو ته سنئون نڪري ٿو جو شايد جهنگ ۾ ڪو سروير ڪڍي سگهي ٿو. پلين ۽ رستن جو سڄو ڪم ٺيڪي تي ڪرايو وڃي ٿو ۽ چٽاڀيٽي سان ٿئي ٿو. ميجر جيڪب ڪم جي پڌرائي ڪري ٿو ۽ خواهان ماڻهو اچي ٺيڪي لاءِ گڏ ٿين ٿا. ”ڪنهن به ڪم ۾ هن وقت تائين ناڪاميابي نه ٿي آهي، ڪم تڪڙو، سستو ۽ عمدو ٿي رهيو آهي. ڪيترائي ٺيڪيدار اڻپڙه آهن، پر بي علمي هوندي به هو پنهنجي ڪم ۾ نهايت محتاط آهن.........“<ref name="ReferenceA"/> == سنڌ ۾ پوسٽل نظام جو بنياد == سر چارلس نيپيئر جي وقت ۾ 1851 ۾ سنڌ ۾ ٽپال جو سرشتو، اهو ئي قائم رهيو، جو اڳ ۾ موجود هو. فقط اصلاح اها آئي، جو ڪراچيءَ ۾ سرڪاري پوسٽ آفيس کي قائم ڪيو ويو. موجوده پوسٽ جو طريقو انگريزي حڪومت جو يادگار آهي. سنڌ جي وڏن شهرن حيدرآباد، سکر، خيرپور ۽ شڪارپور ۾ پوسٽل رسيور رکيل هئا. جن ۾ خط وڌا ويندا هئا. اهڙيءَ حالت ۾ خط جو خرچ موڪليندڙ جي مٿان پوندو هو ۽ اهو قاصد کي ملندو هو. پوسٽ جي هن طريقه ڪار مان فقط پئسي وارا ئي فائدو وٺي سگهندا هئا، عوام کي ڪو به فائدو حاصل ٿي نٿي سگهيو. اسان سنڌ گزيٽيئر جي هنن لفظن کي وساري نٿا سگهون: ”مسٽر فريئر جو بنيادي پوسٽ جو سرشتو، ڪڏهن به وساري نٿا سگهون، ڇو ته هو هندستان ۾ پوسٽ جي ٽڪلين جو پهريون موجد هو ھن سنڌ ۾ رونالڊ ھلز جي تجويز وارو سسٽم قائم ڪيو جيڪو پوء ننڍي کنڊ جي پوسٽل سسٽم لاءِ ماڊل بڻيو. ۽ عام خيال هو ته انتظامي سائنس جي لحاظ کان، ٽڪلين جي قيمت جي اڳ ۾ ادائي جو سرشتو، يورپ ۾ ته هلي سگهي ٿو، مگر هندستان ۾ ڪامياب ٿي نه سگهندو.“ مگر فريئر اڳتي هلي ثابت ڪري ڏيکاريو ته جنهن کي اقتصادي طرح هڪ مشڪل چيز ٿي سمجهيو ويو، اها عمل ۾ اچڻ جهڙي شيءَ هئي. فريئر، سنڌ ۾ پوسٽ جي سلسلي کي سڌارڻ شروع ڪيو. اڳ جو يادن جي رستي ٽپال پهچائي ويندي هئي، ان کي گهوڙن ۽ اَٺن جي رستي پهچائڻ جو طريقو شروع ڪيو ويو. ڏٺو ويو ته حيدرآباد ۽ سکر جي درمياني فاصلي ۾ يارهن ڪلاڪن جي بچت ٿيڻ لڳي ۽ ساڍا ٽي سير وڌيڪ بار کڻڻ ۾ آيو. هن سموري اصلاح ۾ ڪراچي جي پوسٽ ماسٽر مسٽر ڪافي سندس مدد ڪندو رهيو. مسٽر ڪافي جي مشوري سان، فريئر ٺيڪيدارن جي لاءِ هڪ اشتهار نافذ ڪيو ته، پوسٽ جي پهچڻ ۾ دير جي حالت ۾ ٺيڪيدار جي پئسن ۾ هر ڪلاڪ جو معاوضو ڪاٽيو ويندو. پر جيڪڏنهن ٽپال وقت کان اڳ ۾ پهچائي ويندي ته هر ڪلاڪ جي حساب سان ان ۾ معاوضي جو واڌارو ڏنو ويندو. هن طريقي کي ”اسپيڊ مني“ جو نالو ڏنو ويو. اهڙي ترغيب جي هوندي، ٽپال جي پهچڻ ۾ جلدائي پيدا ڪئي ويئي.<ref name="ReferenceC"/> فريئر پنهنجي هڪ خط ۾ ٽپال جي هن رائج ٿيل سرشتي تي، پنهنجي اطمينان جو اظهار ڪري لکي ٿو ته: ”وقت کي چڱي ريت ڪم آڻڻ لاءِ، سوارن تي زور آندو ويو ته تيز کان تيز ٿي وڃن. منزلن تي گهوڙا اڳ ۾ ئي تيار ٿا رهن. سوار، کڻي ايندڙ ٽپاليءَ جي ٽپال جي انتظار ۾، اڳ ۾ ئي گهوڙي تي سوار ٿي ويهن ٿا. ٽپال جون ڳوڻيون پهچندي ئي تازه دم گهوڙن جي پٺيءَ تي رکيون وڃن ٿيون ۽ بنا ڪنهن وقت وڃائڻ جي گهوڙو ڊوڙڻ شروع ڪري ٿو. مون ڏٺو آهي ته هيءُ ڪم نهايت خوش اسلوبيءَ سان پورو ٿيندو رهي ٿو. ان هوندي به ملڪ جي ناهموار حالتن جي باعث، هن سفر جو حصو، ڪٿي ڪٿي گهوڙن جي بجاءِ ٻيڙين ۽ اُٺن تي طي ڪيو وڃي ٿو.“ ٽپال جي طريقي ۾ هن اصلاح کانسواءِ، فريئر سن 1854 ع ۾ پوسٽ جي ٽڪلين کي به رواج ۾ آندو. هُن ڪراچي جي پوسٽ ماسٽر مسٽر ايڊورڊ ليس ڪافي جي مدد ۽ مشوري سان ”سنڌ ڊسٽرڪٽ ڊاڪ“ جي ٽڪلين جو خاڪو تيار ڪرايو. هن ٽڪلي جي قيمت اڌ _آنو رکي ويئي. سڄي برٽش هندستان ۾، هيءَ پهرين ٽڪلي هئي، جا سنڌ ۾ ٺهرائي ويئي ۽ رواج ۾ آئي. فريئر ان بابت لکي ٿو تہ: ”ٽڪلي، جا ڪالهه اوهان ڏي موڪلي آهي، اها پهرين پوسٽ جي ٽڪلي آهي، جا هندستان جي تاريخ ۾ اوليت جو شرف رکي ٿي.<ref name="ReferenceC"/> اوهان کي ياد هوندو ته سنڌ ۾ پوسٽ جو طريقو سن 1850ع تائين بيحد ناقص هو. جيئن ته هيءُ علائقو سقيم آهي ۽ مڪاني خرچن کي برداشت نٿو ڪري سگهي ۽ جڏهن به وڌيڪ پوسٽ آفيسن لاءِ لکيو ويو، تڏهن اسان کي هن صوبي جي ناداري ياد ڏياري ويئي، پڻ ائين به چيو ويو ته جڏهن مرڪزي گورنمينٽ، سنڌ تي ڪجهه خرچ ڪرڻ گهريو ته گهڻيون ئي شيون غور جي لائق نڪري پونديون. جيئن ته اسان سمجهيو ٿي ته پوسٽ جو طريقو عياشي نه آهي پر ملڪي ضرورتن سان آهي، ان ڪري اسان خيال ڪيو ته اهڙو ڪهڙو طريقو ايجاد ڪيو وڃي، جنهن سان هي مسئلو حل ٿي سگهي. پوسٽ ماسٽر مسٽر ڪافي، جو نهايت سنجيده انسان آهي، تنهن مون سان تعاون ڪيو ۽ اسان هن مسئلي کي تڪميل تي پهچائڻ ۾ ڪامياب ٿياسون. اسان ٽڪليون حاصل ڪيون، جن کي ڊي . لا. ريو ڪمپني تيار ڪيو ۽ اهي انگلينڊ وانگر هر هڪ سرڪاري آفيسر ۽ پوليس آفيسر کي ڏنيون ويون ۽ انهن کي حڪم ڏنو ويو ته هُو پنهنجي سرڪاري ڪاغذن وانگر، هنن کي به پنهنجي ماتحت آفيسرن ڏانهن موڪلي ڏين ۽ سڀني خطن تي اهي چسپان ڪيون وڃن. هي برٽش گورنمينٽ ۽ ان عظيم ڪمپنيءَ جي فتحيابي آهي. ”اهڙيءَ ريت، سنڌ جي هر سرڪاري آفيس ۾ پوسٽ آفيس بڻجي وئي آهي ۽ سڀني خطن ۾ اهي ئي ٽڪليون استعمال ٿي رهيون آهن. هي نظام عمدي طرح ڪم ڪري رهيو آهي ۽ نهايت سستو_ ڇاڪاڻ ته اسان پوسٽ جي سرشتي کي اهڙيءَ ريت بنا ڪنهن وڌيڪ خرچ جي آسانيءَ سان هلائي رهيا آهيون. مان سمجهان ٿو ته اسان جو طريقو، سڄي هندستان ۾ بهترين طريقو ثابت ٿيندو.“ اهڙي ريت فريئر، عوام جي فوري ضرورتن کي مدنظر رکندي، هڪ اهڙو پوسٽ جو نظام رائج ڪيو، جنهن کان نه فقط وڏا شهر ۽ وڏا ماڻهو مستفيد ٿي سگهيا، پر ڳوٺن ۾ به ڪڙمي ۽ ڪاسبي به فائدو وٺڻ لڳا. فريئر جو هيءُ ملڪي انتظام هو، جنهن کان سنڌ جو عوام بيحد متاثر ٿيو ۽ غلام هوندي به انگريز حڪومت کي پنهنجي لاءِ خدا جي رحمت سمجهڻ لڳو.<ref name="ReferenceA"/> == غير روايتي ميلن جو آغاز == سنڌ ۾ ميلن جي اڳ ۾ به ڪا به گهٽتائي ڪانه هئي. اهل الله جي عرس تي ميلا لڳندا ٿي رهيا، مگر انهن جي نوعيت خالص ”روحاني“ چئجي ته ان ۾ ڪو به مبالغو نه ٿيندو. مگر فريئر ڪراچيءَ ۾ هڪ اهڙي ميلي جي ابتدا ڪرڻ گهري، جنهن جو مقصد روحانيت جي بجاءِ ملڪ جي اقتصادي بهتري هئي. هن ان کي وڏي پيماني تي تربيت ڏيڻ گهُري، جيئن سنڌ جي عظمت همسايه ملڪن ۾ نمايان نظر اچي.<ref name="ReferenceA"/> هن مقصد کي حاصل ڪرڻ لاءِ، کيس پهريائين بمبئي گورنمينٽ کان منظوري حاصل ڪرڻي پيئي. فريئر جي هن رٿ جي خوبين جي خبر لنڊن ۾ بورڊ آف ڊائريڪٽر کي پيئي. انهن مان هڪ سر هينري لاڪ، جو ايران ۾ ڪيترو وقت سفير ٿي رهيو هو، سندس رٿ جي نه فقط تائيد ڪئي پر وڏي تعريف به ڪئي. هن رٿيل ميلي جي پس منظر کي سياسي نقطه نگاهه سان ڏٺو، جا فريئر جي وڏي سماجي ڪاميابي هئي. رٿ منظور ٿي ويئي. هاڻي سوال پيدا ٿيو ته اهو ميلو ڪٿي ملهايو وڃي. اڪثر جي صلاح هئي ته اهو ميلو اُتر سنڌ ۾ سکر يا شڪارپور ۾ قائم ڪجي، مگر فريئر جي خواهش هئي ته هن ميلي جي لاءِ ڪراچيءَ جو شهر موزون ٿيندو. لکي ٿو: ”جيڪڏهن اُتر سنڌ ۾ هيءُ ميلو ملهايو ويندو ته ان مان قلات، قنڌار، پنجاب، بهاولپور جا واپاري اڪثريت سان ۽ راجپوتانا جا ماڻهو اقليت ۾ فائدو وٺي سگهندا، مگر ڪراچي ۾ بمبئي، ايران ۽ افغانستان يڪسان فائدو وٺندو.“ آخر فريئر جي راءِ مطابق، ڪراچي کي ٿيندڙ ميلي جي لاءِ انتخاب ڪيو ويو. هن ميلي جو پهريون افتتاح 1855ع ۾ ٿيو ۽ پوءِ ڪيترا سال هي ميلو، ڪراچيءَ ۾ لڳندو رهيو. جيئن ته انگريزي انتظام هيٺ ڌاڙن ۽ لُٽ مار جو خاتمو ٿي چڪو هو ۽ حال، ماضي تي پنهنجي فوقيت جو اظهار ڪري رهيو هو، ان ڪري ميلي ۾ شريڪ ٿيندڙن جي لاءِ ڪو به جان ۽ مال جو خوف موجود نه هو. ان کانسواءِ ملڪ ۾ جابجا بهتر رستا تعمير ٿي چڪا هئا، ان ڪري آمدورفت جي سلسلي ۾ به ڪا تڪليف نه رهي هئي. موقعي تي اشتهار ٿيڻ کانپوءِ، دور ۽ قريب جا واپاري، گروهه در گروهه، ميلي ۾ شريڪ ٿيڻ لاءِ آيا. ڪٿي تنبن جي ڪئمپ لڳي ويئي ته ڪٿي عارضي جايون بڻايون ويون. مارٽينيو، هن عجيب ميلي جو ذڪر هيئن ٿو ڪري: ”سنڌي، بلوچي ۽ افغان پنهنجي مخصوص پوشاڪن ۾ اچي حاضر ٿيا. ڪٿي ميوي جي خريد و فروخت هئي، ڪٿي بهترين گهوڙا هئا ته ڪٿي تيز رفتار اُٺ. ڪي دڪان پنجابين جا هئا، جتي عمدو ڪپڙو ميسر ڪيو ويو هو. بمبئيءَ کان جي ايراني ميلي ۾ شامل ٿيا هئا، انهن جي قالين ۽ شالن، عجيب بهار پيدا ڪري ڇڏي هئي. سنڌ به پوئتي نه هئي، اجرڪون، لونگيون، ڪاشيءَ ۽ جنڊيءَ جو سامان، سنڌين جي دڪانن تي رکيو ويو.<ref name="ReferenceA"/> هن ميلي ۾ جيئن مارٽينيو لکي ٿو، چين ۽ ٿٻيٽ کان به واپاري آيا، جن وٽ سلڪ کان سيمور جا قيمتي ڪوٽ به هئا. هن ميلي جو سمورو انتظام سمنڊ جي ساحل تي ڪيو ويو هو، جنهن کان خوش منظر يوروپين جا بنگلا شروع پئي ٿيا. جهازن جا بلند سڙهه ٿي نظر آيا. نگاهه جي حد تي جتي نيرو آسمان ٿي نظر آيو، پري حب جبل جون قطارون اُڀرنديون ٿي نظر آيون. هن ميلي ۾ ڪيترا اهڙا به شرڪت ڪندڙ هئا، جن پنهنجي حياتيءَ ۾ ڪڏهن سمنڊ نه ڏٺو هو. عميق جي اَڇارن کي ڏسي، هو حيرت زده بڻجي ويا. هن ميلي کي اميد کان وڌيڪ ڪاميابي حاصل ٿي. ٿورن سالن کانپوءِ شڪارپور ۾ گهوڙن جي ميلي جو انتظام ڪيو ويو، جو پوءِ، ڪن سياسي حالتن جي باعث جيڪب آباد منتقل ٿي ويو. هن حقيقت جي لاءِ هڪ مورخ کي هيءُ حق پهچي ٿو ته هو هن سموري محنت کي سماجي تحريڪ جي بدران سياسي تحريڪ سمجهي، ائين ٿي به سگهي ٿو. ڇو ته حڪومت اجنبي هئي ۽ ان کي هيءُ ڪوشش ڪرڻي هئي ته هو عوام کي اهڙن مشغلن ۾ مشغول رکي، جو سندن ذهنيت، ملڪي معاملن کان هٽجي واپار ۽ ٻين ڳالهين ڏي رجوع ڪيو.<ref name="ReferenceA"/> == سنڌ جي آبپاشي نظام ۾ سڌارو == ميرن جي حڪومت جي دور ۾ آبپاشي جون ٿوريون گهڻيون سهولتون موجود ته هيون، پر باقاعدي نظام موجود ڪونه هو. اڪثر زميندار يا ڪڙمي، واهن کي پنهنجي سهولتن موجب ٺاهيندا هئا ۽ ڪم آڻيندا هئا. جيئن ته کين ڪو به انجنيري جو علم ڪونه هو، ان ڪري سندن محنت اڪارت ٿي ويئي. انگريزي قبضي کانپوءِ ته واهن ۽ ڪَڙين جي حالت بد کان بدتر ٿي ويئي. عام رفاهي ڪم، جن آفيسرن کي سپرد ڪيو ويو، انهن وٽ هن ڪم جي ڪرڻ لاءِ ڪا به لياقت موجود ڪانه هئي، نه وري هنن پاڻ کي ان لاءِ جوابدار ٿي سمجهيو. پر پنجاب سان لڙاين جي باعث، سنڌ جي حڪومت هن طرف پورو توجهه نه ڏيئي سگهي هئي. سن 1849ع ۾ ته هي محڪموئي بند ڪيو ويو. جڏهن فريئر سنڌ ۾ آيو، تڏهن هن محسوس ڪيو ته هن محڪمي جي سنڌ کي ڪيڏي نه ضرورت آهي. هن ٿوري وقت لاءِ آبپاشي جو نظام، ضلعي جي ڪليڪٽرن کي سپرد ڪيو. ناتجربيڪاريءَ جي باعث، انهن کان به ڪا اصلاح ٿي نه سگهي. هن حالت کان مجبور ٿي، فريئر هي ڪم سنڌ جي ملڪي آفيسرن جي نگراني ۾ ڏنو، مگر وري به ڪاميابي حاصل ٿي نه سگهي. هنن حالتن کان مجبور ٿي ڪمشنر، بمبئي ڪرنل بلائس ٽرنر کي، سنڌ ۾ سپرنٽينڊنٽ انجينئر ڪري موڪليو. ڪرنل ٽرنر جي هدايتن هيٺ نئين محڪمي جي تنظيم شروع ٿي ۽ تجربيڪار آفيسرن کي هن محڪمي ۾ مقرر ڪيو ويو. جيڪڏهن ڪي لائق ماڻهو سنڌ مان ميسر ٿي نه سگهيا ته پنجاب ۽ ٻين علائقن مان طلب ڪيا ويا. اهڙيءَ ريت هن محڪمي کي ته مضبوط کان مضبوط تر بڻايو ويو. مگر هڪ اهڙي بدعت وجود ۾ آئي، جنهن اڳتي هلي سنڌين جي حقوق کي پامال ڪري ڇڏيو. هنن اجنبي آفيسرن اقربا پروري کي، ملڪي مفاد کان به مٿي سمجهيو. جنهن جو نتيجو اهو نڪتو جو سنڌ جا لائق اميدوار به ڪسمپرسي ۾ مبتلا ٿي ويا. هن نئين محڪمي جي وجود ۾ اچڻ کانپوءِ، سنڌ جي زرعي حالتن ۾ عجيب انقلاب اچي ويو. جنرل جان جيڪب جي مشوري سان بيگاري واهه کي، جو اڳ ۾ موجود هو، ان کي ويڪري ۽ اونهي ڪرڻ جي رٿ ڪئي ويئي. انهيءَ ئي واهه تي اُتر سنڌ جي آباديءَ جو گهڻو دارومدار هو. پاڻي جي نه ميسر هئڻ سبب، بهترين زمين، آبادي کان محروم هئي ۽ عوام جي روزگار پست کان پست تر ٿيندي ٿي ويئي. انگريز ڪمشنر چڱي ريت ٿي سمجهيو ته ملڪ ۾ انگريزي حڪومت استوار ڪرڻ لاءِ امن ۽ سلامتيءَ جي بيحد ضرورت هئي. امن ۽ سلامتي، ملڪ ۾ تڏهن برقرار رهي ٿا سگهن، جڏهن ماڻهو خوشحال ۽ آسودا هجن. هن آسودگي کي مدنظر رکندي، سنڌ ۾ آبپاشي جي سلسلي کي زياده فروغ ڏيڻ گهريو. هن چڱي ريت ڄاتو ٿي ته سنڌ جي اڪثريت جو دارومدار فقط زراعت آهي. بهرحال فريئر جي بنيادي حڪمت عملي، برٽش دور جي سڄي زماني ۾انگريزي حاڪمن جي رهنمائي ڪندي رهي ۽ سنڌ جهڙي خشڪ ملڪ ۾ پاڻيءَ جي فراواني رهي. بهرحال بيگاري واهه کي گهڻو ڪشادو ڪيو ويو. هن ڪم جي مڪمل ٿيڻ تي جنرل جيڪب جي مشوري سان ڪشمور جي نزديڪ، سنڌو نديءَ مان هڪ نئين واهه جي کوٽائڻ جي اسڪيم، مرڪزي گورنمينٽ جي سامهون رکي. هن نئين واهه جي کوٽڻ جي ڪري پندرهن سئو چورس ميل آبادي هيٺ ٿي اچي ويا، فريئر جي هن رٿ کي به قبول ڪيو ويو. ٿوري وقت ۾ هيءُ واهه به تيار ٿي ويو. جنهن کي سرڪاري ڪاغذن ۾ ڊيزرٽ ڪئنال سڏجي ٿو، پر عوام ان کي سندس برڪتن جي سببان شاهي واهه سڏيو. هي واهه انجينئرن ۽ ٺيڪيدارن جي صبر ۽ تحمل جو هڪ وڏو ڪارنامو آهي. ان وقت جڏهن مشينون هيون نه بلڊوزر، هن واهه جي عظمت کي ڏسي حيراني ٿي ٿئي. هن واهه جي کوٽجڻ کانپوءِ، اهو ملڪ رڻپٽ سڏبو هو، جتي پاڻيءَ جو نالو ۽ نشان نه هو، سيراب بڻجي ويو. ٿورن سالن بعد چوڌاري سبزه ۽ ساوڪ نظر اچڻ لڳي. سن 1852ع ۾ هڪ ٻي انجينيئر ڪرنل نائيف جي نگرانيءَ هيٺ، اڀرندي ناري، سکر واهه، ڦليلي ۽ گهاڙ جي مرمتن جو ڪم شروع ڪيو ويو. هنن سڀني ڪمن کي نهايت خوش اسلوبي سان پورو ڪيو ويو. فريئر جي هنن ڪوششن مان ائين پئي معلوم ٿيو ته هو سنڌ جي هر گوشي ۾ پاڻي پهچائڻ جو عزم ڪري چڪو آهي. فريئر جي سنڌ ۾ اچڻ کان يارهن سال اڳ سن 1841 ع ۾ لفٽيننٽ پوسٽان، سنڌ ۾ آبپاشي جي غير تسلي بخش سلسلي جو ذڪر هيئن ٿو ڪري: ”واهن جي بُري حالت سبب، سنڌ جي زمينن جو وڏو حصو ويران پيو آهي. جيڪڏهن هنن ۾ پاڻي ميسر ٿي سگهي ته هيءُ ڀليون زمينون، ملڪ جي خوشحاليءَ جو باعث بڻجي سگهن ٿيون.“ سنڌ ۾ آبپاشي جي نظام جو ذڪر هڪ وڏو تفصيل طلب تاريخ جو ورق آهي. اُڀرندي ناري جو ڪم جڏهن تڪميل تي پهچي ويو، تڏهن ڏهن هزارن انسانن جي موجودگيءَ ۾، فريئر ان جو افتتاح ڪيو. هن ڪارنامي جو حاضرين تي ڪهڙو اثر پيو هوندو، ان جو هاڻي اسان تصور ئي ڪري نٿا سگهون. فرنگين جي حڪومت جو هي ابتدائي دور، سنڌ وارن جي لاءِ بيحد اطمينان بخش ثابت ٿيو. ”خدا شري بر انگيزد ڪه خيري ما دران باشد“. فريئر جو بيدار دماغ، هر ملڪي تحريڪ ۾ وڌ کان وڌ ڪم ڪندو نظر اچي ٿو. انهيءَ ۾ ڪو شڪ نه آهي ته فريئر جهڙو ڪمشنر، سنڌ کي وري نصيب نه ٿيو. خلق جي خدمت جو جذبو کيس گويا طبيعت ۾ شروع کان ئي وديعت ٿيل هو. سندس اهليه لکي ٿي ت : اسان انگلينڊ ۾ هئاسون، مان ساڻس اسٽيشن تي ملڻ ويس. مون سان هڪ اهڙ ماڻهو گڏ هو جو فريئر کي نه سڃاڻندو هو. مون کيس چيو ته ماڻهن جي هجوم ۾ هُو مون کي فريئر جي ڳولڻ ۾ مدد ڪري. هن چيو ته هُو فريئر کي سڃاڻندو ئي نه آهي. مون چيومانس، ان جا اهڃاڻ ٻُڌي ڇڏ. هُو هڪ قد آور ماڻهو آهي ۽ ضرور ڪنهن جي مدد ڪندو هوندو. هيءُ سندس حليه بس آهي. ٿيو به ائين، ڏٺو ويو ته هوُ گاڏيءَ مان هڪ پوڙهي عورت کي لهڻ ۾ مدد ڪري رهيو هو.“<ref name="ReferenceA"/> == سنڌي ٻوليءَ جا سڌارا == ھن بطور ڪمشنر 1851 ۾ حڪم جاري ڪندي سنڌي ٻوليءَ کي فارسيءَ جي جاء تي لازمي سرڪاري ٻولي ۾ تبديل ڪري ڇڏيو ۽ اھڙيءَ طرح سنڌي سنڌ جي سرڪاري ٻولي ٿي وئي ۽ آفيسن ۾ لکپڙهه سنڌيءَ ۾ شروع ٿي وئي. ھن سمورن سنڌ جي سرڪاري ملازمن کي حڪم ڏنو ته سنڌي سکن.فريئر جي دلي خواهش هئي ته ملڪ ۾ سنڌي ٻوليءَ کي رائج ڪيو وڃي، پر مشڪلات اها هئي ته ”الف ب“ جي غير موجودگيءَ ۾ هن ٻوليءَ کي سکڻ نهايت مشڪل هو. هن تڪليف جي ڪري ڪورٽن ۾ جتي يوروپين آفيسر مقدمن جي سماعت ڪندا هئا، اتي هڪ ترجمان، آفيسر ۽ عوام جي درميان رابطي کي قائم رکندو هو، جو پڻ هڪ دقت ڀريو ڪم هو. يوروپين آفيسر هندستاني کي ته سمجهيو ٿي، پر سنڌي ٻوليءَ کي سمجهڻ ۾ قاصر هو. ڪورٽ جي سڄي ڪارروائي مهمل فارسي ۾ لکي ٿي ويئي.هيڏن سارن انگريز آفيسرن مان فقط ٻه سنڌي زبان ۾ ڳالهائي ٿي سگهيا. فريئر سنڌي زبان کي فروغ ڏيڻ لاءِ پورو ارادو ڏيکاريو بدقسمتيءَ سان سنڌ ۾ اڪثر پنجابي هندو، سرڪاري ملازمت ۾ موجود هئا، جي هن راءِ جا هئا ته فارسي زبان کي برقرار رکيو وڃي. فريئر 1853 ۾ ھڪ ڪاميٽي جوڙي جنھن ۾ اسٽنٽ ڪمشنر ، تعليم کاتي جي چيف آفيسر ميمبر ھيا باقي ميمبر ھندو۽ مسلم ڪميونٽين جي نمائنده ھيا۽ انھن جو تعداد برابر رکيو ويو.رچرڊ برٽن مسلم ڪميونٽي ۽ڪئپٽن اسٽيڪ ھندو ڪميونٽي جي موقف جي نمائندگي ڪئي. سر رچرڊ برٽن جي راءِ هئي ته، سنڌي جي لاءِ عربي رسم الخط موزون ٿيندي. مگر ڪئپٽن اسٽئڪ ان جي مخالف ڪئي ۽ سنڌي زبان جي لاءِ ديوناگري رسم الخط جي سفارش ڪئي. ڪئپٽن اسٽڪ ان زماني ۾ سنڌي __ انگريزي لغت کي مرتب ڪري رهيو هو ۽ پنهنجي سنڌي گرامر جو هڪ حصو تيار ڪري ورتو هئائي . پنهنجي مشيرن جي متضاد راين جي ڪري، سڄو معاملو، ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي ڪورٽ آف ڊائريڪٽرس ڏانهن موڪلي ڏنائين. هن فيصلي ۾ ڪافي دير پئجي ويئي ۽ معلوم ائين پئي ٿيو ته معاملو اتي ئي رهجي ويندو. يارهن مهينن جي ٿڪائيندڙ عرصي کانپوءِ، ڊائريڪٽرن کان منظوري اچي ويئي ته آزمائشي طرح (عربي سنڌي، صورتخطيءَ کي استعمال ڪيو وڃي. فريئر پنهنجي اسسٽنٽ سر بئرو ايلس جي مشوري سان، ملڪي عالمن جي مجلس ڪوٺائي، ته هُو سنڌي زبان جي مستقبل بابت پنهنجا مشورا پيش ڪن. هن مجلس جو چيئرمين به ايلس صاحب کي مقرر ڪيائين. هن وچ ۾ ڪئپٽن اسٽئڪ انگلينڊ ڏانهن روانو ٿي ويو ۽ سندس لغت اڻپوري رهجي ويئي. کيس وري سنڌ ۾ اچڻ نصيب نه ٿيو. هن مجلس ۾ وري به رسم الخط جو سوال بحث ۾ آيو، مگر ڊائريڪٽرن جي راءِ کي تسليم ڪيو ويو ۽ عربي رسم الخط کي قائم ڪيو ويو. پهريائين ”الف _ ب جي ترتيب جو سوال آيو، هن ڪميٽيءَ گهڻي ور ۽ خوض کانپوءِ الف _ ب جا اڻٽيهه اکر پراڪرت جي مستعمل حرفن سان ملائي، ٻاونجاهه اکرن جي الف _ ب بڻائي.<ref name="ReferenceC"/> ”الف_ ب“ جي مقرر ٿيڻ کانپوءِ فريئر رٿ ڏني ته آئيندي سرڪاري نوڪري ۾ ترقي تڏهن ملي سگهندي، جڏهن سرڪاري ملازم کي سنڌي زبان لکڻ ۽ پڙهڻ ايندي. انگريز آفيسرن کي سنڌي زبان سان شناسا ڪرڻ لاءِ ايلس صاحب، ڪئپٽن اسٽئڪ جي نامڪمل گرامر ۽ لغت جي تڪميل جو ڪم هٿ ۾ کنيو ۽ ان کانسواءِ، هن گورنمينٽ جي طرفان، هڪ سئو رپين جو انعام، انهن آفيسرن لاءِ محفوظ رکيو، جي سنڌي زبان جي تحريري امتحان ۾ ڪاميابي حاصل ڪري سگهندا. هن رٿ جو وڏو اثر پيو ۽ سنڌ جي پنجويهن انگريز آفيسرن ٿوري وقت ۾ سنڌي زبان جو تحريري امتحان پاس ڪري ورتو. هن ڪاميابيءَ کانپوءِ، هن بمبئي گورنمينٽ تي زور آندو ته سنڌي زبان ۾ جي ٽيڪسٽ بوڪ تيار ڪرايا وڃن. انهن جي لاءِ ضروري امداد ڏني وڃي. جنهن کي بمبئي سرڪار ٿوري وقفي کانپوءِ قبول ڪيو. ڏهن هزارن جي رقم تعليمي مقصد لاءِ مخصوص ڪئي ويئي.1853ع ۾ سنڌي زبان ۾ سرڪاري طور پهريون مراسلو شايع ٿيو.<ref name="ReferenceA"/> پئسن جي فراهم ٿيڻ کان پوءِ، فريئر سنڌي زبان ۾ فارسي، اردو، مرهٽي، گجراتي ۽ انگريزي ڪتابن جي ترجمي لاءِ، سنڌ جي عالمن کي ترغيب ڏني. ڊسمبر 1854ع ۾ ايلس صاحب، ڪمشنر کي رپورٽ پيش ڪري ٻڌايو ته ڏهه ڪتاب: حساب، جاگرافي ۽ تاريخ جي مضمونن ۾ تيار ڪرايا ويا آهن. هڪ سال جي مختصر عرصي ۾ ڏهن ڪتابن جو تيار ٿيڻ، فريئر جي ڪوشش جي غير معمولي ڪاميابي هئي. جيئن ته ايلس صاحب کي ملڪ جي ترقي ۽ سنڀال جا گهڻيئي ڪم سپرد ٿيل هئا، ان ڪري، فريئر صاحب تعليم جو سڄو ئي نظام هڪ لائق آفيسر گولڊ سمڊ جي حوالي ۾ ڏنو. ميجر گولڊ سمڊ جي مشوري سان ڪراچيءَ ۾ پهريون انگريزي اسڪول کوليو ويو. ان جي ابتدا اٺهٺ شاگردن سان ٿي، جن مان گهڻا غير سنڌي هئا. هن اسڪول جي سلسلي ۾ سيٺ نائونمل پنهنجي ميمائرس ۾ لکي ٿو ته : ”سن 3 5 8 1 ع ۾ ڪراچيءَ ۾ انگريزي اسڪول کوليو ويو. مون کي استدعا ڪئي ويئي ته مان پنهنجي ڪٽنب جي ٻارن کي ان ۾ تعليم لاءِ موڪلي ڏيان. مون پنهنجي پوٽي آلومل (عالمچند) کي خاندان جي ٻين ڏهن ٻارن سان گڏ، ان اسڪول ۾ داخل ڪيو، جلد ئي ڪافي شاگرد اسڪول ۾ داخل ٿي ويا.“ ڪراچيءَ جو هي انگريزي اسڪول سنڌ ۾ تعليم رائج ڪرڻ لاءِ پيش خيمو ثابت ٿيو. جلد ئي سنڌ جي ٻن ٻين شهرن حيدرآباد ۽ شڪارپور ۾ هاءِ اسڪول کوليا ويا ۽ سنڌ جي ٻين شهرن ۾ ورنيڪيولر اسڪول کوليا ويا. سنڌ گزيٽيئر جي تحرير موجب اهڙن اسڪولن جو تعداد ٻارهن هو هنن اسڪولن ۾ خالص سنڌيءَ ۾ تعليم ڏيڻ شروع ڪئي ويئي. انگريزي اسڪولن جوالحاق بمبئيءَ يونيورسٽي سان ڪيو ويو. شروع ۾ استادن جي بيحد اڻاٺ هئي، خاص ڪري انگريزي اسڪولن لاءِ، هنن اسڪولن لاءِ ۾ ٻاهريان ماڻهو طلب ڪيا ويا ۽ سنڌي اسڪولن ۾ چڱن استادن جي مهيا ڪرڻ لاءِ، حيدرآباد ۾ نارمل اسڪول جو بنياد رکيو ويو. فريئر جي هنن علمي ۽ ادبي ڪاوشن جي ڪري، ”سنڌي زبان“ پنهنجو ارتقائي منزلون نهايت تيزيءَ سان طئي ڪرڻ شروع ڪيون. اردو زبان جي ترقيءَ لاءِ، جو ڪجهه فورٽ وليم ڪاليج ڪلڪتيءَ ۾ ڪيو، اهو ساڳيو ”سنڌي زبان“ جي ترقيءَ لاءِ تنها فريئر پورو ڪيو. جيستائين سنڌي زبان زندهه رهندي، فريئر جو نالو به ان سان گڏ زنده رهندو.<ref name="ReferenceA"/> == ڪراچي ميونسپالٽي جو بنياد == نائونمل مطابق فريئر کي شھر ۾ گندگيءَ جي ھجڻ جي احساس ڪري آحمد آباد جي مثال وانگر بلدياتي نظام رائج ڪرڻ جو خيال آيو.ھن سوچيو ته ان جي لاءِ گِهه جي هڪ هنڊرويٽ تي ڏيڍ __ آنو محصول رکيو وڃي، جو ميونسپالٽيءَ جي ابتدائي خرچ لاءِ ڪافي ٿيندو. شهر وارن ڪشمنر جي رٿ جي تائيد ڪئي. اهڙيءَ ريت ڪراچي ۾ ميونسپالٽيءَ جو بنياد پٿر رکيو ويو.<ref name="ReferenceC"/> هن جماعت جي پهرئين ميٽنگ جنهن جا ميمبر ڪئپٽن پريڊي، ڪراچيءَ جو ڪليڪٽر، مسٽر جان ميڪلوڊ ڪراچي جو ڪسٽمس آفيسر ۽ نائونمل هئا، ڪمشنر جي زير صدارت ٿي. صلاح ۽ مشوري کانپوءِ کنڊي جي هڪ هنڊرويٽ تي به چار آنا محصول رکيو ويو ۽ ان جي هڪ کنڊيءَ تي، هڪ پئسو محصول رکيو ويو. اهڙيءَ ريت ميونسپالٽيءَ جي لاءِ پئسي گڏ ڪرڻ بعد هڪ مئنجينگ ڪاميٽيءَ جي تشڪيل ڪئي ويئي، ۽ ميونسپالٽيءَ پنهنجو ڪم شروع ڪري ڏنو. ميونسپالٽي جي کُلڻ کانپوءِ ڪن يورپ جي شين تي به محصول وڌو ويو، جيئن ته شراب وغيره. پهرئين سال ڪراچي ۾ ميونسپالٽي جي آمدني 6000 روپيہ ٻئي سال 18000 رپيا ٿي. ٽئين سال 27000 رپيا ٿي. ميونسپالٽي جي روز افزون ترقي کي ڏسي فريئر، ڪراچي شهر جي خالي زمينن کي ميونسپالٽيءَ جي تحويل ۾ ڏيئي ڇڏيو، جنهن ان جي پيدائش ۾ وڏو اضافو ڪري ڇڏيو. ڪراچيءَ ۾ هن تجربي جي ڪامياب ٿيڻ کانپوءِ، سنڌ جي ٻين شهرن حيدرآباد ۽ شڪارپور ۾ به ميونسپالٽين جو اهتمام ڪيو ويو. جيئن ”لُب تاريخ سنڌ“ جو مصنف لکي ٿو ”سن1852ع ۾ قاعدو نمبر 26 ، سنڌ جي اڪثر وڏن شهرن ۾ جاري ڪيو ويو، جنهن کان مطلب هو ته سنڌ جي شهرن ۾ صفائي ۽ رونق کي آندو وڃي".فريئر جي هن خدمت شهر واسين ۾ سماجي شعور کي پيدا ڪيو.<ref name="ReferenceA"/> == فريئر جو موڪل تي وڃڻ == [[فائل:BartleFrere.jpg|380px|thumb|کاٻو|200px|سر ھينري بارٽل فريئر 1880 ۾]] جون سن 4 5 8 1ع ۾ فريئر جي ٻارن لاءِ سنڌ جي گرمي برداشت ٻاهر ٿي ويئي. هن پنهنجي اهليه ۽ ٻارن کي انگلينڊ موڪلڻ گهريو. هن وچ ۾ سندس سهرو سرجارج آرٿر، بمبئيءَ جو سابق گورنر ۽ سندس اهليه فوت ٿي ويا. فريئر جي اهليه لاءِ هي غم دوهرو ٿي پيو. فريئر کين ڇڏڻ لاءِ اسڪندريه جي بندر تائين ويو. جڏهن سنڌ ۾ موٽي آيو ته بيحد پريشان خاطر هو. ان هوندي به هو پنهنجي فرائض کي چڱيءَ ريت ادا ڪندو رهيو. سندس ڪٽنب کي انگلينڊ ۾ رَهي مس ٻارهن مهينا گذريا هئا، جو سندس تندرستي ڪري پئي ۽ هو مجبور ٿي ٻارهن مهينن جي ڊگهي موڪل تي انگلينڊ روانو ٿي ويو سندس جاءِ تي سندس سفارش سان جان جيڪب کي سنڌ جو قائم مقام ڪمشنر مقرر ڪيو. فريئر سن 6 5 8 1 ع ۾ ڪراچي بندر کي الوداع چيو.<ref name="ReferenceA"/> == بمبئي جو گورنر == 1959 ۾ فريئر وائسراءِ ڪائونسل جو ميمبر بڻيو. 1862 ۾ بمبئي جو گورنر مقرر ٿيو. بطور گورنر ھن ميونسپل سڌارن جي پاليسي جوڙي، پوني ۾ دکن ڪاليج قائم ڪئي. 1865 ۾ ڪرڪي ڪنٽونمينٽ ۾ پنجن ميلن جي ٺھيل روڊ کي فريئر جو نالو ڏنو ويو.<ref>{{Cite web | title = The History of Lake Fife, NDA & Burr and Frere Roads, Kirkee, Poona | author = | work = noelsramblings.blogspot.co.za | date = | accessdate = 2017-10-01 | url = https://noelsramblings.blogspot.co.za/2015/05/the-history-of-burr-and-frere-roads.html | language = | quote =}}</ref> ھي 1867 ۾ انگلينڊ ويو جتي کيس آڪسفورڊ ۽ ڪيمبرج يونيورسٽين مان اعزازي ڊگريون مليون.<ref>{{acad|id=FRR874HB|name=Frere, Sir Henry Bartle Edward}}</ref> == آفريقا ۾ خدمتون == 1872 ۾ پرڏيهي کاتي کيس سلطان برگاش بن سعيد سان غلامن جي ڪاروباري ٽريفڪ روڪڻ لاءِ معاهدي خاطر مذاڪرات لاءِ زنزبار موڪليو. 1875 ۾ ھي ويلز جي شھزادي سان گڏجي مصر ۽ انڊيا ويو ان دوري جي ڪاميابي تي کيس ملڪہ برطانيه طرفان بئرونيٽ ۽ نائيٽ گرينڊ ڪراس آف بيٿ جا اعزاز مليا.1877 ۾ فريئر کي ڏکڻ آفريڪا جو ھاء ڪمشنر بڻايو ويو. [[فائل:The Cape Colony - 1878.jpg|380px|thumb|ساڄو|ڏکڻ آفريڪا 1878 ۾ ڪيپ ڪالوني سان ٿيندڙ ڪنفيڊريشن وارين جنگن وقت]] ڏکڻ آفريڪا ۾ زولو واري بادشاھي برطانوي اثر کان آزاد ھئي.فريئر جي حڪم سان زولولينڊ تي حملي ٿيڻ سان زولو ء انگريزن جي وچ ۾ جنگن جي شروعات ٿي.1880 ۾ فريئر کي ليبر پارٽيءَ جي مطالبي تي وزيراعظم گليڊاسٽون کيس عھدي تان ھٽائي اتان واپس گھرائي مس ڪنڊڪٽ جي ڪاروائي شروع ڪئي. [[فائل:Isandhlwana.jpg|thumb|400px|اينگلو-زولو جنگون---اساندلوالا واري لڙائي]] مئي 1977 ۾ ھي رايل سوسائٽيءَ جو فيلو چونڊيو ويو.<ref>{{cite web | url= http://www2.royalsociety.org/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqDb=Persons&dsqPos=2&dsqSearch=(Surname=%27frere%27) |title= Library and Archive catalogue| publisher= Royal Society|accessdate = 3 December 2010}}{{dead link|date=July 2014}}</ref> [[فائل:Majuba LondonNews.jpg|thumb|400px|بور واري پھرين جنگ جيڪا ماجوبا ھل جي لڙائي سڏبي آھي]] == ''وفات ۽ يادگار'' == ''هن 29 مئي 1884ع تي ”ومبلڊن“ شهر ۾ وفات ڪئي. سندس نالي سان ڪراچيءَ ۾ فريئرهال ۽ ”فريئر روڊ“ مشهور آهن.''<ref name="سنڌيانا"/> کيس لنڊن جي قبرستان سينٽ پالس ڪئٿيڊرل ۾ دفنايو ويو. [[فائل:Bartle Frere statue Victoria Embankment.jpg|380px|thumb|سر ھينري بارٽل فريئر جو ٿيمز نديءَ جي ڀت لڳ رکيل مجسمو جنھن جو 1888 ۾ ويلز جي شھزادي افتتاح ڪيو]] آسٽريليا جي رياست ڪوئينس لينڊ جي جبلن جي سڀ کان وڏي چوٽي مائونٽ بارٽل فريئر کي ھن جو نالو ڏنو ويو. ھيليبري جي امپيريل سروس ڪاليج جي بورڊنگ ھائوس کي پڻ ھن جو نالو ڏنو ويو. جوهانسبرگ جي پارڪ ٽائون جي ھڪ روڊ کي ھن جو نالو ڏنو ويو.ڊربن جي ٻن روڊن ۽ ڪينيا جي شھر ممباسا جي ھڪ روڊ کي ھن جو نالو ڏنو ويو. باٽني جي ھڪ ماھر اين.اي.ڊيلزل ٻوٽي جي ھڪ جنس کي سندس ياد ۾ فريئر جو نالو ڏنو{{sfn|Dalzell|1864}} == حوالا == {{حوالا|2}} [[زمرو:1815ع جون پيدائشون]] [[زمرو:1884ع جون فوتگيون]] [[زمرو:1884ع جون وفاتون]] [[زمرو:بمبئي جا گورنر]] [[زمرو:بمبئي پريزيڊنسي جا گورنر]] [[زمرو:Abergavenny جون شخصيتون]] [[زمرو:Burials at St Paul's Cathedral]] [[زمرو:Indian Civil Service (British India) officers]] 0dui2si7w1surpmycri2ipafxrd7izz 0 11900 378590 354598 2026-05-17T14:29:36Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378590 wikitext text/x-wiki [[فائل:Rocket warfare.jpg|thumb|]] '''بارُود''' (Gunpowder) يا باروت پوٽاشيئم نائٽريٽ (75 سيڪڙو)، تيزاب (10 سيڪڙو) ۽ [[ڪاربان]] (15 سيڪڙو) ملائڻ سان ٺڪاءُ ڪندڙ مصالحو ٺهندو آهي. اوائل ۾ بارود جي دونهين ۽ رڪ جي چني ڪري هٿيارن کي هر ڀيري صاف ڪرڻو پوندو هو، پر پوءِ جيئن جيئن ترقي ٿيندي وئي، تيئن تيئن بارود سان رک ۽ دونهين جا اثر ختم ٿيندا ويا. بارود جي ايجاد کي راجر بيڪن يا برٿولڊ شوارٽز (Berthold Schwarz) ڏانهن منسوب ڪيو ويندو هو، پر نئين تحقيق مطابق بارود جي ايجاد 9ھین صديءَ ڌاري [[چين]] ۾ ٿي. يورپ ۾ هن جو رواج 14ھین صديءَ ۾ پيو، جنهن کان پوءِ جنگ جي طريقن ۾ انقلاب اچي ويو. 19ھین صديءَ ۾ اهڙا بارود ايجاد ٿيا، جيڪي دونهين کان پاڪ هئا. [[1864ع]] ۾ پروشيا ([[جرمني|جرمنيءَ]]) جي توپ خاني واري ڪپتان ايڊورڊ شلٽرز هڪ اهڙو بارود ٺاهيو، جيڪو [[1870ع]] کان پوءِ شلٽز پائوڊر جي نالي سان مشهور ٿيو. گهڻو ڪري شوري ۽ نباتي ريشن جي جزن مان ٺهيل دونهين کان پاڪ بارود جو غالباً پهريون ڪامياب مثال هو. هي بارود بندوقن، شيلڪي ڪارتوسن ۾، دستي بمن ۽ توپ جي گولن ڇڏڻ لاءِ استعمال ٿيندو هو. پال ويئيل (Paul Vieille) 1885ع ۾ رائيفلن لاءِ شوري ۾ تَر ٿيل ڪپهه، ايٿر ۽ الڪوهل جي ميلاپ سان بارود تيار ڪيو، جيڪو بارود ”ب“ (Powder-B) جي نالي سان سڏجڻ لڳو. ائلفرڊ نوبل (Alfred Noble) بعد ۾ ان ۾ بيلٽسائٽ جو اضافو ڪيو ۽ شوري ۾ تر ڪپهه کي شوري ۽ گليسرين جي ڪريم ۾ ماري نئون بارود ٺاهيو. ڪارڊائٽ (Cordite) دونهين کان پاڪ هڪ ٻيو بارود آهي، جيڪو سر ايف. اي ايبل ۽ سر جيمز ڊيوار 1889ع ۾ ايجاد ڪيو. ان ۾ شوري جي وڏي مقدار ۾ تر ٿيل گن ڪاٽن ۽ نائٽرو گليسرين هوندي آهي، جن کي ائسيٽون (Acetone) جي مدد سان گڏايو ويندو آهي. ان کان سواءِ انڊيورائٽ (Indurate) بارود، سي. اي منرو (Monroe) 1891ع ۾ ايجاد ڪيو. ان کان پوءِ اڄ تائين بارود وڏي ترقي ڪئي آهي ۽ سڄيءَ دنيا لاءِ خوف جي علامت بنيل آهي.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF |access-date=2015-09-21 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305060027/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF |url-status=dead }}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:بارود]] [[زمرو:جنگي هٿيار]] [[زمرو:فوجي سامان]] [[زمرو:سائنسي ايجادون]] 8zxh8vautitioxorb5yqkairp389diu 0 11912 378490 369256 2026-05-17T12:21:50Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378490 wikitext text/x-wiki {{مبسس4}} هيءُ [[ڪتاب]] ڊاڪٽر هرومل سدارنگاڻيءَ (Dr. Haroo Mal Sadaarangaanni) جو فارسيءَ مان [[سنڌي]]ءَ ۾ ترجمو ڪيل آهي. هيءُ بابر بادشاهه جو روزنامچو آهي، جيڪو هن '''چغتائي ترڪيءَ''' ۾ لکيو هو. اڪبر بادشاهه جي حڪم سان 1589ع ۾ عبدالرحيم خان خانان هن جو [[فارسي]]ءَ ۾ ترجمو ڪيو. هي تمام گهڻو مقبول ڪتاب آهي انهيءَ ڪري هن جو ترجمو روسي، [[انگريزي]]، فرانسيسي، [[اردو]] ۽ سنڌيءَ ۾ ٿي چڪو آهي. هن ڪتاب ۾ ادب، شعر، موسيقي، مصوري ۽ خطاطيءَ تي ٺيڪ ٺاڪ [[تنقيد|ٽيڪاٽپڻي]] ڪيل آهي، جيڪا [[نهايت|ڏاڍي]] لطيف ۽ دلچسپ آهي. هي ڪتاب تاريخي واقعن جو مرقع، معاشرتي سرگرميءَ جو نقشو ۽ جاگرافيائي [[معلومات|ڄاڻ]] جو خزانو آهي. ڪتاب ساهتيه اڪيڊمي دهليءَ ۾ سال 1964ع ۾ شايع ڪيو. ساڳيو ڪتاب [[سنڌ]] ۾ ’روشني پبليڪيشن‘، ڪنڊياري پاران 2006ع ۾ پڻ ڇپايو ويو آهي.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1%20%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88 |access-date=2015-09-21 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305042143/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1%20%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ساھتيۂ]] [[زمرو:سنڌي ٻولي]] 5tdylcfmgs9qd8s83rw99b5mwb7fnp6 0 11916 378609 334557 2026-05-17T15:08:38Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378609 wikitext text/x-wiki {{short description|Variety of long-grain rice originating from Indian subcontinent}} {{Distinguish|Bagmati (disambiguation)}} {{Infobox settlement | name = باسمتي چانور<br>Basmati rice | image = Cooked cilantro lime dish basmati rice India.jpg | image_caption = | genus = | species = ''[[Oryza sativa]]''<ref name="pmid32153645"/> | group = Basmati | cultivar = Basmati Sal, Basmati 370<ref name="pmid32153645">{{cite journal |last1=Kishor |first1=DS |last2=Seo |first2=J |last3=Chin |first3=JH |last4=Koh |first4=HJ |title=Evaluation of Whole-Genome Sequence, Genetic Diversity, and Agronomic Traits of Basmati Rice (''Oryza sativa'' L.)|journal=[[Frontiers in Genetics]]|date=2020 |volume=11 |pages=86 |doi=10.3389/fgene.2020.00086 |pmid=32153645 |pmc=7046879|doi-access=free }}</ref> | origin = [[Indian subcontinent]] | image_skyline = | image_map = Cooked cilantro lime dish basmati rice India.jpg | map_caption = پچائل باسمتي چانور جي ڊش | subdivision_type = سائنسي نالو | subdivision_name = "اورزا ستيوا" (Oryza sativa)<ref name="pmid32153645"/> | subdivision_type1 = گروپ | subdivision_type2 = پوکون | subdivision_type3 = اصل وطن | subdivision_type4 = | subdivision_type5 = | subdivision_type6 = | subdivision_name1 = باسمتي | subdivision_name2 = باسمتي سيلا، باسمتي 370<ref name="pmid32153645"/> | subdivision_name3 = [[ننڍو کنڊ]] * {{پرچم|بنگلاديش}} * {{پرچم|ڀارت}} * {{پرچم|پاڪستان}} * {{پرچم|نيپال}} | subdivision_name4 = | subdivision_name5 = | subdivision_name6 = }} '''باسمتي''' (<small>Basmati</small>) ڊگهي، پتلي داڻي واري، خوشبودار چانورن جي هڪ قسم آهي. جيڪا ننڍي ​​مان، خاص طور تي [[نيپال]]، سنڌ ۽ پنجاب، پاڪستان ۽ [[پنجاب]]، [[هريانا]] ۽ ڀارت جي ڪيترن ئي ٻين رياستن ۽ صوبن ۾ ٿيندي آهي.<ref name="Big money in specialty rices2">[https://archive.today/20150819201038/http://www.fao.org/ag/magazine/0207sp1.htm Big money in "specialty rices"] [[Food and Agriculture Organization]], United Nations (2002)</ref> سال 2019ع تائين، ڀارت جو باسمتي چانورن جي بين الاقوامي واپار ۾ حصو 65 سيڪڙو هو، جڏهن ته باقي 35 سيڪڙو پاڪستان جي حصي ۾ آيو.<ref name="apeda2">{{cite web|url=http://agriexchange.apeda.gov.in/indexp/genReport_combined.aspx#content|title=India Export Statistics|publisher=APEDA|access-date=11 July 2019}}</ref> <ref name="dawnnews2">{{cite news|url=https://www.dawn.com/news/1474525|title=Pakistani rice: Second to all|date=8 April 2019|work=Dawn|access-date=11 July 2019}}</ref> ڪيترائي ملڪ مقامي طور تي پوکيل باسمتي چانورن جي فصلن کي استعمال ڪن ٿا، پر باسمتي چانور جي اصل پوک جاگرافيائي طور تي ڀارت ۽ پاڪستان جي ڪجهه ضلعن تائين مخصوص آهي.<ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-02-13/rice-exports-from-india-climbing-to-record-on-mideast-demand Rice Sales From India to Reach Record as Iran Boosts Reserve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170521172103/https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-02-13/rice-exports-from-india-climbing-to-record-on-mideast-demand|date=2017-05-21}} [[Bloomberg News]] (13 February 2014)</ref> پاڪستان ۾ باسمتي چانور سنڌ، پنجاب، ڪشمير ۽ خيبر پختونخواه جي ڪجهه علائقن ۾ ٿيندو آهي. انهن چانورن جا به گهڻائي قسم آهن. "سيلا" باسپتي چانورن جو هڪڙو جدا قسم آهي، جنهن کي جوشي به چوندا آهن. انهن چانورن جي سارين کي فصل لهڻ کانپوءِ وڏن لوهي ڪڻاهن ۾ وجهي، ٽهڪائيندا آهن.<ref>{{Citation |title=باسپتي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D8%AA%D9%8A |access-date=2015-09-21 |archive-date=2025-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121194218/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D8%AA%D9%8A |url-status=dead }}</ref> [[File:Basmati_Rice_India,_raw.jpg | thumb | 220x124px | right | باسپتي چانور]] انڊين ايگريڪلچرل اينڊ پروسيسڊ فوڊ پراڊڪٽس ايڪسپورٽ ڊولپمينٽ اٿارٽي (APEDA) باسمتي چانور جي تعريف هن طرح ڪري ٿو؛<ref>[https://www.financialexpress.com/industry/madhya-pradesh-loses-gi-tag-claim-for-basmati-india-may-ask-pakistan-to-check-farming/1103234 Madhya Pradesh loses GI tag claim for Basmati; India may ask Pakistan to check farming] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190711092631/https://www.financialexpress.com/industry/madhya-pradesh-loses-gi-tag-claim-for-basmati-india-may-ask-pakistan-to-check-farming/1103234/|date=2019-07-11}} ''[[The Financial Express (India)|Financial Express]]'' (19 March 2018)</ref> "چانور جي هڪ قسم کي باسمتي سڏڻ لاء ضروري آهي ته ٻين پيرا ميٽر سان گڏ، پچائڻ کان اڳ ان جي داني جي سراسري ڊيگهه گهٽ ۾ گهٽ 6.61 ملي ميٽر (0.260 انچ) ۽ ويڪر 2 ملي ميٽر (0.079 انچ) تائين هجي."<ref>{{Cite web|url=https://apeda.gov.in/apedawebsite/about_apeda/Basmati_Characterstics.pdf|title=Eligibility of a Rice Variety to be Notified as Basmati|publisher=[[APEDA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220040000/https://apeda.gov.in/apedawebsite/about_apeda/Basmati_Characterstics.pdf|archive-date=20 December 2019|access-date=2 February 2020|url-status=live}}</ref> [[File:Khyma and Basmati rice.jpg|thumb|باسمتي چانور (ساڄي طرف) ۽ عام چانور (کاٻي طرف)]] ==نالو== لفظ باسمتي سنسڪرت جي ٻن بنيادي لفظن، "واس" معنيٰ خوشبو ۽ "ميوپ" معنيٰ موجود يا جڙيل، مان نڪتل آهي. جڏهن ٻنهي کي گڏ ڪيو ويندو آهي، تڏهن ميوپ "متي" طور مختصر ٿي ويندو آهي ۽ نتيجي طور پورو نالو "واسمتي" بڻجي ٿو، جيڪا عام طور تي "باسمتي" تلفظ ڪيو ويندو آهي. ==تاريخ== باسمتي چانورن کي صدين کان ننڍي کنڊ ​​۾ پوکيو ويندو رهيو آهي. باسمتي چانورن جو پهريون ذڪر "هير رانجھا"، پنجابي شاعر وارث شاهه پاران 1766ع ۾ لکيل هڪ داستان، ۾ ڪيو ويو. ==پيداوار ۽ پوک== ==خوشبو ۽ ذائقو== باسمتي چانورن ۾، نامياتي مرڪب 2-ايسٽيل-1-پائرولين جي ڪري، هڪ عام پئنڊين، پئنڊئنس امريلي فوليئس پنن، جهڙو ذائقو هوندو آهي. باسمتي جي داڻي ۾ قدرتي طور تي هن خوشبودار ڪيميائي مرڪب جو 0.09 ذرڙا في ملين (ppm)، هڪ سطح جيڪا غير باسمتي چانورن جي قسمن کان تقريباً 12 ڀيرا وڌيڪ آهي، هوندا آهن، جيڪا باسمتي چانور کي ان جي مخصوص خوشبو ۽ ذائقو ڏين ٿا. هي قدرتي خوشبو پنير، ميون ۽ ٻين اناج ۾ پڻ ملي ٿي. پچائڻ دوران، 2-ايسٽيل-1-پائرولين (pyroline)-2-acetyle)-1) جي سطح گهٽجي ويندي آهي، پر چانورن کي پچائڻ کان اڳ 30 منٽن لاءِ پاڻيء ۾ رکڻ سان پچائڻ جو وقت 20 سيڪڙو گهٽ لڳندو آهي ۽ هن طور 2- ايسٽيل-1-پائرولين جي مقدار کي وڌيڪ محفوظ رهندي آهي. ==گليسيمڪ انڊيڪس== ==قسمون ۽ ميلاپ== ==دنيا جي چوڌاري لاڳاپيل قسمون== ==باسمتي سرٽيفڪيشن== ==ملاءُ ۽ نقلي قسمون== ==پيٽنٽ جي جنگ== ==پڻ ڏسو== {{Portal|زراعت}} * سُغداسي چانور * ايري-370 * جاسمين چانور * چانورن جي قسمن جي فهرست * اورزا ستيوا ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{commons category|Basmati rice}} {{wiktionary|باسمتي چانور}} *[https://snl.no/basmatiris Basmati rice] at ''[[Great Norwegian Encyclopedia]]'' *[https://www.tasteatlas.com/basmati Basmati] at [[TasteAtlas]] [[زمرو:چانور]] [[زمرو:زراعت]] [[زمرو:نباتيات]] [[زمرو:باسمتي چانور]] [[زمرو:چانور جي قسمون]] [[زمرو:ڀارت جي معيشت]] [[زمرو:پاڪستان ۾ زراعت]] [[زمرو:پاڪستان جي پوکون]] [[زمرو:پاڪستان جي معيشت]] [[زمرو:ڀارت ۾ چانورن جي پيداوار]] [[زمرو:پاڪستان ۾ چانورن جي پيداوار]] [[زمرو:سنڌ ۾ جاگرافيائي اشارا]] [[زمرو:پنجاب ۾ جاگرافيائي اشارا]] [[زمرو:اتر پرديش ۾ جاگرافيائي اشارا]] [[زمرو:هريانه ۾ جاگرافيائي اشارا]] [[زمرو:ڄمون ۽ ڪشمير ۾ جاگرافيائي اشارا]] [[زمرو:هماچل پرديش ۾ جاگرافيائي اشارا]] [[زمرو:خيبر پختونخوا ۾ جاگرافيائي اشارا]] c3gih3wuxul0o79kcsohjgzwjmws6qq 0 12230 378484 256037 2026-05-17T12:16:19Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378484 wikitext text/x-wiki [[فائل:Babur.jpg|thumb|بابر بادشاھ]] بابر بادشاهه ظهير الدين بن عمر شيخ مرزا جي ولادت 6 محرم 888ھ/ 14 [[فيبروري]] [[1483ء]] تي ٿي ۽ 6 جماد الاول 937ھ/26 [[ڊسمبر]] [[1530ء]] تي وفات ٿي. بابر ڏاڏاڻي نسب کان تيموري ۽ ناناڻي نسب کان چغتائي چنگيزي هو. هيءُ 8 [[جون]] [[1494ء]] ۾ 11 سالن جي عمر ۾ فرغانه جو حاڪم ٿيو. پيءُ جي وقت ۾ ئي بابر جون چاچن ۽ مامن سان لڙايون شروع ٿي چڪيون هيون جيڪي بدستور جاري رهيون ۽ خود بابر کي پڻ ڏهن سالن تائين شڪست ۽ فتح جي نشيب ۽ فراز ڏسڻ بعد وطن ڇڏڻو پيو. بابر جو چاچو محمد مرزا، سمرقند جو حاڪم هو. ان جي وفات ۽ بابر جي سئوٽن جي باهمي نا اتفاقيءَ جو فائدو وٺي سمرقند تي قبضو ڪيائين. [[1499ء]] ۾ [[شادي]] ٿيس. [[1504ء]] ۾ بلخ ۽ ڪابل به فتح ڪيائين. ان سان گڏ سياسي ۽ فوجي قوت به وڌايائين. [[1507ء]] ۾ ارغونن کان اقتدار حاصل ڪيائين. [[1511ء]] تائين سڄو [[افغانستان]] هن جي قبضي هيٺ اچي ويو. [[1524ء]] ۾ دولت خان لوڌيءَ جي دعوت تي لاهور آيو ۽ ديپالپور پڻ فتح ڪري ورتائين. [[1526ء]] ۾ ابراهيم لوڌيءَ کي شڪست ڏيئي (پاڻيپٽ جي پهرين لڙائي) [[دهلي]] ۽ آگري تي قبضو ڪيائين. پوءِ هڪ طرف راجپوتن کي ڪانواهه ۾ شڪست ڏنائين. (1527ع). ٻئي طرف سلطنت جي اڀرندي سرحد بنگال تائين پهچائي ڇڏي. بابر بادشاهه 26 [[ڊسمبر]] [[1530ء]] تي آگري ۾ وفات ڪئي ۽ هن کي ”باغ بابر“ (ڪابل) ۾ دفن ڪيو ويو. جهانگير هن جي قبر تي سهڻو مقبرو اڏايو. هي مغليه خاندان جو اهو حڪمران هو. جيڪو وڏي حوصلي وارو، بلند نظر، جفاڪش، بهادر ۽ مشڪلات ۾ ڪڏهن به گهٻرائڻ وارو نه هو. عزم ۽ استقلال ۾ ڪڏهن فرق نه آيس. تمام گهڻو رحمدل ۽ فياض هو. هميشه سادي زندگي بسر ڪيائين. طاقتور اهڙو هو، جو ٻن ماڻهن کي ڪڇن ۾ دٻائي قلعي جي ديوار تي ڀڄندو هو. بابر ترڪي ۽ [[فارسي ٻولي|فارسي ٻوليءَ]] جو سٺو [[شاعر]] هو. بابر جي خود نوشت سوانح عمري ”تزڪ بابري“ (بابر نامه) هن جي گهري نظر، صاف دلي ۽ صاف گوئي جو روشن دستاويز آهي. ’تزڪ بابري‘ جو [[سنڌي ٻولي|سنڌيءَ]] ۾ به ترجمو ٿيو آهي.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1%20%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%87 |access-date=2015-10-07 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305015411/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1%20%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%87 |url-status=dead }}</ref> {{حوالا}} mgijlsu8yzqqmq8fu4ixxozcdgafdi6 0 23242 378595 314195 2026-05-17T14:42:22Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378595 wikitext text/x-wiki {{صندوق معلومات شخص}} [[آمريڪا]] جي 44 هين صدر جي حيثيت سان قسم کڻندڙ ڪاري نسل وارو نئون چونڊيل صدر بارڪ حسين اوباما 4 -آگسٽ- 1961ع تي آمريڪي رياست ’هوائي‘ (Hawaii) ۾ پيدا ٿيو. سندس والد جو واسطو ڪينيا سان هو، ٻن سالن جي عمر ۾ سندس والدين ۾ علحدگي ٿي وئي، جنهن کانپوءِ سندس ماءُ ٻي شادي ڪري -انڊونيشيا- منتقل ٿي وئي، -جتي- بارڪ اوباما جڪارتا ۾ ابتدائي -تعليم- حاصل ڪئي. بارڪ اوباما 1996ع ۾ آمريڪي رياست ايلي نائي (Illinois) جو -اسيمبلي- ميمبر چونڊجي پنهنجي سياسي ڪيريئر جي شروعات ڪئي. هو 10 سالن جي عمر ۾ هڪ ڀيرو ٻيهر -آمريڪا- ۾ پنهنجي ناناڻي گھر منتقل ٿيو، -جتي- هن هارورڊ اسڪول مان 1979ع ۾ گريجوئيشن ڪئي. اعليٰ -تعليم- لاءِ بارڪ اوباما نيويارڪ منتقل ٿي ويو ۽ ڪولمبيا يونيورسٽيءَ مان 1983ع ۾ سياست جي دگري حاصل ڪئي. نيويارڪ ۾ 16 سال رهڻ کانپوءِ بارڪ اوباما [[شڪاگو]] هليو ويو. -جتي- هن پنهنجي عملي زندگيءَ جي شروعات ڪئي. بارڪ اوباما ۽ مشل رانسن جي 1979ع ۾، [[شڪاگو]] ۾ ملاقات ٿي ۽ ٻنهي 03 نومبر 1992ع ۾ شادي ڪئي. بارڪ حسين اوباما ٻن ڌيئرن 10 ورهين جي حاليا ۽ 07 سالن جي نتاشا جو پيءُ آهي. بارڪ اوباما ٻن ڪتابن جو ليکڪ به آهي. -جنوري- 2003ع ۾ هو ايلي نائي اسيمبليءَ جي هيلٿ اينڊ هيومن سورسز سوسائٽيءَ جو چيئرمئن چونڊجي آيو. 2004ع ۾ بوسٽن ۾ بارڪ اوباما ڊيموڪريٽڪ جي قومي ڪنوينشن ۾ اهم خطاب ڪيو ۽ بش انتظاميه تي ڇتي -تنقيد- ڪئي. -ان- خطاب تي اوباما کي ڀرپور موٽ ملي ۽ هو سڄي -آمريڪا- ۾ مشهور ٿي ويو. هن آمريڪي سينيٽ جي قانون سازيءَ ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪيو. هن 10 فيبروري 2007ع تي -آمريڪا- جي صدارتي چونڊون وڙهڻ جو اعلان ڪيو. هن اڳ ۾ ڊيموڪريٽڪ -پارٽي- طرفان نامزدگيءَ لاءِ پنهنجي مخالف هيلري ڪلنٽن کي سخت مقابلي کانپوءِ شڪست ڏئي مخالفن کي حيران ڪري ڇڏيو، جنهن کانپوءِ صدارتي چونڊن ۾ پنهنجي مخالف ريپبلڪن اميدوار جان مڪين کي شڪست ڏئي ۽ -آمريڪا- جو 44 هون صدر چونڊجي ويو.<ref>{{Citation |title=اوباما بارڪ : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A7%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%A7%20%20%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%AA |access-date=2019-12-17 |archive-date=2016-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160430223007/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A7%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%A7%20%20%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%AA |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:جيوت ماڻهو]] [[زمرو:جيئرا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪا جي گڏيل رياستن جو صدر]] b6san470bhkm27su23lxbyekh64k5pw 0 24416 378480 329412 2026-05-17T12:08:46Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378480 wikitext text/x-wiki هيءُ ٻيٽ [[ڪراچي|ڪراچيءَ]] جي مکيه گهاٽ اندر، منهوڙي جي ويجهو ڪياماڙيءَ جي سامهون هڪ ننڍو ٻيٽ آهي. ڪياماڙيءَ ۾ جهازن جي بيهڻ لاءِ وڏا گهاٽ آهن. گهاٽن جو شهر سان واسطو هڪ ڊگهيءَ پل جي رستي قائم ڪيو ويو آهي، جا سر چارلس نيپئر ٺهرائي هئي. هتي جا رهاڪو گهڻو ڪري مڇيءَ جهلڻ ۽ -ان- جي صفائي ۽ وڪري جو ڪم ڪن ٿا. هو ڪڇيءَ گاڏڙ لاڙي سنڌي ڳالهائين ٿا.<ref>{{Citation |title=بابا ٻيٽ : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%D9%BB%D9%8A%D9%BD |access-date=2019-12-17 |archive-date=2016-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501091332/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%D9%BB%D9%8A%D9%BD |url-status=dead }}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:عربي سمنڊ جا ٻيٽ]] [[زمرو:ڪراچي جا ٻيٽ]] [[زمرو:سنڌ جا ٻيٽ]] [[زمرو:پاڪستان جا ٻيٽ]] [[زمرو:ڪراچي جي جاگرافي]] [[زمرو:ڪراچي جا گردونواح]] 35c2un2gxhhggybb2rd9so14xmhfy58 0 24996 378474 268936 2026-05-17T12:00:45Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378474 wikitext text/x-wiki [[File:Sri_Chand,_son_of_Guru_Nanak,_seated_reading_scriptures_to_devotees_in_a_forest_hermitage.jpg | thumb | 220x124px | right | alt= بابا سريچند عقيدتمندن اڳيان مذھبي ڪتاب پڙھندي | بابا سريچند عقيدتمندن اڳيان مذھبي ڪتاب پڙھندي]]بابا سريچند- ، سکن جي گروءَ ، گرونانڪ جو فرزند هو . پاڻ صوبي پنجاب جي شهر تلونڊي ( موجوده نانڪاڻه صاحب ) [[پاڪستان]] ۾ 1696ع ۾ ڄائو . سِکن جي روايت موجب هن جي شڪل پکيه نومي تِٿ تي شڪر وار يعني جمعي جي ڏينهن پنجين گهڙيءَ چڙهڻ تي بڊي جي مهيني ۾ نروار ٿي ۽ ڄمڻ وقت پاڻ شنڪر ڀڳوان جي روپ ۾ هو . سندس طبيعت فقيري هئي . سريچند ڪجهه عرصو ڪرتار پور ۾ رهي ، پوءِ نانڪاڻه صاحب کان ٿيندو سنڌ ۾ آيو ۽ -ٺٽي- شهر کان ٻه ميل -اوڀر- طرف سنڌو درياهه جي ڪپ تي آستانو ٺاهي ويٺو . اهو ترخانن جي مرزا باقيءَ جو دور هو . هندو جاتي لڪي لڪي ساڻس ملڻ لڳي ته هن هندن تي -ان- وقت ٿيندڙ زيادتين تي ڏک جو اظهار ڪيو ۽ پرارٿنا ڪئي . جڏهن مرزا باقيءَ کي خبر پئي ته هن چيو ، ’هي شخص چريو آهي ، ڇڏي ڏيوس ‘ . مرزا باقيءَ جي انهيءَ ڳالهه ٻڌڻ تي درويش مرڪيو ۽ چيائين ، اهو پاڻ چريو آهي . -ترت- مرزا باقي پنهنجو ذهني توازن وڃائي ويٺو ۽ خودڪشي ڪيائين . پوءِ مرزا -جاني- بيگ -بابا سريچند- سان ٺاهه ڪيو ۽ هندن سان به سٺي هلت هليو . اها خبر ڪا نه ٿي پوي ته بابا هتي ڪيترو عرصو رهيو . هن وقت هندو سندس آستان تي پوڄا -پاٺ- لاءِ ڪافي تعداد ۾ گڏ ٿيندا آهن.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%D8%B3%D8%B1%D9%8A%DA%86%D9%86%D8%AF |access-date=2019-12-18 |archive-date=2016-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161211160531/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%D8%B3%D8%B1%D9%8A%DA%86%D9%86%D8%AF |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:پنجابي ماڻهو]] q7ar940mxyeaazv67fwso3zxd1ywp3i 0 25005 378475 284320 2026-05-17T12:03:08Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378475 wikitext text/x-wiki '''بابا صلاح الدين''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Baba Salah-u-Den}}، [[1902ء|1902ع]]/1320ھ ڌاري [[چترال]] ۾ ڄائو. سندس والد پنهنجي وقت جو وڏو [[عالم]] هو، بابا صلاح الدين اسلاميه اسڪول [[پشاور]] مان [[مئٽرڪ]] جو [[امتحان]] پاس ڪيو. ان کان پوءِ وڌيڪ [[تعليم]] حاصل ڪرڻ لاءِ [[عليڳڙھ]] روانو ٿيو. بي. اي ڪرڻ کان پوءِ ديوبند جي دارالعلوم مان ديني [[تعليم]] حاصل ڪيائين، هڪ مرحلي تي تارڪ ٿي، جهنگ وسايائين، جتي قدرتي نظارن جي مشاهدي ۾ مشغول رهيو. ڪجهه وقت ڪلير ۾، بارگاهه مخدوم علاؤالدين صابري ڪليري رحه ۾ قيام ڪيائين، پوءِ [[اجمير]] شريف ۾ خواجه معين الدين چشتي غريب نواز جي آستاني تي رهيو. [[اجمير]] کان پوءِ [[دهلي]]، [[لاهور]]، [[ملتان]] ۽ سرهند جي اوليائن جي مزارن تي حاضري ڏنائين. بعد ۾ 1951ع ۾ پاڻ مستقل طور [[حيدرآباد]][[سنڌ]]۾ اچي رهيو، جتي ڏينهن جو [[مولا علي]] جي قدمن ڀرسان بٺارن ڀوڳڙين وٽ رهندو هو ۽ [[رات]] سخي عبدالوهاب شاهه جيلانيءَ جي درگاهه تي گذاريندو هو.<ref>http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%20%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==سندن وفات== 11 [[جولاءِ]] کان 13 [[جولاءِ]] 1963ع تائين [[سيوهڻ]] ۾ [[لال شهباز قلندر ]] جي مزار تي قيام ڪيائين. ائين سفر ۽ حضر ۾ زندگيءَ جا ڏهاڙا گذاريندي 20 صفر 1383ھ/ مطابق 13 [[جولاءِ]] 1963ع تي [[قلندر شهباز]] جي مزار تي وفات ڪيائين. سندس مزار [[ڪوٽڙي]] ۾ ريلوي ورڪشاپ ويجهو قومي شاهراهه جي ڀر ۾ موجود آهي، جتي عقيدتمند هر [[سال]] سندس [[عرس]] ملهائيندا آهن == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:صوفي]] [[زمرو:سنڌي شخصيتون]] p4k26mehp469p9k2871a12851dosvgj 0 25011 378476 296694 2026-05-17T12:04:48Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378476 wikitext text/x-wiki {{صندوق معلومات شخص |name = فريدالدين |title = گنج شڪر |image = فائل:Darbar Hazrat Baba Farid ud Deen Ganj Shakar Rahmatullah Alaih - panoramio.jpg |caption= درگاه بابا فريدالدين، [[پاڪ پتن]]،[[پنجاب]]،[[پاڪستان]] |country=پاڪستان [[Pakistan]] {{flagicon|Pakistan}} |province=[[Punjab, Pakistan|Punjab]] |location=[[Pakpattan]] |consecration_year= 1265 |status= |leadership= |website=http://www.ganjshakkar.com/ |map_type = Punjab Pakistan#Pakistan |map_size = 190 |map_caption = |coordinates = {{Coord|30|20|28|N|73|23|15|E|type:city_region:PK|display=inline,title}} |succession = صوفي اولياء |predecessor = |successor = |regent = تغلق گھراڻو درگاھ جي عقيدتمندن مان ھو |reign = چشتيہ سلسلي وارو |spouses = |issue = |full name =بابا فريدالدين مسعود گنج شڪر |house = حضرت عمر جي خاندان مان ھو. |dynasty = |father = جمال الدين سليمان |mother = |birth_name = |birth_date= 1173 <br>569ھ |birth_place = [[چاولي مشائخ]]، [[ملتان]] |death_date=1265 <br> 664ھ |death_place = |date of burial = |place of burial= پاڪ پتن |religion =اسلام | influences = خواجہ قطب الدين بختيار ڪاڪي | influenced = }} حضرت فريد الدين مسعود، جنهن کي عام ۽ خاص '''’بابا فريد گنج شڪر‘''' جي نالي سان ياد ڪري ٿو، برصغير جو ولي ڪامل ۽ وقت جو وڏو عالم ٿي گذريو آهي. پاڻ 569ھ/1173ع ۾ ملتان ضلعي جي هڪ ڳوٺ چاولي مشائخ ۾ ڄائو. سندس والد جمال الدين سليمان ڪامل ولي هو. سندس نسب جو سلسلو حضرت عمر رضه سان ملي ٿو. == احوال زندگي == ملتان ۾ تعليم دوران سندس ملاقات خواجه قطب الدين بختيار ڪاڪيءَ سان ٿي، جنهن جي بيعت ڪيائين ۽ پوءِ وڌيڪ تعليم لاءِ غزني، بغداد، سيستان، بدخشان ۽ قنڌار جو سفر ڪيائين ۽ ان دور جي وڏن عالمن کان درس ورتائين. مشهور درويشن علاءُ الدين اولياءُ، شيخ جمال هاشوي ۽ ٻين ڪيترن ئي درويشن سان سندس صحبت رهي. پوءِ اجوڌن (پاڪ پتڻ) کي پنهنجي تبليغ ۽ تدريس جو مرڪز بنايائين ۽ اتي سال 664ھ /1265ع ۾ وفات ڪيائين. سندس مزار پاڪ پتڻ شريف ۾ آهي. هر سال محرم مهيني جي چوٿين تاريخ تي سندس عرس ٿيندو آهي. بابا فريد جا ناصحانه دوها سنڌ جي سگهڙن وٽ ڪچهرين ۾ هلندڙ آهن. بابا فريد گنج شڪر جي -تعليم- ۽ طريقي جو سلسلو سنڌ تائين پهتل هو. سندس سلسلي ۾ سماع کي خاص اهميت هئي ۽ -ان- ڪري يقيني طور سنڌي ذاڪرن ۽ قوالن، -پاڪ پتڻ- ۾ سندس خانقاهه تي سماع جون محفلون مچايون هونديون. هڪ حوالي موجب، دهليءَ ۾ شيخ نظام الدين اولياءُ وٽ شيخ فريد گنج شڪر جو مريد حسين سنڌيءَ نالي قوال رهندو هو، جيڪو اتي سرود ڪندو ۽ ڳائيندو هو. مير خورد ڪرماني ’سيرالاولياءُ‘ ۾ ڄاڻايو آهي ته ”شيخ فريد ’هندي‘ چڱيءَ طرح ڳالهائي سگهندو هو.“ هنديءَ مان مراد ملتان ۽ [[سنڌ]] واري مقامي ٻولي ’هندوي‘ ٿي سگهي ٿي، جيڪا ان وقت جي سرائڪي [[سنڌي]] ٻولين جي آميزش واري زبان هئي. شيخ فريد پنهنجن مريدن کي پنهنجي زبان ۾ ذڪر ڪرڻ جي تلقين ڪئي ته جيئن هو لفظن کي سمجهن ۽ سندن دل تي اثر ٿئي. محمد غوث گوالياريءَ پنهنجي ڪتاب ”جواهر خمسہ“ ۾ انهيءَ ذڪر جا ٽي فقرا ڏنا آهن، -جن- جي سٽاءَ مان ظاهر آهي ته اهي سرائڪي ۽ [[سنڌي]]ءَ جا آهن. انهيءَ ۾ شڪ ڪونهي ته حضرت -بابا فريد مسعود گنج شڪر عام مقامي ٻولي ’هندويءَ‘ ۾ دوها چيا. ڪن محققن جي راءِ ۾ اهي دوها، جيڪي ’بابا فريد‘ جي نالي سان منسوب آهن، سي -بابا فريد مسعود گنج شڪر- جا نه، پر سندس جاءِ نشينن مان ڪنهن دوريش ”فريد ثانيءَ“ جا چيل آهن. سکن جي ڌرمي ڪتاب ”آد گرنٿ“ (گروگرنٿ) جي آخري پنجين ڀاڱي ’ڀوڳ‘ هيٺ ڪن دوهن تي سرائڪي [[سنڌي]]ءَ جو رنگ چڙهيل آهي. ان سلسلي ۾ هيٺيان دوها غور ڪرڻ جوڳا آهن: <center>سرور پنڇي هيڪڙو، ڦاهيوال پچاس </center> <center>تن لهرين گڏ ٿيا، سچي تيري آس </center> <center>اِنِي نِڪي جنگَيم، ٿَلُ ڊوگر ڀَويوم </center> <center>اَجَ فريدئي ڪوجڙا، سَو ڪُهان ٿيوم </center> <center>فريدا سبنئان مَن ماڻڪ، ڊاهڻ مول مَ چنگا </center> <center>جِي توءِ پري دي سِڪ، هِيانَو نه ڊاه ڪنهين دا. </center> انهن دوهن جي صورتخطي ائين آهي، جيئن ”آد گرنٿ“ ۾ ڏنل آهي، يعني گهٽ ۾ گهٽ 1604ع تائين (جڏهن ”آد گرنٿ“ تاليف ٿيو) اُهي دوها ائين لکيا، -پڙهيا- ۽ اچاريا ويندا هئا. پهرين ٻن دوهن ۾ سنڌي اثر نمايان آهي. معلوم ٿئي ٿو ته شاهه لطيف خود بابا فريد کان متاثر هو. هيٺيون -بيت- بابا فريد جي -بيت- جو سڌو سنئون ترجمو آهي، پر تخليقي سٽاءَ لطيف جي وڌيڪ بهتر آهي. <center>سر ۾ پکي هيڪڙو، پاڙهيري پنجاهه</center> <center>سندي آس الله، لُڏي لهرين وچ ۾.</center> <center>(شاهه) </center> ان کان سواءِ هي -بيت- سنڌ جي سگهڙن وٽ زباني روايتن ذريعي هلندو آيو آهي. <center>ٿر ڏونگر بر روهه، ميي سڀ مناڙيا </center> <center>اڱڻ اسي ڪوه، هاڻي هن جَهاز کي. </center> [[فائل:Darbar Hazrat Baba Farid ud Deen Ganj Shakar Rahmatullah Alaih - panoramio (8).jpg|thumb|مزار جي مختلف عمارتن ۾ ديوان بہ شامل آھن]] ٽالپرن جي دؤر جي هڪ قلمي نسخي ۾ شاعر غلام علي ملاح، مير فتح علي خان جو ڪلام گڏ ڪيو آهي، تنهن جي آخر ۾ هي -بيت- غلط نموني سان هيٺينءَ ريت لکيل آهي، بهرحال ان مان ظاهر آهي ته گذريل اڻويهين صديءَ ۾ هيءَ -بيت- اديبن ۽ شاعرن کي پڻ معلوم هو: <center>ٿر ٿر ڏيهه ڏونگر هن، ميي سڀ مناڙيا</center> <center>هاڻي هن جهاز کي، اڱڻ پڻ اُسي ڪُهن.</center> بهرحال، بابا فريد گنج شڪر جي شاعريءَ تي سنڌيءَ جو يا سنڌيءَ تي سندس شاعريءَ جو اثر آهي، جيڪا حقيقت آهي، ۽ اُها سنڌي شاعريءَ جي -تاريخ- جو باب ۽ حصو آهي. بابا فريد جي دوهن تي سنڌيءَ ۾ [[آغا سليم]] ڪم ڪيو آهي.<ref>{{Citation |title=بابا فريد مسعود گنج شڪر : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%D9%81%D8%B1%D9%8A%D8%AF%20%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%20%DA%AF%D9%86%D8%AC%20%D8%B4%DA%AA%D8%B1 |access-date=2019-12-14 |archive-date=2019-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811112056/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%D9%81%D8%B1%D9%8A%D8%AF%20%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%20%DA%AF%D9%86%D8%AC%20%D8%B4%DA%AA%D8%B1 |url-status=dead }}</ref> شاهه ڪريم کان چار سَئو سال اڳ ٻارهين صديءَ ۾ پاڪ پتڻ جي شيخ فريد پنهنجي دل جو درد ههڙن سنڌيءَ گاڏڙ بيتن ۾ بيان پئي ڪيو: <center>فريدا ڏُکان سيتي ڏينهن ڳيا، سولان سيتي رات،</center> <center>کڙا پڪاري پاتڻي، ٻيڙا ڪپر وات.</center> فريد! ڏينهن ڏکن ۾ گذري ويو ۽ رات سورن ۾، مٿان پاتڻي بيٺو دانهون ڪري ته پنهنجو ٻيڙو ڪُنن جي وات ۾ اچي ويو! <center>فريدا مين جاڻيا دک مجهه ڪو، دک سڀا اي جڳ،</center> <center>اُچي چڙهه ڪي ويکيا، تان گهر گهر ايها اڳ.</center> فريد! مون ڀانيو ته رُڳو مون کي ڏک آهن پر ڏک سڄي جهان کي آهن. مٿي ڪوٺي تي چڙهي ڏٺم ته گهر گهر اها ئي ڏک جي آڳ پيئي ٻري! <ref>{{Citation |title=سندي ذات هنجن (ادب جي پرک) (رسول بخش پليجو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=281 |accessdate=2016-08-28 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912100411/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=281 |dead-url=yes }}</ref> بابا فريد چشتي طريقي سان منسلڪ هو، سندن نالو فريدالدين ۽ لقب گنج شڪر هو. سندس ولادت جي تاريخ ۾ اختلاف آهي. سيرالاولياءَ ۽ ٻين ڪن تاريخن 569ھ ڄاڻائي آهي. سندس روضي تي به اهائي تاريخ لکيل آهي. تذڪره نگارن لکيو آهي ته، بيعت وقت سندس عمر 18 سال هئي ۽ بيعت کان پوءِ 80 سال زنده رهيو. انهيءَ لحاظ سان به سندس ولادت جي تاريخ 560ھ صحيح معلوم ٿئي ٿي؛ ڇاڪاڻ جو سندس وفات جي تاريخ اتفاق راءِ سان 664ھ آهي. سندس والد بزرگ گوار جو نالو مولانا جمال الدين سليمان هو ۽ ديوان چاولي مشاخ، ضلعي ملتان جا ويٺل هئا. اڃان ننڍو ئي هو ته، سندس والد بزرگوار وفات ڪئي. سندس وفات کان پوءِ کيس ڳوٺ جي عالم وٽ پڙهڻ ويهاريو ويو جتان ابتدائي تعليم حاصل ڪري، وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ ملتان آيو: جتي قرآن حڪيم حفظ ڪيائين ۽ مولانا منهاج الدين جي مسجد ۾ فقهه جو مشهور ڪتاب ”نافع“ شروع ڪيائين. هڪ ڏينهن نافع ڪتاب پڙهي رهيو ته، خواجه قطب الدين بختيار ڪاڪي مسجد ۾ نماز پڙهڻ آيو. حضرت خواجه جي نظر فيص اثر، حضرت باب فريد کي گهائي وڌو. ٿوري ئي گفتگو کان پوءِ حضرت خواجه جي دوست حق پرست تي بيعت ڪيائين. بزم صوفيه جي صاحب لکيو آهي، ته حضرت خواجه بيعت وقت حضرت باب ڏانهن مخاطب ٿي هيءَ رباعي پڙهي: :مقبول ترجز مقبل جاويد نشد :وز لطف تو هيچ بنده نوميد نشد.. :لطف بکدام بنده پيو ست ومي، :کان ذره به از هزار خورشيد نشد.. ڪن تاريخن لکيو آهي ته بيعت ملتان ۾ نه ٿي، پر ان ملاقات کان پوءِ حضرت بابا فريد جڏهن دهليءَ ويو ته اتي ٿي. حضرت خواجه حسن نظاميءَ به ائين لکيو آهي. مولانا جمالي ملتان ۾ بيعت جي تصديق ڪري ٿو: ”همدران حين حضرت شيخ فريدالدين مسعود شرف ارادت مشرف شد“. ٻئي هنڌ لکي ٿو: ”بتحقيق پيوسته است که حضرت فريد الدين مسعود در ملتان بيعت حضرت زبدت الاسرار شيخ الاسلام قطب الدين ڪاڪي روشي مشرف شد“. جڏهن حضرت خواجه صاحب دهليءَ روانو ٿيو، تڏهن حضرت بابا فريد به سان همراه ٿيو. اڃا ٽي منزلون طئه ڪيون هئائون ته حضرت خواجه صاحب کين سڏي چيو ته، ”اڃا اتي ترس ۽ ظاهري علمن جي تحصيل ۾ پوري ڪوشش وٺ؛ ڇاڪاڻ جو بي علم زاهد مسخره شيطان آهي.“ مرشد جي حڪم موجب موتي ملتان آيو ۽ ڪجهه وقت اتي رهي، تعليم حاصل ڪري، قنڌار هليو ويو ۽ وڌيڪ تعليم حاصل ڪيائين. اتان بغداد ويو ۽ شيخ الشيوخ شهاب الدين عمر سهرورديءَ سيف الدين باخرزي، سعدالدين حمدي، بهاءالدين حموي، شيخ او حدالدين ڪرماني، شيخ فريدالدين نيشاپوري جهڙين صوفين جي صحبت مان فيض پرايائين. پنجن سالن جي سياحت کان پوءِ، پنهنجي مرشد جي خدمت ۾ دهلي ھليو ويو. هيٺيون شعر کين ڏاڍو وڻندو هو. ٻڌڻ سان روئيندا هئا ۽ بيهوش ٿي ويندا هئا: :در ڪوئي عاشقان چنا جان بدهند :کانجا ملک الموت نگجند هرگز. سندن مريدن مان ڪيترائي وڏا عارف ٿيا، جن مان حضرت نظام الدين اولياء دهلويءَ جو نالو قابل ذڪر آهي. ڪيتري ئي خلق خدا کي فيض ڏيڻ کان پوءِ 664ھ ۾ وفات ڪيائون.<ref>چشتي سلسلو: ميمڻ عبدالمجيد سنڌيمھراڻ رسالو؛ جلد 35؛ 1986؛ سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو</ref> [[فائل:Mosque at Darbar Hazrat Baba Farid ud Deen Ganj Shakar Rahmatullah Alaih - panoramio.jpg|thumb|مزار ۾ واقع مسجد]] == سنڌي شاعري == لکت ۾ تاريخي حوالن سان جيڪو مواد موجود آهي ان حساب سان اصل ۾ [[سنڌي شاعري]]ءَ جو سفر [[بابا فريد الدين گنج شڪر|بابا فريد (Baba Fareed)]] جي [[سنڌي]] شاعريءَ کان شروع ٿئي ٿو. اسان جا گهڻا محقق قاضي قادن کي [[سنڌي ٻولي]]ءَ جو پهريون شاعر مڇين ٿا. پر سچ ته اهو آهي ته بابا فريد جي شاعري ۾ ڪيترائي سنڌي ڏوهيڙا (Couplets) ملن ٿا، جيڪي موضوع توڙي فن جي اعتبار کان ڏاڍا سهڻا ۽ سگهارا آهن. اڄ جي دور ۾ جيڪڏهن بابا فريد جي قبر پنجاب جي حدن ۾ اچي ٿي ته ان مان اهو مطلب وٺڻ ڪنهن به صورت ۾ صحيح ناهي ته هو ڪو سنڌي بوليءَ جو پهريون شاعر نه هو. [[سنڌ]] جون حدون بابا فريد جي دور ۾ ملتان کان به اڳتي هيون ۽ بابا فريد, پنجابي، سرائيڪي توڙي سنڌيءَ جو پهريون شاعر آهي ۽ اسان کي اها سچائي مڃڻ گهرجي. بابا فريد جا ڪجهه ڏوهيڙا جيڪي [[آغا سليم]] پنهنجي ڪتاب ”بابا فريد جو ڪلام“ ۾ ڏنا آهن. === بابا فريد جو سنڌي ڏوهيڙو === <poem><center> رَتي رَتُ نه نڪري، جي تَنُ چيري ڪوءِ، جي تنُ رتا رب سين، تِن تَن رتُ نه هوءِ، تَنُ تپي تنور جيئن، ٻارڻ هڏ ٻرن، پيرن ٿڪان، سر جلان، جي مون پرين ملن، ننڍي ڪنت نه راويو، وڏي ٿي مئياس، ڌڻ ڪو ڪيندي گور ۾، تو سان نه ملياس، ڳلئين چڪڙ، ڏور گهر، نال پياري نينهن، جلان نه ڀڄي ڪملي، رهان ته ٽُٽي نينهن. </poem></center><ref>آعا سليم جو ڪتاب ”بابا فريد جو ڪلام</ref> سنڌي شاعريءَ جو اهو سفر بابا فريد کان شروع ٿي شاهه عبدالطيف جي دور ۾ پنهنجي عروج تي پهتو.<ref>[http://awamiawaz.com/epaper/awamiawaz-epaper.php?col=20170302/detail_news/20170302_11.jpg روزآني عوامي آواز] پاران ڪراچي، سنڌ</ref><ref>عريشا بخاري جي عوامي آواز اخبار ۾ لکيل ڪالم ”شيخ اياز جي شاعريءَ ۾ جهاتي“ مان ورتل مواد</ref> [[فائل:Bab-e-Jannat Darbar Hazrat Baba Farid ud Deen Ganj Shakar Rahmatullah Alaih - panoramio.jpg|thumb|مرزا جو باب جنت جنھن کي جنت ۾ وڃڻ جي علامت طور ان نالي سان سڏيو ويندو آھي.]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:تصوف]] [[زمرو:صوفي شاعر]] [[زمرو:اسلامي شخصيتون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ تصوف]] [[زمرو:1170ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون]] [[زمرو:Articles with short description]] tmqsvmw73lrrwt2t69r39fgydiqrj1o 0 25024 378481 136400 2026-05-17T12:10:33Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378481 wikitext text/x-wiki بابا گرپت، گرونانڪ ديو جي پندرهين پيڙهيءَ مان هو. سندس والد جو نالو سترام هو. هو پنجاب کان [[سنڌ]] جي شهر، خيرپورميرس ۾ آيو ۽ شهر جي ٻاهران اچي ديرو دمايائين. ساڻس گڏ ڪيترائي سنت هئا، -جن- مان هرپرڪاش وڏي مرتبي وارو هو. هر پرڪاش جي وفات کان پوءِ هرڀڄنداس گاديءَ تي ويٺو. هرڀڄنداس 1919ع ۾ وفات ڪئي ۽ پوءِ گاديءَ تي ٻائو جيرامداس ويٺو. هي سڀ بابا گرپت جا سنت سڏبا آهن. بابا گرپت صاحب، خيرپورميرس ۽ حيدرآباد ۾ وڏيون درٻارون قائم ڪيون، -جتي- سوين ساڌو، سنت ۽ نانگا اچي رهندا هئا. گرپت صاحب جي درٻارن تي ڪي نشانيون اڃا تائين رکيل آهن. ورهاڱي کان پوءِ جيرامداس ۽ ٻائو ڪرڻداس، هندستان لڏي ويا. هنن پوءِ پوني ۽ بمبئيءَ ۾ درٻارون قائم ڪيون. ڪرڻداس ڊسمبر 1956ع ۾ گذاري ويو.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%DA%AF%D8%B1%D9%BE%D8%AA%20%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8 |access-date=2016-06-19 |archive-date=2016-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501092439/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%DA%AF%D8%B1%D9%BE%D8%AA%20%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} qmt42g4mzahb5d6890wh46xk0urj3hf 0 25805 378482 101007 2026-05-17T12:12:28Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378482 wikitext text/x-wiki بابا گوبند داس- جو -جنم- سنڌ ۾ [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] جي ڳوٺ ٽلٽيءَ کان ٻن -ٽن- ميلن جي مفاصلي تي، گاڏه بستيءَ ۾ موٽومل گوڪلاڻيءَ جي گهر سال 1880ع ۾ ٿيو. سندس پهريون نالو ”دولت“ هو. سندس ماءُ جو نالو گنگا -ٻائي- هو. کيس ابتدائي -تعليم- لاڏڪرام ڏني، جنهن کان پوءِ دادوءَ جي سنت ڀڳترام جي شيوا جو موقعو مليس. مائٽن کيس -بوبڪ- ۾ پسارڪو دڪان ڪڍي ڏنو، پر روحاني رهبري لاڏڪ رام ۽ ڀڳترام کان وٺندو رهيو. -بابا گوبند داس- -جتي- به ويندو هو، اتي درس کولي ويهي رهندو هو، -ان- ڪري سندس ڪيترائي معتقد بڻجي پيا. هو ماس نه کائڻ بابت ليڪچر ڏيندو هو ته وڏا وڏا علم وارا انهي گهڙيءَ عمل شروع ڪري ڏيندا هئا. جڏهن سندس گهرواريءَ لاڏاڻو ڪيو ته مائٽن کيس پرڻائڻ جا سانباها ڪيا، ته -بابا گوبند داس- ڪراچيءَ هليو ويو، جتان لاڏڪ رام کيس وٺي، 1927ع ۾ هالاڻي درٻار ۾ آيو، -جتي- سندس حصي ۾ ڀنڊاريءَ جي شيوا جو ڪم آيو. گوبند داس 1953ع ڌاري -اجمير- ۾ گروءَ جي گاديءَ تي ويٺو، -جتي- -اجمير- جي درٻار ٺهرائڻ شروع ڪيائين ۽ پاڻ تغاريون کڻندو هو. هي درويش مئي 1989ع ڌاري 108 سالن جي ڄمار ۾ گذاري ويو.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%DA%AF%D9%88%D8%A8%D9%86%D8%AF%20%D8%AF%D8%A7%D8%B3 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501092406/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%DA%AF%D9%88%D8%A8%D9%86%D8%AF%20%D8%AF%D8%A7%D8%B3 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} o72qksenmfxbantervaiutd2o506l4f 0 25862 378479 101004 2026-05-17T12:07:06Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378479 wikitext text/x-wiki سنڌ جو بهترين صوفي شاعر ۽ بزرگ، بابا نيڀراڄ 1875ع ڌاري [[روهڙي|روهڙيءَ]] ۾ ڄائو. هيءُ هندن جي ”ڀاٽيا“ ذات مان هو. شاگرديءَ واري دور ۾ هوشيار هو ۽ هميشه سٺن نمبرن سان پاس ٿيندو هو. فائنل پاس ڪري، اسڪول ۾ ماستري ڪرڻ لڳو. بابا نيڀراڄ کي سنڌ جي نامياري صوفي شاعر قادربخش بيدل جي صحبت حاصل ٿي، جنهن وٽان هن گهڻو فيض پرايو. بيدل فقير جي فرزند بيڪس فقير سان به سندس صحبت هئي. پاڻ سدائين مالڪ جي بندگيءَ ۾ رُڌل رهندو هو. روايت آهي ته هڪ ڀيري هو ايشور جي عبادت ۾ ايترو ته گم ٿي ويو، جو اسڪول وڃڻ جي ڳالھ به وسري ويس ۽ ان ڏينهن تي انسپيڪشن به هئي. هن ٻئي ڏينهن وڃي هيڊماستر کي سچ ٻڌايو ۽ حيران رهجي ويو، جڏهن کيس ٻڌايو ويو ته، تون ته ڪالهه انسپيڪشن ۾ موجود هئين! بابا نيڀراڄ (Baaba Nebhraaj) ان واقعي کي مالڪ جو راز سمجهيو. پاڻ سڄي زندگي مجذوبيت واري حالت ۾ گذاريائين. 1949ع ڌاري ديھانت ڪري ويو. سندس لکڻين ۾ ”پاڻ ٿو ڄاڻي“ ۽ ”راءُ ريجهايوسين“ مقبول ڪتاب آهن.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%D9%86%D9%8A%DA%80%D8%B1%D8%A7%DA%84 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501011601/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%20%D9%86%D9%8A%DA%80%D8%B1%D8%A7%DA%84 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} ea59zlm5dt9tm8gfsyaw6jh559vs10m 0 25879 378483 101008 2026-05-17T12:14:11Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378483 wikitext text/x-wiki سکر ضلعي جي [[روهڙي تعلقو|تعلقي روهڙيءَ]] ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ ’اميربخش ڪالادي‘، ’توري‘ ۽ ’ڄانگهڙو‘ نالي ڳوٺ -آباد- آهن.<ref>{{Citation |title=بابائي دڙو : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A%20%D8%AF%DA%99%D9%88 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501091339/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%8A%20%D8%AF%DA%99%D9%88 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 4mhfwfk3hbtokpf9xhmo3y7os9s9jwv 0 25897 378488 101010 2026-05-17T12:19:59Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378488 wikitext text/x-wiki هن نالي سان [[خيرپور ضلعو|ضلعي خيرپور]] جي تعلقي ڪوٽ ڏيجيءَ ۾ هڪ ديهه موجود آهي.<ref>{{Citation |title=بابر (ديهه) : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1%20(%D8%AF%D9%8A%D9%87%D9%87) |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411094108/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1%20(%D8%AF%D9%8A%D9%87%D9%87) |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} dizt4vtmiun3m957on577rjgm49etql 0 25949 378486 101009 2026-05-17T12:18:03Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378486 wikitext text/x-wiki ٿاڻي بولاخان تعلقي ۾ هڪ ديهه. جيڪا انتهائي ڏکڻ ڪنڊ تي آهي. هن ديهه ۾ هيٺ ڄاڻايل ڳوٺ موجود آهن: ’يامين جکرو‘، ’بيگ جوکيو‘، ’دريا خان جوکيو‘، ’صديق خاصخيلي‘، ’اسحاق جوکيو‘، ’دادو‘، ’وليداد جوکيو‘، ’نورخان‘، ’ڪات -پالاري-‘، ’سوڍو -پالاري-‘، ’عبدالشڪور‘، ’ڇڙوڇڙ‘ ۽ ’-الهڏنو خاصخيلي-‘ [[ڪوٽڙي تعلقو|تعلقي ڪوٽڙيءَ]] جي ديهه ”موڙهي -جبل-“ ۾ پڻ هڪ ڳوٺ جو نالو ’-بابر بند-‘ آهي.<ref>{{Citation |title=بابر بند : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1%20%D8%A8%D9%86%D8%AF |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409105408/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%B1%20%D8%A8%D9%86%D8%AF |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} hbvbhbmh46nenprny9da1uby45rsly7 0 25990 378492 348698 2026-05-17T12:23:59Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378492 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ancient Mesopotamian city in Iraq}}{{distinguish|Babalon}} {{Infobox ancient site |name = بابل<br>Babylon (انگريزي) |native_name = بابل (عربي) |alternate_name = بابل (عربي)<br> 𒆍𒀭𒊏𒆠 (اڪادي)<ref name="Cam" /><br>𒆍𒀭𒊏𒆠 (سميري)<ref name="Cam">''[https://books.google.com/books?id=HRwo6dBekUQC&pg=PA150 The Cambridge Ancient History: Prolegomena & Prehistory]'': Vol. 1, Part 1. Accessed 15 Dec 2010.]</ref><br>𐡁𐡁𐡋 (آرامي)<br>בָּבֶל (عبراني)<ref name="Cam" /><br>Βαβυλών (يوناني)<br>𐎲𐎠𐎲𐎡𐎽𐎢 (فارسي)<br>𒀸𒁀𒉿𒇷 (الماتي)<br>ڪراندونياش (ڪاسي) |image = Street in Babylon.jpg |alt = |caption = ٻيهر تعمير ٿيل بابل جي هڪ گٽي |map_type = Iraq |map_alt = Babylon lies in the center of Iraq |coordinates = {{coord|32|32|11|N|44|25|15|E|display=inline,title}} |location = ھلہ، بابل گورنريٽ، {{پرچم|عراق}} |region = [[ميسوپوٽيميا]] |type = آبادي |part_of = ببلونيا |length = |width = |area = 9 چورس ڪلوميٽر |height = |builder = |material = |built = 2300 قبل مسيح |abandoned = 1000 عيسوي |epochs = <!-- actually displays as "Periods" --> |cultures = اڪادي، آشوري، ڪاسي، آموري، ڪلداني، هخامنشي، يوناني، فارسي |dependency_of = |occupants = |event = |excavations = |archaeologists = ھرمزد رسام ۽ رابرٽ ڪالڊيوي |condition = کنڊر |ownership = سرڪاري |management = |public_access =ھا |website = <!-- {{URL|example.com}} --> |notes = |embedded={{designation list | embed = yes | designation1 = WHS | designation1_offname = بابل (Babylon) | designation1_date = 2019ع (43 هون سيشن) | designation1_type = | designation1_criteria = WHS (iii)، (vi) |designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/278 278] |designation1_free1name = ريجن |designation1_free1value = عرب رياستون }} }} '''بابل''' (انگريزي: <small>Babylon</small>؛ عربي ٻولي: بَابِل)، هڪ قديم شهر هو جيڪو ڏاکڻي [[ميسوپوٽيميا]] ۾ فرات نديءَ جي هيٺئين ڪناري تي واقع هو، جيڪو جديد دور جي هله، [[عراق]] جي اندر، [[بغداد]] کان تقريباً 85 ڪلوميٽر (55 ميل) ڏکڻ ۾ آهي. بابل بابلونيا جي اڪادي ڳالهائيندڙ علائقي جي مکيه ثقافتي ۽ سياسي مرڪز طور ڪم ڪندو هو. هن جا حڪمران قديم زماني ۾ ٻه اهم سلطنتون، اڻويهه کان سورهين صدي قبل مسيح جي پراڻي بابلي سلطنت ۽ ستين کان ڇهين صدي قبل مسيح جي نئين بابلي سلطنت قائم ڪيا. بابل کي ٻين سلطنتن، جهڙوڪ فارس جي هخامنشي سلطنت، جي علائقائي گاديءَ جي طور تي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. بابل قديم ويجهي اوڀر <small>(Near East)</small> جي سڀ کان اهم شهري مرڪزن مان هڪ هو، جيستائين قديم يوناني (Hellenistic) دور ۾ ان جو زوال نه ٿيو. ويجهي قديم ماڳن ۾ ڪش، بورسيپا، دلبت ۽ ڪُوثا شامل آهن.<ref name="OP2011" /> بابل جو هڪ ننڍڙي شهر طور سڀ کان پهريون ذڪر اڪادي سلطنت جي شرڪالي شري (2217-2193 قبل مسيح) جي دور کان مٽيءَ جي تختي تي نظر اچي ٿو.<ref>Beaulieu, Paul-Alain (2017). A History of Babylon, 2200 BC – AD 75. Blackwell History of the Ancient World. Wiley. p. 50. ISBN 978-1-119-45907-1. Retrieved 2022-08-27.</ref> ان وقت بابل، اڪادي سلطنت جي تابع صرف هڪ مذهبي ۽ ثقافتي مرڪز هو، نه ئي هڪ آزاد رياست هئي ۽ نه ئي هڪ وڏو شهر هو. اڪادي سلطنت جي خاتمي کان پوءِ، اُر جي ٽئين خاندان، جنهن جي سلطنت بابل شهر سميت سڄي ميسوپوٽيميا کي گهيرو ڪيو، کان اڳ ڏکڻ ميسوپوٽيميا جو علائقو ڪجهه ڏهاڪن تائين گوتين خاندان جي تسلط ۾ رهيو. 17هين صدي قبل مسيح ۾ پهرين بابلي سلطنت، جيڪا هاڻي پراڻي بابلي سلطنت جي نالي سان مشهور آهي، جي عروج سان شهر هڪ ننڍڙي آزاد شهري رياست جو حصو بڻجي ويو. آموري بادشاهه حمورابي 16هين صدي قبل مسيح ۾ مختصر مدت جي پراڻي بابلي سلطنت جي بنياد رکيو. هن بابل کي هڪ وڏو شهر بڻايو ۽ پاڻ کي هن سلطنت جو بادشاهه قرار ڏنو. ڏکڻ ميسوپوٽيميا بابلونيا جي نالي سان مشهور ٿيو ۽ بابل شهر "نپور" جي علائقي مقدس شهر جي حيثيت کي ختم ڪري ڇڏيو. حمورابي جي پٽ سامسو-الونا جي دور ۾ سلطنت ختم ٿي وئي ۽ بابل ڊگهي عرصي تائين آشوري، ڪاسائي ۽ ايلاماتي حڪمرانن جي تسلط هيٺ رهيو. آشورين پاران ان جي تباهي ۽ ٻيهر تعمير کان پوءِ، 626 کان 539 ق.م تائين هي شهر مختصر مدت جي نئين بابلي سلطنت جو گاديءَ جو هنڌ بڻجي ويو. بابل جي لٽڪندڙ باغن کي قديم دنيا جي ست عجائبن مان هڪ جي طور تي درج ڪيو ويندو آهي، جيڪي مبينا طور تي تقريبن 600 ق.م ۽ پهرين صدي عيسوي جي وچ ۾ موجود هئا. پڻ ماهرن سامهون اهو سوال به آهي ته ڇا بابل جا لٽڪندڙ باغ به موجود به هئا، جئين ته بابلي متنن ۾ ان جي وجود جو ڪو به ذڪر موجود ناهي.<ref>Finkel (1988) P.58.</ref> <ref>Finkel, Irving and Seymour, Michael (2008). Babylon: City of Wonders. London: British Museum Press. p. 52. ISBN 978-0-7141-1171-1.</ref> نئين بابلي سلطنت جي زوال کان پوءِ، شهر هخامنشي، سيلوسي، پارٿين، رومن، ساساني ۽ مسلم سلطنتن جي حڪمراني هيٺ آيو. شهر جي آخري ڄاتل سڃاتل آبادي 11هين صدي عيسويءَ جي آهي، جڏهن ان کي "بابل جو ننڍڙو ڳوٺ" سڏيو ويندو هو. اندازو لڳايو ويو آهي ته بابل <small>1770 - 1670</small> ق.م دوران دنيا جو سڀ کان وڏو شهر هو، ۽ ٻيهر <small>612</small> - <small>320</small> ق.م. اهو شايد پهريون شهر هو جنهن جي آبادي <small>2,00,000</small> کان مٿي هئي. ان جي ايراضيءَ جو اندازو <small>890</small> کان <small>900</small> هيڪٽر تائين آهن. بابل بابت معلومات جو مکيه ذريعو، ماڳ جي کوٽائي ۽ ميسوپوٽيميا جي ٻين هنڌن تي مليل ڪونيفارم متنن جا حوالا، تورات ۾ حوالا ۽ ٻين ڪلاسيڪل لکڻين ۾ وضاحتون (خاص طور تي هيروڊوٽس پاران ۽ سيٽياس ۽ بيروسس جي حوالن سان ٻئي هٿ جون وضاحتون) آهن. پر اها جڏهن شهر 600 ق.م ۾ پنهنجي عروج تي هو، جي پڻ هڪ نامڪمل تصوير ۽ متضاد معلومات پيش ڪن ٿا. يونيسڪو سال 2019ع ۾ بابل کي عالمي ورثي واري ماڳ طور درج ڪيو. هن ماڳ تي هر سال هزارين سياح ايندا آهن، جن مان تقريبن سڀئي عراقي آهن. تعمير تيزي سان وڌي رهي آهي، جنهن جي ڪري کنڊرن تي غير قانوني قبضن جو خطرو آهي. ==نالا== ==جاگرافي== بابل جا کنڊر ھن وقت بغداد شھر جي ڏکڻ واري پاسي 85 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي آھن. [[فائل:Babylone site fr.png|380px|thumb|بابل شھر جو نقشو جنھن ۾ بابل [[فرات]] نديء جي ڪناري تي واقع ڏيکاريل آھي]] [[فائل:Ancient Remains in Babylon.jpg|380px|thumb|2016 ع ۾ بابل جي سرن جي اڏاوت وارو ڍانچو]] [[فائل:Babylon, 1932.jpg|380px|thumb|right|بابل جا کنڊر 1932ع ۾]] ==علم آثار قديمه== ==ذريعا== ==تاريخ== [[File:Ishtar on an Akkadian seal.jpg|thumb|بابل جي ديوي اشتار، طاقت، پيار ۽ زرخيزي جي ديوي.]] بابلي تاريخ جي شروعات جي پوري خبر نٿي پوي. ڪجهه غير معتبر معلومات ملي آهي جا سن 4000 ق.م تائين پهچي ٿي. ان معلومات مطابق قديم زماني ۾ ڪلده جي رياست ڪيترين ئي خودمختيار شهري حڪومتن ۾ ورهايل هئي. سارغان اول، جو اغاده شهر جو بادشاهه هو، تنهن سڄي ملڪ کي پنهنجي حڪمراني هيٺ آڻي يڪو هڪ ڪيو ۽ پنهنجي ملڪ جون حدون وڌائي [[ڀونوچ سمنڊ]] تائين ڪيائين. تقريباً سن 2200 ق. م وارو زمانو [[حمورابي]] جو آهي، جو سڄي بئبيلونيا جو بادشاهه هو. اهو پنهنجي متعارف ڪرايل قانون جي ڪري مشهور آهي. آثار قديمه جي کوٽائي ڪندڙن کي ان قانون جو ذري گهٽ سڄو دستور عمل هڪ وڏي يادگار پٿر تي اڪريل مليو آهي. حمورابيءَ جو قانون پنهنجي قسم جو قديم ترين نوشتو آهي ۽ پراڻي زماني جي رسم رواجن جي اڀياس لاءِ بيحد قيمتي آهي <ref>ڪتاب:عالمي تاريخ جو مختصر خاڪو; تصنيف:ڊاڪٽر نبي بخش قاضي; ايڊيشن:2005ع;ڇپائيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ، ڄامشورو</ref>ڪجهه صدين گذرڻ کان پوءِ بابلي مهاجرن وڃي جابلو ملڪ وسايو جنهن کي آشوريا ڪوٺيو وڃي ٿو. وڏي مدت تائين هو ڏاکڻي حڪومت جي هٿ هيٺ رهيا. پر آهستي آهستي آشوري خود مختيار ٿيڻ لڳا، ايتري قدر جو آخر ۾ ميسوپوٽيميا وارين قومن جا مالڪ بڻجي ويا. <ref> ايڇ. آر. هال (H.R. Hall) جي ”ويجهي اوڀر جي قديم تاريخ“ (Ancient History of the Near East).</ref> بابل جو بنياد ”[[سرجون]]“ وڌو ۽ [[حمورابي]]ءَ جي دؤر ۾ هن سلطنت جو عروج هو. تقريباً 1800 ق.م ۾ هتي [[خط ميخي]]ءَ (Cuneiform)، مختلف علمن، واپار ۽ فنِ تعمير جو فروغ ٿيو، پر پوءِ 17هين صدي ق.م ۾ خانه بدوش [[ڪاسين]] (Kassites) جي حملن هن سلطنت کي تباهه ڪري ڇڏيو ۽ پوءِ آشوري سلطنت ۾ بابل کي ٻيهر عروج نصيب ٿيو. سال 689 ق.م ۾ [[سخيرب]] بغاوت ڪئي، پر سال 625 ق.م. ۾ [[ينبو پولاسو]] بابل کي ٻيهر آزاد ڪرائي ورتو ۽ [[بخت نصر]] جي دؤر ۾ بابل انتهائي عروج تي پهچي ويو. سال 538 ق.م. ۾ ايرانين [[سائرس اعظم]] جي اڳواڻيءَ ۾ حملو ڪيو ۽ بابل جو زوال شروع ٿي ويو. علم، فن، تهذيب ۽ ٻين حوالن سان بابل جون وڏيون خدمت آهن. بابل جا "[[ٽنگيل -باغ|ٽنگيل باغ]]" (Hanging Gardens) دنيا جي ست وڏي عجوبن ۾ شمار ٿين ٿا. بابل [[ميسوپوٽيميا]] جي علائقي واريءَ تهذيب جو اهم شهر هو، جيڪو چار هزار سال ق.م. کان به گهڻو اڳ موجود هو. ميسپوٽيميا (دجله ۽ فرات جي وچ جو علائقو) هاڻوڪو ملڪ عراق جو حصو آهي. سال 1750 ق.م. ۾ ببلونيا جو بادشاهه حمورابي بابل کي پنهنجي گاديءَ جو هنڌ بنايو. هن وقت بابل دنيا جو وڏي ۾ وڏو شهر بڻجي ويو. هي شهر فرات درياهه جي ڪناري تي ٻڌل هو. سال 689 ق.م. ۾ آشوري بادشاهه بابل تي حملو ڪري ان کي برباد ڪري ڇڏيو. ان بادشاهه جو نالو [[سيناچوب]] هو. سال 625 ق.م. جي ڌاري بخت نصر ٻيون (Nebuchadnezzar II)، بابل کي ٻيهر تعمير ڪرايو. هن شهر کي، درياهه تي پُل ٻڌائي، اولهائين ڪناري ڏانهن وڌايو. بابل ۾ هٿرادو اڏيل عجيب باغ هئا. جيڪا دنيا جي ست عجائبات ۾ شامل آهن. سال 538 ق.م. ۾ ايراني بدشاهه سائرس اعظم بابل تي قبضو ڪيو. سال 275ع کان بابلي تهذيب جو زوال شروع ٿيو. اڄ رڳو ان جا کنڊر يادگار طور بيٺل آهن. بابل ۾ هڪ تمام ڊگهي مينار جيان عمارت هئي، جنهن کي "بابل جو برج" به چيو ويندو هو. ان جي اوچائي 300 فوٽ هئي، جيڪا ستن منزلن تي مشتمل هئي. بابلي تهذيب ۽ سنڌو ماٿري جي تهذيب جو پاڻ ۾ گهاٽو تعلق رهيو آهي. مثال طور: اُر، ڪيش ۽ تل-آسمار جي قديم آثارن مان مليل اُڪر وارن ٺڪرن تي سنڌو دور جي مخصوص جانورن جون شڪليون ملن ٿيون. ڪن مهرن تي سنڌو لوڪن جي "خط" واريون لکتون ڏنل آهن. سُمير ۽ تل-آسمار وٽ سارگن بادشاهن جي دور واري ذخيرن ۾ سنڌو لوڪن جي مخصوص طريقي سان ٺاهيل ڪيتريون ئي شيون مليون آهن، جهڙوڪ نقش ڪيل موتين جا داڻا يا مڻڪا ۽ هڏن تي مخصوص گلڪاريءَ ۽ مٽيءَ وارا ٺڪر جا برتن. حيرت انگيز ۽ دلچسپ شيءِ نرم چيڪي مٽيءَ جي ٺهيل مُهر آهي، جنهن جي -پٺ- تي لهري ڪپڙي جو نشان يا -ٺپو- صاف لڳل هو. ڪن مهرن تي سنڌو لوڪن جي خاص علامتي نشانن جا ڇاپا لڳل آهن. سنڌوءَ جي هڪ قسم جي مهر تي سمير وارن جي مخصوص مخروطي اکرن جي تحرير موجود آهي. ”[[ميلوها]]“ کان جيڪي شيون حاصل ڪيون وينديون هيون، -جن- ۾ سون، عاج، عاج مان ٺهيل گلڪاريءَ واريون شيون، عاج مان تراشيل ميلوها پکي، ڦڻيون، آئينا، دٻليون ۽ سرايون وغيره شامل هيون. تِمر ۽ چُوري جي نالن سان سڃاتل ڪاٺ، جيڪو سنڌ مان -ايران- يا -بابل- ڏانهن موڪلبو هو. -بابل- جي آثارن ۾ سنڌو -تهذيب- جي هڪ مخصوص شهر جهڙيون ڳالهيون ۽ اتي جي ماڻهن جي تمدن جو هوبهو نقل نظر اچي ٿو. جاين جي اهائي مستطيل بيهڪ، پاڻيءَ جي نيڪال وارين نالين جو ڄار، مقرر نموني جا -اوزار- ۽ هٿيار، مهرن وارا -تعويذ-، -جن- تي سنڌوءَ جي جانورن جون شڪليون ۽ تحريرون اُڪريل آهن. اهي وصفون پڻ هن قديم -تهذيب- مان ملن ٿيون.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%84 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160613142235/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%84 |url-status=dead }}</ref> ==ثقافتي اهميت== ==بابلي فن== ==پڻ ڏسو== * [[موهن جو دڙو]] * [[نينواه]] ==لنڪس== It has been estimated that Babylon was the largest city in the world {{circa|1770|1670&nbsp;BC}}, and again {{circa|612|320&nbsp;BC|lk=no}}. It was perhaps the first city to reach a population above 200,000.<ref name="Chandler2">Tertius Chandler. ''Four Thousand Years of Urban Growth: An Historical Census'' (1987), St. David's University Press ({{Cite web|url=http://www.etext.org/Politics/World.Systems/datasets/citypop/civilizations/citypops_2000BC-1988AD|title=etext.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20080211233018/http://www.etext.org/Politics/World.Systems/datasets/citypop/civilizations/citypops_2000BC-1988AD|archive-date=2008-02-11|access-date=2010-04-18|url-status=bot: unknown}}). {{ISBN|0-88946-207-0}}. See [[Historical urban community sizes]].</ref> Estimates for the maximum extent of its area range from 890 (3½ sq. mi.)<ref name="mieroop">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_YKlbIp9pYMC&pg=PA95|title=The Ancient Mesopotamian City|last=Mieroop|first=Marc van de|publisher=Oxford University Press|year=1997|isbn=9780191588457|location=Oxford|page=95|access-date=2015-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200518225103/https://books.google.com/books?id=_YKlbIp9pYMC&pg=PA95|archive-date=2020-05-18|url-status=live}}</ref> to {{cvt|900|ha|sp=us}}.<ref name="boiy">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1frplXFGf4sC&pg=PA233|title=Late Achaemenid and Hellenistic Babylon|last=Boiy|first=T.|publisher=Peeters Publishers|year=2004|isbn=9789042914490|series=Orientalia Lovaniensia Analecta|volume=136|location=Leuven|page=233|access-date=2015-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015175417/https://books.google.com/books?id=1frplXFGf4sC&pg=PA233|archive-date=2015-10-15|url-status=live}}</ref> The main sources of information about Babylon—excavation of the site itself, references in [[cuneiform]] texts found elsewhere in Mesopotamia, references in the [[Bible]], descriptions in other classical writing, especially by [[Herodotus]], and second-hand descriptions, citing the work of [[Ctesias]] and [[Berossus]]—present an incomplete and sometimes contradictory picture of the ancient city, even at its peak in the sixth century BC.{{sfn|Seymour|2006|pp=140-142}} [[UNESCO]] inscribed Babylon as a [[World Heritage Site]] in 2019. The site receives thousands of visitors each year, almost all of whom are Iraqis.<ref name=":6" /><ref name=":7" /> Construction is rapidly increasing, which has caused encroachments upon the ruins.<ref>{{Citation|title=Bringing Babylon back from the dead - CNN Video|date=3 April 2013|url=https://www.cnn.com/videos/international/2013/04/03/inside-middle-east-iraq-babylon-b.cnn|access-date=2021-09-29|archive-date=2022-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220107192257/https://www.cnn.com/videos/international/2013/04/03/inside-middle-east-iraq-babylon-b.cnn|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2021/02/06/world/middleeast/babylon-iraq-archeology-conservation.html|title=In Beleaguered Babylon, Doing Battle Against Time, Water and Modern Civilization|last=Arraf|first=Jane|date=2021-02-06|work=The New York Times|access-date=2021-09-29|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/02/06/world/middleeast/babylon-iraq-archeology-conservation.html|archive-date=2021-12-28|language=en-US|issn=0362-4331|url-access=limited}}{{cbignore}}</ref><ref name=":4" />{{anchor|Etymology}} بابل اوڻويھين صدي قبل مسيح ۾ فرات ندي جي ڪنارن تي آباد ھڪ شھري رياست ھئي ۽ آموري خاندان جي بادشاهت جي تحت ھيو، جن کان پوء حمورابي جي بادشاھي شروع ٿي. قديم زماني ۾ دنيا جو سڀ کان وڏو شھر، ھڪ اندازي مطابق ھن جي آبادي ٻہ لک رھي آھي. قديم بابل جو ذڪر توريت ۾ "ڪالديا" جي نالي سان آهي. شروع ۾ اها ڏکڻ عراق ۾ فرات ۽ دجله ندين جي وچ واري علائقي جو نالو هو، پر پوءِ وقت گذرڻ سان عراق جي وڏي حصي کي ”ڪالديا“ چوندا هئا، جنهن جي گاديءَ جو هنڌ ”اُر“ هو. پيغمبر ابراهيم عليه السلام جو جنم به هن شهر ۾ ٿيو هو. هيءُ پڻ هڪ قوم جو نالو به هو، جيڪا حضرت عيسيٰ عليه السلام کان ٻه هزار ورهيه اڳ سر زمین شام تي حڪمران هئي. اعلامي، جيڪا قديم ايران جو هڪ صوبو هو، جنهن جي گاديءَ جو هنڌ صوصه هو، اتان جي رهاڪن ۽ بابل جي رهاڪن جي پاڻ ۾ اڻبڻت هئي. هن وقت اوائلي تهذيب جا ماهر صوصه (سوس) کي دنيا جي قديم ترين شهرن ۾ شمار ڪن ٿا. بابل دجله ۽ فرات جي وچ جي علائقي جي قديم سلطنت جو نالو پڻ آهي. هي نالو هن علائقي جي دجله ۽ فرات جي ڏاکڻئي حصي وارين رياستن، ليگاش، اُڪاد، ايرڪ ۽ اُر لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جيڪا ٽي هزار سال ق. م ۾ عروج تي هئي، پر هن مان مراد گهڻو ڪري سامي تهذيب جي ورتي ويندي آهي. ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{wiktionary|𒆍𒀭𒊏𒆠}} {{Wikivoyage|Babylon}} {{Commons category|Babylon}} *[https://www.tehrantimes.com/news/481389/Iranian-archaeologists-to-perform-survey-in-Babylon Iranian archaeologists to perform survey in Babylon - Tehran Times - January 29, 2023] *[https://www.uni-muenster.de/imperia/md/content/GoviB/boivin_ane_today_november_2022.pdf Modern Wars and Ancient Governance: Archaeology and Textual Finds from First Millennium BCE Babylon – Odette Boivin – ANE Today – Nov 2022] *[https://www.asor.org/anetoday/2022/09/babylonian-festival-and-ritual-humiliation – The Babylonian Akītu Festival and the Ritual Humiliation of the King – Sam Mirelman – ANE Today – Sep 2022] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230630190127/https://www.asor.org/anetoday/2022/09/babylonian-festival-and-ritual-humiliation/ |date=2023-06-30 }} *[https://www.geschkult.fu-berlin.de/en/e/altorient/forschungsprojekte/forschung/abgeschlossen_Das-Babylon-Projekt/index.html The Babylon Project – Freie Universität Berlin] *{{In Our Time|Babylon|p004y25j|Babylon}} *[https://web.archive.org/web/20090421000617/http://www.iraqimage.com/pages/browse/Babylon.html Iraq Image – Babylon Satellite Observation] *[http://oi.uchicago.edu/gallery/asp_meso_babylon/ Site Photographs of Babylon – Oriental Institute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427101003/http://oi.uchicago.edu/gallery/asp_meso_babylon/ |date=2009-04-27 }} *[http://jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=51&letter=B 1901–1906 Jewish Encyclopedia, Babylon] *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/57688 ''Beyond Babylon: art, trade, and diplomacy in the second millennium B.C.''], Issued in connection with an exhibition held Nov. 18, 2008-Mar. 15, 2009, Metropolitan Museum of Art, New York *Osama S. M. Amin, "[http://etc.worldhistory.org/travel/visiting-ancient-city-babylon/ Visiting the ancient city of Babylon]", ''Ancient History Et Cetera'', 17 November 2014. *Video of reconstructed palace: {{YouTube|id=9OFZJnlSucc|title=Iraq elections: The palace that Nebuchadnezzar built}} *[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,2763,1391042,00.html Babylon wrecked by war, The Guardian, January 15, 2005] *{{Cite news |date=July 10, 2009 |title=Experts: Iraq invasion harmed historic Babylon |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna31842219}} *[https://web.archive.org/web/20110812220343/http://unesdoc.unesco.org/images/0018/001831/183134e.pdf UNESCO Final Report on Damage Assessment in Babylon] {{World Heritage Sites in Iraq}} {{authority control}} [[Category:Babylon| ]] [[Category:Amorite cities]] [[Category:Archaeological sites in Iraq]] [[Category:Articles containing video clips]] [[Category:History of Babylon Governorate]] [[Category:Former populated places in Iraq]] [[Category:Hebrew Bible cities]] [[Category:Nimrod]] [[Category:Populated places established in the 3rd millennium BC]] [[Category:Populated places disestablished in the 10th century]] [[Category:1811 archaeological discoveries]] [[Category:Populated places on the Euphrates River]] [[Category:World Heritage Sites in Iraq]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:بابل]] [[زمرو:عراق جي تاريخ]] [[زمرو:تاريخي علائقا]] [[زمرو:ايشيا جا تاريخي علائقا]] [[زمرو:عراق ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:ايشيا ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] 7qz4m6j1gghks15dvg18takud1h1xxk 0 26134 378494 101014 2026-05-17T12:26:08Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378494 wikitext text/x-wiki [[شاه بندر تعلقو|تعلقي شاهبندر]] ۾ هڪ ديهه جو نالو ”-بابلي-“ آهي.<ref>{{Citation |title=بابلي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%8A |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409061733/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 2i9c2wwgdiwxvmxozaexrk5imtjid1z 0 26153 378496 167452 2026-05-17T12:27:47Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378496 wikitext text/x-wiki [[فائل:Marduk and pet.jpg|right|thumb| [[مردوڪ]] ديوتا ۽ ان جو اژدھا مشوسو]] '''بابل جا مذھب'''{{ٻيا نالا|انگريزي= '''Religions of Babylon '''}} بابل- جا ماڻهو گهڻن ديوتائن کي مڃيندا هئا. وڏن شهرن جا ديوتا وڏا سمجهيا ويندا هئا: مثلاً جڏهن [[بابل]] سڀني کان وڏي مرتبي وارو هوندو هو ته مردوڪ ۽ -بعل- ديوتائن جو سردار هو. پوڄاري بااختيار هوندا هئا. -بابل- جون شاندار تهذيبي رسمون، -جن- کي اسيريا (عراق) وڌيڪ چمڪايو، خط ميخيءَ جي تحرير ۾ محفوظ ڪيون وينديون هيون. -جن- ۾ آفرينش عالم، عالمگير طوفان، اشتر يا عشتار (ديوي) جي پاتال جو سير، ديوتائن ۽ بهادرن جا قصا هئا. -بابل-، مذهب جي معاملي ۾ سميري -تهذيب- جي اثر هيٺ هو ۽ -ان- جا وڏا وڏا منارا بلند آستانن تي سميرين جي پرستش جي ياد ڏياريندا هئا.<ref>{{Citation |title=بابلي مذهب : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%8A%20%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8 |access-date=2019-12-17 |archive-date=2016-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410224731/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%8A%20%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8 |url-status=dead }}</ref>بابل جو مرڪزي سرپرست ديوتا مردوڪ ھيو جنھن جي شھر جي مندر ۾ پوڄا ڪئي ويندي ھئي. ھن جي نسبت پاڻي، ساوڪ، فيصلي ۽ جادو سان ڳنڍي وئي. <ref>[John L. McKenzie, [[Dictionary of the Bible]], [[Simon & Schuster]], 1965 p 541.]</ref> سارپنيت ديوي سندس زال سمجھي ويندي ھئي <ref>Helmer Ringgren, (1974) ''Religions of The Ancient Near East'', Translated by John Sturdy, The Westminster Press, p. 67.</ref> ھن کي اينڪي ديوتا جو پٽ ۽ انو ديوتا جو وارث سمجھيو ويندو ھو.<ref name=cathcosmo>{{cite web|last=Arendzen|first=John|title=Cosmogony|url=http://www.newadvent.org/cathen/04405c.htm|work=The Catholic Encyclopedia, 1908|publisher=Robert Appleton Company|accessdate=26 March 2011}}</ref> جنھن جي سميري بہ پوڄا ڪندا ھئا. <ref>{{cite book | title = Gods, Goddesses and Mythology, Volume 6 | author = C. Scott Littleton | publisher = Marshall Cavendish | year = 2005 | page = 829}}</ref> <ref>{{cite book | title = Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria | author = Morris Jastrow | publisher = G. P. Putnam’s Sons | year = 1911 | page = 38}}</ref> . == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:مذهب]] e1dr01vplj95mf3y7mnu67f3cvb0gmb 0 26171 378499 101016 2026-05-17T12:29:56Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378499 wikitext text/x-wiki بابن واهه/ ٻانڀڻاهه: روايت آهي ته هتي ڪڏهن دلوراءِ جي حڪومت هوندي هئي، يعني [[اروڙ]] ۽ محمد طور جي وچ تي. دلوراءِ جي گاديءَ جو هنڌ شهر بابن واهه هو. بابن واهه شايد بانبراهه جي بدليل صورت هجي، جنهن مان مراد -ٻانڀڻاهه- (-برهمڻ آباد-) هجي، عوام ۾ ائين مروج هو. بابن واهه جي آثارن مان هڪ منارو اڃا تائين سرزمين تي موجود آهي. اهو منارو اڃا سوڌو منصوره جي ڦٽل ماڳن مان شهدادپور ضلعي سانگهڙ کان -اٺ- ميل ڏکڻ- -اوڀر- پاسي باقي آهي. اهي آثار جيڪي اصل ۾ منصوره شهر جا آهن، عوام ۾ بانبراهه (-برهمڻ آباد-) جا آثار ليکيا وڃن ٿا.<ref>http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%86%20%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%87/%20%D9%BB%D8%A7%D9%86%DA%80%DA%BB%D8%A7%D9%87%D9%87{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 5iyu34irfw4txr6cjk6afuq1zzblsyj 0 26324 378502 101017 2026-05-17T12:31:37Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378502 wikitext text/x-wiki هيءُ ڪتابڙو موجوده سنڌي الف- ب جي مقرريءَ کان پوءِ سنڌي لپيءَ ۾ پهريون [[ڪتاب]] هو. هن اهم ڪتاب جو ليکڪ ديوان ننديرام سيوهاڻي هو. سر بئرو ايلس جي نگرانيءَ ۾ 29 مارچ 1854ع تي هن ڪتاب جون 1500 ڪاپيون ليٿو ۾ ڇپجي پڌريون ٿيون ۽ في ڪتاب جي قيمت ٻه -آنا- هئي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 32 صفحا آهن، -جن- مان 23 صفحا ’هِجي‘ لاءِ ڪم آيل آهن ۽ باقي ڏهن صفحن ۾ 8 سبق ڏنل آهن، -جن- ۾ ڪل 70 جملا ڏنل آهن، انگريزن جي اوائلي دور ۾ سنڌي ، عربي صورتخطي لکڻ ۽ پڙهڻ سيکارڻ جي شروعات هن ڪتاب کان ئي ٿي.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409211001/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 18ycelfqil3zhn8xyld39m88vuhurr3 0 26349 378510 101021 2026-05-17T12:39:00Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378510 wikitext text/x-wiki هيءُ ڪتابڙو ڄيٺانند هيمنداس جو لکيل آهي، جيڪو ڪرائون سائيز ۾ 16 صفحن تي مشتمل آهي ۽ قيمت هڪ آنو ڄاڻايل آهي. ڇاپو ٽيون، هيمراج پرنٽنگ پريس، [[سکر]] مان شايع ٿيو. هن ڪتابڙي جو ستون ڇاپو به ساڳيءَ پريس مان 1947ع ۾ ڇپيو.<ref>{{Citation |title=بابنامو2 : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%882 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410031617/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%882 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} qsmaegy8gr218x8jioo7rqd5fgv3tgr 0 26366 378505 139307 2026-05-17T12:34:58Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378505 wikitext text/x-wiki هيءُ ڪتابڙو ٿڌاسنگهه گلوسنگهه جو لکيل آهي. هيءُ ڪتابڙو 14 صفحن تي مشتمل آهي. ٿڌاسنگهه گلوسنگهه، سنڌ پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان سال 1937ع ۾ ڇپايو. هن ڪتابڙي جو اٺون ڇاپو پوڪرداس ٿانورداس، ديوي پرنٽنگ پريس، [[شڪارپور]] مان 1937ع ۾ شايع ڪيو.<ref>{{Citation |title=بابنامو3 : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%883 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409210728/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%883 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ڪتاب]] 3tx70m1fhxvszbafgefhk346bpa31uf 0 26380 378508 101020 2026-05-17T12:36:42Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378508 wikitext text/x-wiki هيءُ ڪتابڙو ڀڳوانداس مولچند سکراڻيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتابڙي ۾ 16 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ آنو ڄاڻايل آهي. ڇاپو ايڪيتاليهون ڀوڄراج پوڪرداس، سنڌ پرنٽنگ پريس، [[شڪارپور]] مان سال 1940ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو. هن ڪتابڙي جو چوئيتاليهون ڇاپو ڀوڄراج پوڪرداس سال 1941ع ۾ ڇپايو ۽ اٺيتاليهون ڇاپو ساڳي پريس مان سال 1946ع ۾ شايع ٿيو.<ref>{{Citation |title=بابنامو4 : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%884 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411032039/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%884 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 8zb0mr29zra1z6tfs3c1cnyugsga6ss 0 26389 378504 101018 2026-05-17T12:33:21Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378504 wikitext text/x-wiki هيءُ ڪتابڙو نندلعل پوڪرداس ڪالرو جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتابڙي ۾ 16 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ آنو ڄاڻايل آهي، ڇاپو پهريون، نند لعل پوڪرداس ڪالرو، موتي پرنٽنگ پريس، [[شڪارپور]] مان سال 1946ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.<ref>{{Citation |title=بابنامو5 : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%885 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409203528/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%885 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 23qr7aowsa9smuzh5nrfsyylsy9rct5 0 26410 378516 101023 2026-05-17T12:42:38Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378516 wikitext text/x-wiki بابو- پٽ مڱيلڌو -پالاري- (سگهڙ -الله- بخش پالاريءَ جو -ڀاءُ-)، ويٺل سَرِي، محال ڪوهستان، وڏو سگهڙ ٿي گذريو آهي. کيس سينگار شاعريءَ جو گهڻو وکر ياد هو.<ref>{{Citation |title=بابو پالاري : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%88%20%D9%BE%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1%D9%8A |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161211195108/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%88%20%D9%BE%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} gjirezszz5s9jbizdq7400vgr5lhky5 0 26435 378517 139282 2026-05-17T12:44:18Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378517 wikitext text/x-wiki تاريخ مظهر شاهجهاني-‘ ۾ يوسف ميرڪ ڄاڻائي ٿو ته: [[سنڌ]] ۾ -ترخان- دؤر کانپوءِ مغلن جو دؤر آيو، انهيءَ دؤر ۾ -بابو پليجو- زميندار هو ۽ گڏوگڏ مغل گورنرن ۽ صوبيدارن جو خوشامدي مخبر پڻ هو. جڏهن اسماعيل شوري ڌارين خلاف نقل و حرڪت شروع ڪئي، تڏهن -بابو- پليجي مخبري ذريعي مغلن جي وڏي مدد ڪئي. -بابو- پليجي جي جڏهن اسماعيل شوري کي خبر پئي تڏهن -ان- هن جي رهائشگاه تي حملو ڪيو، پر هي -بچي- ويو ۽ اسماعيل شورو هن جي -باغ- جي سڄي پوک کڻي ويو، انهيءَ -تان- -بابو- پليجي وڃي مغلن کان مدد گهري، جنهن کان پوءِ اسماعيل شوري ۽ مغل فوج ۾ -جنگ- لڳي، جنهن ۾ اسماعيل شورو وڙهندي وڙهندي مارجي ويو. انهي مخبريءَ کان پوءِ -بابو- پليجي جو اثر و رسوخ مغلن وٽ وڌي ويو ۽ مغل گورنر مظفر خان معموري هن کي -انعام- اڪرام ڏنا. اڳتي هلي جڏهن مظفر خان معموريءَ کان پوءِ سيد بايزيد -بخاري- گورنر ٿي آيو ته هن هڪدم اسماعيل شوري جي بچيل ڪٽنب تي مغل فوج جو حملو ڪرائي انهن جي عورتن ۽ ٻارن سان گڏو گڏ اسماعيل شوري جي پٽ جهونجهار شوري کي به گرفتار ڪرايو. جهونجهار شورو قيد ۾ ئي مري ويو. -ٻٻر- ذات وارا بابُو پليجي جا مائٽ هئا، پر اهي هميشه هن کي ٽوڪيندا هئا ته تو اسماعيل شوري کي ڇو قتل ڪرايو؟ آخرڪار هن بايزيد -بخاري- جا ڪَن ڀري، پنهنجي مائٽن ٻٻرن تي مغل فوج جي چڙهائي ڪرائي ٻٻرن جا تقريباً سڀئي جوڌا جوان بيدرديءَ سان قتل ڪرائي ڇڏيا.<ref>{{Citation |title=بابو پليجو : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%88%20%D9%BE%D9%84%D9%8A%D8%AC%D9%88 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2025-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119163629/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%88%20%D9%BE%D9%84%D9%8A%D8%AC%D9%88 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:تاريخي شخصيون]] 7lsztphchj9zwcub454ddv7ytgp7x0b 0 26475 378513 101022 2026-05-17T12:40:56Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378513 wikitext text/x-wiki ٺٽي- ضلعي جو مشهور سياستدان -بابو غلام حسين- ولد حاجي عبدالرحيم ميمڻ 8 -جنوري- 1938ع تي -ٺٽي- جي ’سوني منڊي‘ محلي ۾ ڄائو. هن شروعاتي ۽ ثانوي -تعليم- -ٺٽي- مان حاصل ڪئي. سنڌ مسلم ڪاليج ڪراچيءَ مان انٽر ۽ بي. اي ڪري، سنڌ مسلم لا ڪاليج ڪراچيءَ مان ايل. ايل. بي ڪيائين. سياسي زندگيءَ جو آغاز 1964ع ڌاري فاطمه جناح واري اليڪشن ۾ -ايوب خان- جي مخالفت سان ڪيائين. 1967ع ۾ -پاڪستان- پيپلز پارٽيءَ ۾ شامل ٿيو. 1972ع ۾ [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] ضلعي -ٺٽي- جو جنرل سيڪريٽري منتخب ٿيو. 1987ع ڌاري لوڪل باڊيءَ جي چونڊن ۾ ڪاميابي ماڻي، پوءِ لاڳيتو 1988ع، 1991ع، 1993ع ۽ 1997ع وارين عام چونڊن ۾ پيپلز پارٽيءَ جي -ٽڪيٽ- تي ضلعي -ٺٽي- مان قومي اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو. جنرل ضياءُ -الحق- جي دور ۾ 11 مهينا جيل ۾ رهيو. پاڻ پيپلز پارٽيءَ جو مخلص ۽ سرگرم ڪارڪن آهي. هن وقت -ٺٽي- جي ’سوني منڊي‘ محلي ۾ رهائش پذير آهي.<ref>{{Citation |title=بابو غلام حسين : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%88%20%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%20%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501044230/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%88%20%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%20%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} smm53f1kqztgeovmttatj6pfo3dkv5q 0 26931 378523 157741 2026-05-17T12:46:20Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378523 wikitext text/x-wiki [[فائل:Kamomillasaunio (Matricaria recutita).JPG|250px|thumb|upright|German chamomile]] [[فائل:Chamaemelum nobile 001.JPG|250px|thumb|upright|Roman chamomile]] '''بابونو''' (Camomile) پسارڪي وکر جو هڪ قسم، جيڪو تندن وانگر سنهڙيون ڪاٺيون ٿئي. هي اصل ۾ هڪ ٻوٽيءَ جو قسم آهي، جنهن جون تندون زرديءَ مائل سفيد رنگ تي ٿينديون آهن. هن ول جو گل خوشنما ۽ پن خوشبودار هوندا آهن. حڪيمن جي چوڻ موجب هي وکر دماغ کي تقويت ڏيندڙ آهي. مختلف بيمارين لاءِ مفيد سمجهيو وڃي ٿو.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%86%D9%88 بابونو ]{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا)</ref> هي هڪڙو ننڍو ٻوٽو آهي، جنهن مان تيل نڪرندو آهي. هي اصل عربستان جو آهي. هن کي انگريزيءَ ۾ ڪاموميئل يا عربي ڪامو ميئل ڪري سڏيندا آهن. گل ننڍڙا ٿيندا اٿس. آڪٽوبر ۾ پوکبو آهي.<ref>ڪتاب: باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ايڊيشن:1960؛پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> == حوالا == {{حوالا}} cq0dyc9ophn3ftdqgeh7kkvwnr7o2v0 0 27041 378526 150223 2026-05-17T12:47:59Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378526 wikitext text/x-wiki '''بابونو کسي''' ننڍو ۽ وڏو ٻن قسمن جو ٿئي ٿو. ڏسڻ ۾ هوبهو بابوني جهڙو آهي. هن ۾ ڪئين ٻج ٿين ٿا. حڪيم هن جو ڪيترين بيمارين ۾ استعمال ڪن ٿا.<ref>{{Citation |title=بابونو کسي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%86%D9%88%20%DA%A9%D8%B3%D9%8A |access-date=2016-06-20 |archive-date=2025-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119162755/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%86%D9%88%20%DA%A9%D8%B3%D9%8A |url-status=dead }}</ref> ==پڻ ڏسو== *[[بابونو]] == حوالا == {{حوالا}} qatoxxu45aov2xp98a8hedlr3bpexq1 0 27069 378527 95637 2026-05-17T12:49:47Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378527 wikitext text/x-wiki '''بابيت'''، اوڻيهين صديءَ جي پهرين چوٿائيءَ ۾ [[ايران]] ۾ جيڪي تحريڪون پيدا ٿيون، تن ۾ مذهبي ۽ سياسي ردعمل جي لحاظ سان بابي تحريڪ قابل ذڪر سمجهي ويندي آهي.<ref name="سنڌيانا">[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%8A%20%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D9%8A%DA%AA ''بابي تحريڪ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161219091326/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%8A%20%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D9%8A%DA%AA |date=2016-12-19 }} [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]] (جي ويب-سرزمين)، جلد پھريون، [[سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو]]، حيدرآباد. سال:2012ع</ref> == تاريخ == ان جو باني سيد علي محمد شيرازي ”باب“ هو، جنهن جي دعويٰ هئي ته الله تعاليٰ ساڻس هم ڪلام ٿئي ٿو ۽ ان تي وحي نازل ٿئي ٿي. ”باب“ پنهنجي وفات کان اڳ ميرزا يحيٰ صبح ازل کي پنهنجو خليفو مقرر ڪيو ۽ سڄي جماعت ان جي سرڪردگيءَ ۾ اچي وئي. صبح ازل حڪومت سان الجهڻ نٿي چاهيو، مگر جيڪا باهه ٻري چڪي هئي، سا وسامڻ کان مٿي چڙهي چڪي هئي. حڪومت سان اُن جو ٽڪراءُ ان وقت گهڻو وڌي ويو، جڏهن 28 شوال 1268ھ/ 16 آگسٽ 1852ع تي شاھ ايران تي قاتلاڻو حملو ٿيو ۽ ڏوهارين کي سزائون ڏنيون ويون. شاھ ايران تي بابين جي حملي، تحريڪ کي بدنام ڪري ڇڏيو ۽ حڪومت بابين جي گرفتارين جو سلسلو شروع ڪري ڇڏيو. گرفتار ٿيل بابين کي، جن ۾ ميرزا علي حسن نوري (بهاءُ الله) به شامل هو، هٿڪڙيون پارائي، تهران موڪليو ويو. تحريڪ جو سربراھ صبح ازل ڀڄي بغداد پهتو ۽ بابين بغداد کي تحريڪ جو مرڪز بنايو. انهيءَ دوران صبح ازل ۽ بهاءُ الله ۾ اختلاف پيدا ٿيو، تنهنڪري بابين ۾ فتنو فساد پيدا ٿيو.<ref name="سنڌيانا"/> == خيال == شيخ احمد بن زين الدين الاحسابيءَ جو خيال هو ته تخليق ڪائنات علت غائي آهي ۽ ان جو اصل باعث ٻارهن امام آهن، اُهي مشيت ايزديءَ جا مظهر ۽ الاهي منشا جا ترجمان آهن. الله تعاليٰ جا سڀ ڪم انهن جي وسيلي پورا ٿين ٿا. الله تعاليٰ جي ذات فهم کان بالاتر آهي ۽ اسين ان جو ادراڪ مادي وجود جي ذريعي ئي ڪري سگهون ٿا. ”باب“ پاڻ کي ”شجر حقيقت“ قرار ڏنو هو. هو پاڻ کي ”مؤرد وحي ۽ الهام“ ۽ شريعت جو حامل بہ چوندو هو. هن جي دعويٰ هئي تہ سندس مرتبو (نعوذ بالله) گذريل نبين کان مٿي آهي. بابين جو عقيدو آهي ته ”هزار سالن کان پوءِ شريعت بدلجي وڃي ٿي“. ”باب“ جا اخلاقي فقه متعلق هيٺيان احڪام آهن: :ڏوهن جون هلڪيون سزائون ڏنڊ وغيره تائين محدود آهن، سڀ کان وڏي سزا قتل جي لاءِ مقرر ڪئي وئي آهي. قاتلُ، مقتول جي وارثن کي 11 هزار مثقال سون ادا ڪندو. آمدني ٽئڪس فقط سرمايي تي مقرر ٿيندي. تماڪ ڇڪڻ ۽ وڪڻڻ تي منع هوندي. ”باب“ هڪڙي پيشنگوئي بہ ڪئي، جنهن کي هن ”يُظهره الله“ جي لفظن سان بيان ڪيو آهي تہ ان جو ظهور ”غياث“ جي عددي قيمت 1511ع يا زياده کان زياده مستغاث جي عددي قيمت 2000ع کان اڳ ۾ ٿيندو.<ref name="سنڌيانا"/> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:بابيت]] lpmsvihqzvegipbbo2v8bqpsn0dwlx6 0 27305 378528 267963 2026-05-17T12:51:27Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378528 wikitext text/x-wiki '''بابين''' (bobbin) [[سلائي مشين|ڪپڙي سبڻ جي مشين]] جو هڪ پرزو آھي جيڪو ڌاڳي ويڙهڻ لاءِ لوهي رِيل جيڪا بخيي ڏيڻ واري ’نعل‘ ۾ پوندي آهي ان کي چيو ويندو آهي. اها مشين جي اندرئين حصي ۾ پوندي آهي.<ref>{{Citation |title=بابِينَ : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E |access-date=2016-06-20 |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125131436/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E |url-status=dead }}</ref> [[File:Bobbins.jpg|thumb|بابين]] == حوالا == {{حوالا}} ppfn13om4pell1twdfcfuh9v2bg9obc 0 27308 378529 101028 2026-05-17T12:53:14Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378529 wikitext text/x-wiki هي ڪتاب سيد شاهه مردان شاهه ثاني ستين پير سائين پاڳاري رحمة -الله- عليه جي زندگيءَ تي لکيل ڪالمن تي مشتمل آهي، ڪتاب ۾ شامل سمورا ڪالم عالمن اديبن ۽ ساڃاهه وندن سيد شاهه مردان شاهه ثانيرح جي وصال کانپوءِ لکيا ۽ حافظ عبدالقيوم مهر سڪندري، حافظ محمد مريد مڱريي جي مدد سان نهايت سهڻي انداز سان سهيڙي ڪتاب جي صورت ۾ آندا. هي ڪتاب ’پنهنجي پاران‘ سميت ٻارهن عنوانن تي مشتمل آهي. هر عنوان جي سري هيٺ سيد شاهه مرادن شاهه ثانيرح جي خانداني، شخصي، روحاني ۽ سياسي پسِ منظر سان گڏ سندس زندگيءَ جي ٻين مختلف پهلوئن ۽ ذاتي خيالن تي روشني وڌي ويئي آهي. پڪي جلد سان، چار رنگي ٽائٽل ۽ 128 صفحن تي مشتمل هي ڪتاب فيبروري 2012ع تي مدرسه صبغة القرآن شاهه مردان شاهه سنجهورو، [[سانگهڙ ضلعو|ضلعي سانگهڙ]] طرفان شايع ٿيو. ڊيمي سائيز ۽ اُچي ڪاغذ تي شايع ٿيل هن ڪتاب جي قيمت 100 روپيا آهي.<ref>{{Citation |title=باتاج بادشاهه : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%AC%20%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%87 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2024-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241116183739/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%AC%20%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%87 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 34v7akcdpshrihna5huygmn9yop6fts 0 27309 378531 101029 2026-05-17T12:55:08Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378531 wikitext text/x-wiki هيءُ ڪتاب چيتن آسواڻيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 127 صفحا آهن ۽ قيمت -اٺ- -آنا- ڄاڻايل آهي. هيءُ ڪتاب مولچند وشنداس، ڪوهنور پرنٽنگ ورڪس، [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] مان سال 1938ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو . -ان- ۾ يوگ جا طريقا سمجهايل آهن.<ref>{{Citation |title=باتصوير يوگ آسڻ : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%8A%D8%B1%20%D9%8A%D9%88%DA%AF%20%D8%A2%D8%B3%DA%BB |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409215738/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%8A%D8%B1%20%D9%8A%D9%88%DA%AF%20%D8%A2%D8%B3%DA%BB |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} pblcmo5fj5ck66lor1pzspx9a9hm70n 0 27310 378534 101030 2026-05-17T12:59:13Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378534 wikitext text/x-wiki [[نوشهرو فيروز تعلقو|تعلقي نوشهري فيروز]] ۾ هڪ ديهه آهي، جنهن ۾ اسماعيل کوسو، حاجي عثمان خاصخيلي، شادي کوسو ۽ علي محمد مداح ڳوٺ -آباد- آهن. هن ديهه ۾ پراڻو قلعو اڏيل هو، جنهن جا ٻه پاسا اڃا سلامت آهن. عام ماڻهو هن قلعي کي ”ميرن جو ڪوٽ“ چوندا آهن. -آس- پاس قديم آثار آهن، جِتي وڏو ڳوٺ هو. مشهور ”سِرڻيءَ جو ڪوٽ“ هتان -اوڀر- ۾ ٻن ميلن جي مفاصلي تي ٿيندو. سرڻي ڪوٽ ۾ ٻڌڪا آثار آهن ۽ هتي هڪ وڏو -اسٽوپا- اڃا تائين بيٺو آهي. <ref>{{Citation |title=باتل : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D9%84 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409054614/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D9%84 |url-status=dead }}</ref> باتل2: هڪ واهه جو وهڪرو هو جيڪو سِپهري مان پاڻمرادو وهي وري اچي ساڳئي واهه ۾ پوندو هو.<ref>{{Citation |title=باتل2 : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D9%842 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2025-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250612043921/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D9%842 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 5mz7u9bhnfsapzh0b63mlk5yl0xd8x6 0 27311 378536 312383 2026-05-17T13:00:58Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378536 wikitext text/x-wiki {{صندوق معلومات شخص}} باتو خان- ([[1255ء|1255ع]]) جوجي جو پٽ، [[چنگيز خان]] جو پوٽو هو. 1223ع ۾ قپچاق ۾ پيءُ جو جانشين ٿيو ۽ پوءِ الهندي طرف وڌيو ۽ -ٿوري- ئي عرصي ۾ ماسڪو، پولينڊ ۽ هنگري وغيره کي فتح ڪري ورتائين ۽ [[يُورَپ|يورپ]] جي دل ۾ پهچي ويو. انهيءَ جا پوئلڳ تاتارين ۾ اردوئي زرين چورائيندا آهن.<ref>{{Citation |title=باتو خان : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D9%88%20%D8%AE%D8%A7%D9%86 |access-date=2016-06-20 |archive-date=2016-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160430165411/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D9%88%20%D8%AE%D8%A7%D9%86 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:پیشو وڪي ڊيٽا مان اخذ ٿيل]] [[زمرو:تاريخ ڄم وڪي ڊيٽا مان اخذ ٿيل]] [[زمرو:تاريخ موت وڪي ڊيٽا مان اخذ ٿيل]] [[زمرو:تصوير وڪي ڊيٽا مان اخذ ٿيل]] [[زمرو:صفحات مع وڪي ڊيٽا حوالو]] [[زمرو:صفحا ساڻ وڪي ڊيٽا]] [[زمرو:مدفن وڪي ڊيٽا مان اخذ ٿيل]] [[زمرو:مضمون جن ۾ منگولي ٻولي جو متن شامل آھي]] [[زمرو:مضمون جن ۾ نرويجيا بوڪمول ٻولي جو متن شامل آھي]] [[زمرو:مقام ڄم وڪي ڊيٽا مان اخذ ٿيل]] [[زمرو:مقامي نالو وڪي ڊيٽا مان اخذ ٿيل]] [[زمرو:وڪي ڊيٽا جي مواد جو استعمال ڪرڻ وارو صفحات]] [[زمرو:وڪي ڊيٽا صفحات مع غير موجود سنڌي نشانات]] [[زمرو:1200ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون]] [[زمرو:1205ع جون پيدائشون]] [[زمرو:1255ع جون وفاتون]] 8axvp5yp5fjc81hqbpjqt2913c9i401 0 27314 378538 267952 2026-05-17T13:02:43Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378538 wikitext text/x-wiki '''باجائي''' مسلمانن جي هڪ [[ذات]] آھي.<ref>{{Citation |title=باجائِي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D9%90%D9%8A |access-date=2016-06-21 |archive-date=2016-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411002004/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D9%90%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ جون ذاتيون]] lfr1ltc3a4edtgb6fgpcscc4rjktkjh 0 27317 378542 139084 2026-05-17T13:06:31Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378542 wikitext text/x-wiki هڪ ذات جو نالو، جيڪي گهڻو ڪري ديهه ”[[باجارا]]“ ۾ -آباد- آهن. ’-باجاري-‘ پاڻ کي -پٺاڻ- (افغان) نسل مان ڄاڻائين ٿا.<ref>{{Citation |title=باجاري : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D9%8A |access-date=2016-06-21 |archive-date=2016-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412034926/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ذاتيون]] ijpnf6s2olxlpd23fjhydaw1jzi6f4d 0 27318 378540 101033 2026-05-17T13:04:47Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378540 wikitext text/x-wiki هن نالي سان ضلعي ڄامشوري جي [[سيوهڻ شريف تعلقو|تعلقي سيوهڻ]] ۾ هڪ ديهه آهي، جنهن ۾ 6 ڳوٺ -آباد- آهن: ’-باجارا-‘، ’پير بَبر شير‘، ’-ٻگهيا-‘، ’-بڙدي-‘، وغيره. -باجارا- ڳوٺ ۾ ڪيترائي اديب ۽ شاعر پيدا ڪيا آهن. نئين ٽهيءَ ۾ رجب ٻگهيو ۽ فضا غزل، سُٺا شاعر پيدا ٿيا آهن. مشهور سُگهڙ ۽ سماجي ورڪر محمد حسن -باجاري- پڻ هن ڳوٺ جو رهواسي آهي.<ref>{{Citation |title=باجارا : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%A7 |access-date=2016-06-21 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409140444/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%A7 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} qocwotgfoxg61mv8wfdqi8m9gtfbmqs 0 27319 378544 161210 2026-05-17T13:08:19Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378544 wikitext text/x-wiki '''باجر''' [[مسلمان|مسلمانن]] جي هڪ ذات آھي.<ref>{{Citation |title=باجر : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D8%B1 |access-date=2016-06-21 |archive-date=2016-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219132229/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D8%B1 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ذاتيون]] 490kpyiy8wx4zb60a6vkv5nhc2ury7p 0 27734 378545 101036 2026-05-17T13:10:15Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378545 wikitext text/x-wiki [[سيوهڻ شريف تعلقو|تعلقي سيوهڻ]] ۾ باجارن جي ڀرسان وهندر نئن، جيڪا ’ڀت‘ -جبل- کان وهندي اچي ٿي ۽ -باجارا- شهر جي -اوڀر- کان وهي منڇر ڍنڍ ۾ پوي ٿي.<ref>{{Citation |title=باجرڪي نئن : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D8%B1%DA%AA%D9%8A%20%D9%86%D8%A6%D9%86 |access-date=2016-06-21 |archive-date=2025-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119221218/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D8%B1%DA%AA%D9%8A%20%D9%86%D8%A6%D9%86 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} lxqt30l5p9zycn04an7dhpmbn77c3fm 0 28020 378546 101037 2026-05-17T13:12:00Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378546 wikitext text/x-wiki ضلعي جيڪب -آباد- جي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|تعلقي ڪنڌڪوٽ]] جي هڪ ديهه، جنهن ۾ ’-بالاچ-‘ ۽ ’سليم -بجاراڻي-‘ ڳوٺ -آباد- آهن.<ref>{{Citation |title=باجلڪاڻي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D9%84%DA%AA%D8%A7%DA%BB%D9%8A |access-date=2016-06-21 |archive-date=2016-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410041348/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D9%84%DA%AA%D8%A7%DA%BB%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} hdk9d2e050k3qaoiijik3d616sj55jy 0 28314 378548 348696 2026-05-17T13:15:30Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378548 wikitext text/x-wiki [[فائل:BactriaMap.jpg|thumb|باختر جا قديم شھر]] [[فائل:High Asia Mountain Ranges.jpg|thumb|left|ڏکڻ طرف [[ھندوڪش]]، اوڀر کان [[پامير]] ۽ اتر طرف [[تيان شان|تيان شان جبل]] جي ڏاکڻي شاخ ۽ انھن سمورن جي وچ ۾ باختر جو علائقو]] '''باختر''' (Bactaria) اڳئين زماني ۾ [[هندوڪش جبل|هندو ڪش جبل]] ۽ جيحون نديءَ جي وچ واري علائقي جو نالو آهي. باختر جي حدن ۾ [[وچ ايشيا]] جي قديم يوناني سلطنت جن جي حدن ۾ هن وقت جو اتر [[افغانستان]]، اوڀرين [[ايران]] جا مٿيان علائقا اچي وڃن ٿا. هن سلطنت جي گادي جو هنڌ باختر موجوده [[بلخ صوبو|بلخ]] هو. اها ايران جي [[اڪئمنيڊ|هخامنشي سلطنت]] جي هڪ باجگزار رياست (Strape) هئي، جن کي سال 328 ق.م. [[سڪندر اعظم]] فتح ڪيو هو. ان کان پوءِ هيءَ سلطنت سليوڪسي (يوناني) بادشاهن جي هٿ هيٺ رهي. سال 24 ق.م. ۾ اها خودمختيار يونانين ۽ باخترين جي طاقتور رياست طور سامهون آئي. سال 13 ق.م. ۾ خانه بدوش سيٿيئن هن رياست کي فتح ڪيو. 653ع ۾ بلخ (باختر) مسمان لشڪر پاران فتح ڪيو. هيءُ شهر تاريخ ۾ ڏاڍي اهميت جو حامل رهيو آهي. آخري ڀيرو هن شهر کي منگول شهنشاهه، [[چنگيز خان]] تهس نهس ڪري ڇڏيو. هتي قديم دور جا ڪيترائي يادگار موجود آهن. جهڙوڪ، حضرت ابراهيم بن اڌم بلخي جو مزار، ٻڌن جو وهارو ”نوبهار“، خواجه محمد پارسا جي مسجد ۽ سلطان احمد حضرويه جي قبر به هتي آهي. هي شهر انهيءَ لحاظ کان به اهم آهي ته هتي [[رومي|مولانا جلال الدين روميءَ]] جنم ورتو.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1 |access-date=2019-12-17 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409181736/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:باختر]] [[زمرو:ايشيا جي تاريخ]] [[زمرو:ايشيا جا تاريخي علائقا]] [[زمرو:ايران جا تاريخي علائقا]] [[زمرو:افغانستان جا تاريخي علائقا]] i3mg5f3jyfr45lzq9xfqa6581dzcp74 0 28315 378547 101038 2026-05-17T13:13:44Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378547 wikitext text/x-wiki موسيقيءَ جو هڪ ساز يا واڄو، جنهن کي ’هارمونيم‘ به چوندا آهن. وڄائڻ جو خاص ساز، هارمونيم ٻه اڍائي چورس فوٽ ڪاٺ جي پيتي، جنهن ۾ راڳ جي لحاظ سان -ٽن- حصن ۾ خانا ورڇيا ويندا آهن. هرهڪ خانو وري ستن سُرن جي لحاظ سان ترتيب هيٺ آيل هوندو آهي. ڳائڻو پنهنجي ڳلي جي پهچ سارو ٽنهي حصن مان ڪنهن هڪ کي پنهنجو گرام بنائي راڳ ڳائيندو آهي.<ref>{{Citation |title=باجو : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D9%88 |access-date=2016-06-21 |archive-date=2024-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241110183548/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AC%D9%88 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 8ii2tgpqrfslzkuoaba7j5apb7wpf2i 0 28333 378549 94928 2026-05-17T13:17:23Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378549 wikitext text/x-wiki '''باخلاڻي''' [[بگٽي]] بلوچن جي هڪ پاڙي جو نالو.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%DA%BB%D9%8A ''باخلاڻي''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409154435/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%DA%BB%D9%8A |date=2016-04-09 }} [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]] (جي ويب-سرزمين) جلد پھريون، [[سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو]]، حيدرآباد. سال:2012ع</ref> == حوالا == {{حوالا}} {{ڪچو}} [[زمرو:بلوچ ذاتيون]] 3phvrymqnl6kihkn39mw15yua3ylu9p 0 28334 378550 101040 2026-05-17T13:19:08Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378550 wikitext text/x-wiki ضلعي ۽ [[شڪارپور تعلقو|تعلقي شڪارپور]] جي هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ موجود آهن: ’-باد-‘، ’پيربخش لوهر‘، ’داد شير‘، ’ڪاڪي پوٽا‘، ’عاقل خان لوهر‘، ’عظمت‘، ’حاجي دلمراد‘، ’حئي محمد‘، ’لاراري‘، ’حاجي محمد مراد‘، ’حاجي هاشم لوهر‘، ’خدابخش شر‘ ۽ ’محرم علي شر‘.<ref>{{Citation |title=باد : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF |access-date=2016-06-21 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409133014/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} cn1h46gwsuofo0uz9bvi5v4blvbu8zb 0 28335 378551 250174 2026-05-17T13:20:52Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378551 wikitext text/x-wiki [[يورپ]] جي هوا. يورپ کان آيل هڪ مرض، جنهن ۾ بدن تي ڪارا، گول گول داغ ۽ ڦٽ ٿي پوندا آهن. هيءَ بيماري پهرين 1914ع واري مهاڀاري -جنگ- ۾ يورپي فوجين ۾ پکڙي ۽ پوءِ وچڙندڙ بيماريءَ طور ٻين ملڪن ۾ به پهتي، جنهن مان ڪيترائي ماڻهو وٺجي ويا، تنهن ڪري بيماريءَ جو نالو ئي ”-باد- فرنگ“ يعني ”فرنگين جي پکڙيل بيماري“ رکيائون.<ref>{{Citation |title=بادِ فرنگ : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%90%20%D9%81%D8%B1%D9%86%DA%AF |access-date=2016-06-21 |archive-date=2024-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241103084622/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%90%20%D9%81%D8%B1%D9%86%DA%AF |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} {{وبا}} [[زمرو: بيماري]] [[زمرو: وچڙندڙ بيماري]] rcjv6evfjf0naof7chn6pzvldytwnr3 0 28336 378552 123213 2026-05-17T13:22:44Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378552 wikitext text/x-wiki [[عڪس:שרונה - אתרי מורשת בתל אביב 2015 (178).JPG|thumb|باد_نما]] هوا جو رُخ ۽ رفتار ڏيکاريندڙ ڦِرڻي، جيڪا موسميات کاتي وارا ڪنهن لوهي لٺ ۾ مٿاهينءَ جاءِ تي هڻي ڇڏيندا آهن، جنهن ۾ هوا جي رفتار جي خبر پوندي آهي. هن ڦِرڻيءَ کي ’-باد- پيما‘ به چوندا آهن. ڪن هنڌن تي ڪاٺ جي -تير- کي وچ ۾ ڪِلي هڻي، ڪنهن ڪاٺيءَ ۾ مٿاهينءَ جاءِ تي هڻي ڇڏيندا آهن، جنهن طرف کان هوا لڳندي هوندي، -تير- جو پُڇ انهيءَ طرف جي -پٺ- ۾ هوندو آهي ۽ -ان- طرح طرف ڏسڻيءَ جو ڪم ڏيندي آهي.<ref>{{Citation |title=باد نُما : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%20%D9%86%D9%8F%D9%85%D8%A7 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412115307/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%20%D9%86%D9%8F%D9%85%D8%A7 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} {{ھوا جو داٻ}} {{موسم}} [[زمرو: موسميات کاتو]] [[زمرو:ھوا]] 0zd28d56jjfm32h7v27h0t9pmolevk4 0 28337 378553 101043 2026-05-17T13:24:23Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378553 wikitext text/x-wiki مسلمانن جي هڪ ذات جو نالو ۽ انهيءَ نسبت سان [[ڪوٽڙي تعلقو|تعلقي ڪوٽڙيءَ]] ۾ هڪ تپو، جنهن ۾ ديهه ’-بادا- رعيتي‘، ديهه ’-بادا جاگير-‘، ديهه ’رائلو‘، ديهه ’خانپور‘ ۽ ديهه ’ميولس‘ موجود آهن. ’-بادا-‘ ڪنهن وقت ۾ سنڌو درياءُ جو پراڻو -بندر- ۽ -پتڻ- هوندو هو. هيءُ -پتڻ-، پراڻي ڦليليءَ جي منهن کان سامهون ڪوٽڙي تعلقي ۾ هوندو هو، جنهن ڪري اُن جو سڌو واپار ٻيڙين رستي حيدرآباد شهر ۽ آسپاس سان هلندڙ هو. چون ٿا ته هتي جا سيد ڪنڀارڪو هنر ڪندا هئا. سندن -ٿاڌل- جا ڪونڊا، چلمون، دلا، مَٽَ، -تس-، پاٽيون، پارا ۽ ٽڀا وغيره نهايت مضبوط ٺهندا هئا. ٿانون جو گهاڙيٽو به اهڙو سهڻو هوندو هو، جو اهي سوکڙيءَ طور ويندا هئا ۽ سڄي سنڌ ۾ مشهور هئا. خاص ڪري ٻارن جا رانديڪا، چلمون ۽ حقا، گهاڙيٽي، سونهن ۽ مضبوطيءَ ۾ پنهنجو مٽ پاڻ هوندا هئا.<ref>{{Citation |title=بادا : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%A7 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410233344/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%A7 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} hip0nfcs1p17psssr3kvau0spyol386 0 28338 378554 259892 2026-05-17T13:26:11Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378554 wikitext text/x-wiki '''بادا جاگير ديھ''' [[دادو ضلعو|ضلعي دادوءَ]] جي تعلقي ڪوٽڙيءَ ۾ هڪ ديھ، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ آباد آهن: ’ڪاڇيلا‘، ’چاڪرخان راڄڙ‘، ’هاشم راڄڙ‘، ’رمضان راڄڙ‘، ’صديق راڄڙ‘، ’بادا‘، موسو مڪڙاڻي‘، ’بيگوخان‘، ’يارمحمد ڪاڇيلو‘ ۽ ’امام بخش شاهاڻو‘.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%A7%20%D8%AC%D8%A7%DA%AF%D9%8A%D8%B1 بادا جاگير : (Sindhianaسنڌيانا)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409082847/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%A7%20%D8%AC%D8%A7%DA%AF%D9%8A%D8%B1 |date=2016-04-09 }} [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، [[سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو]]، حيدرآباد، سنڌ.</ref> == حوالا == {{حوالا}} o37x9cu88ed4d3pv04j7ugkghvlbq29 0 28340 378556 360556 2026-05-17T13:30:27Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378556 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = '''بادام ناتوان''' | honorific_prefix = | honorific_suffix = | native_name = بادام ناتوان | image = File:Badam Natawan.jpg | caption = | pseudonym = | birth_name = بادام | birth_date = 7 مارچ1924 | birth_place = [[شڪارپور، سنڌ|شڪارپور ]]، سنڌ، پاڪستان. | death_date = 8 فيبروري 1988 | death_place = [[شڪارپور، سنڌ|شڪارپور]]، [[سنڌ، پاڪستان]] | occupation = ليکڪ | nationality = [[پاڪستاني]] | alma_mater = | subject = | notable_works = Shikasta Zindagi (شڪسته زندگي)<br/> Kush Khaslat Khatoon (خوش خصلت خاتون)<br/> Qalbi Ujj (قلبي اڃ) | children = [[نسيم ٿيٻو]] | awards = | signature = }} '''بادام ناتوان''' : مارچ 1924 - 8 فيبروري 1988) [[سنڌي ٻولي]] جي ليکڪ هئي. سندس ڀيڻ روشن آرا مغل ۽ ڌيءَ [[نسيم ٿيٻو|نسيم ٿيبو]] پڻ مشهور ليکڪا هيون. هوءَ پاڪستان جي پهرين ڪجهه سنڌي عورت ليکڪن مان هڪ هئي. هن ٽي ڪتاب لکيا. == ننڍپڻ ۽ ذاتي زندگي == بادام ناتوان 7 مارچ 1924 تي [[شڪارپور]] ، سنڌ، پاڪستان ۾ پيدا ٿي. سندس پيءُ جو نالو محمد حسن هو. سندس ماءُ هڪ مقامي اسڪول ۾ هيڊ ماستر هئي. هن [[University of Mumbai|بمبئي يونيورسٽي]] مان ميٽرڪ جو امتحان پاس ڪيو. کيس [[عربي ٻولي|عربي]] ، [[فارسي ٻولي|فارسي]] ، انگريزي ۽ [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] ٻولين تي سٺي ڪمان هئي. سندس شادي مير عبدالباقي ٿيبو سان ٿي، جيڪو ڳوٺ گهاري، تعلقي [[ميهڙ تعلقو|ميهڙ]] ، [[دادو ضلعو|ضلعي دادو]] جو رهواسي هو. سندس پٽ [[Mir Thebo|مير ٿيبو]] هڪ مشهور سياسي ڪارڪن ۽ ڪميونسٽ اڳواڻ آهي. سندس ڌيءَ [[نسيم ٿيٻو|نسيم ٿيبو]] هڪ مشهور ڪهاڻيڪار هئي جيڪا سنڌ يونيورسٽي، ڄامشورو جي اقتصاديات جي شعبي جي فيڪلٽي ميمبر پڻ هئي. سندس ٻي ڌيءَ بينظير ٿيبو ۽ سندس ڀيڻ روشن آرا مغل پڻ ليکڪ هيون. <ref>{{حوالو ويب|url=http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=بادام%20ناتوان|title=بادام ناتوان : (Sindhianaسنڌيانا)|website=encyclopediasindhiana.org|language=sd|access-date=2020-03-21}}</ref> == ادبي ڪاميابيون == بادام ناتوان لکڻ تڏهن شروع ڪيو جڏهن اڪثر ڇوڪرين کي اسڪول وڃڻ جي اجازت به نه هئي. هوءَ پهرين سنڌي عورت ليکڪا ۾ شامل هئي. سندس پهريون ڪتاب شڪسته زندگي ٻن جلدن ۾ 1950ع ۾ شايع ٿيو. هي ڪتاب بشير اينڊ سنز ڪراچي پاران ڇپايو ويو آهي. سندس ٻيو ڪتاب ( خوش خصلت خاتون) 1956ع ۾ [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشوري پاران ڇپايو ويو. سندس ٽيون ڪتاب ( قلبي اڃ) 1966ع ۾ مولوي محمد عظيم اينڊ سنز، شڪارپور پاران شايع ٿيو. <ref>{{Cite book|title=ويا سي وينجھار|last=Girami|first=Ghulam Muhammad|publisher=Sindhi Adabi Board|year=1977|location=Jamshoro, Sindh, Pakistan|pages=63–64|language=Sindhi}}</ref> هن هيٺيان ڪتاب پڻ لکيا آهن جيڪي اڃا تائين شايع نه ٿيا آهن: <ref>{{حوالو ويب|url=https://sindhsalamat.com/threads/47984/|title=بادام ناتوان|website=SindhSalamat|access-date=2020-03-21}}</ref> * رنم رت ڦڙا * خلوت ۾ * نماڻي نار == وفات == بدام ناتوان 8 فيبروري 1988ع تي وفات ڪئي.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161211171935/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌي اديب]] [[زمرو:سنڌي ليکڪائون]] [[زمرو: سنڌي عورت ليکڪائون]] [[زمرو:1924ع جون پيدائشون]] [[زمرو:1988ع جون فوتگيون]] 8eilhvfv7qdve3rtpjkwikx8xauo42w 0 28344 378558 249835 2026-05-17T13:34:12Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378558 wikitext text/x-wiki بادشاههُ، -تخت- ڌڻي ملڪ جي واليءَ کي چئبو آهي. لغت ۾ [[فارسي ٻولي|فارسيءَ]] جو لفظ آهي ۽ ٻن لفظن جو مرڪب آهي يعني باد= هوا + شاهه= حاڪم. يعني جنهن جو حڪم هوائن تي هلي. يا هوائن جو حاڪم. بادشاهي نظام ۾ عام طور بادشاهت ورثي ۾ -بادشاهه- جي وڏي پٽ يا وراثت جي قانون موجب شاهي خاندان جي ئي ڪنهن فرد کي ملندي آهي. هيءَ قبائلي نظام جي هڪ صورت آهي.تاش پتن جي راند ۾ به بادشاهه، راڻي، غلام جا پتا ٿيندا آهن.<ref>{{Citation |title=بادشاهه : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%87 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501023436/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%87 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} {{بادشاھت}} {{مطلق العنان حاڪم}} [[زمرو:سياست]] [[زمرو: حاڪم]] [[زمرو:جنسي ڪاروبار]] nmpu74d9y81g05lc8fnvlpx3n8qu7gm 0 28347 378578 101066 2026-05-17T14:06:03Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378578 wikitext text/x-wiki هوا جي ڇڪڻ لاءِ ڇت ۾ ٺهيل منگهه. [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] شهر، -ٺٽي- ۽ سنڌ جي لاڙ واري خطي ۾، اونهاري جي مند ۾ ڏاڍي هوا لڳندي آهي، -ان- هوا کي گهر ۾ اندر ڇڪي آڻڻ لاءِ ڇت ۾ هڪڙي ڪنڊ ۾ چورس سوراخ ڪري، مٿان ڪُنڊائين ننڍڙي ڇت ڏيئي ڇڏيندا آهن: اهڙيءَ طرح جو ڪنڊائين ڇت جو رخ ڏکڻ- اولهه ڪنڊ ڏانهن ٿئي. منگهه مان لڳندڙ هوا واري ڪمري ۾ پکي وغيره جي ضرورت نه رهندي آهي. هن کي روشندان به چوندا آهن.<ref>{{Citation |title=بادگيرُ : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D9%8A%D8%B1%D9%8F |access-date=2016-06-22 |archive-date=2024-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241103084731/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D9%8A%D8%B1%D9%8F |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} otqtel52s5aunjqg6v584vvlk03rddi 0 28348 378559 101050 2026-05-17T13:36:23Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378559 wikitext text/x-wiki لو ):”-بادل-“ نالي هڪ ماهوار باتصوير رسالو سيپٽمبر 1965ع ۾ جان محمد نوناري، عمرالدين بيدار ۽ ٻين ڪجهه اديبن ۽ ادب دوستن حيدرآباد مان ڪڍيو. هيءُ اُن دور جو هڪ اهم ادبي رسالو هو، جنهن ۾ سياست، ادب، -جاسوسي ادب-، فلمن ۽ ٻارن بابت مواد ڇپجڻ شروع ٿيو. هن رسالي جو پهريون -ايڊيٽر- عمرالدين بيدار رهيو. ڪجهه عرصي لاءِ عبدالرحمان پليجو به هن رسالي جو -ايڊيٽر- ٿيو. هڪ چڱو عرصو مشهور فلمساز غلام حيدر صديقي هن رسالي جو اعزازي نگران رهيو، بعد ۾ وري عمرالدين بيدار ۽ پوءِ عبدالحق عظيم هن رسالي جا -ايڊيٽر- ۽ قمر ڪوهستاني، فهميده حسين ۽ شهزادو گلفام اسسٽنٽ -ايڊيٽر- رهيا. هن رسالي نه رڳو سنڌي ادب ۽ ٻوليءَ بابت شاهڪار تخليقون ۽ مقالا شايع ڪيا، پر علمي ادبي بحث، ادبي -تنقيد-، سنڌيءَ ۾ فلمي ادب ۽ ٻارن جي مواد کي همٿائي وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. امرجليل ۽ اي. جي اُتم جي بحث، رسول بخش پليجي جي ڪهاڻي ”-پسي ڳاڙها گل-“ تي محمد ابراهيم جويي جي -تنقيد-، شخصيتن جو تعارف، سراج ميمڻ ۽ پروفيسر علي نواز جتوئيءَ جي لسانيات جي موضوع تي ڏي وٺ ۽ فلمي مواد هن رسالي جي جان هئا. هن رسالي سان نامور اديبن محمد ابراهيم جويي، سراج، تنوير عباسيءَ، امداد حسينيءَ، [[غلام علي الانا]]، ابن -الياس- سومري، شمس الدين عرساڻيءَ ۽ ٻين جو قلمي سهڪار رهيو.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%20(%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%88) بادل (رسالو) : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->]{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} r1u9yqu81hwqm6lt31tcsd984m9stt1 0 28351 378567 241202 2026-05-17T13:47:24Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378567 wikitext text/x-wiki سنڌ موويز جي پهرين پيشڪش هيءَ [[سنڌي فلمن جي فھرست|سنڌي فلم]] پيار ڪهاڻيءَ تي ٻڌل هئي، جيڪا 7 فيبروري 1975ع تي رليز ٿي.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://pakmag.net/film/db/details.php?pid=1447|title=Pakistan Film Database - پاکستان فلم ڈیٹابیس - Lollywood Movies|website=pakmag.net|access-date=2021-03-19}}</ref> هن فلم جو هدايتڪار اي ڪيو پيرزادو، موسيقار غلام نبي- عبداللطيف ۽ فلمساز اي. ايم عباسي هو. فلم ۾ اداڪار طور وسيم، اي. -آر- -بلوچ-، قادو شيدي، ابو -بلاول-، چنگاري، شمس الدين، رحيم شورو، عشرت حسين، ملڪ انوکو، -اسد قريشي- ۽ عبدالحق ابڙو شامل هئا. هيءَ فلم [[ڪراچي|ڪراچيءَ]] جي لائيٽ هائوس، خيام ۽ سنگيت سئنيمائن سان گڏ راحت سئنيما حيدرآباد ۽ شاهه ٽاڪيز سئنيما ٽنڊي آدم ۾ پردي تي ڏيکاري ويئي.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%20%DB%BD%20%D8%A8%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%AA |access-date=2021-03-19 |archive-date=2024-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824150133/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%20%DB%BD%20%D8%A8%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%AA |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ڀارتي فلمون]] [[زمرو:سنڌي ٻولي جون فلمون]] 2hgt7b3i117xutfeenlla099w067n4x 0 28354 378568 101057 2026-05-17T13:49:11Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378568 wikitext text/x-wiki هيءُ ڪتاب مشهور شاعر محمد خان غنيءَ جي بيتن جي شاعريءَ جو مجموعو آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جي ڪچي جلد ۾ 156 صفحا آهن ۽ قيمت اڍائي رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، اداره ”روح ادب“، -جمالي- پرنٽنگ پريس، [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] مان سال 1960ع ۾ شايع ڪيو.<ref>{{Citation |title=بادل ۽ بوندون : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%20%DB%BD%20%D8%A8%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%86 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409223448/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%20%DB%BD%20%D8%A8%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%86 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 1cy3ji6f6e4awgnt31qqerregspd3us 0 28355 378562 274121 2026-05-17T13:42:12Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378562 wikitext text/x-wiki '''بادل جمالي''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Badal Jamali}} [[پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن]] ڪراچي اسٽيشن جو سينيئر پروڊيوسر رهي چڪو آهي ۽ [[سنڌي ٻولي|سنڌي ٻوليءَ]] جي تخليقي ۽ منفرد ڪهاڻيڪار طور سڃاتو وڃي ٿو. هن 29 جون 1947ع تي [[بکر جمالي]] جي ھڪ ڳوٺ شھداد جمالي، [[نيوسعيدآباد|نيو سعيد آباد]]، [[مٽياري ضلعو|ضلعي مٽياريءَ]] ۾ جنم ورتو. پنهنجي ڳوٺ جو پهريون مئٽرڪ پاس، گرئجوئيٽ ۽ ماسٽرس ڊگري حاصل ڪيل شخص آهي. [[ڪراچي يونيورسٽي|ڪراچي يونيورسٽيءَ]] مان [[سنڌي ادب]] ۾ ايم. اي ڪيائين. هيءُ پي. ٽي وي ڪراچي اسٽيشن تي 1974ع ڌاري اسڪرپٽ سيڪشن ۾ ڀرتي ٿيو هو، ان دوران هن پنهنجي وڌيڪ تعليم خانگي طرح جاري رکي. 1985ع ۾ پي. ٽي. ويءَ تي اسسٽنٽ پروڊيوسر مقرر ٿيو ۽ پنهنجيءَ محنت ۽ صلاحيت سان 1989ع ۾ پروڊيوسر ٿيو بعد ۾ سينيئر پروڊيوسر ٿيو. پي ٽي ويءَ جا سمورا پروگرام، موسيقي، اسٽيج شو، ڊراما، ٻارن جا پروگرام، لانگ پلي، پورٽريٽ ۽ ادبي پروگرام ڪري چڪو آهي. پي. ٽي وي ٽئين چئنل تي ”ادبيات“ جو سنڌي پروگرام به سندس هٿ ۾ هو. هن وقت رٽائر زندگي گذاري رهيو آهي. بادل -جمالي- 1975ع ۾ ڪهاڻيون لکڻ سان ادبي دُنيا ۾ پير پاتو. هن وقت تائين سندس ڪهاڻين جا مجموعا (1) ’پاڙي ناهه پروڙ‘ (1980ع) ۽ (2) ’سنگرام‘ (1987ع) ڇپجي چڪا آهن. سندس ڪهاڻين جي مجموعي ’پاڙي ناهه پروڙ‘ تي کيس سگا گولڊ ميڊل به مليو هو. هن چار ڪتاب: (1) ’چار ڪهاڻيڪار، چار نقاد‘ (2) ’چونڊ سنڌي ڪهاڻيون، 1975ع کان 1980ع تائين ۽ منصور پبليڪيشن جا ”ٻه ڪهاڻي نمبر“ (ڪتاب) مرتب ڪيا آهن.<ref>{{Citation |title=بادل جمالي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%20%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%8A |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501091258/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%20%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} hvzggjagnzryuc0daw41ioacja91q45 0 28356 378564 101054 2026-05-17T13:43:55Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378564 wikitext text/x-wiki ضلعي سکر، [[روهڙي تعلقو|تعلقي روهڙيءَ]] ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ فقط هڪڙو ڳوٺ -آباد- آهي.<ref>{{Citation |title=بادل فقير : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%20%D9%81%D9%82%D9%8A%D8%B1 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410151037/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%20%D9%81%D9%82%D9%8A%D8%B1 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} ibl5wb5kil2etk4fqidi6zd7all74au 0 28359 378566 101055 2026-05-17T13:45:42Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378566 wikitext text/x-wiki تعلقي ۽ [[جيڪب آباد ضلعو|ضلعي جيڪب آباد]] ۾ هڪ ديهه جو نالو، جنهن ۾ ’عبدالعزيز -جتوئي-‘ ۽ ’ڏاتو خان رند‘ ٻه ڳوٺ -آباد- آهن.<ref>{{Citation |title=بادل واهه : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%20%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%87 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409190342/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%20%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%87 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} b953dag32u6m03m3rcxk1yr7jsb0duj 0 28360 378561 101052 2026-05-17T13:40:31Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378561 wikitext text/x-wiki هيءَ سنڌي فلم 8 نومبر 1972ع تي رليز ٿي. هن فلم جو هدايتڪار غلام حيدر صديقي، فلمساز اسماعيل ميمڻ ۽ موسيقار [[امداد حسين]] هو. فلم ۾ وسيم، سعيده، ملڪ انوکي، عبدالحق ابڙي، احمد علي، اي -آر- -بلوچ-، چڪوري، ساقي، -جمن- ۽ مشتاق مغل اداڪاري ڪئي. هن فلم جو افتتاح لاڙڪاڻي جي نگار سئنيما ۾ ٿيو هو.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%841 بادل1 : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->]{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} b59v1qqdulvl6f1jl9h9w88hx0npjl5 0 28363 378560 101051 2026-05-17T13:38:10Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378560 wikitext text/x-wiki سندس اصل نالو ميرمحمد نهڙي آهي، پر ادبي نالي ”-بادل-“ سان سڄيءَ سنڌ ۾ نئين ٽهيءَ جي سٺي شاعر جي حوالي سان سڃاتو وڃي ٿو. هن جو -جنم- پٿوري شهر، [[عمرڪوٽ تعلقو|تعلقي عمرڪوٽ]] ۾ ٿيو، -جتي- هاءِ اسڪول ٽيچر آهي. -بادل- خاص ڪري غزل، نظم ۽ نثري نظم سٺا لکي ٿو، جيڪي اڪثر ادبي رسالن ۾ ڇپبا رهن ٿا.<ref>{{Citation |title=بادل2 : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%842 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501064753/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%842 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} f723be0nixaaox3fnnti6ptg5x6tqrd 0 28370 378571 270928 2026-05-17T13:53:29Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378571 wikitext text/x-wiki '''بادلو''' زري ([[ڀرت]] لاءِ)، مُقيش. ريشم ۽ زريءَ جي تار سان اُڻيل ڪپڙو. هيءُ ڀرت جو قسم آهي. هيءَ [[چاندي]]ءَ جي تار بہ هوندي آهي ۽ ڪوڙي پنيءَ جي تار بہ هوندي آهي. بادلو هر رنگ ۾ ملندو آهي.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%90%D9%84%D9%88 بادِلو : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->]{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} nv6lc90y1nublbnf9ixtvjh1z8ik5dc 0 28371 378569 101058 2026-05-17T13:51:23Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378569 wikitext text/x-wiki پِتَل جي ٺهيل هڪ قسم جي گُگهي، جنهن جي مٿان ڪپڙو چڙهيل هوندو آهي. ماڻهو عام طور مسافريءَ ۾ [[پاڻي]] -ٿڌي- رکڻ لاءِ کڻندا آهن. ’بادلو‘، ’هرڌات‘ يا ’ڪُٽ‘ مان به ٺهندي آهي، جنهن ۾ -پاڻي- اڪثر -ٿڌو- رهندو آهي.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%90%D9%84%D9%882 بادِلو2 : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->]{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} cypkxc2strt2yjf7rfgt8kaef7g85mr 0 28372 378572 150246 2026-05-17T13:55:11Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378572 wikitext text/x-wiki '''بادليئو'''، هيءُ لوڪ گيت خاص ڪري [[ٿر]] جي مارو ماڻهن ۾ مقبول آهي، جيڪو وسڪاري جي مند ۾ چوندا آهن. هيءُ گيت عورتون ڳائينديون آهن. هن گيت ۾ ڄڻ تہ وسڪاري جي اُميد جو اظهار ڪيو ويندو آهي. جديد شاعرن مان [[شيخ اياز]]، [[تاجل بيوس]] ۽ نوجوان شاعر خير محمد ’ڪوي‘ (جهمپير واري) هن عنوان سان جديد گيت لکيا آهن. ٿري بادليئي جا ٻول هيٺينءَ طرح آهن: :بادليئا! تون برس، امراڻي ري ڏيس، :تو بنا هاري، هريئا نه کيڙي، :تو بنا هيڪلي ڦري ڀتوئاري. (اي ڪڪر! تون عمرڪوٽ تي اچي وس، توکان سواءِ هاري ٻني نٿا کيڙين ۽ تو کانسواءِ ڀتوئاري (هارياڻي، جيڪا ٻنيءَ تي ڪم ڪندڙن لاءِ ماني/ ڀتو کڻي ويندي آهي) پريشان آهي).<ref>{{Citation |title=بادليئو : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%D9%8A%D8%A6%D9%88 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2024-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241107093550/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%D9%8A%D8%A6%D9%88 |url-status=dead }}</ref><ref>ڪتاب: ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛ مرتب: مختيار احمد ملاح؛ پبلشر: [[سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]]، حيدرآباد، سنڌ.</ref> == حوالا == {{حوالا}} eu9it2y06lz8m2k6ly3cqch4x3pzvmx 0 28373 378573 101061 2026-05-17T13:57:21Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378573 wikitext text/x-wiki [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد شهر]] جي ويجهو، ناهين جي ڳوٺ ۾ درويش بادو دفن ٿيل آهي، جو مخدوم نوح جو مريد هو. چون ٿا ته جڏهن پهرين پهرين اچي مخدوم وٽ مريد ٿيو، تڏهن هن چيس ته ”ڪلمو پڙهه“؛ ڪلمي پڙهڻ سان مڇيءَ وانگر ڦٿڪڻ لڳو ۽ بيهوش ٿي ويو ۽ مُئن وانگر سُڪي ويو. اندر حجري ۾ کڻي ويس. ٽي ڏينهن انهيءَ حال ۾ پيو رهيو. پوءِ اٿيو ۽ انهيءَ کان پوءِ ڪامل ولي ٿي پيو.<ref>{{Citation |title=بادو درويش : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%88%20%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%8A%D8%B4 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161211220411/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%88%20%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%8A%D8%B4 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} gsh39iflitvej38o3ne5sjgfgg332up 0 28376 378575 101063 2026-05-17T14:00:44Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378575 wikitext text/x-wiki [[ڪوٽڙي تعلقو|تعلقي ڪوٽڙيءَ]] ۾ هڪ ديهه.<ref>{{Citation |title=بادِيا : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%90%D9%8A%D8%A7 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411092535/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%90%D9%8A%D8%A7 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} bf1kj7hnpxiz0jpvmkyjczlg8k0q0x9 0 28377 378574 235259 2026-05-17T13:59:00Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378574 wikitext text/x-wiki '''باديا''' [[سنڌ]] ۾ مسلمانن جي هڪ ذات آھي.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%90%D9%8A%D8%A72 بادِيا2 : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409093847/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%90%D9%8A%D8%A72 |date=2016-04-09 }} [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]] (ويبسائيٽ)، [[سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو]]، حيدرآباد، سنڌ.</ref> == حوالا == {{حوالا}} fx962p29tkrnh119esh2engv4jz931j 0 28381 378576 167076 2026-05-17T14:02:28Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378576 wikitext text/x-wiki هيءُ هڪ قسم جو ميوو آهي، جنهن جو -ٻج- ڪم ايندو آهي. اهو -ٻج- ذائقي ۾ [[وڏڦ|سؤنف]] جهڙو ٿيندو آهي، تنهن ڪري هن وکر کي -باديان خطائي- چوندا آهن. طبي لحاظ سان هيءُ وکر وائيءَ ۽ باديءَ کي تحليل ڪري ٿو. -ان- کان سواءِ حڪمت جي ٻين گهڻن ڪمن ۾ ڪم اچي ٿو.<ref>{{Citation |title=باديان خطائي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%86%20%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A6%D9%8A |access-date=2019-12-17 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409144556/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%86%20%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A6%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:مصالحا]] 8hqasr1ly5sl9kzo8632gbpc3klogrd 0 28387 378577 101065 2026-05-17T14:04:09Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378577 wikitext text/x-wiki [[روهڙي تعلقو|تعلقي روهڙيءَ]] ۾ هڪ ديهه جو نالو -باديجي-.<ref>{{Citation |title=باديجي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D9%8A |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409164257/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} fsvkebac28v0im17jqlypsdqmevk0bq 0 28399 378580 139083 2026-05-17T14:09:29Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378580 wikitext text/x-wiki هندن جي هڪ ذات جو نالو، جنهن ذات جا اڪثر ماڻهو [[ٿرپارڪر ضلعو|ٿرپارڪر]] ۾ رهن ٿا، جيڪي اصل ۾ ”ٻاهڙ مير“ جا آهن.<ref>{{Citation |title=بار مِيرا : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%20%D9%85%D9%90%D9%8A%D8%B1%D8%A7 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410172328/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%20%D9%85%D9%90%D9%8A%D8%B1%D8%A7 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ذاتيون]] f8c6o7fi8al4ngjikps871xiqy9d3u6 0 28400 378579 101067 2026-05-17T14:07:48Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378579 wikitext text/x-wiki بار / ٻار: سامونڊي کاري. [[شاهه جو رسالو|شاهه جي رسالي]] جي سُر سامونڊي ۾ لفظ آيل آهن ”-بندر- -بارو- بار“ يعني -بندر- ته هر بار تي آهن، پر اُهي -بندر- جيڪي ”مَلِي“ نالي بار (ملي بار= مالا بار) تي آهن، -تن- جو مُلهه ئي ڪونهي. لغت جي لحاظ سان لفظ ’بار‘ جي معنيٰ وڌيڪ -تحقيق- طلب آهي. سامونڊي ڪناري واري اصطلاح ۾ غالباً ’بار‘ اها ڀيڻي، -جتي- ندي اچي ڇوڙ ڪري ۽ هڪ قسم جي کاري يا ’نارِ‘ ٺاهي، جنهن مان ٻيڙين جي اچڻ وڃڻ جي سهوليت ٿئي ۽ ’-بندر-‘ جو بنياد پوي. 5 صدي هجريءَ (11 صدي عيسويءَ) جي شروع ۾ سنڌ جي سامونڊي ڪناري وٽ سنڌونديءَ جي هڪ ڇوڙ جو نالو ’منهن برا‘ (يعني ’منهن بار يا منهن -باري-‘) ڪم آندو ويو آهي، جيڪو شايد ”مالا بار“ لنظ ئي آهي.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%20%D9%BB%D8%A7%D8%B1 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2025-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117183650/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%20%D9%BB%D8%A7%D8%B1 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 3q5l6jelrix15reclb6ng9rvqyklty5 0 28438 378581 157222 2026-05-17T14:11:29Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378581 wikitext text/x-wiki '''''باراغ ديھ'''، ضلعي جيڪب آباد جي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|تعلقي ڪنڌڪوٽ]] ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ ’مدد خان‘، ’طاهر‘، ’دوست علي‘، ’الف خان بجاراڻي‘، ’مراد نندواڻي‘، ’بهاول خان‘، ’نورحسن خان‘، ’پيروزخان‘، خدابخش‘ ۽ ’حمزو خان‘ نالي ڳوٺ آباد آهن.''<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%BA ''انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، جلد پھريون.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409085133/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%BA |date=2016-04-09 }} ''سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد.''</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ جون ديھون]] afiuw5r3asll70rjd6fvvrivhhy3foq 0 28439 378582 101069 2026-05-17T14:13:06Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378582 wikitext text/x-wiki ڪَرچات جي ڀرسان کيرٿر سلسلو ختم ٿئي ٿو ۽ اتان ’ڪانڀوءَ‘ جون ٽڪريون شروع ٿين ٿيون. کيرٿر جي ڏاکڻئين ڇيڙي وٽ ماٿريءَ جي ٻئي پاسي ”باران نئن“ (نئن بارڻ) وهندي آهي، جيڪا پهريائين کيرٿر جي ڪَڇ ڏئي هڪ ميدان ۾ وڃي ڇوڙ ڪري ٿي، جنهن جي اولهه ۾ ’ڪانڀوءَ‘ ۽ -اوڀر- ۾ ’لڪي‘ سلسلي جون ٽڪريون آهن. اها نئن ٻنهي سلسلن سان وهندي وڃي ٿاڻي بولاخان پهچي ٿي ۽ اتان لائيڊ واري لڪدار واٽ وٽان ٻاهر نڪري ٿي. هن واديءَ مان ڪيترائي آمد و رفت جا رستا گذرن ٿا. -تن- مان ٻن جو ذڪر تمام ضروري آهي، پهريون رستو ڪرچات جي -اوڀر- ۽ باران نئن جي الهندي ڪَر ڏيو ڪراچيءَ وڃي ٿو ۽ ٻيو رستو کجور وٽان نئن جي صورت اختيار ڪري ڪرچات جي ڏکڻ -اوڀر- ڏس تي نڪري عارب ٿاڻي کان ٿيندو، وڃي ڪوٽڙيءَ پهچي ٿو. اڳ ۾ بيان ٿيل هڪ رستي ڇاڙهه کجور کان اولهه طرف مڙي، تؤنگ کان ٿيندي، [[بلوچستان]] جي جهالاوان ضلعي جي دنگ تائين پهچي ٿي.<ref>{{Citation |title=باران ماٿري : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D9%85%D8%A7%D9%BF%D8%B1%D9%8A |access-date=2016-06-22 |archive-date=2024-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241113183332/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D9%85%D8%A7%D9%BF%D8%B1%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} arjstm21u6203rx153szu3lvcb2e9rh 0 28440 378583 101070 2026-05-17T14:15:14Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378583 wikitext text/x-wiki : مينهن جي پاڻيءَ تي ٿيندڙ پوک کي ”باراني“ پوک چوندا آهن. ڪامياب -باراني پوک- لاءِ گهٽ ۾ گهٽ ڏهن کان پندرهن -انچ- سالياني -برسات- هجڻ ضروري آهي. [[سنڌ]] ۾ -ٿر- ۽ ڪوهستان وارا خطا گهڻو ڪري -باراني پوک- تي مدار رکن ٿا. چوندا آهن ته ”وُٺو ته ٿر، نه ته بر“. سنڌ ۾ سالياني -بارش- وڌ ۾ وڌ پنج -انچ- ٿئي. ڪڏهن ڪڏهن ته لاڳيتو سالن جا سال -برسات- ڪانه پوي. انهيءَ ڪري اهي علائقا سدائين ڏڪار واريءَ حالت ۾ هوندا آهن. -ٿر- ۽ ڪوهستان ۾ -باراني پوک- ۾ تِرَ، مُڱ، جوئر ۽ -ٻاجهر- جو فصل، گوار، گدرا، ريڀڙ ۽ ڇانها ٿيندا آهن.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%8A%20%D9%BE%D9%88%DA%A9 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409032815/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%8A%20%D9%BE%D9%88%DA%A9 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} e3ixbh1i5if512g6dq10rbkbd2tg5hp 0 28517 378584 101071 2026-05-17T14:16:54Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378584 wikitext text/x-wiki [[سنڌ]] جي مشهور نئن جو نالو باراڻ / بارڻ، جيڪا کيرٿر جي ڏاکڻين ڇيڙي وٽ موجود ماٿري جي ٻئي پاسي کيرٿر -جبل- جي ڪڇ ڏئي هڪ ميدان ۾ وڃي ڇوڙ ڪندي آهي، جنهن جي اولهه ۾ ”ڪانڀو“ ۽ ”لڪي“ -جبل- جا سلسلا آهن. هيءَ نئن ٻنهي سلسلن سان گڏ وهي، ٻولهاڙيءَ وٽ سنڌونديءَ ۾ پوندي آهي. هيءَ نئن ”بارڻ“ جي نالي سان مشهور آهي ۽ سنڌ جي طويل ۽ تيز -ترين- نئين مان هڪ آهي.<ref>{{Citation |title=باراڻِ/ بارَڻِ : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DA%BB%D9%90/%20%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8E%DA%BB%D9%90 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2025-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120010256/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DA%BB%D9%90/%20%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8E%DA%BB%D9%90 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 9wf0t3zjntdyaea8y4rffseeh2huqol 0 28542 378585 101072 2026-05-17T14:19:21Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378585 wikitext text/x-wiki واپاري اصطلاح ۾ اهو ٻوجهو، جيڪو [[اناج]]، ڦٽين، بُهه وغيره وجهڻ لاءِ ڪم اچي. مثلاً ڳوڻ، ڪَٽو، ٻوجهو وغيره. عام ماڻهو اُن کي ”باڙدانو“ به چوندا آهن. گهڻو ڪري وڏن واپارين کي جيترين ڳوڻين جي گهرج هوندي آهي، انهن سڀني لاءِ لفظ ”-باردانو-“ ڪم آڻيندا آهن.<ref>{{Citation |title=باردانو : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%88 |access-date=2016-06-22 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409212247/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%88 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} foe0w9vpilolfuabhi2upfp9v72wzwi 0 28543 378586 283643 2026-05-17T14:22:28Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378586 wikitext text/x-wiki '''بارسلونا''' (Barcelona ):اُتر -اوڀر- [[اسپين]] جو شهر -بارسلونا-، -ڀونوچ سمنڊ- جي ڪناري تي، -اسپين- جي قديم تاريخي، ثقافتي ۽ عيسائي -بشپ- جي مرڪز طور به مشهور آهي. هن شهر جي -آدمشماري- 50 لک کان وڌيڪ ٿيندي. رومين جي دؤر ۾ هيءُ شهر -اتر- -اوڀر- -اسپين- جي گاديءَ جو هنڌ هو. هي شهر سڀ کان پهرين ڪارٿيج وارن -آباد- ڪيو هو. هتي جا پراڻا آثار هن شهر جي قدامت جا مظهر آهن. 713ع ۾ مسلمانن هتي قبضو ڪيو. ليڪن 90 سالن بعد 801ع ۾ [[فرانس]] جي مشهور فاتح شارليمين جي پٽ لوئي پهرئين، هي شهر مسلمانن کان خالي ڪرائي ورتو، پر 856ع ۾ وري مسلمانن هن تي قبضو ڪيو. سن 1706ع ۾ ارل آف پيٽر برو هتي پنهنجو قبضو ڄمايو. سن 1808ع ۾ فرانس جي مشهور فاتح نيپولين بونا پارٽ هتي قبضو ڪيو. 1936ع ۾ جنرل فرانڪو، -اسپين- ۾ فوجي -انقلاب- آندو ته 1938ع تائين هن شهر تي زبردست بمباري ٿيندي رهي، جنهنڪري هزارين ماڻهو مري ويا. 1992ع ۾ -بارسلونا- اولمپڪ رانديون هتي ڪرايون ويون. هيءُ شهر فن، موسيقي، -ثقافت- ۽ حسن سبب سڄي -اسپين- ۾ منفرد حيثيت رکي ٿو. خوبصورتيءَ جي لحاظ کان پورو -بارسلونا- صوبو سڄي [[يُورَپ|يورپ]] ۾ مشهور آهي. هتي جو پڪاسو ميوزيم ڏسڻ وٽان آهي. هتي ڳرين مشينن، آٽو موبائيل، دوائن، ريشمي ۽ اوني ڪپڙي جا ڪيترائي ڪارخانا قائم ڪيل آهن. -بارسلونا- جي پراڻي حصي ۾ رومي ۽ اسلامي طرز تعمير جا ڪئين نمونا موجود آهن.<ref>{{Citation |title=بارسلونا : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7 |access-date=2020-07-09 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409143547/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%86%D8%A7 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:اسپين ۾ يونيورسٽي شهر]] c1s51iewdbhiviyr2rkht7s87mx9wnn 0 28544 378587 101074 2026-05-17T14:24:11Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378587 wikitext text/x-wiki بارغ کيرٿر جي بلند چوٽين مان هڪ آهي. هي ميهڙ شهر جي اولهه طرف آهي. هيءَ مٿانهين چوٽي، سرسبز گهاٽن ڪهوءَ جي جهنگلن سان ڍڪيل آهي. -ان- کان سواءِ هت پيش گهڻي انداز ۾ پيدا ٿيندي آهي. هتي ڪيترا ٻيا وڻ به موجود آهن. هن جو مٿاڇرو هموار ۽ وسيع آهي، جنهن کي ڪنهن حد تائين پڪي جي زمينن سان ڀيٽي سگهجي ٿو. -بارغ- جي آسپاس رهندڙ ذاتين ۾ ساسولي، چانڊيا، شاهاڻي ۽ -بوزدار- آهن. هي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]]، بلوچي ۽ بروهڪي -ٻولي- ڳالهائيندڙ ذاتيون آهن. حڪومت جيڪڏهن هن هنڌ کي -ٿورو- ڌيان ڏئي، ته هي سنڌ جو بهترين تفريح گاهه بڻائي سگهجي ٿو.<ref>{{Citation |title=بارغ : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%BA |access-date=2016-06-22 |archive-date=2025-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119163353/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%BA |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} bpv7maym29d23c7enu6x9cejnqyyzax 0 28545 378596 314051 2026-05-17T14:44:03Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378596 wikitext text/x-wiki '''بارڪ زئي''' دُراني پٺاڻن جو هڪ قبيلو. افغانن جي هڪ قبيلي جي رئيس ”زِيرڪ“ جا ٽي پُٽ هئا: پوپل، اَلڪو ۽ بارڪ. انھن ٽنھي مان مستقل قبيلا سڏيا ويا يعني پوپل زئي، الڪوزئي ۽ بارڪ زئي، جيڪي سدوزئي قبيلي کان پوءِ [[افغانستان]] جا حڪمران بنيا. انھن جي حڪمرانيءَ جي شروعات [[امير]] دوست محمد خان کان ٿي. امان الله خان کان پوءِ محمد نادرشاھ بادشاھ ٿيو. جيڪو امير دوست محمد خان جي ڀاءُ سلطان محمد خان جي اولاد مان هو.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8E%DA%AA%20%D8%B2%D9%8E%D8%A6%D9%8A بارَڪ زَئي : (Sindhianaسنڌيانا)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161219111735/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8E%DA%AA%20%D8%B2%D9%8E%D8%A6%D9%8A |date=2016-12-19 }} [[سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو]]، حيدرآباد، سنڌ.</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:پشتون قبيلا]] 0ko5mri0dl21oci9mcdkg4saxs8uzod 0 28553 378597 157223 2026-05-17T14:45:47Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378597 wikitext text/x-wiki '''''بارگاھ''' نالي سان [[سکر ضلعو|ضلعي سکر]] ۾ هڪ ديهه ۾ هڪ ڳوٺ آباد آهي. تعلقي روهڙيءَ ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺ ڄاڻايل ڳوٺ آباد آهن: ’رياض آباد‘، ’مٺو مَهر‘، ’صوڀو مهر‘، ’عيدن آباد‘، ’سلطان پتڻ‘، ’اوتارو رمضان فقير‘، ’شهبازي چاچڙ‘، ’جنگ مشين‘، ’اِرِيگيشن بنگلو‘. ساڳئي تعلقي جي ديهه چڪ نمبر 5 ۾ ’بارگاهه‘ نالي سان هڪ ڳوٺ آباد آهي.''<ref>{{Citation |title=''انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، جلد پھريون، سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد.'' |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%20(%DA%B3%D9%88%D9%BA) |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410123317/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%20(%DA%B3%D9%88%D9%BA) |url-status=dead }}</ref> ==''حوالا''== == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ جون ديھون]] c1lztob1xjn1s0iep3wjlkwi0lu7owx 0 28554 378588 268012 2026-05-17T14:25:55Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378588 wikitext text/x-wiki '''بارلو''' ڳچيءَ ۾ پائڻ جو هڪ قسم جو ڳھ آھي، جيڪو گهڻو ڪري [[چاندي]]ءَ مان ٺھرايو ويندو آهي.<ref>{{Citation |title=بارلو : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%84%D9%88 |access-date=2016-06-23 |archive-date=2025-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250612051144/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%84%D9%88 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 8cs826vahzdh6fggctd1dyybmee4vwi 0 28555 378589 261483 2026-05-17T14:27:44Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378589 wikitext text/x-wiki '''بارو ديھ''' [[سکر ضلعو|ضلعي سکر]]، [[روهڙي تعلقو|تعلقي روهڙيءَ]] ۾ هڪ [[ديھ]] آھي.<ref>{{Citation |title=بارو : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%88 |access-date=2016-06-23 |archive-date=2025-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119163230/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%88 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ جون ديھون]] nykgcfr4vuaq09rt4tcmuu4mk7lppzv 0 28556 378591 101077 2026-05-17T14:34:55Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378591 wikitext text/x-wiki * باري:تعلقي گهوٽڪيءَ ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺ ڄاڻايل 5 ڳوٺ -آباد- آهن: ’باري1، ’خدابخش -پتافي-‘، ’عظيم چاچڙ‘، ’حافظ عبدالسميع چاچڙ‘ ۽ ’-امام- بخش گبول‘. ضلعي جيڪب -آباد- جي تعلقي -ٺل- ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ ست ڳوٺ -آباد- آهن: ’درگاهي -جکراڻي-’، ’گلاب خان -بگٽي-‘، ’الهه بخش -جکراڻي-‘، ’جان محمد -جکراڻي-‘، ’-ٽڪر- خان -جکراڻي-‘، ’وزير خان -جکراڻي-‘ ۽ ’ٻيلو خان -جکراڻي-‘.<ref>{{Citation |title=باري : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501021757/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A |url-status=dead }}</ref> * باري (آستانو):باري- نالي سان تعلقي جوهيءَ ۾ ڏاڙهياري -جبل- تي هڪ درويش ”ٻاري پير“ جو آستانو آهي.<ref>{{Citation |title=باري (آستانو) : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A%20(%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%88) |access-date=2016-06-23 |archive-date=2025-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810183241/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A%20(%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%88) |url-status=dead }}</ref> * باري:تعلقي شڪارپور جي هڪ ديهه، جنهن ۾ ڪُل ٻه ڳوٺ ’-امير آباد-‘ ۽ ’خدابخش عيساڻي‘ -آباد- آهن.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A%20(%D8%AF%D9%8A%D9%87%D9%87) باري (ديهه) : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->]{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 13rx9qyvug6fphu140nysg8t2q2900l 0 28583 378593 139284 2026-05-17T14:38:26Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378593 wikitext text/x-wiki باريجا/ '''باريچا''': هيءَ ذات اصل ۾ سنڌ جي [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] جي رهاڪو آهي ۽ اتان اچي لس ٻيلي جي دُريجيءَ واري ڀاڱي ۾ -آباد- ٿي آهي. هڪ روايت موجب باريچن جو وڏو ڏاڏو قلندر شهباز جو معتقد هو ۽ سندس تحمل سببان کيس ’-باري-‘ سڏيو ويو ۽ پوءِ سندس اولاد ’-باريجا-‘ يا ’باريچا‘ سڏجڻ لڳو. لسٻيلي ۾ باريچا ”فقير گهر“ ڪري ليکيا وڃن ٿا.<ref>{{Citation |title=باريجا : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AC%D8%A7 |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411120035/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AC%D8%A7 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ جون ذاتيون]] slxguovlf6mismlbuzgtb41qb2w5vfz 0 28584 378592 101078 2026-05-17T14:36:36Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378592 wikitext text/x-wiki ضلعي ميرپورخاص جي [[سامارو تعلقو|تعلقي ساماري]] ۾ هڪ ديهه. هن ديهه ۾ هيٺيان ڳوٺ آهن: ’بسوُمل‘، ’سعيد خان‘، ’-اوطاق- آتومل‘، ’سومار دل‘ ۽ ’صاحب خان لاشاري‘.<ref>{{Citation |title=باريجي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AC%D9%8A |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409054328/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AC%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} hlvady727xr9qt1nqql2f6oys0gy5qz 0 28585 378599 101084 2026-05-17T14:49:15Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378599 wikitext text/x-wiki ڊاڪٽر -باز- محمد جوڻيجو 1947ع ڌاري، [[دادو ضلعو|ضلعي دادوءَ]] جو ڳوٺ ”-پاٽ-“ ۾ پيدا ٿيو. ابتدائي ۽ ثانوي -تعليم- پنهنجي ڳوٺ مان حاصل ڪرڻ کان پوءِ، 1970ع ۾ يونيورسٽي آف پنجاب مان بي. وي. -ايس- سي ۽ بي. -ايس-. سي (اي- ايڇ) جي ڊگري حاصل ڪيائين. 1975ع ۾، سنڌ يونيورسٽيءَ مان، ايم. -ايس-. سي ڪيائين. 1970ع کان 1973ع تائين، وٽنري اسسٽنٽ سرجن جي حيثيت سان پڻ ڪم ڪندو رهيو. 1977ع تائين ڪيوريٽر، زولاجيڪل گارڊن حيدرآباد جي عهدي تي فائز رهيو. -ان- کان پوءِ 1983ع تائين اسسٽنٽ ڊائريڪٽر ۽ 1989ع تائين ڊزيز انويسٽيگيشن آفيسر رهيو. 1993ع تائين سينٽرل وٽرنري ڊائگنوسٽڪ سينٽر ٽنڊي ڄام ۾ ڊائريڪٽر ۽ -ان- بعد ڊائريڪٽر وٽرنري سنڌ رهيو. -ان- بعد سنڌ جي ائنيمل هسبينڊريءَ جو ڊائريڪٽر به رهيو. ڊاڪٽر -باز- محمد جوڻيجي، سنڌ ائنيمل هسبينڊريءَ کي متعارف ڪرائڻ لاءِ، سنڌ جي ڪيترين ئي اخبارن ۽ رسالن ۾ پنهنجون قلمي ڪوششون -جاري- رکيون. سندس ڪاوشن ۽ ڪوششن سان، ڊيري فارمر ۽ -ان- ڪم ۾ دلچسپي رکندڙ ماڻهن لاءِ ”ڊيري گائيڊ“ نالي هڪ ڪتاب ڇپجي چُڪو آهي، جيڪو هن ڊاڪٽر عابد -ٿهيم- ۽ ڊاڪٽر سعديه سان گڏجي تيار ڪيو.<ref>{{Citation |title=باز محمد جوڻيجو ڊاڪٽر : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%AC%D9%88%DA%BB%D9%8A%D8%AC%D9%88%20%DA%8A%D8%A7%DA%AA%D9%BD%D8%B1 |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161211162740/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%AC%D9%88%DA%BB%D9%8A%D8%AC%D9%88%20%DA%8A%D8%A7%DA%AA%D9%BD%D8%B1 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 48r83fc9qsly9fkua8lar7wbz8c53ov 0 28587 378600 303464 2026-05-17T14:51:07Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378600 wikitext text/x-wiki هي ڍنڍ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو|ضلعي ٽنڊي محمد خان]] جي تعلقي شاهه عبدالڪريم بلڙيءَ ۾ ملاڪاتيار ويجهو آهي. هي ڍنڍ پيڃاري واهه جي ڪنڌيءَ تي آهي. هن ڍنڍ ۾ مڇي ۽ پکيءَ جو شڪار جھجھو ٿئي ٿو. -ان- ئي علائقي ۾ هڪ ٻي ڍنڍ راهين پڻ هن جي ويجهو آهي.<ref>{{Citation |title=بازار ڍنڍ : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%DA%8D%D9%86%DA%8D |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409144827/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%DA%8D%D9%86%DA%8D |url-status=dead }}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ جون ڍنڍون]] [[زمرو:پاڪستان جون ڍنڍون]] lektn9qc8hd358wrfbxum0qtgulf9ii 0 28589 378601 344931 2026-05-17T14:53:11Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378601 wikitext text/x-wiki {{Short description|Continuation of the Roman Empire (330–1453)}} {{Infobox former country | conventional_long_name = بازنطيني سلطنت<br>Byzantine Empire | life_span = 330–1453 | image_map = Justinian555AD.png | image_map_size = 320px | image_map_caption = The empire in 555 under [[Justinian I]], its greatest extent since the fall of the [[Western Roman Empire]], [[vassal state|vassals]] shaded in pink | capital = [[قسطنطنيه]]، (موجوده فتيح ضلعو، [[استنبول]]، [[ترڪي]]) | common_languages = [[Medieval&nbsp;Greek|Greek]] | national_languages = [[لاطيني ٻولي]] * [[يوناني ٻولي]] | religion = [[عيسائيت]] ([[رومن آرٿوڊوڪس چرچ]]، سرڪاري مذهب) | government_type = مطلق العنانيت | title_leader = [[List of Byzantine emperors|Notable emperors]] | leader1 = [[Constantine the Great|Constantine I]] | year_leader1 = 306–337 | leader2 = [[Theodosius I]] | year_leader2 = 379–395 | leader3 = [[Theodosius II]] | year_leader3 = 408–450 | leader4 = [[Justinian I]] | year_leader4 = 527–565 | leader5 = [[Heraclius]] | year_leader5 = 610–641 | leader6 = [[Leo III the Isaurian|Leo III]] | year_leader6 = 717–741 | leader7 = [[Basil II]] | year_leader7 = 976–1025 | leader8 = [[Alexios I Komnenos|Alexios I]] | year_leader8 = 1081–1118 | leader9 = [[Manuel I Komnenos|Manuel I]] | year_leader9 = 1143–1180 | leader10 = [[Michael VIII]] | year_leader10 = 1261–1282 | leader11 = [[Constantine XI Palaiologos|Constantine XI]] | year_leader11 = 1449–1453 | era = [[Late antiquity]] to {{nwr|[[Late Middle Ages]]}} | stat_year1 = 457 | ref_pop1 = {{sfn|Treadgold|1997|p=137}} | stat_pop1 = 16,000,000 | stat_area1 = 2,350,000 | stat_year2 = 565 | ref_pop2 = {{sfn|Treadgold|1997|p=278}} | stat_pop2 = 20,000,000 | stat_area2 = 3,400,000 | stat_year3 = 775 | ref_pop3 = {{sfn|Treadgold|1997|p=236}} | stat_pop3 = 7,000,000 | stat_area3 = 880,000 | stat_year4 = 1025 | stat_pop4 = 12,000,000 | stat_area4 = 1,675,000 | ref_pop4 = {{sfn|Treadgold|1997|p=570}} | stat_year5 = 1320 | ref_pop5 = {{sfn|Treadgold|1997|p=236}} | stat_pop5 = 2,000,000 | stat_area5 = 420,000 | currency = [[Solidus (coin)|Solidus]], [[follis]], and [[hyperpyron]] | p1 = | s1 = | demonym = * بازنطيني * رومي * مشرقي رومي }} بازنطيني سلطنت (ByzantineEmpire)، جن کي مشرقي رومي سلطنت پڻ سڏيو ويندو آهي، رومي سلطنت جو تسلسل هو، جن جي گادي، قديم ۽ وچين دور جي آخر ۾ قسطنطنيه هو. 5 صدي عيسوي ۾ اولهائين رومي سلطنت جي زوال جو سبب بڻجندڙ واقعن کان بچي وڃڻ کان پوءِ، اها 1453ع ۾ قسطنطنيه جي عثماني سلطنت جي سلطان محمد فاتح جي هٿ فتح تائين برقرار رهي. "بازنطيني سلطنت" جي اصطلاح صرف ان جي خاتمي کان پوءِ ٺاهي وئي. ان جا شهري "رومن سلطنت" جي اصطلاح استعمال ڪندا ھئا ۽ پاڻ کي "رومن" سڏائيندا هئا. قرآن ۾ جن رومي سلطنت جو ذڪر آيو آهي، اها ساڳي مشرقي رومي سلطنت ئي هئي. رومن سلطنت جي شروعاتي صدين دوران، اولهه صوبن کي لاطيني بڻايو ويو، پر اوڀر وارن حصن پنهنجي يوناني ڪلچر کي برقرار رکيو. قسطنطين پھريون (دور: 324-337ع) عيسائيت کي قانوني حيثيت ڏنو ۽ گاديءَ جو هنڌ قسطنطنيه منتقل ڪيو. ٿيوڊوسيس پھريون(دور:379-395ع) عيسائيت کي رياستي مذهب بڻايو ۽ يوناني ٻولي جي جاء تي آهستي آهستي لاطيني ٻولي کي سرڪاري استعمال لاءِ تبديل ڪيو. سلطنت هڪ دفاعي حڪمت عملي اختيار ڪئي ۽ پنهنجي باقي تاريخ ۾، زوال ۽ عروج جي بار بار ٿيندڙ چڪرن جو تجربو ڪيو. اهو جسٽينين پهريون (دور: 527-565ع) جي دور ۾ پنهنجي وڏي حد تائين پهتي، جنهن مختصر طور تي اٽلي ۽ اولهه رومي ڀونوچ سمنڊ جي ساحل جو گهڻو حصو ٻيهر فتح ڪيو. سال 541ع جي آس پاس طاعون جي وبا ڦھلڻ شروع ٿي ۽ فارس سان هڪ تباهي واري جنگ سلطنت جي وسيلن کي ختم ڪري ڇڏيو. خلافت راشده جي دور ۾ مسلمانن جي فتحن جي ڪري سلطنت جا امير ترين صوبا؛ مصر ۽ سرزمين شام، هٿ سان نڪري ويا. اموي خلافت جي دور ۾، 698ع ۾، مسلمانن جي فتح سان، آفريڪا هٿ سان نڪري ويو، پر سلطنت ايسورين خاندان جي هٿان مستحڪم ٿي. اهو مقدوني خاندان جي هٿان هڪ ڀيري ٻيهر وسيع ٿي، جنهن ۾ ٻه صديون ڊگهي نشاۃِ ثانيه جو تجربو ٿيو. ان کان پوءِ، خانہ جنگي ۽ سلجوقي حملي جي دورن جي نتيجي ۾ ايشيا ڪوچڪ (اناطوليا) جو گهڻو حصو ختم ٿي ويو. سلطنت ڪومنين جي بحالي دوران بحال ٿي ۽ قسطنطنيه 13 صدي تائين يورپ جو سڀ کان وڏو ۽ امير ترين شهر رهيو. چوٿين صليبي جنگ دوران قسطنطنيه جي تباهي کان پوءِ، 1204ع ۾ سلطنت کي وڏي پيماني تي ختم ڪيو ويو؛ ان جا اڳوڻا علائقا پوءِ مقابلي ڪندڙ يوناني رمپ رياستن ۽ لاطيني رياستن ۾ ورهائجي ويا. سال 1261ع ۾ قسطنطنيه جي آخرڪار بحالي جي باوجود، ٻيهر قائم ٿيل سلطنت پنهنجي آخري ٻن صدين دوران صرف علائقائي طاقت استعمال ڪئي. ان جا باقي علائقا 14 هين ۽ 15 هين صدي ۾ وڙهيل جنگين جي هڪ سلسلي ۾ عثمانين پاران بتدريج ملائي ويا. 1453 ۾ قسطنطنيه جي عثمانين هٿان زوال سلطنت جو خاتمو آندو، پر ان جي تاريخ ۽ ورثو اڄ تائين مطالعي ۽ بحث جو موضوع بڻيل آهن. ==تفصيل== [[فائل:Byzantine Empire animated.gif|300px|thumb|بازنطيني ايمپائر]] '''بازنطيني سلطنت''' (Byzantine Empire ):-اوڀر- [[روم]] ۾ هڪ مشهور سلطنت، جنهن جي [[راڄڌاني|گاديءَ جي هنڌ]] جو نالو ”بازنطيم“ (Byzantium) هو.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://sd.unansea.com/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B7%D9%8A%D9%86-%D8%AC%D9%8A-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%AA-%D8%B3%D9%86%DA%8C-%D8%AC%D9%8A-%DA%AF%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A1-%D8%AC%D9%88/|title=بازنطين جي سلطنت: سنڌ جي گاديء جو. بازنطيني سلطنت جي گاديء جو نالو|website=sd.unansea.com|access-date=2020-10-20}}</ref> -ان- ڪري هي سلطنت بازنطيني مشهور ٿي. چوٿين صدي عيسويءَ ۾ جڏهن عظيم [[رومي سلطنت]] ٻن حصن ۾ ورهائجي وئي. هڪ حصو اولهه روم واري سلطنت ۽ ٻيو حصو -اوڀر- روم واري سلطنت سڏيو ويو، جيڪا بعد ۾ بازنطيني سلطنت سڏي وئي، اولهه روم واري سلطنت اڳتي هلي وري ڪيترين ننڍين بادشاهتن ۾ ورهائجي وئي، پر -اوڀر- روم واري يعني بازنطيني سلطنت ڪيترين صدين تائين قائم رهي. سن 330ع ۾ رومي شهنشاهه ڪانسٽنٽائين (Constantine) بازنطيم جو نالو بدلائي پنهنجي نالي سان -ان- تي [[قسطنطنيہ|قسطنطنيا]] (Contantonople) رکي ڇڏيو، جنهن جي معنيٰ ”ڪانسٽنٽائين جو شهر“ آهي. -ان- کانپوءِ انهيءَ شهر کي پنهنجي سلطنت جي گاديءَ جو هنڌ بڻائي ڇڏيائين، پر سن 1930ع ۾ -ترڪ- حڪومت، هن شهر جو نالو تبديل ڪري ”-[[استنبول]]-“ (Istanbul) رکي ڇڏيو. بازنطيني سلطنت ۾ جيڪي ملڪ شامل هئا، -تن- ۾ -[[اناطوليا|ايشيا- مائنر]]، [[مصر]]، ٿريشيا ۽ [[يونان]] جا ڪجهه حصا اچي ٿي ويا. سن 395ع ۾ هيءَ سلطنت به ٻن حصن ۾ ورهائجي وئي، 500ع ۾ بلقان جي سلاوي قبيلن ۽ [[جرمني]]ءَ جي ونڊال قومن بازنطينين کي شڪست ڏيڻ لاءِ ڪيئي حملا ڪيا. شهنشاهه جسٽينن اقتدار سنڀاليو ته -ان- سان گڏ بازنطيني سلطنت وري عروج حاصل ڪيو، هن جي ملڪه (زال) ٿيوڊرا (Theodora) به هڪ لائق ملڪه طور سندس مدد ڪئي. جڏهن 527ع ۾ شهنشاهه جسٽينن وفات ڪئي ته -ان- سان گڏ وري بازنطيني سلطنت به لوڏن ۾ اچي وئي. ستين صديءَ جي شروعات ۾ هڪ طرف -اتر- واري لمباري (Lombardy) علائقي ۾ -آباد- قوم ۽ ايرانين ته ٻئي طرف عربن انهيءَ سلطنت تي هڪٻئي پويان حملا شروع ڪري ڏنا. نيٺ 643ع تائين فلسطين، مصر، -اتر- آفريڪا ۽ قبرص مسلمانن جي قبضي ۾ اچي ويا. اهڙيءَ طرح اها سلطنت ڪيترن ئي حصن ۾ ورهائجي ويئي ۽ رڳو يونان تائين محدود ٿي وئي. 1453ع ۾ ترڪيءَ جي -بادشاهه- سلطان محمد ٻئي (1432ع-1481ع) قسطنطنيا تي قبضو ڪري بازنطيني سلطنت جو خاتمو آڻي ڇڏيو. انهيءَ -جنگ- ۾ بازنطيني سلطنت جو آخري -بادشاهه- ڪانسٽنٽائين يارهون پليو لوگس جي ميدان تي -جنگ- وڙهندي مري ويو. -ان- سان گڏ بازنطيني سلطنت جو هميشه لاءِ خاتمو اچي ويو.<ref>{{Citation |title=بازنطيني سلطنت : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B7%D9%8A%D9%86%D9%8A%20%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%AA |access-date=2020-03-22 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409044044/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B7%D9%8A%D9%86%D9%8A%20%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%AA |url-status=dead }}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * {{In Our Time|Byzantine Empire|p00547j9|Byzantine_Empire}} * [http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ 12 Byzantine Rulers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160718092221/http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ |date=18 July 2016}} by Lars Brownworth of [[The Stony Brook School]]; audio lectures. * [http://www.cit.gu.edu.au/~s285238/Roman/RomanEmpire.html 18 centuries of Roman Empire by Howard Wiseman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928094312/http://www.cit.gu.edu.au/~s285238/Roman/RomanEmpire.html |date=2009-09-28 }} (Maps of the Roman/Byzantine Empire throughout its lifetime). * [https://web.archive.org/web/20080410123427/http://www.doaks.org/Byzantine.html Byzantine studies homepage] at [[Dumbarton Oaks]]. Includes links to numerous electronic texts. * [http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/ Byzantium: Byzantine studies on the Internet]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141008060507/http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/ |date=8 October 2014}}. Links to various online resources. * [https://web.archive.org/web/20111107172532/http://homepage.mac.com/paulstephenson/trans.html Translations from Byzantine Sources: The Imperial Centuries, c. 700–1204]. Online sourcebook. * [http://www.deremilitari.org/ De Re Militari]. Resources for medieval history, including numerous translated sources on the Byzantine wars. * [http://www.fordham.edu/halsall/sbook1c.html Medieval Sourcebook: Byzantium], hosted by [[Fordham University]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814170022/http://www.fordham.edu/halsall/sbook1c.html |date=14 August 2014}}. Numerous primary sources on Byzantine history. * [http://www.univie.ac.at/byzantine/ Bibliography on Byzantine Material Culture and Daily Life]. Hosted by the [[University of Vienna]]; in English. * [http://www.ellopos.net/elpenor/greek-texts/greek-resources-constantinople.asp Constantinople Home Page]. Links to texts, images and videos on Byzantium. * [https://web.archive.org/web/20160816053828/http://graal.org.ua/en/theodoro-principality Byzantium in Crimea: Political History, Art and Culture]. * [http://www.oeaw.ac.at/byzanz/ Institute for Byzantine Studies of the Austrian Academy of Sciences (with further resources and a repository with papers on various aspects of the Byzantine Empire)] {{Byzantine Empire topics |state = collapsed}} {{Navboxes | list = {{Empires}} {{History of Turkey timeline}} {{Former monarchies Italian peninsula}} {{Ancient Syria and Mesopotamia}} {{Ancient Rome topics}} {{History of Europe}} }} {{Subject bar | portal1 = Ancient Rome | portal2 = Byzantine Empire | portal3 = Christianity | portal4 = Greece | portal5 = Middle Ages | commons = y | s = y | wikt = y | wikt-search = Byzantine | voy = y }} {{Authority control}} [[زمرو:بازنطيني سلطنت]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:عيسائيت]] [[زمرو:تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻا خدائي راڄَ]] [[زمرو:عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جا اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:آفريڪا جا اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:يورپ جا اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:بلقان جا اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:اولهه ايشيا جا اڳوڻي ملڪ]] [[زمرو:ايشيا ۾ 1453 ۾ ختم]] [[زمرو:يورپ ۾ 1453 جي خاتمي]] [[زمرو:330 جي ڏهاڪي جا ادارا]] [[زمرو:تاريخي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:عثماني سلطنت جون معاون رياستون]] [[زمرو:1453 ۾ رياستون ۽ علائقا ختم ٿيا]] [[زمرو:390 جي ڏهاڪي ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:آفريڪا ۾ اڳوڻي سلطنتون]] [[Category:Byzantine Empire| ]] [[Category:1453 disestablishments in Asia]] [[Category:1453 disestablishments in Europe]] [[Category:330s establishments]] [[Category:Christendom]] [[Category:Former Christian states]] [[Category:Former countries in Africa]] [[Category:Former countries in Europe]] [[Category:Former countries in the Balkans]] [[Category:Former countries in West Asia]] [[Category:Former empires]] [[Category:Historical transcontinental empires]] [[Category:States and territories disestablished in 1453]] [[Category:States and territories established in the 390s]] [[Category:Tributary states of the Ottoman Empire]] t4sb2w7zael70yqhwbfkmxc8bbj4nhb 0 28590 378607 254268 2026-05-17T15:04:02Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378607 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition | name = '''<span style='color: Green'>باشھر</span>'''<br> '''Bezoar''' | synonyms = | pronounce = {{IPAc-en|ˈ|b|iː|z|ɔər}} | field = | image = Bezoare.jpg | caption =بازھر پٿر جا ڏاڍا ڪارائتا قسم ٿيندا آهن جيڪي مرضن کي ختم ڪرڻ جون صلاحيتون رکندڙ آھن<ref>(1603) 79 ER 3</ref> | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} '''بازهر''' (Bezoar ) هڪ قسم جو قيمتي پٿر، جنهن لاءِ چيو وڃي ٿو ته اهو هر قسم جي زهر لاءِ ترياق ٿئي ٿو. فارسي ٻوليءَ ۾ هن پٿر کي ”پازهر“ به چون ٿا. مشهور ڪيميادان ووهلر (1800ع کان 1882ع) ۽ ٻين سائنسدانن جي تحقيق موجب، هي پٿر، بازهر نالي ٻڪر جي پتي مان حاصل ڪيو وڃي ٿو. اهڙي پٿر جو بيان سڀ کان پهرين ارسطو پنهنجي ڪتابن ۾ ڪيو هو. ارسطو ته بازهر جا مختلف رنگ به بيان ڪيا هئا. ساڳئي وقت اهو به ٻڌايو هو ته چين، [[هندستان]] ۽ ڪجهه ٻين اوڀر وارن ملڪن ۾ به هي پٿر ملي ٿو. مشهور مسلمان سائنسدان جابر بن حيان بازهر کي ”ترياق“ جي معنيٰ ۾ استعمال ڪيو آهي. هن اهو به ڄاڻايو آهي ته هن پٿر مان ٻيون به ڪيتريون ئي دوائون تيار ڪري سگھجن ٿيون. ڪنهن به ماڻهوءَ تي ڪهڙي به زهر جو اثر ٿيندو هجي ته ان کي هي پٿر کارائجي. هي پٿر کائڻ کانپوءِ ان ماڻهو کي ترت گھڻو پگهر اچڻ شروع ٿي ويندو آهي. جنهنڪري زهر جو اثر ختم ٿي ويندو آهي. ”زهر مهره“ نالي پٿر ۾ به بازهر جھڙيون خوبيون چيون وڃن ٿيون.<ref>{{Citation |title=بازهر : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%B1 |access-date=2016-06-23 |archive-date=2019-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225083534/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%B1 |url-status=dead }}</ref> فاد زهر کاڻي (نالا: ع. ترياق حجري، ف. ترياق کوهي، هه. وغيره پادزهر، حجر اسم ۽ لاذج.) هي گول داڻو جوهردار بيضوي شڪل تي پردا پردا ٿئي ٿو، جبلن جي کاڻين مان لڀندو آهي. ==طب== '''خاصيت''': سڀني معدني ۽ حيواني زهرن لاءِ ترياق آهي. معدي، جگر ۽ دماغ کي طاقت ڏئي ٿو. گڙدن ۽ مثاني جي ضعف کي هٽائي ٿو، رت کي صفا ڪري ٿو، مني زياده ڪري ٿو. سوداوي بيمارين ۾ مفيد آهي.<ref>ڪتاب فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ايڊيشن: 2007ع؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو۔</ref> == حوالا == {{حوالا}} 6nm1ryyxdc75ot97uk4l0y9q5qarf0y 0 28591 378602 235000 2026-05-17T14:55:22Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378602 wikitext text/x-wiki '''بازو بندُ''' هڪ قسم جو [[ڳھ|ڳھُ]] آھي، جيڪو ٻانھن جي ٺُونٺ کان مٿي، ڏَوري تي ٻڌبو آهي. بازوبند ۾ لُڏندڙ جُهومڪا به ٿيندا آهن. هيءُ ڳھ [[سون|سونَ]] يا [[چاندي|چانديءَ]] مان ٺھندو آهي.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%88%20%D8%A8%D9%86%D8%AF بازو بند : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->]{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]] (ويبسائيٽ)، [[سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو]]، حيدرآباد، سنڌ.</ref> == حوالا == {{حوالا}} 43kzaddjwaruodye7xx0dgnp8jpvski 0 28592 378603 101091 2026-05-17T14:57:14Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378603 wikitext text/x-wiki تعلقي ڪنڊياري [[نوشهرو فيروز ضلعو|ضلعي نوشهري فيروز]] ۾ هڪ ڳوٺ ۽ هڪ ديهه جو نالو.<ref>{{Citation |title=بازيد پور : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%D8%AF%20%D9%BE%D9%88%D8%B1 |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409215429/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%D8%AF%20%D9%BE%D9%88%D8%B1 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} ob7bn9qrmqhdq3w6jgyijqozk9npj9u 0 28593 378606 168411 2026-05-17T15:02:21Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378606 wikitext text/x-wiki '''بازيگري''' رسيءَ تي چڙهي حيرت انگيز ڪرتب ڏيکاريڻ. اڪثر ميلن ملاکڙن ۾ بازيگر ماڻهن کي وندرائڻ لاءِ ڪرتب ڏيکاريندا آهن.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=بازيگر بازيگر : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250619213352/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%DA%AF%D8%B1 |date=2025-06-19 }} [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]] (ويبسائيٽ)، [[سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو]]، حيدرآباد، سنڌ.</ref> == حوالا == {{حوالا}} {{ڪچو}} cbeauatfr2mp80rl3vmf7426366344f 0 28594 378605 314109 2026-05-17T15:00:43Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378605 wikitext text/x-wiki بازيگر (Bazigar) ٻولي: هن ٻوليءَ جا هندوستان توڙي [[پاڪستان]] ۾ ڳالهائيندڙ رهن ٿا. 1981ع جي رپورٽ موجب هندستان ۾ هن ٻوليءَ جي ڳالهائيندڙن جو انگ 58236 هو. هي ٻولي هندوستان جي هرياڻا، چندي ڳڙهه، دهلي، گجرات، هماچل پرديش (Humachal Pardesh) ۽ پنجاب ۾ ڳالهائي وڃي ٿي. جنهن ۾ پاڪستان جي ڪشمير (Kashmir) واري حصي ۾ هن جي ڳالهائڻ وارا موجود آهن. جيڪي گهڻو ڪري بازيگريءَ جو ڌنڌو ڪن. هي ٻولي دراوڙي آڪهه جي ٻولين مان آهي. بازيگر ذات آهي. هي گهڻو ڪري بازيگريءَ جو ڪم ڪن. اهي پنجابي ۽ هندي ڳالهائين. تعليم ۾ هڪ سيڪڙي کان گهٽ آهن.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%DA%AF%D8%B1%20(%D9%BB%D9%88%D9%84%D9%8A) |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409043710/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%DA%AF%D8%B1%20(%D9%BB%D9%88%D9%84%D9%8A) |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} {{Dravidian-lang-stub}} [[زمرو:انڊيا جون ٻوليون]] [[زمرو:دراوڙي ٻوليون]] qbqq6e3ggfdva3y4d4m1vmolax1uy9h 0 28595 378604 139441 2026-05-17T14:59:01Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378604 wikitext text/x-wiki هڪ قبيلي جو نالو، جيڪي اڪثر کيل تماشو ڪري گذران ڪن. [[لاڙڪاڻو تعلقو|تعلقي لاڙڪاڻي]] جي ديهه ”شاهنواز“ ۾ بازيگرن جو ڳوٺ موجود آهي.<ref>{{Citation |title=بازيگر (قبيلو) : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%DA%AF%D8%B1%20(%D9%82%D8%A8%D9%8A%D9%84%D9%88) |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219132216/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%DA%AF%D8%B1%20(%D9%82%D8%A8%D9%8A%D9%84%D9%88) |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌي قبيلا]] laiyt94qf7bc32sd80cvpnd8c0owesh 0 28596 378608 101095 2026-05-17T15:06:30Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378608 wikitext text/x-wiki سُکا. نذر. مذهبي اصطلاح ۾ اها شيءِ، جيڪا خدا تعاليٰ، ڪنهن درويش يا بزرگ پير فقير جي مڃتا ۾ باسيل هجي، انهيءَ اميد سان ته جي مراد پوري ٿئي ته هيءَ خيرات ڪبي، ڪا ڪُني ڪبي. خوشي ڪبي يا ڪو صدقو ڪڍبو. اڪثر اهو عقيدو عام آهي ته -باس- باسيل هوندي ته -ان- جي پوري ٿيڻ تي ضرور ڏجي، نه ته چوندا آهن ته -باس- نه ڏيڻ سان نقصان ٿيندو. تنهنڪري عام ماڻهو ڪنهن درگاهه يا مرشد جي مزار تي وڃي پڙ چاڙهين، لنگر رڌي فقيرن کي کارائين ۽ اهي سڀ رسمون ڳائي وڄائي ادا ڪيون وينديون آهن. [[هندو]] اهڙي رسم يا عقيدي کي منت يا منٿ ڇون.<ref>{{Citation |title=باس : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B3 |access-date=2016-06-23 |archive-date=2024-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241117183646/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B3 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} lozmn99odq5dsb3n3zr2e6j9ut5tvim 0 28597 378611 101097 2026-05-17T15:13:52Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378611 wikitext text/x-wiki باسٽل (Bastille ):وچولي زماني ۾ فرانس جو مشهور تاريخي قلعو، جيڪو پيرس شهر ۾ قائم هو. هي قلعو فرانس جي -بادشاهه- چارلس پنجين چوڏهين صدي عيسويءَ ۾ ٺهرايو هو. هن قلعي جي اڏاوت جو مقصد انگريزن جي حملي کان بچاءُ ڪرڻ هو. اڳتي هلي قلعي کي جيل خاني ۾ تبديل ڪيو ويو. 17 ۽ 18 صديءَ ۾ هتي ڪيترا سياسي قيدي -بند- ڪيا ويا هئا. فرانس جي -تاريخ- ساز [[انقلاب]] دوران مڇريل ماڻهن، هن قلعي تي حملو ڪري نه رڳو قلعي کي نقصان پهچايو ۽ هزارين قيدي به آزاد ڪرائي ورتا. -ان- کانپوءِ قلعي کي -باهه- ڏني ويئي. بعد ۾ فرانس جي انقلابي حڪومت هن قلعي کي بلڪل ڊهرائي ڇڏيو.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D9%BD%D9%84 |access-date=2016-06-23 |archive-date=2025-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707204851/https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D9%BD%D9%84 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} 6tpkqcgu85alpnp1amc1gitanolr8sh 0 28598 378612 342284 2026-05-17T15:16:15Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378612 wikitext text/x-wiki {{Infobox sport | name = '''باسڪٽ بال''' <br> '''Basketball''' | image = Dr. James Naismith.jpg | imagesize = 225px | caption =[[ڊاڪٽرجيمز نائسمٿ]] جنھن باسڪٽ بال راند ايجاد ڪئي | union = [[فيبا]] (FIBA) | nickname = | first = {{Start date and years ago|1891|12|21}}. [[اسپرنگفيلڊ]]، [[مئسچوسٽس]] | registered = | region = بين الاقوامي راند | contact = محدود | team = ھر ٽيم ۾ پنج ڄڻا | mgender = عورتون۽ مرد علحده کيڏندا آهن | type = چؤ ديواري ۾ يا کليل جاء تي | category = ٻن ٽيمن واري راند، بال واري راند | venue =چؤديواري ، پر اڪثر کليل پڙ ۾ | glossary = [[باسڪٽ بال جا لفظ]] | ball = [[باسڪٽ بال]] | olympic = 1924۽ 1904۾ اولمپڪ ۾ کيڏي وئي. 1936 کان لاڳيتو شامل | paralympic = ھا }} [[فائل:Army vs Navy Basketball game, 2004.jpg|thumb|upright|رانديگر باسڪٽ بال کيڏندي ]] '''باسڪٽ بال'''{{ٻيا نالا|انگريزي='''Basketball'''}} ٽيمن واري راند آهي، جنھن جي شروعات[[آمريڪا]] ۾ ٿي. هن راند ۾ ٻن ٽيمن جا پنج پنج رانديگر حصو وٺندا آهن. باسڪٽ بال راند جو پڙ يا ڪورٽ مستطيل شڪل جو ھوندو آھي ان جي ٻنهي سرن کان ڏهن ڏهن فوٽن جي ٻن ڊگهن لڪڙن يا پائپن تي هڪ تختو ۾ ھوندو آھي جنھن کي بيڪ بورڊ (Back board ) چوندا آهن. [[فائل:Canasta y tablero - 0.00.jpg|thumb|upright|بيڪ بورڊ ۽ ٽوڪري]] ان تختي جي وچ ۾ 18 انچ قطر جو سوراخ ٿئي ٿو، جنهن ۾ ڄاري هوندي آهي. جنهن کي باسڪٽ يعني ٽوڪري چئبو آهي.سھا ٽوڪري زمين کان 10فٽ يا 4 ميٽرن تائين مٿي ھوندي آھي يا ان مان بال کي ٽپائي پوائنٽ حاصل ڪئي ويندي آهي. مقرر وقت تائين جيڪا به ٽيم وڌيڪ بال اُن ٽوڪريءَ اندر ٽپائيندي آهي، اُن کي ڪامياب قرار ڏنو ويندو آهي.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DA%AA%D9%BD%20%D8%A8%D8%A7%D9%84 |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409115735/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DA%AA%D9%BD%20%D8%A8%D8%A7%D9%84 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Basketball Basketball - Wikipedia<!-- Bot generated title -->]</ref>ھر ٽيم پنھنجي مخالف ٽيم کي بال ٽوڪري ۾ وجھڻ کان روڪيندي آهي. باسڪٽ بال جو قطر 24 سينٽي ميٽر يا 9.4 انچ ھوندو آھي.راند ۾ فيلڊ گول ٻہ پوائنٽن جي برابر ھوندو آھي ۽ جي ٽن پوائنٽن جي لڪير جي ٻاھران ڪيو وڃي تہ پوءِ ٽي پوائنٽن جي برابر ھوندو آھي. [[فائل:Basketball terms.png|thumb|200px|باسڪٽ بال جو پڙ يا ڪورٽ ]] جيڪڏهن ڪو رانديگر قائدي جي خلاف ورزي ڪندو آهي تہ پوء مقرر وقت واري راند کي بند ڪري مخالف ٽيم کي فري ٿرو ڏبو آھي.فري ٿرو ۾ رانديگر بال کي مخالف ٽيم جي رڪاوٽ کان سواءِ بال ٽوڪري ۾ ڦٽي ڪرڻ جو موقعو ڏنو ويندو آھي. جي ٽوڪري ۾ پئجي ويو تہ ٽيم کي ھڪ پوائنٽ ملندي. جيڪا ٽيم مقرر وقت ۾ گھڻيون پوائنٽون اسڪور ڪندي آھي. جيڪڏهن ٻنھي ٽيمن جو اسڪور برابر ھوندو آھي ۽ راند جو وقت وڌائي سگھبو آھي. راند دوران رانديگر کي بال کي زمين تي ٽپ ڏياري اڳتي وڌائيندو آھي يا مھارت سان پنھنجي ٽيم ڀائي جي حوالي ڪندو آھي. [[فائل:Basketball.png|thumb|upright|رواہتي باسڪٽ بال جي تصوير]] بال کي مسلسل ٽپ ڏياريندي رانديگر ٽوڪري جي طرف اڇليندو آھي يا ٽوڪري واري دائري ۾ اچي ٽپو ڏئي بال ٽوڪري ۾ وجھندو آهي. ٻي ٽيم جو رانديگر بآل ساڳي طريقي سان کان جي ڪوشش ڪندو آھي يا رڪاوٽ وجهندو آهي. جي بال کسي ويو تہ ساڳي طرح ٽوڪري ۾ وجھندو آھي يا پنھنجن ٽيم ڀائي جي حوالي ڪندو آھي تہ جيئن ٽوڪري۾ وجھي. راند دوران ھر ٽيم جا پنجئي رانديگر مختلف خاص ھنڌن تي بيھندا آھن. انھن ۾ سڀ کان ڊگھو رانديگر اڪثر وچ ۾ بيھندو آهي. عام طور تي راند کيڏڻ لاءِ ٽيمن ۾ ٽي ٽي، ٻہ ٻہ يا ھڪ ھڪ رانديگر ھوندا پر مقابلي واري راندين ۾ قائدي مطابق پنج پنج رانديگر لازم آھن. ھي راند 1891 ۾ آمريڪا جي ڪيناڊائي آمريڪي جي ڪسرت واري استاد(gym teacher)جيمز نائيسمٿ(James Naismith) [[مئسچوسٽس]] رياست جي شھر [[اسپرنگفيلڊ]] ۾ ايجاد ڪئي جيڪا آھستي آھستي دنيا جي مشھور راند ٿي وئي. <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-11348053|title=The Canadian who invented basketball|accessdate=September 14, 2011|date=September 20, 2010|work=BBC News | first=Sian | last=Griffiths}}</ref>ھن راند جي واڌاري لاءِ دنيا ۾ مشهور ادارو [[نيشنل باسڪيٽ بال ايسوسيئيشن ]] (NBA) آھي .<ref>{{cite web |publisher=Forbes.com |title=The Surge of the NBA's International Viewership and Popularity |url=https://www.forbes.com/sites/aliciajessop/2012/06/14/the-surge-of-the-nbas-international-viewership-and-popularity/ |date=June 14, 2012 |accessdate=June 14, 2012}}</ref><ref>{{cite web |publisher=SportingIntelligence.com |title=REVEALED: The world's best paid teams, Man City close in on Barca and Real Madrid |url=http://www.sportingintelligence.com/2012/05/01/revealed-the-worlds-best-paid-teams-man-city-close-in-on-barca-and-real-madrid-010501/ |date=May 1, 2012 |accessdate=June 11, 2012}}</ref>ھي راند عورتون بہ شوق سان کيڏنديون آھن. [[فائل:2006 World Championship for Women Australia.jpg|upright=1.8|thumb| 2006 جي FIBA جي عالمي مقابلي ۾ کٽيندڙ آسٽريليا جي باسڪٽ بال ٽيم]] [[فائل:Basketball-Basic Types of Dribbling.webm|thumb|right|upright=1.45|باسڪٽ بال راند ۾ ڊربلنگ (dribbling) جو طريقو وڊيو ۾ ڏسو ]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:راند]] [[زمرو:رانديون]] [[زمرو:باسڪٽ بال]] [[زمرو:ٽيم وارا راند]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] 23ygr3w8jgj9jzy61h6wgavfi7kbbl7 0 28624 378610 242778 2026-05-17T15:11:10Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378610 wikitext text/x-wiki '''باسني''' چمڙي يا [[ڪپڙو|ڪپڙي]] جي ڳوٿري، جنھن ۾ پئسا وجهي چيلهہ سان ٻڌندا آهن. ان کي '''بڊي''' ۽ '''واسڻي''' بہ چوندا آهن.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D9%86%D9%8A باسني : (Sindhianaسنڌيانا)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241117183731/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D9%86%D9%8A |date=2024-11-17 }} [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، [[سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو]]، حيدرآباد، سنڌ.</ref> == حوالا == {{حوالا}} kwx5xsb09uun5973fsadek2hvybtyrl 0 28631 378613 136590 2026-05-17T15:17:54Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378613 wikitext text/x-wiki '''باشو''' (Basho)، شاعريءَ جي صنف [[هائيڪو]] (Haiku) جو عظيم شاعر ٿي گذريو آهي، جنهن جو پورو نالو ميتسو باشو هو. هن [[جاپان]] جي صوبي اگا (Iga) جي شهر يونو ۾ جنم ورتو. هن ۾ ننڍي هوندي کان ئي شاعر بڻجڻ جون خوبيون موجود هيون. 1666ع ۾ پنهنجي ڳوٺ يونو کي ڇڏي، ايڊو (Edo) (هاڻي ٽوڪيو) ۾ اچي رهڻ لڳو. هن هائيڪو شاعريءَ ۾ ڪافي نواڻ پيدا ڪـــئي، ايــتريقدر جـــو هائيـــڪو بهترين قسم جي شاعريءَ جي هيئت طور سموري جپاني عوام ۾ مقبول ٿي ويو. هن 1684ع کان سڄي دنيا جو دورو شروع ڪيو، پر جتي بہ ويو ۽ جن بہ حسين نظارن کان متاثر ٿيو، تن کي لکندو ويندو هو. ايتريقدر جو هڪ بهترين سفرنامو تيار ڪري ورتائين. سندس سفرنامو ادب ۾ بهترين اضافو تصور ڪيو وڃي ٿو. باشو جپاني شاعريءَ ۾ هڪ وڌيڪ صنف رينگا (Renga) جو به اضافو ڪيو. صديون گذرڻ باوجود باشو کي اڄ بہ جپاني شاعريءَ جو روشن تارو سمجھيو وڃي ٿو. هن اوساڪا ۾ وفات ڪئي.<ref>{{Citation |title=باشو 1 : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D9%88%201 |access-date=2016-06-23 |archive-date=2024-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241103095817/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D9%88%201 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} laodhxajec6j3bwn9tj2560iiic7od5 0 28634 378614 101103 2026-05-17T15:19:43Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378614 wikitext text/x-wiki تعلقي ۽ [[لاڙڪاڻو ضلعو|ضلعي لاڙڪاڻي]] جي هڪ ديهه جو نالو، جنهن ۾ هيٺيان 5 ڳوٺ -آباد- آهن: ’ڀيڏا‘، ’دولت کهڙو‘، ’-تاج- خان -جتوئي-‘، ’محمد رمضان -جتوئي-‘ ۽ ’فقير واهه‘.<ref>{{Citation |title=باعيد سانگي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%AF%20%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%8A |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409164126/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%AF%20%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} eduii8vbwx7b3mtji81cn096dd3uj1z 0 28636 378617 368966 2026-05-17T15:25:26Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378617 wikitext text/x-wiki {{infobox book | name = باغ ۽ باغباني | title_orig = '''باغ ۽ باغباني''' | translator = | image = | caption= | author = [[مرزا قليچ بيگ]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[سنڌ]], [[پاڪستان]] | language = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | series = | subject =[[ زراعت]]<br>[[باغباني]] | genre = [[زراعت]] | publisher =[[گورنمينٽ سينٽرل بڪ ڊيپو ڪراچي]] | pub_date = 1897 | pages = (رايل سائيز ۾ )272 | isbn = }} هيءُ ڪتاب [[مرزا قليچ بيگ]] جو لکيل آهي، جنهن ۾ باغبانيءَ جي فن جي ڄاڻ ڏنل آهي. هن رايل سائيز ڪتاب ۾ 272 صفحا آهن. پهريون ڇاپو، گورنمينت سينٽرل بوڪ ڊيپو ڪراچيءَ طرفان سال 1897ع ۾ ڇپيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، سنڌي ادبي بورڊ، ڪراچي بورڊ جي پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1960ع ۾ ڇپايو، جيڪو ڊيمي سائيز ۾ 414 صفحن تي مشتمل آهي.<ref>{{Citation |title=باغ ۽ باغباني : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA%20%DB%BD%20%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%8A |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409223434/http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA%20%DB%BD%20%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌي ادب]] [[زمرو:مشهور ڪتابون]] [[زمرو:ڪتاب]] b32wh5gelk2k20yklp70jjnbsw83rw3 0 28645 378616 157226 2026-05-17T15:23:41Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378616 wikitext text/x-wiki ضلعي سکر جي [[پنو عاقل تعلقو|پني عاقل تعلقي]] ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ موجود آهن: ’-باغ پئي-‘، ’ڏاتر ڏنو ڪلهوڙو‘، ’ماڻڪ -جتوئي-‘، ’ورايو موچي‘، ’محمد جنگوئي‘، ’ڪرم علي -جتوئي-‘، ’پير ڦُل ڪلهوڙو‘ ۽ ’واحد بخش ڪلهوڙو‘.<ref>{{Citation |title=باغ پئي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA%20%D9%BE%D8%A6%D9%8A |access-date=2016-06-23 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409045247/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA%20%D9%BE%D8%A6%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ جون ديھون]] s1d4lisoh8grnsmmpx6s1n9fefm2ohe 0 28677 378618 252068 2026-05-17T15:27:14Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378618 wikitext text/x-wiki [[ٺٽو|ٺٽي]] شھر جي محلي ڀائي خان ۾ سيد محمد باقر ۽ سيد محمد طاهر استر آبادي رهندا هئا، جيڪي پوءِ '''باغائي سيد''' سڏجڻ لڳا ۽ اڄ تائين انهيءَ لقب سان مشهور آهن. انهن مان سيد قطب شاهه باغائي پي. سي. ايس آفيسر ٿيو، جيڪو هن وقت رٽائر ٿيل آهي.<ref>{{Citation |title=باغائي سيد : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D8%A7%D8%A6%D9%8A%20%D8%B3%D9%8A%D8%AF |access-date=2016-06-24 |archive-date=2016-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412120935/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D8%A7%D8%A6%D9%8A%20%D8%B3%D9%8A%D8%AF |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ٺٽو ضلعو]] dzry3df4keeaq927iiakve0acslcrbg 0 28679 378619 101117 2026-05-17T15:29:00Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378619 wikitext text/x-wiki ”باغبان“ تعلقي ۽ [[دادو ضلعو|ضلعي دادوءَ]] ۾ هڪ ديهه جو نالو به آهي، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ -آباد- آهن: ’غلام پنهور‘، ’ڏِتي جي مياڻ‘، ’علي خان پنهور‘، ’مَلڪ پنهور‘، ’پيرزادو‘، ’سومار قنبراڻي‘، ’غازي خان -جمالي-‘، ’-باغبان-‘، ’ڊينگاڻ پنهور‘، ’اميربخش جمعدار‘، ’حاجي اسماعيل کوسو‘، ’دوداڻي پنهور‘، ’خيرمحمد پنهور‘ ۽ ’-انب- پنهور‘.<ref>{{Citation |title=باغبان (ديهه) : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D8%A8%D8%A7%D9%86%20(%D8%AF%D9%8A%D9%87%D9%87) |access-date=2016-06-24 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409120431/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D8%A8%D8%A7%D9%86%20(%D8%AF%D9%8A%D9%87%D9%87) |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} q0bth235veskb85iudshytour1s0o3e 0 28695 378620 157227 2026-05-17T15:30:49Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378620 wikitext text/x-wiki تعلقي جوهي، [[دادو ضلعو|ضلعي دادوءَ]] ۾ هڪ ديھ، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ آباد آهن: ’ابراهيم پنجابي‘، ’بهادر خان ٻٻر‘، ’حاجي هاشم ٻٻر‘، ’الهجڙيو ٻٻر‘، ’رضي ٻٻر‘، ’حاجي ابراهيم ٻٻر‘، ’سيفل خان ٻٻر‘، ’غلام حيدر ٻٻر‘، ’عطا محمد -ٻٻر-‘، ’محمد عرس سولنگي‘، ’روحل خان جمالي‘، ’محمد بخش جمالي‘، ’خدا بخش‘ ۽ ’حاجي شير خان جمالي‘.<ref>{{Citation |title=باغياري : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D9%8A%D8%A7%D8%B1%D9%8A |access-date=2016-06-24 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409140135/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D9%8A%D8%A7%D8%B1%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ جون ديھون]] hbagq7xfsg4d412cj7qjdovdatggmko 0 28696 378621 102949 2026-05-17T15:32:28Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378621 wikitext text/x-wiki هڪ قسم جو سوٽي ڪپڙو، جيڪو اڻ رڱيل اڇي سُٽ مان ٺهندو آهي. اڳ ۾ ڪپڙي جو بر عام طرح هڪ وال يا گز (ٽي فوٽ) هوندو هو، پر هاڻي ڏهائي نظام موجب هڪ ميٽر رکيو ويندو آهي. بافتي جو اوڄو ٻن قسمن جو رکندا آهن. هڪڙو سنهيءَ -تند- وارو، جنهن مان اوڄي کان پوءِ ڪپڙي جو رنگ ميرانجهڙو ٿيندو آهي، جيڪو ڌوپڻ کان پوءِ ڦول جهڙو اڇو ٿي پوندو آهي. اڻ ڌوتل ڪپڙي کي ڪورو -بافتو- چوندا آهن. سوڙين ۽ پٿراڻين جون ڇُهون بافتي مان ٺاهيندا آهن. ٻيو ته انهيءَ ڪپڙي کي رڱي ٻين گهڻن ڪمن ۾ آڻيندا آهن. ٻيو ٿلهيءَ -تند- واري بافتي جو اوڄو گهاٽو ٿئي ۽ ڪپڙو به مضبوط ٿئي ٿو. انهيءَ ڪپڙي مان پائڻ جا وڳا، پوش، چادرون ۽ پردا وغيره ٺهندا آهن. قديم دور کان [[سنڌ]] جو سوٽي ڪپڙو سڄيءَ دنيا ۾ مشهور رهيو آهي. ٻاهريان واپاري ۽ سوداگر به پنهنجي وکرن ۾ سنڌي ڪپڙي جي خريداريءَ کي پسند ڪندا هئا، خاص ڪري سوٽي ڪپڙو ۽ اُن جون ٻيون جنسون. ڪلهوڙن ۽ ٽالپرن جي دور ۾ به يورپي واپارين طرفان سنڌ جو ٺهيل سوٽي ڪپڙو خريد ڪيو ويندو هو. اڄ به سنڌ جي سوٽي ڪپڙي کي ساڳيءَ طرح ٻاهرين دنيا ۾ پسند ڪيو وڃي ٿو. -بافتو-، سنڌ جي سوٽي ڪپڙي جي خاص ۽ اهم جنس آهي، جنهن کي واپاري ٻوليءَ ۾ ’ڪورو لٺو‘ چيو ويندو آهي.<ref>{{Citation |title=بافتو : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%88 |access-date=2016-06-24 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409143222/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%88 |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} px8n6bb7vlp1zyugk6gcp9ahfhy6hgs 0 28697 378622 101125 2026-05-17T15:34:06Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378622 wikitext text/x-wiki ڪامريڊ -باقر سنائي- ڪميونسٽ، هاري ڪارڪن ۽ انقلابي شاعر هو. هن 1922ع ڌاري ڳوٺ گائنچا وڏا (سن شهر کان 8 ڪلوميٽر -اتر- طرف درياهه جي ڪپ تي -آباد-) ۾ هڪ غريب هاري لال بخش گائنچي جي گهر ۾ -جنم- ورتو. 1928ع ۾ سندس پيءُ کيس ڦرهيءَ تي ڳوٺ جي اسڪول ۾ داخل ڪرايو. ٻه درجا مس پڙهيو ته ڳوٺ جو وڏيرو فضل محمد، اسڪول جي -استاد- مولچند سان نه ٺهيو ۽ اڻبڻت سبب -استاد- -تنگ- ٿي پنهنجي ڳوٺ هليو ويو ۽ وري نه موٽيو. ائين ڳوٺ جو اهو اسڪول وري نه کليو. باقر ٻئي ڪنهن ڳوٺ ۾ وڃڻ جي سگهه ساري نه سگهيو ۽ پيءُ سان هارپي ۾ هٿ ونڊائڻ لڳو. ڪجهه عرصي بعد هو لڏي اچي ڪلري ڳوٺ ۾ ويٺو، -جتي- سندس پيءُ گذاري ويو. ڪجهه عرصو ريلوي ۾ نوڪري ڪيائين. -تن- ڏينهن ۾ سندس ملاقات سائين عنايت -الله- ’ڌمچر‘ سان ٿي. ماستر عنايت -الله- روزانو سائين جي. ايم. سيد وٽ ڪچهري ڪرڻ لاءِ سن ويندو هو ته باقر به ساڻس گڏ هوندو هو. جي. ايم. سيد ماستر عنايت -الله- گائنچي کي چيو ته ڇوڪر کي شاهه جو رسالو پڙهاءِ ۽ ائين چئي هن شاهه جو رسالو باقر کي ڏنو. سائين عنايت پِيرن، -تعليم- ۽ ٻين معاملن تي -بيت- ٺاهي ڏيندو هو، جيڪي ٽوليون ٺاهي ڳوٺ جي گهٽين ۽ چوڪن تي ڳائيندا هئا. باقر سنائيءَ علائقي ۾ پير پرستي ۽ توهم پرستيءَ خلاف عملي جدوجهد ڪئي. ڳوٺ ۾ سائين عنايت سان گڏجي حفاظتي ڪميٽي ٺاهيائين، جنهن هارين کان -بيگر- وٺڻ خلاف مهم شروع ڪئي. ڪميونسٽ پارٽيءَ جو اڳواڻ عزيز سلام -بخاري- به سندس ڳوٺ ۾ ايندو هو. 1956ع ۾ نواب شاه ۾ هڪ پرنٽنگ پريس ۾ ڪمپازيٽر طور ڪم ڪرڻ لڳو. ائين سندس ناتو باضابطه ڪميونسٽ پارٽيءَ سان ٿيو ۽ ائين پارٽيءَ جو ڪُل وقتي ڪارڪن بڻيو. -باقر سنائي- الاٽي هاري تحريڪ ۽ چمبڙ هاري تحريڪ ۾ به سرگرم رهيو. -ان- کان علاوه نواب شاه، ٽنڊي محمد خان ۽ -[[ٺٽو|ٺٽي]] جي علائقي ۾ به هارين لاءِ گهڻو ڪم ڪيائين. جڏهن -پارٽي- نظرياتي اختلافن سبب روس نواز ۽ چين نواز گروپن ۾ ورهائجي ويئي ته هن -ڪامريڊ عزيز سلام بخاري-، احسان عظيم ۽ ٻين ساٿين سان گڏ چين نواز لائين اختيار ڪئي، سندس پهرين دور جي ساٿين ۾ ڄام ساقي، قاسم -پٿر- ۽ ٻيا ڪامريڊ شامل هئا.ڪامريڊ -باقر سنائي- ڪميونسٽ، هاري ڪارڪن ۽ انقلابي شاعر هو -باقر سنائي- 4 ڊسمبر 2000ع ۾ ڳوٺ ڪلريءَ ۾ وفات ڪئي. سندس انقلابي شاعري -ان- دور ۾ گهڻو مقبول هئي، جنهن کي هو جلسن ۽ ڪچهرين ۾ سُر سان جهونگاريندو هو. ۽ ڪيترائي دوست مختلف هارين جي پروگرامن ۽ اها شاعري ڳائيندا به هئا. وفات بعد سندس دوستن هن جي زندگيءَ بابت ”-جن- ٻاري'>-ٻري -جن- ٻاري-“ ڪتاب ڇپايو. (ڏسو: -جن- ٻاري'>-ٻري -جن- ٻاري-).<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%20%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%A6%D9%8A |access-date=2016-06-24 |archive-date=2016-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501013109/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%20%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%A6%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} pp716mk3l2xuy532emkut7hv5168v1x 0 28699 378623 95500 2026-05-17T15:35:45Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378623 wikitext text/x-wiki '''باقراڻي''' [[سنڌ]] ۾ ھڪ ذات جو نالو آھي.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D8%A7%DA%BB%D9%8A ''باقراڻي''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409154631/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D8%A7%DA%BB%D9%8A |date=2016-04-09 }} [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]] (جي ويب-سرزمين)، جلد پھريون، [[سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو]]، حيدرآباد. سال:2012ع</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌي ذاتيون]] dex0kypy8ma1qdfwpy7ezpt6u4p45my 0 28700 378626 221693 2026-05-17T15:35:48Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378626 wikitext text/x-wiki {{ Infobox settlement |name = باقراڻي |nickname = |native_name = Baqrani |native_name_lang = en |coordinates = {{coord|27|26|39|N|68|11|01|E|type:_city|display=title,inline}} |settlement_type = شھر |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |pushpin_map = Sindh |pushpin_map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ |subdivision_type = ملڪ |subdivision_name = [[پاڪستان]] |subdivision_type1 = صوبو |subdivision_name1 =[[سنڌ]] |subdivision_type2 = [[ضلعو]] |subdivision_name2 = [[لاڙڪاڻو ضلعو]] | population_total =32,259 | population_as_of =2017 | population_est = | pop_est_as_of = | population_footnotes =<ref>https://www.citypopulation.de/Pakistan-Balochistan.html?cityid=11413</ref> | area_total_km2 = | elevation_m = | elevation_m_min = | elevation_m_max = | population_density_km2 = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | area_code = | area_code_type =[[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ڊائلنگ ڪوڊ]] | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | website = | footnotes = }} '''باقراڻي ''' {{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Baqrani'''}} پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي ۾ ھڪ شھر ۽ باقراڻي تعلقي جو صدر مقام آهي. <ref>{{Citation |title=باقراڻي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D8%A7%DA%BB%D9%8A |access-date=2016-06-24 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409154631/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D8%A7%DA%BB%D9%8A |url-status=dead }}</ref> ھي شھر روڊ رستي لاڙڪاڻي ۽ ڏوڪري سان ڳنڍيل آھي. 2005 ۾ کيس تعلقي جو درجو مليو. ان کان اڳ اھو ڏوڪري تعلقي جو حصو ھيو. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن شھر م رھندڙ ماڻھن جو تعداد 32،259 ھيو == حوالا == {{حوالا}} nt5yu516na2e1qj2e1a9jivk6fxsj3q 0 28701 378625 270927 2026-05-17T15:35:48Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378625 wikitext text/x-wiki '''باقراڻي ديھ''' [[ضلعو لاڙڪاڻو|لاڙڪاڻي ضلعي]] ۾ ھڪ [[ديھ]] آھي.<ref>{{Citation |title=باقراڻي : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D8%A7%DA%BB%D9%8A |access-date=2016-06-24 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409154631/http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D8%A7%DA%BB%D9%8A |url-status=dead }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ جون ديھون]] cjfkeihjqfawd1kjg7xbny5xa18h928 0 30364 378673 287316 2026-05-17T18:27:36Z Memon2025 21315 378673 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = ترانو | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party = | leader_title = صدر | leader_name = مسعود خان | leader_title1 = وزير اعظم | leader_name1 = راجا فاروق حيدر (پاڪستان مسلم ليگ ن) | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Time in Pakistan|PKT]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = Main Languages | blank_info_sec1 = {{vunblist|[[Urdu]] (official)<br/>[[Pahari-Pothwari|Pahari]]<br/>[[Hindko]]<br/>[[Gojri]]<br/>[[Kashmiri language|Kashmiri]]<br/>[[Punjabi language|Punjabi]]<br/>[[Kundal Shahi language|Kundal Shahi]]<br/>others}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = [[Districts of Pakistan|Districts]] | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = Towns | blank2_info_sec2 = 19 | blank3_name_sec2 = [[Union Councils of Pakistan|Union Councils]] | blank3_info_sec2 = 182 }} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' (اردو: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو پاڪستان جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ وڏي ڪشمير واري علائقي جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال 1947ع کان هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو) کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي 40,45,366 آھي. ھي علائقو 13،300 چورس ڪلوميٽر (5،135 چورس ميل) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  ھندڪو، گوجري، پنجابي ۽  پشتو ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽ منسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته حڪومت پاڪستان جي ڪشمير معاملن واري وزارت ۽ گلگت بلتستان پاڻ ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو پاڪستان جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 1,00,000 ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري زراعت، خدمتن، سياحت ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947 ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ هندستان يا پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. هري سنگهه، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي گلگت بلتستان) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا. سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت پونڇ ۾ شروع ٿي، جيڪو اولهه پنجاب جي راولپنڊي ڊويزن سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي راولپنڊي ۾ مظفرآباد، پونڇ ۽ ميرپور جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، غلام نبي گلڪار جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو. بهرحال، اها حڪومت سرينگر ۾ غلام نبي گلڪار جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي. 24 آڪٽوبر تي پلندري ۾ سردار ابراهيم خان جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي. 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن مظفرآباد ۽ بارهمولا جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا هندستان کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو هندستان سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ هندستان جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول هندستان جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو. ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي. هندستاني ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. the time of the [[Partition of India]] in 1947, the British abandoned their [[suzerainty]] over the [[princely states]], which were left with the options of joining India or Pakistan or remaining independent. [[Hari Singh]], the [[maharaja]] of Jammu and Kashmir, wanted his state to remain independent.<ref>{{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> Muslims in the western districts of the Jammu province (current day Azad Kashmir) and in the Frontier Districts province (current day [[Gilgit-Baltistan]]) had wanted to join [[Pakistan]].{{sfn|Snedden|2013|loc =p. 14: "Similarly, Muslims in Western Jammu Province, particularly in Poonch, many of whom had martial capabilities, and Muslims in the Frontier Districts Province strongly wanted J&K to join Pakistan."}} In Spring 1947, an uprising against the maharaja broke out in [[Poonch district, Pakistan|Poonch]], an area bordering the [[Rawalpindi division]] of [[West Punjab]]. The maharaja's administration is said to have started levying punitive taxes on the peasantry which provoked a local revolt and the administration resorted to brutal suppression. The area's population, swelled by recently demobilised soldiers following [[World War II]], rebelled against the maharaja's forces and gained control of almost the entire district. Following this victory, the pro-Pakistan chieftains of the western districts of [[Muzaffarabad district|Muzaffarabad]], [[History of Poonch District|Poonch]] and [[Mirpur district|Mirpur]] proclaimed a provisional Azad Jammu and Kashmir government in Rawalpindi on October 3, 1947.{{sfn|Bose|2003|pp=32–33}}{{refn|group=note|Officially, the Mirpur and Poonch districts were in the Jammu province of the state and Muzaffarabad was in the Kashmir province. All three provinces spoke languages related to [[Punjabi language|Punjabi]], not the [[Kashmiri language]] spoken in the [[Kashmir Valley]].<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref>}} Ghulam Nabi Gilkar, under the assumed name "Mr. Anwar," issued a proclamation in the name of the provisional government in [[Muzaffarabad]]. However, this government quickly fizzled out with the arrest of Anwar in Srinagar.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} On October 24, a second provisional government of Azad Kashmir was established at [[Palandri]] under the leadership of [[Sardar Ibrahim Khan]].{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} On October 21, several thousand [[Pashtuns|Pashtun]] tribesmen from [[North-West Frontier Province (1901–1955)|North-West Frontier Province]] poured into Jammu and Kashmir to help with the rebellion against the maharaja's rule. They were led by experienced military leaders and were equipped with modern arms. The maharaja's crumbling forces were unable to withstand the onslaught. The tribesmen captured the towns of Muzaffarabad and [[Baramulla]], the latter of which is {{convert|20|mi|km|order=flip}} northwest of the state capital [[Srinagar]]. On October 24, the Maharaja requested military assistance from India, which responded that it was unable to help him unless he acceded to India. Accordingly, on October 26, 1947, Maharaja Hari Singh signed an [[Instrument of Accession (Jammu and Kashmir)|Instrument of Accession]], handing over control of defence, external affairs, and communications to the Government of India in return for military aid.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref> Indian troops were immediately airlifted into Srinagar.{{sfn|Bose|2003|pp=35–36}} Pakistan intervened subsequently.<ref name = britannica /> Fighting ensued between the Indian and Pakistani armies, with the two areas of control more or less stabilised around what is now known as the "[[Line of Control]]".<ref> {{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> India later approached the United Nations, asking it to resolve the dispute, and resolutions were passed in favour of the holding of a plebiscite with regard to Kashmir's future. However, no such plebiscite has ever been held on either side, since there was a precondition that required the withdrawal of the Pakistani army along with the non-state elements and the subsequent partial withdrawal of the Indian army<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> from the parts of Kashmir under their respective control&nbsp;– a withdrawal that never took place.<ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> In 1949, a formal cease-fire line separating the Indian- and Pakistani-controlled parts of Kashmir came into effect. Following the [[Karachi Agreement|1949 cease-fire agreement]] with India, the government of Pakistan divided the northern and western parts of Kashmir that it controlled at the time of the cease-fire into the following two separately controlled political entities: * Azad Jammu and Kashmir (AJK)&nbsp;– the narrow, southern part, {{convert|250|mi|km|order=flip|abbr=on}} long, with a width varying from {{convert|10|to|40|mi|km|round=5|order=flip|abbr=on}}. * [[Gilgit–Baltistan]] formerly called the [[Federally Administered Northern Areas]] (FANA)&nbsp;– the much larger political entity to the north of AJK with an area of {{convert|72496|km2|sqmi|abbr=on}}. In 1955, the [[1955 Poonch uprising|Poonch uprising]] broke out. It was largely concentrated in areas of [[Rawalakot]] as well as the rest of [[Poonch Division]]. It ended in 1956.{{sfn|Snedden|2013|loc=pp. 120, 121, 122}} In 1970, [[Yahya Khan|Yahya Khan's]] military administration promulgated a 'rudimentary' constitution, 'The Azad Jammu and Kashmir Government Act, 1970' which provided AJK a presidential system, an elected legislative assembly and 'considerable' autonomy. Snedden refers to it as having "delivered the most autonomy ever enjoyed by this region – or by any region in J&K." The central government only controlling foreign affairs, defence and currency, while the MKA was sidelined.<ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} [[Zulfikar Ali Bhutto]], then Prime-Minister of Pakistan, with some local support imposed the '[[Interim Constitution of Azad Jammu and Kashmir (1974)|Azad Jammu and Kashmir Interim Constitution Act, 1974]]’ (Interim till the Kashmir dispute was resolved with India). It allowed AJK a directly elected [[Azad Kashmir Legislative Assembly|AJK Legislative Assembly]], and a smaller indirectly elected [[Azad Jammu and Kashmir Council]] in Islamabad. This arrangement reduced the power of the MKA, however Snedden referred to it as a "diminution."<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} Danish Khan in ''[[The Friday Times]]'' characterizes this development as providing "an avenue for citizens to draw attention from political elites towards immediate socio-economic and developmental concerns such as access to basic infrastructure and public goods," further stating "while public sector investments in infrastructure and social sectors have shown relative improvements over the years, the overarching narrative in the political sphere, spanning across party lines, remains heavily focused on the Jammu & Kashmir conflict rather than indigenous socio-economic development."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> The Constitution provides Kashmir its own [[President of Azad Kashmir|President]], [[Prime Minister of Azad Kashmir|Prime-Minister]], [[High Court of Azad Jammu and Kashmir|High Court]], [[Supreme Court of Azad Jammu and Kashmir|Supreme Court]], Auditor General and Chief Election Commissioner as well.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> The 13th Amendment to the AJK Constitution, passed in [[Muzaffarabad]] empowered the AJK government, increased the powers of the elected assembly, granted Azad Kashmir greater financial and administrative powers and sought to make the federal territory more autonomous. The word "Act" was also deleted from the Constitution.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> At one time under Pakistani control, Kashmir's [[Trans-Karakoram Tract|Shaksgam tract]], a small region along the northeastern border of Gilgit–Baltistan, was provisionally ceded by Pakistan to the People's Republic of China in 1963 which helped in resolving China-Pakistan boundary dispute and now the forms part of China's [[Xinjiang]] Uygur Autonomous Region. In 1972, the then current border between the Indian and Pakistani controlled parts of Kashmir was designated as the "[[Line of Control]]". This line has remained unchanged<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> since the 1972 [[Simla Agreement]], which bound the two countries "to settle their differences by peaceful means through bilateral negotiations". Some political experts claim that, in view of that pact, the only solution to the issue is mutual negotiation between the two countries without involving a third party such as the United Nation.<ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> The 1974 Interim Constitution Act was passed by the 48-member Azad Jammu and Kashmir unicameral assembly.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> In April 1997, the [[Nawaz Sharif]] government refused to grant constitutional status to Azad Jammu and Kashmir stating that "'The grant of constitutional rights to these people will amount to unilateral annexation of these areas."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:پاڪستان جي جاگرافي]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:ملڪ جي لحاظ کان پهرين سطح جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:آزاد ڪشمير]] eq0g8ygtdx1ir10uw12m3zs4ifsyz17 378675 378673 2026-05-17T18:30:04Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 378675 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = ترانو | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party = | leader_title = صدر | leader_name = مسعود خان | leader_title1 = وزير اعظم | leader_name1 = راجا فاروق حيدر (پاڪستان مسلم ليگ ن) | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Time in Pakistan|PKT]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = Main Languages | blank_info_sec1 = {{vunblist|[[Urdu]] (official)<br/>[[Pahari-Pothwari|Pahari]]<br/>[[Hindko]]<br/>[[Gojri]]<br/>[[Kashmiri language|Kashmiri]]<br/>[[Punjabi language|Punjabi]]<br/>[[Kundal Shahi language|Kundal Shahi]]<br/>others}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = [[Districts of Pakistan|Districts]] | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = Towns | blank2_info_sec2 = 19 | blank3_name_sec2 = [[Union Councils of Pakistan|Union Councils]] | blank3_info_sec2 = 182 }} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' (اردو: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو پاڪستان جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ وڏي ڪشمير واري علائقي جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال 1947ع کان هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو) کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي 40,45,366 آھي. ھي علائقو 13،300 چورس ڪلوميٽر (5،135 چورس ميل) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  ھندڪو، گوجري، پنجابي ۽  پشتو ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽ منسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته حڪومت پاڪستان جي ڪشمير معاملن واري وزارت ۽ گلگت بلتستان پاڻ ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو پاڪستان جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 1,00,000 ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري زراعت، خدمتن، سياحت ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947 ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ هندستان يا پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. هري سنگهه، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي گلگت بلتستان) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا. سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت پونڇ ۾ شروع ٿي، جيڪو اولهه پنجاب جي راولپنڊي ڊويزن سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي راولپنڊي ۾ مظفرآباد، پونڇ ۽ ميرپور جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، غلام نبي گلڪار جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو. بهرحال، اها حڪومت سرينگر ۾ غلام نبي گلڪار جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي. 24 آڪٽوبر تي پلندري ۾ سردار ابراهيم خان جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي. 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن مظفرآباد ۽ بارهمولا جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا هندستان کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو هندستان سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ هندستان جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول هندستان جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو. ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي. هندستاني ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. the time of the [[Partition of India]] in 1947, the British abandoned their [[suzerainty]] over the [[princely states]], which were left with the options of joining India or Pakistan or remaining independent. [[Hari Singh]], the [[maharaja]] of Jammu and Kashmir, wanted his state to remain independent.<ref>{{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> Muslims in the western districts of the Jammu province (current day Azad Kashmir) and in the Frontier Districts province (current day [[Gilgit-Baltistan]]) had wanted to join [[Pakistan]].{{sfn|Snedden|2013|loc =p. 14: "Similarly, Muslims in Western Jammu Province, particularly in Poonch, many of whom had martial capabilities, and Muslims in the Frontier Districts Province strongly wanted J&K to join Pakistan."}} In Spring 1947, an uprising against the maharaja broke out in [[Poonch district, Pakistan|Poonch]], an area bordering the [[Rawalpindi division]] of [[West Punjab]]. The maharaja's administration is said to have started levying punitive taxes on the peasantry which provoked a local revolt and the administration resorted to brutal suppression. The area's population, swelled by recently demobilised soldiers following [[World War II]], rebelled against the maharaja's forces and gained control of almost the entire district. Following this victory, the pro-Pakistan chieftains of the western districts of [[Muzaffarabad district|Muzaffarabad]], [[History of Poonch District|Poonch]] and [[Mirpur district|Mirpur]] proclaimed a provisional Azad Jammu and Kashmir government in Rawalpindi on October 3, 1947.{{sfn|Bose|2003|pp=32–33}}{{refn|group=note|Officially, the Mirpur and Poonch districts were in the Jammu province of the state and Muzaffarabad was in the Kashmir province. All three provinces spoke languages related to [[Punjabi language|Punjabi]], not the [[Kashmiri language]] spoken in the [[Kashmir Valley]].<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref>}} Ghulam Nabi Gilkar, under the assumed name "Mr. Anwar," issued a proclamation in the name of the provisional government in [[Muzaffarabad]]. However, this government quickly fizzled out with the arrest of Anwar in Srinagar.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} On October 24, a second provisional government of Azad Kashmir was established at [[Palandri]] under the leadership of [[Sardar Ibrahim Khan]].{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} On October 21, several thousand [[Pashtuns|Pashtun]] tribesmen from [[North-West Frontier Province (1901–1955)|North-West Frontier Province]] poured into Jammu and Kashmir to help with the rebellion against the maharaja's rule. They were led by experienced military leaders and were equipped with modern arms. The maharaja's crumbling forces were unable to withstand the onslaught. The tribesmen captured the towns of Muzaffarabad and [[Baramulla]], the latter of which is {{convert|20|mi|km|order=flip}} northwest of the state capital [[Srinagar]]. On October 24, the Maharaja requested military assistance from India, which responded that it was unable to help him unless he acceded to India. Accordingly, on October 26, 1947, Maharaja Hari Singh signed an [[Instrument of Accession (Jammu and Kashmir)|Instrument of Accession]], handing over control of defence, external affairs, and communications to the Government of India in return for military aid.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref> Indian troops were immediately airlifted into Srinagar.{{sfn|Bose|2003|pp=35–36}} Pakistan intervened subsequently.<ref name = britannica /> Fighting ensued between the Indian and Pakistani armies, with the two areas of control more or less stabilised around what is now known as the "[[Line of Control]]".<ref> {{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> India later approached the United Nations, asking it to resolve the dispute, and resolutions were passed in favour of the holding of a plebiscite with regard to Kashmir's future. However, no such plebiscite has ever been held on either side, since there was a precondition that required the withdrawal of the Pakistani army along with the non-state elements and the subsequent partial withdrawal of the Indian army<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> from the parts of Kashmir under their respective control&nbsp;– a withdrawal that never took place.<ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> In 1949, a formal cease-fire line separating the Indian- and Pakistani-controlled parts of Kashmir came into effect. Following the [[Karachi Agreement|1949 cease-fire agreement]] with India, the government of Pakistan divided the northern and western parts of Kashmir that it controlled at the time of the cease-fire into the following two separately controlled political entities: * Azad Jammu and Kashmir (AJK)&nbsp;– the narrow, southern part, {{convert|250|mi|km|order=flip|abbr=on}} long, with a width varying from {{convert|10|to|40|mi|km|round=5|order=flip|abbr=on}}. * [[Gilgit–Baltistan]] formerly called the [[Federally Administered Northern Areas]] (FANA)&nbsp;– the much larger political entity to the north of AJK with an area of {{convert|72496|km2|sqmi|abbr=on}}. In 1955, the [[1955 Poonch uprising|Poonch uprising]] broke out. It was largely concentrated in areas of [[Rawalakot]] as well as the rest of [[Poonch Division]]. It ended in 1956.{{sfn|Snedden|2013|loc=pp. 120, 121, 122}} In 1970, [[Yahya Khan|Yahya Khan's]] military administration promulgated a 'rudimentary' constitution, 'The Azad Jammu and Kashmir Government Act, 1970' which provided AJK a presidential system, an elected legislative assembly and 'considerable' autonomy. Snedden refers to it as having "delivered the most autonomy ever enjoyed by this region – or by any region in J&K." The central government only controlling foreign affairs, defence and currency, while the MKA was sidelined.<ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} [[Zulfikar Ali Bhutto]], then Prime-Minister of Pakistan, with some local support imposed the '[[Interim Constitution of Azad Jammu and Kashmir (1974)|Azad Jammu and Kashmir Interim Constitution Act, 1974]]’ (Interim till the Kashmir dispute was resolved with India). It allowed AJK a directly elected [[Azad Kashmir Legislative Assembly|AJK Legislative Assembly]], and a smaller indirectly elected [[Azad Jammu and Kashmir Council]] in Islamabad. This arrangement reduced the power of the MKA, however Snedden referred to it as a "diminution."<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} Danish Khan in ''[[The Friday Times]]'' characterizes this development as providing "an avenue for citizens to draw attention from political elites towards immediate socio-economic and developmental concerns such as access to basic infrastructure and public goods," further stating "while public sector investments in infrastructure and social sectors have shown relative improvements over the years, the overarching narrative in the political sphere, spanning across party lines, remains heavily focused on the Jammu & Kashmir conflict rather than indigenous socio-economic development."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> The Constitution provides Kashmir its own [[President of Azad Kashmir|President]], [[Prime Minister of Azad Kashmir|Prime-Minister]], [[High Court of Azad Jammu and Kashmir|High Court]], [[Supreme Court of Azad Jammu and Kashmir|Supreme Court]], Auditor General and Chief Election Commissioner as well.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> The 13th Amendment to the AJK Constitution, passed in [[Muzaffarabad]] empowered the AJK government, increased the powers of the elected assembly, granted Azad Kashmir greater financial and administrative powers and sought to make the federal territory more autonomous. The word "Act" was also deleted from the Constitution.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> At one time under Pakistani control, Kashmir's [[Trans-Karakoram Tract|Shaksgam tract]], a small region along the northeastern border of Gilgit–Baltistan, was provisionally ceded by Pakistan to the People's Republic of China in 1963 which helped in resolving China-Pakistan boundary dispute and now the forms part of China's [[Xinjiang]] Uygur Autonomous Region. In 1972, the then current border between the Indian and Pakistani controlled parts of Kashmir was designated as the "[[Line of Control]]". This line has remained unchanged<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> since the 1972 [[Simla Agreement]], which bound the two countries "to settle their differences by peaceful means through bilateral negotiations". Some political experts claim that, in view of that pact, the only solution to the issue is mutual negotiation between the two countries without involving a third party such as the United Nation.<ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> The 1974 Interim Constitution Act was passed by the 48-member Azad Jammu and Kashmir unicameral assembly.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> In April 1997, the [[Nawaz Sharif]] government refused to grant constitutional status to Azad Jammu and Kashmir stating that "'The grant of constitutional rights to these people will amount to unilateral annexation of these areas."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== {{Sister project links|voy=Azad Kashmir}} * {{Official website|http://www.ajk.gov.pk/ }} * [http://pndajk.gov.pk/ Planning & Development Department AJ&K] AJ&K Planning and Development Department * [https://ajktourism.gov.pk/ AJ&K Tourism & Archaeology Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016160356/https://ajktourism.gov.pk/ |date=October 16, 2019 }} Tourism in Azad Kashmir {{Authority control}} [[زمرو:آزاد ڪشمير]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:پاڪستان جي جاگرافي]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:ملڪ جي لحاظ کان پهرين سطح جي انتظامي ورهاست]] fsk3ohe30m6v0xprwqg8cfrklmlxvm7 378680 378675 2026-05-17T18:37:36Z Memon2025 21315 378680 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = ترانو | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party = | leader_title = صدر | leader_name = مسعود خان | leader_title1 = وزير اعظم | leader_name1 = راجا فاروق حيدر (پاڪستان مسلم ليگ ن) | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Time in Pakistan|PKT]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = Main Languages | blank_info_sec1 = {{vunblist|[[Urdu]] (official)<br/>[[Pahari-Pothwari|Pahari]]<br/>[[Hindko]]<br/>[[Gojri]]<br/>[[Kashmiri language|Kashmiri]]<br/>[[Punjabi language|Punjabi]]<br/>[[Kundal Shahi language|Kundal Shahi]]<br/>others}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = [[Districts of Pakistan|Districts]] | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = Towns | blank2_info_sec2 = 19 | blank3_name_sec2 = [[Union Councils of Pakistan|Union Councils]] | blank3_info_sec2 = 182 }} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' (اردو: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو پاڪستان جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ وڏي ڪشمير واري علائقي جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال 1947ع کان هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو) کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي 40,45,366 آھي. ھي علائقو 13،300 چورس ڪلوميٽر (5،135 چورس ميل) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  ھندڪو، گوجري، پنجابي ۽  پشتو ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽ منسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته حڪومت پاڪستان جي ڪشمير معاملن واري وزارت ۽ گلگت بلتستان پاڻ ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو پاڪستان جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 1,00,000 ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري زراعت، خدمتن، سياحت ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947 ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ هندستان يا پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. هري سنگهه، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي گلگت بلتستان) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا. سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت پونڇ ۾ شروع ٿي، جيڪو اولهه پنجاب جي راولپنڊي ڊويزن سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي راولپنڊي ۾ مظفرآباد، پونڇ ۽ ميرپور جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، غلام نبي گلڪار جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو. بهرحال، اها حڪومت سرينگر ۾ غلام نبي گلڪار جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي. 24 آڪٽوبر تي پلندري ۾ سردار ابراهيم خان جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي. 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن مظفرآباد ۽ بارهمولا جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا هندستان کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو هندستان سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ هندستان جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول هندستان جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو. ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي. هندستاني ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. the time of the [[Partition of India]] in 1947, the British abandoned their [[suzerainty]] over the [[princely states]], which were left with the options of joining India or Pakistan or remaining independent. [[Hari Singh]], the [[maharaja]] of Jammu and Kashmir, wanted his state to remain independent.<ref>{{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> Muslims in the western districts of the Jammu province (current day Azad Kashmir) and in the Frontier Districts province (current day [[Gilgit-Baltistan]]) had wanted to join [[Pakistan]].{{sfn|Snedden|2013|loc =p. 14: "Similarly, Muslims in Western Jammu Province, particularly in Poonch, many of whom had martial capabilities, and Muslims in the Frontier Districts Province strongly wanted J&K to join Pakistan."}} In Spring 1947, an uprising against the maharaja broke out in [[Poonch district, Pakistan|Poonch]], an area bordering the [[Rawalpindi division]] of [[West Punjab]]. The maharaja's administration is said to have started levying punitive taxes on the peasantry which provoked a local revolt and the administration resorted to brutal suppression. The area's population, swelled by recently demobilised soldiers following [[World War II]], rebelled against the maharaja's forces and gained control of almost the entire district. Following this victory, the pro-Pakistan chieftains of the western districts of [[Muzaffarabad district|Muzaffarabad]], [[History of Poonch District|Poonch]] and [[Mirpur district|Mirpur]] proclaimed a provisional Azad Jammu and Kashmir government in Rawalpindi on October 3, 1947.{{sfn|Bose|2003|pp=32–33}}{{refn|group=note|Officially, the Mirpur and Poonch districts were in the Jammu province of the state and Muzaffarabad was in the Kashmir province. All three provinces spoke languages related to [[Punjabi language|Punjabi]], not the [[Kashmiri language]] spoken in the [[Kashmir Valley]].<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref>}} Ghulam Nabi Gilkar, under the assumed name "Mr. Anwar," issued a proclamation in the name of the provisional government in [[Muzaffarabad]]. However, this government quickly fizzled out with the arrest of Anwar in Srinagar.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} On October 24, a second provisional government of Azad Kashmir was established at [[Palandri]] under the leadership of [[Sardar Ibrahim Khan]].{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} On October 21, several thousand [[Pashtuns|Pashtun]] tribesmen from [[North-West Frontier Province (1901–1955)|North-West Frontier Province]] poured into Jammu and Kashmir to help with the rebellion against the maharaja's rule. They were led by experienced military leaders and were equipped with modern arms. The maharaja's crumbling forces were unable to withstand the onslaught. The tribesmen captured the towns of Muzaffarabad and [[Baramulla]], the latter of which is {{convert|20|mi|km|order=flip}} northwest of the state capital [[Srinagar]]. On October 24, the Maharaja requested military assistance from India, which responded that it was unable to help him unless he acceded to India. Accordingly, on October 26, 1947, Maharaja Hari Singh signed an [[Instrument of Accession (Jammu and Kashmir)|Instrument of Accession]], handing over control of defence, external affairs, and communications to the Government of India in return for military aid.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref> Indian troops were immediately airlifted into Srinagar.{{sfn|Bose|2003|pp=35–36}} Pakistan intervened subsequently.<ref name = britannica /> Fighting ensued between the Indian and Pakistani armies, with the two areas of control more or less stabilised around what is now known as the "[[Line of Control]]".<ref> {{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> India later approached the United Nations, asking it to resolve the dispute, and resolutions were passed in favour of the holding of a plebiscite with regard to Kashmir's future. However, no such plebiscite has ever been held on either side, since there was a precondition that required the withdrawal of the Pakistani army along with the non-state elements and the subsequent partial withdrawal of the Indian army<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> from the parts of Kashmir under their respective control&nbsp;– a withdrawal that never took place.<ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> In 1949, a formal cease-fire line separating the Indian- and Pakistani-controlled parts of Kashmir came into effect. Following the [[Karachi Agreement|1949 cease-fire agreement]] with India, the government of Pakistan divided the northern and western parts of Kashmir that it controlled at the time of the cease-fire into the following two separately controlled political entities: * Azad Jammu and Kashmir (AJK)&nbsp;– the narrow, southern part, {{convert|250|mi|km|order=flip|abbr=on}} long, with a width varying from {{convert|10|to|40|mi|km|round=5|order=flip|abbr=on}}. * [[Gilgit–Baltistan]] formerly called the [[Federally Administered Northern Areas]] (FANA)&nbsp;– the much larger political entity to the north of AJK with an area of {{convert|72496|km2|sqmi|abbr=on}}. In 1955, the [[1955 Poonch uprising|Poonch uprising]] broke out. It was largely concentrated in areas of [[Rawalakot]] as well as the rest of [[Poonch Division]]. It ended in 1956.{{sfn|Snedden|2013|loc=pp. 120, 121, 122}} In 1970, [[Yahya Khan|Yahya Khan's]] military administration promulgated a 'rudimentary' constitution, 'The Azad Jammu and Kashmir Government Act, 1970' which provided AJK a presidential system, an elected legislative assembly and 'considerable' autonomy. Snedden refers to it as having "delivered the most autonomy ever enjoyed by this region – or by any region in J&K." The central government only controlling foreign affairs, defence and currency, while the MKA was sidelined.<ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} [[Zulfikar Ali Bhutto]], then Prime-Minister of Pakistan, with some local support imposed the '[[Interim Constitution of Azad Jammu and Kashmir (1974)|Azad Jammu and Kashmir Interim Constitution Act, 1974]]’ (Interim till the Kashmir dispute was resolved with India). It allowed AJK a directly elected [[Azad Kashmir Legislative Assembly|AJK Legislative Assembly]], and a smaller indirectly elected [[Azad Jammu and Kashmir Council]] in Islamabad. This arrangement reduced the power of the MKA, however Snedden referred to it as a "diminution."<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} Danish Khan in ''[[The Friday Times]]'' characterizes this development as providing "an avenue for citizens to draw attention from political elites towards immediate socio-economic and developmental concerns such as access to basic infrastructure and public goods," further stating "while public sector investments in infrastructure and social sectors have shown relative improvements over the years, the overarching narrative in the political sphere, spanning across party lines, remains heavily focused on the Jammu & Kashmir conflict rather than indigenous socio-economic development."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> The Constitution provides Kashmir its own [[President of Azad Kashmir|President]], [[Prime Minister of Azad Kashmir|Prime-Minister]], [[High Court of Azad Jammu and Kashmir|High Court]], [[Supreme Court of Azad Jammu and Kashmir|Supreme Court]], Auditor General and Chief Election Commissioner as well.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> The 13th Amendment to the AJK Constitution, passed in [[Muzaffarabad]] empowered the AJK government, increased the powers of the elected assembly, granted Azad Kashmir greater financial and administrative powers and sought to make the federal territory more autonomous. The word "Act" was also deleted from the Constitution.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> At one time under Pakistani control, Kashmir's [[Trans-Karakoram Tract|Shaksgam tract]], a small region along the northeastern border of Gilgit–Baltistan, was provisionally ceded by Pakistan to the People's Republic of China in 1963 which helped in resolving China-Pakistan boundary dispute and now the forms part of China's [[Xinjiang]] Uygur Autonomous Region. In 1972, the then current border between the Indian and Pakistani controlled parts of Kashmir was designated as the "[[Line of Control]]". This line has remained unchanged<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> since the 1972 [[Simla Agreement]], which bound the two countries "to settle their differences by peaceful means through bilateral negotiations". Some political experts claim that, in view of that pact, the only solution to the issue is mutual negotiation between the two countries without involving a third party such as the United Nation.<ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> The 1974 Interim Constitution Act was passed by the 48-member Azad Jammu and Kashmir unicameral assembly.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> In April 1997, the [[Nawaz Sharif]] government refused to grant constitutional status to Azad Jammu and Kashmir stating that "'The grant of constitutional rights to these people will amount to unilateral annexation of these areas."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== {{Sister project links|voy=Azad Kashmir}} * {{Official website|http://www.ajk.gov.pk/ }} * [http://pndajk.gov.pk/ Planning & Development Department AJ&K] AJ&K Planning and Development Department * [https://ajktourism.gov.pk/ AJ&K Tourism & Archaeology Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016160356/https://ajktourism.gov.pk/ |date=October 16, 2019 }} Tourism in Azad Kashmir {{Authority control}} [[زمرو:آزاد ڪشمير]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:1947 ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي اردو هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:ڪشميري ٻولي]] [[زمرو:اردو]] [[زمرو:2005 ڪشمير زلزلو]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] ndeml2txbyxr2mmkmwx7hmzcmsp8nzh 378693 378680 2026-05-17T18:50:31Z Memon2025 21315 378693 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = ترانو | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party = | leader_title = صدر | leader_name = مسعود خان | leader_title1 = وزير اعظم | leader_name1 = راجا فاروق حيدر (پاڪستان مسلم ليگ ن) | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Time in Pakistan|PKT]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = Main Languages | blank_info_sec1 = {{vunblist|[[Urdu]] (official)<br/>[[Pahari-Pothwari|Pahari]]<br/>[[Hindko]]<br/>[[Gojri]]<br/>[[Kashmiri language|Kashmiri]]<br/>[[Punjabi language|Punjabi]]<br/>[[Kundal Shahi language|Kundal Shahi]]<br/>others}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = [[Districts of Pakistan|Districts]] | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = Towns | blank2_info_sec2 = 19 | blank3_name_sec2 = [[Union Councils of Pakistan|Union Councils]] | blank3_info_sec2 = 182 }} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' (اردو: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو پاڪستان جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ وڏي ڪشمير واري علائقي جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال 1947ع کان هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو) کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي 40,45,366 آھي. ھي علائقو 13،300 چورس ڪلوميٽر (5،135 چورس ميل) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  ھندڪو، گوجري، پنجابي ۽  پشتو ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽ منسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته حڪومت پاڪستان جي ڪشمير معاملن واري وزارت ۽ گلگت بلتستان پاڻ ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو پاڪستان جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 1,00,000 ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري زراعت، خدمتن، سياحت ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947 ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ هندستان يا پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. هري سنگهه، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي گلگت بلتستان) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا. سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت پونڇ ۾ شروع ٿي، جيڪو اولهه پنجاب جي راولپنڊي ڊويزن سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي راولپنڊي ۾ مظفرآباد، پونڇ ۽ ميرپور جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، غلام نبي گلڪار جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو. بهرحال، اها حڪومت سرينگر ۾ غلام نبي گلڪار جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي. 24 آڪٽوبر تي پلندري ۾ سردار ابراهيم خان جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي. 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن مظفرآباد ۽ بارهمولا جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا هندستان کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو هندستان سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ هندستان جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول هندستان جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو. ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي. هندستاني ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. the time of the [[Partition of India]] in 1947, the British abandoned their [[suzerainty]] over the [[princely states]], which were left with the options of joining India or Pakistan or remaining independent. [[Hari Singh]], the [[maharaja]] of Jammu and Kashmir, wanted his state to remain independent.<ref>{{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> Muslims in the western districts of the Jammu province (current day Azad Kashmir) and in the Frontier Districts province (current day [[Gilgit-Baltistan]]) had wanted to join [[Pakistan]].{{sfn|Snedden|2013|loc =p. 14: "Similarly, Muslims in Western Jammu Province, particularly in Poonch, many of whom had martial capabilities, and Muslims in the Frontier Districts Province strongly wanted J&K to join Pakistan."}} In Spring 1947, an uprising against the maharaja broke out in [[Poonch district, Pakistan|Poonch]], an area bordering the [[Rawalpindi division]] of [[West Punjab]]. The maharaja's administration is said to have started levying punitive taxes on the peasantry which provoked a local revolt and the administration resorted to brutal suppression. The area's population, swelled by recently demobilised soldiers following [[World War II]], rebelled against the maharaja's forces and gained control of almost the entire district. Following this victory, the pro-Pakistan chieftains of the western districts of [[Muzaffarabad district|Muzaffarabad]], [[History of Poonch District|Poonch]] and [[Mirpur district|Mirpur]] proclaimed a provisional Azad Jammu and Kashmir government in Rawalpindi on October 3, 1947.{{sfn|Bose|2003|pp=32–33}}{{refn|group=note|Officially, the Mirpur and Poonch districts were in the Jammu province of the state and Muzaffarabad was in the Kashmir province. All three provinces spoke languages related to [[Punjabi language|Punjabi]], not the [[Kashmiri language]] spoken in the [[Kashmir Valley]].<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref>}} Ghulam Nabi Gilkar, under the assumed name "Mr. Anwar," issued a proclamation in the name of the provisional government in [[Muzaffarabad]]. However, this government quickly fizzled out with the arrest of Anwar in Srinagar.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} On October 24, a second provisional government of Azad Kashmir was established at [[Palandri]] under the leadership of [[Sardar Ibrahim Khan]].{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} On October 21, several thousand [[Pashtuns|Pashtun]] tribesmen from [[North-West Frontier Province (1901–1955)|North-West Frontier Province]] poured into Jammu and Kashmir to help with the rebellion against the maharaja's rule. They were led by experienced military leaders and were equipped with modern arms. The maharaja's crumbling forces were unable to withstand the onslaught. The tribesmen captured the towns of Muzaffarabad and [[Baramulla]], the latter of which is {{convert|20|mi|km|order=flip}} northwest of the state capital [[Srinagar]]. On October 24, the Maharaja requested military assistance from India, which responded that it was unable to help him unless he acceded to India. Accordingly, on October 26, 1947, Maharaja Hari Singh signed an [[Instrument of Accession (Jammu and Kashmir)|Instrument of Accession]], handing over control of defence, external affairs, and communications to the Government of India in return for military aid.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref> Indian troops were immediately airlifted into Srinagar.{{sfn|Bose|2003|pp=35–36}} Pakistan intervened subsequently.<ref name = britannica /> Fighting ensued between the Indian and Pakistani armies, with the two areas of control more or less stabilised around what is now known as the "[[Line of Control]]".<ref> {{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> India later approached the United Nations, asking it to resolve the dispute, and resolutions were passed in favour of the holding of a plebiscite with regard to Kashmir's future. However, no such plebiscite has ever been held on either side, since there was a precondition that required the withdrawal of the Pakistani army along with the non-state elements and the subsequent partial withdrawal of the Indian army<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> from the parts of Kashmir under their respective control&nbsp;– a withdrawal that never took place.<ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> In 1949, a formal cease-fire line separating the Indian- and Pakistani-controlled parts of Kashmir came into effect. Following the [[Karachi Agreement|1949 cease-fire agreement]] with India, the government of Pakistan divided the northern and western parts of Kashmir that it controlled at the time of the cease-fire into the following two separately controlled political entities: * Azad Jammu and Kashmir (AJK)&nbsp;– the narrow, southern part, {{convert|250|mi|km|order=flip|abbr=on}} long, with a width varying from {{convert|10|to|40|mi|km|round=5|order=flip|abbr=on}}. * [[Gilgit–Baltistan]] formerly called the [[Federally Administered Northern Areas]] (FANA)&nbsp;– the much larger political entity to the north of AJK with an area of {{convert|72496|km2|sqmi|abbr=on}}. In 1955, the [[1955 Poonch uprising|Poonch uprising]] broke out. It was largely concentrated in areas of [[Rawalakot]] as well as the rest of [[Poonch Division]]. It ended in 1956.{{sfn|Snedden|2013|loc=pp. 120, 121, 122}} In 1970, [[Yahya Khan|Yahya Khan's]] military administration promulgated a 'rudimentary' constitution, 'The Azad Jammu and Kashmir Government Act, 1970' which provided AJK a presidential system, an elected legislative assembly and 'considerable' autonomy. Snedden refers to it as having "delivered the most autonomy ever enjoyed by this region – or by any region in J&K." The central government only controlling foreign affairs, defence and currency, while the MKA was sidelined.<ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} [[Zulfikar Ali Bhutto]], then Prime-Minister of Pakistan, with some local support imposed the '[[Interim Constitution of Azad Jammu and Kashmir (1974)|Azad Jammu and Kashmir Interim Constitution Act, 1974]]’ (Interim till the Kashmir dispute was resolved with India). It allowed AJK a directly elected [[Azad Kashmir Legislative Assembly|AJK Legislative Assembly]], and a smaller indirectly elected [[Azad Jammu and Kashmir Council]] in Islamabad. This arrangement reduced the power of the MKA, however Snedden referred to it as a "diminution."<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} Danish Khan in ''[[The Friday Times]]'' characterizes this development as providing "an avenue for citizens to draw attention from political elites towards immediate socio-economic and developmental concerns such as access to basic infrastructure and public goods," further stating "while public sector investments in infrastructure and social sectors have shown relative improvements over the years, the overarching narrative in the political sphere, spanning across party lines, remains heavily focused on the Jammu & Kashmir conflict rather than indigenous socio-economic development."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> The Constitution provides Kashmir its own [[President of Azad Kashmir|President]], [[Prime Minister of Azad Kashmir|Prime-Minister]], [[High Court of Azad Jammu and Kashmir|High Court]], [[Supreme Court of Azad Jammu and Kashmir|Supreme Court]], Auditor General and Chief Election Commissioner as well.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> The 13th Amendment to the AJK Constitution, passed in [[Muzaffarabad]] empowered the AJK government, increased the powers of the elected assembly, granted Azad Kashmir greater financial and administrative powers and sought to make the federal territory more autonomous. The word "Act" was also deleted from the Constitution.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> At one time under Pakistani control, Kashmir's [[Trans-Karakoram Tract|Shaksgam tract]], a small region along the northeastern border of Gilgit–Baltistan, was provisionally ceded by Pakistan to the People's Republic of China in 1963 which helped in resolving China-Pakistan boundary dispute and now the forms part of China's [[Xinjiang]] Uygur Autonomous Region. In 1972, the then current border between the Indian and Pakistani controlled parts of Kashmir was designated as the "[[Line of Control]]". This line has remained unchanged<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> since the 1972 [[Simla Agreement]], which bound the two countries "to settle their differences by peaceful means through bilateral negotiations". Some political experts claim that, in view of that pact, the only solution to the issue is mutual negotiation between the two countries without involving a third party such as the United Nation.<ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> The 1974 Interim Constitution Act was passed by the 48-member Azad Jammu and Kashmir unicameral assembly.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> In April 1997, the [[Nawaz Sharif]] government refused to grant constitutional status to Azad Jammu and Kashmir stating that "'The grant of constitutional rights to these people will amount to unilateral annexation of these areas."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== {{Sister project links|voy=Azad Kashmir}} * {{Official website|http://www.ajk.gov.pk/ }} * [http://pndajk.gov.pk/ Planning & Development Department AJ&K] AJ&K Planning and Development Department * [https://ajktourism.gov.pk/ AJ&K Tourism & Archaeology Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016160356/https://ajktourism.gov.pk/ |date=October 16, 2019 }} Tourism in Azad Kashmir {{Authority control}} [[زمرو:آزاد ڪشمير]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:1947 ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي اردو هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:ڪشميري ٻولي]] [[زمرو:اردو]] [[زمرو:2005 ڪشمير زلزلو]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] ja7cioqxmdp0hm3w63yz3pn514zlqsm 378810 378693 2026-05-18T08:31:17Z Memon2025 21315 378810 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint =قائم ڪيل: (آزاد ڪشمير جو ڏينهن) 24 آڪٽوبر 1947. گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر: مظفرآباد. انتظامي ڊويزنون: 3. ميرپور. مظفرآباد. پونچھ. * حڪومت • قسم: وفاقي پارلياماني جمهوريه جي تحت نامياري طور تي خود مختيار پارلياماني جمهوريه. • جسم: آزاد ڪشمير جي حڪومت. • صدر: چوڌري لطيف اڪبر (قائم مقام). • وزيراعظم: فيصل ممتاز راٺوڙ. • چيف سيڪريٽري: دائود محمد وڏيچ (بي پي ايس-21 پي اي ايس). • قانون ساز: آزاد جمو ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي. * • ڪل: * آبادي (2017 جي مردم شماري) • ڪل: 40,73,573 • کثافت: * مشهور نالو: ڪشميري. * ٽائيم زون: UTC+05:00 (PKT. پاڪستان جو معياري وقت) * سرڪاري ٻوليون: اردو انگريزي رياستي ٻوليون اڪثريت: پهاڙي (پنجابي جو تلفظ) هندڪو، پوٺواري ٻيا: گوجري، ڪشميري، پشتو خواندگي جي شرح (2017): انساني ترقي جو انڊيڪس (2017): 0.811 تمام گهڻو (ٻيو) ڊويزن: 3 ضلعا: 10 تحصيل: 32 يونين ڪائونسلون: 183 ويب سائيٽ: www.ajk.gov.pk. | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = ترانو | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party = | leader_title = صدر | leader_name = مسعود خان | leader_title1 = وزير اعظم | leader_name1 = راجا فاروق حيدر (پاڪستان مسلم ليگ ن) | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Time in Pakistan|PKT]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = Main Languages | blank_info_sec1 = {{vunblist|[[Urdu]] (official)<br/>[[Pahari-Pothwari|Pahari]]<br/>[[Hindko]]<br/>[[Gojri]]<br/>[[Kashmiri language|Kashmiri]]<br/>[[Punjabi language|Punjabi]]<br/>[[Kundal Shahi language|Kundal Shahi]]<br/>others}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = [[Districts of Pakistan|Districts]] | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = Towns | blank2_info_sec2 = 19 | blank3_name_sec2 = [[Union Councils of Pakistan|Union Councils]] | blank3_info_sec2 = 182 }} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' (اردو: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو پاڪستان جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ وڏي ڪشمير واري علائقي جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال 1947ع کان هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو) کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي 40,45,366 آھي. ھي علائقو 13،300 چورس ڪلوميٽر (5،135 چورس ميل) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  ھندڪو، گوجري، پنجابي ۽  پشتو ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽ منسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته حڪومت پاڪستان جي ڪشمير معاملن واري وزارت ۽ گلگت بلتستان پاڻ ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو پاڪستان جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 1,00,000 ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري زراعت، خدمتن، سياحت ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947 ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ هندستان يا پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. هري سنگهه، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي گلگت بلتستان) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا. سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت پونڇ ۾ شروع ٿي، جيڪو اولهه پنجاب جي راولپنڊي ڊويزن سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي راولپنڊي ۾ مظفرآباد، پونڇ ۽ ميرپور جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، غلام نبي گلڪار جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو. بهرحال، اها حڪومت سرينگر ۾ غلام نبي گلڪار جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي. 24 آڪٽوبر تي پلندري ۾ سردار ابراهيم خان جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي. 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن مظفرآباد ۽ بارهمولا جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا هندستان کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو هندستان سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ هندستان جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول هندستان جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو. ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي. هندستاني ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. the time of the [[Partition of India]] in 1947, the British abandoned their [[suzerainty]] over the [[princely states]], which were left with the options of joining India or Pakistan or remaining independent. [[Hari Singh]], the [[maharaja]] of Jammu and Kashmir, wanted his state to remain independent.<ref>{{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> Muslims in the western districts of the Jammu province (current day Azad Kashmir) and in the Frontier Districts province (current day [[Gilgit-Baltistan]]) had wanted to join [[Pakistan]].{{sfn|Snedden|2013|loc =p. 14: "Similarly, Muslims in Western Jammu Province, particularly in Poonch, many of whom had martial capabilities, and Muslims in the Frontier Districts Province strongly wanted J&K to join Pakistan."}} In Spring 1947, an uprising against the maharaja broke out in [[Poonch district, Pakistan|Poonch]], an area bordering the [[Rawalpindi division]] of [[West Punjab]]. The maharaja's administration is said to have started levying punitive taxes on the peasantry which provoked a local revolt and the administration resorted to brutal suppression. The area's population, swelled by recently demobilised soldiers following [[World War II]], rebelled against the maharaja's forces and gained control of almost the entire district. Following this victory, the pro-Pakistan chieftains of the western districts of [[Muzaffarabad district|Muzaffarabad]], [[History of Poonch District|Poonch]] and [[Mirpur district|Mirpur]] proclaimed a provisional Azad Jammu and Kashmir government in Rawalpindi on October 3, 1947.{{sfn|Bose|2003|pp=32–33}}{{refn|group=note|Officially, the Mirpur and Poonch districts were in the Jammu province of the state and Muzaffarabad was in the Kashmir province. All three provinces spoke languages related to [[Punjabi language|Punjabi]], not the [[Kashmiri language]] spoken in the [[Kashmir Valley]].<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref>}} Ghulam Nabi Gilkar, under the assumed name "Mr. Anwar," issued a proclamation in the name of the provisional government in [[Muzaffarabad]]. However, this government quickly fizzled out with the arrest of Anwar in Srinagar.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} On October 24, a second provisional government of Azad Kashmir was established at [[Palandri]] under the leadership of [[Sardar Ibrahim Khan]].{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} On October 21, several thousand [[Pashtuns|Pashtun]] tribesmen from [[North-West Frontier Province (1901–1955)|North-West Frontier Province]] poured into Jammu and Kashmir to help with the rebellion against the maharaja's rule. They were led by experienced military leaders and were equipped with modern arms. The maharaja's crumbling forces were unable to withstand the onslaught. The tribesmen captured the towns of Muzaffarabad and [[Baramulla]], the latter of which is {{convert|20|mi|km|order=flip}} northwest of the state capital [[Srinagar]]. On October 24, the Maharaja requested military assistance from India, which responded that it was unable to help him unless he acceded to India. Accordingly, on October 26, 1947, Maharaja Hari Singh signed an [[Instrument of Accession (Jammu and Kashmir)|Instrument of Accession]], handing over control of defence, external affairs, and communications to the Government of India in return for military aid.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref> Indian troops were immediately airlifted into Srinagar.{{sfn|Bose|2003|pp=35–36}} Pakistan intervened subsequently.<ref name = britannica /> Fighting ensued between the Indian and Pakistani armies, with the two areas of control more or less stabilised around what is now known as the "[[Line of Control]]".<ref> {{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> India later approached the United Nations, asking it to resolve the dispute, and resolutions were passed in favour of the holding of a plebiscite with regard to Kashmir's future. However, no such plebiscite has ever been held on either side, since there was a precondition that required the withdrawal of the Pakistani army along with the non-state elements and the subsequent partial withdrawal of the Indian army<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> from the parts of Kashmir under their respective control&nbsp;– a withdrawal that never took place.<ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> In 1949, a formal cease-fire line separating the Indian- and Pakistani-controlled parts of Kashmir came into effect. Following the [[Karachi Agreement|1949 cease-fire agreement]] with India, the government of Pakistan divided the northern and western parts of Kashmir that it controlled at the time of the cease-fire into the following two separately controlled political entities: * Azad Jammu and Kashmir (AJK)&nbsp;– the narrow, southern part, {{convert|250|mi|km|order=flip|abbr=on}} long, with a width varying from {{convert|10|to|40|mi|km|round=5|order=flip|abbr=on}}. * [[Gilgit–Baltistan]] formerly called the [[Federally Administered Northern Areas]] (FANA)&nbsp;– the much larger political entity to the north of AJK with an area of {{convert|72496|km2|sqmi|abbr=on}}. In 1955, the [[1955 Poonch uprising|Poonch uprising]] broke out. It was largely concentrated in areas of [[Rawalakot]] as well as the rest of [[Poonch Division]]. It ended in 1956.{{sfn|Snedden|2013|loc=pp. 120, 121, 122}} In 1970, [[Yahya Khan|Yahya Khan's]] military administration promulgated a 'rudimentary' constitution, 'The Azad Jammu and Kashmir Government Act, 1970' which provided AJK a presidential system, an elected legislative assembly and 'considerable' autonomy. Snedden refers to it as having "delivered the most autonomy ever enjoyed by this region – or by any region in J&K." The central government only controlling foreign affairs, defence and currency, while the MKA was sidelined.<ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} [[Zulfikar Ali Bhutto]], then Prime-Minister of Pakistan, with some local support imposed the '[[Interim Constitution of Azad Jammu and Kashmir (1974)|Azad Jammu and Kashmir Interim Constitution Act, 1974]]’ (Interim till the Kashmir dispute was resolved with India). It allowed AJK a directly elected [[Azad Kashmir Legislative Assembly|AJK Legislative Assembly]], and a smaller indirectly elected [[Azad Jammu and Kashmir Council]] in Islamabad. This arrangement reduced the power of the MKA, however Snedden referred to it as a "diminution."<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} Danish Khan in ''[[The Friday Times]]'' characterizes this development as providing "an avenue for citizens to draw attention from political elites towards immediate socio-economic and developmental concerns such as access to basic infrastructure and public goods," further stating "while public sector investments in infrastructure and social sectors have shown relative improvements over the years, the overarching narrative in the political sphere, spanning across party lines, remains heavily focused on the Jammu & Kashmir conflict rather than indigenous socio-economic development."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> The Constitution provides Kashmir its own [[President of Azad Kashmir|President]], [[Prime Minister of Azad Kashmir|Prime-Minister]], [[High Court of Azad Jammu and Kashmir|High Court]], [[Supreme Court of Azad Jammu and Kashmir|Supreme Court]], Auditor General and Chief Election Commissioner as well.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> The 13th Amendment to the AJK Constitution, passed in [[Muzaffarabad]] empowered the AJK government, increased the powers of the elected assembly, granted Azad Kashmir greater financial and administrative powers and sought to make the federal territory more autonomous. The word "Act" was also deleted from the Constitution.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> At one time under Pakistani control, Kashmir's [[Trans-Karakoram Tract|Shaksgam tract]], a small region along the northeastern border of Gilgit–Baltistan, was provisionally ceded by Pakistan to the People's Republic of China in 1963 which helped in resolving China-Pakistan boundary dispute and now the forms part of China's [[Xinjiang]] Uygur Autonomous Region. In 1972, the then current border between the Indian and Pakistani controlled parts of Kashmir was designated as the "[[Line of Control]]". This line has remained unchanged<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> since the 1972 [[Simla Agreement]], which bound the two countries "to settle their differences by peaceful means through bilateral negotiations". Some political experts claim that, in view of that pact, the only solution to the issue is mutual negotiation between the two countries without involving a third party such as the United Nation.<ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> The 1974 Interim Constitution Act was passed by the 48-member Azad Jammu and Kashmir unicameral assembly.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> In April 1997, the [[Nawaz Sharif]] government refused to grant constitutional status to Azad Jammu and Kashmir stating that "'The grant of constitutional rights to these people will amount to unilateral annexation of these areas."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== {{Sister project links|voy=Azad Kashmir}} * {{Official website|http://www.ajk.gov.pk/ }} * [http://pndajk.gov.pk/ Planning & Development Department AJ&K] AJ&K Planning and Development Department * [https://ajktourism.gov.pk/ AJ&K Tourism & Archaeology Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016160356/https://ajktourism.gov.pk/ |date=October 16, 2019 }} Tourism in Azad Kashmir {{Authority control}} [[زمرو:آزاد ڪشمير]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:1947 ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي اردو هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:ڪشميري ٻولي]] [[زمرو:اردو]] [[زمرو:2005 ڪشمير زلزلو]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] 8qcszv024yoezwuka08x02jmitdu0na 378811 378810 2026-05-18T09:22:00Z Memon2025 21315 378811 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = [[ترانو]] | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم ڪيل | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party =PPP | leader_title = [[صدر]] | leader_name = چوڌري لطيف اڪبر (قائم مقام) | leader_title1 = [[وزيراعظم|وزير اعظم]] | leader_name1 = فيصل ممتاز راٺوڙ | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym =ڪشميري | population_note =: (آزاد ڪشمير جو ڏينهن) 24 آڪٽوبر 1947. گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر: مظفرآباد. انتظامي ڊويزنون: 3. ميرپور. مظفرآباد. پونچھ. * حڪومت • قسم: وفاقي پارلياماني جمهوريه جي تحت نامياري طور تي خود مختيار پارلياماني جمهوريه. • جسم: آزاد ڪشمير جي حڪومت. • * • ڪل: * آبادي (2017 جي مردم شماري) • ڪل: 40,73,573 • کثافت: * مشهور نالو: . * ٽائيم زون: UTC+05:00 (PKT. ) * | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = ٻوليون | blank_info_sec1 = {{vunblist|اردو|انگريزي (سرڪاري)<br/>پهاڙي (پنجابي جو تلفظ) (اڪثريت)|هندڪو|پوٺواري|گوجري|ڪشميري|پنجابي|پشتو (رياستي ٻوليون}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = ضلعا | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = تحصيل | blank2_info_sec2 = 32 | blank3_name_sec2 = يونين ڪائونسلون: 183 | blank3_info_sec2 = 182 |leader_name2=دائود محمد وڏيچ (بي پي ايس-21 پي اي ايس)|leader_title2=چيف سيڪريٽري|area_land_km2=1000|total_type=ڪل|leader_title3=قانون ساز|leader_name3=آزاد جمو ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي.|blank_info=|blank1_name_sec1=خواندگي جي شرح (2017)|blank1_name=75%|blank3_name_sec1=ڊويزن|blank3_name=3|blank3_info_sec1=انساني ترقي جو انڊيڪس (2017)|blank3_info=0.811 تمام گهڻو (ٻيو)}} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' (اردو: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو پاڪستان جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ وڏي ڪشمير واري علائقي جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال 1947ع کان هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو) کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي 40,45,366 آھي. ھي علائقو 13،300 چورس ڪلوميٽر (5،135 چورس ميل) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  ھندڪو، گوجري، پنجابي ۽  پشتو ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽ منسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته حڪومت پاڪستان جي ڪشمير معاملن واري وزارت ۽ گلگت بلتستان پاڻ ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو پاڪستان جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 1,00,000 ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري زراعت، خدمتن، سياحت ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947 ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ هندستان يا پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. هري سنگهه، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي گلگت بلتستان) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا. سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت پونڇ ۾ شروع ٿي، جيڪو اولهه پنجاب جي راولپنڊي ڊويزن سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي راولپنڊي ۾ مظفرآباد، پونڇ ۽ ميرپور جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، غلام نبي گلڪار جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو. بهرحال، اها حڪومت سرينگر ۾ غلام نبي گلڪار جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي. 24 آڪٽوبر تي پلندري ۾ سردار ابراهيم خان جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي. 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن مظفرآباد ۽ بارهمولا جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا هندستان کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو هندستان سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ هندستان جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول هندستان جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو. ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي. هندستاني ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. the time of the [[Partition of India]] in 1947, the British abandoned their [[suzerainty]] over the [[princely states]], which were left with the options of joining India or Pakistan or remaining independent. [[Hari Singh]], the [[maharaja]] of Jammu and Kashmir, wanted his state to remain independent.<ref>{{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> Muslims in the western districts of the Jammu province (current day Azad Kashmir) and in the Frontier Districts province (current day [[Gilgit-Baltistan]]) had wanted to join [[Pakistan]].{{sfn|Snedden|2013|loc =p. 14: "Similarly, Muslims in Western Jammu Province, particularly in Poonch, many of whom had martial capabilities, and Muslims in the Frontier Districts Province strongly wanted J&K to join Pakistan."}} In Spring 1947, an uprising against the maharaja broke out in [[Poonch district, Pakistan|Poonch]], an area bordering the [[Rawalpindi division]] of [[West Punjab]]. The maharaja's administration is said to have started levying punitive taxes on the peasantry which provoked a local revolt and the administration resorted to brutal suppression. The area's population, swelled by recently demobilised soldiers following [[World War II]], rebelled against the maharaja's forces and gained control of almost the entire district. Following this victory, the pro-Pakistan chieftains of the western districts of [[Muzaffarabad district|Muzaffarabad]], [[History of Poonch District|Poonch]] and [[Mirpur district|Mirpur]] proclaimed a provisional Azad Jammu and Kashmir government in Rawalpindi on October 3, 1947.{{sfn|Bose|2003|pp=32–33}}{{refn|group=note|Officially, the Mirpur and Poonch districts were in the Jammu province of the state and Muzaffarabad was in the Kashmir province. All three provinces spoke languages related to [[Punjabi language|Punjabi]], not the [[Kashmiri language]] spoken in the [[Kashmir Valley]].<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref>}} Ghulam Nabi Gilkar, under the assumed name "Mr. Anwar," issued a proclamation in the name of the provisional government in [[Muzaffarabad]]. However, this government quickly fizzled out with the arrest of Anwar in Srinagar.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} On October 24, a second provisional government of Azad Kashmir was established at [[Palandri]] under the leadership of [[Sardar Ibrahim Khan]].{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} On October 21, several thousand [[Pashtuns|Pashtun]] tribesmen from [[North-West Frontier Province (1901–1955)|North-West Frontier Province]] poured into Jammu and Kashmir to help with the rebellion against the maharaja's rule. They were led by experienced military leaders and were equipped with modern arms. The maharaja's crumbling forces were unable to withstand the onslaught. The tribesmen captured the towns of Muzaffarabad and [[Baramulla]], the latter of which is {{convert|20|mi|km|order=flip}} northwest of the state capital [[Srinagar]]. On October 24, the Maharaja requested military assistance from India, which responded that it was unable to help him unless he acceded to India. Accordingly, on October 26, 1947, Maharaja Hari Singh signed an [[Instrument of Accession (Jammu and Kashmir)|Instrument of Accession]], handing over control of defence, external affairs, and communications to the Government of India in return for military aid.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref> Indian troops were immediately airlifted into Srinagar.{{sfn|Bose|2003|pp=35–36}} Pakistan intervened subsequently.<ref name = britannica /> Fighting ensued between the Indian and Pakistani armies, with the two areas of control more or less stabilised around what is now known as the "[[Line of Control]]".<ref> {{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> India later approached the United Nations, asking it to resolve the dispute, and resolutions were passed in favour of the holding of a plebiscite with regard to Kashmir's future. However, no such plebiscite has ever been held on either side, since there was a precondition that required the withdrawal of the Pakistani army along with the non-state elements and the subsequent partial withdrawal of the Indian army<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> from the parts of Kashmir under their respective control&nbsp;– a withdrawal that never took place.<ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> In 1949, a formal cease-fire line separating the Indian- and Pakistani-controlled parts of Kashmir came into effect. Following the [[Karachi Agreement|1949 cease-fire agreement]] with India, the government of Pakistan divided the northern and western parts of Kashmir that it controlled at the time of the cease-fire into the following two separately controlled political entities: * Azad Jammu and Kashmir (AJK)&nbsp;– the narrow, southern part, {{convert|250|mi|km|order=flip|abbr=on}} long, with a width varying from {{convert|10|to|40|mi|km|round=5|order=flip|abbr=on}}. * [[Gilgit–Baltistan]] formerly called the [[Federally Administered Northern Areas]] (FANA)&nbsp;– the much larger political entity to the north of AJK with an area of {{convert|72496|km2|sqmi|abbr=on}}. In 1955, the [[1955 Poonch uprising|Poonch uprising]] broke out. It was largely concentrated in areas of [[Rawalakot]] as well as the rest of [[Poonch Division]]. It ended in 1956.{{sfn|Snedden|2013|loc=pp. 120, 121, 122}} In 1970, [[Yahya Khan|Yahya Khan's]] military administration promulgated a 'rudimentary' constitution, 'The Azad Jammu and Kashmir Government Act, 1970' which provided AJK a presidential system, an elected legislative assembly and 'considerable' autonomy. Snedden refers to it as having "delivered the most autonomy ever enjoyed by this region – or by any region in J&K." The central government only controlling foreign affairs, defence and currency, while the MKA was sidelined.<ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} [[Zulfikar Ali Bhutto]], then Prime-Minister of Pakistan, with some local support imposed the '[[Interim Constitution of Azad Jammu and Kashmir (1974)|Azad Jammu and Kashmir Interim Constitution Act, 1974]]’ (Interim till the Kashmir dispute was resolved with India). It allowed AJK a directly elected [[Azad Kashmir Legislative Assembly|AJK Legislative Assembly]], and a smaller indirectly elected [[Azad Jammu and Kashmir Council]] in Islamabad. This arrangement reduced the power of the MKA, however Snedden referred to it as a "diminution."<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} Danish Khan in ''[[The Friday Times]]'' characterizes this development as providing "an avenue for citizens to draw attention from political elites towards immediate socio-economic and developmental concerns such as access to basic infrastructure and public goods," further stating "while public sector investments in infrastructure and social sectors have shown relative improvements over the years, the overarching narrative in the political sphere, spanning across party lines, remains heavily focused on the Jammu & Kashmir conflict rather than indigenous socio-economic development."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> The Constitution provides Kashmir its own [[President of Azad Kashmir|President]], [[Prime Minister of Azad Kashmir|Prime-Minister]], [[High Court of Azad Jammu and Kashmir|High Court]], [[Supreme Court of Azad Jammu and Kashmir|Supreme Court]], Auditor General and Chief Election Commissioner as well.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> The 13th Amendment to the AJK Constitution, passed in [[Muzaffarabad]] empowered the AJK government, increased the powers of the elected assembly, granted Azad Kashmir greater financial and administrative powers and sought to make the federal territory more autonomous. The word "Act" was also deleted from the Constitution.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> At one time under Pakistani control, Kashmir's [[Trans-Karakoram Tract|Shaksgam tract]], a small region along the northeastern border of Gilgit–Baltistan, was provisionally ceded by Pakistan to the People's Republic of China in 1963 which helped in resolving China-Pakistan boundary dispute and now the forms part of China's [[Xinjiang]] Uygur Autonomous Region. In 1972, the then current border between the Indian and Pakistani controlled parts of Kashmir was designated as the "[[Line of Control]]". This line has remained unchanged<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> since the 1972 [[Simla Agreement]], which bound the two countries "to settle their differences by peaceful means through bilateral negotiations". Some political experts claim that, in view of that pact, the only solution to the issue is mutual negotiation between the two countries without involving a third party such as the United Nation.<ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> The 1974 Interim Constitution Act was passed by the 48-member Azad Jammu and Kashmir unicameral assembly.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> In April 1997, the [[Nawaz Sharif]] government refused to grant constitutional status to Azad Jammu and Kashmir stating that "'The grant of constitutional rights to these people will amount to unilateral annexation of these areas."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== {{Sister project links|voy=Azad Kashmir}} * {{Official website|http://www.ajk.gov.pk/ }} * [http://pndajk.gov.pk/ Planning & Development Department AJ&K] AJ&K Planning and Development Department * [https://ajktourism.gov.pk/ AJ&K Tourism & Archaeology Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016160356/https://ajktourism.gov.pk/ |date=October 16, 2019 }} Tourism in Azad Kashmir {{Authority control}} [[زمرو:آزاد ڪشمير]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:1947 ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي اردو هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:ڪشميري ٻولي]] [[زمرو:اردو]] [[زمرو:2005 ڪشمير زلزلو]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] 28j9h0qgcwjvjq2yuxh1h3122pvifbp 378812 378811 2026-05-18T09:47:41Z Memon2025 21315 378812 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = [[ترانو]] | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم ڪيل | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party =PPP | leader_title = [[صدر]] | leader_name = چوڌري لطيف اڪبر (قائم مقام) | leader_title1 = [[وزيراعظم|وزير اعظم]] | leader_name1 = فيصل ممتاز راٺوڙ | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym =ڪشميري | population_note =: (آزاد ڪشمير جو ڏينهن) 24 آڪٽوبر 1947. گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر: مظفرآباد. انتظامي ڊويزنون: 3. ميرپور. مظفرآباد. پونچھ. * حڪومت • قسم: وفاقي پارلياماني جمهوريه جي تحت نامياري طور تي خود مختيار پارلياماني جمهوريه. • جسم: آزاد ڪشمير جي حڪومت. • * • ڪل: * آبادي (2017 جي مردم شماري) • ڪل: 40,73,573 • کثافت: * مشهور نالو: . * ٽائيم زون: UTC+05:00 (PKT. ) * | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = ٻوليون | blank_info_sec1 = {{vunblist|اردو|انگريزي (سرڪاري)<br/>پهاڙي (پنجابي جو تلفظ) (اڪثريت)|هندڪو|پوٺواري|گوجري|ڪشميري|پنجابي|پشتو (رياستي ٻوليون}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = ضلعا | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = تحصيل | blank2_info_sec2 = 32 | blank3_name_sec2 = يونين ڪائونسلون: 183 | blank3_info_sec2 = 182 |leader_name2=دائود محمد وڏيچ (بي پي ايس-21 پي اي ايس)|leader_title2=چيف سيڪريٽري|area_land_km2=1000|total_type=ڪل|leader_title3=قانون ساز|leader_name3=آزاد جمو ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي.|blank_info=|blank1_name_sec1=خواندگي جي شرح (2017)|blank1_name=75%|blank3_name_sec1=ڊويزن|blank3_name=3|blank3_info_sec1=انساني ترقي جو انڊيڪس (2017)|blank3_info=0.811 تمام گهڻو (ٻيو)}} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' (اردو: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو پاڪستان جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ وڏي ڪشمير واري علائقي جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال 1947ع کان هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو) کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي 40,45,366 آھي. ھي علائقو 13،300 چورس ڪلوميٽر (5،135 چورس ميل) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  ھندڪو، گوجري، پنجابي ۽  پشتو ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽ منسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته حڪومت پاڪستان جي ڪشمير معاملن واري وزارت ۽ گلگت بلتستان پاڻ ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو پاڪستان جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 1,00,000 ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري زراعت، خدمتن، سياحت ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ [[ڀارت]] يا [[پاڪستان]] ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. [[هري سنگهه]]، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي [[گلگت بلتستان]]) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا.<ref> {{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت [[پونڇ ڊويزن]] ۾ شروع ٿي، جيڪو [[اولهه پنجاب]] جي [[راولپنڊي ڊويزن]] سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي [[راولپنڊي]] ۾ [[مظفرآباد]]، [[پونڇ]] ۽ [[ميرپور]] جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، [[غلام نبي گلڪار]] جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو.<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref>}} بهرحال، اها حڪومت [[سرينگر]] ۾ [[غلام نبي گلڪار]] جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} 24 آڪٽوبر تي [[پلندري]] ۾ [[سردار ابراهيم خان]] جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن [[مظفرآباد]] ۽ [[بارهمولا]] جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا ڀارت کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو ڀارت سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ ڀارت جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول ڀارت جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref> Indian troops were immediately airlifted into Srinagar.{{sfn|Bose|2003|pp=35–36}} Pakistan intervened subsequently.<ref name = britannica /> ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي. هندستاني ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.<ref> {{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> India later approached the United Nations, asking it to resolve the dispute, and resolutions were passed in favour of the holding of a plebiscite with regard to Kashmir's future. However, no such plebiscite has ever been held on either side, since there was a precondition that required the withdrawal of the Pakistani army along with the non-state elements and the subsequent partial withdrawal of the Indian army<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> from the parts of Kashmir under their respective control&nbsp;– a withdrawal that never took place.<ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> In 1949, a formal cease-fire line separating the Indian- and Pakistani-controlled parts of Kashmir came into effect. Following the [[Karachi Agreement|1949 cease-fire agreement]] with India, the government of Pakistan divided the northern and western parts of Kashmir that it controlled at the time of the cease-fire into the following two separately controlled political entities: * Azad Jammu and Kashmir (AJK)&nbsp;– the narrow, southern part, {{convert|250|mi|km|order=flip|abbr=on}} long, with a width varying from {{convert|10|to|40|mi|km|round=5|order=flip|abbr=on}}. * [[Gilgit–Baltistan]] formerly called the [[Federally Administered Northern Areas]] (FANA)&nbsp;– the much larger political entity to the north of AJK with an area of {{convert|72496|km2|sqmi|abbr=on}}. In 1955, the [[1955 Poonch uprising|Poonch uprising]] broke out. It was largely concentrated in areas of [[Rawalakot]] as well as the rest of [[Poonch Division]]. It ended in 1956.{{sfn|Snedden|2013|loc=pp. 120, 121, 122}} In 1970, [[Yahya Khan|Yahya Khan's]] military administration promulgated a 'rudimentary' constitution, 'The Azad Jammu and Kashmir Government Act, 1970' which provided AJK a presidential system, an elected legislative assembly and 'considerable' autonomy. Snedden refers to it as having "delivered the most autonomy ever enjoyed by this region – or by any region in J&K." The central government only controlling foreign affairs, defence and currency, while the MKA was sidelined.<ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} [[Zulfikar Ali Bhutto]], then Prime-Minister of Pakistan, with some local support imposed the '[[Interim Constitution of Azad Jammu and Kashmir (1974)|Azad Jammu and Kashmir Interim Constitution Act, 1974]]’ (Interim till the Kashmir dispute was resolved with India). It allowed AJK a directly elected [[Azad Kashmir Legislative Assembly|AJK Legislative Assembly]], and a smaller indirectly elected [[Azad Jammu and Kashmir Council]] in Islamabad. This arrangement reduced the power of the MKA, however Snedden referred to it as a "diminution."<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} Danish Khan in ''[[The Friday Times]]'' characterizes this development as providing "an avenue for citizens to draw attention from political elites towards immediate socio-economic and developmental concerns such as access to basic infrastructure and public goods," further stating "while public sector investments in infrastructure and social sectors have shown relative improvements over the years, the overarching narrative in the political sphere, spanning across party lines, remains heavily focused on the Jammu & Kashmir conflict rather than indigenous socio-economic development."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> The Constitution provides Kashmir its own [[President of Azad Kashmir|President]], [[Prime Minister of Azad Kashmir|Prime-Minister]], [[High Court of Azad Jammu and Kashmir|High Court]], [[Supreme Court of Azad Jammu and Kashmir|Supreme Court]], Auditor General and Chief Election Commissioner as well.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> The 13th Amendment to the AJK Constitution, passed in [[Muzaffarabad]] empowered the AJK government, increased the powers of the elected assembly, granted Azad Kashmir greater financial and administrative powers and sought to make the federal territory more autonomous. The word "Act" was also deleted from the Constitution.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> At one time under Pakistani control, Kashmir's [[Trans-Karakoram Tract|Shaksgam tract]], a small region along the northeastern border of Gilgit–Baltistan, was provisionally ceded by Pakistan to the People's Republic of China in 1963 which helped in resolving China-Pakistan boundary dispute and now the forms part of China's [[Xinjiang]] Uygur Autonomous Region. In 1972, the then current border between the Indian and Pakistani controlled parts of Kashmir was designated as the "[[Line of Control]]". This line has remained unchanged<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> since the 1972 [[Simla Agreement]], which bound the two countries "to settle their differences by peaceful means through bilateral negotiations". Some political experts claim that, in view of that pact, the only solution to the issue is mutual negotiation between the two countries without involving a third party such as the United Nation.<ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> The 1974 Interim Constitution Act was passed by the 48-member Azad Jammu and Kashmir unicameral assembly.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> In April 1997, the [[Nawaz Sharif]] government refused to grant constitutional status to Azad Jammu and Kashmir stating that "'The grant of constitutional rights to these people will amount to unilateral annexation of these areas."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== {{Sister project links|voy=Azad Kashmir}} * {{Official website|http://www.ajk.gov.pk/ }} * [http://pndajk.gov.pk/ Planning & Development Department AJ&K] AJ&K Planning and Development Department * [https://ajktourism.gov.pk/ AJ&K Tourism & Archaeology Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016160356/https://ajktourism.gov.pk/ |date=October 16, 2019 }} Tourism in Azad Kashmir {{Authority control}} [[زمرو:آزاد ڪشمير]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:1947 ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي اردو هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:ڪشميري ٻولي]] [[زمرو:اردو]] [[زمرو:2005 ڪشمير زلزلو]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] it10cg4rcqsdme1qoou6wr1ccb6muig 378813 378812 2026-05-18T10:17:29Z Memon2025 21315 378813 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = [[ترانو]] | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم ڪيل | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party =PPP | leader_title = [[صدر]] | leader_name = چوڌري لطيف اڪبر (قائم مقام) | leader_title1 = [[وزيراعظم|وزير اعظم]] | leader_name1 = فيصل ممتاز راٺوڙ | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym =ڪشميري | population_note =: (آزاد ڪشمير جو ڏينهن) 24 آڪٽوبر 1947. گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر: مظفرآباد. انتظامي ڊويزنون: 3. ميرپور. مظفرآباد. پونچھ. * حڪومت • قسم: وفاقي پارلياماني جمهوريه جي تحت نامياري طور تي خود مختيار پارلياماني جمهوريه. • جسم: آزاد ڪشمير جي حڪومت. • * • ڪل: * آبادي (2017 جي مردم شماري) • ڪل: 40,73,573 • کثافت: * مشهور نالو: . * ٽائيم زون: UTC+05:00 (PKT. ) * | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = ٻوليون | blank_info_sec1 = {{vunblist|اردو|انگريزي (سرڪاري)<br/>پهاڙي (پنجابي جو تلفظ) (اڪثريت)|هندڪو|پوٺواري|گوجري|ڪشميري|پنجابي|پشتو (رياستي ٻوليون}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = ضلعا | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = تحصيل | blank2_info_sec2 = 32 | blank3_name_sec2 = يونين ڪائونسلون: 183 | blank3_info_sec2 = 182 |leader_name2=دائود محمد وڏيچ (بي پي ايس-21 پي اي ايس)|leader_title2=چيف سيڪريٽري|area_land_km2=1000|total_type=ڪل|leader_title3=قانون ساز|leader_name3=آزاد جمو ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي.|blank_info=|blank1_name_sec1=خواندگي جي شرح (2017)|blank1_name=75%|blank3_name_sec1=ڊويزن|blank3_name=3|blank3_info_sec1=انساني ترقي جو انڊيڪس (2017)|blank3_info=0.811 تمام گهڻو (ٻيو)}} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' (اردو: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو پاڪستان جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ وڏي ڪشمير واري علائقي جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال 1947ع کان هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو) کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي 40,45,366 آھي. ھي علائقو 13،300 چورس ڪلوميٽر (5،135 چورس ميل) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  ھندڪو، گوجري، پنجابي ۽  پشتو ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽ منسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته حڪومت پاڪستان جي ڪشمير معاملن واري وزارت ۽ گلگت بلتستان پاڻ ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو پاڪستان جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 1,00,000 ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري زراعت، خدمتن، سياحت ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ [[ڀارت]] يا [[پاڪستان]] ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. [[هري سنگهه]]، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي [[گلگت بلتستان]]) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا.<ref> {{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت [[پونڇ ڊويزن]] ۾ شروع ٿي، جيڪو [[اولهه پنجاب]] جي [[راولپنڊي ڊويزن]] سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي [[راولپنڊي]] ۾ [[مظفرآباد]]، [[پونڇ]] ۽ [[ميرپور]] جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، [[غلام نبي گلڪار]] جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو.<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref>}} بهرحال، اها حڪومت [[سرينگر]] ۾ [[غلام نبي گلڪار]] جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} 24 آڪٽوبر تي [[پلندري]] ۾ [[سردار ابراهيم خان]] جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن [[مظفرآباد]] ۽ [[بارهمولا]] جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا ڀارت کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو ڀارت سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ ڀارت جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول ڀارت جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref> Indian troops were immediately airlifted into Srinagar.{{sfn|Bose|2003|pp=35–36}} Pakistan intervened subsequently.<ref name = britannica /> ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي. هندستاني ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.<ref> {{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> هندستان بعد ۾ گڏيل قومن سان رابطو ڪيو. ان کان تڪرار حل ڪرڻ لاءِ چيو. ۽ قراردادون منظور ڪيون ويون. ڪشمير جي مستقبل جي حوالي سان راءِ شماري ڪرائڻ جي حق ۾. بهرحال. ٻنهي طرفن کان ڪڏهن به اهڙو ڪو به راءِ شماري نه ڪرايو ويو آهي. ڇاڪاڻ ته هڪ پيشگي شرط هئي. جنهن ۾ غير رياستي عنصرن سان گڏ پاڪستاني فوج جي واپسي جي ضرورت هئي. ۽ بعد ۾ هندستاني فوج جي ڪشمير جي انهن حصن مان جزوي طور تي واپسي انهن جي لاڳاپيل ڪنٽرول هيٺ. هڪ اهڙي واپسي جيڪا ڪڏهن به نه ٿي. 1949 ۾. ڪشمير جي هندستاني ۽ پاڪستاني ڪنٽرول وارن حصن کي الڳ ڪرڻ واري هڪ رسمي جنگ بندي لائن لاڳو ٿي. * هندستان سان 1949 جي جنگ بندي معاهدي کان پوءِ. پاڪستان جي حڪومت ڪشمير جي اتر ۽ اولهه حصن (جيڪي جنگ بندي جي وقت ان جي ڪنٽرول ۾ هئا) کي هيٺين ٻن الڳ الڳ ڪنٽرول ٿيل سياسي ادارن ۾ ورهايو: * آزاد ڄمون ۽ ڪشمير (AJK): تنگ، ڏکڻ حصو، 250 ميل ڊگهو، جنهن جي ويڪر 10 کان 40 ميل تائين مختلف آهي. * گلگت-بلتستان: اڳ ۾ وفاقي انتظاميا اترين علائقا (FANA) سڏيو ويندو هو: آزاد ڪشمير جي اتر ۾ تمام وڏو سياسي ادارو. 72,496 چورس ڪلوميٽر جي ايراضي سان. * 1955 ۾. پونچھ بغاوت شروع ٿي. اهو گهڻو ڪري راولاڪوٽ جي علائقن ۾ مرڪوز هو. انهي سان گڏ باقي پونچھ ڊويزن ۾. اهو 1956 ۾ ختم ٿيو. * 1970 ۾. يحيٰ خان جي فوجي انتظاميا هڪ 'بنيادي' آئين جاري ڪيو. 'آزاد جمو ۽ ڪشمير گورنمينٽ ايڪٽ، 1970. جنهن آزاد ڪشمير کي صدارتي نظام فراهم ڪيو. هڪ چونڊيل قانون ساز اسيمبلي ۽ ڪافي خودمختياري. سنيڊن ان جو حوالو ڏئي ٿو. جيئن ته "هن علائقي يا جمو ۽ ڪشمير جي ڪنهن به علائقي پاران حاصل ڪيل سڀ کان وڌيڪ خودمختياري ڏني." مرڪزي حڪومت صرف پرڏيهي معاملن، دفاع ۽ ڪرنسي کي ڪنٽرول ڪري رهي هئي. * ذوالفقار علي ڀٽو (پوءِ پاڪستان جو وزيراعظم. ڪجهه مقامي مدد سان) 'آزاد جموں ۽ ڪشمير عبوري آئين ايڪٽ، 1974' لاڳو ڪيو (هندستان سان ڪشمير تڪرار حل ٿيڻ تائين عبوري). ان آزاد ڪشمير کي سڌي طرح چونڊيل آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي ۽ اسلام آباد ۾ هڪ ننڍڙي اڻ سڌي طرح چونڊيل آزاد جموں ۽ ڪشمير ڪائونسل جي اجازت ڏني. هن انتظام ايم ڪي اي جي طاقت کي گهٽائي ڇڏيو. جڏهن ته سنيڊن ان کي "گهٽتائي" جي طور تي حوالو ڏنو. * آئين ڪشمير کي پنهنجو صدر فراهم ڪري ٿو. وزيراعظم، هاءِ ڪورٽ، سپريم ڪورٽ، آڊيٽر جنرل ۽ چيف اليڪشن ڪمشنر. پڻ. آزاد ڪشمير جي آئين ۾ 13 هين ترميم (مظفر آباد ۾ منظور ڪئي وئي) آزاد ڪشمير جي حڪومت کي بااختيار بڻايو. چونڊيل اسيمبلي جي اختيارن ۾ اضافو ڪيو. آزاد ڪشمير کي وڌيڪ مالي ۽ انتظامي اختيار ڏنا. ۽ وفاقي علائقي کي وڌيڪ خودمختيار بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي. * هڪ وقت پاڪستان جي ڪنٽرول هيٺ. ڪشمير جو شڪسگام ٽريڪٽ. گلگت-بلتستان جي اتر اوڀر سرحد سان گڏ هڪ ننڍڙو علائقو. اهو 1963 ۾ پاڪستان طرفان عارضي طور تي عوامي جمهوريه چين جي حوالي ڪيو ويو. India later approached the United Nations, asking it to resolve the dispute, and resolutions were passed in favour of the holding of a plebiscite with regard to Kashmir's future. However, no such plebiscite has ever been held on either side, since there was a precondition that required the withdrawal of the Pakistani army along with the non-state elements and the subsequent partial withdrawal of the Indian army<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> from the parts of Kashmir under their respective control&nbsp;– a withdrawal that never took place.<ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> In 1949, a formal cease-fire line separating the Indian- and Pakistani-controlled parts of Kashmir came into effect. Following the [[Karachi Agreement|1949 cease-fire agreement]] with India, the government of Pakistan divided the northern and western parts of Kashmir that it controlled at the time of the cease-fire into the following two separately controlled political entities: * Azad Jammu and Kashmir (AJK)&nbsp;– the narrow, southern part, {{convert|250|mi|km|order=flip|abbr=on}} long, with a width varying from {{convert|10|to|40|mi|km|round=5|order=flip|abbr=on}}. * [[Gilgit–Baltistan]] formerly called the [[Federally Administered Northern Areas]] (FANA)&nbsp;– the much larger political entity to the north of AJK with an area of {{convert|72496|km2|sqmi|abbr=on}}. In 1955, the [[1955 Poonch uprising|Poonch uprising]] broke out. It was largely concentrated in areas of [[Rawalakot]] as well as the rest of [[Poonch Division]]. It ended in 1956.{{sfn|Snedden|2013|loc=pp. 120, 121, 122}} In 1970, [[Yahya Khan|Yahya Khan's]] military administration promulgated a 'rudimentary' constitution, 'The Azad Jammu and Kashmir Government Act, 1970' which provided AJK a presidential system, an elected legislative assembly and 'considerable' autonomy. Snedden refers to it as having "delivered the most autonomy ever enjoyed by this region – or by any region in J&K." The central government only controlling foreign affairs, defence and currency, while the MKA was sidelined.<ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} [[Zulfikar Ali Bhutto]], then Prime-Minister of Pakistan, with some local support imposed the '[[Interim Constitution of Azad Jammu and Kashmir (1974)|Azad Jammu and Kashmir Interim Constitution Act, 1974]]’ (Interim till the Kashmir dispute was resolved with India). It allowed AJK a directly elected [[Azad Kashmir Legislative Assembly|AJK Legislative Assembly]], and a smaller indirectly elected [[Azad Jammu and Kashmir Council]] in Islamabad. This arrangement reduced the power of the MKA, however Snedden referred to it as a "diminution."<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} Danish Khan in ''[[The Friday Times]]'' characterizes this development as providing "an avenue for citizens to draw attention from political elites towards immediate socio-economic and developmental concerns such as access to basic infrastructure and public goods," further stating "while public sector investments in infrastructure and social sectors have shown relative improvements over the years, the overarching narrative in the political sphere, spanning across party lines, remains heavily focused on the Jammu & Kashmir conflict rather than indigenous socio-economic development."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> The Constitution provides Kashmir its own [[President of Azad Kashmir|President]], [[Prime Minister of Azad Kashmir|Prime-Minister]], [[High Court of Azad Jammu and Kashmir|High Court]], [[Supreme Court of Azad Jammu and Kashmir|Supreme Court]], Auditor General and Chief Election Commissioner as well.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> The 13th Amendment to the AJK Constitution, passed in [[Muzaffarabad]] empowered the AJK government, increased the powers of the elected assembly, granted Azad Kashmir greater financial and administrative powers and sought to make the federal territory more autonomous. The word "Act" was also deleted from the Constitution.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> At one time under Pakistani control, Kashmir's [[Trans-Karakoram Tract|Shaksgam tract]], a small region along the northeastern border of Gilgit–Baltistan, was provisionally ceded by Pakistan to the People's Republic of China in 1963 which helped in resolving China-Pakistan boundary dispute and now the forms part of China's [[Xinjiang]] Uygur Autonomous Region. In 1972, the then current border between the Indian and Pakistani controlled parts of Kashmir was designated as the "[[Line of Control]]". This line has remained unchanged<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> since the 1972 [[Simla Agreement]], which bound the two countries "to settle their differences by peaceful means through bilateral negotiations". Some political experts claim that, in view of that pact, the only solution to the issue is mutual negotiation between the two countries without involving a third party such as the United Nation.<ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> The 1974 Interim Constitution Act was passed by the 48-member Azad Jammu and Kashmir unicameral assembly.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> In April 1997, the [[Nawaz Sharif]] government refused to grant constitutional status to Azad Jammu and Kashmir stating that "'The grant of constitutional rights to these people will amount to unilateral annexation of these areas."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== {{Sister project links|voy=Azad Kashmir}} * {{Official website|http://www.ajk.gov.pk/ }} * [http://pndajk.gov.pk/ Planning & Development Department AJ&K] AJ&K Planning and Development Department * [https://ajktourism.gov.pk/ AJ&K Tourism & Archaeology Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016160356/https://ajktourism.gov.pk/ |date=October 16, 2019 }} Tourism in Azad Kashmir {{Authority control}} [[زمرو:آزاد ڪشمير]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:1947 ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي اردو هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:ڪشميري ٻولي]] [[زمرو:اردو]] [[زمرو:2005 ڪشمير زلزلو]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] oxi4u0732y2x2aifel0cshvgtttonw4 378815 378813 2026-05-18T10:43:20Z Memon2025 21315 378815 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = [[ترانو]] | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم ڪيل | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party =PPP | leader_title = [[صدر]] | leader_name = چوڌري لطيف اڪبر (قائم مقام) | leader_title1 = [[وزيراعظم|وزير اعظم]] | leader_name1 = فيصل ممتاز راٺوڙ | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym =ڪشميري | population_note =: (آزاد ڪشمير جو ڏينهن) 24 آڪٽوبر 1947. گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر: مظفرآباد. انتظامي ڊويزنون: 3. ميرپور. مظفرآباد. پونچھ. * حڪومت • قسم: وفاقي پارلياماني جمهوريه جي تحت نامياري طور تي خود مختيار پارلياماني جمهوريه. • جسم: آزاد ڪشمير جي حڪومت. • * • ڪل: * آبادي (2017 جي مردم شماري) • ڪل: 40,73,573 • کثافت: * مشهور نالو: . * ٽائيم زون: UTC+05:00 (PKT. ) * | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = ٻوليون | blank_info_sec1 = {{vunblist|اردو|انگريزي (سرڪاري)<br/>پهاڙي (پنجابي جو تلفظ) (اڪثريت)|هندڪو|پوٺواري|گوجري|ڪشميري|پنجابي|پشتو (رياستي ٻوليون}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = ضلعا | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = تحصيل | blank2_info_sec2 = 32 | blank3_name_sec2 = يونين ڪائونسلون: 183 | blank3_info_sec2 = 182 |leader_name2=دائود محمد وڏيچ (بي پي ايس-21 پي اي ايس)|leader_title2=چيف سيڪريٽري|area_land_km2=1000|total_type=ڪل|leader_title3=قانون ساز|leader_name3=آزاد جمو ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي.|blank_info=|blank1_name_sec1=خواندگي جي شرح (2017)|blank1_name=75%|blank3_name_sec1=ڊويزن|blank3_name=3|blank3_info_sec1=انساني ترقي جو انڊيڪس (2017)|blank3_info=0.811 تمام گهڻو (ٻيو)}} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' (اردو: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو پاڪستان جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ وڏي ڪشمير واري علائقي جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال 1947ع کان هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو) کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي 40,45,366 آھي. ھي علائقو 13،300 چورس ڪلوميٽر (5،135 چورس ميل) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  ھندڪو، گوجري، پنجابي ۽  پشتو ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽ منسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته حڪومت پاڪستان جي ڪشمير معاملن واري وزارت ۽ گلگت بلتستان پاڻ ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو پاڪستان جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 1,00,000 ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري زراعت، خدمتن، سياحت ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ [[ڀارت]] يا [[پاڪستان]] ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. [[هري سنگهه]]، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي [[گلگت بلتستان]]) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا.<ref> {{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت [[پونڇ ڊويزن]] ۾ شروع ٿي، جيڪو [[اولهه پنجاب]] جي [[راولپنڊي ڊويزن]] سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي [[راولپنڊي]] ۾ [[مظفرآباد]]، [[پونڇ]] ۽ [[ميرپور]] جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، [[غلام نبي گلڪار]] جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو.<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref> بهرحال، اها حڪومت [[سرينگر]] ۾ [[غلام نبي گلڪار]] جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} 24 آڪٽوبر تي [[پلندري]] ۾ [[سردار ابراهيم خان]] جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن [[مظفرآباد]] ۽ [[بارهمولا]] جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا ڀارت کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو ڀارت سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ ڀارت جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول ڀارت جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref><ref name = britannica /> ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي. هندستاني ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.<ref>{{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> هندستان بعد ۾ گڏيل قومن سان رابطو ڪيو ۽ ان کان تڪرار حل ڪرڻ لاءِ چيو ۽ ڪشمير جي مستقبل جي حوالي سان راءِ شماري ڪرائڻ جي حق ۾ قراردادون منظور ڪيون ويون.<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> from the parts of Kashmir under their respective control&nbsp;– a withdrawal that never took place.<ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> بهرحال ٻنهي طرفن کان ڪڏهن به اهڙو ڪو به راءِ شماري نه ڪرايو ويو آهي ڇاڪاڻ ته هڪ پيشگي شرط هئي جنهن ۾ غير رياستي عنصرن سان گڏ پاڪستاني فوج جي واپسي ۽ بعد ۾ هندستاني فوج جي ڪشمير جي انهن حصن مان انهن جي لاڳاپيل ڪنٽرول هيٺ, جزوي طور تي واپسي جي ضرورت هئي. هڪ اهڙي واپسي جيڪا ڪڏهن به نه ٿي. 1949 ۾ ڪشمير جي هندستاني ۽ پاڪستاني ڪنٽرول وارن حصن کي الڳ ڪرڻ واري هڪ رسمي جنگ بندي لائن لاڳو ٿي. هندستان سان 1949 جي جنگ بندي معاهدي کان پوءِ پاڪستان جي حڪومت ڪشمير جي اتر ۽ اولهه حصن (جيڪي جنگ بندي جي وقت ان جي ڪنٽرول ۾ هئا) کي هيٺين ٻن الڳ الڳ ڪنٽرول ٿيل سياسي ادارن ۾ ورهايو: * آزاد ڄمون ۽ ڪشمير (AJK): تنگ، ڏکڻ حصو، 250 ميل ڊگهو، جنهن جي ويڪر 10 کان 40 ميل تائين مختلف آهي. * گلگت-بلتستان: اڳ ۾ وفاقي انتظاميا اترين علائقا (FANA) سڏيو ويندو هو. آزاد ڪشمير جي اتر ۾ 72,496 چورس ڪلوميٽر جي ايراضي سان تمام وڏو سياسي ادارو. سال 1955 ۾ پونچ بغاوت شروع ٿي جيڪي گهڻو ڪري راولاڪوٽ انهي سان گڏ باقي پونچھ ڊويزن جي علائقن ۾ مرڪوز هوي, سال 1956 ۾ ختم ٿي. سال 1970 ۾ يحيٰ خان جي فوجي انتظاميا هڪ "بنيادي آئين" 'آزاد جمو ۽ ڪشمير گورنمينٽ ايڪٽ، 1970 جاري ڪيو جنهن هڪ چونڊيل قانون ساز اسيمبلي ۽ ڪافي خودمختياري سان آزاد ڪشمير کي صدارتي نظام فراهم ڪيو. سنيڊن ان جو حوالو ڏئي ٿو ته "هن علائقي يا جمو ۽ ڪشمير جي ڪنهن به علائقي پاران حاصل ڪيل سڀ کان وڌيڪ خودمختياري ڏني." مرڪزي حڪومت صرف پرڏيهي معاملن، دفاع ۽ ڪرنسي کي ڪنٽرول ڪري رهي هئي. <ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} ذوالفقار علي ڀٽو (پوءِ پاڪستان جو وزيراعظم ڪجهه مقامي مدد سان 'آزاد جموں ۽ ڪشمير عبوري آئين ايڪٽ، 1974' لاڳو ڪيو (هندستان سان ڪشمير تڪرار حل ٿيڻ تائين عبوري). ان آزاد ڪشمير کي سڌي طرح چونڊيل آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي ۽ [[اسلام آباد]] ۾ هڪ ننڍڙي اڻ سڌي طرح چونڊيل آزاد جموں ۽ ڪشمير ڪائونسل جي اجازت ڏني. هن انتظام ايم ڪي اي (MKA) جي طاقت کي گهٽائي ڇڏيو جڏهن ته سنيڊن ان کي "گهٽتائي" جي طور تي حوالو ڏنو.<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} آئين ڪشمير کي پنهنجو صدر وزيراعظم، هاءِ ڪورٽ، سپريم ڪورٽ، آڊيٽر جنرل ۽ چيف اليڪشن ڪمشنر فراهم ڪري ٿو. آزاد ڪشمير جي آئين ۾ 13هين ترميم (مظفر آباد ۾ منظور ڪئي وئي) آزاد ڪشمير جي حڪومت کي بااختيار بڻايو. چونڊيل اسيمبلي جي اختيارن ۾ اضافو ڪيو آزاد ڪشمير کي وڌيڪ مالي ۽ انتظامي اختيار ڏنا ۽ وفاقي علائقي کي وڌيڪ خودمختيار بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي. هڪ وقت پاڪستان جي ڪنٽرول هيٺ ڪشمير جو شڪسگام ٽريڪٽ گلگت-بلتستان جي اتر اوڀر سرحد سان گڏ هڪ ننڍڙو علائقو 1963 ۾ پاڪستان طرفان عارضي طور تي عوامي جمهوريه چين جي حوالي ڪيو ويو. Danish Khan in ''[[The Friday Times]]'' characterizes this development as providing "an avenue for citizens to draw attention from political elites towards immediate socio-economic and developmental concerns such as access to basic infrastructure and public goods," further stating "while public sector investments in infrastructure and social sectors have shown relative improvements over the years, the overarching narrative in the political sphere, spanning across party lines, remains heavily focused on the Jammu & Kashmir conflict rather than indigenous socio-economic development."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> The Constitution provides Kashmir its own [[President of Azad Kashmir|President]], [[Prime Minister of Azad Kashmir|Prime-Minister]], [[High Court of Azad Jammu and Kashmir|High Court]], [[Supreme Court of Azad Jammu and Kashmir|Supreme Court]], Auditor General and Chief Election Commissioner as well.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> The 13th Amendment to the AJK Constitution, passed in [[Muzaffarabad]] empowered the AJK government, increased the powers of the elected assembly, granted Azad Kashmir greater financial and administrative powers and sought to make the federal territory more autonomous. The word "Act" was also deleted from the Constitution.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> At one time under Pakistani control, Kashmir's [[Trans-Karakoram Tract|Shaksgam tract]], a small region along the northeastern border of Gilgit–Baltistan, was provisionally ceded by Pakistan to the People's Republic of China in 1963 which helped in resolving China-Pakistan boundary dispute and now the forms part of China's [[Xinjiang]] Uygur Autonomous Region. In 1972, the then current border between the Indian and Pakistani controlled parts of Kashmir was designated as the "[[Line of Control]]". This line has remained unchanged<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> since the 1972 [[Simla Agreement]], which bound the two countries "to settle their differences by peaceful means through bilateral negotiations". Some political experts claim that, in view of that pact, the only solution to the issue is mutual negotiation between the two countries without involving a third party such as the United Nation.<ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> The 1974 Interim Constitution Act was passed by the 48-member Azad Jammu and Kashmir unicameral assembly.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> In April 1997, the [[Nawaz Sharif]] government refused to grant constitutional status to Azad Jammu and Kashmir stating that "'The grant of constitutional rights to these people will amount to unilateral annexation of these areas."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== {{Sister project links|voy=Azad Kashmir}} * {{Official website|http://www.ajk.gov.pk/ }} * [http://pndajk.gov.pk/ Planning & Development Department AJ&K] AJ&K Planning and Development Department * [https://ajktourism.gov.pk/ AJ&K Tourism & Archaeology Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016160356/https://ajktourism.gov.pk/ |date=October 16, 2019 }} Tourism in Azad Kashmir {{Authority control}} [[زمرو:آزاد ڪشمير]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:1947 ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي اردو هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:ڪشميري ٻولي]] [[زمرو:اردو]] [[زمرو:2005 ڪشمير زلزلو]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] lggh4plrmqaiu3h97tlhctx0c8x56f9 378824 378815 2026-05-18T11:38:32Z Memon2025 21315 378824 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = [[ترانو]] | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم ڪيل | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party =PPP | leader_title = [[صدر]] | leader_name = چوڌري لطيف اڪبر (قائم مقام) | leader_title1 = [[وزيراعظم|وزير اعظم]] | leader_name1 = فيصل ممتاز راٺوڙ | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym =ڪشميري | population_note =: (آزاد ڪشمير جو ڏينهن) 24 آڪٽوبر 1947. گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر: مظفرآباد. انتظامي ڊويزنون: 3. ميرپور. مظفرآباد. پونچھ. * حڪومت • قسم: وفاقي پارلياماني جمهوريه جي تحت نامياري طور تي خود مختيار پارلياماني جمهوريه. • جسم: آزاد ڪشمير جي حڪومت. • * • ڪل: * آبادي (2017 جي مردم شماري) • ڪل: 40,73,573 • کثافت: * مشهور نالو: . * ٽائيم زون: UTC+05:00 (PKT. ) * | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = ٻوليون | blank_info_sec1 = {{vunblist|اردو|انگريزي (سرڪاري)<br/>پهاڙي (پنجابي جو تلفظ) (اڪثريت)|هندڪو|پوٺواري|گوجري|ڪشميري|پنجابي|پشتو (رياستي ٻوليون}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = ضلعا | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = تحصيل | blank2_info_sec2 = 32 | blank3_name_sec2 = يونين ڪائونسلون: 183 | blank3_info_sec2 = 182 |leader_name2=دائود محمد وڏيچ (بي پي ايس-21 پي اي ايس)|leader_title2=چيف سيڪريٽري|area_land_km2=1000|total_type=ڪل|leader_title3=قانون ساز|leader_name3=آزاد جمو ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي.|blank_info=|blank1_name_sec1=خواندگي جي شرح (2017)|blank1_name=75%|blank3_name_sec1=ڊويزن|blank3_name=3|blank3_info_sec1=انساني ترقي جو انڊيڪس (2017)|blank3_info=0.811 تمام گهڻو (ٻيو)}} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' (اردو: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو پاڪستان جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ وڏي ڪشمير واري علائقي جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال 1947ع کان هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو) کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي 40,45,366 آھي. ھي علائقو 13،300 چورس ڪلوميٽر (5،135 چورس ميل) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  ھندڪو، گوجري، پنجابي ۽  پشتو ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽ منسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته حڪومت پاڪستان جي ڪشمير معاملن واري وزارت ۽ گلگت بلتستان پاڻ ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو پاڪستان جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 1,00,000 ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري زراعت، خدمتن، سياحت ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ [[ڀارت]] يا [[پاڪستان]] ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. [[هري سنگهه]]، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي [[گلگت بلتستان]]) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا.<ref> {{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت [[پونڇ ڊويزن]] ۾ شروع ٿي، جيڪو [[اولهه پنجاب]] جي [[راولپنڊي ڊويزن]] سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي [[راولپنڊي]] ۾ [[مظفرآباد]]، [[پونڇ]] ۽ [[ميرپور]] جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، [[غلام نبي گلڪار]] جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو.<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref> بهرحال، اها حڪومت [[سرينگر]] ۾ [[غلام نبي گلڪار]] جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} 24 آڪٽوبر تي [[پلندري]] ۾ [[سردار ابراهيم خان]] جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن [[مظفرآباد]] ۽ [[بارهمولا]] جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا ڀارت کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو ڀارت سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ ڀارت جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول ڀارت جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref><ref name = britannica /> ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي ۽ ڀارتي ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.<ref>{{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> ڀارت بعد ۾ [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن]] سان رابطو ڪيو ۽ ان کان تڪرار حل ڪرڻ لاءِ چيو ۽ ڪشمير جي مستقبل جي حوالي سان راءِ شماري ڪرائڻ جي حق ۾ قراردادون منظور ڪيون ويون.<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> بهرحال ٻنهي طرفن کان ڪڏهن به اهڙو ڪو به راءِ شماري نه ڪرايو ويو آهي ڇاڪاڻ ته هڪ پيشگي شرط هئي جنهن ۾ غير رياستي عنصرن سان گڏ پاڪستاني فوج جي واپسي ۽ بعد ۾ ڀارتي فوج جي ڪشمير جي انهن حصن مان انهن جي لاڳاپيل ڪنٽرول هيٺ, جزوي طور تي واپسي جي ضرورت هئي. هڪ اهڙي واپسي جيڪا ڪڏهن به نه ٿي. 1949 ۾ ڪشمير جي ڀارتي ۽ پاڪستاني ڪنٽرول وارن حصن کي الڳ ڪرڻ واري هڪ رسمي جنگ بندي لائن لاڳو ٿي. ڀارت سان 1949ع جي جنگ بندي معاهدي کان پوءِ پاڪستان جي حڪومت ڪشمير جي اتر ۽ اولهه حصن (جيڪي جنگ بندي جي وقت ان جي ڪنٽرول ۾ هئا) کي هيٺين ٻن الڳ الڳ ڪنٽرول ٿيل سياسي ادارن ۾ ورهايو: * [[آزاد ڪشمير|آزاد ڄمون ۽ ڪشمير]]: تنگ، ڏکڻ حصو، 250 ميل ڊگهو، جنهن جي ويڪر 10 کان 40 ميل تائين مختلف آهي. * [[گلگت بلتستان|گلگت-بلتستان]]: اڳ ۾ وفاقي انتظاميا اترين علائقا (FANA) سڏيو ويندو هو. آزاد ڪشمير جي اتر ۾ 72,496 چورس ڪلوميٽر جي ايراضي سان تمام وڏو سياسي ادارو. * <small>'''سال 1955ع'''</small> ۾ پونچ بغاوت شروع ٿي جيڪي گهڻو ڪري [[راولاڪوٽ]] انهي سان گڏ باقي [[پونڇ ڊويزن]] جي علائقن ۾ مرڪوز هئي ۽ سال 1956ع ۾ ختم ٿي. سال 1970ع ۾ [[يحييٰ خان|يحيٰ خان]] جي فوجي انتظاميا هڪ "بنيادي آئين" 'آزاد جمو ۽ ڪشمير گورنمينٽ ايڪٽ، 1970ع جاري ڪيو جنهن هڪ چونڊيل قانون ساز اسيمبلي ۽ ڪافي خودمختياري سان آزاد ڪشمير کي صدارتي نظام فراهم ڪيو. سنيڊن ان جو حوالو ڏئي ٿو ته "هن علائقي يا جمو ۽ ڪشمير جي ڪنهن به علائقي پاران حاصل ڪيل سڀ کان وڌيڪ خودمختياري ڏني." مرڪزي حڪومت صرف پرڏيهي معاملن، دفاع ۽ ڪرنسي کي ڪنٽرول ڪري رهي هئي.<ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} [[ذوالفقار علي ڀٽو]] (پوءِ پاڪستان جو وزيراعظم) ڪجهه مقامي مدد سان 'آزاد جموں ۽ ڪشمير عبوري (ڀارت سان ڪشمير تڪرار حل ٿيڻ تائين عبوري) آئين ايڪٽ، <small>1974</small>' لاڳو ڪيو. ان آزاد ڪشمير کي سڌي طرح چونڊيل آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي ۽ [[اسلام آباد]] ۾ هڪ ننڍڙي اڻ سڌي طرح چونڊيل آزاد جموں ۽ ڪشمير ڪائونسل جي اجازت ڏني. هن انتظام ايم ڪي اي (<small>MKA</small>) جي طاقت کي گهٽائي ڇڏيو جڏهن ته سنيڊن ان کي "گهٽتائي" جي طور تي حوالو ڏنو.<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} دانش خان دي فرائيڊي ٽائمز ۾ هن ترقي کي "شهرين لاءِ سياسي اشرافيه کان فوري سماجي-اقتصادي ۽ ترقياتي خدشن جهڙوڪ بنيادي انفراسٽرڪچر ۽ عوامي شين تائين رسائي ڏانهن ڌيان ڇڪائڻ جو هڪ رستو فراهم ڪرڻ جي طور تي بيان ڪري ٿو،" وڌيڪ چيو ته "جڏهن ته انفراسٽرڪچر ۽ سماجي شعبن ۾ سرڪاري شعبي جي سيڙپڪاري سالن کان نسبتاً بهتري ڏيکاري آهي، سياسي ميدان ۾ وڏي بياني، پارٽي لائينن کان ٻاهر پکڙيل، مقامي سماجي-اقتصادي ترقي جي بدران جمو ۽ ڪشمير جي تڪرار تي تمام گهڻو ڌيان ڏئي ٿو."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> آئين ڪشمير کي ان جو پنهنجو [[صدر (رياستي عھدو)|صدر]]، [[وزير اعظم|وزيراعظم]]، هاءِ ڪورٽ، سپريم ڪورٽ، آڊيٽر جنرل ۽ چيف اليڪشن ڪمشنر پڻ فراهم ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> آزاد ڪشمير جي آئين ۾ 13 هين ترميم، جيڪا مظفر آباد ۾ منظور ڪئي وئي، آزاد ڪشمير جي حڪومت کي بااختيار بڻايو، چونڊيل اسيمبلي جي اختيارن ۾ اضافو ڪيو، آزاد ڪشمير کي وڌيڪ مالي ۽ انتظامي اختيار ڏنا ۽ وفاقي علائقي کي وڌيڪ خودمختيار بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي. لفظ "ايڪٽ" کي به آئين مان خارج ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> هڪ وقت ۾ پاڪستان جي ڪنٽرول ۾، ڪشمير جي [[شڪسگام وادي]]، گلگت-بلتستان جي اتر اوڀر حد سان گڏ هڪ ننڍڙو علائقو، پاڪستان طرفان سال 1963ع ۾ عارضي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] جي حوالي ڪيو ويو هو جنهن چين-پاڪستان سرحدي تڪرار کي حل ڪرڻ ۾ مدد ڪئي ۽ هاڻي چين جي [[زنجيانگ ايغور خودمختيار علائقو]] جو حصو بڻجي ٿو. سال 1972ع ۾، ڪشمير جي ڀارت ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول ٿيل حصن جي وچ ۾ ان وقت جي موجوده حد کي "لائن آف ڪنٽرول" طور نامزد ڪيو ويو هو. هي لڪير سال 1972ع جي شملا معاهدي کان وٺي تبديل نه ٿي آهي،<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> جنهن ٻنهي ملڪن کي "ٻه طرفي ڳالهين ذريعي پرامن طريقن سان پنهنجا اختلاف حل ڪرڻ" جو پابند ڪيو. ڪجهه سياسي ماهرن جو دعويٰ آهي ته، ان معاهدي جي نظر ۾، مسئلي جو واحد حل ٻنهي ملڪن جي وچ ۾, بغير ڪنهن ٽئين ڌر جهڙوڪ [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو]] کي شامل ڪرڻ جي, گڏيل ڳالهين آهي. <ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> سال 1974ع جو عبوري آئين ايڪٽ 48 ميمبرن واري آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي هڪ ايواني اسيمبلي پاران منظور ڪيو ويو هو.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> اپريل 1997ع ۾، [[نواز شريف|نواز شريف حڪومت]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي آئيني حيثيت ڏيڻ کان انڪار ڪندي چيو ته "انهن ماڻهن کي آئيني حق ڏيڻ انهن علائقن جي هڪ طرفي الحاق جي برابر هوندو."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== {{Sister project links|voy=Azad Kashmir}} * {{Official website|http://www.ajk.gov.pk/ }} * [http://pndajk.gov.pk/ Planning & Development Department AJ&K] AJ&K Planning and Development Department * [https://ajktourism.gov.pk/ AJ&K Tourism & Archaeology Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016160356/https://ajktourism.gov.pk/ |date=October 16, 2019 }} Tourism in Azad Kashmir {{Authority control}} [[زمرو:آزاد ڪشمير]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:1947 ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي اردو هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:ڪشميري ٻولي]] [[زمرو:اردو]] [[زمرو:2005 ڪشمير زلزلو]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] dv2g2s2cuo78uc9yrcdviy3bzlpejzb 378830 378824 2026-05-18T11:44:03Z Memon2025 21315 378830 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = [[ترانو]] | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم ڪيل | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party =PPP | leader_title = [[صدر]] | leader_name = چوڌري لطيف اڪبر (قائم مقام) | leader_title1 = [[وزيراعظم|وزير اعظم]] | leader_name1 = فيصل ممتاز راٺوڙ | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym =ڪشميري | population_note =: (آزاد ڪشمير جو ڏينهن) 24 آڪٽوبر 1947. گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر: مظفرآباد. انتظامي ڊويزنون: 3. ميرپور. مظفرآباد. پونچھ. * حڪومت • قسم: وفاقي پارلياماني جمهوريه جي تحت نامياري طور تي خود مختيار پارلياماني جمهوريه. • جسم: آزاد ڪشمير جي حڪومت. • * • ڪل: * آبادي (2017 جي مردم شماري) • ڪل: 40,73,573 • کثافت: * مشهور نالو: . * ٽائيم زون: UTC+05:00 (PKT. ) * | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = ٻوليون | blank_info_sec1 = {{vunblist|اردو|انگريزي (سرڪاري)<br/>پهاڙي (پنجابي جو تلفظ) (اڪثريت)|هندڪو|پوٺواري|گوجري|ڪشميري|پنجابي|پشتو (رياستي ٻوليون}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = ضلعا | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = تحصيل | blank2_info_sec2 = 32 | blank3_name_sec2 = يونين ڪائونسلون: 183 | blank3_info_sec2 = 182 |leader_name2=دائود محمد وڏيچ (بي پي ايس-21 پي اي ايس)|leader_title2=چيف سيڪريٽري|area_land_km2=1000|total_type=ڪل|leader_title3=قانون ساز|leader_name3=آزاد جمو ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي.|blank_info=|blank1_name_sec1=خواندگي جي شرح (2017)|blank1_name=75%|blank3_name_sec1=ڊويزن|blank3_name=3|blank3_info_sec1=انساني ترقي جو انڊيڪس (2017)|blank3_info=0.811 تمام گهڻو (ٻيو)}} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' (اردو: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو پاڪستان جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ وڏي ڪشمير واري علائقي جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال 1947ع کان هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو) کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي 40,45,366 آھي. ھي علائقو 13،300 چورس ڪلوميٽر (5،135 چورس ميل) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  ھندڪو، گوجري، پنجابي ۽  پشتو ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽ منسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته حڪومت پاڪستان جي ڪشمير معاملن واري وزارت ۽ گلگت بلتستان پاڻ ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو پاڪستان جي پارليامينٽ ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 1,00,000 ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري زراعت، خدمتن، سياحت ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ [[ڀارت]] يا [[پاڪستان]] ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. [[هري سنگهه]]، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي [[گلگت بلتستان]]) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا.<ref> {{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت [[پونڇ ڊويزن]] ۾ شروع ٿي، جيڪو [[پنجاب، پاڪستان|اولهه پنجاب]] جي [[راولپنڊي ڊويزن]] سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي [[راولپنڊي]] ۾ [[مظفرآباد ڊويزن]]، [[پونڇ ڊويزن]] ۽ [[ميرپور ڊويزن]] جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، [[غلام نبي گلڪار]] جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو.<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref> بهرحال، اها حڪومت [[سرينگر]] ۾ [[غلام نبي گلڪار]] جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} 24 آڪٽوبر تي [[پلندري]] ۾ [[سردار ابراهيم خان]] جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن [[مظفرآباد]] ۽ [[بارهمولا]] جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا ڀارت کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو ڀارت سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ ڀارت جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول ڀارت جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref><ref name = britannica /> ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي ۽ ڀارتي ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.<ref>{{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> ڀارت بعد ۾ [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن]] سان رابطو ڪيو ۽ ان کان تڪرار حل ڪرڻ لاءِ چيو ۽ ڪشمير جي مستقبل جي حوالي سان راءِ شماري ڪرائڻ جي حق ۾ قراردادون منظور ڪيون ويون.<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> بهرحال ٻنهي طرفن کان ڪڏهن به اهڙو ڪو به راءِ شماري نه ڪرايو ويو آهي ڇاڪاڻ ته هڪ پيشگي شرط هئي جنهن ۾ غير رياستي عنصرن سان گڏ پاڪستاني فوج جي واپسي ۽ بعد ۾ ڀارتي فوج جي ڪشمير جي انهن حصن مان انهن جي لاڳاپيل ڪنٽرول هيٺ جزوي طور تي واپسي جي ضرورت هئي. هڪ اهڙي واپسي جيڪا ڪڏهن به نه ٿي. سال 1949ع ۾ ڪشمير جي ڀارتي ۽ پاڪستاني ڪنٽرول وارن حصن کي الڳ ڪرڻ واري هڪ رسمي جنگ بندي لائن لاڳو ٿي. ڀارت سان 1949ع جي جنگ بندي معاهدي کان پوءِ پاڪستان جي حڪومت ڪشمير جي اتر ۽ اولهه حصن (جيڪي جنگ بندي جي وقت ان جي ڪنٽرول ۾ هئا) کي هيٺين ٻن الڳ الڳ ڪنٽرول ٿيل سياسي ادارن ۾ ورهايو: * [[آزاد ڪشمير|آزاد ڄمون ۽ ڪشمير]]: تنگ، ڏکڻ حصو، 250 ميل ڊگهو، جنهن جي ويڪر 10 کان 40 ميل تائين مختلف آهي. * [[گلگت بلتستان|گلگت-بلتستان]]: اڳ ۾ وفاقي انتظاميا اترين علائقا (FANA) سڏيو ويندو هو. آزاد ڪشمير جي اتر ۾ 72,496 چورس ڪلوميٽر جي ايراضي سان تمام وڏو سياسي ادارو. * <small>'''سال 1955ع'''</small> ۾ پونچ بغاوت شروع ٿي جيڪي گهڻو ڪري [[راولاڪوٽ]] انهي سان گڏ باقي [[پونڇ ڊويزن]] جي علائقن ۾ مرڪوز هئي ۽ سال 1956ع ۾ ختم ٿي. سال 1970ع ۾ [[يحييٰ خان|يحيٰ خان]] جي فوجي انتظاميا هڪ "بنيادي آئين" 'آزاد جمو ۽ ڪشمير گورنمينٽ ايڪٽ، 1970ع جاري ڪيو جنهن هڪ چونڊيل قانون ساز اسيمبلي ۽ ڪافي خودمختياري سان آزاد ڪشمير کي صدارتي نظام فراهم ڪيو. سنيڊن ان جو حوالو ڏئي ٿو ته "هن علائقي يا جمو ۽ ڪشمير جي ڪنهن به علائقي پاران حاصل ڪيل سڀ کان وڌيڪ خودمختياري ڏني." مرڪزي حڪومت صرف پرڏيهي معاملن، دفاع ۽ ڪرنسي کي ڪنٽرول ڪري رهي هئي.<ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} [[ذوالفقار علي ڀٽو]] (پوءِ پاڪستان جو وزيراعظم) ڪجهه مقامي مدد سان 'آزاد جموں ۽ ڪشمير عبوري (ڀارت سان ڪشمير تڪرار حل ٿيڻ تائين عبوري) آئين ايڪٽ، <small>1974</small>' لاڳو ڪيو. ان آزاد ڪشمير کي سڌي طرح چونڊيل آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي ۽ [[اسلام آباد]] ۾ هڪ ننڍڙي اڻ سڌي طرح چونڊيل آزاد جموں ۽ ڪشمير ڪائونسل جي اجازت ڏني. هن انتظام ايم ڪي اي (<small>MKA</small>) جي طاقت کي گهٽائي ڇڏيو جڏهن ته سنيڊن ان کي "گهٽتائي" جي طور تي حوالو ڏنو.<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} دانش خان دي فرائيڊي ٽائمز ۾ هن ترقي کي "شهرين لاءِ سياسي اشرافيه کان فوري سماجي-اقتصادي ۽ ترقياتي خدشن جهڙوڪ بنيادي انفراسٽرڪچر ۽ عوامي شين تائين رسائي ڏانهن ڌيان ڇڪائڻ جو هڪ رستو فراهم ڪرڻ جي طور تي بيان ڪري ٿو،" وڌيڪ چيو ته "جڏهن ته انفراسٽرڪچر ۽ سماجي شعبن ۾ سرڪاري شعبي جي سيڙپڪاري سالن کان نسبتاً بهتري ڏيکاري آهي، سياسي ميدان ۾ وڏي بياني، پارٽي لائينن کان ٻاهر پکڙيل، مقامي سماجي-اقتصادي ترقي جي بدران جمو ۽ ڪشمير جي تڪرار تي تمام گهڻو ڌيان ڏئي ٿو."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> آئين ڪشمير کي ان جو پنهنجو [[صدر (رياستي عھدو)|صدر]]، [[وزير اعظم|وزيراعظم]]، هاءِ ڪورٽ، سپريم ڪورٽ، آڊيٽر جنرل ۽ چيف اليڪشن ڪمشنر پڻ فراهم ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> آزاد ڪشمير جي آئين ۾ 13 هين ترميم، جيڪا مظفر آباد ۾ منظور ڪئي وئي، آزاد ڪشمير جي حڪومت کي بااختيار بڻايو، چونڊيل اسيمبلي جي اختيارن ۾ اضافو ڪيو، آزاد ڪشمير کي وڌيڪ مالي ۽ انتظامي اختيار ڏنا ۽ وفاقي علائقي کي وڌيڪ خودمختيار بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي. لفظ "ايڪٽ" کي به آئين مان خارج ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> هڪ وقت ۾ پاڪستان جي ڪنٽرول ۾، ڪشمير جي [[شڪسگام وادي]]، گلگت-بلتستان جي اتر اوڀر حد سان گڏ هڪ ننڍڙو علائقو، پاڪستان طرفان سال 1963ع ۾ عارضي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] جي حوالي ڪيو ويو هو جنهن چين-پاڪستان سرحدي تڪرار کي حل ڪرڻ ۾ مدد ڪئي ۽ هاڻي چين جي [[زنجيانگ ايغور خودمختيار علائقو]] جو حصو بڻجي ٿو. سال 1972ع ۾، ڪشمير جي ڀارت ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول ٿيل حصن جي وچ ۾ ان وقت جي موجوده حد کي "لائن آف ڪنٽرول" طور نامزد ڪيو ويو هو. هي لڪير سال 1972ع جي شملا معاهدي کان وٺي تبديل نه ٿي آهي،<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> جنهن ٻنهي ملڪن کي "ٻه طرفي ڳالهين ذريعي پرامن طريقن سان پنهنجا اختلاف حل ڪرڻ" جو پابند ڪيو. ڪجهه سياسي ماهرن جو دعويٰ آهي ته، ان معاهدي جي نظر ۾، مسئلي جو واحد حل ٻنهي ملڪن جي وچ ۾, بغير ڪنهن ٽئين ڌر جهڙوڪ [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو]] کي شامل ڪرڻ جي, گڏيل ڳالهين آهي. <ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> سال 1974ع جو عبوري آئين ايڪٽ 48 ميمبرن واري آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي هڪ ايواني اسيمبلي پاران منظور ڪيو ويو هو.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> اپريل 1997ع ۾، [[نواز شريف|نواز شريف حڪومت]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي آئيني حيثيت ڏيڻ کان انڪار ڪندي چيو ته "انهن ماڻهن کي آئيني حق ڏيڻ انهن علائقن جي هڪ طرفي الحاق جي برابر هوندو."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== {{Sister project links|voy=Azad Kashmir}} * {{Official website|http://www.ajk.gov.pk/ }} * [http://pndajk.gov.pk/ Planning & Development Department AJ&K] AJ&K Planning and Development Department * [https://ajktourism.gov.pk/ AJ&K Tourism & Archaeology Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016160356/https://ajktourism.gov.pk/ |date=October 16, 2019 }} Tourism in Azad Kashmir {{Authority control}} [[زمرو:آزاد ڪشمير]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:1947 ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي اردو هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:ڪشميري ٻولي]] [[زمرو:اردو]] [[زمرو:2005 ڪشمير زلزلو]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] 6mh2qmmytv73xqbw6k2zmdge76k77dt 378831 378830 2026-05-18T11:56:12Z Memon2025 21315 378831 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير | native_name_lang = ur<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = خودمختيار انتظامي علائقو | image_flag = Flag of Azad Kashmir.svg | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = View From Sharda Fort, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg | photo2a = | photo2b = | photo3b = | photo4a = | size = 250 | position = center | spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) | color = Color of spacing between the images (default: black) | border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) | color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) | text = | text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = شاردا شهر، وادي نيلم، آزاد ڪشمير | flag_alt = | image_seal = Emblem Of Azad Jammu and Kashmir.png | nickname = | image_map = Azad Kashmir in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي پاڪستان کي اڇي رنگ ۾ ڏيکاريو ويو آهي ۽ باقي ڄمون ۽ ڪشمير کي پاڪستان جي علائقائي دعوي سان علائقو ڏيکاريو ويو آهي. | coordinates = {{Coord|33|50|36|N|73|51|05|E|type:adm1st_region:PK_dim:1000000|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = [[ترانو]] | subdivision_name1 = ''وطن اسان جو آزاد ڪشمير'' | established_title = قائم ڪيل | established_date = 24 آڪٽوبر، 1947ع (آزاد ڪشمير ڏينهن) | seat_type = گادي جو ھنڌ | seat = [[مظفر آباد]] | parts_type = وڏو شهر | parts_style = para | p1 = [[مظفر آباد]] | government_footnotes = | government_type = خودمختيار رياست <ref name="BirdVaillancourt2008">{{cite book|author1=Richard M. Bird|author2=François Vaillancourt|title=Fiscal Decentralization in Developing Countries|url=https://books.google.com/books?id=_wraZ5HEMasC&pg=PA127|date=December 4, 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-10158-5|pages=127–}}</ref><ref name=Bose>{{citation |last=Bose |first=Sumantra |authorlink=Sumantra Bose |title=Contested Lands |url=https://books.google.com/books?id=KKZcgOJPjVkC&pg=PA193 |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02856-2 |p=193|quote=Azad Kashmir – "Free Kashmir," the more populated and nominally self-governing part of Pakistani-controlled Kashmir}}</ref><ref name="Herald">{{cite news |title=Territorial limits |url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |date=May 7, 2015 |work=Herald |accessdate=July 24, 2015 |quote=These are self-ruled autonomous regions. But restrictions apply. |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGjS9OQz?url=http://herald.dawn.com/news/1153046 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> (پاڪستان جي انتظام هيٺ) <ref name=brit/><ref name="BBC">{{cite news |title=Kashmir profile |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |date=November 26, 2014 |work=BBC |accessdate=July 24, 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6aGhgieMq?url=http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11693674 |archivedate=July 24, 2015 |deadurl=no |df=mdy}}</ref> | governing_body = آزاد ڄمون ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي | leader_party =PPP | leader_title = [[صدر]] | leader_name = چوڌري لطيف اڪبر (قائم مقام) | leader_title1 = [[وزيراعظم|وزير اعظم]] | leader_name1 = فيصل ممتاز راٺوڙ | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 13,297 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 44 لڪ 50 هزار | population_as_of = 2017ع | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym =ڪشميري | population_note =: (آزاد ڪشمير جو ڏينهن) 24 آڪٽوبر 1947. گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر: مظفرآباد. انتظامي ڊويزنون: 3. ميرپور. مظفرآباد. پونچھ. * حڪومت • قسم: وفاقي پارلياماني جمهوريه جي تحت نامياري طور تي خود مختيار پارلياماني جمهوريه. • جسم: آزاد ڪشمير جي حڪومت. • * • ڪل: * آبادي (2017 جي مردم شماري) • ڪل: 40,73,573 • کثافت: * مشهور نالو: . * ٽائيم زون: UTC+05:00 (PKT. ) * | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = PK-JK | blank_name_sec1 = ٻوليون | blank_info_sec1 = {{vunblist|اردو|انگريزي (سرڪاري)<br/>پهاڙي (پنجابي جو تلفظ) (اڪثريت)|هندڪو|پوٺواري|گوجري|ڪشميري|پنجابي|پشتو (رياستي ٻوليون}} | blank_name_sec2 = Ethnic Groups | blank_info_sec2 = [[Gujjar]] (largest)<br/> [[Sudhan]]<br/> [[Rajput]]<br/> [[Jat people|Jatt]] <br/>[[Dhund Abbasi|Abbasi]]<br/>[[Kashmiris|Kashmiri]]<br/>others | blank1_name_sec2 = ضلعا | blank1_info_sec2 = 10 | website = [http://www.ajk.gov.pk/ www.ajk.gov.pk] | footnotes = | blank2_name_sec2 = تحصيل | blank2_info_sec2 = 32 | blank3_name_sec2 = يونين ڪائونسلون: 183 | blank3_info_sec2 = 182 |leader_name2=دائود محمد وڏيچ (بي پي ايس-21 پي اي ايس)|leader_title2=چيف سيڪريٽري|area_land_km2=1000|total_type=ڪل|leader_title3=قانون ساز|leader_name3=آزاد جمو ۽ ڪشمير قانون ساز اسيمبلي.|blank_info=|blank1_name_sec1=خواندگي جي شرح (2017)|blank1_name=75%|blank3_name_sec1=ڊويزن|blank3_name=3|blank3_info_sec1=انساني ترقي جو انڊيڪس (2017)|blank3_info=0.811 تمام گهڻو (ٻيو)}} '''آزاد ڄمون ۽ ڪشمير''' ([[اردو]]: آزاد جموں و کشمیر)، عام طور تي آزاد ڪشمير جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي، هڪ خطو آهي جيڪو [[پاڪستان]] جي طرفان منظم طور تي هڪ خود مختيار اداري جي طور تي منظم ڪيو ويو آهي ۽ [[ڪشمير|وڏي ڪشمير واري علائقي]] جو اولهه وارو حصو آهي، جيڪو سال <small>1947</small>ع کان [[ڀارت]] ۽ پاڪستان جي وچ ۾ هڪ تڪرار جو موضوع رهيو آهي. آزاد ڪشمير پڻ پاڪستان جي صوبن [[پنجاب، پاڪستان|پنجاب]] ۽ [[خيبر پختونخوا]] جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾، بالترتيب سرحدون حصيداري ڪري ٿو. ان جي اڀرندي پاسي، آزاد ڪشمير هندستاني يونين جي علائقي [[ڄمون ۽ ڪشمير|ڄمون ۽ ڪشمير (هندستان جي انتظام واري ڪشمير جو حصو)]] کان لائن آف ڪنٽرول (ايل او سي) ذريعي الڳ ٿيل آهي، جيڪو هندستان ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول واري ڪشمير جي حصن جي وچ ۾ حقيقي سرحد طور ڪم ڪري ٿو. سال 2017ع جي قومي مردم شماري مطابق ھن جي ڪل آبادي <small>40,45,366</small> آھي. ھي علائقو <small>13،300</small> چورس ڪلوميٽر (<small>5،135 چورس ميل</small>) تي پکڙيل آھي. آزاد ڪشمير جي گادي جو ھنڌ [[مظفر آباد|مظفرآباد]] آھي. ھتي پھاڙي،  [[ھندڪو]]، گوجري، [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] ۽ [[پشتو ٻولي|پشتو]] ڳالھايون وڃن ٿيون. علائقي ۾ حڪومت جو هڪ پارلياماني روپ آهي جيڪو برطانوي ويسٽمنسٽر سسٽم جي نموني سان ٺهيل آهي. آزاد ڪشمير جو صدر رياست جو آئيني سربراه آهي، جڏهن ته وزيراعظم، وزيرن جي ڪائونسل جي حمايت سان، چيف ايگزيڪيوٽو آهي. آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي وزيراعظم ۽ صدر ٻنهي جي چونڊ ڪندي آهي. علائقي جي پنهنجي سپريم ڪورٽ ۽ هڪ هاءِ ڪورٽ آهي، جڏهن ته [[پاڪستان حڪومت|حڪومت پاڪستان]] جي ڪشمير معاملن واري وزارت پاڻ, [[گلگت بلتستان]] ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي حڪومت جي وچ ۾ هڪ ڪڙي جو ڪم ڪري ٿي، جيتوڻيڪ خود مختيار علائقو [[پاڪستان جي پارليامينٽ]] ۾ نمائندگي نٿو ڪري. اتر آزاد ڪشمير هڪ اهڙي خطي ۾ واقع آهي جتي هندستاني پليٽ يوريشين پليٽ جي هيٺان لهڻ جي نتيجي ۾ زمين جي مضبوط ٿڌن جو تجربو ڪري ٿو. سال 2005ع ۾ هڪ وڏي زلزلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ <small>1,00,000</small> ماڻهو مارجي ويا ۽ 30 لک ماڻهو بي گهر ٿيا، جنهن علائقي جي بنيادي ڍانچي ۽ معيشت کي وڏي تباهي ڏني. ان وقت کان وٺي، پاڪستان حڪومت جي مدد ۽ پرڏيهي امداد سان، انفراسٽرڪچر جي بحاليءَ جو ڪم جاري آهي. آزاد ڪشمير جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري [[زراعت]]، [[خدمتون|خدمتن]]، [[سياحت]] ۽ برٽش ميرپوري ڪميونٽي جي ميمبرن طرفان موڪليل پيسي تي آهي. آزاد ڪشمير جي لڳ ڀڳ 87 سيڪڙو خاندانن وٽ فارم ملڪيت آهي ۽ خطي ۾ پاڪستان ۾ اسڪولن ۾ داخلا جي شرح تمام گهڻي آهي ۽ خواندگي جي شرح تقريبن 74 سيڪڙو آهي. ==نالو== سال 1945ع ۾ پونڇ ۾ منعقد ٿيل مسلم ڪانفرنس جي 13هين جنرل اجلاس ۾ پمفليٽ جو عنوان هو، "آزاد ڪشمير". اهو سمجهيو وڃي ٿو ته نيشنل ڪانفرنس جي نئين ڪشمير (نيو ڪشمير پروگرام) جو جواب هو. ذريعن جو چوڻ آهي ته اها پارٽي طرفان منظور ڪيل مختلف قراردادن جي مجموعن کان وڌيڪ نه هئو. پر ان جو مقصد اهو معلوم ٿئي ٿو ته ڄمون ۽ ڪشمير جا مسلمان هڪ الڳ وطن (پاڪستان) جي لاءِ مسلم ليگ جي جدوجهد لاءِ پرعزم هئا ۽ مسلم ڪانفرنس ڪشمير جي مسلمانن جي واحد نمائنده تنظيم آهي. بهرحال، ايندڙ سال، پارٽي هڪ "آزاد ڪشمير جو قرارداد" پاس ڪيو جنهن ۾ مطالبو ڪيو ويو ته مهاراجا هڪ آئين ساز اسيمبليءَ تشڪيل ڏئي، جيڪا ووٽ ذريعي چونڊي وڃي. ٻئي سال، 19 جولاءِ 1947ع تي پارٽيءَ جا ڪارڪن سردار ابراهيم جي گهر تي گڏ ٿيا، جن فيصلي کي رد ڪري، مهاراجا کان پاڪستان سان الحاق جو مطالبو ڪيو. ان کان پوءِ جلد ئي سردار ابراهيم پاڪستان ڀڄي ويو ۽ اتان پونڇ جي بغاوت جي اڳواڻي پاڪستان جي وزيراعظم لياقت علي خان ۽ ٻين عملدارن جي مدد سان ڪئي. لياقت علي خان ”آزاديءَ جي اعلان“ جو مسودو تيار ڪرڻ لاءِ ميان افتخار الدين جي سربراهي ۾ هڪ ڪميٽي مقرر ڪئي. 4 آڪٽوبر تي لاهور ۾ آزاد ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان ڪيو ويو، جنهن ۾ غلام نبي گلڪار کي صدر ۽ سردار ابراهيم وزير اعظم مقرر ڪيو ويو. گلڪار سرينگر ڏانهن سفر ڪيو ۽ مهاراجا جي حڪومت طرفان گرفتار ڪيو ويو. بعد ۾ پاڪستاني عملدارن سردار ابراهيم کي عبوري حڪومت جو صدر مقرر ڪيو. ==تاريخ== [[File:Jammu and Kashmir in 1946 map of India by National Geographic.jpg|thumb|left|<small>1946ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسلي رياست جو نقشو؛ اڄوڪي آزاد ڪشمير ٽن الهندي وارن ضلعن تي مشتمل آهي.</small>]] سال 1947ع ۾ هندستان جي ورهاڱي وقت، انگريزن شاهي رياستن تي پنهنجي بالادستي ختم ڪري ڇڏي، جن وٽ [[ڀارت]] يا [[پاڪستان]] ۾ شامل ٿيڻ يا آزاد رهڻ جا اختيار ڇڏي ويا. [[هري سنگهه]]، ڄمون ۽ ڪشمير جو مهاراجا، چاهيندو هو ته سندس رياست آزاد رهي. ڄمون صوبي جي الهندي ضلعن (هاڻوڪي آزاد ڪشمير) ۽ سرحدي ضلعن (هاڻوڪي [[گلگت بلتستان]]) ۾ مسلمان پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ چاهيندا هئا.<ref> {{cite web |url=http://www.indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |title=The J&K conflict: A Chronological Introduction |publisher=India Together |access-date=June 5, 2010 |archive-date=April 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153406/http://indiatogether.org/peace/kashmir/intro.htm |url-status=live }}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia |author=Britannica Concise Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |title=Kashmir (region, Indian subcontinent)&nbsp;– Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=June 5, 2010 |archive-date=March 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301205100/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312908/Kashmir |url-status=live }}</ref> سال 1947ع جي بهار ۾، مهاراجا جي خلاف بغاوت [[پونڇ ڊويزن]] ۾ شروع ٿي، جيڪو [[پنجاب، پاڪستان|اولهه پنجاب]] جي [[راولپنڊي ڊويزن]] سان لڳل علائقو آهي. چيو وڃي ٿو ته مهاراجا جي انتظاميه هارين تي ڏنڊن وارا ٽيڪس لڳائڻ شروع ڪيا هئا، جنهن ڪري مقامي بغاوت کي جنم ڏنو ۽ انتظاميه ظالمانه جبر جو رستو اختيار ڪيو. علائقي جي آبادي، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ تازو فارغ ٿيل سپاهين جي ڪري، مهاراجا جي لشڪر جي خلاف بغاوت ڪئي ۽ تقريبن سڄي ضلعي تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو. ان فتح کان پوءِ 3 آڪٽوبر 1947ع تي [[راولپنڊي]] ۾ [[مظفرآباد ڊويزن]]، [[پونڇ ڊويزن]] ۽ [[ميرپور ڊويزن]] جي اولهه وارن ضلعن جا پاڪستان جا حامي سردار، آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي عبوري حڪومت جو اعلان، [[غلام نبي گلڪار]] جي نالي سان، مظفرآباد ۾ عارضي حڪومت جي نالي تي اعلان جاري ڪيو.<ref>{{citation |first=Navnita Chadha |last=Behera |title=Demystifying Kashmir |publisher=Pearson Education India |year=2007 |isbn=978-8131708460 |url=https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |page=29 |access-date=September 27, 2016 |archive-date=January 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117135717/https://books.google.com/books?id=qM6kW9ZRMRkC |url-status=live }}</ref> بهرحال، اها حڪومت [[سرينگر]] ۾ [[غلام نبي گلڪار]] جي گرفتاري سان جلدي ڀڄي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 59}} 24 آڪٽوبر تي [[پلندري]] ۾ [[سردار ابراهيم خان]] جي اڳواڻي ۾ آزاد ڪشمير جي ٻي عبوري حڪومت قائم ڪئي وئي.{{sfn|Snedden|2013|loc=p. 61}} 21 آڪٽوبر تي، اتر-اولهه سرحد صوبي مان ڪيترائي هزار پختون قبيلا ڄمون ۽ ڪشمير ۾، مهاراجا جي راڄ خلاف بغاوت ۾ مدد ڪن لاء داخل ٿيا. اهي تجرباڪار فوجي اڳواڻن جي اڳواڻي ۾ هئا ۽ جديد هٿيارن سان ليس هئا. مهاراجا جي ٽٽڻ واري لشڪر حملي کي منهن ڏيڻ جي قابل نه هئي. قبيلن [[مظفرآباد]] ۽ [[بارهمولا]] جي شهرن تي قبضو ڪري ورتو، جن جو پويون علائقو رياست جي گاديءَ واري هنڌ سرينگر کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر اولهه طرف آهي. 24 آڪٽوبر تي، مهاراجا ڀارت کان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، جنهن جي جواب ۾ چيو ويو ته هو هن جي مدد ڪرڻ کان قاصر آهي جيستائين هو ڀارت سان الحاق نه ڪندو. ان مطابق، 26 آڪٽوبر، 1947ع تي، مهاراجا هري سنگهه الحاق جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو، جنهن ۾ فوجي امداد جي بدلي ۾ ڀارت جي دفاع، خارجي معاملن ۽ مواصلات جو ڪنٽرول ڀارت جي حڪومت جي حوالي ڪيو ويو.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/10537286|title=Kashmir: Why India and Pakistan fight over it|date=November 23, 2016|work=BBC News|access-date=June 21, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224045738/https://www.bbc.com/news/10537286|url-status=live}}</ref><ref name = britannica /> ڀارتي فوجين کي فوري طور تي سرينگر ۾ هوائي جهاز پهچايو ويو. پاڪستان بعد ۾ مداخلت ڪئي ۽ ڀارتي ۽ پاڪستاني فوجن جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي وئي، جنهن ۾ ڪنٽرول جا ٻه علائقا گهٽ ۾ گهٽ مستحڪم ٿي ويا، جنهن کي هاڻي ”لائن آف ڪنٽرول“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.<ref>{{cite news |url=http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |title=Grasping the Nettle |author=Prem Shankar Jha |work=South Asian Journal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516074510/http://www.southasianmedia.net/magazine/journal/grasping_nettle.htm |archive-date=May 16, 2010 }}{{unreliable source?|date=May 2015}} </ref> ڀارت بعد ۾ [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن]] سان رابطو ڪيو ۽ ان کان تڪرار حل ڪرڻ لاءِ چيو ۽ ڪشمير جي مستقبل جي حوالي سان راءِ شماري ڪرائڻ جي حق ۾ قراردادون منظور ڪيون ويون.<ref name="UN Resolution 47">{{cite web|title=UN resolution 47|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|access-date=September 11, 2012|archive-date=September 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903183750/http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F47%20%281948%29&Lang=E&Area=RESOLUTION|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip(s1100).htm |title=UNCIP Resolution of August 13, 1948 (S/1100)&nbsp;– Embassy of India, Washington, D.C. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013165623/http://www.indianembassy.org/policy/Kashmir/uncip%28s1100%29.htm |archive-date=October 13, 2007 }}</ref> بهرحال ٻنهي طرفن کان ڪڏهن به اهڙو ڪو به راءِ شماري نه ڪرايو ويو آهي ڇاڪاڻ ته هڪ پيشگي شرط هئي جنهن ۾ غير رياستي عنصرن سان گڏ پاڪستاني فوج جي واپسي ۽ بعد ۾ ڀارتي فوج جي ڪشمير جي انهن حصن مان انهن جي لاڳاپيل ڪنٽرول هيٺ جزوي طور تي واپسي جي ضرورت هئي. هڪ اهڙي واپسي جيڪا ڪڏهن به نه ٿي. سال 1949ع ۾ ڪشمير جي ڀارتي ۽ پاڪستاني ڪنٽرول وارن حصن کي الڳ ڪرڻ واري هڪ رسمي جنگ بندي لائن لاڳو ٿي. ڀارت سان 1949ع جي جنگ بندي معاهدي کان پوءِ پاڪستان جي حڪومت ڪشمير جي اتر ۽ اولهه حصن (جيڪي جنگ بندي جي وقت ان جي ڪنٽرول ۾ هئا) کي هيٺين ٻن الڳ الڳ ڪنٽرول ٿيل سياسي ادارن ۾ ورهايو: * [[آزاد ڪشمير|آزاد ڄمون ۽ ڪشمير]]: تنگ، ڏکڻ حصو، 250 ميل ڊگهو، جنهن جي ويڪر 10 کان 40 ميل تائين مختلف آهي. * [[گلگت بلتستان|گلگت-بلتستان]]: اڳ ۾ وفاقي انتظاميا اترين علائقا (FANA) سڏيو ويندو هو. آزاد ڪشمير جي اتر ۾ 72,496 چورس ڪلوميٽر جي ايراضي سان تمام وڏو سياسي ادارو. * <small>'''سال 1955ع'''</small> ۾ پونچ بغاوت شروع ٿي جيڪي گهڻو ڪري [[راولاڪوٽ]] انهي سان گڏ باقي [[پونڇ ڊويزن]] جي علائقن ۾ مرڪوز هئي ۽ سال 1956ع ۾ ختم ٿي. سال 1970ع ۾ [[يحييٰ خان|يحيٰ خان]] جي فوجي انتظاميا هڪ "بنيادي آئين" 'آزاد جمو ۽ ڪشمير گورنمينٽ ايڪٽ، 1970ع جاري ڪيو جنهن هڪ چونڊيل قانون ساز اسيمبلي ۽ ڪافي خودمختياري سان آزاد ڪشمير کي صدارتي نظام فراهم ڪيو. سنيڊن ان جو حوالو ڏئي ٿو ته "هن علائقي يا جمو ۽ ڪشمير جي ڪنهن به علائقي پاران حاصل ڪيل سڀ کان وڌيڪ خودمختياري ڏني." مرڪزي حڪومت صرف پرڏيهي معاملن، دفاع ۽ ڪرنسي کي ڪنٽرول ڪري رهي هئي.<ref name="Cambridge University Press-2018">{{Cite book |title=Kashmir: history, politics, representation |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-40210-1 |editor-last=Zutshi |editor-first=Chitralekha |location=Cambridge New York NY Port Melbourne New Delhi Singapore}}</ref>{{Rp|page=121}} [[ذوالفقار علي ڀٽو]] (پوءِ پاڪستان جو وزيراعظم) ڪجهه مقامي مدد سان 'آزاد جموں ۽ ڪشمير عبوري (ڀارت سان ڪشمير تڪرار حل ٿيڻ تائين عبوري) آئين ايڪٽ، <small>1974</small>' لاڳو ڪيو. ان آزاد ڪشمير کي سڌي طرح چونڊيل آزاد ڪشمير قانون ساز اسيمبلي ۽ [[اسلام آباد]] ۾ هڪ ننڍڙي اڻ سڌي طرح چونڊيل آزاد جموں ۽ ڪشمير ڪائونسل جي اجازت ڏني. هن انتظام ايم ڪي اي (<small>MKA</small>) جي طاقت کي گهٽائي ڇڏيو جڏهن ته سنيڊن ان کي "گهٽتائي" جي طور تي حوالو ڏنو.<ref name="Cambridge University Press-2018"/>{{Rp|pages=121–122}} دانش خان دي فرائيڊي ٽائمز ۾ هن ترقي کي "شهرين لاءِ سياسي اشرافيه کان فوري سماجي-اقتصادي ۽ ترقياتي خدشن جهڙوڪ بنيادي انفراسٽرڪچر ۽ عوامي شين تائين رسائي ڏانهن ڌيان ڇڪائڻ جو هڪ رستو فراهم ڪرڻ جي طور تي بيان ڪري ٿو،" وڌيڪ چيو ته "جڏهن ته انفراسٽرڪچر ۽ سماجي شعبن ۾ سرڪاري شعبي جي سيڙپڪاري سالن کان نسبتاً بهتري ڏيکاري آهي، سياسي ميدان ۾ وڏي بياني، پارٽي لائينن کان ٻاهر پکڙيل، مقامي سماجي-اقتصادي ترقي جي بدران جمو ۽ ڪشمير جي تڪرار تي تمام گهڻو ڌيان ڏئي ٿو."<ref>{{Cite web |date=2024-05-14 |title=Understanding The Protest Movement In Azad Jammu & Kashmir |url=https://thefridaytimes.com/14-May-2024/understanding-the-protest-movement-in-azad-jammu-kashmir |access-date=2024-05-15 |website=The Friday Times |language=en}}</ref> آئين ڪشمير کي ان جو پنهنجو [[صدر (رياستي عھدو)|صدر]]، [[وزير اعظم|وزيراعظم]]، هاءِ ڪورٽ، سپريم ڪورٽ، آڊيٽر جنرل ۽ چيف اليڪشن ڪمشنر پڻ فراهم ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Ali |first1=Shaheen Sardar |last2=Rehman |first2=Javaid |date=1 February 2013 |title=Indigenous Peoples and Ethnic Minorities of Pakistan: Constitutional and Legal Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=60VAsoo-huYC |journal=[[Nordic Institute of Asian Studies]] |issue=Monograph Series No. 84 |pages=121 |isbn=978-1-136-77868-1 |via=[[Routledge]] Curzon}}</ref> آزاد ڪشمير جي آئين ۾ 13 هين ترميم، جيڪا مظفر آباد ۾ منظور ڪئي وئي، آزاد ڪشمير جي حڪومت کي بااختيار بڻايو، چونڊيل اسيمبلي جي اختيارن ۾ اضافو ڪيو، آزاد ڪشمير کي وڌيڪ مالي ۽ انتظامي اختيار ڏنا ۽ وفاقي علائقي کي وڌيڪ خودمختيار بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي. لفظ "ايڪٽ" کي به آئين مان خارج ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |title=Act 1974: AJK approves 13th Amendment |url=https://www.thenews.com.pk/print/325050-act-1974-ajk-approves-13th-amendment |access-date=2024-05-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> هڪ وقت ۾ پاڪستان جي ڪنٽرول ۾، ڪشمير جي [[شڪسگام وادي]]، گلگت-بلتستان جي اتر اوڀر حد سان گڏ هڪ ننڍڙو علائقو، پاڪستان طرفان سال 1963ع ۾ عارضي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] جي حوالي ڪيو ويو هو جنهن چين-پاڪستان سرحدي تڪرار کي حل ڪرڻ ۾ مدد ڪئي ۽ هاڻي چين جي [[زنجيانگ ايغور خودمختيار علائقو]] جو حصو بڻجي ٿو. سال 1972ع ۾، ڪشمير جي ڀارت ۽ پاڪستان جي ڪنٽرول ٿيل حصن جي وچ ۾ ان وقت جي موجوده حد کي "لائن آف ڪنٽرول" طور نامزد ڪيو ويو هو. هي لڪير سال 1972ع جي شملا معاهدي کان وٺي تبديل نه ٿي آهي،<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |title=UNMOGIP: United Nations Military Observer Group in India and Pakistan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514065929/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/unmogip/ |archive-date=May 14, 2008 }} </ref> جنهن ٻنهي ملڪن کي "ٻه طرفي ڳالهين ذريعي پرامن طريقن سان پنهنجا اختلاف حل ڪرڻ" جو پابند ڪيو. ڪجهه سياسي ماهرن جو دعويٰ آهي ته، ان معاهدي جي نظر ۾، مسئلي جو واحد حل ٻنهي ملڪن جي وچ ۾, بغير ڪنهن ٽئين ڌر جهڙوڪ [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو]] کي شامل ڪرڻ جي, گڏيل ڳالهين آهي. <ref>{{Cite book |last=Kapur |first=Saloni |url=https://books.google.com/books?id=DHMjEAAAQBAJ&dq=Bilateral+issue+of+Simla+Agreement+rules+out+UN&pg=PA132 |title=Pakistan after Trump: Great Power Responsibility in a Multi-Polar World |date=2021-03-08 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-6727-6 |language=en}}</ref> سال 1974ع جو عبوري آئين ايڪٽ 48 ميمبرن واري آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جي هڪ ايواني اسيمبلي پاران منظور ڪيو ويو هو.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|title=How free is Azad Kashsmir|work=The Indian Express|date=March 26, 2016|access-date=March 26, 2016|archive-date=March 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084943/http://indianexpress.com/article/opinion/columns/azad-kashmir-india-pakistan-pakistan-peoples-party-ppp-nawaz-sharif/|url-status=live}}</ref> اپريل 1997ع ۾، [[نواز شريف|نواز شريف حڪومت]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير کي آئيني حيثيت ڏيڻ کان انڪار ڪندي چيو ته "انهن ماڻهن کي آئيني حق ڏيڻ انهن علائقن جي هڪ طرفي الحاق جي برابر هوندو."<ref>{{Cite web |title=Rediff on the NeT: PoK not part of its territory: Pakistan |url=http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |access-date=2022-05-03 |website=www.rediff.com |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719113350/http://www.rediff.com/news/apr/18pak.htm |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== [[فائل:Un-kashmir-jammu.png|کاٻو|thumb|378x378 عڪسلون]] آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جو اتر وارو حصو هماليه جي هيٺين حصي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڄام ڳڙهه چوٽي (4,734 ميٽر، 15,550 فوٽ) شامل آهي. بهرحال، نيلم وادي ۾ سروالي چوٽي (6326 ميٽر) رياست جي بلند ترين چوٽي آهي.<ref name=brit/> [[File:Azad Kashmir Landscape.JPG|thumbnail|آزاد ڪشمير جو لينڊ اسڪيپ]] علائقي ۾ سياري ۽ اونهاري ٻنهي ۾ برسات پوندي آهي. مظفرآباد ۽ پتن پاڪستان جي ٻرندڙ علائقن مان آهن. اڪثر علائقي ۾، سراسري برسات 1,400 ملي ميٽر کان وڌي ٿي، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري برسات مظفر آباد (تقريبن 1,800 ملي ميٽر) جي ويجهو ٿئي ٿي. اونهاري جي موسم ۾، جهلم ۽ ليپا وادي جي دريائن ۾ برساتن ۽ برف جي پگھلڻ سبب مون سون جي ٻوڏ عام آهي. ===Climate=== [[File:World Köppen Classification Kashmir.png|thumb|Map of the Köppen-Geiger climate classification]] The southern parts of Azad Kashmir, including the Bhimber, Mirpur, and Kotli districts, have extremely hot weather in the summer and moderate cold weather in the winter. They receive rain mostly in [[monsoon]] weather.{{citation needed|date=July 2019}} [[File:Rice Cultivaiton in Leepa AJK.jpg|thumbnail|Paddy field in [[Leepa Valley|Leepa valley]]]] In the central and northern parts of the state, the weather remains moderately hot in the summer and cold and chilly in the winter. Snowfall also occurs there in December and January.{{citation needed|date=July 2019}} The region receives rainfall in both the winter and the summer. [[Muzaffarabad]] and Pattan are among the wettest areas of the state, but they don't receive snow. Throughout most of the region, the average rainfall exceeds 1400&nbsp;mm, with the highest average rainfall occurring near Muzaffarabad (around 1800&nbsp;mm). During summer, monsoon floods of the [[Jhelum River|Jhelum]] and Leepa rivers are common, due to high rainfall and melting snow.{{citation needed|date=July 2019}} {| align="right" class="toccolours" style="margin:1em" |+ ''آزاد ڪشمیر جون رياستي علامتون'' | '''رياستي جانور''' | [[فائل:Largest Red Deer.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي پکي''' | [[فائل:Lophophorus impejanus (Himalayan Monal) 3.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي وڻ''' | [[فائل:Platanus_orientalis_tree.JPG|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گل''' | [[فائل:Rhododendron_pontica-1.jpg|67x67 عڪسلون]] |- | '''رياستي گاميس''' | [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|67x67 عڪسلون]] |} ==حڪومت ۽ سياست== آزاد ڪشمير ۾ 10 ضلعا، 19 تعلقا ۽ 182 يونين ڪائونسلون آھن۔ آزاد ڪشمير جي ميرپور ڊويزن ۾ ضلعو باغ، ضلعو ڀمبر، ضلع وپونڇ، ضلعو سڌنوتي، ضلعو ڪوٽلي، ضلعو مظفر آباد، ضلعو ميرپور، ضلعو نيلم، ضلعو حويلي ۽ ضلعو ھٽيان بالا شامل آھن. == انتظامي ورھاست == {| class="wikitable" !ڊويزن !ضلعو !ايراضي(چورس ڪلوميٽر²) !آبادي (2008)^{''[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|حوالو گھربل؟]]''} !صدرمقام |- |'''ميرپور''' |ڀمبر |1,516 |301,633 |ڀمبر |- |ڪوٽلي |1,862 |563,094 |ڪوٽلي |- |ميرپور |1,010 |333,482 |ميرپور |- |'''مظفرآباد''' |مظفرآباد<ref name="euro">[http://www.eurojournals.com/ejsr%2017%203.pdf#page=89]</ref> |2,496 |638,973 |مظفرآباد |- |ھٽيان |? |? |ھٽيان بالا |- |نيلم<ref name="neelum">{{حوالو ويب|url=http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|title=Facts and Figures|first=Government of Azad Kashmir|last=Official website|accessdate=2006-04-19|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080107092119/http://www.ajk.gov.pk/site/index.php?option=com_content&task=view&id=2256&Itemid=144|archivedate=January 7, 2008}}</ref> |3,621 |106,778 |آٺ مقام |- |'''پونچ''' |پونچ |855 |411,035 |راولاڪوٽ<ref name="euro"/> |- |حويلي |600 (est.) |150,000 (est.) |ڪھوٽہ <ref name="euro"/> |- |باغ |768 |243,415 |باغ |- |سڌنوتي |569 |334,091 |پلندري |- |- |'''ڪُل''' |10 ضلعا |13,297 |4,567,982 |مظفرآباد |} ==آبادي== ==معيشت== ==تعليم== ==رانديون== ==ثقافت== ==سياحت== [[File:Neeulm Valley AJK (Arang Kel).jpg|Arang Kel, Neelum Valley, Azad Kashmir]] [[File:Shounter Vally 2.jpg|Shounter Valley, Azad Kashmir]] ڪشمير پنھنجي قدرتي خوبصورتي ۽ دلڪش منظرن جي وجھه سا ڄاتو وڃي ٿو ۽ سير ۽ تفريح کجي لاءِ ماڻھو وڏي تعداد ۾ آزاد ڪشمير جو رُخ ڪندا آھن. انھن ئي خوبصورت منظرن جي وجھه سان مغل شھنشاھ ظھير الدين بابر چيو ھو ته "ڪشمير زمين تي جنت آھي۔" <center class=""> <gallery> فائل:Toli Pir landscape (6).jpg|[[ٹولی پیر]] فائل:Bazaar Rawalakot.jpg|[[راولاکوٹ]] بازار Azad kashmir.jpg|نیلم وادی </gallery> </center> ==قابل ذڪر ماڻهو== ==پڻ ڏسو== * [[گلگت بلتستان]] * [[تحريڪ پاڪستان]] * [[پاڪستان جي انتظامي ورھاست]] == حوالا == {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== {{Sister project links|voy=Azad Kashmir}} * {{Official website|http://www.ajk.gov.pk/ }} * [http://pndajk.gov.pk/ Planning & Development Department AJ&K] AJ&K Planning and Development Department * [https://ajktourism.gov.pk/ AJ&K Tourism & Archaeology Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016160356/https://ajktourism.gov.pk/ |date=October 16, 2019 }} Tourism in Azad Kashmir {{Authority control}} [[زمرو:آزاد ڪشمير]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:1947 ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ڪشميري ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي اردو هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:ڪشميري ٻولي]] [[زمرو:اردو]] [[زمرو:2005 ڪشمير زلزلو]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] 2y436koq417tm96t7h7e72ke7c7t46i 0 31365 378769 378383 2026-05-17T21:34:04Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378769 wikitext text/x-wiki '''گنگا ندي''' (<small>Ganges or Ganga</small>) [[ڀارت]] جي ڊگهي ۾ ڊگهي ندي آهي، جيڪا اٽڪل <small>1,570</small> ميل يا <small>2,530</small> ڪلوميٽر ڊگهي آهي. ھيءَ ندي [[اتراکنڊ|اترا کنڊ]] رياست جي [[هماليا|هماليا جبلن]] مان شروع ٿئي ٿي. هيءَ ندي ان هنڌ [[ڪيلاش جبل]] جي [[مانسروور ڍنڍ|مانسرور ڍنڍ]] جي "مور منهن" (<small>Peacock mouth</small>) مان نڪري ٿي. [[هندوڌرم|هندو ڌرم]] جي ماڻهن جو عقيدو آهي ته ڪيلاش پربت تي [[شِو|شِو مهاديو]] رهي ٿو ۽ گنگا ان جي چتائن (وارن) مان وهي اچي هيٺ پهچي ٿي. هن کي آسمان جي ندي به چئجي ٿو. هن نديءَ جو جِتان جتان به وهڪرو آهي، اتي ڪيترا اشنان گهاٽ آهن، جِتي لکن جي تعداد ۾ هندو ياتري اچي شنان ڪري پنهنجا پاپ ڌوئين ٿا. [[واراناسي|ورانسي]] (بنارس)، هردوار ۽ الهه آباد جهڙن شهرن جو مانُ به گنگا ندي جي ڪري آهي، جنهن کي هندو ڌرم جا ماڻهو پوڄا جي حد تائين پيار ڪن ٿا. {{Infobox river |name =گنگا ندي |native_name =گنگا <!-- *** Map section *** --> |map = Ganges-Brahmaputra-Meghna basins.jpg |map_caption = گنگا (نارنگي)، [[برھمپترا ندي|برهمپترا]] (واڱڻائي) ۽ ميگھنا (سائو) ندين جا گڏيل [[نيڪال جا طاس]] <!-- General section *** --> |country = [[انڊيا]]<br/>[[بنگلاديش]] |city = رشي ڪش |city1 = ھريدوار |city2 = قنوج |city3 = [[ڪانپور]] |city4 = رائي بريلي |city5 = [[فتح پور، بھار|فتح پور]] |city6 = [[الھ آباد]] |city7 = [[ورانسي]] |city8 = بڪسر |city9 = [[پٽنا]] |city10 = منگر |city11 = [[فراڪا بيراج|فراکا]] |city12 = [[مرشد آباد]] |city13 = [[پلاشي|پلاسي]] |city14 = نابادويپ |city15 = [[ڪولڪتا]] |city16 = پئنداويسوار |city17 = ماياپور |length = 2525 |length_note ={{sfn|Jain|Agarwal|Singh|2007}} |watershed = 1080000 |watershed_note ={{sfn|Suvedī|2005}} |discharge_location = [[فراکا بيراج]] |discharge_average = 16648 |discharge_note ={{sfn|Kumar|Singh|Sharma|2005}} |discharge_max = 70000 |discharge_min = 2000 |discharge1_location = [[بنگال جي نار]] |discharge1_average = 38129 |discharge1_note ={{sfn|Kumar|Singh|Sharma|2005}} |discharge1_average_imperial = <!-- *** Source *** --> |source_name = [[Gangotri Glacier]], [[Satopanth Glacier]], Khatling Glacier, and waters from melted snow from such peaks as [[Nanda Devi]], [[Trisul]], [[Kedarnath (mountain)|Kedarnath]], [[Nanda Kot]], and [[Kamet]]. |source_location = [[Uttarakhand]] |source_country = India |source_country1 = |source_elevation = 3892 |source_elevation_imperial = 12769 |source_coordinates = {{coord|30|59|N|78|55|E|display=inline}} |delta_name = Ganges Delta |delta_location = Bay of Bengal |delta_country1 = India |delta_elevation = 0 |delta_elevation_imperial = 0 |delta_coordinates = {{coord|22|05|N|90|50|E|display=inline}} <!-- *** Tributaries *** --> |tributary_source1=[[Alaknanda]] |tributary_source2=[[Dhauliganga River|Dhauliganga]], |tributary_source3= [[Nandakini]], |tributary_source4=[[Pindar River|Pindar]], |tributary_source5= [[Mandakini River|Mandakini]], |tributary_source6=[[Bhagirathi River|Bhagirathi]] |tributary_left = Ramganga |tributary_left1 = [[Gomti River|Gomti]] |tributary_left2 = [[Ghaghara River|Karnali]] |tributary_left3 = [[Gandak River|Gandaki]] |tributary_left4 = [[Koshi River|Koshi]] |tributary_left5 = [[Mahananda River|Mahananda]] |tributary_right = [[Yamuna]] |tributary_right1 = [[Tamsa River|Tamsa]] |tributary_right2 = [[Son River|Son]] |tributary_right3 = [[Punpun River|Punpun]] |tributary_right6 = [[Tons River|Tons]]Uttarakhand, Uttar Pradesh, Bihar, Jharkhand, and West Bengal. |tributary_right9 = [[Hindon River|Hindon]] |tributary_right11 = Kunta |tributary_right12 = Gir{{disambiguation needed|date=March 2014}} |tributary_right13 = Rishiganga |tributary_right14 = Hanuman Ganga |tributary_right15 = [[Sasur Khaderi]] <!-- *** Image *** ---> |image = Varanasiganga.jpg |image_size = 300 |image_caption = The Ganges in [[Varanasi]] |depth=17}} {{coord|25.30|83.01|display=title}} [[فائل:Pilgrims sitting at the ghats, Har ki Pauri, Haridwar.jpg|right|thumb|200px|"هار ڪي پوري"، هريدوار ۾ عقيدتمند آشٿي پراوا گهاٽ تي ويٺل]] [[فائل:Devprayag - Confluence of Bhagirathi and Alaknanda.JPG|thumb|200px|ديو پرياگ ۾ الڪنندا (ساڄي) ۽ ڀاڳیراٿي (کاٻي) ندين جو سنگم، خاص گنگا جو ابتدائي جڳھ]] گنگا [[ڀارت]] جي اترئين رياست [[اتراکنڊ|اترا کنڊ]] کان شروع ٿئي ٿي. گنگا ندي ٻن ندين "الکنندا" ۽ "ڀاڳیراٿي" ندين جي ميلاپ جو نتيجو آهي. اهي نديون جتي ملن ٿيون ان هنڌ جو نالو ديوپرياگ آهي. "پرياگ" [[سنسڪرت]] جو لفظ آهي، جنهن جي معني ميلاپ آهي. ان ڪري ڀارت جي سرڪار الهه آباد شهر، جِتي جمنا ۽ گنگا ندين جو ميلاپ ٿئي ٿو، جو نئون نالو "پرياگ راج" رکيو آهي، [[هماليا|هماليه جبلن]] جي ڪجهه چوٽين، جهڙوڪ "نندا ديوي"، "تريشول" ۽ "کومات" وغيره تان جيڪا برف ڳري ٿي ته اها الڪنندا ندي ٺاهي ٿي ۽ "گائومُک" وٽان جيڪا گنگوتري گليشئر ٺاهي ٿي، اهو گليشئر وٽڙي ڀاڳیراٿي ندي ٺاهي ٿو. گائومک جبل جي چوٽي 13 هزار فٽن جي مٿاهئين تي آهي. ائين جبلن تي وسيل برف پاڻي ٿي ٻن ندين ذريعي ديوپرياگ شهر وٽ گڏ ٿي گنگا نئي هڪ اڪيلي ندي ٿي پنهنجو سفر شروع ڪري ٿي. ديوپرياگ به ڪافي اتاهين يا مٿاهئين تي آهي جِتان گنگا ندي رفتارَ سان مختلف جبلن تان ڍر ڪندي 250 ڪلوميٽرن (160 ميلن) جو سفر طي ڪري رشي ڪش وٽ آخري جبلن ۽ اتاهين تان نڪري ميداني پٽن تي لهي ٿي. ان هنڌ تي هريدوار شهر آهي، جيڪو پڻ [[هندوڌرم|هندو ڌرم]] جي ماڻهن لاءِ وڏي اهميت رکي ٿو. هريدوار کانپوءِ هن نديءَ تي ڊيم ٺاهي، سندس ڪجهه پاڻيءَ کي ڪئنالن ذريعي [[اتر پرديش]] جي زمينن کي آباد ڪرڻ لاءِ ڇڏيو وڃي ٿو. هريدوار، رشي ڪش ۽ ديوپرياگ شهر رياست [[اتراکنڊ|اترا کنڊ]] ۾ آهن، هيءَ رياست اتر ۾ [[چين]] سان مليل آهي. ٽئي شهر ڏسڻ وٽان آهن. اتاهين تي هجڻ ڪري ديوپرياگ ۽ رشي ڪش ۾ اونهاري ۾ به ٿڌڪار رهي ٿي. ٻنهي شهرن ۾ ساوڪ ۽ قدرتي خوبصورتيءَ کان سواءِ ڪيترائي مندر ۽ گهاٽ پڻ آهن. هِتي انگريزن جي ڏينهن يعني 1939ع جي هڪ 450 فٽ ڊگهي سسپينشن برج پڻ آهي، جيڪا "لڇمڻ جو پينگهو" (لڇمڻ جو جھولو) پڻ سڏجي ٿي. هريدوار کانپوءِ گنگا ندي 800 ڪلوميٽرن يا 500 ميلن جي فاصلي کان پوءِ ڀارت جي اهم شهر الهه آباد يا پرياگ راج ۾ پهچي ٿي، جِتي هن نديءَ تي "کنڀ ميلو" به لڳي ٿو. هِتي انڊيا جي ٻي اهم ندي جمنا جيڪا هاڻ يمنا سڏجي ٿي، گنگا سان ملي ٿي ۽ گنگا جو پاڻي ٻيڻو ٿيو وڃي. الهه آباد پهچڻ کان اڳ گنگا ندي ڪجهه اهم شهرن فرخ آباد، قنوج ۽ ڪانپور وٽان به لنگهي ٿي. رستي تي ٻيون به ڪجهه ننڍيون ننڍيون نديون رام گنگا جهڙيون ملن ٿيون. الهه آباد کان پوءِ گنگا ندي اوڀر جو رخ ڪري ٿي ۽ رستي تي تمسا ندي، جيڪا ٽنس ندي به سڏجي ٿي، گومٽي ندي، گهاگهرا ندي، سون ندي، گُندڪي ندي، ڪوسي ندي وغيره گنگا سان ملن ٿيون، تان جو اها [[اولهه بنگال]] جي شهر، مالدا ۾ اچيو پهچي. الهه آباد ۽ مالدا جي وچ ۾ هيءَ ندي ڪيترن ئي مشهور شهرن مان گذري ٿي، جهڙوڪ: چنار، مرزاپور، [[واراناسي]] ([[بنارس]]/ڪاشي)، غازي پور، [[پٽنا]]، ڀاڳلپور، سلطان گنج ۽ سيدپور وغيره. "پڪور شهر" وٽ گنگا مان هڪ برانچ نڪري هُگلي ندي ٿئي ٿي. باقي گنگا نديءَ جو حصو [[بنگلاديش]] جو بارڊر ٽپي [[پدما ندي]] نالو اختيار ڪري ٿو. پدما سان اڳتي [[برهمپترا ندي]] ۽ پوءِ [[ميگهنا ندي]] ملن ٿيون، جيڪي [[بنگال جي نار]] ۾ وڃيو ڇوڙ ڪن ۽ هوڏانهن هُگلي ندي به [[مرشد آباد]]، نابادوپ، [[ڪولڪتا]] ۽ هائوڙه شهرن مان ٿيندي انڊيا واري پاسي بنگال جي نار ۾ وڃيو ڇوڙ ڪري ۽ [[چٽاگانگ]] ۽ چالنا وٽ بنگال جي نار ۾ جتي [[سندربن]] جا گهاٽا ٻيلا آهن، وڃيو ڇوڙ ڪري. گنگا ندي جڏهن [[بنگلاديش]] جو بارڊر ٽپي ٿي ته ٻئي پاسي اها پدما ٿيو وڃي ان هنڌ کان اڳ انڊيا جي حڪومت ان تي "فرخا بئراج" ٺـاهي اهي اها بئراج بنگلاديش جي وجود ۾ اچڻ کان پوءِ <small>1975</small>ع ۾ کولي وئي هئي. دنيا ۾ شايد ئي ٻي ڪا اهڙي ندي ناهي، جنهن جي ڀرپاسي ايترا ماڻهو رهندا هجن. هن نديءَ جي ڪناري اٽڪل <small>40</small> ڪروڙ ماڻهو رهن ٿا ۽ انهن جي گهاٽائي ڏٺي وڃي ته هڪ چورس ميل تي <small>1000</small> ماڻهو ٿين ٿا يا کڻي چئجي ته هڪ چورس ڪلوميٽر تي <small>400</small> ماڻهو ٿيا. گنگا جي ڪناري تي رهندڙ لکين ماڻهن لاءِ هيءَ ندي "جياپي جي تند" آهي، جيڪا هنن جون روزآني جون گهُرجون، پيئڻ ۽ وهنجڻ کان رڌ پچاءَ ۽ ڪپڙا ڌوئڻ کان وٺي معاشي ضرورتن تائين پوريون ڪري ٿي. <ref>{{Citation |title=بنارس کان برمودا (الطاف شيخ) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=296 |accessdate=2016-09-08 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912094424/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=296 |dead-url=yes }}</ref> <ref>ڪتاب: بنارس کان برمودا، الطاف شيخ</ref> <ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Ganges Ganges - Wikipedia<!-- Bot generated title -->]</ref> ==پڻ ڏسو== [[:باب:درياهه ۽ نديون]] * [[برهمپترا ندي]] * [[ساڊو ندي]] * [[سنڌو درياھ]] * [[ندين جي فهرست]] * [[ڊگھائي جي لحاظ کان دريائن جي نظامن جي فهرست]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Contains special characters|Indic}} * [https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_138.gif Ganga in the Imperial Gazetteer of India, 1909] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240225184551/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_138.gif |date=2024-02-25 }} * [https://www.washingtonpost.com/wp-srv/photo/gallery/070607/GAL-07Jun07-77064/index.html Melting Glaciers Threaten Ganga] * [http://www.hydrology.nl/mainnews/1-latest-news/331-the-impacts-of-water-infrastructure-and-climate-change-on-the-hydrology-of-the-upper-ganges-river-basin.html The impacts of water infrastructure and climate change on the hydrology of the Upper Ganga River Basin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210313154125/http://www.hydrology.nl/mainnews/1-latest-news/331-the-impacts-of-water-infrastructure-and-climate-change-on-the-hydrology-of-the-upper-ganges-river-basin.html |date=2021-03-13 }} IWMI research report * [https://www.npr.org/series/9358334/the-ganges-a-journey-into-india ''The Ganges: A Journey into India''] ([[NPR]]) * [https://www.youtube.com/watch?v=4iF3PVnfvB8&t=52s ''Ganga Ma: A Pilgrimage to the Source''] 58 min Documentary * [https://www.thehindu.com/sci-tech/science/earthquake-2500-years-ago-abruptly-changed-ganga-river-course/article68488930.ece?cx_testId=78&cx_testVariant=cx_1&cx_artPos=1&cx_experienceId=EXPO56ZDYSGX&cx_experienceActionId=showRecommendationsTOBNV60LJD3H24#cxrecs_s Earthquake 2,500 years ago abruptly changed Ganga river's course] {{Subject bar|India|d=y|auto=1}} {{Authority control}} [[زمرو:گنگا ندي]] [[زمرو:دریاھہ ۽ نديون]] [[زمرو:پيچدار درياهه]] [[زمرو:مقدس درياهه]] [[زمرو:رگويدڪ درياهه]] [[زمرو:سرحد پار درياهه]] [[زمرو:ڀارت ۾ درياهه]] [[زمرو:بنگلاديش ۾ درياهه]] [[زمرو:بهار جا درياهه]] [[زمرو:جھارکنڊ جا درياهه]] [[زمرو:دهلي جا درياهه]] [[زمرو:اترا کنڊ جا درياهه]] [[زمرو:اتر پرديش جا درياهه]] [[زمرو:اولهه بنگال جا درياهه]] [[زمرو:ڀارت جون قومي علامتون]] [[زمرو:ٻڌمت ۾ مقدس درياهه]] [[زمرو:ايشيا جا درياهه ۽ نديون]] [[زمرو:گنگا جو نيڪال جو طاس]] [[زمرو:ڀارت ۾ چوٽي وارا درياهه]] [[زمرو:ايشيا جا بين الاقوامي درياهه]] nhd7t4jb9d5a56ysufrw73k5c0b54td 0 31723 378741 371890 2026-05-17T20:12:17Z Siddhu Talreja 18634 378741 wikitext text/x-wiki {{Short description|Object-oriented programming language}} {{Distinguish|جاوا (سوفٽ ويئر پليٽ فارم|جاوا اسڪرپٽ|جاوا|جاوا ٻولي}} {{Infobox settlement | name = جاوا | logo = | logo size = | logo caption = | paradigm = | year = | latest release version = | latest release date = | designer = | developer = | typing = | memory management = | influenced_by = | influenced = | website = | file_ext = | wikibooks = |official_name=|native_name=Java|image_blank_emblem=Duke (Java mascot) waving.svg|blank_emblem_size=90px|blank_emblem_type=ماسڪوٽ|subdivision_name=اوريڪل ڪارپوريشن|subdivision_name1=جيمز گوزلنگ|subdivision_name2=.java, [[Java class file|.class]], [[JAR (file format)|.jar]], .jmod, [[WAR (file format)|.war]]|subdivision_name3=[[Ada (programming language)|Ada 2005]], [[ArkTS]], [[BeanShell]], [[C Sharp (programming language)|C#]], [[Chapel (programming language)|Chapel]],<ref name="chplspec">{{cite web|title=Chapel spec (Acknowledgements)|url=http://chapel.cray.com/spec/spec-0.98.pdf|date=2015-10-01|access-date=2016-01-14|publisher=Cray Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205114946/http://chapel.cray.com/spec/spec-0.98.pdf|archive-date=February 5, 2016|url-status=live}}</ref> [[Clojure]], [[ECMAScript]], [[Fantom (programming language)|Fantom]], [[Gambas]],<ref name="gambas">{{cite web|url=http://gambaswiki.org/wiki/doc/intro?nh&l=en|title=Gambas Documentation Introduction|publisher=Gambas Website|access-date=2017-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009041815/http://gambaswiki.org/wiki/doc/intro?nh&l=en|archive-date=October 9, 2017|url-status=live}}</ref> [[Apache Groovy|Groovy]], [[Hack (programming language)|Hack]],<ref>{{cite magazine|url=http://www.infoworld.com/article/2610885/facebook-q-a--hack-brings-static-typing-to-php-world.html|title=Facebook Q&A: Hack brings static typing to PHP world|magazine=InfoWorld|date=March 26, 2014|access-date=2015-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213220946/http://www.infoworld.com/article/2610885/facebook-q-a--hack-brings-static-typing-to-php-world.html|archive-date=February 13, 2015|url-status=live}}</ref> [[Haxe]], [[Visual J Sharp|J#]], [[JavaScript]], [[JS++]], [[Kotlin]], [[PHP]], [[Python (programming language)|Python]], [[Scala (programming language)|Scala]], [[Vala (programming language)|Vala]]|subdivision_type=ڊويلپر|subdivision_type1=ڊيزائنر|subdivision_type2=فائل ايڪسٽينشن|subdivision_type3=اثر ڇڏيو|subdivision_type4=اثر وٺيو|subdivision_name4=[[CLU (programming language)|CLU]],<ref name="BarbaraLiskov">{{cite book |title=Program Development in Java – Abstraction, Specification, and Object-Oriented Design|author=[[Barbara Liskov]] with [[John Guttag]]|isbn=978-0-201-65768-5|publisher=USA, Addison Wesley|year=2000}}</ref> [[Simula67]],<ref name="BarbaraLiskov" /> [[Lisp (programming language)|Lisp]],<ref name="BarbaraLiskov" /> [[Smalltalk]],<ref name="BarbaraLiskov" /> [[Ada (programming language)|Ada 83]], [[C++]],<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=0rUtBAAAQBAJ&pg=PAPA133|title=Cracking The Java Programming Interview :: 2000+ Java Interview Que/Ans|first=Harry H.|last=Chaudhary|access-date=2016-05-29|date=2014-07-28|archive-date=September 29, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929040943/https://books.google.com/books?id=0rUtBAAAQBAJ&pg=PAPA133#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> [[C Sharp (programming language)|C#]],<ref>Java&nbsp;5.0 added several new language features (the [[foreach loop|enhanced for loop]], [[object type (object-oriented programming)#Autoboxing|autoboxing]], [[variadic function|varargs]] and [[Java annotation|annotations]]), after they were introduced in the similar (and competing) [[C Sharp (programming language)|C#]] language. [http://www.barrycornelius.com/papers/java5/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110319065438/http://www.barrycornelius.com/papers/java5/|date=March 19, 2011}} [http://www.levenez.com/lang/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060107162045/http://www.levenez.com/lang/|date=January 7, 2006}}</ref> [[Eiffel (programming language)|Eiffel]],<ref>{{cite web|author1=Gosling, James|author2=McGilton, Henry|title=The Java Language Environment|date=May 1996|url=https://www.oracle.com/technetwork/java/langenv-140151.html|access-date=May 6, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140506214653/http://www.oracle.com/technetwork/java/langenv-140151.html|archive-date=May 6, 2014 |url-status=live}}</ref> [[Mesa (programming language)|Mesa]],<ref>{{cite web|author1=Gosling, James|author2=Joy, Bill |author3=Steele, Guy|author4=Bracha, Gilad|title=The Java Language Specification, 2nd Edition |url=https://java.sun.com/docs/books/jls/second_edition/html/intro.doc.html#237601|access-date=February 8, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805051057/http://java.sun.com/docs/books/jls/second_edition/html/intro.doc.html#237601|archive-date=August 5, 2011 |url-status=live}}</ref> [[Modula-3]],<ref>{{cite web |url=http://www.computerworld.com.au/index.php/id;1422447371;pp;3;fp;4194304;fpid;1|title=The A-Z of Programming Languages: Modula-3 |publisher=Computerworld|access-date=2010-06-09|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105145818/http://www.computerworld.com.au/index.php/id%3B1422447371%3Bpp%3B3%3Bfp%3B4194304%3Bfpid%3B1|archive-date=January 5, 2009}}</ref> [[Oberon (programming language)|Oberon]],<ref>[[Niklaus Wirth]] stated on a number of public occasions, e.g. in a lecture at the Polytechnic Museum, Moscow in September 2005 (several independent first-hand accounts in Russian exist, e.g. one with an audio recording: {{cite web|author=Filippova, Elena|title=Niklaus Wirth's lecture at the Polytechnic Museum in Moscow|date=September 22, 2005|url=http://www.delphikingdom.com/asp/viewitem.asp?catalogid=1155|access-date=November 20, 2011|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201054813/http://www.delphikingdom.com/asp/viewitem.asp?catalogid=1155|url-status=live}}), that the Sun Java design team licensed the Oberon compiler sources a number of years prior to the release of Java and examined it: a (relative) compactness, type safety, garbage collection, no multiple inheritance for classes{{snd}} all these key overall design features are shared by Java and Oberon.</ref> [[Objective-C]],<ref>[[Patrick Naughton]] cites [[Objective-C]] as a strong influence on the design of the Java programming language, stating that notable direct derivatives include Java interfaces (derived from Objective-C's [[Objective-C#Protocols|protocol]]) and primitive wrapper classes. [http://cs.gmu.edu/~sean/stuff/java-objc.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713014816/http://cs.gmu.edu/~sean/stuff/java-objc.html|date=July 13, 2011}}</ref> [[UCSD Pascal]],<ref>{{cite web |url=http://www.fscript.org/prof/javapassport.pdf |quote=The project went ahead under the name ''green'' and the language was based on an old model of [[UCSD Pascal]], which makes it possible to generate interpretive code. |title=History of Java|work=Java Application Servers Report|author=TechMetrix Research|year=1999|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229090912/http://www.fscript.org/prof/javapassport.pdf|archive-date=December 29, 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite magazine |title=A Conversation with James Gosling |magazine=[[ACM Queue]] |date=August 31, 2004 |url=http://queue.acm.org/detail.cfm?id=1017013 |publisher=[[Association for Computing Machinery]] |volume=2 |issue=5 |access-date=2010-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20150716194245/http://queue.acm.org/detail.cfm?id=1017013|archive-date=July 16, 2015 |url-status=live}}</ref> [[Object Pascal]]<ref>{{cite report |author=((The Java Language Team)) |publisher=JavaSoft, Sun Microsystems, Inc. |url=http://java.sun.com/docs/white/delegates.html |quote=In the summer of 1996, Sun was designing the precursor to what is now the event model of the AWT and the JavaBeans component architecture. Borland contributed greatly to this process. We looked very carefully at Delphi Object Pascal and built a working prototype of bound method references in order to understand their interaction with the Java programming language and its APIs. |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627043929/http://java.sun.com/docs/white/delegates.html |archive-date=2012-06-27 |url-status=dead |type=White Paper |title=About Microsoft's 'Delegates'}}</ref>|subdivision_type5=سال|subdivision_name5=23 مئي، 1995ع|subdivision_type6=تازو ريليز ورزن|subdivision_name6=17 مارچ، 2026ع|established_title=ميموري انتظام|established_date=گاربيج-ڪليڪٽڊ ([[Garbage collection (computer science)|Garbage-collected]])|established_title1=پيراڊم|established_date1=گھڻ-مثال: عام، آبجيڪٽ تي مبني (ڪلاس تي ٻڌل)، فنڪشنل، لازمي، عڪاسي ڪندڙ، هم وقت ساز|established_title2=ٽائپنگ|established_date2=جامد، مضبوط، محفوظ، نامزد ڪندڙ، ظاهر|established_title3=وڪي بڪ|established_date3=Java Programming<br>(جاوا پروگرامنگ)|established_title4=ويب سائيٽ|established_date4={{ubl|{{URL|oracle.com/java/}}|{{URL|java.com}}|{{URL|dev.java}}}}|image_skyline=James Gosling 2008.jpg|image_size=200px|caption=جاوا جو تخليق ڪارجيمز گوزلنگ، سال 2008ع ۾}} '''جاوا''' (Java) هڪ اعليٰ سطحي، ڪلاس تي ٻڌل، مقصد تي مبني پروگرامنگ ٻولي آهي. اها هڪ عام مقصدي پروگرامنگ ٻولي آهي جنهن جو مقصد پروگرامرن کي هڪ ڀيرو لکڻ، ڪٿي به هلائڻ (WORA) جی سھولت ڏيڻ آهي،<ref>{{cite web|url=http://www.computerweekly.com/Articles/2002/05/02/186793/write-once-run-anywhere.htm|title=Write once, run anywhere?|date=May 2, 2002|publisher=[[Computer Weekly]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813193857/https://www.computerweekly.com/feature/Write-once-run-anywhere|archive-date=August 13, 2021|access-date=2009-07-27|url-status=live}}</ref> مطلب تہ مرتب ڪيل جاوا ڪوڊ انهن سڀني پليٽ فارمن تي، بغير ڪنهن کي ٻيهر ٺاهڻ جي، هلائي سگهي ٿو جيڪي جاوا کي سپورٽ ڪن ٿيون. <ref name="design_goals2">{{cite web|url=https://www.oracle.com/technetwork/java/intro-141325.html|title=1.2 Design Goals of the Java Programming Language|date=January 1, 1999|publisher=Oracle|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123204103/http://www.oracle.com/technetwork/java/intro-141325.html|archive-date=January 23, 2013|access-date=2013-01-14|url-status=live}}</ref>جاوا ايپليڪيشنون عام طور تي بائيٽ ڪوڊ تي مرتب ٿيل آهن جيڪي ڪنهن به جاوا ورچوئل مشين (JVM) تي هلائي سگهن ٿيون بغير ڪنهن بنيادي ڪمپيوٽر جي فن تعمير جي. جاوا جو نحو C ۽ C++ سان ملندڙ جلندڙ آهي، پر انهن مان ڪنهن به هڪ جي ڀيٽ ۾ گهٽ گهٽ-سطح جون سهولتون آهن. جاوا رن ٽائم متحرڪ صلاحيتون مهيا ڪري ٿو (جهڙوڪ عڪاسي ۽ رن ٽائم ڪوڊ ترميم) جيڪي عام طور تي روايتي مرتب ڪيل ٻولين ۾ موجود نه آهن. جاوا پنهنجي ریليز ٿيڻ کان پوءِ جلدي مقبوليت حاصل ڪئي ۽ ان وقت کان وٺي هڪ تمام مشهور پروگرامنگ ٻولي رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://github.com/readme/featured/java-programming-language|title=Don't call it a comeback: Why Java is still champ|last=Melanson|first=Mike|date=August 9, 2022|website=[[GitHub]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825195416/https://github.com/readme/featured/java-programming-language|archive-date=August 25, 2023|access-date=October 15, 2023|url-status=live}}</ref> GitHub جي مطابق سال 2022ع ۾ جاوا ٽيون مقبول ترين پروگرامنگ ٻولي هئي.<ref>{{Cite web|url=https://octoverse.github.com/2022/top-programming-languages|title=The top programming languages|website=The State of the Octoverse|publisher=[[GitHub]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802203718/https://octoverse.github.com/2022/top-programming-languages|archive-date=2 August 2023|access-date=15 October 2023|url-status=live}}</ref> جيتوڻيڪ اڃا تائين وڏي پيماني تي مشهور آهي، تازو سالن ۾ جاوا جي استعمال ۾ بتدريج گهٽتائي آئي آهي ٻين ٻولين سان گڏ JVM استعمال ڪندي مقبوليت حاصل ڪئي.<ref name=":02">{{cite magazine|last=McMillan|first=Robert|date=August 1, 2013|title=Is Java Losing Its Mojo?|url=https://www.wired.com/2013/01/java-no-longer-a-favorite/|url-access=limited|url-status=live|magazine=[[wired.com|Wired]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215115409/https://www.wired.com/2013/01/java-no-longer-a-favorite/|archive-date=February 15, 2017|access-date=October 15, 2023|quote=}}</ref> جاوا اصل ۾ جيمز گوسلنگ پاران سن مائڪرو سسٽم ۾ ترقي ڪئي وئي هئي. اهو مئي 1995ع ۾ سن جي جاوا پليٽ فارم جي بنيادي جزو طور جاري ڪيو ويو. اصل ۽ حوالن تي عملدرآمد جاوا ڪمپليرز، ورچوئل مشينون، ۽ ڪلاس لائبرريون اصل ۾ سن پاران مالڪاڻي لائسنس تحت جاري ڪيون ويون. مئي 2007ع تائين، جاوا ڪميونٽي پروسيس جي وضاحتن جي تعميل ۾، سن پنهنجي اڪثر جاوا ٽيڪنالاجيز کي GPL-2.0-صرف لائسنس تحت لائسنس ڏنو هو. Oracle پيش ڪري ٿو پنهنجي HotSpot جاوا ورچوئل مشين، جڏهن ته سرڪاري حوالن تي عمل درآمد OpenJDK JVM آهي جيڪو مفت اوپن سورس سافٽ ويئر آهي ۽ اڪثر ڊولپرز پاران استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ تقريبن سڀني لينڪس جي تقسيم لاءِ ڊفالٽ JVM آهي. 2024ع تائين، جاوا 22 جديد نسخو آهي. جاوا 8، 11، 17، ۽ 21 اڳوڻو LTS ورزن آھن اڃا تائين سرڪاري طور تي سپورٽ ٿيل آھن. جاوا-26 (Java-26) سال 2026ع تائين موجوده ورزن آهي. جاوا-25 ڊگهي مدت جي سپورٽ (LTS) ورزن آهي جيڪو اڃا تائين اوريڪل پاران سار سنڀال هيٺ آهي (جيئن اجازت سان لائسنس يافته آهي). جاوا-21 اڃا تائين هڪ LTS ورزن آهي. جيتوڻيڪ استعمال ڪندڙ "سيپٽمبر 2026ع کان پوءِ جاوا جي اجازت سان لائسنس يافته ورزن سان جاري رکڻ چاهين ٿا، اوريڪل جي مطابق، ان کي اوريڪل JDK-25 يا بعد ۾ اپ گريڊ ڪرڻ گهرجي".<ref name=":1" /> اوريڪل ان لاءِ (وڌيڪ عرصي تائين) ۽ جاوا 21 LTS، 11 LTS ۽ 8 LTS لاءِ ملڪيتي "جاوا SE OTN لائسنس" پڻ فراهم ڪري ٿو. نوٽ: اوريڪل اڃا تائين ذاتي استعمال لاءِ جاوا 8 LTS کي بغير ڪنهن قيمت جي سپورٽ ڪري ٿو (پر ملڪيت جي لائسنس سان). ٻيا پڻ ساڳيا LTS ورزن (تجارتي طور تي) ۽ جديد کي سپورٽ ڪن ٿا ۽ ڪجھ جاوا 6 ۽ 7 تائين (2027 يا مارچ 2028 تائين منحصر). ==تاريخ== ==ايڊيشن== ==عملدرآمد سسٽم== ==نحو== ==خاص ڪلاس== ==تنقيد== ==ڪلاس لائبريريون== ==دستاويزون== ==عملدرآمد== ==جاوا پليٽ فارم کان ٻاهر استعمال== جاوا پروگرامنگ ٻولي کي سافٽ ويئر پليٽ فارم جي موجودگي جي ضرورت آهي ترتيب ڏنل پروگرامن تي عمل ڪرڻ لاء. اوريڪل (Oracle) جاوا سان استعمال ڪرڻ لاءِ جاوا پليٽ فارم فراهم ڪري ٿو. اینڊروئڊ ایس ڊي ڪي (Android SDK) هڪ متبادل سافٽ ويئر پليٽ فارم آهي، جيڪو بنيادي طور تي پنهنجي جي یو آء (GUI) سسٽم سان اینڊروئڊ ايپليڪيشنون ٺاهڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. ===اینڊروئڊ=== جاوا ٻولي اینڊروئڊ، هڪ کليل ذريعو موبائل آپريٽنگ سسٽم، ۾ هڪ اهم ستون آهي. جيتوڻيڪ اینڊروئڊ، لینوڪس ڪرنیل (Linux kernel) تي ٺهيل آهي، گهڻو ڪري "C" بولی ۾ لکيو ويو آهي، اینڊروئڊ ایس ڊي ڪي، اینڊروئڊ ايپليڪيشنن لاءِ بنياد طور جاوا ٻولي استعمال ڪري ٿو پر ان جي معياري جي.یو.آء (GUI)، ایس.اي. (SE)، ایم.اي. (ME) يا ٻيون قائم ڪيل جاوا معيار استعمال نٿو ڪري. اینڊروئڊ ایس.ڊي.ڪي. پاران سپورٽ ڪيل بائٽ ڪوڊ ٻولي (bytecode language) جاوا بائٽ ڪوڊ سان مطابقت نه رکي ٿي ۽ پنھنجي ورچوئل مشين تي ھلندي آھي، گھٽ ميموري ڊيوائسز جھڙوڪ اسمارٽ فونز ۽ ٽيبليٽ ڪمپيوٽرن لاءِ بھتر آھي. اینڊروئڊ ورزن تي مدار رکندي، بائيٽ ڪوڊ يا ته ڊالڪ ورچوئل مشين جي ذريعي تفسير ڪيو ويو آهي يا اینڊروئڊ رن ٽائم پاران اصلي ڪوڊ ۾ مرتب ڪيو ويو آهي. اینڊروئڊ مڪمل جاوا ایس.اي. معياري لائبريري مهيا نٿو ڪري، جيتوڻيڪ اینڊروئڊ ایس.ڊي.ڪي. ۾ ان جي وڏي سب سیٽ جو هڪ آزاد عمل شامل آهي. اهو جاوا 6 ۽ ڪجهه جاوا 7 خاصيتن کي سپورٽ ڪري ٿو، معياري لائبريري (Apache Harmony) سان مطابقت رکندڙ عمل درآمد پيش ڪري ٿو. ===تڪرار=== گوگل انڪارپوریشن، اینڊروئڊ ۾ جاوا سان لاڳاپيل ٽيڪنالاجي جو استعمال اوريڪل انڪارپوریشن ۽ گوگل انڪارپوریشن جي وچ ۾ قانوني تڪرار جو سبب بڻيو. 7 مئي 2012ع تي، هڪ سان فرانسسڪو جيوري معلوم ڪيو ته جيڪڏهن اي.پي.آء (APIs) ڪاپي رائيٽ ٿي سگهي ٿي، ته پوءِ گوگل اینڊروئڊ ڊیوائيسز ۾ جاوا جي استعمال سان اوريڪل جي ڪاپي رائيٽ جي خلاف ورزي ڪئي هئي. ضلعي جج وليم السپ 31 مئي، 2012ع تي فيصلو ڏنو ته اي.پي.آء ڪاپي رائيٽ نٿا ٿي سگهن، پر مئي، 2014ع ۾ آمريڪي عدالت آف اپيلز فار فيڊرل سرڪٽ طرفان ان کي رد ڪيو ويو. 26 مئي، 2016ع تي، ضلعي عدالت گوگل جي حق ۾ فيصلو ڏنو. اینڊروئڊ ۾ جاوا اي.پي.آء جي ڪاپي رائيٽ جي خلاف ورزي جي حڪمراني منصفانه استعمال کي قائم ڪري ٿي. مارچ 2018ع ۾، هي حڪمران اپيل ڪورٽ طرفان رد ڪيو ويو، جنهن سان فرانسسڪو ۾ وفاقي عدالت کي نقصان جي تعين ڪرڻ جو ڪيس موڪليو ويو. گوگل جنوري 2019ع ۾ آمريڪا جي سپريم ڪورٽ ۾ سرٽيوريري جي رٽ لاءِ هڪ درخواست داخل ڪئي ته انهن ٻن حڪمن کي چيلينج ڪرڻ لاءِ جيڪي اپيل ڪورٽ طرفان اوريڪل جي حق ۾ ڪيا ويا. 5 اپريل، 2021ع تي، عدالت گوگل جي حق ۾ 6-2 جو فيصلو ڪيو، ته جاوا اي.پي.آء جي استعمال کي مناسب استعمال سمجهيو وڃي. تنهن هوندي، عدالت اي.پي.آء جي ڪاپي رائيٽ تي حڪمراني ڪرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو، ان جي بدران چونڊ ڪري انهن جي حڪمراني جو تعين ڪرڻ لاءِ، "خالص دليل جي خاطر" جاوا جي اي.پي.آء. ڪاپي رائيٽ قابل غور ڪندي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|ڪمپيوٽر پروگرامنگ}} * سي شارپ (#C) پروگرامنگ جي ٻولي * سي ++ (++C) * جاوا APIs جي فهرست * جاوا فريم ورڪ جي فهرست * JVM ٻولين جي فهرست * جاوا ورچوئل مشينن جي فهرست * سي شارپ ۽ جاوا جو موازنو * جاوا ۽ C++ جو موازنو * پروگرامنگ ٻولين جو موازنو ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * * {{Commons-inline}} * {{Wikibooks-inline|Java Programming}} * [https://discu.eu/weekly/java/ ''Java Weekly''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240822213928/https://discu.eu/weekly/java/ |date=2024-08-22 }} {{Authority control}} [[زمرو:جاوا (پروگرامنگ ٻولي)|جاوا]] [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر ٻوليون]] [[زمرو:سن مائڪرو سسٽم]] [[زمرو:سي پروگرامنگ ٻولي]] [[زمرو:آبجيڪٽ تي مبني پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:JVM پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:سي پروگرامنگ ٻولي خاندان]] [[زمرو:مرتب ڪيل پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ڪلاس تي ٻڌل پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:هم آهنگ پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ملٽي پيراڊم پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:جاوا پليٽ فارم|پروگرامنگ ٻولي]] [[زمرو:1995 ۾ ٺاهيل پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:جامد ٽائيپ ٿيل پروگرامنگ ٻوليون]] j2x4ie5d4gkfv08i93b6ookqdjzl1rr 0 35572 378642 376365 2026-05-17T17:24:50Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378642 wikitext text/x-wiki سنڌي ٻولي فن، ساهتيا ۽ سڀيتا جو هڪ ڊگهو ايتهاس آهي. پهرين سنڌي اخبار ’[[سنڌ سڌار]]‘ هئي، جيڪا 1884ع ۾ ٺهي.<ref>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/1365055|title=The struggle of Sindhi newspapers|last=Aziz|first=Shaikh|date=20 October 2017|publisher=}}</ref> 1947 ۾ [[سنڌي ٻولي]] جي اخبارن گڏيل [[ھندستان جو ورھاڱو|هندستان جي ورهاڱي]] لاءِ اهم ڪردار ادا ڪيو، 1920 ۾، "ال-وحيد" اخبار حاجي عبدالله هارون پاران ڪراڇي منجهان ڇاپي وئي.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://www.dawn.com/news/1365055|title=The struggle of Sindhi newspapers|last=Aziz|first=Shaikh|date=2017-10-20|website=DAWN.COM|language=en|access-date=2019-11-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1365055|title=The struggle of Sindhi newspapers|last=Aziz|first=Shaikh|date=2017-10-20|website=DAWN.COM|language=en|access-date=2019-11-06}}</ref> ===سنڌي ٻوليءَ جون اخبارون ۽ رسالا=== [[سنڌي ٻولي]]ءَ ۾ به ڪافي اخبارون نڪتيون. ماضيءَ ۾ ’الوحيد‘ اخبار ورهاڱي کان اڳ آزاديءَ جي هلچل ۾ [[سنڌ]] جي جدوجهد جي نمائندگي ڪئي. ان کان سواءِ سکر، شڪارپور ۽ [[حيدرآباد]] مان ٻيون به اخبارون ۽ رسالا جاري ٿيندا رهيا. هن وقت به ڪيتريون ئي اخبارون [[سنڌي]]ءَ ۾ نڪرن پيون، جيئن: عبرت، ڪاوش، ڪوشش، شام، سنڌو، سنڌ، مهراڻ، خبرون، خلق، سچ، سنڌ بُليٽن، تعمير سنڌ، هلچل، سوڀ، فيصلو، سُڪار ۽ احساس وغيره آهن، جڏهن ته آفتاب، سنڌ نيوز، خادم وطن ۽ سرواڻ وغيره، اهي اخبارون به حيدرآباد مان شايع ٿينديون آهن. هلال پاڪستان، عوامي آواز، سنڌ سجاڳ، برسات ۽ پاڪ اخبارون، ڪراچيءَ مان شايع ٿينديون آهن. پاڪ سنڌ سکر مان ۽ مقدمو لاڙڪاڻي مان نڪرن ٿيون. گهڻو ڪري سڀ اخبارون ڪمپيوٽر تي ڪمپوز ٿين ٿيون. انهن کان سواءِ هفتيوار، پندرهن وار، ماهوار ۽ ٽماهي ادبي رسالا پڻ باقاعدگيءَ سان شايع ٿيندا رهندا آهن. جن ۾ سنڌو، عبرت مئگزين، ماهوار نئين زندگي، ماهوار سرتيون، ٽماهي مهراڻ، ماهوار سوجهرو، ماهوار امرتا، ٽماهي سارنگا، همرچو، پرک، پرهه، جاکوڙ، ٽماهي سنڌي ٻولي، ٽماهي ڪلاچي، ڇماهي ادب، ڪينجهر، افيئر نيوز مئگزين وغيره. الوحيد ۽ قرباني سنڌ جون اهي تاريخي اخبارون هيون، جن پاڪستان جي قيام کان اڳ نه فقط پاڪستان جي تحريڪ ۾ حصو ورتو، پر مسلمانن جي سجاڳيءَ لاءِ پڻ تبليغ جو ڪارنامو انجام ڏنو. هفتيوار ۽ ٽه روزه اخبارن ۽ رسالن جو وڏو تعداد سنڌيءَ ۾ نڪرندڙ آهي. * [[الوحيد اخبار|الوحيد]] * [[روزاني سنڌي سکر]] * [[روزاني سنڌ سجاڳ]] * [[روزانہ سنڌي]] * [[روزانه ڪاوش|روزاني ڪاوش]] * [[روزانه عبرت|روزاني عبرت]] * [[روزاني سوڀ]] * روزاني پنهنجي اخبار * روزاني جيجل * [[روزاني عوامي آواز]] * [[روزانه مهراڻ|روزاني مهراڻ]] * == پاڪستان ۾ سنڌي اخبارون == پاڪستان ۾ سنڌ مان نڪرندڙ سنڌي اخبارن جي فهرست ھيٺ ڏجي ٿي.<ref>{{cite web|title=List of All Daily Newspapers of Sindhi Language|url=http://sindhimedia.com/newspapers/|website=Sindhi Media.com|accessdate=21 May 2016}}</ref><ref>{{Cite web|title=All Pakistan Newspapers Society {{!}} Home|url=https://www.apns.com.pk/member_publication/language_wise.php?language=sindhi|access-date=2021-11-15|website=www.apns.com.pk}}</ref><ref>{{Cite web|title=All Pakistani Urdu Newspapers - Online Pakistan Newspapers list {{!}} Pk Govt.approved Online Newspapers {{!}} تمام اردو اخبارات، پاکستانی اخبارات کے ساتھ ساتھ|url=https://pakistaninewspaperlist.com/page.php?p=Sindh%20Karachi%20Newspaper|access-date=2021-11-15|website=pakistaninewspaperlist.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Welcome to the Website of Provincial Assembly of Sindh|url=http://www.pas.gov.pk/index.php/business/stn/en/31/730|access-date=2021-11-15|website=www.pas.gov.pk}}</ref><ref>{{حوالو_ويب|url=https://indusnews.net/sindhi-newspapers/,%20https://indusnews.net/sindhi-newspapers/|title=سنڌي اخبارون {{!}} Indus News|date=2013-10-04|language=ur|access-date=2021-11-16}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- | {| class="wikitable sortable" !نمونو رازاني !ٻولي سنڌي !هنڌ !ويب سائيٽ !بنياد پيو !سال !نوٽس |- |عوامي آواز ([[سنڌي ٻولي|سنڌي]] عوامی آواز) |روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |https://[https://www.awamiawaz.pk/ www.awamiawaz.pk]/ |ڪراچي |1989 |روزانو پهريون ڪمپيوٽرائزڊ |- |پنهنجي اخبار ([[سنڌي ٻولي|سنڌي]] پيهنجي اخبار) |روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |https://[https://www.pahenjiakhbar.com/ www.pahenjiakhbar.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224051342/https://pahenjiakhbar.com/ |date=2021-02-24 }}/ |ڪراچي |2018 |پهريون مڪمل ڊجيٽل سنڌي اخبار، خبرن جي نئين دور جي شروعات! سائبر دنيا ۾ سنڌي صحافت جو هڪ نرالي وِک! |- |''روزاني سوڀ'' ({{lang-sd|روزاني سوڀ}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |https://dailysobh.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211115085152/https://dailysobh.com/ |date=2021-11-15 }} | | 2006 | |- |''[[سنڌ سڌار]]'' ({{lang-sd|سنڌ سڌار}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | | | 1884 | |- |''الک'' ({{lang-sd|اَلَکُ}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] | 1997 | ڪراچي، حيدرآباد ۽ سکر مان ڇچجندڙ پهريون سنڌي اخبار (چيف ايڊيٽر: ظهور انصاري، ايڊيٽر ڪراچي: تاج مري، حيدرآباد: منصور سولنگي، سکر: محمد خان سولنگي. |- |''[[روزاني هلال پاڪستان|هِلالِ پاڪستان]]'' ({{lang-sd|هلال پاڪستان}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |http://www.epaper.dailyhilal.com.pk/{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |[[ڪراچي]] | 1946 | |- |''عبرت'' ({{lang-sd| عبرت}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |http://www.dailyibrat.com/beta/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200131184823/http://www.dailyibrat.com/beta/ |date=2020-01-31 }} |[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] | 1958 | |- |''ڪاوش'' ({{lang-sd| ڪاوش}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |http://www.thekawish.com/beta/index.php |[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] | 1990 | |- |''ڪوشش'' ({{lang-sd|ڪوشش}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] | 1998 | |- |''[[روزاني مهراڻ|مهراڻ]]'' ({{lang-sd|مهراڻ}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] | 1957 | |- |''[[روزاني سچ|سچ]]'' ({{lang-sd|سچ}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[ڪراچي]] | | |- |''سفير'' ({{lang-sd|سفیر}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] | | |- |''شام'' ({{lang-sd|شام}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] | 1999 | |- |''سنڌ'' ({{lang-sd|سنڌ}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] | 1995 | |- |''سنڌو'' ({{lang-sd|سنڌو}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] | 1989 | |- |''[[روزاني عوامي آواز|عوامي آواز]]'' ({{lang-sd|روزاني عوامي آواز}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[ڪراچي]] | | |- |''ميرواهه ٽائمز'' |هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[ٺري ميرواهه]] | 2015 | جوگي پرويز مهدي (ايڊووڪيٽ) |- |''روزاني آئينو '' | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[ڪراچي]] | 2014 | |- |''[[روزاني سنڌ ايڪسپريس]] '' | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] | 2012 |[[ليڪسن گروپ|دي ايڪسپريس گروپ]] |- |''روزاني قيادت '' | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[ڪراچي]] | | |- |''انڊس نيوز'' | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |https://indusnews.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211115100712/https://indusnews.net/ |date=2021-11-15 }} |[[اسلام آباد]] |2010 |انڊس نيوز ڊاٽ نيٽ 4 ڊسمبر 2010 تي دڪسنگورلڊ ڊاٽ انفو جي نالي سان شروع ڪئي وئي، بعد ۾ جولاءِ 2011 ۾ نالو مَٽايو ويو ۽ ساڳئي سال انڊس نيوز ريجنل نيوز بلاگز ۾ ريجنل نيوز ايوارڊ ماڻيو. چيف ايڊيٽر: ظهور سولنگي |- |''روزاني برکا'' | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[ڪراچي]] | 2006 | |- |''روزاني امڪان'' | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[ڪراچي]] | 2008 | |- |''دادو ٽائمز'' |هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[ڪراچي]] | | |- |''ساوا نيوز'' |هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[لاڙڪاڻو]] | | |- |'' حالات گهوٽڪي '' |هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | |[[گهوٽڪي]] | | |- |عوامي پرچار ڪراچي |روزاني |سنڌي |www.awamiparchar.com |ڪراچي |2009 |باني ۽ چيف ايڊيٽر ڊاڪٽر. ممتاز علي ڦلپوٽو پاڪستان جو هڪ وڏي سنڌي علائقائي اخبار آهي جيڪا سنڌ جي ڪنڊ ڪڙڇ ۽ پاڪستان جي بين الاقوامي شهرن ۾ ورهائي ويندي آهي. اي پي اين ايس ۽ سي پي اين اي جا جا ڀاتي |- |سنڌ نيوز اپڊيٽس |هفتيوار |سنڌ |https://sindhnewsupdates.wixsite.com/epaper |[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] |2019 |سنڌ نيوز اپڊيٽس هفتيوار هڪ سنڌي اليڪٽرانڪ اخبار (اي پيپر) آهي جيڪو توهان کي سنڌ، پاڪستان جون تازيون خبرون ۽ خاص خبرون پوري پاڪستان ۽ سڄي دنيا ۾ پيش ڪرڻ لاءِ پرعزم آهي. باني ۽ ايڊيٽر سمير ساگر قريشي |- |روزاني آس ([[سنڌي ٻولي|سنڌي]] روزانی آس) |روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |https://[https://dailyaas.com.pk// www.dailyaas.com.pk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211115085154/https://dailyaas.com.pk// |date=2021-11-15 }}/ |حيدرآباد |2020 |مڪمل سنڌي اخبار، ڊجيٽل گيٽ وي آف سنڌ ! سائبر دنيا ۾ سنڌي صحافت جو هڪ نرالي وِک! |- |دي ٽائمز آف سنڌ ([[سنڌي ٻولي|سنڌي]] دي ٽائيمز آف سنده) |روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |https://[https://sindhi.thetimesofsindh.com.pk// https://sindhi.thetimesofsindh.com.pk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211006190531/https://sindhi.thetimesofsindh.com.pk// |date=2021-10-06 }}/ |حيدرآباد |2020 |سائبر دنيا ۾ سنڌي صحافت جو هڪ نرالي وِک! |} == هندستان ۾ سنڌي اخبارون == هندستان ۾ سنڌي اخبارن جي فهرست هيٺ ڏجي ٿي.<ref>{{cite web|title=Sindhi News Papers|url=http://www.sindhigulab.com/pages/sindhi_newspapers.htm|website=Sindhi Gulab|accessdate=26 August 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sindhi News Papers {{!}} Sindhi News Paper List {{!}} Sindhi News|url=https://www.mediabuzz.org/newspapers/sindhi/|access-date=2021-11-15|website=MediaBuzz.org|language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" !اخبار !ٽائپ !ٻولي !هنڌ !ايڊيٽر (چيف) !شريڪ-ايڊيٽر: !نوٽس |- |''هندو'' ({{lang-sd|<big>هِنڌوُ</big>}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[احمد آباد (انڊيا)|احمدآباد]], [[اجمير]], [[جئپور]], [[ممبئي]] | | |<ref>{{cite web |title=Rate Card - Hindu |url=http://www.indianadsonline.com/files/file/HINDU%20SINDHI%20-%202014.pdf |date=1 January 2014 |website=www.indianadsonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905201340/http://www.indianadsonline.com/files/file/HINDU%20SINDHI%20-%202014.pdf |archive-date=5 سيپٽمبر 2015 |url-status=live |access-date=5 سيپٽمبر 2015 }}</ref> |- |''Zindagi Samachar'' ({{lang-sd|زندگي سماچار}}) | روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[احمد آباد (انڊيا)|احمدآباد]] | | | |- |''Sindhi Ahiwal'' ({{lang-sd|سنڌي احوال}}) | هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[احمد آباد (انڊيا)|احمدآباد]] | | | |- |''Rashtriya Prem'' ({{lang-sd|رشتريا پريم}}) | هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[احمد آباد (انڊيا)|احمدآباد]] | | | |- |''Chingoon'' ({{lang-sd|چِڻنگون}}) | هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[احمد آباد (انڊيا)|احمدآباد]] | | | |- |''Sindhi Times'' ({{lang-sd|سنڌِي ٽائِيمز}}) | هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[الھاس نگر|الھاسنگر]] | | | |- |''Sindhu Gaurav'' ({{lang-sd|سنڌيو گورو}}) | پندرھن روزه اخبار يا رسالو |[[سنڌي ٻولي|سنڌي ديوناگري]] |[[جئپور]], [[راجستان]] | دليپ پارواڻي | | |- |- |''Mahraan'' ({{lang-sd|مهراڻ}}) | هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[الھاس نگر|سنڌو نگر]] | | | |- |''Akhand Sindhu Sansar'' ({{lang-sd|اکنڊسنڌُو سنسار}}) | ماهوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[ڀوپال]] | | | |- |''The Hindvasi'' ({{lang-sd|هِندواسِي}}) | هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[ممبئي]] |شوڀا لالچنداڻي | |Website: [http://epaper.hindvasi.com epaper.hindvasi.com] |- |''Dainik Farz'' ({{lang-sd|دينڪ فرض}}) | سنڌي - [[ھندي]] روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[ڀوپال]] | | | |- |''Zindagi'' ({{lang-sd|زِندگِي}}) | هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[احمد آباد (انڊيا)|احمدآباد]] | شري شِيام رامرکياڻي | | |- |''Sachai'' ({{lang-sd|سچائِيِ}}) | هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[احمد آباد (انڊيا)|احمدآباد]] | مُرلي ڪي. گوپلاڻي | | |- |''Sindhi Bandhu'' ({{lang-sd|سنڌِي ٻنڌ}}) | پندرهن روزه |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[احمد آباد (انڊيا)|احمدآباد]] | هريش ڀڳواڻي | نِرمل ڀڳواڻي |Website : [http://Www.sindhibandhu.com www.sindhibandhu.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190226080038/http://www.sindhibandhu.com/ |date=2019-02-26 }} |- |''Sindhu Halchal'' ({{lang-sd|سِنڌُو هلِچلِ}}) | روزاني/هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[داموه]] ([[مڌيا پرديش|ايم پي]]) | سجي روهڙا | | |- |''Sanwad Sindhi'' ({{lang-sd|سنودِ سنڌِي}}) | روزاني/هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[نئين دهلي]] | شريڪانت ڀاٽيا ([[ڀاٽيا]]) | | |- |''Sindhi Gulistan'' ({{lang-sd|سنڌِي گُلِستان}}) | روزاني/هفتيوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[نئين دهلي]] | انجلي تلسياڻي | | |- |''Sindhu Parag'' ({{lang-sd|سنڌِوُ پرآڳ}}) | ماهوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[ريوا، مڌيا پرديش|ريوا]] ([[مڌيا پرديش|ايم پي]]) | شري وجي ٿاواڻي | | |- |''Sindhudee'' ({{lang-sd|سنڌِوُدي}}) | ماهوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[ناگپور]] | شري تلسي سيٽيا | شري ڪشوِر لالواڻي | |- |''Sindhi Sadabahar'' ({{lang-sd|سِنڌِي سدابهار}}) | ماهوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[راجڪوٽ]] | شري جيانت ڌنراجاڻي | شري ڌيرواڻي اوميش | |- |''Dile Sindh'' ({{lang-sd|دِلِ سِنڌ}}) | پندرھن روزه |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[دهلي]] |شري مهيش ڇاٻڙيا | | |- |''Aman-e-Hind'' ({{lang-sd|امنِ هندِ}}) | ماهوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[ڀوپال]] ([[مڌيا پرديش|ايم پي]]) | شري ديو جھوراڻي | | |- |''Sindh Panchayat Samachar'' ({{lang-sd|سِنڌِي پنچائيِت سماچار}}) | پندرھن روزه (اخبار ھندي - ڀاشا سنڌي) |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[نيموچ|نيمچ]] ([[مڌيا پرديش|ايم پي]]) | شري ڪمال ورڌاڻي | | Padho ain Padhayo - Sindhyat Ji Jyot Jagayo پڙهو ۽ پڙهائِيو،سِنڌُ جيِ جِيُوتِ جلائِيو |- |''Sabh Jo Bhalo'' ({{lang-sd|سڀ جو ڀلو}}) | ماهوار |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[ڪٽني]] ([[مڌيا پرديش|ايم پي]]) | شري گھنشيام بيلاڻي | | |- |''Sindhu Awaj'' ({{lang-sd|سِنڌُو اَوجَ}}) | ٽه ماهي |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[فيض آباد]] ([[اتر پرديش|يو پي]]) | مسٽر اوم پرڪاش اومي | ''سنڌي ٽوڊي" (2014)'' هفتيوار سنڌي ديوناگري دهلي ڪمل ڪشور کتري | |- |Town Darshan ({{lang-sd| ٽائون درشن}}) |روزاني |[[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |[[الھاس نگر|الھاسنگر]] ([[مهاراشٽر|مهاراشٽرا]]) |اشوڪ ڪمل پنجاڻي | | |} == پڻ ڏسو == * [[پاڪستان ۾ اخبارن جي فهرست]] == حوالا == {{حوالا|2}} [[زمرو:پاڪستان ۾ ماس ميڊيا فهرستون]] [[زمرو:سنڌي ميڊيا]] [[زمرو:سنڌي ٻولي جي ماس ميڊيا]] 2e7l2fm6v3lxa6k3l7fp9chm8zo9ctk 0 35651 378634 282950 2026-05-17T17:01:34Z KaleemBot 10779 خودڪار: [[زمرو:ويھين صديءَ جون پاڪستاني ڳائڻيون]]، [[زمرو:پاڪستاني فلمي راڳيندڙ]] جو اضافو + ترتيب 378634 wikitext text/x-wiki {{مبسس4}} سائره پيٽر (Sairaa Petter or Saira Peter) پاڪستان جي پهرين اوپيرا سنگر (Opera singer) آهي. سائرا پيٽر اوپيرا جي تربيت لنڊن مان حاصل ڪئي آهي. هو گائڻ کي هڪ صوفي طرز يا طريقو سمجهي ٿي. هن پنهنجي پنهنجي البم ۾ صوفي شاعر [[شاهہ عبداللطيف ڀٽائي]]ءَ (Soofi poet Shah Abdul Latif Bhittai) کي جي شاعريءَ کي انگريزي اوپيرا اسٽائيل (Opera Style) ۾ گايو آهي. <ref>[http://www.bbc.com/urdu/pakistan-39341950?SThisFB بھٹائی کا کلام اوپرا کی طرز پر گانے والی - BBC News اردو<!-- Bot generated title -->]</ref> *<big>[[شاهہ عبداللطيف ڀٽائي]]</big> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:پاڪستاني عورتون]] [[زمرو:پاڪستاني فلمي راڳيندڙ]] [[زمرو:پنجابي شخصيتون]] [[زمرو:سنڌي شاعري]] [[زمرو:ويھين صديءَ جون پاڪستاني ڳائڻيون]] rbbcj8hoowv2zfx1hv1jvluibz7fqd6 0 37447 378732 370375 2026-05-17T19:58:18Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378732 wikitext text/x-wiki {{Short description|فوق القومي سياسي ۽ اقتصادي اتحاد}} {{Infobox geopolitical organisation | conventional_long_name = يورپي يونين | native_name = {{Name in various languages | name = {{nobold|''(ٻين سرڪاري ٻولين ۾)''}} | bg = Европейски съюз | hr = Europska unija | it = Unione europea | cs = Evropská unie | da = Den Europæiske Union | nl = Europese Unie | et = Euroopa Liit | fi = Euroopan unioni | fr = Union européenne | de = Europäische Union | el = Ευρωπαϊκή Ένωση | hu = Európai Unió | ga = An tAontas Eorpach | lv = Eiropas Savienība | lt = Europos Sąjunga | mt = Unjoni Ewropea | pl = Unia Europejska | pt = União Europeia | ro = Uniunea Europeană | sk = Európska únia | sl = Evropska unija | es = Unión Europea | sv = Europeiska unionen }} | linking_name = يورپي يونين | image_flag = Flag of Europe.svg | alt_flag = نيري پس منظر تي 12 سونهري ستارن جو دائرو | flag_border = yes | symbol_width = | motto = {{Native name|la|"[[Motto of the European Union|In Varietate Concordia]]"|italics=off}} | englishmotto = "تنوع ۾ اتحاد" | anthem = "[[Anthem of Europe|يورپي ترانو]]"{{Paragraph break}}{{Center|[[File:Anthem of Europe (US Navy instrumental short version).ogg]]}} | text_symbol_type = | text_symbol = | image_map = {{Switcher | [[File:Europe and the European Union.svg|upright=1.25|frameless]] | گلو ڏيکاريو | [[File:Special member state territories and the European Union.svg|upright=1.25|frameless]] | خاص علائقا ڏيکاريو }} | loctext = | alt_map = گلو پروجيڪشن جنهن ۾ يورپي يونين سائي رنگ ۾ آهي | map_caption = {{Map_caption|countryprefix=the|location_color=dark green|region=يورپ|region_color=dark grey}} | admin_center_type = [[Institutional seats of the European Union|اداري سيٽون]] | admin_center = {{collapsible list | framestyle="border: none; padding: 0;" | title = {{nowrap|[[برسلز]]}}{{efn|اهم ادارن جي مرڪزيت سبب، برسلز ۽ يورپي يونين اڪثر گڏجي ياد ڪيا وڃن ٿا، ۽ شهر کي اڪثر يورپي يونين جي حقيقي گاديءَ جو هنڌ قرار ڏنو ويندو آهي.}} | bullets = true | [[European Commission|ڪميشن]] | [[European Council|يورپي ڪائونسل]] | [[Council of the European Union|يورپي يونين جي ڪائونسل]] | [[European Parliament|پارليامينٽ]] (ثانوي) }} {{Collapsible list | framestyle="border: none; padding: 0;" | title = {{nowrap|[[فرينڪفرٽ]]}} | bullets = true | [[European Central Bank|مرڪزي بينڪ]] }} {{Collapsible list | framestyle="border: none; padding: 0;" | title = {{Nowrap|[[Luxembourg City|لڪسمبرگ]]}} | bullets = true | [[European Court of Auditors|آڊيٽرز جي عدالت]] | [[Court of Justice of the European Union|عدالت انصاف]] | يورپي يونين جي ڪائونسل (اپريل، جون ۽ آڪٽوبر جا اجلاس) | [[Secretariat of the European Parliament|پارليامينٽ سيڪريٽريٽ]] | ڪميشن (مختلف شعبا ۽ خدمتون) }} {{Collapsible list | framestyle="border: none; padding: 0;" | title = {{nowrap|[[اسٽراسبرگ]]}} | bullets = true | پارليامينٽ }} | largest_settlement_type = [[ميٽروپوليس]] | largest_settlement = [[Paris metropolitan area|پئرس]] | official_languages = [[Languages of the European Union|24 ٻوليون]] | languages_type = سرڪاري رسم الخط | languages = {{hlist|[[لاطيني]]|[[يوناني]]|[[سيريليڪ]]}} | religion = {{tree list}} * 71.6% [[Christianity in Europe|عيسائيت]] ** 45.3% [[Catholic Church in Europe|ڪئٿولڪ]] ** 11.1% [[Protestantism in Europe|پروٽسٽنٽ]] ** 9.6% [[Eastern Orthodoxy in Europe|ارتھوڊوڪس]] ** 5.6% ٻيا عيسائي * 24.0% [[Irreligion in Europe|لا دين]] * 1.8% [[Islam in Europe|اسلام]] * 2.6% ٻيا {{Tree list/end}} | religion_year = 2015 | religion_ref = <ref name="EB2015" /> | demonym = [[European Union citizenship|يورپي]] | org_type = [[فوق القومي يونين]] | membership = {{Collapsible list|titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; |title = [[Member state of the European Union|27 رڪن ملڪ]] |[[آسٽريا]] |[[بيلجيم]] |[[بلغاريه]] |[[ڪروشيا]] |[[قبرص]] |[[چيڪ جمهوريه]] |[[ڊينمارڪ]] |[[ايسٽونيا]] |[[فنلينڊ]] |[[فرانس]] |[[جرمني]] |[[يونان]] |[[هنگري]] |[[آئرلينڊ]] |[[اٽلي]] |[[ليٽويا]] |[[لٿوانيا]] |[[لڪسمبرگ]] |[[مالٽا]] |[[نيڊرلينڊز]] |[[پولينڊ]] |[[پرتگال]] |[[رومانيا]] |[[سلوواڪيا]] |[[سلووينيا]] |[[اسپين]] |[[سويڊن]] }} | government_type = مخلوط فوق القومي ۽ بين الحڪومتي پارلياماني [[ڪنفيدريشن]] | leader_title1 = [[President of the European Council|يورپي ڪائونسل جو صدر]] | leader_name1 = [[António Costa]] | leader_title2 = [[President of the European Commission|يورپي ڪميشن جو صدر]] | leader_name2 = [[Ursula von der Leyen]] | leader_title3 = [[Presidency of the Council of the European Union|ڪائونسل جي صدارت]] | leader_name3 = [[قبرص]]<ref name="presidency-council">{{cite web |title=Council of the European Union |url=https://www.consilium.europa.eu/en/council-eu/presidency-council-eu/|publisher=Council of the EU |access-date=1 January 2026}}</ref> | leader_title4 = [[President of the European Parliament|يورپي پارليامينٽ جو صدر]] | leader_name4 = [[Roberta Metsola]] | sovereignty_type = [[History of the European Union|تشڪيل]] | legislature = [[European Parliament|يورپي پارليامينٽ]] • [[Council of the European Union|يورپي يونين جي ڪائونسل]] | established = | established_event1 = [[Treaty of Paris (1951)|پئرس جو معاهدو]] | established_date1 = 23 جولائي 1952 | established_event2 = '''[[Treaty of Rome|روم جو معاهدو]]''' | established_date2 = 1 جنوري 1958 | established_event3 = [[Single European Act]] | established_date3 = 1 جولائي 1987 | established_event4 = '''[[Maastricht Treaty|ماسٽرچٽ معاهدو]]''' | established_date4 = 1 نومبر 1993 | established_event5 = [[Treaty of Lisbon|لسبن جو معاهدو]] | established_date5 = 1 ڊسمبر 2009 | area_km2 = 4,225,104 | area_sq_mi = {{Convert|4,225,104|km2|sqmi|disp=number}} | area_footnote = <br/>(بشمول پري وارن علائقن)<ref>{{cite web|title=Area by NUTS 3 region|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/reg_area3__custom_17346318/default/table?lang=en|date=14 February 2025|access-date=4 July 2025|publisher=[[Eurostat]]|website=ec.europa.eu/eurostat}}</ref> | percent_water = 2.93 | area_label = ڪل رقبو | population_estimate = {{IncreaseNeutral}}{{Spaces}}450,380,320<ref name="population"/> | population_census = {{IncreaseNeutral}}{{Spaces}}445,891,011<ref name="population"/> | population_estimate_year = 2025 | population_census_year = 2021 | population_density_km2 = 106.6 | population_density_sq_mi = 276.1 | GDP_PPP = {{increase}} $29.240 ٽرلين<ref name="GDP">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook database: October 2025 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=imf.org |date=18 October 2025 |access-date=20 October 2025}}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $64,870<ref name="GDP"/> | GDP_nominal = {{increase}} $21.097 ٽرلين<ref name="GDP"/> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $46,804 | Gini = 29.3 | Gini_change = گھٽتائي | Gini_year = 2024 | Gini_ref = <ref name="eurogini">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|title=Gini coefficient of equivalised disposable income|publisher=[[Eurostat]]|website=ec.europa.eu/eurostat|date=16 June 2025|access-date=4 July 2025}}</ref> | currency = [[Euro|يورو]] ([[€]]) ([[ISO 4217|EUR]]) {{Break}}{{Collapsible list | framestyle="border: none; padding: 0;" | title = ٻيا | {{Nowrap|[[Czech koruna]] (CZK)}} | {{Nowrap|[[Danish krone]] (DKK)}} | {{Nowrap|[[Hungarian forint]] (HUF)}} | {{Nowrap|[[Polish złoty]] (PLN)}} | {{Nowrap|[[Romanian leu]] (RON)}} | {{Nowrap|[[Swedish krona]] (SEK)}} }} | time_zone = [[Western European Time|WET]], [[Central European Time|CET]], [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = {{Nowrap| کان UTC+2}} | time_zone_DST = [[Western European Summer Time|WEST]], [[Central European Summer Time|CEST]], [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = {{Nowrap|+1 کان UTC+3}} | official_website = {{Official URL}} }} '''يورپي يونين''' ('''EU''') {{EUnum}} رڪن ملڪن جو هڪ سياسي ۽ معاشي اتحاد آهي، جيڪو بنيادي طور تي يورپ ۾ واقع آهي.<ref>{{Cite web |date=16 June 2016 |title=The EU in brief |url=https://europa.eu/european-union/about-eu/eu-in-brief_en |website=European Union}}</ref><ref>{{cite book |last1=Rumford |first1=Chris |title=The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Globalization |chapter=European Union |date=2016 |pages=1–4 |doi=10.1002/9780470670590.wbeog188.pub2 |isbn=9780470670590}}</ref> هي فوق القومي يونين {{convert|4,233,255|km2|sqmi|abbr=on}} جي ڪل رقبي تي پکڙيل آهي ۽ 2025 جي اندازي موجب ان جي آبادي 45 ڪروڙ کان وڌيڪ آهي. يورپي يونين کي اڪثر هڪ ''[[sui generis]]'' (پنهنجي نوعيت جي منفرد) سياسي وجود طور بيان ڪيو ويندو آهي، جنهن ۾ فيڊريشن ۽ ڪنفيدريشن ٻنهي جون خاصيتون شامل آهن.<ref>{{Cite journal |last=Phelan |first=William |date=2012 |title=What Is ''Sui Generis'' About the European Union? Costly International Cooperation in a Self-Contained Regime |journal=International Studies Review |volume=14 |issue=3 |pages=367–385 |doi=10.1111/j.1468-2486.2012.01136.x| issn=1468-2486}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Hlavac |first=Marek |date=2010 |title=Less than a State, More than an International Organization: The Sui Generis Nature of the European Union |url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/27179/1/MPRA_paper_27179.pdf |journal=Central European Labour Studies Institute |location=Rochester, N.Y. |doi=10.2139/ssrn.1719308 |s2cid=153480456}}</ref> 2023 ۾ دنيا جي آباديءَ جو 5.5 سيڪڙو حصو رکندڙ،<ref>{{Cite web |date=2025-03-26 |title=Key figures on the EU in the world – 2025 edition |url=https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/wdn-20250326-1 |access-date=2025-03-29 |website=ec.europa.eu |language=en-GB}}</ref> يورپي يونين جي رڪن ملڪن 2024 ۾ لڳ ڀڳ 17.935 ٽرلين يورو جي مجموعي پيداوار (GDP) حاصل ڪئي، جيڪا عالمي معاشي پيداوار جو اٽڪل ڇهون حصو آهي.<ref>{{Cite web |date=29 March 2025 |title=Gross domestic product at market prices |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tec00001/default/table?lang=en&category=t_na10.t_nama10.t_nama_10_ma |access-date=29 March 2025 |website=Eurostat}}</ref> ان جي بنياد، 'ڪسٽم يونين'، هڪ اندروني سنگل مارڪيٽ جي قيام لاءِ رستو هموار ڪيو، جيڪو هڪ معياري قانوني فريم ورڪ تي ٻڌل آهي جيڪو سڀني رڪن ملڪن تي لاڳو ٿئي ٿو. يورپي يونين جون پاليسيون سنگل مارڪيٽ اندر ماڻهن، سامان، خدمتن ۽ سرمائي جي آزاد حرڪت کي يقيني بڻائڻ تي ٻڌل آهن.<ref name="Europa Internal Market">{{Cite web |last=European Commission |title=The EU Single Market: Fewer barriers, more opportunities |url=http://ec.europa.eu/internal_market/index_en.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001122551/http://ec.europa.eu/internal_market/index_en.htm |archive-date=1 October 2007 |access-date=27 September 2007 |publisher=Europa web portal}}</ref> [[شنجن ايريا]] اندر سفر لاءِ پاسپورٽ ڪنٽرول ختم ڪيو ويو آهي.<ref name="Internal borders">{{Cite web |title=Schengen area |url=http://ec.europa.eu/home-affairs/policies/borders/borders_schengen_en.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810094618/http://ec.europa.eu/home-affairs/policies/borders/borders_schengen_en.htm |archive-date=10 August 2011 |access-date=8 September 2010 |publisher=Europa web portal}}</ref> يوروزون 21 رڪن ملڪن تي مشتمل آهي جيڪي [[Euro|يورو]] ڪرنسي استعمال ڪن ٿا. يورپي يونين کي 2012 ۾ [[2012 Nobel Peace Prize|امن جو نوبل انعام]] ڏنو ويو هو. 2020 ۾، [[برطانيه]] يورپي يونين مان نڪرندڙ واحد رڪن ملڪ بڻجي ويو ([[Brexit]])؛ جڏهن ته ڏهه ملڪ هن وقت شامل ٿيڻ لاءِ ڳالهين جي عمل ۾ آهن. == تاريخ == {{main|يورپي يونين جي تاريخ}} {{for timeline|يورپي يونين جي تاريخ جو وقتي جدول}} {{further|يورپي يونين جا معاهدا|يورپي انضمام}} {{Supranational European Bodies|size=400px|align=right}} === پس منظر: عالمي جنگيون ۽ ان جا اثر === {{further|1948ع کان اڳ يورپي اتحاد جا خيال}} [[Internationalism (politics)|بين الاقواميت]] ۽ [[Ideas of European unity before 1948|يورپي اتحاد جا خواب]] 19هين صديءَ کان به اڳ موجود هئا، پر پهرين عالمي جنگ ۽ ان جي نتيجن جي ردعمل ۾ انهن کي خاص قوت ملي. ان تناظر ۾ [[يورپي انضمام]] جي خيال لاءِ پهريون اڳڀرائيون ڪيون ويون. 1920ع ۾ [[جان مينارڊ ڪينز]] جنگ کان پوءِ جي مشڪل معاشي حالتن کي منهن ڏيڻ لاءِ هڪ [[European customs union|يورپي ڪسٽم يونين]] جي تجويز ڏني هئي،<ref name="Taussig Keynes 1920 p. 381">{{Cite journal |last1=Taussig |first1=F.W. |last2=Keynes |first2=John Maynard |title=Keynes, The Economic Consequences of the Peace |url=https://www.jstor.org/stable/1882372 |journal=The Quarterly Journal of Economics |publisher=Oxford University Press |volume=34 |issue=2 |page=381 |year=1920 |issn=0033-5533 |jstor=1882372 |doi=10.2307/1882372|url-access=subscription }}</ref> ۽ 1923ع ۾ يورپي انضمام جي قديم ترين تنظيم [[Paneuropean Union]] قائم ڪئي وئي، جنهن جي قيادت [[Richard von Coudenhove-Kalergi]] ڪئي، جنهن بعد ۾ جون 1947ع ۾ [[European Parliamentary Union]] (EPU) جو بنياد وڌو. [[Aristide Briand]] — جيڪو فرانس جو وزيراعظم، پين يورپين يونين جو پوئلڳ ۽ [[Locarno Treaties|لوڪارنو معاهدن]] لاءِ نوبل امن انعام يافته هو — 5 سيپٽمبر 1929ع تي جنيوا ۾ [[League of Nations|ليگ آف نيشنز]] ۾ هڪ مشهور تقرير ڪئي، جنهن ۾ هن يورپ جي سلامتي ۽ تاريخي [[Franco-German enmity|فرانس-جرمن دشمني]] کي ختم ڪرڻ لاءِ هڪ "وفاقي يورپ" (federal Europe) جي تجويز ڏني.<ref name="Schulz 2010 g046">{{Cite web |last=Schulz |first=Matthias |date=3 December 2010 |title=Der Briand-Plan und der Völkerbund als Verhandlungsarena für die europäische Einigung zwischen den Kriegen |url=http://ieg-ego.eu/de/threads/europaeische-netzwerke/politische-netzwerke/europa-netzwerke-der-zwischenkriegszeit/matthias-schulz-briand-plan-und-voelkerbund-in-der-zwischenkriegszeit |access-date=16 November 2023 |publisher=IEG(http://www.ieg-mainz.de) |language=de}}</ref><ref name="Nelsson 2019 n549">{{Cite web |last=Nelsson |first=Richard |date=5 September 2019 |title=Aristide Briand's plan for a United States of Europe |url=https://www.theguardian.com/theguardian/from-the-archive-blog/2019/sep/05/aristide-briands-plan-for-united-states-of-europe-september-9 |access-date=16 November 2023 |website=the Guardian}}</ref> 1930ع واري ڏهاڪي ۾ يورپ ۾ هڪ ڀيرو ٻيهر وڏي پيماني تي جنگ شروع ٿي جيڪا [[ٻي عالمي جنگ]] ۾ تبديل ٿي وئي. ان جنگ دوران پهريون معاهدو 1941ع ۾ [[Declaration of St James's Palace]] هو، جڏهن يورپ جي مزاحمتي تحريڪ جا اڳواڻ لنڊن ۾ گڏ ٿيا. ان کي 1941ع جي [[Atlantic Charter]] ذريعي وڌيڪ وسعت ڏني وئي، جنهن ۾ اتحادين جا گڏيل مقصد مقرر ڪيا ويا. ان سان عالمي ادارن جي هڪ نئين لهر پيدا ٿي، جهڙوڪ [[گڏيل قومون]] (1945ع ۾ قائم ٿيون) يا [[Bretton Woods System]] (1944ع).<ref name="Office of the Historian 1946 r351">{{Cite web |title=Milestones: 1937–1945 |url=https://history.state.gov/milestones/1937-1945/bretton-woods |website=Office of the Historian |date=8 March 1946 |access-date=16 November 2023}}</ref> جنگ جي خاتمي تائين، يورپي انضمام کي ان [[انتهاپسند قومپرستي]] جو ترياق (Antidote) سمجهيو ويو جنهن جنگ کي جنم ڏنو هو.<ref>{{Cite web |title=The political consequences |url=http://www.cvce.eu/obj/die_politischen_folgen-de-bafcfa2d-7738-48f6-9b41-3201090b67bb.html |access-date=28 April 2013 |publisher=CVCE}}</ref> 19 سيپٽمبر 1946ع تي [[ونسٽن چرچل]] زوريخ يونيورسٽي ۾ تقرير ڪندي "يورپي يونين" ۽ "يورپي ڪائونسل" قائم ڪرڻ جو سڏ ڏنو.<ref name="Union of European Federalists (UEF)">{{Cite web |title=Union of European Federalists (UEF): Churchill and Hertenstein |url=https://www.federalists.eu/uef/our-achievements/churchill-and-hertenstein |access-date=17 May 2022 |website=Union of European Federalists (UEF) |archive-date=5 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605224333/https://www.federalists.eu/uef/our-achievements/churchill-and-hertenstein |url-status=dead}}</ref> === شروعاتي سال ۽ پئرس معاهدو (1948–1957) === {{Main|يورپي انضمام جي تاريخ (1948–1957)}} {{Multiple image | align = left | direction = vertical | image1 = Schuman Declaration.ogg | alt1 = | caption1 = [[رابرٽ شومن]] پاران 9 مئي 1950ع ([[يورپ جو ڏينهن]]) تي ڪيل [[Schuman Declaration|شومن پڌرنامي]] جو هڪ اقتباس. | image2 = 1951 CECA ECSC.jpg | alt2 = | caption2 = [[Treaty of Paris (1951)|پئرس جو معاهدو]] (1951)، جنهن تحت [[European Coal and Steel Community|ECSC]] قائم ڪيو ويو. }} 1948ع جو سال اداري طور تي جديد يورپي انضمام جي شروعات هئي. مارچ 1948ع ۾ [[Treaty of Brussels|برسلز معاهدو]] صحيح ڪيو ويو، جنهن سان [[Western Union (alliance)|ويسٽرن يونين]] (WU) قائم ٿي. ان کان علاوه، [[Marshall Plan|مارشل پلان]] جي انتظام لاءِ OEEC (جيڪو هاڻي OECD آهي) جو بنياد پڻ 1948ع ۾ وڌو ويو. مئي 1948ع ۾ ٿيل [[Hague Congress (1948)|هيگ ڪانگريس]] يورپي انضمام ۾ هڪ اهم موڙ ثابت ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ [[European Movement International]] ۽ 5 مئي 1949ع تي [[Council of Europe|يورپي ڪائونسل]] جو بنياد پيو. يورپي يونين جي ادارن جي اصل پيدائش 9 مئي 1950ع تي [[Schuman Declaration|شومن پڌرنامي]] سان ٿي. ڇهن ملڪن (فرانس، بيلجيم، هالينڊ، لڪسمبرگ، اولهه جرمني ۽ اٽلي) پئرس معاهدي تي صحيحون ڪيون ۽ 1952ع ۾ [[European Coal and Steel Community]] (ECSC) جو بنياد وڌو.<ref>{{Cite web |title=Declaration of 9 May 1950 |url=http://europa.eu/abc/symbols/9-may/decl_en.htm |access-date=5 September 2007 |publisher=European Commission}}</ref> ECSC اڳتي هلي يورپي معاشي ترقي جو بنياد بڻيو ۽ ان مان ئي يورپي يونين جا مکيه ادارا جهڙوڪ [[يورپي ڪميشن]] ۽ [[يورپي پارليامينٽ]] پيدا ٿيا.<ref>{{Cite news |last=Blocker |first=Joel |date=9 April 2008 |title=Europe: How The Marshall Plan Took Western Europe From Ruins To Union |work=Radio Free Europe/Radio Liberty |url=https://www.rferl.org/a/1084818.html |access-date=20 June 2019}}</ref> === روم معاهدو (1958–1972) === {{Main|يورپي برادرين جي تاريخ (1958–1972)}} [[File:Bundesarchiv Bild 183-45653-0001, Rom, Verträge über Zollpakt und Eurotom unterzeichnet.jpg|thumb|right|upright=1|[[Treaty of Rome|روم معاهدي]] (1957) جي دستخط جي تقريب، جنهن سان [[European Economic Community|EEC]] قائم ٿيو.]] 1957ع ۾ بيلجيم، فرانس، اٽلي، لڪسمبرگ، هالينڊ ۽ اولهه جرمنيءَ [[Treaty of Rome|روم معاهدي]] تي صحيحون ڪيون، جنهن ذريعي [[European Economic Community]] (EEC) ۽ هڪ [[European Union Customs Union|ڪسٽم يونين]] قائم ڪئي وئي.<ref>{{Cite web |title=Treaty of Rome |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties/treaty-of-rome |access-date=2025-11-23 |website=Treaty of Rome |language=en}}</ref> هنن ايٽمي توانائي جي شعبي ۾ تعاون لاءِ [[Euratom]] پڻ قائم ڪيو. ٻئي معاهدا 1958ع ۾ لاڳو ٿيا.<ref name="Europa History 45-59" /> 1 جولائي 1967ع تي [[Merger Treaty|مرجر معاهدي]] ذريعي ٽنهي برادرين (ECSC، EEC، ۽ Euratom) لاءِ هڪ گڏيل ادارتي نظام جوڙيو ويو، جنهن کي مجموعي طور تي "يورپي برادريون" (European Communities) سڏيو ويو.<ref name="ENA Merge">{{Cite web |title=Merging the executives |url=http://www.cvce.eu/obj/merging_the_executives-en-575850b6-f472-406a-936d-8c08a9e0db32.html |access-date=28 April 2013 |publisher=CVCE&nbsp;– Centre Virtuel de la Connaissance sur l'Europe |date=7 August 2016 |website=cvce.eu}}</ref> === پهريون واڌارو ۽ يورپي تعاون (1973–1993) === {{Main|يورپي برادرين جي تاريخ (1973–1993)}} 1973ع ۾ ڊينمارڪ، آئرلينڊ ۽ [[برطانيه]] جي شموليت سان يورپي برادريءَ ۾ واڌارو ٿيو.<ref name="ENA First enlargement">{{Cite web |title=The first enlargement |url=http://www.cvce.eu/obj/the_first_enlargement-en-fa871903-53b5-497e-855f-01c9842c7b94.html |access-date=28 April 2013 |publisher=CVCE}}</ref> 1979ع ۾ يورپي پارليامينٽ لاءِ پهريون سڌيون چونڊون ٿيون.<ref name="ENA New Parliament">{{Cite web |title=The new European Parliament |url=http://www.cvce.eu/obj/the_new_european_parliament-en-e40aba1b-45f1-43bf-bbd1-a34bb52f15db.html |access-date=28 April 2013 |publisher=CVCE}}</ref> يونان 1981ع ۾ شامل ٿيو. 1985ع ۾ [[Schengen Agreement|شنجن معاهدي]] سرحدن تي پاسپورٽ ڪنٽرول ختم ڪرڻ لاءِ رستو هموار ڪيو.<ref>{{Cite news |date=30 April 2001 |title=Schengen agreement |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/europe/euro-glossary/1230052.stm |access-date=18 September 2009}}</ref> 1986ع ۾ پرتگال ۽ اسپين شامل ٿيا.<ref name="ENA Enlargement negotiations">{{Cite web |title=Negotiations for enlargement |url=http://www.cvce.eu/obj/negotiations_for_enlargement-en-19a4fd81-119d-4090-bfac-c7cc8ae64a20.html |access-date=28 April 2013 |publisher=CVCE}}</ref> 1990ع ۾ برلن جي ڀت ڪرڻ ۽ ڪميونسٽ بلاڪ جي خاتمي کانپوءِ، اولهه ۽ اوڀر جرمني جي ٻيهر اتحاد سان اڳوڻو اوڀر جرمني پڻ برادريءَ جو حصو بڻيو.<ref name="Europa History 80-89">{{Cite web |title=1980–1989 The changing face of Europe – the fall of the Berlin Wall |url=http://europa.eu/abc/history/1980-1989/index_en.htm |access-date=25 June 2007 |publisher=Europa web portal}}</ref> === ماسٽرچٽ، ايمسٽرڊيم ۽ نيس معاهدا (1993–2004) === {{Main|يورپي يونين جي تاريخ (1993–2004)}} [[File:GER — BY — Regensburg - Donaumarkt 1 (Museum der Bayerischen Geschichte; Vertrag von Maastricht) (cropped).JPG|thumb|right|upright=1|[[Maastricht Treaty|ماسٽرچٽ معاهدو]] (1992)، جنهن سان يورپي يونين جو قيام ٿيو.]] يورپي يونين باقاعده طور تي تڏهن قائم ٿي جڏهن 1 نومبر 1993ع تي [[Maastricht Treaty|ماسٽرچٽ معاهدو]] لاڳو ٿيو.{{sfn|Craig |De Burca|2011|page=15}}<ref>{{Cite web |title=Treaty of Maastricht on European Union |url=http://europa.eu/legislation_summaries/economic_and_monetary_affairs/institutional_and_economic_framework/treaties_maastricht_en.htm |access-date=20 October 2007 |website=Activities of the European Union |publisher=Europa web portal}}</ref> هن معاهدي تحت EEC جو نالو تبديل ڪري "يورپي برادري" (European Community) رکيو ويو. اوڀر يورپ جي اڳوڻن ڪميونسٽ ملڪن سان گڏوگڏ قبرص ۽ مالٽا جي شموليت لاءِ تيارين طور [[Copenhagen criteria|ڪوپن هيگن معيار]] مقرر ڪيا ويا ته جيئن نوان رڪن ملڪ گهربل شرط پورا ڪري سگهن. == سياست {{anchor|competence}} == {{Main|يورپي يونين جي سياست}} يورپي يونين [[Supranational union|اعليٰ قومي]] (supranational) ۽ [[intergovernmentalism|بين الحڪومتي]] فيصلي سازي جي هڪ هائبرڊ نظام تحت ڪم ڪري ٿي،<ref name="Britannica">{{Cite encyclopedia |title=European Union |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/196399/European-Union |access-date=3 July 2013 |quote=international organisation comprising 28 European countries and governing common economic, social, and security policies&nbsp;...}}</ref><ref name="CIA">{{Cite CIA World Factbook |country=European Union |access-date=12 February 2016}}</ref> جيڪا [[principle of conferral|اختيارن جي تفويض جي اصول]] (جنهن موجب يونين صرف انهن حدن ۾ ڪم ڪري سگهي ٿي جيڪي ان کي [[Treaties of the European Union|معاهدن]] ذريعي ڏنل آهن) ۽ [[Subsidiarity (European Union)|فرعييت]] (subsidiarity) جي اصول (جنهن موجب يونين صرف اتي مداخلت ڪندي جتي مقصد رڪن رياستن جي انفرادي ڪوششن سان حاصل نه ٿي سگهي) تي ٻڌل آهي. [[European Union law|يورپي يونين جي ادارن پاران ٺاهيل قانون]] مختلف شڪلن ۾ پاس ڪيا ويندا آهن.<ref>According to P.C. Schmitter, Comparative Politics: Its Past, Present and Future (2016), 1 Chinese Political Science Review, 397, at 410, "European Union is the most complex polity in the world".</ref> عام طور تي، انهن کي ٻن گروهن ۾ ورهايو وڃي ٿو: اهي جيڪي قومي عملدرآمد جي ضرورت کان سواءِ سڌو سنئون لاڳو ٿين ٿا (regulations) ۽ اهي جن لاءِ مخصوص قومي قانون سازي جي ضرورت هوندي آهي (directives).<ref group="lower-alpha">انهن قانوني اوزارن تي وڌيڪ بحث [[#Acts|هيٺ]] ڪيو ويو آهي.</ref> يورپي يونين جي پاليسي عام طور تي [[Directive (European Union)|اي يو هدايتن]] ذريعي جاري ڪئي ويندي آهي، جيڪي رڪن رياستن جي [[Sovereignty|داخلي قانون سازي]] ۾ شامل ڪيون وينديون آهن، ۽ [[Regulation (European Union)|اي يو ضابطن]] ذريعي، جيڪي سڀني رڪن رياستن ۾ فوري طور تي لاڳو ٿين ٿا. يورپي يونين جي سطح تي [[Lobbying#European Union|لابنگ]] کي ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي ته جيئن خانگي مفادن ۽ عوامي مفاد جي فيصلي سازي جي عمل ۾ توازن برقرار رهي.<ref>{{Cite web |title=EU Library Briefing:Lobbying the EU institutions |url=http://www.europarl.europa.eu/RegData/bibliotheque/briefing/2013/130558/LDM_BRI(2013)130558_REV1_EN.pdf |access-date=3 March 2018 |website=Europarl}}</ref> === رڪن رياستنون ==={{Main|يورپي يونين جون رڪن رياستون}} <imagemap>File:Member States of the European Union (polar stereographic projection) EN.svg|thumb|right|upright=2|يورپي يونين جي رڪن رياستن کي ڏيکاريندڙ نقشو (ڪلڪ ڪري سگهجي ٿو) poly 230 284 229 287 233 291 237 284 241 287 242 293 248 302 250 305 252 306 263 312 263 311 258 307 259 305 249 295 245 290 246 285 251 288 257 286 263 287 270 287 273 289 274 285 276 284 272 281 271 277 268 279 262 279 258 275 254 272 252 271 247 274 246 278 244 279 244 283 239 284 237 281 236 283 232 282 230 284 [[ڪروشيا]] poly 261 28 273 39 279 59 284 61 286 66 271 97 275 105 275 116 284 122 308 111 320 83 308 75 310 71 302 60 305 54 297 46 298 36 290 32 291 16 282 16 277 22 280 28 275 33 270 32 264 26 [[فنلينڊ]] poly 260 29 259 38 252 37 252 42 248 41 244 54 238 64 238 72 235 77 237 83 226 83 223 100 227 106 230 111 227 115 229 121 223 127 220 141 229 160 227 163 231 173 238 171 238 168 242 164 250 164 254 135 261 130 262 117 252 115 257 93 270 83 271 66 279 59 273 39 [[سوئڊن]] poly 312 142 307 131 311 123 294 123 279 132 280 142 290 137 295 138 304 141 [[ايسٽونيا]] poly 310 164 319 155 318 148 313 142 295 140 298 153 288 149 282 142 277 161 295 158 [[لاتويا]] poly 288 180 295 184 301 184 309 178 307 170 312 168 308 162 294 157 279 161 279 174 289 174 [[لٿووانيا]] poly 300 198 294 182 290 180 270 183 265 184 264 179 250 182 248 186 238 190 238 197 234 199 239 203 241 223 249 225 251 229 255 226 261 230 265 232 268 235 270 237 273 235 276 240 281 237 283 237 289 236 296 242 297 239 297 234 301 223 305 222 304 217 301 214 296 201 [[پولينڊ]] poly 254 250 257 245 261 244 269 236 272 235 276 240 279 238 289 235 297 243 274 250 269 253 269 257 259 254 [[سلوواڪيا]] poly 299 251 291 245 270 252 269 257 258 252 249 268 254 271 260 279 268 278 275 274 290 272 294 258 [[هنگري]] poly 355 291 354 280 361 274 355 269 349 272 346 270 343 259 332 248 330 243 328 242 324 247 314 250 312 248 301 250 294 255 292 265 288 271 282 274 288 281 293 284 293 288 296 290 302 287 301 291 308 294 308 297 317 297 322 297 329 295 339 287 347 288 [[رومانيا]] poly 309 327 312 322 309 318 305 316 305 310 308 305 302 298 304 294 309 295 310 298 328 297 340 287 354 291 350 297 352 301 348 304 355 309 348 314 347 311 340 316 339 317 339 321 329 324 323 321 316 325 [[بلغاريا]] poly 308 383 305 376 306 374 293 368 294 359 289 351 289 344 294 339 295 333 301 332 304 328 310 326 317 326 322 322 329 325 340 321 340 316 342 319 340 328 328 329 320 331 325 335 339 340 336 342 348 344 350 348 347 358 344 353 348 352 349 348 343 347 345 344 334 341 335 338 328 335 317 341 313 337 311 342 320 350 332 359 339 365 358 359 340 377 331 380 335 376 337 378 342 373 340 370 345 372 353 362 337 366 328 363 327 367 320 367 326 372 319 374 320 382 334 393 355 393 372 372 372 378 368 383 368 377 364 384 365 390 361 387 355 396 340 400 339 395 329 397 329 393 332 392 320 380 314 384 311 378 [[يونان]] poly 419 384 415 381 421 378 421 373 428 371 435 365 430 374 434 376 424 383 [[قبرص]] poly 236 248 224 238 221 231 225 227 236 221 240 220 249 225 254 226 260 231 266 230 267 236 261 243 249 245 244 243 [[چيڪ جمهوريه]] poly 198 263 201 257 204 260 207 258 213 260 224 255 233 248 238 248 241 244 245 244 248 246 255 246 253 250 256 254 250 265 249 268 238 272 229 271 220 268 218 263 210 264 208 266 [[آسٽريا]] poly 249 267 253 273 242 279 244 284 236 282 230 281 227 277 229 271 238 272 [[سلووينيا]] poly 179 298 180 293 174 292 176 287 173 283 178 282 178 278 176 275 181 274 185 273 189 269 189 273 195 273 197 269 199 272 204 269 207 267 210 265 218 263 220 269 230 271 226 281 219 283 222 289 219 290 220 297 231 304 236 319 247 323 253 325 250 327 274 341 273 349 269 341 260 341 257 348 262 355 261 358 257 360 257 364 251 371 248 369 244 377 244 378 244 386 237 386 237 383 230 381 222 375 219 376 219 370 226 368 238 370 245 367 250 365 253 358 248 346 246 347 241 342 241 341 237 340 234 336 230 332 224 331 184 357 181 355 183 343 182 333 185 333 190 329 193 330 196 339 194 340 193 352 224 331 211 317 209 317 203 309 204 308 202 298 190 292 184 297 [[اٽلي]] rect 224 394 251 405 [[مالٽا]] poly 14 333 21 334 24 337 27 339 29 333 36 329 33 325 40 319 39 311 43 312 49 298 57 295 54 292 55 289 43 284 42 281 39 280 36 291 36 292 19 313 24 314 20 317 23 318 19 324 19 327 [[پرتگال]] poly 41 358 38 355 35 355 37 345 32 338 28 338 29 333 37 329 33 326 39 319 39 311 42 312 49 300 56 295 55 292 54 290 43 283 39 280 42 270 39 269 45 266 50 268 51 264 58 266 69 274 71 272 80 279 89 280 95 283 99 287 102 287 114 299 119 301 120 298 124 301 124 304 127 305 135 308 140 309 140 314 145 339 140 337 133 343 126 339 116 349 113 342 120 345 128 337 132 335 136 338 143 335 139 312 136 316 131 317 128 317 114 320 116 322 104 331 100 338 106 345 98 346 92 353 92 356 85 354 76 361 73 357 71 361 66 357 53 354 53 357 46 355 [[اسپين]] poly 100 286 111 297 118 300 119 298 126 302 128 302 128 305 139 307 140 301 144 298 152 296 155 300 157 298 165 304 169 305 189 328 195 318 195 306 192 312 188 311 187 327 170 305 178 298 180 294 173 292 176 288 174 284 179 281 176 276 179 272 175 266 170 267 175 262 180 258 178 255 182 256 186 244 190 240 178 234 173 232 169 227 169 225 165 225 162 220 157 216 155 212 151 212 147 218 142 222 137 221 137 224 133 223 125 220 121 218 124 225 121 230 113 227 111 223 107 224 101 223 97 223 97 232 109 241 111 251 115 258 107 284 [[فرانس]] poly 202 178 209 178 211 181 218 182 216 185 218 187 231 181 235 184 231 187 238 189 238 197 235 201 238 203 240 222 236 220 234 224 223 228 221 230 224 238 232 247 224 255 217 258 211 259 207 257 203 261 199 256 189 255 183 256 185 244 190 241 181 235 178 224 181 214 180 207 185 201 190 195 192 187 197 187 199 189 202 186 [[جرمني]] poly 177 225 174 229 172 235 180 237 180 229 [[لڪسمبرگ]] poly 155 210 157 220 166 225 175 232 173 226 178 225 177 215 171 210 164 212 160 209 [[بيلجيم]] poly 191 188 178 189 162 209 167 209 171 207 170 210 179 215 180 207 188 204 184 200 188 198 [[هالينڊ]] poly 201 177 209 177 222 181 228 176 227 159 219 170 221 177 216 175 214 163 218 158 215 143 202 157 [[ڊينمارڪ]] poly 102 181 92 179 82 181 79 179 75 173 78 168 89 162 84 159 89 151 98 154 100 153 97 150 104 146 109 147 100 156 108 166 106 174 103 177 [[آئرلينڊ]] desc bottom-left </imagemap> مسلسل [[Enlargement of the European Union|توسيع]] ذريعي، اي يو ۽ ان جي اڳوڻن ادارن EEC جي [[Inner Six|ڇهن باني رياستن]] کان وڌي وڃي {{EUnum}} رڪنن تائين پهچي چڪا آهن. ملڪ باني [[Treaties of the European Union|معاهدن]] جو حصو بڻجي يونين ۾ شامل ٿين ٿا، جنهن سان اهي اي يو جي رڪنيت جي مراعات ۽ ذميوارين جا پابند بڻجي وڃن ٿا. ان عمل ۾ ادارن کي پنهنجي خودمختياريءَ جو هڪ حصو تفويض ڪرڻو پوندو آهي، جنهن کي اڪثر "خودمختياريءَ جو گڏيل استعمال" (pooling of sovereignty) چيو ويندو آهي.<ref>{{Cite web |title=Answers {{ndash}} The Most Trusted Place for Answering Life's Questions |url=http://www.answers.com/topic/pooled-sovereignty |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160120091030/http://www.answers.com/topic/pooled-sovereignty |archive-date=20 January 2016 |access-date=12 February 2016 |website=Answers.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=EU institutions and other bodies |url=http://europa.eu/institutions/index_en.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090601191547/http://europa.eu/institutions/index_en.htm |archive-date=1 June 2009 |access-date=4 September 2009 |publisher=Europa}}</ref> ڪجهه پاليسين ۾، رڪن رياستون يونين اندر اسٽريٽجڪ پارٽنرن سان اتحاد پڻ ڪنديون آهن، جهڙوڪ [[بالٽڪ اسيمبلي]]، [[بينيلڪس يونين]]، ۽ [[ويسٽ گراڊ گروپ]]. رڪن ٿيڻ لاءِ، ڪنهن به ملڪ کي [[Copenhagen criteria|ڪوپن هيگن معيار]] پورا ڪرڻا پوندا آهن، جيڪي 1993ع ۾ طئي ڪيا ويا هئا. انهن ۾ مستحڪم جمهوريت، انساني حقن جو احترام، [[rule of law|قانون جي حڪمراني]]، هڪ فعال [[market economy|مارڪيٽ معيشت]]، ۽ اي يو قانون کي قبول ڪرڻ شامل آهي.<ref name="Accession Criteria">{{Cite web |title=Accession criteria (Copenhagen criteria) |url=http://europa.eu/scadplus/glossary/accession_criteria_copenhague_en.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070705172736/http://europa.eu/scadplus/glossary/accession_criteria_copenhague_en.htm |archive-date=5 July 2007 |access-date=26 June 2007 |publisher=Europa web portal}}</ref> يورپي فري ٽريڊ ايسوسيئيشن ([[European Free Trade Association|EFTA]]) جا چار ملڪ اي يو جا رڪن نه آهن، پر انهن اي يو جي معيشت ۽ ضابطن سان جزوي طور تي وابستگي ڪئي آهي: آئس لينڊ، [[Liechtenstein|ليچٽينسٽائن]] ۽ ناروي، جيڪي [[European Economic Area|يورپي معاشي علائقي]] ذريعي [[single market|سنگل مارڪيٽ]] جو حصو آهن، ۽ [[سوئٽزرلينڊ]]، جنهن جا ٻطرفن معاهدن ذريعي ساڳيا لاڳاپا آهن.<ref name="EEA" /><ref name="CH">{{Cite web |title=The EU's relations with Switzerland |url=http://eeas.europa.eu/switzerland/index_en.htm |access-date=3 November 2010 |publisher=Europa web portal}}</ref> {{Sticky header}}{{Table alignment}}{{Sort under}} {| class="wikitable collapsible collapsed plainrowheaders sortable sticky-header sort-under col1left col2center col3center" {{right}} | |+ {{Nowrap|يورپي يونين جي رڪن ملڪن جي فهرست}}{{Anchor|Details of member states}} ! scope="col" | [[Member state of the European Union|رياست]] ! scope="col" | [[Enlargement of the European Union#Detail|اي يو ۾{{br}}شموليت]] ! scope="col" | [[Enlargement of the European Union#Detail|اڳوڻي اداري ۾{{br}}شموليت]] ! scope="col" | آبادي{{br}}(2025)<ref name="population" /> ! scope="col" | رقبو ! scope="col" | آباديءَ جي{{br}}گهاٽائي |- ! scope="row" | {{Flag|Austria}} | {{Date table sorting|1 January 1995}} | | {{Number table sorting|9197213}} | {{Cvt|83855|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(9197213/83855) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Belgium}} | {{Date table sorting|1 November 1993|format=hide}} باني (1993) | {{Date table sorting|23 July 1952}} | {{Number table sorting|11900123}} | {{Cvt|30528|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(11900123/30528) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Bulgaria}} | {{Date table sorting|1 January 2007}} | | {{Number table sorting|6437360}} | {{Cvt|110994|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(6437360/110994) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia}} | {{Date table sorting|1 July 2013}} | | {{Number table sorting|3874350}} | {{Cvt|56594|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(3874350/56594) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Cyprus}} | {{Date table sorting|1 May 2004}} | | {{Number table sorting|979865}} | {{Cvt|9251|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(979865/9251) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Czech Republic}} | {{Date table sorting|1 May 2004}} | | {{Number table sorting|10909500}} | {{Cvt|78866|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(10909500/78866) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Denmark}} | {{Date table sorting|1 November 1993|format=hide}} باني (1993) | {{Date table sorting|1 January 1973}} | {{Number table sorting|5992734}} | {{Cvt|43075|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(5992734/43075) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia}} | {{Date table sorting|1 May 2004}} | | {{Number table sorting|1369995}} | {{Cvt|45227|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(1369995/45227) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Finland}} | {{Date table sorting|1 January 1995}} | | {{Number table sorting|5635971}} | {{Cvt|338424|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(5635971/338424) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|France}} | {{Date table sorting|1 November 1993|format=hide}} باني (1993) | {{Date table sorting|23 July 1952}} | {{Number table sorting|68635943}} | {{Cvt|640679|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(68635943/640679) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Germany}} | {{Date table sorting|1 November 1993|format=hide}} باني (1993) | {{Date table sorting|23 July 1952}}<ref group="lower-alpha">On {{Date table sorting|format=dmy|1990|10|3}}, the constituent states of the former [[East Germany|German Democratic Republic]] [[German reunification|acceded]] to the [[West Germany|Federal Republic of Germany]], automatically becoming part of the EU.</ref> | {{Number table sorting|83577140}} | {{Cvt|357021|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(83577140/357021) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Greece}} | {{Date table sorting|1 November 1993|format=hide}} باني (1993) | {{Date table sorting|1 January 1981}} | {{Number table sorting|10409547}} | {{Cvt|131990|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(10409547/131990) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Hungary}} | {{Date table sorting|1 May 2004}} | | {{Number table sorting|9539502}} | {{Cvt|93030|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(9539502/93030) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Ireland}} | {{Date table sorting|1 November 1993|format=hide}} باني (1993) | {{Date table sorting|1 January 1973}} | {{Number table sorting|5439898}} | {{Cvt|70273|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(5439898/70273) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Italy}} | {{Date table sorting|1 November 1993|format=hide}} باني (1993) | {{Date table sorting|23 July 1952}} | {{Number table sorting|58934177}} | {{Cvt|301338|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(58934177/301338) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia}} | {{Date table sorting|1 May 2004}} | | {{Number table sorting|1856932}} | {{Cvt|64589|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(1856932/64589) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania}} | {{Date table sorting|1 May 2004}} | | {{Number table sorting|2890664}} | {{Cvt|65200|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(2890664/65200) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | {{Date table sorting|1 November 1993|format=hide}} باني (1993) | {{Date table sorting|23 July 1952}} | {{Number table sorting|681973}} | {{Cvt|2586|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(681973/2586) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | {{Date table sorting|1 May 2004}} | | {{Number table sorting|574250}} | {{Cvt|316|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(574250/316) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands}} | {{Date table sorting|1 November 1993|format=hide}} باني (1993) | {{Date table sorting|23 July 1952}} | {{Number table sorting|18044027}} | {{Cvt|41543|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(18044027/41543) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Poland}} | {{Date table sorting|1 May 2004}} | | {{Number table sorting|36497495}} | {{Cvt|312685|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(36497495/312685) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | {{Date table sorting|1 November 1993|format=hide}} باني (1993) | {{Date table sorting|1 January 1986}} | {{Number table sorting|10749635}} | {{Cvt|92390|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(10749635/92390) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Romania}} | {{Date table sorting|1 January 2007}} | | {{Number table sorting|19036031}} | {{Cvt|238391|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(19036031/238391) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Slovakia}} | {{Date table sorting|1 May 2004}} | | {{Number table sorting|5419451}} | {{Cvt|49035|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(5419451/49035) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Slovenia}} | {{Date table sorting|1 May 2004}} | | {{Number table sorting|2130850}} | {{Cvt|20273|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(2130850/20273) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Spain}} | {{Date table sorting|1 November 1993|format=hide}} باني (1993) | {{Date table sorting|1 January 1986}} | {{Number table sorting|49077984}} | {{Cvt|504030|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(49077984/504030) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden}} | {{Date table sorting|1 January 1995}} | | {{Number table sorting|10587710}} | {{Cvt|449964|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(10587710/449964) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |- ! colspan="3" | يورپي يونين | {{right}} {{Number table sorting|450380320}} | {{right}} {{Cvt|4233262|km2|disp=br()|sortable=on}} | {{Cvt |{{formatnum: {{#expr:(450380320/4233262) round 0}}|/km2|disp=br()|sortable=on}} |} == جاگرافي == {{Main|يورپي يونين جي جاگرافي}} {{More citations needed section|date=February 2026}}[[File:European Union relief laea location map.svg|thumb|right|upright=1|يورپ جو طبعي نقشو (يورپي يونين نمايان ٿيل)]] يورپي يونين جي رڪن رياستن جو ڪل رقبو {{convert|4,233,262|km2|sqmi|0}} آهي،<ref name="Area.and.population.figure" group="lower-alpha">هن انگ اکر ۾ رڪن رياستن جا اهي غير يورپي علائقا شامل آهن جيڪي اي يو جو حصو آهن، ۽ رڪن رياستن جا اهي يورپي علائقا شامل ناهن جيڪي يونين جو حصو ناهن. وڌيڪ معلومات لاءِ ڏسو [[Special member state territories and the European Union]].</ref> ۽ ان ڪري اهو [[يورپ|يورپي کنڊ]] جو هڪ وڏو حصو والاري ٿو. اي يو جو بلند ترين جبل [[Graian Alps]] ۾ واقع [[Mont Blanc]] آهي، جيڪو سمنڊ جي سطح کان {{convert|4810.45|m|ft|0}} مٿي آهي.<ref>{{Cite news |date=6 November 2009 |title=Mont Blanc shrinks by {{convert|45|cm|2|abbr=on}} in two years |work=Sydney Morning Herald |url=https://www.smh.com.au/environment/mont-blanc-shrinks-by-45cm-in-two-years-20091106-i0kk.html |access-date=26 November 2010}}</ref> يورپي يونين جا هيٺيان ترين هنڌ ڊينمارڪ جو [[Lammefjorden]] ۽ هالينڊ جو [[Zuidplaspolder]] آهن، جيڪي سمنڊ جي سطح کان {{convert|7|m|ft|0|abbr=on}} هيٺ آهن.<ref name="CIA" /> اي يو جي منظرنامي، آبهوا ۽ معيشت تي ان جي سامونڊي ڪناري جو وڏو اثر آهي، جنهن جي ڊيگهه {{convert|65993|km|mi|0}} آهي. يورپ ۾ قومي علائقن کان علاوه، يورپي معاشي علائقي جي رڪن جا 32 [[special territories of members of the European Economic Area|خاص علائقا]] آهن، جن مان سڀ اي يو جو حصو ناهن. رقبي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو علائقو [[گرين لينڊ]] آهي، جيڪو [[Greenland and the European Union|اي يو جو حصو ناهي پر ان جا رهواسي اي يو جا شهري آهن]]، جڏهن ته آبادي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو علائقو آفريڪا جي ويجهو واقع [[ڪناري ٻيٽ]] (Canary Islands) آهن، جيڪي اي يو ۽ [[شينگن علائقو|شينگن علائقي]] جو حصو آهن. ڏکڻ آمريڪا ۾ واقع [[فرينچ گيانا]] اي يو ۽ يوروزون جو حصو آهي، جيئن مڊگاسڪر جي اتر ۾ واقع [[ميوٽ]] (Mayotte) پڻ شامل آهي. === آبهوا === {{Main|يورپ جي آبهوا}} {{More citations needed section|date=February 2026}}[[File:Koppen-Geiger Map Europe present.svg|thumb|right|upright=1|يورپ جو هڪ [[Köppen climate classification|ڪوپن-گيگر آبهوا جي درجه بندي]] وارو نقشو (جنهن ۾ غير رڪن رياستون پڻ شامل آهن)]] يورپي يونين جي آبهوا گهڻو ڪري [[temperate climate|معتدل]] ۽ [[continental climate|کنڊاڻي]] نوعيت جي آهي، جنهن ۾ اولهه جي ساحلن تي سامونڊي آبهوا ۽ ڏکڻ ۾ [[mediterranean climate|رومي سمنڊ واري آبهوا]] غالب آهي. آبهوا تي [[Gulf Stream]] جو گهرو اثر آهي، جيڪو اولهه واري علائقي کي ٻين کنڊن جي مقابلي ۾ ساڳئي ويڪرائي ڦاڪ (latitudes) تي وڌيڪ گرم رکي ٿو. اولهه يورپ سامونڊي اثر هيٺ آهي، جڏهن ته مشرقي يورپ کنڊاڻي ۽ خشڪ آهي. اولهه يورپ ۾ چار موسمون ٿين ٿيون، جڏهن ته ڏکڻ يورپ ۾ هڪ [[wet season|آلي مند]] ۽ هڪ [[dry season|خشڪ مند]] ٿئي ٿي. ڏکڻ يورپ اونهاري جي مهينن ۾ گرم ۽ خشڪ رهي ٿو. سڀ کان وڏي برسات مغربي هوائن ([[westerlies]]) جي ڪري سامونڊي پٽين تي پوي ٿي، جڏهن ته [[Alps|الپس]] جبلن ۾ پڻ برسات جي مقدار وڌيڪ هوندي آهي. === ماحول === {{Main|يورپ ۾ موسمياتي تبديلي}} {{See also|يورپي ماحولياتي ايجنسي|يورپي يونين جي ماحولياتي پاليسي}} [[File:Increase of average yearly temperature in Europe (1900-2017).png|thumb|upright=1|يورپ جي چونڊيل شهرن ۾ سالياني سراسري گرمي پد ۾ واڌ (1900–2017)<ref>{{Cite news |last=Kayser-Bril |first=Nicolas |date=24 September 2018 |title=Europe is getting warmer, and it's not looking like it's going to cool down anytime soon |work=EDJNet |url=https://www.europeandatajournalism.eu/eng/News/Data-news/Europe-is-getting-warmer-and-it-s-not-looking-like-it-s-going-to-cool-down-anytime-soon |access-date=25 September 2018}}</ref>]] 1957ع ۾ جڏهن يورپي معاشي برادري قائم ڪئي وئي هئي، ته ان جي ڪا به ماحولياتي پاليسي نه هئي.{{sfn|Jordan|Adelle|2012}} گذريل 50 سالن دوران، قانون سازي جو هڪ وسيع ڄار وڇايو ويو آهي، جنهن جو دائرو ماحولياتي تحفظ جي سڀني شعبن تائين پکڙيل آهي، جنهن ۾ هوا جي گدلاڻ، پاڻي جي معيار، فضلي جي انتظام، فطرت جي تحفظ، ۽ ڪيميائي شين ۽ صنعتي خطرن جي ڪنٽرول شامل آهن.{{sfn|Jordan|Adelle|2012}} [[Institute for European Environmental Policy]] موجب، ماحولياتي قانون 500 کان وڌيڪ هدايتن (Directives)، ضابطن ۽ فيصلن تي مشتمل آهي، جنهن ماحولياتي پاليسيءَ کي يورپي سياست جو هڪ بنيادي شعبو بڻائي ڇڏيو آهي.<ref name="European Environmental Policy 2012">Institute for European Environmental Policy (2012) Manual of European Environmental Policy, Earthscan, London.</ref> يورپي پاليسي سازن شروعات ۾ ماحولياتي معاملن تي عمل ڪرڻ جي اي يو جي صلاحيت کي هڪ تجارتي مسئلي طور بيان ڪري وڌايو هو.{{sfn|Jordan|Adelle|2012}} گڏيل مارڪيٽ ۾ [[Trade barrier|تجارتي رڪاوٽون]] ۽ مقابلي جي عدم توازن پيدا ٿي سگهي ٿي جيڪڏهن هر رڪن رياست جا ماحولياتي معيار مختلف هجن ها.<ref>Johnson, S.P. and Corcelle, G. (1989) The Environmental Policy of the European Communities, Graham & Trotman, London</ref> بعد جي سالن ۾، ماحول هڪ باقاعده پاليسي شعبي طور اڀريو. اي يو جي ماحولياتي پاليسي جو قانوني بنياد 1987ع ۾ "سنگل يورپين ايڪٽ" جي متعارف ڪرائڻ سان رکيو ويو.<ref name="European Environmental Policy 2012" /> موسمياتي تبديليءَ ([[climate change]]) جا اثر گهٽائڻ اي يو جي ماحولياتي پاليسي جي اعليٰ ترجيحن ۾ شامل آهي. 2007ع ۾ رڪن رياستن اتفاق ڪيو هو ته مستقبل ۾، سڄي اي يو ۾ استعمال ٿيندڙ توانائي جو 20 سيڪڙو [[renewable energy|قابل تجديد توانائي]] هجڻ گهرجي، ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي اخراج کي 2020ع تائين 1990ع جي سطح جي مقابلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 20 سيڪڙو گهٽ ڪرڻو پوندو.<ref name="EUO energy">{{Cite news |last=Aldred |first=Jessica |date=23 January 2008 |title=EU sets 20% target for carbon cuts |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/23/climatechange.eu1 |access-date=29 February 2008}}</ref> 2021ع ۾، يورپي يونين "يورپي موسمياتي قانون" پاس ڪيو، جنهن ۾ 2030ع تائين گرين هائوس گئسن جي اخراج ۾ 55 سيڪڙو گهٽتائي ۽ 2050ع تائين [[carbon neutrality|ڪاربان نيوٽرلٽي]] (مجموعي طور صفر اخراج) جا هدف مقرر ڪيا ويا آهن.<ref>{{Cite web |last=Van Hoof |first=Sam |date=30 July 2021 |title=European Commission launches proposals to reach 55% emissions reduction by 2030 |url=https://www.unsdsn.org/european-commission-launches-proposals-to-reach-55-emissions-reduction-by-2030 |access-date=8 October 2021 |website=Sustainable Development Solution Network}}</ref> 2025ع ۾، يورپي يونين [[چين]]، [[برازيل]] ۽ ٻين ملڪن سان گڏ [[Climate Coalition (COP30 proposal)|عالماني ڪاربان مارڪيٽ اتحاد]] ۾ شامل ٿي ويو.<ref>{{cite web |title=Global carbon market coalition proposed by Brazil has gained membership in eleven countries |url=https://cop30.br/en/news-about-cop30/global-carbon-market-coalition-proposed-by-brazil-has-gained-membership-in-eleven-countries |website=COP 30 Brazil Amazonia Belem 2025 |access-date=12 November 2025}}</ref> {{Clear}} == معيشت == {{Main|يورپي يونين جي معيشت}} [[File:Europe-GDP-PPP-per-capita-map.png|thumb|right|في ڪس [[GDP]] (PPP) (جنهن ۾ غير رڪن رياستون پڻ شامل آهن)]] يورپي يونين جي رڪن رياستن جي گڏيل مجموعي پيداوار ([[gross domestic product]] - GDP)، جيڪو معاشي سرگرمين جو هڪ پيمانو آهي، 2022ع ۾ 16.64 ٽريلين آمريڪي ڊالر هئي، جيڪا عالمي جي ڊي پي جو تقريباً 16.6 سيڪڙو بڻجي ٿي.<ref>{{Cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2023 |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?a=1&c=001,998,&s=NGDPD,&sy=2022&ey=2022&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |access-date=24 March 2023 |publisher=International Monetary Fund}}</ref> اي يو جي مختلف رياستن جي وچ ۾ ۽ رياستن جي اندر في ڪس جي ڊي پي ۾ وڏو فرق موجود آهي. سڀ کان امير ۽ غريب علائقن جي وچ ۾ فرق (281 NUTS-2 علائقا) 2017ع جي انگن اکرن موجب، بلغاريا جي Severozapaden (اي يو جي اوسط جو 31 سيڪڙو) کان وٺي لگزمبرگ (اي يو جي اوسط جو 253 سيڪڙو) تائين هو، يعني {{Euro|4,600}} کان {{Euro|92,600}} جي وچ ۾.<ref>{{Cite web |title=Regional GDP per capita ranged from 31% to 626% of the EU average in 2017 |url=https://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/9618249/1-26022019-AP-EN.pdf/f765d183-c3d2-4e2f-9256-cc6665909c80 |website=ec.europa.eu}}</ref> يورپي يونين جي رڪن رياستن جي تخميني مطابق ڪل دولت (Net wealth) آمريڪا (140 ٽريلين ڊالر) ۽ [[چين]] (84 ٽريلين ڊالر) کان پوءِ دنيا ۾ ٽئين نمبر تي آهي، جيڪا عالمي دولت جي تقريباً ڇهين حصي (76 ٽريلين ڊالر) جي برابر آهي.<ref name="databook2023">{{Cite book |last1=Shorrocks |first1=Anthony |url=https://www.ubs.com/global/en/family-office-uhnw/reports/global-wealth-report-2023.html |title=Global Wealth Databook 2023 |last2=Davies |first2=James |last3=Lluberas |first3=Rodrigo |publisher=[[UBS]] and [[Credit Suisse]] Research Institute |year=2023 |author-link=Anthony Shorrocks |archive-date=15 August 2023 |access-date=1 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230815152741/https://www.ubs.com/global/en/family-office-uhnw/reports/global-wealth-report-2023.html |url-status=dead }}</ref> 2024ع جي فارچون گلوبل 500 جي فهرست ۾ شامل دنيا جي وڏين ڪمپنين مان 90 ڪمپنين جا هيڊ ڪوارٽر يورپي يونين ۾ هئا.<ref>{{Cite news |title=Global 500 2010: Countries – Australia |work=Fortune |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/countries/Australia.html |access-date=8 July 2010 |archive-date=17 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217044831/https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/countries/Australia.html |url-status=dead }} Number of companies data taken from the "Pick a country" box.</ref> 2016ع ۾ بيروزگاري جي شرح 8.9 سيڪڙو هئي، جڏهن ته افراط زر (مهانگائي) 2.2 سيڪڙو هئي. 2021ع ۾ يورپي يونين ۾ سراسري سالياني آمدني تقريباً {{Euro|25,000}} هئي.<ref>{{Cite web |title=Database – Eurostat |url=http://ec.europa.eu/eurostat/web/labour-market/earnings/database |website=ec.europa.eu}}</ref> === معاشي ۽ مالي اتحاد === {{Main|يورپي يونين جو معاشي ۽ مالي اتحاد}} {{Euro accession map}} [[يورو]] (Euro) يورپي يونين جي 21 رڪن رياستن جي سرڪاري ڪرنسي آهي. 1969ع ۾ هڪ گڏيل يورپي ڪرنسي جو قيام يورپي معاشي برادري جو سرڪاري مقصد بڻيو. 1992ع ۾ رڪن رياستن [[Maastricht Treaty]] تي صحيحون ڪيون ۽ قانوني طور تي مقرر ڪيل ضابطن تي عمل ڪرڻ جا پابند ٿيا، بشمول [[Euro convergence criteria|ڪنورجنس معيار]]، ته جيئن مالي اتحاد ۾ شامل ٿي سگهن. اهي ملڪ جيڪي هن اتحاد جو حصو بڻجڻ چاهين ٿا، انهن کي پهريان [[European Exchange Rate Mechanism]] ۾ شامل ٿيڻو پوندو آهي. ==== ڪيپيٽل مارڪيٽ يونين ۽ مالي ادارا ==== {{Main|Capital Markets Union|European System of Financial Supervision|European Stability Mechanism}} سرمائي جي آزاد چرپر (Free movement of capital) جو مقصد ملڪن جي وچ ۾ ملڪيت جي خريداري ۽ شيئرز جي خريد و فروخت کي آسان بنائڻ آهي.<ref name="Europa Single Market C">{{Cite web |last=European Commission |title=A Single Market for Capital |url=http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_42_en.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070518000627/http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_42_en.htm |archive-date=18 May 2007 |access-date=27 June 2007 |publisher=Europa web portal}}</ref> [[European System of Financial Supervision]] اي يو جي مالي نگراني جو هڪ ادارتي فريم ورڪ آهي، جيڪو ٽن اختيارين تي مشتمل آهي: يورپي بئنڪنگ اٿارٽي، يورپي انشورنس ۽ پينشن اٿارٽي، ۽ يورپي سيڪيورٽيز ۽ مارڪيٽ اٿارٽي. هن نظام جو مقصد اي يو جي معاشي استحڪام کي يقيني بڻائڻ آهي.<ref>{{Cite web |date=22 September 2010 |title=Europe seals deal on financial supervision |url=http://euobserver.com/?aid=30866 |website=euobserver.com}}</ref> ==== يوروزون ۽ بئنڪنگ يونين ==== {{Main|يورو|يوروزون|يورپي بئنڪنگ يونين}} {{multiple image | align = right | image1 = Euro banknotes, Europa series.png | width1 = 170 | alt1 = | caption1 = يورو جا نوٽ (2013 کان) | image2 = Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg | width2 = 147 | alt2 = | caption2 = فرينڪفرٽ، جرمني ۾ واقع [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] }} 1999ع ۾ مالي اتحاد يارهن رڪن رياستن ۾ هڪ گڏيل اڪائونٽنگ ڪرنسي متعارف ڪرائڻ سان عمل ۾ آيو. 2002ع ۾ يورو جا نوٽ ۽ سڪا جاري ڪيا ويا. يوروزون (اهي ملڪ جن يورو کي اختيار ڪيو آهي) هن وقت 20 ملڪن تائين وڌي چڪو آهي.<ref>{{Cite news |last=Kuchler |first=Teresa |date=25 October 2006 |title=Almunia says 'undesirable' to act on Sweden's euro refusal |publisher=EUobserver.com |url=http://euobserver.com/9/22733 |access-date=26 December 2006}}</ref> يورو دنيا جي ٻي وڏي [[reserve currency]] ۽ آمريڪي ڊالر کان پوءِ سڀ کان وڌيڪ واپار ٿيندڙ ڪرنسي آهي.<ref>{{Cite web |date=19 December 2007 |title=Triennial Central Bank Survey 2007 |url=http://www.bis.org/publ/rpfxf07t.pdf |access-date=25 July 2009 |publisher=BIS}}</ref> يورو ۽ ان جي مالي پاليسيون [[ECB]] (يورپي مرڪزي بئنڪ) جي ڪنٽرول ۾ آهن.<ref name="ECB org">{{Cite web |title=ECB, ESCB and the Eurosystem |url=http://www.ecb.int/ecb/orga/escb/html/index.en.html |access-date=15 September 2007 |publisher=European Central Bank}}</ref> === واپار === هڪ سياسي اداري جي طور تي، يورپي يونين جي نمائندگي [[عالمي واپار جي تنظيم]] (WTO) ۾ ڪئي ويندي آهي. ==== سنگل مارڪيٽ (واحد مارڪيٽ) ==== {{Main|يورپي سنگل مارڪيٽ}} [[File:EU Single Market.svg|thumb|right|upright=1|[[European Single Market|يورپي واحد مارڪيٽ]] {{Leftlegend|#003399|يورپي يونين جا رڪن ملڪ}} {{Leftlegend|#a050ffff|غير رڪن رياستون جيڪي حصو وٺن ٿيون}} ]] سنگل مارڪيٽ ۾ سامان، سرمايو، ماڻهو ۽ خدمتن جي آزاد چرپر شامل آهي.<ref name="Europa Internal Market" /> خدمتون اي يو جي جي ڊي پي جو 60 کان 70 سيڪڙو آهن. [[Services in the Internal Market Directive 2006]] جو مقصد سرحد پار خدمتن جي فراهمي کي آزاد بنائڻ آهي.<ref name="Europa Single Market S">{{Cite web |last=European Commission |title=A Single Market for Services |url=http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_19_en.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070610133514/http://ec.europa.eu/internal_market/top_layer/index_19_en.htm |archive-date=10 June 2007 |access-date=27 June 2007 |publisher=Europa}}</ref> ==== ڪسٽم يونين ==== {{Main|يورپي يونين ڪسٽم يونين}} [[File:EU Customs Union.svg|thumb|upright=1|يورپي ڪسٽم يونين {{Leftlegend|#003399|يورپي يونين جا رڪن ملڪ}} {{Leftlegend|#a050ff|غير رڪن رياستون جيڪي حصو وٺن ٿيون}} ]] ڪسٽم يونين ۾ مارڪيٽ ۾ داخل ٿيندڙ تمام سامان تي هڪ گڏيل ٻاهرين ٽئرف لاڳو ڪيو ويندو آهي. جڏهن سامان مارڪيٽ ۾ داخل ٿي وڃي ٿو، ته ان تي ڪو به ڪسٽم ڊيوٽي يا ٽيڪس لاڳو نٿو ٿئي. آئس لينڊ، ناروي، ليچينسٽن ۽ سوئٽزرلينڊ سنگل مارڪيٽ جو حصو آهن پر ڪسٽم يونين ۾ شامل ناهن.<ref name="EEA">{{Cite web |last=European Commission |title=The European Economic Area (EEA) |url=http://eeas.europa.eu/eea/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101202041812/http://eeas.europa.eu/eea/ |archive-date=2 December 2010 |access-date=10 February 2010 |publisher=Europa web portal}}</ref> ==== مقابلو ۽ صارفين جو تحفظ ==== اي يو هڪ مقابلي واري پاليسي (competition policy) هلائي ٿي ته جيئن مارڪيٽ ۾ مقابلي کي يقيني بڻائي سگهجي.<ref group="lower-alpha">Article 3(1)(g) of the Treaty of Rome</ref> هڪ مشهور ڪيس ۾ [[Microsoft]] تي 777 ملين يورو جو ڏنڊ لاڳو ڪيو ويو هو.<ref>{{Cite news |last=Gow |first=David |date=22 October 2007 |title=Microsoft caves in to European Commission |url=https://www.theguardian.com/business/2007/oct/22/microsoft.microsoft |access-date=12 November 2007 |work=The Guardian |location=London}}</ref> ==== ٻاهريون واپار ==== يورپي يونين دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن سان آزاد واپار جا معاهدا (FTAs) ڪيا آهن.<ref>{{Cite web |date=15 April 2016 |title=Free trade agreements |url=http://trade.ec.europa.eu/tradehelp/free-trade-agreements |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622093930/https://trade.ec.europa.eu/tradehelp/free-trade-agreements |archive-date=22 June 2019 |access-date=22 May 2018 |publisher=European Commission}}</ref> 2020ع ۾ ڪووڊ-19 جي ڪري چين، آمريڪا کي پوئتي ڇڏي اي يو جو وڏو تجارتي پارٽنر بڻجي ويو.<ref>{{Cite journal |last=Wong |first=Audrye |date=May 2021 |title=How Not to Win Allies and Influence Geopolitics China's Self-Defeating Economic Statecraft |url=https://www.foreignaffairs.com/ |journal=Foreign Affairs |volume=100 |issue=3}}</ref> جاپان سان ٿيل معاشي شراڪت جو معاهدو دنيا جي وڏن ٻطرفن معاهدن مان هڪ آهي.<ref>{{cite web|title=European Union and Japan to sign historic trade deal|url=https://www.rte.ie/news/2018/0717/979174-eu_japan/|publisher=RTE|date=17 July 2018|access-date=17 July 2018}}</ref> === توانائي === {{Main|يورپي يونين جي توانائي پاليسي}} {{See also|European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators}} {{Pie chart | caption = ڪل توانائي جي فراهمي (2019)<ref name="ec.europa.eu">{{Cite book|url=https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-key-figures/w/ks-ex-23-001|title=Key figures on the EU in the world – 2023 edition|date=20 February 2023|publisher=Publications Office of the European Union |isbn=978-92-76-61987-1 |via=ec.europa.eu}}</ref> | label1 = تيل | value1 = 31.7 | color1 = black | label2 = قدرتي گيس | value2 = 24.7 | color2 = #8B8888 | label3 = ڪوئلو | value3 = 10.9 | color3 = #8B3333 | label4 = جوهري (نيوڪليئر) | value4 = 13.2 | color4 = #ffeeaa | label5 = بايو فيول، فضلو، بجلي، گرمي | value5 = 19.4 | color5 = #668B22 }} 2019ع ۾ يورپي يونين جي ڪل توانائي جي فراهمي 59 ارب [[Joule (unit)|GJ]] هئي، جيڪا عالمي ڪل جو تقريباً 10.2 سيڪڙو بڻجي ٿي. اي يو ۾ دستياب توانائي جو تقريباً ٽي چوٿائي حصو درآمدات (گهڻو ڪري فوسل فيول) مان حاصل ڪيو ويو. 2019ع ۾ [[Renewable energy|قابل تجديد توانائي]] جو حصو اي يو جي ڪل توانائي فراهمي ۾ 18.1 سيڪڙو ۽ توانائي جي آخري استعمال ۾ 11.1 سيڪڙو هو.<ref name="ec.europa.eu"/> يورپي يونين وٽ پنهنجي قيام کان وٺي توانائي پاليسي جي شعبي ۾ قانون سازي جا اختيار رهيا آهن، جنهن جو بنياد اصل [[European Coal and Steel Community]] ۾ آهي. هڪ لازمي ۽ جامع يورپي توانائي پاليسي جي منظوري آڪٽوبر 2005ع ۾ يورپي ڪائونسل جي اجلاس ۾ ڏني وئي، ۽ پهرين پاليسي جو مسودو جنوري 2007ع ۾ شايع ڪيو ويو.<ref name="Energy Q&A">{{Cite news |date=9 March 2007 |title=Q&A: EU energy plans |publisher=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4783996.stm |access-date=13 July 2007}}</ref> [[File:Energy Community Map.svg|thumb|left|[[Energy Community|توانائي برادري]]]] يورپي يونين جي توانائي پاليسي جا پنج اهم نقطا آهن: [[European Single Market|اندروني مارڪيٽ]] ۾ مقابلي کي وڌائڻ، سيڙپڪاري جي حوصلا افزائي ڪرڻ ۽ بجلي جي گرڊن جي وچ ۾ رابطن کي هٿي ڏيڻ؛ توانائي جي ذريعن کي متنوع بنائڻ ته جيئن ڪنهن بحران جي صورت ۾ بهتر جواب ڏئي سگهجي؛ روس سان توانائي جي تعاون لاءِ هڪ نئون معاهدو قائم ڪرڻ ۽ مرڪزي ايشيا<ref name="oies">{{Cite web |last=Shamil Midkhatovich Yenikeyeff |date=November 2008 |title=Kazakhstan's Gas: Export Markets and Export Routes |url=http://www.oxfordenergy.org/wpcms/wp-content/uploads/2010/11/NG25-KazakhstansgasExportMarketsandExportRoutes-ShamilYenikeyeff-2008.pdf |access-date=17 November 2011 |publisher=[[Oxford Institute for Energy Studies]]}}</ref> ۽ اتر آفريڪا جي توانائي سان مالامال رياستن سان لاڳاپا بهتر بنائڻ؛ موجوده توانائي جي ذريعن کي وڌيڪ موثر طريقي سان استعمال ڪرڻ ۽ [[renewable energy commercialisation|قابل تجديد توانائي]] کي وڌائڻ؛ ۽ آخر ۾ نئين توانائي ٽيڪنالاجيز لاءِ فنڊنگ ۾ واڌ ڪرڻ.<ref name="Energy Q&A" /> 2007ع ۾، مجموعي طور تي اي يو ملڪن پنهنجي ضرورت جو 82 سيڪڙو تيل، 57 سيڪڙو قدرتي گيس<ref name="low carb prop">{{Cite web |date=10 January 2007 |title='Low-carbon economy' proposed for Europe |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna16560106 |access-date=24 January 2007 |publisher=NBC News}}</ref> ۽ 97.48 سيڪڙو يورينيم<ref name="Euratom2007">{{Cite book |title=Euratom Supply Agency – Annual Report 2007 |publisher=Office for Official Publications of the European Communities |year=2008 |isbn=978-92-79-09437-8 |location=Luxembourg |page=22 |chapter=EU supply and demand for nuclear fuels |quote=European uranium mining supplied just below 3% of the total EU needs, coming from the Czech Republic and Romania (a total of 526 tU). |access-date=1 March 2009 |chapter-url=http://ec.europa.eu/euratom/ar/last.pdf}}</ref> ٻاهران گهرايو. يورپي يونين کي قدرتي گيس فراهم ڪندڙ ٽي وڏا ملڪ روس، ناروي ۽ [[الجزائر]] آهن، جن جو 2019ع جي درآمدات ۾ لڳ ڀڳ ٽي چوٿائي حصو هو.<ref>{{Cite web |last1=Abnett |first1=Kate |last2=Nasralla |first2=Shadia |date=17 July 2020 |title=EU's greenhouse gas strategy fails to plug methane hole |url=https://www.reuters.com/article/us-eu-energy-methane-insight/eus-greenhouse-gas-strategy-fails-to-plug-methane-hole-idINKCN24I0IV |publisher=[[Reuters]]}}</ref> اي يو توانائي جي معاملن ۾ [[Russia in the European energy sector|روس تي انحصار]] گهٽائڻ جي ڪوشش ڪري رهي آهي.<ref name="Energy Russia">{{Cite web |last=European Parliament |title=Ukraine-Russia gas dispute – call for stronger EU energy policy |url=http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?language=EN&type=IM-PRESS&reference=20060112STO04233&secondRef=0 |access-date=27 February 2008 |publisher=Europa web portal}}</ref> مئي 2022ع ۾، يوڪرين تي حملي جي ڪري يورپي يونين روس تي وڌيڪ پابنديون لاڳو ڪرڻ جي تياري ڪئي، جنهن ۾ روسي تيل تي پابندي شامل هئي.<ref>{{Cite news |date=1 May 2022 |title=EU leans towards Russian oil ban by year-end, diplomats say |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/eu-leans-towards-russian-oil-ban-by-year-end-diplomats-say-2022-05-01/ |access-date=1 May 2022}}</ref> ساڳئي مهيني ۾، [[European Commission|يورپي ڪميشن]] "RePowerEU" اقدام شايع ڪيو، جيڪو 300 ارب يورو جو هڪ منصوبو آهي جنهن جو مقصد 2030ع تائين روسي فوسل فيول تي انحصار ختم ڪرڻ ۽ توانائي جي پاڪيزه منتقلي کي تيز ڪرڻ آهي.<ref>{{Cite web |date=18 May 2022 |title=EU unveils €300 billion plan to reduce its energy dependency on Russia |url=https://www.dw.com/en/eu-unveils-300-billion-plan-to-reduce-its-energy-dependency-on-russia/a-61838801 |website=[[dw.com]]}}</ref> {{Clear}} === علائقائي ترقي === {{Main|يورپي يونين جي علائقائي پاليسي}} {{See also|European Committee of the Regions|European Investment Bank}} [[File:European regional policy 2021.svg|thumb|right|upright=1|2021ع کان 2027ع تائين علائقن جي درجه بندي {{Leftlegend|#FF0000|گھٽ ترقي يافته علائقا}} {{Leftlegend|#FFFF00|عبوري علائقا}} {{Leftlegend|#0000FF|وڌيڪ ترقي يافته علائقا}} ]] پنج [[European Structural and Investment Funds|يورپي ساختي ۽ سيڙپڪاري فنڊ]] يورپي يونين جي علائقن جي ترقيءَ ۾ مدد ڪري رهيا آهن، خاص ڪري انهن علائقن جي جيڪي گهٽ ترقي يافته آهن. اهي علائقا اڪثر ڪري [[Central Europe|مرڪزي]] ۽ ڏکڻ يورپ جي رياستن ۾ واقع آهن.<ref>{{Cite web |last=Select Committee on European Union |year=2008 |title=Chapter 2: The European Union Structural and Cohesion Funds |url=https://publications.parliament.uk/pa/ld200708/ldselect/ldeucom/141/14105.htm |access-date=28 February 2012 |website=Nineteenth Report}}</ref><ref name="Business2000 Funds">{{Cite web |title=EU Structural and Cohesion funds |url=http://europa.eu/scadplus/glossary/structural_cohesion_fund_en.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529083348/http://europa.eu/scadplus/glossary/structural_cohesion_fund_en.htm |archive-date=29 May 2010 |access-date=1 November 2010}}</ref> هڪ ٻيو فنڊ ([[Instrument for Pre-Accession Assistance]]) اميدوار ميمبر ملڪن کي پنهنجي ملڪ ۾ اهڙيون تبديليون آڻڻ لاءِ مدد فراهم ڪري ٿو جيڪي اي يو جي معيار مطابق هجن. انهن پاليسين ذريعي وڌندڙ عمر جي آبادي، ٻارن جي پيدائش جي گهٽ شرح ۽ غير شهري علائقن مان آباديءَ جي گهٽجڻ جهڙن مسئلن کي پڻ حل ڪيو ويندو آهي. == آباديءَ سان لاڳاپيل انگ اکر == {{Main|يورپي يونين جي آدمشماري}} {{See also|يورپي يونين جي شهريت}} === آبادي === {{see|آبادي جي لحاظ کان يورپي يونين جي رڪن ملڪن جي فهرست}} [[File:Population density by NUTS 3 region (2017).svg|thumb|right|upright=1|نقشو جيڪو 2017ع جي انگن اکرن موجب [[Nomenclature of Territorial Units for Statistics|NUTS3 علائقن]] جي آباديءَ جي گهاٽائي ڏيکاري ٿو، جنهن ۾ غير اي يو ملڪ پڻ شامل آهن.]] 2024ع ۾ يورپي يونين جي آبادي لڳ ڀڳ 45 ڪروڙ (450 ملين) هئي، جيڪا عالمي آبادي جو 5.8 سيڪڙو آهي.<ref name="population">{{Cite web |title=Population on 1 January |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tps00001/default/table?lang=en |date=11 July 2025 |access-date=11 July 2025 |publisher=[[Eurostat]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Share of world population, 1960, 2015 and 2060 (%) |url=http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/File:Share_of_world_population,_1960,_2015_and_2060_(%25)_2.png |access-date=28 June 2017 |website=ec.europa.eu}}</ref> پوري اي يو ۾ آباديءَ جي گهاٽائي 106 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا عالمي اوسط کان وڌيڪ آهي.<ref name="ec.europa.eu"/> هي گهاٽائي مرڪزي ۽ مغربي يورپ جي علائقن ۾ سڀ کان وڌيڪ آهي، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "[[blue banana]]" چيو ويندو آهي، جڏهن ته اتر ۾ [[سويڊن]] ۽ [[فن لينڊ]] ۾ آبادي تمام ڇڙوڇڙ آهي. اي يو جي ڪل آبادي گذريل ڪجهه سالن کان ٿوري گهٽجي رهي آهي، 2021ع ۾ ان ۾ 0.04 سيڪڙو گهٽتائي آئي.<ref name="ec.europa.eu"/> ان جو سبب پيدائش جي گهٽ شرح آهي، جيڪا في عورت لڳ ڀڳ 1.5 ٻار آهي، جڏهن ته عالمي اوسط 2.3 آهي.<ref name="ec.europa.eu"/> 2021ع ۾ اي يو ۾ ڪل 41 لک ٻار پيدا ٿيا.<ref>{{Cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/DDN-20230309-1|title=How many children were born in the EU in 2021?|date=9 March 2023|website=ec.europa.eu}}</ref> [attachment_0](attachment) [[Europe ڏانهن لڏپلاڻ|يورپ ڏانهن هجرت (Immigration)]] آبادي جي هن قدرتي گهٽتائي کي ڪجهه حد تائين پورو ڪري ٿي. اي يو ۾ رهندڙ ماڻهن مان 5.3 سيڪڙو اهڙا آهن جيڪي اي يو جا شهري ناهن.<ref name="ec.europa.eu" /> هتي 31 اهڙيون قوميتون آهن جيڪي غير اي يو شهرين جو گهٽ ۾ گهٽ 1 سيڪڙو آهن، جن ۾ سڀ کان وڏا گروهه [[مراڪش|مراڪشي]]، [[ترڪي|ترڪ]]، [[شام|شامي]] ۽ [[چين|چيني]] آهن.<ref name="ec.europa.eu"/> ==== شهريت (Urbanisation) ==== {{See also|آبادي جي لحاظ کان يورپي يونين جي شهرن جي فهرست|يورپي يونين جي شهري علائقن جي فهرست}} [[File:La Tour Eiffel vue de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014 (2).jpg|thumb|left|[[پيرس ميٽروپوليٽن علائقو]] اي يو جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو آهي.]] 2020ع ۾ اي يو جي ٻن ٽين حصن کان وڌيڪ (68.2 سيڪڙو) آبادي شهري علائقن ۾ رهندي هئي.<ref name="ec.europa.eu" /> اي يو ۾ لڳ ڀڳ 40 اهڙا شهري علائقا آهن جن جي آبادي 10 لک کان وڌيڪ آهي. 1 ڪروڙ 30 لک کان وڌيڪ آبادي سان، [[پيرس]] سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو ۽ اي يو جو واحد [[megacity]] آهي.<ref name="paris_AAV20_pop">{{Cite web |title=Comparateur de territoire: Aire d'attraction des villes 2020 de Paris (001) |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=AAV2020-001 |access-date=10 February 2021 |publisher=INSEE}}</ref><ref name="eurostat">{{Cite web |title=Eurostat – Data Explorer |url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=met_pjanaggr3&lang=en |access-date=22 November 2018 |publisher=Eurostat}}</ref> پيرس کان پوءِ [[ميڊرڊ]]، [[بارسلونا]]، [[برلن]]، رور (Ruhr)، [[ميلان]] ۽ [[روم]] اچن ٿا، جن سڀني جي آبادي 40 لک کان وڌيڪ آهي. اي يو ۾ ڪيترائي گھڻ-مرڪزي (polycentric) شهري علائقا پڻ آهن جهڙوڪ رائن-رور، رينڊ اسٽيڊ (Randstad)، ۽ فرينڪفرٽ رائن-مين.<ref name="eurostat" /> {{Largest population centres | country = يورپي يونين | stat_ref = ميٽروپوليٽن علائقا، [[Eurostat]] 2023<ref>{{Cite web |title=Population on 1 January by broad age group, sex and metropolitan regions – Eurostat |url=https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/met_pjanaggr3 |access-date=29 February 2024 |website=ec.europa.eu}}</ref> | list_by_pop = Larger urban zone#List of larger urban zones | div_link = Member state of the European Union{{!}}رياست | city_1 = پيرس | div_1 = فرانس | pop_1 = 12,388,388 | city_2 = ميڊرڊ | div_2 = اسپين | pop_2 = 6,871,903 | city_3 = بارسلونا | div_3 = اسپين | pop_3 = 5,797,356 | city_4 = برلن | div_4 = جرمني | pop_4 = 5,481,613 | city_5 = رور | div_5 = جرمني | pop_5 = 5,147,820 | city_6 = ميلان | div_6 = اٽلي | pop_6 = 4,329,748 | city_7 = روم | div_7 = اٽلي | pop_7 = 4,227,059 | city_8 = ايٿنز | div_8 = يونان | pop_8 = 3,626,216 | city_9 = هيمبرگ | div_9 = جرمني | pop_9 = 3,423,121 | city_10 = ايمسٽرڊيم | div_10 = نيدرلينڊز | pop_10 = 3,397,323 | city_11 = برسلز | div_11 = بيلجيم | pop_11 = 3,395,581 | city_12 = وارسا | div_12 = پولينڊ | pop_12 = 3,269,510 | city_13 = مارسيلي | div_13 = فرانس | pop_13 = 3,183,476 | city_14 = بڊاپيسٽ | div_14 = هنگري | pop_14 = 3,031,887 | city_15 = ميونخ | div_15 = جرمني | pop_16 = 2,981,735 | city_16 = نيپلز | div_16 = اٽلي | pop_15 = 2,980,338 | city_17 = ويانا | div_17 = آسٽريا | pop_17 = 2,971,753 | city_18 = لزبن | div_18 = پرتگال | pop_18 = 2,899,670 | city_19 = اسٽٽ گارٽ | div_19 = جرمني | pop_19 = 2,816,924 | city_20 = پراگ | div_20 = چيڪ جمهوريه| pop_20 = 2,796,717 }} === ٻوليون === {{Main|يورپي يونين جون ٻوليون}} {| class="wikitable floatright mw-collapsible plainrowheaders sortable" style="border: 0.5em; font-size: 90%; line-height: 0.9em; max-width: 20em; text-align: center;" |+ سرڪاري ٻوليون ڳالهائيندڙن جي سيڪڙو مطابق، 2023ع<ref name="EU-Lang">{{Cite book |last=European Commission, Directorate-General for Communication |title=Special Eurobarometer survey "Europeans and their languages" |date=2024 |publisher=Publications Office |url=https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/2979 |access-date=19 October 2025 |doi=10.2766/28257 |isbn=978-92-68-12045-3}}</ref> ! scope="col" style="width: 60%;" | ٻولي ! scope="col" style="width: 20%;" | مادري ٻولي{{Efn|مادري ٻولي}} ! scope="col" style="width: 20%;" | ڪل{{Efn|اي يو جا شهري جيڪي هن ٻوليءَ ۾ ڳالهائي سگهن ٿا}} |- ! scope="row" | [[German language|جرمن]] |19% |29% |- ! scope="row" | [[French language|فرانسيسي]] |15% |25% |- ! scope="row" | [[Italian language|اٽالين]] |13% |16% |- ! scope="row" | [[Polish language|پولش]] |9% |9% |- ! scope="row" | اسپينش |9% |17% |- ! scope="row" | [[Dutch language|ڊچ]] |5% |6% |- ! scope="row" | [[Romanian language|رومانيائي]] |4% |5% |- ! scope="row" | [[Greek language|يوناني]] |3% |3% |- ! scope="row" | [[Hungarian language|هنگريائي]] |3% |3% |- ! scope="row" | [[Portuguese language|پرتگالي]] |2% |3% |- ! scope="row" | [[Czech language|چيڪ]] |2% |3% |- ! scope="row" | انگريزي |2% |50% |- ! scope="row" | [[Bulgarian language|بلغاريائي]] |2% |2% |- ! scope="row" | [[Swedish language|سويڊني]] |2% |3% |- ! scope="row" | [[Danish language|ڊينش]] |1% |2% |- ! scope="row" | [[Finnish language|فنلينڊي]] |1% |1% |- ! scope="row" | [[Croatian language|ڪروشيائي]] |1% |1% |- ! scope="row" | [[Lithuanian language|لٿوانيائي]] |1% |1% |- ! scope="row" | [[Slovak language|سلوواڪ]] |1% |2% |- ! scope="row" | [[Slovene language|سلووينيائي]] |1% |1% |- ! scope="row" | [[Latvian language|ليٽويائي]] |<1% |<1% |- ! scope="row" | [[Estonian language|ايسٽونائي]] |<1% |<1% |- ! scope="row" | [[Maltese language|مالٽيائي]] |<1% |<1% |- ! scope="row" | [[Irish language|آئرش]] |<1% |<1% |} اي يو جون 24 سرڪاري ٻوليون آهن. اهم دستاويز، جهڙوڪ قانون سازي، هر سرڪاري ٻوليءَ ۾ ترجمو ڪيا ويندا آهن. يورپي ڪميشن پنهنجو ڪم ٽن "عملي ٻولين" ۾ ڪري ٿي: انگريزي، فرانسيسي ۽ جرمن.<ref name="procedural">{{Cite web |title=European Commission – Frequently asked questions on languages in Europe |url=http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-13-825_en.htm |website=europa.eu}}</ref> اي يو ۾ سڀ کان وڌيڪ ڳالهائيندڙ ٻولي انگريزي آهي، جيڪا 50 سيڪڙو آبادي ڳالهائي ٿي.<ref name="EU-Lang" /> جرمن ۽ فرانسيسي ترتيبوار 29 سيڪڙو ۽ 25 سيڪڙو ماڻهو ڳالهائين ٿا. اڌ کان وڌيڪ (59 سيڪڙو) شهري پنهنجي مادري ٻوليءَ کان سواءِ ڪنهن ٻي ٻوليءَ ۾ ڳالهائڻ جي صلاحيت رکن ٿا. اي يو ۾ لڳ ڀڳ 150 علائقائي ۽ اقليتي ٻوليون پڻ آهن، جيڪي 5 ڪروڙ تائين ماڻهو ڳالهائين ٿا.<ref name="Many tongues, one family">{{Cite web |last=European Commission |year=2004 |title=Many tongues, one family. Languages in the European Union |url=http://ec.europa.eu/publications/booklets/move/45/en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070329125431/http://ec.europa.eu/publications/booklets/move/45/en.pdf |archive-date=29 March 2007 |access-date=3 February 2007 |publisher=Europa web portal}}</ref> === مذهب === {{Main|يورپي يونين ۾ مذهب}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible plainrowheaders floatright" style="font-size: 90%;" |+ اي يو ۾ مذهبي وابستگي (2015ع)<ref name="EB2015">{{Cite web |year=2015 |title=Discrimiation in the EU in 2015 |url=http://zacat.gesis.org/webview/index.jsp?headers=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfVariable%2FZA6595_V355&V355slice=1&previousmode=table&stubs=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfVariable%2FZA6595_V10&weights=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfVariable%2FZA6595_V42&analysismode=table&study=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfStudy%2FZA6595&tabcontenttype=row&gs=362&V10slice=1&mode=table&top=yess |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314105932/https://zacat.gesis.org/webview/index.jsp?headers=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfVariable%2FZA6595_V355&V355slice=1&previousmode=table&stubs=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfVariable%2FZA6595_V10&weights=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfVariable%2FZA6595_V42&analysismode=table&study=http%3A%2F%2F193.175.238.79%3A80%2Fobj%2FfStudy%2FZA6595&tabcontenttype=row&gs=362&V10slice=1&mode=table&top=yess |archive-date=14 March 2020 |access-date=15 October 2017 |website=[[Eurobarometer|Special Eurobarometer]] |series=437 |publisher=[[European Commission]] |via=[[GESIS – Leibniz Institute for the Social Sciences|GESIS]] |location=European Union}}</ref> ! scope="col" | وابستگي ! colspan="2" scope="colgroup" | اي يو جي آبادي جو سيڪڙو |- ! scope="row" | [[عيسائيت|عيسائي]] | style="text-align: right;" | {{Bartable|71.6||2||background:darkblue}} |- ! scope="row" style="text-indent: 15px;" | [[ڪئٿولڪ]] | style="text-align: right;" | {{Bartable|45.3||2||background:lightblue}} |- ! scope="row" style="text-indent: 15px;" | [[پروٽسٽنٽ]] | style="text-align: right;" | {{Bartable|11.1||2||background:lightblue}} |- ! scope="row" style="text-indent: 15px;" | [[ايسترن آرٿوڊوڪس]] | style="text-align: right;" | {{Bartable|9.6||2||background:lightblue}} |- ! scope="row" style="text-indent: 15px;" | ٻيا عيسائي | align=right |{{Bartable| 5.6||2||background:lightblue}} |- ! scope="row" | [[مسلمان]] | style="text-align: right;" | {{Bartable| 1.8||2||background:green}} |- ! scope="row" | ٻيا مذهب | style="text-align: right;" | {{Bartable| 2.6||2||background:purple}} |- ! scope="row" | [[لامذهب|لا ديني]] | style="text-align: right;" | {{Bartable| 24.0||2||background:grey}} |- ! scope="row" style="text-indent: 15px;" | غير يقيني/[[Agnosticism|ايگنوسٽڪ]] | style="text-align: right;" | {{Bartable| 13.6||2||background:lightgrey}} |- ! scope="row" style="text-indent: 15px;" | [[Atheism|ملحد]] | style="text-align: right;" | {{Bartable| 10.4||2||background:lightgrey}} |- |} يورپي يونين جو ڪنهن به مذهب سان ڪو به سرڪاري تعلق ناهي. [[Treaty on the Functioning of the European Union]] جي آرٽيڪل 17 تحت گرجا گھرن ۽ مذهبي تنظيمن جي حيثيت کي تسليم ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web |title=Consolidated version of the Treaty on the Functioning of the European Union |url=https://en.wikisource.org/wiki/Consolidated_version_of_the_Treaty_on_the_Functioning_of_the_European_Union/Part_One:_Principles#Article_17 |via=Wikisource}}</ref> يورپي يونين جي معاهدن ۾ يورپ جي "ثقافتي، مذهبي ۽ انساني ورثي" جو ذڪر ڪيو ويو آهي.<ref name="Consolidated Treaties">{{Cite web |title=Consolidated versions of the Treaty on European Union and the Treaty on the Functioning of the European Union |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.C_.2010.083.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AC%3A2010%3A083%3ATOC |access-date=1 January 2022 |website=eur-lex.europa.eu |language=en}}</ref> == ثقافت == {{Main|يورپي يونين جون ثقافتي پاليسيون}} ماسترخت معاهدي (Maastricht Treaty) ۾ ثقافتي تعاون کي شامل ڪرڻ کان وٺي رڪن ملڪن جي وچ ۾ ثقافتي مٽاسٽا يورپي يونين جي دلچسپيءَ جو مرڪز رهي آهي.<ref name="Bozoki">{{Cite web |last=Bozoki |first=Andras |title=Cultural Policy and Politics in the European Union |url=http://www.ecoc-doc-athens.eu/attachments/1249_Cultural%20Policy%20and%20Politics%20in%20the%20European%20Union_speech_Bozoki_Andras.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130222205051/http://www.ecoc-doc-athens.eu/attachments/1249_Cultural%20Policy%20and%20Politics%20in%20the%20European%20Union_speech_Bozoki_Andras.pdf |archive-date=22 February 2013 |access-date=4 June 2013 |publisher=Cultural Policy and Politics in the European Union.pdf}}</ref> اي يو پاران ثقافتي شعبي ۾ کنيل قدمن ۾ "ڪلچر 2000" پروگرام،<ref name="Bozoki" /> "يورپي ثقافتي مهينو" جو واقعو،<ref name="Culture Month">{{Cite web |last=European Commission |title=European Culture Month |url=http://ec.europa.eu/culture/eac/ecocs/present_cap/retrospective_en.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080202062436/http://ec.europa.eu/culture/eac/ecocs/present_cap/retrospective_en.html |archive-date=2 February 2008 |access-date=27 February 2008 |publisher=Europa web portal}}</ref> ۽ [[European Union Youth Orchestra]] جهڙا آرڪسٽرا شامل آهن. [[European Capital of Culture|يورپي ثقافتي گاديءَ جو هنڌ]] وارو پروگرام هر سال هڪ يا وڌيڪ شهرن کي چونڊيندو آهي ته جيئن ان شهر جي ثقافتي ترقيءَ ۾ مدد ڪري سگهجي.<ref name="Capital Culture">{{Cite web |last=European Commission |title=European Capitals of Culture |url=http://ec.europa.eu/culture/our-programmes-and-actions/doc413_en.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100803205745/http://ec.europa.eu/culture/our-programmes-and-actions/doc413_en.htm |archive-date=3 August 2010 |publisher=Europa web portal}}</ref> === رانديون === {{Main|يورپي يونين جون راندين بابت پاليسيون}} رانديون بنيادي طور تي اي يو بجاءِ رڪن ملڪن يا ٻين عالمي تنظيمن جي ذميواري آهن. پر اي يو جون ڪجهه پاليسيون راندين تي اثرانداز ٿيون آهن، جهڙوڪ "باسمن فيصلو" (Bosman ruling)، جنهن قومي فٽبال ليگز کي اي يو شهرين تي ڪوٽا لڳائڻ کان روڪي ڇڏيو.<ref name="BBC Boseman">{{Cite news |last=Fordyce |first=Tom |date=11 July 2007 |title=10&nbsp;years since Bosman |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/4528732.stm |access-date=13 July 2007}}</ref> [[Treaty of Lisbon|لزبن معاهدي]] تحت راندين جي مخصوص نوعيت ۽ رضاڪارانه جوڙجڪ جو احترام ڪرڻ ضروري قرار ڏنو ويو آهي. === علامتون === {{Further|European Heritage Label}} [[File:Europa copy.jpg|thumb|right|upright=0.75|هڪ يوناني گلداني تي [[Europa (consort of Zeus)|يوروپا]] ۽ ڍڳو، لڳ ڀڳ 480 قبل مسيح.]] [[يورپي جهنڊو|يورپ جو جهنڊو]] نيري پس منظر تي 12 سونهري تارن جي دائري تي مشتمل آهي. هي جهنڊو اصل ۾ 1955ع ۾ ڪائونسل آف يورپ لاءِ ٺاهيو ويو هو ۽ 1986ع ۾ يورپي برادرين پاران اختيار ڪيو ويو. {{Blockquote|مغربي دنيا جي نيري آسمان جي پس منظر ۾، تارا يورپ جي عوام جي اتحاد جي علامت آهن. تارن جو تعداد هميشه [[12 (number)#Religion|ٻارهن]] هوندو آهي، جيڪو ڪمال ۽ مڪمل هجڻ جي نشاني آهي.|ڪائونسل آف يورپ. پيرس، 7–9 ڊسمبر 1955ع.|source=}} ''[[يورپي يونين جو نعرو|تنوع ۾ اتحاد]]'' (United in Diversity) کي 2000ع ۾ يونين جو نعرو تسليم ڪيو ويو. 1985ع کان وٺي، 9 مئي کي "يورپ جو ڏينهن" (Europe Day) طور ملهايو ويندو آهي. اي يو جو ترانو [[Ludwig van Beethoven|بيٿووفن]] جي نائين سمفوني جي چوٿين حصي ''[[Ode to Joy]]'' جو هڪ اوزاري (instrumental) ورزن آهي. يونين جو نالو يوناني ڏند ڪٿا جي ڪردار "يوروپا" تان ورتل آهي، جنهن جي تصوير 2013ع جي يورو بئنڪ نوٽن تي پڻ موجود آهي. === ميڊيا === {{Main|يورپي يونين ۾ ميڊيا جي آزادي}} [[File:Siège d'Euronews.jpg|thumb|left|فرانس جي شهر ليون ۾ [[Euronews]] جو هيڊ ڪوارٽر]] ميڊيا جي آزادي يورپي يونين جي رڪن ملڪن ۽ ان جي شهرين جو بنيادي حق آهي. اي يو ۾ اڪثر ميڊيا قومي سطح جي آهي، پر ڪجهه يورپي سطح جا ادارا جهڙوڪ [[Euronews]]، [[Eurosport]] ۽ [[Politico Europe]] پڻ اڀريا آهن. يورپي يونين جو "ميڊيا پروگرام" 1991ع کان وٺي يورپي فلمن ۽ آڊيو-ويزيول صنعتن جي مدد ڪري رهيو آهي.<ref>{{Cite web |title=Media Programme |url=http://ec.europa.eu/culture/media/about/index_en.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130621054048/http://ec.europa.eu/culture/media/about/index_en.htm |archive-date=21 June 2013 |access-date=13 June 2013 |website=Europa |publisher=European Commission}}</ref> === اثر === [[File:Eiffel Tower wearing Europe colors - panoramio.jpg|thumb|right|upright|اي فل ٽاور تي [[يورپي جهنڊو|يورپي نشان]] چٽيل آهي]] يورپي يونين جو گهڻن رڪن ملڪن جي معيشت تي هاڪاري اثر پيو آهي. هڪ مطالعي مطابق، يورپي انٽيگريشن کان سواءِ، ميمبر ملڪن جي في ڪس آمدني اوسطاً 10 سيڪڙو گهٽ هجي ها.<ref name="JoME">{{Cite journal |last1=Campos |first1=Nauro F. |last2=Coricelli |first2=Fabrizio |last3=Moretti |first3=Luigi |date=1 May 2019 |title=Institutional integration and economic growth in Europe |journal=Journal of Monetary Economics |volume=103 |pages=88–104 |doi=10.1016/j.jmoneco.2018.08.001 |issn=0304-3932 |doi-access=free|hdl=20.500.11850/342557 |hdl-access=free }}</ref> ان کان علاوه، اي يو کي يورپ ۾ امن برقرار رکڻ ۽ جمهوريت کي هٿي ڏيڻ ۾ هڪ اهم ڪردار ادا ڪندڙ طور سڃاتو وڃي ٿو. == آپٽ-آئوٽس (پاسيرو رهڻ) == {{main|يورپي يونين مان آپٽ-آئوٽس}} ٽن رڪن ملڪن کي يونين جي ڪجهه پهلوئن کان مستقل طور تي آپٽ-آئوٽ (پاسيرو رهڻ جو اختيار) حاصل آهي: * [[ڊينمارڪ]] کي [[يوروزون]] (eurozone) ۽ [[area of freedom, security and justice|آزادي، سيڪيورٽي ۽ انصاف واري علائقي]] (AFSJ) کان آپٽ-آئوٽ حاصل آهي؛ * [[آئرلينڊ]] کي [[شينگن علائقو|شينگن علائقي]] (Schengen area) کان آپٽ-آئوٽ حاصل آهي، جنهن جو سبب برطانيه سان ان جي [[Common Travel Area|کليل سرحد]] آهي، ۽ ان سان گڏ AFSJ کان جزوي آپٽ-آئوٽ پڻ حاصل اٿس؛ * [[پولينڊ]] کي [[يورپي يونين جي بنيادي حقن جو چارٽر|بنيادي حقن جي چارٽر]] کان جزوي آپٽ-آئوٽ حاصل آهي. == وڌيڪ ڏسو == {{Portal|يورپي يونين|يورپ}} * {{anl|آفريقي يونين}} * [[برسلز ۽ يورپي يونين]] * [[يورپي يونين ۾ سينسرشپ]] * {{anl|Euroscepticism|يورپي شڪ پَسندي}} * [[ملڪن جي گروپن جي فهرست]] * {{anl|گهڻ-پاسي آزاد واپار جي معاهدن جي فهرست}} * {{anl|يورپي يونين جو خاڪو}} * {{anl|يورپي قومپرستي}} * [[يورپي اقتصادي علائقي جي ميمبرن جا خاص علائقا]] * {{anl|Wojciech Jastrzębowski}}، جنهن 1831ع ۾، روس جي خلاف پولينڊ جي [[نومبر بغاوت (1830ع)]] ۾ وڙهڻ کانپوءِ، پنهنجي تجويز ڪيل يورپي يونين لاءِ پهريون آئين تيار ڪيو هو. == حوالا == === ماخذ (Citations) === {{Reflist}} === استعمال ٿيل مواد (Works cited) === {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{Cite book |last1=Craig |first1=Paul |title=EU Law: Text, Cases and Materials |last2=De Burca |first2=Grainne |publisher=Oxford University Press |year=2011 |isbn=978-0-19-957699-9 |edition=5th |location=Oxford}} * {{Cite book |last=Demey |first=Thierry |title=Brussels, capital of Europe |publisher=Badeaux |others=S. Strange (trans.) |year=2007 |isbn=978-2-9600414-6-0 |location=Brussels}} * {{Cite book |title=Environmental Policy in the European Union: Contexts, Actors and Policy Dynamics |publisher=[[Routledge]] |year=2012 |isbn=978-1-84971-469-3 |editor-last=Jordan |editor-first=A.J. |edition=3rd |location=[[Abingdon-on-Thames]] |editor-last2=Adelle |editor-first2=Camilla}} * {{Cite book |last=McCormick |first=John |title=The European superpower |date=2007 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-4039-9845-3 |oclc=71266552 |author-link=John McCormick (Jean Monnet Chair)}} * {{Cite book |last=Piris |first=Jean-Claude |title=The Lisbon Treaty: A Legal and Political Analysis |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |isbn=978-0-521-19792-2 |location=Cambridge}} * {{Cite book |title=EuroDiversity |publisher=Routledge |year=2002 |isbn=978-0-87719-381-4 |editor-last=Simons |editor-first=George F. |location=Abingdon-on-Thames}} * {{Cite book |last=Wilkinson |first=Paul |url=https://archive.org/details/internationalrel00wilk_012 |title=International Relations: A Very Short Introduction |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-280157-9 |edition=1st |location=Oxford |url-access=limited}} {{Refend}} ==نوٽ== {{Reflist|group=lower-alpha|30em|refs=}} mz7jzukhxd1auft89mu1cvygnco7b38 0 37772 378718 377917 2026-05-17T19:40:25Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378718 wikitext text/x-wiki {{Short description|Superhero film directed by Patty Jenkins}} {{Infobox film | name = ونڊر وومن<br>Wonder Woman | image = Wonder_Woman_feat._Gal_Gadot_advertisement_in_Tel_Aviv,_June_2017.jpg | caption = ٿيٽر جي رليز پوسٽر | director = پيٽي جينڪنز | screenplay = [[Allan Heinberg]] | story = {{Plainlist| * [[Zack Snyder]] * Allan Heinberg * [[Jason Fuchs]] }} | based_on = [[Lists of DC Comics characters|Characters]]<br>from [[DC Comics|DC]]<!-- Full credit in the film: "Based on characters from DC" --><!--Please do NOT add here the creator credits for Wonder Woman. Those are NOT "Based on" credits, rather legally required statements DC has to include anytime the character (or variations on her) appear in a medium.--> | producer = {{Plainlist| * چارلس روون *ڊيبورا سنائيڊر * زيڪ سنائيڊر * رچرڊ سِڪل }} | starring = {{Plainlist| * گئل گئدت * ڪرس پائن * رابن رائٽ * ڊيني هوسٽن * ڊيوڊ ٿيولس * ڪوني نيلسن * ايلينا انايا }} | cinematography = [[Matthew Jensen (cinematographer)|Matthew Jensen]] | editing = مارٽن والش | music = روپٽ گريگسن-وليمز | studio = {{Plainlist| * [[Warner Bros. Pictures]]<ref name="AFI">{{cite web |title=Wonder Woman (2017) |url=https://catalog.afi.com/Film/70919-WONDER-WOMAN?sid=c71744a7-baef-4e59-ac91-dc52c7322570&sr=9.7049265&cp=1&pos=0 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |publisher=[[American Film Institute]] |access-date=February 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323081326/https://catalog.afi.com/Film/70919-WONDER-WOMAN?sid=c71744a7-baef-4e59-ac91-dc52c7322570&sr=9.7049265&cp=1&pos=0 |archive-date=March 23, 2022 |url-status=live}}</ref> * [[DC Entertainment]]<ref name="AFI" /> * [[Atlas Entertainment]]<ref name="AFI" /> * [[Cruel and Unusual Films]]<ref name="AFI" /> * [[RatPac Entertainment]] * [[Tencent Pictures]] * [[Wanda Pictures]] }} | distributor = وارنر برادرز پڪچرز | released = {{Film date|2017|5|26|پينٽيجز ٿيٽر|2017|5|30|هانگ ڪانگ|2017|6|2|آمريڪا ۽ چين}} | runtime = 141 منٽ<ref>{{cite web |title=Wonder Woman |url=https://www.consumerprotectionbc.ca/motion-picture-ratings/classification-details/?cpbc_id=433917 |publisher=[[British Columbia Film Classification Office]] |date=May 5, 2017 |access-date=March 23, 2022 |archive-date=October 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221027012205/https://www.consumerprotectionbc.ca/motion-picture-ratings/classification-details/?cpbc_id=433917 |url-status=live }}</ref> | country = {{Plainlist| * {{پرچم|آمريڪا}}<ref name="LUMIERE">{{cite web |url=http://lumiere.obs.coe.int/web/film_info/?id=72550 |title=Film: Wonder Woman |website=Lumiere |publisher=[[European Audiovisual Observatory]] |access-date=March 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624140203/http://lumiere.obs.coe.int/web/film_info/?id=72550 |archive-date=June 24, 2018 |url-status=live}}</ref> * [[چين]]<ref name="LUMIERE" /> * [[هانگ ڪانگ]]<ref name="LUMIERE" /> }} | language = [[انگريزي ٻولي|انگريزي]] | budget = 14 ڪروڙ 90 لک آمريڪي ڊالر<ref>{{cite web |url=https://variety.com/2017/film/news/biggest-hits-and-flops-of-2017-king-arthur-wonder-woman-1202640819/ |title=Biggest Hits and Flops of 2017 |first=Dave |last=McNary |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=December 20, 2017 |access-date=June 20, 2018 |archive-date=June 22, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622080113/https://variety.com/2017/film/news/biggest-hits-and-flops-of-2017-king-arthur-wonder-woman-1202640819/ |url-status=live }}</ref><ref name="2017FFS">{{Cite journal |date=August 8, 2018 |title=2017 Feature Film Study |url=https://www.filmla.com/wp-content/uploads/2018/08/2017_film_study_v3-WEB.pdf |journal=FilmL.A. |page=25 |access-date=August 9, 2018 |archive-date=August 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809153120/https://www.filmla.com/wp-content/uploads/2018/08/2017_film_study_v3-WEB.pdf |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005181820/https://www.filmla.com/wp-content/uploads/2018/08/2017_film_study_v3-WEB.pdf |date=October 5, 2022 }}</ref> | gross = 82 ڪروڙ 40 لک آمريڪي ڊالر<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo |title=Wonder Woman |id=tt0451279 |access-date=May 26, 2022}}</ref> |image_size=150px}} '''ونڊر وومن''' (<small>Wonder Woman</small>) <small>2017</small>ع <small>۾ وارنر برادرز پکچرز پاران ريليز ڪيل ساڳئي نالي جي هڪ افسانوي ڪردار تي ٺهيل هڪ آمريڪي فلم آهي. <ref>[http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=wonderwoman.htm Wonder Woman (2017) - Box Office Mojo<!-- Bot generated title -->]</ref> فلم جو اسڪرپٽ ڊي سي ڪامڪس منجهان ساڳئي نالي سان هڪ ئي شخص تي ٺهيل آهي. فلم کي سنيما دنيا جي افسانوي (Comics) سيريز جو چوٿون حصو مڃيو وڃي ٿو. گئل گاڊوت شهزادي ڊيانا/ونڊر وومن، ڪرس پائن، ڪين نيلسن، رابن رائٽ، ڊيني هيوسٽن، ڊيوڊ ٽائولز، اِيو برمينر ۽ لزي ڊيوس جي ڪردار ۾ ڪردار نڀائي رهيا آهن.</small> فلم هڪ ايميزون شهزادي، ڊيانا (گئل گاڊوت) جي پيروي ڪري ٿي جڏهن هوءَ پنهنجي اباڻي ٻيٽ، ٿيمسيرا ڇڏي ٿي، جڏهن آمريڪي جاسوس، اسٽيو ٽريور کيس [[پھرين مھاڀاري جنگ|پهرين]] [[پھرين مھاڀاري جنگ|مهاڀاري جنگ]] بابت آگاهي ڏني. اهو يقين ڪندي ته اها جنگ جي ديوتا، آريس پاران ترتيب ڏنل آهي، هوءَ تڪرار کي روڪڻ لاءِ ھتان کان نڪرندي آهي. هڪ لائيو ايڪشن ونڊر وومن فلم جي ترقي 1996ع ۾ شروع ٿي. ايوان ريٽمان شروعاتي طور تي پيداوار ۽ ممڪن طور تي هدايت ڪرڻ لاءِ تيار هو. اهو منصوبو ڪيترن سالن تائين تعطل جو شڪار رهيو. ليکڪ ۽ ڊائريڪٽر، جهڙوڪ جان ڪوهن، ٽوڊ الڪوٽ ۽ جوس ويڊن، مختلف نقطن تي ڳنڍيل هئا. وارنر برادرز سرڪاري طور تي 2010ع ۾ فلم جو اعلان ڪيو ۽ پيٽي جينڪنز کي 2015ع ۾ ڊائريڪٽر طور رکيو ويو. فلم وليم مولٽن مارسٽن جي 1940ع جي ڏهاڪي جي ونڊر وومن ڪهاڻين، جارج پيريز جي 1980ع جي ڏهاڪي جي افسانوي ۽ ڪردار جي نئين 52هين ورزن کان متاثر ٿي. پرنسپل فوٽوگرافي 21 نومبر 2015ع تي [[گڏيل بادشاھت|برطانيه]]، [[فرانس]] ۽ [[اٽلي]] ۾ شروع ٿي ۽ 9 مئي 2016ع تي ختم ٿي. اضافي فلمنگ نومبر 2016ع ۾ ٿي ۽ ونڊر وومن جو پريميئر 26 مئي 2017ع تي هالي ووڊ جي پينٽيجز ٿيٽر ۾ ٿيو ۽ ان کي آمريڪا ۾ وارنر برادرز پکچرز پاران 2 جون تي رليز ڪيو ويو. فلم کي جينڪنز جي هدايتڪاري جي ساراهه، پرفارمنس، بصري اثرات، ڪهاڻي، ايڪشن سيڪوئنس ۽ ثقافتي اهميت سان مثبت جائزو مليو. جيتوڻيڪ ڪجهه تنقيد ڪلائيمڪس تي ڪئي وئي. ان سڄي دنيا ۾ 82 ڪروڙ 40 لک 824 آمريڪي ڊالر کان وڌيڪ ڪمايو، جيڪا ان کي 2017ع جي ڏهين سڀ کان وڌيڪ ڪمائيندڙ ۽ هڪ سولو عورت ڊائريڪٽر پاران سڀ کان وڌيڪ ڪمائيندڙ فلم بڻائي ڇڏيو، جيستائين ان کي باربي (2023ع) کان اڳتي نه وڌايو ويو. آمريڪي فلم انسٽيٽيوٽ 2017ع جي پنهنجي ٽاپ ٽين فلمن ۾ ونڊر وومن کي شامل ڪيو. حيرت انگيز عورت اِن ڪردار جي پهرئين الڳ سينيما خصوصيت آهي جيڪا سينيما ۾ اسڪرين تي هلي آهي. اهو ڌيان ڏنو وڃي ته اهو ڪردار سپرمين بمقابلو بيٽمين: انصاف جو اڀار (سپرمين جي خلاف چمڙو ماڻهو) دي رائز آف جسٽس (2016) فلم ۾ هيو.<ref>[http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/wonder-woman-review-roundup-critics-dc-superman-batman-a7762471.html Wonder Woman review roundup - Critics conclude Patty Jenkins' film better than Batman v Superman | The Independent<!-- Bot generated title -->]</ref> == داستان == حيرت انگيز مائي (عورت) کان اڳ، هيءَ اميزنس جي راڄڪماري ڊيانا،هڪ ناقابلِ شڪست وير بڻجڻ جي لاءِ تيار هئي. هڪ محفوظ جنت ٻيٽ تي نڇائي وڃي ٿي، جڏهن هڪ پائليٽ سندن سامونڊي ڪناري تي جهاز تباهه ڪري ٿو ۽ ٻاهرئين دنيا ۾ هڪڙو وڏو تڪرار وجهي ٿو، ڊيانا اطمينان سان پنهنجو گهرتياڳي (ڇڏي) ٿي، ته هوء خطري کي روڪي سگهي ٿي. تمام جنگجوئن جي خاتمي لاءِ ويجهي ماڻهوءَ سان وڙهي ٿي، ڊيانا پنهنجيون ڪُل شڪتيون (طاقتون) ۽ کيس سندس حقيقي پيش گوئي ارادو ملي وڃي ٿو. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:فلمون]] [[زمرو:2017 فلمون]] [[زمرو:آمريڪي فلمون]] [[زمرو:انگريزي ٻولي جون فلمون]] [[زمرو:حيرت انگيز عورت فلمون]] [[زمرو:سپرهيروئن فلمون]] [[زمرو:LCCN سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون]] 54pfmrrsa0hcm4j8d63jfq7fakq2s5s 0 39453 378485 255390 2026-05-17T12:18:03Z Ibne maryam 17680 378485 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ھنداڻو | image = Taiwan 2009 Tainan City Organic Farm Watermelon FRD 7962.jpg | image_caption = '''ھنداڻو''' | image2 = Watermelon cross BNC.jpg | image2_caption = '''ڪٽيل ھنداڻو''' | genus =سائٽرلس | species =لينيٽس | authority = ([[ڪارل پيٽر ٿنبرگ|ٿنب]].) [[جنزو ميٽسومورا|ميٽسم ]] & [[ٽيڪنوشن نڪئي|نڪئي]] | range_map = 2005watermelon.PNG | range_map_caption = ھنداڻن جي 2005 ۾ پيداوار | synonyms = {{Collapsible list | {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Anguria citrullus'' <small>Mill.</small> }} }} | synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2723908 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=April 16, 2014}}</ref> }} '''هنداڻو''' يا تربوزو (Water Melon) جن کي '''ڇانهون''' يا '''ڇانهين''' سڏجي ٿو اهو سنڌ ۾ عام ٿيندو آهي، ۽ ان جو سائنسي نالو (Citrullus Vulgaris) آهي. سنڌ ۽ ننڍي کنڊ جي ٻين علائقن ۾ هنداڻن جي پوک تمام آڳاٽي وقت کان ٿيندي اچي ٿي.<ref name=":0" /> ڪي گول ٿيندا آهن ۽ ڪي ڊگها. کل لسي ۽ ڪاري يا سائي ٿيندي اٿن. گرم ڏينهن ۾ انهن جي کاڌي مان گهڻي لذت حاصل ٿيندي آهي. ڇانهين جو ٻج فيبروريءَ ڌاري پوکبو آهي. گدرن وانگي ڇانهان به واڙين ۾ پوکبا آهن. هنن کي پاڻي مَئوُ گهرجي. اڪثر درياهه جي ڇڏيل ريٽن ۾ چڱا ٿيندا آهن. جڏهن وليون ڦر ڪنديون آهن، تڏهن اپريل مهيني جي وچ ڌاري واريءَ ۾ کڏون کڻي پِتا پوري ڇڏيندا آهن. کڏ ايڏي ڪندا آهن جنهن ۾ پِتو آسانيءَ سان وڌي سگهي.بغداد ۽ ڪن ٻين هنڌن تي، هنداڻا قد ۾ تمام وڏا ۽ ڀاري ٿيندا آهن. انگريزيءَ ۾ ڇانهينءَ يا هنداڻي کي واٽر ميلن سڏيندا آهن.<ref>ڪتاب: باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ايڊيشن:1960؛پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> ==اصليت== [[فائل:Watermelon slices BNC.jpg|thumb|هنداڻي جا ڦاڪ]] ڇانهينءَ جو اصل وطن آفريڪا کنڊ چيو وڃي ٿو. 1857ع ۾ لِوِنگ اسٽون (Living Stone) لکي ٿو ته: ڇانهين جا مٺا ۽ ڪوڙا قسم ٻئي ڪالاهاڙي (Kalahari) جي رڻ پٽ ۾ برساتن کان پوءِ عام جام ملندا هئا. سنڌ ۾ ٿر جي رڻ پٽ ۾ ڇانهن جي پوک برساتن کان پوءِ صدين کان وڏي پيماني تي ٿي رهي آهي، جيئن ته هيءُ فصل به خريف جي مکيه فصلن مان هڪ آهي، سو هن فصل کي گرم ۽ خشڪ آبهوا جي ضرورت پوي ٿي. سخت سردي يا پارو هيءُ فصل برداشت نٿو ڪري سگھي. ڇانهن جي في ايڪڙ پيداوار 150 کان 200 مڻ لهي ٿي.<ref name=":0" /> ==آبهوا== هيءُ فصل خريف جي مکيه فصلن مان آهي، تنهنڪري هن فصل کي گرم ۽ خشڪ آبهوا جي ضرورت پوي ٿي، سخت سردي يا پارو هيءُ فصل برداشت نه ڪري سگهندو آهي.<ref name=":0" /> ==پوکڻ جو وقت== سنڌ ۾ هنداڻن جي وڏي پيماني تي پوک يا ته ڪچي وارين ايراضين ۾ ٿئي ٿي، جتي ٻوڏن جي پاڻي خشڪ ٿيڻ کان پوءِ ڊسمبر ۽ جنوري مهينن ۾ هيءُ فصل پوکيو وڃي ٿو. ٿر ۽ ڪوهستان ۾ برساتن کان پوءِ هن فصل جي پوک ڪئي وڃي ٿي. ڪچي وارن علائقن ۾ پوکيل فصل فيبروريءَ جي آخر ڌاري يا مارچ جي شروعات ۾ مارڪيٽ ۾ اچي ويندو آهي، هيءُ فصل بوسي پچندو آهي، تنهنڪري هن ۾ ميٺاس گهڻو ٿئي ٿو، ڪچي واري فصل کي سرد هوائن کان بچائڻ لاءِ سَرن يا لون جي ڪاٺين جي مدد سان ڍڪيو ويندو آهي، سنڌ جي نهري علائقن ۾ ڇانهن جا ٻه فصل حاصل ڪيا ويندا آهن، هڪڙو فصل فيبروري-مارچ ۾ ۽ ٻيو فصل جون جولاءِ ۾ پوکيو ويندو آهي.<ref name=":0" /> ==زمين جي چونڊ ۽ تياري== هن فصل لاءِ وارياسي لٽاسي زمين يا وارياسي زمين وارو هنڌ موزون هوندو آهي. سم ۽ ڪلر واري زمين ۾ هن فصل جي پوک ڪامياب نه ٿي ٿئي، زمين کي ڪَنر هر سان پهريون هر ڏيئي ڀتر ڀڃجن، زمين ۾ ڳريل ۽ سڙيل وٿاڻ جي ڀاڻ جون 50 کان 40 گاڏيون في ايڪڙ جي حساب سان وجهي کيڙ ذريعي ملائڻ گهرجن، هن فصل جي پوک کِرن تي ۽ کرن کان سواءِ به ڪئي وڃي ٿي، پر کرن تي هنن جو بهتر فصل پيدا ٿئي ٿو. پوکڻ جو طريقو ۽ ٻج جو مقدار (Sowing Method): ڇهن کان اٺن فوٽن جي مفاصلي تي کرا ٺاهي، زمين کي ريج جو پاڻي ڏجي، پاڻي زمين کي وڌيڪ ڏجي ته جيئن زمين پاڻي جذب ڪري وٺي، ڇاڪاڻ ته اهو ئي جذب ٿيل پاڻي ٻوٽا استعمال ڪن ٿا. D.A.P ڀاڻ جي هڪ ٻوري، فصل پوکڻ کان اڳ وجهي پوءِ کرا ٺاهجن، پوکڻ کان اڳ ٻج کي ڇهه کان اٺ ڪلاڪ ڇيڻي جي رس ۾ پسائي پوءِ پوکڻ گهرجي، ٻج صرف آڳاٽي فصل ۽ ڪچي واري زمين ۾ پوکڻ لاءِ پسائڻ گهرجي، هڪ جاءِ تي ٻه کان ٽي داڻا ٻج جا پوکجن. جڏهن ٻج ڄمي بس ڪري ۽ ٻوٽا ٽن کان چئن انچن جا ٿين ته هڪ جاءِ تي صرف هڪ تندرست ٻوٽو ڇڏجي، في ايڪڙ تي ٻج ٻن کان اڍائي ڪلوگرام استعمال ڪجي، ڇانهين جون سفارش ڪيل جنسون ديسي ۽ ولائتي آهن، جن ۾ ولائتي جنس ۽ شوگر بيبي قابل ذڪر آهن.<ref name=":0" /> ==پاڻي، ڀاڻ ۽ گُڏ== هن فصل کي پاڻيءَ جي ضرورت گهٽ پوي ٿي. هن کي پاڻي گل ٻاٽيءَ مهل ڏجي، جيڪڏهن ريج گهٽ هجي ته پوءِ فصل کي پهريون پاڻي فصل پوکڻ کانپوءِ هڪ مهيني جي اندر ڏجي ۽ ٻيو پاڻي گل ٻاٽي جهلڻ مهل ڏجي، گل ٻاٽي جهلڻ مهل فصل مان گُڏ ڪڍي هڪ يا اڌ ٻوري يوريا ڀاڻ جي فصلن کي ڏيئي پوءِ پاڻي ڏجي، ان کان اڳ جيڪڏهن فصل ۾ گندگاهه جا ٻوٽا هجن ته انهن کي ڪڍي ڇڏڻ گهرجي.<ref name=":0" /> ==پيداوار== ڇانهين جي في ايڪڙ پيداوار 150 کان 200 مڻ لهي ٿي. <ref name=":0">ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد چوٿون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-80-2) سال: 2012</ref> [[فائل:Watermelon.jpg|thumb|ھنداڻو]] ==طب== ھنداڻي کي انگريزي ۾ دابوقه، فارسيءَ ۾ هندوانه، ھندي ۾ تربوزه، ڪالند، الاغ ۽ بطيخ هندي چوندا آهن.ان جي تاثير سرد تر ھوندي آھي. اھو ول ۾ ٿيندڙ مشهور ميوو آهي. ان جي طبي خاصيتون گھڻيون آھن. جگر جي گرمي، گهڻي اُڃ، صفرا جي جوش ۽ رت جي جوش کي گهٽائي ٿو ۽ پيشاب جاري ڪري ٿو مثاني ۽ گردي جي رائي ۽ پٿريءَ کي پيشاب جي رستي ٻاهر ڪڍي ٿو. صفراوي تپ ۽ گرمي لاء مفيد آهي، هن جو پاڻي شڪنجبين سان گـڏي پياربو ته يرقان ۽ ٻرهل کي فائدو ڪندو. هن جو ٻج طاقتور آهي، بدن کي ٿلهو ڪري ٿو، کنگهه ۽ سيني جي خشڪي لاهي ٿو، صفرا، پيشاب جي ساڙي ۽ مثاني جي ڦٽ لاءِ مجرب آهي. هن جي مٿان چانور کائڻ نه گهرجن.<ref>ڪتاب فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ايڊيشن: 2007؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> ==ٿر ۾ ھنداڻي جي ول== هيءَ ول ٻنين ۾ پوکبي آهي ۽ پٽ تي پکڙندي آهي. اُن جا ڪَڇا، جن کي ٿري تَسِرُون چون، سي ڏهاڪو فوٽ ڊگهيون به ٿينديون آهن. ول ۾ وڌ ۾ وڌ ويهن تائين هنداڻا ٿيندا آهن. جڏهين ڪچا هوندا آهن، تڏهين ماڻهو ڀاڄي ڪندا آهن ۽ پچڻ بعد ميوو ٿيندو آهي، جو کائيندا آهن. ڪنئري زمين ۾ هنداڻا وڏا ۽ مٺا ٿيندا آهن. ٿري ماڻهو سال به سال چڱن ۽ مِٺن هنداڻن جو ٻج چونڊي رکندا آهن، جو وسڪاري جو پوکيندا آهن. ڪنهن وٽ پنهنجو ٻج نه هوندو ته ٻئي کان گهري وٺي ايندا. هنداڻا ٻن قسمن جا ٿيندا آهن: هڪڙن جو ڳر رنگ جو اڇو ٿئي، ٻين جو ڳر رنگ جو ڳاڙهو ٿئي، جنهن کي ”گُلالِو“ چون. انهيءَ جو قدر ٻين ڇانهين کان وڌيڪ هوندو آهي، باقي ميٺاج ٻج جي قسم تي مدار رکي ٿو. هنداڻي کي ٿري ماڻهو ”ڪاريِنگ“ چوندا آهن. هي ميوو دير سان پچندو آهي. پچڻ جي پرک ٿري ماڻهو ٻن نمونن سان ڪندا آهن: هڪڙو ته آڱر سان ٽَڪَر هڻي ڏسندا، جي واڄو چٽو ٻڌڻ ۾ آيو ته سمجهندا ته ڪچو آهي. جي واڄو ڪجهه جهڪو ٿيو ته سمجهندا ته پڪل آهي. ٻيو ته هنداڻي جو چُوٽو (ڏانڊي) جتي تسر سان ڳنڍيل هوندو، اتي ڏوئي وانگر هڪ ڊگهو تاندُورو هوندو آهي. جي اهي ٻئي ساوا هوندا ته سمجهندا ته هنداڻو ڪچو آهي، جي ڪارا ٿيل هوندا ته سمجهندا ته هنداڻو پڪل آهي. جڏهين برساتون پوريون پونديون آهن، تڏهين ته ٻنين ۾ ايترا گهارا ٿيندا آهن، جو ليکي کان ٻاهر. هنداڻي جي تور ست – اٺ سير کن ٿيندي آهي. ٻنيءَ ڏي نهاربو ته ڄڻ مٽيءَ جا کڙها پيا آهن. هنداڻن تي پير ڏيئي پيو هلجي ته سڄي ٻني گهمي سگهجي. هاري پاڻ کائين، يارن دوستن کي ڏين، يا جي ڪنهن جي ٻنيءَ ۾ گهٽ ٿين، يا ڪنهن دوست وغيره، جنهن ڪا ٻني نه ڪئي هجي ته اُهي اُٺ وٺيو اچن ۽ ڀريو وڃن. ڪيترا هاري شهرن ۾ وٺي وڃي وڪرو ڪندا آهن. پڇاڙيءَ جو ٻنين جي ڪم ختم ٿيڻ وقت ڪيترا ماڻهو چُونڊ هنداڻا گڏ ڪري رکندا آهن، جو ٻه - ٽي مهينا پيا کائيندا آهن ۽ باقي گڏ ڪري ڀڃي رس مان ڳڙ ٺاهين ۽ ٻج يعني ڪُرِيون گڏ ڪري سڪائي رکن، جي سياري اونهاري لوڻي سيڪي پاڻ کائين ۽ مال کي به کارائين، ۽ وڪرو ڪري پئسا به ڪمائين. ڪي وليون بنان پوکڻ جي جهنگ ۾ ازخود اڀرنديون آهن، انهن ۾ هنداڻا ٿين، جن کي آڙڪ هنداڻا چون. اهي کائڻ ۾ مٺا ۽ لذيذ ڪو نه هوندا آهن. ڪي انهن کي ڀوڏ ڪارينگ به چون<ref name =" رائچند هريجن " > ڪتاب جو نالو ؛ تاريخ ريگستان (ڀاڱو ٻيون) -مصنف؛ رائچند هريجن -ايڊيشن؛ ٽيون- سال؛ 2005ع -ڇپائيندڙ؛ سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو </ref>. == حوالا == {{حوالا}} 7rh58g5domjomtmz8y6t5eprz43ahnp 378487 378485 2026-05-17T12:18:39Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ميوا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 378487 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ھنداڻو | image = Taiwan 2009 Tainan City Organic Farm Watermelon FRD 7962.jpg | image_caption = '''ھنداڻو''' | image2 = Watermelon cross BNC.jpg | image2_caption = '''ڪٽيل ھنداڻو''' | genus =سائٽرلس | species =لينيٽس | authority = ([[ڪارل پيٽر ٿنبرگ|ٿنب]].) [[جنزو ميٽسومورا|ميٽسم ]] & [[ٽيڪنوشن نڪئي|نڪئي]] | range_map = 2005watermelon.PNG | range_map_caption = ھنداڻن جي 2005 ۾ پيداوار | synonyms = {{Collapsible list | {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Anguria citrullus'' <small>Mill.</small> }} }} | synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2723908 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=April 16, 2014}}</ref> }} '''هنداڻو''' يا تربوزو (Water Melon) جن کي '''ڇانهون''' يا '''ڇانهين''' سڏجي ٿو اهو سنڌ ۾ عام ٿيندو آهي، ۽ ان جو سائنسي نالو (Citrullus Vulgaris) آهي. سنڌ ۽ ننڍي کنڊ جي ٻين علائقن ۾ هنداڻن جي پوک تمام آڳاٽي وقت کان ٿيندي اچي ٿي.<ref name=":0" /> ڪي گول ٿيندا آهن ۽ ڪي ڊگها. کل لسي ۽ ڪاري يا سائي ٿيندي اٿن. گرم ڏينهن ۾ انهن جي کاڌي مان گهڻي لذت حاصل ٿيندي آهي. ڇانهين جو ٻج فيبروريءَ ڌاري پوکبو آهي. گدرن وانگي ڇانهان به واڙين ۾ پوکبا آهن. هنن کي پاڻي مَئوُ گهرجي. اڪثر درياهه جي ڇڏيل ريٽن ۾ چڱا ٿيندا آهن. جڏهن وليون ڦر ڪنديون آهن، تڏهن اپريل مهيني جي وچ ڌاري واريءَ ۾ کڏون کڻي پِتا پوري ڇڏيندا آهن. کڏ ايڏي ڪندا آهن جنهن ۾ پِتو آسانيءَ سان وڌي سگهي.بغداد ۽ ڪن ٻين هنڌن تي، هنداڻا قد ۾ تمام وڏا ۽ ڀاري ٿيندا آهن. انگريزيءَ ۾ ڇانهينءَ يا هنداڻي کي واٽر ميلن سڏيندا آهن.<ref>ڪتاب: باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ايڊيشن:1960؛پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> ==اصليت== [[فائل:Watermelon slices BNC.jpg|thumb|هنداڻي جا ڦاڪ]] ڇانهينءَ جو اصل وطن آفريڪا کنڊ چيو وڃي ٿو. 1857ع ۾ لِوِنگ اسٽون (Living Stone) لکي ٿو ته: ڇانهين جا مٺا ۽ ڪوڙا قسم ٻئي ڪالاهاڙي (Kalahari) جي رڻ پٽ ۾ برساتن کان پوءِ عام جام ملندا هئا. سنڌ ۾ ٿر جي رڻ پٽ ۾ ڇانهن جي پوک برساتن کان پوءِ صدين کان وڏي پيماني تي ٿي رهي آهي، جيئن ته هيءُ فصل به خريف جي مکيه فصلن مان هڪ آهي، سو هن فصل کي گرم ۽ خشڪ آبهوا جي ضرورت پوي ٿي. سخت سردي يا پارو هيءُ فصل برداشت نٿو ڪري سگھي. ڇانهن جي في ايڪڙ پيداوار 150 کان 200 مڻ لهي ٿي.<ref name=":0" /> ==آبهوا== هيءُ فصل خريف جي مکيه فصلن مان آهي، تنهنڪري هن فصل کي گرم ۽ خشڪ آبهوا جي ضرورت پوي ٿي، سخت سردي يا پارو هيءُ فصل برداشت نه ڪري سگهندو آهي.<ref name=":0" /> ==پوکڻ جو وقت== سنڌ ۾ هنداڻن جي وڏي پيماني تي پوک يا ته ڪچي وارين ايراضين ۾ ٿئي ٿي، جتي ٻوڏن جي پاڻي خشڪ ٿيڻ کان پوءِ ڊسمبر ۽ جنوري مهينن ۾ هيءُ فصل پوکيو وڃي ٿو. ٿر ۽ ڪوهستان ۾ برساتن کان پوءِ هن فصل جي پوک ڪئي وڃي ٿي. ڪچي وارن علائقن ۾ پوکيل فصل فيبروريءَ جي آخر ڌاري يا مارچ جي شروعات ۾ مارڪيٽ ۾ اچي ويندو آهي، هيءُ فصل بوسي پچندو آهي، تنهنڪري هن ۾ ميٺاس گهڻو ٿئي ٿو، ڪچي واري فصل کي سرد هوائن کان بچائڻ لاءِ سَرن يا لون جي ڪاٺين جي مدد سان ڍڪيو ويندو آهي، سنڌ جي نهري علائقن ۾ ڇانهن جا ٻه فصل حاصل ڪيا ويندا آهن، هڪڙو فصل فيبروري-مارچ ۾ ۽ ٻيو فصل جون جولاءِ ۾ پوکيو ويندو آهي.<ref name=":0" /> ==زمين جي چونڊ ۽ تياري== هن فصل لاءِ وارياسي لٽاسي زمين يا وارياسي زمين وارو هنڌ موزون هوندو آهي. سم ۽ ڪلر واري زمين ۾ هن فصل جي پوک ڪامياب نه ٿي ٿئي، زمين کي ڪَنر هر سان پهريون هر ڏيئي ڀتر ڀڃجن، زمين ۾ ڳريل ۽ سڙيل وٿاڻ جي ڀاڻ جون 50 کان 40 گاڏيون في ايڪڙ جي حساب سان وجهي کيڙ ذريعي ملائڻ گهرجن، هن فصل جي پوک کِرن تي ۽ کرن کان سواءِ به ڪئي وڃي ٿي، پر کرن تي هنن جو بهتر فصل پيدا ٿئي ٿو. پوکڻ جو طريقو ۽ ٻج جو مقدار (Sowing Method): ڇهن کان اٺن فوٽن جي مفاصلي تي کرا ٺاهي، زمين کي ريج جو پاڻي ڏجي، پاڻي زمين کي وڌيڪ ڏجي ته جيئن زمين پاڻي جذب ڪري وٺي، ڇاڪاڻ ته اهو ئي جذب ٿيل پاڻي ٻوٽا استعمال ڪن ٿا. D.A.P ڀاڻ جي هڪ ٻوري، فصل پوکڻ کان اڳ وجهي پوءِ کرا ٺاهجن، پوکڻ کان اڳ ٻج کي ڇهه کان اٺ ڪلاڪ ڇيڻي جي رس ۾ پسائي پوءِ پوکڻ گهرجي، ٻج صرف آڳاٽي فصل ۽ ڪچي واري زمين ۾ پوکڻ لاءِ پسائڻ گهرجي، هڪ جاءِ تي ٻه کان ٽي داڻا ٻج جا پوکجن. جڏهن ٻج ڄمي بس ڪري ۽ ٻوٽا ٽن کان چئن انچن جا ٿين ته هڪ جاءِ تي صرف هڪ تندرست ٻوٽو ڇڏجي، في ايڪڙ تي ٻج ٻن کان اڍائي ڪلوگرام استعمال ڪجي، ڇانهين جون سفارش ڪيل جنسون ديسي ۽ ولائتي آهن، جن ۾ ولائتي جنس ۽ شوگر بيبي قابل ذڪر آهن.<ref name=":0" /> ==پاڻي، ڀاڻ ۽ گُڏ== هن فصل کي پاڻيءَ جي ضرورت گهٽ پوي ٿي. هن کي پاڻي گل ٻاٽيءَ مهل ڏجي، جيڪڏهن ريج گهٽ هجي ته پوءِ فصل کي پهريون پاڻي فصل پوکڻ کانپوءِ هڪ مهيني جي اندر ڏجي ۽ ٻيو پاڻي گل ٻاٽي جهلڻ مهل ڏجي، گل ٻاٽي جهلڻ مهل فصل مان گُڏ ڪڍي هڪ يا اڌ ٻوري يوريا ڀاڻ جي فصلن کي ڏيئي پوءِ پاڻي ڏجي، ان کان اڳ جيڪڏهن فصل ۾ گندگاهه جا ٻوٽا هجن ته انهن کي ڪڍي ڇڏڻ گهرجي.<ref name=":0" /> ==پيداوار== ڇانهين جي في ايڪڙ پيداوار 150 کان 200 مڻ لهي ٿي. <ref name=":0">ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد چوٿون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-80-2) سال: 2012</ref> [[فائل:Watermelon.jpg|thumb|ھنداڻو]] ==طب== ھنداڻي کي انگريزي ۾ دابوقه، فارسيءَ ۾ هندوانه، ھندي ۾ تربوزه، ڪالند، الاغ ۽ بطيخ هندي چوندا آهن.ان جي تاثير سرد تر ھوندي آھي. اھو ول ۾ ٿيندڙ مشهور ميوو آهي. ان جي طبي خاصيتون گھڻيون آھن. جگر جي گرمي، گهڻي اُڃ، صفرا جي جوش ۽ رت جي جوش کي گهٽائي ٿو ۽ پيشاب جاري ڪري ٿو مثاني ۽ گردي جي رائي ۽ پٿريءَ کي پيشاب جي رستي ٻاهر ڪڍي ٿو. صفراوي تپ ۽ گرمي لاء مفيد آهي، هن جو پاڻي شڪنجبين سان گـڏي پياربو ته يرقان ۽ ٻرهل کي فائدو ڪندو. هن جو ٻج طاقتور آهي، بدن کي ٿلهو ڪري ٿو، کنگهه ۽ سيني جي خشڪي لاهي ٿو، صفرا، پيشاب جي ساڙي ۽ مثاني جي ڦٽ لاءِ مجرب آهي. هن جي مٿان چانور کائڻ نه گهرجن.<ref>ڪتاب فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ايڊيشن: 2007؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> ==ٿر ۾ ھنداڻي جي ول== هيءَ ول ٻنين ۾ پوکبي آهي ۽ پٽ تي پکڙندي آهي. اُن جا ڪَڇا، جن کي ٿري تَسِرُون چون، سي ڏهاڪو فوٽ ڊگهيون به ٿينديون آهن. ول ۾ وڌ ۾ وڌ ويهن تائين هنداڻا ٿيندا آهن. جڏهين ڪچا هوندا آهن، تڏهين ماڻهو ڀاڄي ڪندا آهن ۽ پچڻ بعد ميوو ٿيندو آهي، جو کائيندا آهن. ڪنئري زمين ۾ هنداڻا وڏا ۽ مٺا ٿيندا آهن. ٿري ماڻهو سال به سال چڱن ۽ مِٺن هنداڻن جو ٻج چونڊي رکندا آهن، جو وسڪاري جو پوکيندا آهن. ڪنهن وٽ پنهنجو ٻج نه هوندو ته ٻئي کان گهري وٺي ايندا. هنداڻا ٻن قسمن جا ٿيندا آهن: هڪڙن جو ڳر رنگ جو اڇو ٿئي، ٻين جو ڳر رنگ جو ڳاڙهو ٿئي، جنهن کي ”گُلالِو“ چون. انهيءَ جو قدر ٻين ڇانهين کان وڌيڪ هوندو آهي، باقي ميٺاج ٻج جي قسم تي مدار رکي ٿو. هنداڻي کي ٿري ماڻهو ”ڪاريِنگ“ چوندا آهن. هي ميوو دير سان پچندو آهي. پچڻ جي پرک ٿري ماڻهو ٻن نمونن سان ڪندا آهن: هڪڙو ته آڱر سان ٽَڪَر هڻي ڏسندا، جي واڄو چٽو ٻڌڻ ۾ آيو ته سمجهندا ته ڪچو آهي. جي واڄو ڪجهه جهڪو ٿيو ته سمجهندا ته پڪل آهي. ٻيو ته هنداڻي جو چُوٽو (ڏانڊي) جتي تسر سان ڳنڍيل هوندو، اتي ڏوئي وانگر هڪ ڊگهو تاندُورو هوندو آهي. جي اهي ٻئي ساوا هوندا ته سمجهندا ته هنداڻو ڪچو آهي، جي ڪارا ٿيل هوندا ته سمجهندا ته هنداڻو پڪل آهي. جڏهين برساتون پوريون پونديون آهن، تڏهين ته ٻنين ۾ ايترا گهارا ٿيندا آهن، جو ليکي کان ٻاهر. هنداڻي جي تور ست – اٺ سير کن ٿيندي آهي. ٻنيءَ ڏي نهاربو ته ڄڻ مٽيءَ جا کڙها پيا آهن. هنداڻن تي پير ڏيئي پيو هلجي ته سڄي ٻني گهمي سگهجي. هاري پاڻ کائين، يارن دوستن کي ڏين، يا جي ڪنهن جي ٻنيءَ ۾ گهٽ ٿين، يا ڪنهن دوست وغيره، جنهن ڪا ٻني نه ڪئي هجي ته اُهي اُٺ وٺيو اچن ۽ ڀريو وڃن. ڪيترا هاري شهرن ۾ وٺي وڃي وڪرو ڪندا آهن. پڇاڙيءَ جو ٻنين جي ڪم ختم ٿيڻ وقت ڪيترا ماڻهو چُونڊ هنداڻا گڏ ڪري رکندا آهن، جو ٻه - ٽي مهينا پيا کائيندا آهن ۽ باقي گڏ ڪري ڀڃي رس مان ڳڙ ٺاهين ۽ ٻج يعني ڪُرِيون گڏ ڪري سڪائي رکن، جي سياري اونهاري لوڻي سيڪي پاڻ کائين ۽ مال کي به کارائين، ۽ وڪرو ڪري پئسا به ڪمائين. ڪي وليون بنان پوکڻ جي جهنگ ۾ ازخود اڀرنديون آهن، انهن ۾ هنداڻا ٿين، جن کي آڙڪ هنداڻا چون. اهي کائڻ ۾ مٺا ۽ لذيذ ڪو نه هوندا آهن. ڪي انهن کي ڀوڏ ڪارينگ به چون<ref name =" رائچند هريجن " > ڪتاب جو نالو ؛ تاريخ ريگستان (ڀاڱو ٻيون) -مصنف؛ رائچند هريجن -ايڊيشن؛ ٽيون- سال؛ 2005ع -ڇپائيندڙ؛ سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو </ref>. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ميوا]] ehsp7iybuglbryd2vo22a1xoucnebaa 378489 378487 2026-05-17T12:20:29Z Ibne maryam 17680 added [[Category:سنڌ جون ڀاڄيون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 378489 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ھنداڻو | image = Taiwan 2009 Tainan City Organic Farm Watermelon FRD 7962.jpg | image_caption = '''ھنداڻو''' | image2 = Watermelon cross BNC.jpg | image2_caption = '''ڪٽيل ھنداڻو''' | genus =سائٽرلس | species =لينيٽس | authority = ([[ڪارل پيٽر ٿنبرگ|ٿنب]].) [[جنزو ميٽسومورا|ميٽسم ]] & [[ٽيڪنوشن نڪئي|نڪئي]] | range_map = 2005watermelon.PNG | range_map_caption = ھنداڻن جي 2005 ۾ پيداوار | synonyms = {{Collapsible list | {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Anguria citrullus'' <small>Mill.</small> }} }} | synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2723908 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=April 16, 2014}}</ref> }} '''هنداڻو''' يا تربوزو (Water Melon) جن کي '''ڇانهون''' يا '''ڇانهين''' سڏجي ٿو اهو سنڌ ۾ عام ٿيندو آهي، ۽ ان جو سائنسي نالو (Citrullus Vulgaris) آهي. سنڌ ۽ ننڍي کنڊ جي ٻين علائقن ۾ هنداڻن جي پوک تمام آڳاٽي وقت کان ٿيندي اچي ٿي.<ref name=":0" /> ڪي گول ٿيندا آهن ۽ ڪي ڊگها. کل لسي ۽ ڪاري يا سائي ٿيندي اٿن. گرم ڏينهن ۾ انهن جي کاڌي مان گهڻي لذت حاصل ٿيندي آهي. ڇانهين جو ٻج فيبروريءَ ڌاري پوکبو آهي. گدرن وانگي ڇانهان به واڙين ۾ پوکبا آهن. هنن کي پاڻي مَئوُ گهرجي. اڪثر درياهه جي ڇڏيل ريٽن ۾ چڱا ٿيندا آهن. جڏهن وليون ڦر ڪنديون آهن، تڏهن اپريل مهيني جي وچ ڌاري واريءَ ۾ کڏون کڻي پِتا پوري ڇڏيندا آهن. کڏ ايڏي ڪندا آهن جنهن ۾ پِتو آسانيءَ سان وڌي سگهي.بغداد ۽ ڪن ٻين هنڌن تي، هنداڻا قد ۾ تمام وڏا ۽ ڀاري ٿيندا آهن. انگريزيءَ ۾ ڇانهينءَ يا هنداڻي کي واٽر ميلن سڏيندا آهن.<ref>ڪتاب: باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ايڊيشن:1960؛پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> ==اصليت== [[فائل:Watermelon slices BNC.jpg|thumb|هنداڻي جا ڦاڪ]] ڇانهينءَ جو اصل وطن آفريڪا کنڊ چيو وڃي ٿو. 1857ع ۾ لِوِنگ اسٽون (Living Stone) لکي ٿو ته: ڇانهين جا مٺا ۽ ڪوڙا قسم ٻئي ڪالاهاڙي (Kalahari) جي رڻ پٽ ۾ برساتن کان پوءِ عام جام ملندا هئا. سنڌ ۾ ٿر جي رڻ پٽ ۾ ڇانهن جي پوک برساتن کان پوءِ صدين کان وڏي پيماني تي ٿي رهي آهي، جيئن ته هيءُ فصل به خريف جي مکيه فصلن مان هڪ آهي، سو هن فصل کي گرم ۽ خشڪ آبهوا جي ضرورت پوي ٿي. سخت سردي يا پارو هيءُ فصل برداشت نٿو ڪري سگھي. ڇانهن جي في ايڪڙ پيداوار 150 کان 200 مڻ لهي ٿي.<ref name=":0" /> ==آبهوا== هيءُ فصل خريف جي مکيه فصلن مان آهي، تنهنڪري هن فصل کي گرم ۽ خشڪ آبهوا جي ضرورت پوي ٿي، سخت سردي يا پارو هيءُ فصل برداشت نه ڪري سگهندو آهي.<ref name=":0" /> ==پوکڻ جو وقت== سنڌ ۾ هنداڻن جي وڏي پيماني تي پوک يا ته ڪچي وارين ايراضين ۾ ٿئي ٿي، جتي ٻوڏن جي پاڻي خشڪ ٿيڻ کان پوءِ ڊسمبر ۽ جنوري مهينن ۾ هيءُ فصل پوکيو وڃي ٿو. ٿر ۽ ڪوهستان ۾ برساتن کان پوءِ هن فصل جي پوک ڪئي وڃي ٿي. ڪچي وارن علائقن ۾ پوکيل فصل فيبروريءَ جي آخر ڌاري يا مارچ جي شروعات ۾ مارڪيٽ ۾ اچي ويندو آهي، هيءُ فصل بوسي پچندو آهي، تنهنڪري هن ۾ ميٺاس گهڻو ٿئي ٿو، ڪچي واري فصل کي سرد هوائن کان بچائڻ لاءِ سَرن يا لون جي ڪاٺين جي مدد سان ڍڪيو ويندو آهي، سنڌ جي نهري علائقن ۾ ڇانهن جا ٻه فصل حاصل ڪيا ويندا آهن، هڪڙو فصل فيبروري-مارچ ۾ ۽ ٻيو فصل جون جولاءِ ۾ پوکيو ويندو آهي.<ref name=":0" /> ==زمين جي چونڊ ۽ تياري== هن فصل لاءِ وارياسي لٽاسي زمين يا وارياسي زمين وارو هنڌ موزون هوندو آهي. سم ۽ ڪلر واري زمين ۾ هن فصل جي پوک ڪامياب نه ٿي ٿئي، زمين کي ڪَنر هر سان پهريون هر ڏيئي ڀتر ڀڃجن، زمين ۾ ڳريل ۽ سڙيل وٿاڻ جي ڀاڻ جون 50 کان 40 گاڏيون في ايڪڙ جي حساب سان وجهي کيڙ ذريعي ملائڻ گهرجن، هن فصل جي پوک کِرن تي ۽ کرن کان سواءِ به ڪئي وڃي ٿي، پر کرن تي هنن جو بهتر فصل پيدا ٿئي ٿو. پوکڻ جو طريقو ۽ ٻج جو مقدار (Sowing Method): ڇهن کان اٺن فوٽن جي مفاصلي تي کرا ٺاهي، زمين کي ريج جو پاڻي ڏجي، پاڻي زمين کي وڌيڪ ڏجي ته جيئن زمين پاڻي جذب ڪري وٺي، ڇاڪاڻ ته اهو ئي جذب ٿيل پاڻي ٻوٽا استعمال ڪن ٿا. D.A.P ڀاڻ جي هڪ ٻوري، فصل پوکڻ کان اڳ وجهي پوءِ کرا ٺاهجن، پوکڻ کان اڳ ٻج کي ڇهه کان اٺ ڪلاڪ ڇيڻي جي رس ۾ پسائي پوءِ پوکڻ گهرجي، ٻج صرف آڳاٽي فصل ۽ ڪچي واري زمين ۾ پوکڻ لاءِ پسائڻ گهرجي، هڪ جاءِ تي ٻه کان ٽي داڻا ٻج جا پوکجن. جڏهن ٻج ڄمي بس ڪري ۽ ٻوٽا ٽن کان چئن انچن جا ٿين ته هڪ جاءِ تي صرف هڪ تندرست ٻوٽو ڇڏجي، في ايڪڙ تي ٻج ٻن کان اڍائي ڪلوگرام استعمال ڪجي، ڇانهين جون سفارش ڪيل جنسون ديسي ۽ ولائتي آهن، جن ۾ ولائتي جنس ۽ شوگر بيبي قابل ذڪر آهن.<ref name=":0" /> ==پاڻي، ڀاڻ ۽ گُڏ== هن فصل کي پاڻيءَ جي ضرورت گهٽ پوي ٿي. هن کي پاڻي گل ٻاٽيءَ مهل ڏجي، جيڪڏهن ريج گهٽ هجي ته پوءِ فصل کي پهريون پاڻي فصل پوکڻ کانپوءِ هڪ مهيني جي اندر ڏجي ۽ ٻيو پاڻي گل ٻاٽي جهلڻ مهل ڏجي، گل ٻاٽي جهلڻ مهل فصل مان گُڏ ڪڍي هڪ يا اڌ ٻوري يوريا ڀاڻ جي فصلن کي ڏيئي پوءِ پاڻي ڏجي، ان کان اڳ جيڪڏهن فصل ۾ گندگاهه جا ٻوٽا هجن ته انهن کي ڪڍي ڇڏڻ گهرجي.<ref name=":0" /> ==پيداوار== ڇانهين جي في ايڪڙ پيداوار 150 کان 200 مڻ لهي ٿي. <ref name=":0">ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد چوٿون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-80-2) سال: 2012</ref> [[فائل:Watermelon.jpg|thumb|ھنداڻو]] ==طب== ھنداڻي کي انگريزي ۾ دابوقه، فارسيءَ ۾ هندوانه، ھندي ۾ تربوزه، ڪالند، الاغ ۽ بطيخ هندي چوندا آهن.ان جي تاثير سرد تر ھوندي آھي. اھو ول ۾ ٿيندڙ مشهور ميوو آهي. ان جي طبي خاصيتون گھڻيون آھن. جگر جي گرمي، گهڻي اُڃ، صفرا جي جوش ۽ رت جي جوش کي گهٽائي ٿو ۽ پيشاب جاري ڪري ٿو مثاني ۽ گردي جي رائي ۽ پٿريءَ کي پيشاب جي رستي ٻاهر ڪڍي ٿو. صفراوي تپ ۽ گرمي لاء مفيد آهي، هن جو پاڻي شڪنجبين سان گـڏي پياربو ته يرقان ۽ ٻرهل کي فائدو ڪندو. هن جو ٻج طاقتور آهي، بدن کي ٿلهو ڪري ٿو، کنگهه ۽ سيني جي خشڪي لاهي ٿو، صفرا، پيشاب جي ساڙي ۽ مثاني جي ڦٽ لاءِ مجرب آهي. هن جي مٿان چانور کائڻ نه گهرجن.<ref>ڪتاب فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ايڊيشن: 2007؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> ==ٿر ۾ ھنداڻي جي ول== هيءَ ول ٻنين ۾ پوکبي آهي ۽ پٽ تي پکڙندي آهي. اُن جا ڪَڇا، جن کي ٿري تَسِرُون چون، سي ڏهاڪو فوٽ ڊگهيون به ٿينديون آهن. ول ۾ وڌ ۾ وڌ ويهن تائين هنداڻا ٿيندا آهن. جڏهين ڪچا هوندا آهن، تڏهين ماڻهو ڀاڄي ڪندا آهن ۽ پچڻ بعد ميوو ٿيندو آهي، جو کائيندا آهن. ڪنئري زمين ۾ هنداڻا وڏا ۽ مٺا ٿيندا آهن. ٿري ماڻهو سال به سال چڱن ۽ مِٺن هنداڻن جو ٻج چونڊي رکندا آهن، جو وسڪاري جو پوکيندا آهن. ڪنهن وٽ پنهنجو ٻج نه هوندو ته ٻئي کان گهري وٺي ايندا. هنداڻا ٻن قسمن جا ٿيندا آهن: هڪڙن جو ڳر رنگ جو اڇو ٿئي، ٻين جو ڳر رنگ جو ڳاڙهو ٿئي، جنهن کي ”گُلالِو“ چون. انهيءَ جو قدر ٻين ڇانهين کان وڌيڪ هوندو آهي، باقي ميٺاج ٻج جي قسم تي مدار رکي ٿو. هنداڻي کي ٿري ماڻهو ”ڪاريِنگ“ چوندا آهن. هي ميوو دير سان پچندو آهي. پچڻ جي پرک ٿري ماڻهو ٻن نمونن سان ڪندا آهن: هڪڙو ته آڱر سان ٽَڪَر هڻي ڏسندا، جي واڄو چٽو ٻڌڻ ۾ آيو ته سمجهندا ته ڪچو آهي. جي واڄو ڪجهه جهڪو ٿيو ته سمجهندا ته پڪل آهي. ٻيو ته هنداڻي جو چُوٽو (ڏانڊي) جتي تسر سان ڳنڍيل هوندو، اتي ڏوئي وانگر هڪ ڊگهو تاندُورو هوندو آهي. جي اهي ٻئي ساوا هوندا ته سمجهندا ته هنداڻو ڪچو آهي، جي ڪارا ٿيل هوندا ته سمجهندا ته هنداڻو پڪل آهي. جڏهين برساتون پوريون پونديون آهن، تڏهين ته ٻنين ۾ ايترا گهارا ٿيندا آهن، جو ليکي کان ٻاهر. هنداڻي جي تور ست – اٺ سير کن ٿيندي آهي. ٻنيءَ ڏي نهاربو ته ڄڻ مٽيءَ جا کڙها پيا آهن. هنداڻن تي پير ڏيئي پيو هلجي ته سڄي ٻني گهمي سگهجي. هاري پاڻ کائين، يارن دوستن کي ڏين، يا جي ڪنهن جي ٻنيءَ ۾ گهٽ ٿين، يا ڪنهن دوست وغيره، جنهن ڪا ٻني نه ڪئي هجي ته اُهي اُٺ وٺيو اچن ۽ ڀريو وڃن. ڪيترا هاري شهرن ۾ وٺي وڃي وڪرو ڪندا آهن. پڇاڙيءَ جو ٻنين جي ڪم ختم ٿيڻ وقت ڪيترا ماڻهو چُونڊ هنداڻا گڏ ڪري رکندا آهن، جو ٻه - ٽي مهينا پيا کائيندا آهن ۽ باقي گڏ ڪري ڀڃي رس مان ڳڙ ٺاهين ۽ ٻج يعني ڪُرِيون گڏ ڪري سڪائي رکن، جي سياري اونهاري لوڻي سيڪي پاڻ کائين ۽ مال کي به کارائين، ۽ وڪرو ڪري پئسا به ڪمائين. ڪي وليون بنان پوکڻ جي جهنگ ۾ ازخود اڀرنديون آهن، انهن ۾ هنداڻا ٿين، جن کي آڙڪ هنداڻا چون. اهي کائڻ ۾ مٺا ۽ لذيذ ڪو نه هوندا آهن. ڪي انهن کي ڀوڏ ڪارينگ به چون<ref name =" رائچند هريجن " > ڪتاب جو نالو ؛ تاريخ ريگستان (ڀاڱو ٻيون) -مصنف؛ رائچند هريجن -ايڊيشن؛ ٽيون- سال؛ 2005ع -ڇپائيندڙ؛ سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو </ref>. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ميوا]] [[زمرو:سنڌ جون ڀاڄيون]] cg1illx0cuscndd7nwq7xduzn8r6kp6 378491 378489 2026-05-17T12:23:37Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 378491 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ھنداڻو | image = Taiwan 2009 Tainan City Organic Farm Watermelon FRD 7962.jpg | image_caption = '''ھنداڻو''' | image2 = Watermelon cross BNC.jpg | image2_caption = '''ڪٽيل ھنداڻو''' | genus =سائٽرلس | species =لينيٽس | authority = ([[ڪارل پيٽر ٿنبرگ|ٿنب]].) [[جنزو ميٽسومورا|ميٽسم ]] & [[ٽيڪنوشن نڪئي|نڪئي]] | range_map = 2005watermelon.PNG | range_map_caption = ھنداڻن جي 2005 ۾ پيداوار | synonyms = {{Collapsible list | {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Anguria citrullus'' <small>Mill.</small> }} }} | synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2723908 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=April 16, 2014}}</ref> }} '''هنداڻو''' يا تربوزو (Water Melon) جن کي '''ڇانهون''' يا '''ڇانهين''' سڏجي ٿو اهو سنڌ ۾ عام ٿيندو آهي، ۽ ان جو سائنسي نالو (Citrullus Vulgaris) آهي. سنڌ ۽ ننڍي کنڊ جي ٻين علائقن ۾ هنداڻن جي پوک تمام آڳاٽي وقت کان ٿيندي اچي ٿي.<ref name=":0" /> ڪي گول ٿيندا آهن ۽ ڪي ڊگها. کل لسي ۽ ڪاري يا سائي ٿيندي اٿن. گرم ڏينهن ۾ انهن جي کاڌي مان گهڻي لذت حاصل ٿيندي آهي. ڇانهين جو ٻج فيبروريءَ ڌاري پوکبو آهي. گدرن وانگي ڇانهان به واڙين ۾ پوکبا آهن. هنن کي پاڻي مَئوُ گهرجي. اڪثر درياهه جي ڇڏيل ريٽن ۾ چڱا ٿيندا آهن. جڏهن وليون ڦر ڪنديون آهن، تڏهن اپريل مهيني جي وچ ڌاري واريءَ ۾ کڏون کڻي پِتا پوري ڇڏيندا آهن. کڏ ايڏي ڪندا آهن جنهن ۾ پِتو آسانيءَ سان وڌي سگهي.بغداد ۽ ڪن ٻين هنڌن تي، هنداڻا قد ۾ تمام وڏا ۽ ڀاري ٿيندا آهن. انگريزيءَ ۾ ڇانهينءَ يا هنداڻي کي واٽر ميلن سڏيندا آهن.<ref>ڪتاب: باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ايڊيشن:1960؛پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> ==اصليت== [[فائل:Watermelon slices BNC.jpg|thumb|هنداڻي جا ڦاڪ]] ڇانهينءَ جو اصل وطن آفريڪا کنڊ چيو وڃي ٿو. 1857ع ۾ لِوِنگ اسٽون (Living Stone) لکي ٿو ته: ڇانهين جا مٺا ۽ ڪوڙا قسم ٻئي ڪالاهاڙي (Kalahari) جي رڻ پٽ ۾ برساتن کان پوءِ عام جام ملندا هئا. سنڌ ۾ ٿر جي رڻ پٽ ۾ ڇانهن جي پوک برساتن کان پوءِ صدين کان وڏي پيماني تي ٿي رهي آهي، جيئن ته هيءُ فصل به خريف جي مکيه فصلن مان هڪ آهي، سو هن فصل کي گرم ۽ خشڪ آبهوا جي ضرورت پوي ٿي. سخت سردي يا پارو هيءُ فصل برداشت نٿو ڪري سگھي. ڇانهن جي في ايڪڙ پيداوار 150 کان 200 مڻ لهي ٿي.<ref name=":0" /> ==آبهوا== هيءُ فصل خريف جي مکيه فصلن مان آهي، تنهنڪري هن فصل کي گرم ۽ خشڪ آبهوا جي ضرورت پوي ٿي، سخت سردي يا پارو هيءُ فصل برداشت نه ڪري سگهندو آهي.<ref name=":0" /> ==پوکڻ جو وقت== سنڌ ۾ هنداڻن جي وڏي پيماني تي پوک يا ته ڪچي وارين ايراضين ۾ ٿئي ٿي، جتي ٻوڏن جي پاڻي خشڪ ٿيڻ کان پوءِ ڊسمبر ۽ جنوري مهينن ۾ هيءُ فصل پوکيو وڃي ٿو. ٿر ۽ ڪوهستان ۾ برساتن کان پوءِ هن فصل جي پوک ڪئي وڃي ٿي. ڪچي وارن علائقن ۾ پوکيل فصل فيبروريءَ جي آخر ڌاري يا مارچ جي شروعات ۾ مارڪيٽ ۾ اچي ويندو آهي، هيءُ فصل بوسي پچندو آهي، تنهنڪري هن ۾ ميٺاس گهڻو ٿئي ٿو، ڪچي واري فصل کي سرد هوائن کان بچائڻ لاءِ سَرن يا لون جي ڪاٺين جي مدد سان ڍڪيو ويندو آهي، سنڌ جي نهري علائقن ۾ ڇانهن جا ٻه فصل حاصل ڪيا ويندا آهن، هڪڙو فصل فيبروري-مارچ ۾ ۽ ٻيو فصل جون جولاءِ ۾ پوکيو ويندو آهي.<ref name=":0" /> ==زمين جي چونڊ ۽ تياري== هن فصل لاءِ وارياسي لٽاسي زمين يا وارياسي زمين وارو هنڌ موزون هوندو آهي. سم ۽ ڪلر واري زمين ۾ هن فصل جي پوک ڪامياب نه ٿي ٿئي، زمين کي ڪَنر هر سان پهريون هر ڏيئي ڀتر ڀڃجن، زمين ۾ ڳريل ۽ سڙيل وٿاڻ جي ڀاڻ جون 50 کان 40 گاڏيون في ايڪڙ جي حساب سان وجهي کيڙ ذريعي ملائڻ گهرجن، هن فصل جي پوک کِرن تي ۽ کرن کان سواءِ به ڪئي وڃي ٿي، پر کرن تي هنن جو بهتر فصل پيدا ٿئي ٿو. پوکڻ جو طريقو ۽ ٻج جو مقدار (Sowing Method): ڇهن کان اٺن فوٽن جي مفاصلي تي کرا ٺاهي، زمين کي ريج جو پاڻي ڏجي، پاڻي زمين کي وڌيڪ ڏجي ته جيئن زمين پاڻي جذب ڪري وٺي، ڇاڪاڻ ته اهو ئي جذب ٿيل پاڻي ٻوٽا استعمال ڪن ٿا. D.A.P ڀاڻ جي هڪ ٻوري، فصل پوکڻ کان اڳ وجهي پوءِ کرا ٺاهجن، پوکڻ کان اڳ ٻج کي ڇهه کان اٺ ڪلاڪ ڇيڻي جي رس ۾ پسائي پوءِ پوکڻ گهرجي، ٻج صرف آڳاٽي فصل ۽ ڪچي واري زمين ۾ پوکڻ لاءِ پسائڻ گهرجي، هڪ جاءِ تي ٻه کان ٽي داڻا ٻج جا پوکجن. جڏهن ٻج ڄمي بس ڪري ۽ ٻوٽا ٽن کان چئن انچن جا ٿين ته هڪ جاءِ تي صرف هڪ تندرست ٻوٽو ڇڏجي، في ايڪڙ تي ٻج ٻن کان اڍائي ڪلوگرام استعمال ڪجي، ڇانهين جون سفارش ڪيل جنسون ديسي ۽ ولائتي آهن، جن ۾ ولائتي جنس ۽ شوگر بيبي قابل ذڪر آهن.<ref name=":0" /> ==پاڻي، ڀاڻ ۽ گُڏ== هن فصل کي پاڻيءَ جي ضرورت گهٽ پوي ٿي. هن کي پاڻي گل ٻاٽيءَ مهل ڏجي، جيڪڏهن ريج گهٽ هجي ته پوءِ فصل کي پهريون پاڻي فصل پوکڻ کانپوءِ هڪ مهيني جي اندر ڏجي ۽ ٻيو پاڻي گل ٻاٽي جهلڻ مهل ڏجي، گل ٻاٽي جهلڻ مهل فصل مان گُڏ ڪڍي هڪ يا اڌ ٻوري يوريا ڀاڻ جي فصلن کي ڏيئي پوءِ پاڻي ڏجي، ان کان اڳ جيڪڏهن فصل ۾ گندگاهه جا ٻوٽا هجن ته انهن کي ڪڍي ڇڏڻ گهرجي.<ref name=":0" /> ==پيداوار== ڇانهين جي في ايڪڙ پيداوار 150 کان 200 مڻ لهي ٿي. <ref name=":0">ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد چوٿون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-80-2) سال: 2012</ref> [[فائل:Watermelon.jpg|thumb|ھنداڻو]] ==طب== ھنداڻي کي انگريزي ۾ دابوقه، فارسيءَ ۾ هندوانه، ھندي ۾ تربوزه، ڪالند، الاغ ۽ بطيخ هندي چوندا آهن.ان جي تاثير سرد تر ھوندي آھي. اھو ول ۾ ٿيندڙ مشهور ميوو آهي. ان جي طبي خاصيتون گھڻيون آھن. جگر جي گرمي، گهڻي اُڃ، صفرا جي جوش ۽ رت جي جوش کي گهٽائي ٿو ۽ پيشاب جاري ڪري ٿو مثاني ۽ گردي جي رائي ۽ پٿريءَ کي پيشاب جي رستي ٻاهر ڪڍي ٿو. صفراوي تپ ۽ گرمي لاء مفيد آهي، هن جو پاڻي شڪنجبين سان گـڏي پياربو ته يرقان ۽ ٻرهل کي فائدو ڪندو. هن جو ٻج طاقتور آهي، بدن کي ٿلهو ڪري ٿو، کنگهه ۽ سيني جي خشڪي لاهي ٿو، صفرا، پيشاب جي ساڙي ۽ مثاني جي ڦٽ لاءِ مجرب آهي. هن جي مٿان چانور کائڻ نه گهرجن.<ref>ڪتاب فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ايڊيشن: 2007؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]] ڄامشورو</ref> ==ٿر ۾ ھنداڻي جي ول== هيءَ ول ٻنين ۾ پوکبي آهي ۽ پٽ تي پکڙندي آهي. اُن جا ڪَڇا، جن کي ٿري تَسِرُون چون، سي ڏهاڪو فوٽ ڊگهيون به ٿينديون آهن. ول ۾ وڌ ۾ وڌ ويهن تائين هنداڻا ٿيندا آهن. جڏهين ڪچا هوندا آهن، تڏهين ماڻهو ڀاڄي ڪندا آهن ۽ پچڻ بعد ميوو ٿيندو آهي، جو کائيندا آهن. ڪنئري زمين ۾ هنداڻا وڏا ۽ مٺا ٿيندا آهن. ٿري ماڻهو سال به سال چڱن ۽ مِٺن هنداڻن جو ٻج چونڊي رکندا آهن، جو وسڪاري جو پوکيندا آهن. ڪنهن وٽ پنهنجو ٻج نه هوندو ته ٻئي کان گهري وٺي ايندا. هنداڻا ٻن قسمن جا ٿيندا آهن: هڪڙن جو ڳر رنگ جو اڇو ٿئي، ٻين جو ڳر رنگ جو ڳاڙهو ٿئي، جنهن کي ”گُلالِو“ چون. انهيءَ جو قدر ٻين ڇانهين کان وڌيڪ هوندو آهي، باقي ميٺاج ٻج جي قسم تي مدار رکي ٿو. هنداڻي کي ٿري ماڻهو ”ڪاريِنگ“ چوندا آهن. هي ميوو دير سان پچندو آهي. پچڻ جي پرک ٿري ماڻهو ٻن نمونن سان ڪندا آهن: هڪڙو ته آڱر سان ٽَڪَر هڻي ڏسندا، جي واڄو چٽو ٻڌڻ ۾ آيو ته سمجهندا ته ڪچو آهي. جي واڄو ڪجهه جهڪو ٿيو ته سمجهندا ته پڪل آهي. ٻيو ته هنداڻي جو چُوٽو (ڏانڊي) جتي تسر سان ڳنڍيل هوندو، اتي ڏوئي وانگر هڪ ڊگهو تاندُورو هوندو آهي. جي اهي ٻئي ساوا هوندا ته سمجهندا ته هنداڻو ڪچو آهي، جي ڪارا ٿيل هوندا ته سمجهندا ته هنداڻو پڪل آهي. جڏهين برساتون پوريون پونديون آهن، تڏهين ته ٻنين ۾ ايترا گهارا ٿيندا آهن، جو ليکي کان ٻاهر. هنداڻي جي تور ست – اٺ سير کن ٿيندي آهي. ٻنيءَ ڏي نهاربو ته ڄڻ مٽيءَ جا کڙها پيا آهن. هنداڻن تي پير ڏيئي پيو هلجي ته سڄي ٻني گهمي سگهجي. هاري پاڻ کائين، يارن دوستن کي ڏين، يا جي ڪنهن جي ٻنيءَ ۾ گهٽ ٿين، يا ڪنهن دوست وغيره، جنهن ڪا ٻني نه ڪئي هجي ته اُهي اُٺ وٺيو اچن ۽ ڀريو وڃن. ڪيترا هاري شهرن ۾ وٺي وڃي وڪرو ڪندا آهن. پڇاڙيءَ جو ٻنين جي ڪم ختم ٿيڻ وقت ڪيترا ماڻهو چُونڊ هنداڻا گڏ ڪري رکندا آهن، جو ٻه - ٽي مهينا پيا کائيندا آهن ۽ باقي گڏ ڪري ڀڃي رس مان ڳڙ ٺاهين ۽ ٻج يعني ڪُرِيون گڏ ڪري سڪائي رکن، جي سياري اونهاري لوڻي سيڪي پاڻ کائين ۽ مال کي به کارائين، ۽ وڪرو ڪري پئسا به ڪمائين. ڪي وليون بنان پوکڻ جي جهنگ ۾ ازخود اڀرنديون آهن، انهن ۾ هنداڻا ٿين، جن کي آڙڪ هنداڻا چون. اهي کائڻ ۾ مٺا ۽ لذيذ ڪو نه هوندا آهن. ڪي انهن کي ڀوڏ ڪارينگ به چون<ref name =" رائچند هريجن " > ڪتاب جو نالو ؛ تاريخ ريگستان (ڀاڱو ٻيون) -مصنف؛ رائچند هريجن -ايڊيشن؛ ٽيون- سال؛ 2005ع -ڇپائيندڙ؛ سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو </ref>. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ميوا]] [[زمرو:سنڌ جا ميوا]] [[زمرو:ايشيا جا ميوا]] [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] h6l9xuf67jm478sta9ahcp5ullx4dgz 0 39654 378497 366082 2026-05-17T12:28:06Z Ibne maryam 17680 Ibne maryam صفحي [[چڪون]] کي [[چيڪو]] ڏانھن چوريو 366082 wikitext text/x-wiki {{Short description|ٽرپيڪل سدابهار وڻ جي هڪ جنس}} {{stack| {{speciesbox |name = چڪون (Sapodilla) |image = സപ്പോട്ട.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn | author1 = Martínez Salas, E. | author2 = Samain, M. | author3 = Oldfield, S. | name-list-style = amp | title = ''Manilkara zapota'' | article-number = e.T61964429A61964470 | year = 2021 | access-date = 23 June 2022}}</ref> |genus = Manilkara |species = zapota |authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) P.Royen |synonyms = [[#Synonyms|متن ڏسو]] }} {{nutritional value | name=چڪون، ڪچو | image=Sapodilla Malay with seeds.jpg | caption=ڦل، اڌ ڪٽيل منظر | kJ=347 | protein=0.44 g | fat=1.1 g | carbs=19.96 g | fiber=5.3 g | calcium_mg=21 | iron_mg=0.8 | magnesium_mg=12 | phosphorus_mg=12 | potassium_mg=193 | sodium_mg=12 | zinc_mg=0.1 | vitC_mg=14.7 | riboflavin_mg=0.02 | niacin_mg=0.2 | pantothenic_mg=0.252 | vitB6_mg=0.037 | folate_ug=14 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/167759/nutrients USDA ڊيٽابيس جي لنڪ] }} }} چڪون (''Manilkara zapota'') جنھن جو انگريزي نالو Sapodilla آھي<ref name=PLANTS>{{PLANTS | symbol = MAZA | taxon = Manilkara zapota | access-date = 23 June 2022}}</ref> هڪ [[سدابهار]] وڻ آهي جنهن جو اصل وطن ڏکڻ ميڪسيڪو ۽ وچ آمريڪا آهي. هي وڻ وڏي مقدار ۾ ميڪسيڪو، هندستان، پاڪستان، ٿائيلينڊ، ملائيشيا ۽ ڪيريبين ٻيٽن ۾ پوکيو ويندو آهي. == عام نالا == چڪون جا اڪثر عام نالا جهڙوڪ "sapodilla"، "chiku" ۽ "chicozapote" اسپيني ٻوليءَ مان نڪتل آهن جنهن جي معنيٰ آهي "ننڍو سپوٽي".<ref name="Small">{{cite book |last1=Small |first1=Ernest |year=2011 |title=Top 100 Exotic Food Plants |location=Boca Raton, Louisiana, USA |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-5688-8 |pages=515–524}}</ref>{{rp|515}} == وضاحت == [[image:Sapodilla tree.jpg|thumb|left|چڪون جو وڻ]] چڪون جو وڻ 100 سالن تائين زنده رهي سگهي ٿو. هي وڻ 30 ميٽرن کان وڌيڪ اوچائي تائين وڌي سگهي ٿو، پر عام طور تي پوکيل وڻن جي اوچائي 9 کان 15 ميٽرن جي وچ ۾ هوندي آهي. ان جي کل (Bark) مان هڪ اڇو، چٽيندڙ مادو نڪرندو آهي جنهن کي '''چيڪل''' (Chicle) چيو ويندو آهي، جيڪو چيئنگ گم بنائڻ ۾ ڪم ايندو آهي. چڪون جو وڻ گرم ۽ ٽراپيڪل ماحول ۾ ئي زنده رهي سگهي ٿو. ٻج مان پوکڻ کانپوءِ هن وڻ کي ڦل ڏيڻ ۾ پنجن کان اٺن سالن جو وقت لڳندو آهي. === ڦل (ميوو) === چڪون جو ميوو هڪ وڏي ٻير وانگر هوندو آهي، جنهن جو قطر 4 کان 8 سينٽي ميٽر هوندو آهي. ڪچو ميوو سخت هوندو آهي ۽ ان مان چيڪل نڪرندو آهي، جڏهن ته پڪل ميوو نرم هوندو آهي. ميوي جي اندر جو گودو هلڪو پيلو يا ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ ان جي بناوت ناسپاتي (Pear) جهڙي داڻيدار هوندي آهي. هر ميوي ۾ هڪ کان ڇهه سخت، چمڪندڙ ۽ ڪارا ٻج هوندا آهن. پڪل چڪون جو ذائقو تمام مٺو هوندو آهي. ڪچو ميوو کائڻ سان وات خشڪ ٿي ويندو آهي ڇو ته ان ۾ ساپونين (Saponin) جي وڏي مقدار هوندي آهي. == حياتياتي اڀياس == تحقيق مان معلوم ٿيو آهي ته چڪون جي پنن مان نڪتل مادا ذيابطيس (Diabetes) کي گهٽائڻ، اينٽي آڪسيڊنٽ طور ڪم ڪرڻ ۽ ڪوليسٽرول کي گهٽائڻ ۾ مددگار ثابت ٿين ٿا.<ref>{{cite journal|vauthors=Fayek NM, Monem AR, Mossa MY, Meselhy MR, Shazly AH | title = Chemical and biological study of ''Manilkara zapota'' (L.) Van Royen leaves (Sapotaceae) cultivated in Egypt. | journal = Pharmacognosy Research | volume = 4 | issue = 2 | pages = 85–91 | year = 2012 | pmid = 22518080 | doi = 10.4103/0974-8490.94723 | pmc=3326762 | doi-access = free }}</ref> <gallery> File:Manilkara-zapota-yucatan.jpg File:Chikoo seeds.jpg File:Manilkara zapota.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 01.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 04.jpg File:Chikoo.JPG File:Sapodilla fruit from Bangladesh.jpg File:Sapodilla plant in Bangladesh.jpg </gallery> == استعمال == چڪون جو ميوو کائڻ ۾ تمام لذيڏ هوندو آهي. ان کان علاوه ان جي وڻ مان حاصل ٿيندڙ چيڪل مان چيئنگ گم تيار ڪئي ويندي آهي. == طب == '''چڪون''' (ٻيا نالا: هندستاني: چيڪوڦل، اردو - چيڪودانہ) ھڪ ميوو آهي، شڪل ۾ گول ۽ رنگ ۾ ڀورو ميرانجهڙو، آڙوءَ جيڏو ٿئي ٿو. سندس ڳر چاشنيدار لذيذ ۽ ٻرٻر نموني ٿئي ٿي، ٻج ڪارا ۽ گدري جي شڪل جا پڪا ڪندو آهي. '''مزاج''': معتدل ٿئي ٿو، سندس ٻڄ ڪوڙا ۽ بي مزي ٿين ٿا. '''خاصيت''': هيءُ معدي کي نرم ڪندڙ، اُڃ ۽ خشڪي هٽائيندڙ آهي. بدن کي ٿلهو ڪري ٿو ۽ هاضمو وڌائيندڙ آهي. هن ۾ حياتين Vitamins) ڪافي مقدار ٿئي ٿي.<ref>ڪتاب: فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ ايڊيشن: 2007ع؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌي.</ref> == پڻ ڏسو == * [[سپوٽي]] == حوالا == {{Commons category}} {{Wikispecies}} {{Reflist|32em}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sapodilla.html چڪون – گرم علائقن جا ميوا – جوليا ايف. مورٽن] {{Taxonbar|from=Q14959}} [[Category:چڪون]] [[Category:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[Category:پاڪستان جا ميوا]] [[Category:ٽراپيڪل ميوا]] [[Category:سدابهار وڻ]] [[زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست]] ppmmks7xg9cd547zi9cxkdp7dl8zk6l 378506 378497 2026-05-17T12:35:22Z Ibne maryam 17680 378506 wikitext text/x-wiki {{Short description|ٽرپيڪل سدابهار وڻ جي هڪ جنس}} {{stack| {{speciesbox |name = چڪون (Sapodilla) |image = സപ്പോട്ട.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn | author1 = Martínez Salas, E. | author2 = Samain, M. | author3 = Oldfield, S. | name-list-style = amp | title = ''Manilkara zapota'' | article-number = e.T61964429A61964470 | year = 2021 | access-date = 23 June 2022}}</ref> |genus = Manilkara |species = zapota |authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) P.Royen |synonyms = [[#Synonyms|متن ڏسو]] }} {{nutritional value | name=چڪون، ڪچو | image=Sapodilla Malay with seeds.jpg | caption=ڦل، اڌ ڪٽيل منظر | kJ=347 | protein=0.44 g | fat=1.1 g | carbs=19.96 g | fiber=5.3 g | calcium_mg=21 | iron_mg=0.8 | magnesium_mg=12 | phosphorus_mg=12 | potassium_mg=193 | sodium_mg=12 | zinc_mg=0.1 | vitC_mg=14.7 | riboflavin_mg=0.02 | niacin_mg=0.2 | pantothenic_mg=0.252 | vitB6_mg=0.037 | folate_ug=14 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/167759/nutrients USDA ڊيٽابيس جي لنڪ] }} }} چڪون (''Manilkara zapota'') جنھن جو انگريزي نالو Sapodilla آھي<ref name=PLANTS>{{PLANTS | symbol = MAZA | taxon = Manilkara zapota | access-date = 23 June 2022}}</ref> هڪ [[سدابهار]] وڻ آهي جنهن جو اصل وطن ڏکڻ ميڪسيڪو ۽ وچ آمريڪا آهي. هي وڻ وڏي مقدار ۾ ميڪسيڪو، هندستان، پاڪستان، ٿائيلينڊ، ملائيشيا ۽ ڪيريبين ٻيٽن ۾ پوکيو ويندو آهي. == عام نالا == چڪون جا اڪثر عام نالا جهڙوڪ "sapodilla"، "chiku" ۽ "chicozapote" اسپيني ٻوليءَ مان نڪتل آهن جنهن جي معنيٰ آهي "ننڍو سپوٽي".<ref name="Small">{{cite book |last1=Small |first1=Ernest |year=2011 |title=Top 100 Exotic Food Plants |location=Boca Raton, Louisiana, USA |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-5688-8 |pages=515–524}}</ref>{{rp|515}} == وضاحت == [[image:Sapodilla tree.jpg|thumb|left|چڪون جو وڻ]] چڪون جو وڻ 100 سالن تائين زنده رهي سگهي ٿو. هي وڻ 30 ميٽرن کان وڌيڪ اوچائي تائين وڌي سگهي ٿو، پر عام طور تي پوکيل وڻن جي اوچائي 9 کان 15 ميٽرن جي وچ ۾ هوندي آهي. ان جي کل (Bark) مان هڪ اڇو، چٽيندڙ مادو نڪرندو آهي جنهن کي '''چيڪل''' (Chicle) چيو ويندو آهي، جيڪو چيئنگ گم بنائڻ ۾ ڪم ايندو آهي. چڪون جو وڻ گرم ۽ ٽراپيڪل ماحول ۾ ئي زنده رهي سگهي ٿو. ٻج مان پوکڻ کانپوءِ هن وڻ کي ڦل ڏيڻ ۾ پنجن کان اٺن سالن جو وقت لڳندو آهي. === ڦل (ميوو) === چڪون جو ميوو هڪ وڏي ٻير وانگر هوندو آهي، جنهن جو قطر 4 کان 8 سينٽي ميٽر هوندو آهي. ڪچو ميوو سخت هوندو آهي ۽ ان مان چيڪل نڪرندو آهي، جڏهن ته پڪل ميوو نرم هوندو آهي. ميوي جي اندر جو گودو هلڪو پيلو يا ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ ان جي بناوت ناسپاتي (Pear) جهڙي داڻيدار هوندي آهي. هر ميوي ۾ هڪ کان ڇهه سخت، چمڪندڙ ۽ ڪارا ٻج هوندا آهن. پڪل چڪون جو ذائقو تمام مٺو هوندو آهي. ڪچو ميوو کائڻ سان وات خشڪ ٿي ويندو آهي ڇو ته ان ۾ ساپونين (Saponin) جي وڏي مقدار هوندي آهي. == حياتياتي اڀياس == تحقيق مان معلوم ٿيو آهي ته چڪون جي پنن مان نڪتل مادا ذيابطيس (Diabetes) کي گهٽائڻ، اينٽي آڪسيڊنٽ طور ڪم ڪرڻ ۽ ڪوليسٽرول کي گهٽائڻ ۾ مددگار ثابت ٿين ٿا.<ref>{{cite journal|vauthors=Fayek NM, Monem AR, Mossa MY, Meselhy MR, Shazly AH | title = Chemical and biological study of ''Manilkara zapota'' (L.) Van Royen leaves (Sapotaceae) cultivated in Egypt. | journal = Pharmacognosy Research | volume = 4 | issue = 2 | pages = 85–91 | year = 2012 | pmid = 22518080 | doi = 10.4103/0974-8490.94723 | pmc=3326762 | doi-access = free }}</ref> <gallery> File:Manilkara-zapota-yucatan.jpg File:Chikoo seeds.jpg File:Manilkara zapota.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 01.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 04.jpg File:Chikoo.JPG File:Sapodilla fruit from Bangladesh.jpg File:Sapodilla plant in Bangladesh.jpg </gallery> == استعمال == چڪون جو ميوو کائڻ ۾ تمام لذيڏ هوندو آهي. ان کان علاوه ان جي وڻ مان حاصل ٿيندڙ چيڪل مان چيئنگ گم تيار ڪئي ويندي آهي. == طب == '''چڪون''' (ٻيا نالا: هندستاني: چيڪوڦل، اردو - چيڪودانہ) ھڪ ميوو آهي، شڪل ۾ گول ۽ رنگ ۾ ڀورو ميرانجهڙو، آڙوءَ جيڏو ٿئي ٿو. سندس ڳر چاشنيدار لذيذ ۽ ٻرٻر نموني ٿئي ٿي، ٻج ڪارا ۽ گدري جي شڪل جا پڪا ڪندو آهي. '''مزاج''': معتدل ٿئي ٿو، سندس ٻڄ ڪوڙا ۽ بي مزي ٿين ٿا. '''خاصيت''': هيءُ معدي کي نرم ڪندڙ، اُڃ ۽ خشڪي هٽائيندڙ آهي. بدن کي ٿلهو ڪري ٿو ۽ هاضمو وڌائيندڙ آهي. هن ۾ حياتين Vitamins) ڪافي مقدار ٿئي ٿي.<ref>ڪتاب: فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ ايڊيشن: 2007ع؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌي.</ref> == پڻ ڏسو == * [[سپوٽي]] == حوالا == {{Commons category}} {{Wikispecies}} {{Reflist|32em}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sapodilla.html چڪون – گرم علائقن جا ميوا – جوليا ايف. مورٽن] {{Taxonbar|from=Q14959}} [[زمرو:چيڪو]] [[زمرو:ميوا]] [[زمرو:سدابهار وڻ]] [[زمرو:سنڌ جا ميوا]] [[زمرو:ٽراپيڪل ميوا]] [[زمرو:پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست]] 6bwc7neleomg5g4pfeabjk2gq9q4pbj 378530 378506 2026-05-17T12:53:54Z Ibne maryam 17680 /* */ 378530 wikitext text/x-wiki {{Short description|ٽرپيڪل سدابهار وڻ جي هڪ جنس}} {{stack| {{speciesbox |name = چڪون (Sapodilla) |image = സപ്പോട്ട.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn | author1 = Martínez Salas, E. | author2 = Samain, M. | author3 = Oldfield, S. | name-list-style = amp | title = ''Manilkara zapota'' | article-number = e.T61964429A61964470 | year = 2021 | access-date = 23 June 2022}}</ref> |genus = Manilkara |species = zapota |authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) P.Royen |synonyms = [[#Synonyms|متن ڏسو]] }} {{nutritional value | name=چڪون، ڪچو | image=Sapodilla Malay with seeds.jpg | caption=ڦل، اڌ ڪٽيل منظر | kJ=347 | protein=0.44 g | fat=1.1 g | carbs=19.96 g | fiber=5.3 g | calcium_mg=21 | iron_mg=0.8 | magnesium_mg=12 | phosphorus_mg=12 | potassium_mg=193 | sodium_mg=12 | zinc_mg=0.1 | vitC_mg=14.7 | riboflavin_mg=0.02 | niacin_mg=0.2 | pantothenic_mg=0.252 | vitB6_mg=0.037 | folate_ug=14 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/167759/nutrients USDA ڊيٽابيس جي لنڪ] }} }} '''چيڪو''' (Chiku Fruit) سائنسي نالو، "مئنلڪئرا زئپوٽا" (Manilkara zapota) ۽ انگريزي نالو، "سئپوڊلا" (Sapodilla) آھي،<ref name=PLANTS>{{PLANTS | symbol = MAZA | taxon = Manilkara zapota | access-date = 23 June 2022}}</ref> هڪ تراپيڪل ميوو ۽ ساڳئي نالي جو [[سدابهار]] وڻ آهي، جن جو اصل وطن ڏکڻ ميڪسيڪو ۽ وچ آمريڪا آهي. هي وڻ وڏي مقدار ۾ [[ميڪسيڪو]]، [[ڀارت]]، [[پاڪستان]]، [[ٿائيلينڊ]]، [[ملائيشيا]] ۽ ڪيريبين علائقي ۾ پوکيو ويندو آهي. == عام نالا == چڪون جا اڪثر عام نالا جهڙوڪ "sapodilla"، "chiku" ۽ "chicozapote" اسپيني ٻوليءَ مان نڪتل آهن جنهن جي معنيٰ آهي "ننڍو سپوٽي".<ref name="Small">{{cite book |last1=Small |first1=Ernest |year=2011 |title=Top 100 Exotic Food Plants |location=Boca Raton, Louisiana, USA |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-5688-8 |pages=515–524}}</ref>{{rp|515}} == وضاحت == [[image:Sapodilla tree.jpg|thumb|left|چڪون جو وڻ]] چڪون جو وڻ 100 سالن تائين زنده رهي سگهي ٿو. هي وڻ 30 ميٽرن کان وڌيڪ اوچائي تائين وڌي سگهي ٿو، پر عام طور تي پوکيل وڻن جي اوچائي 9 کان 15 ميٽرن جي وچ ۾ هوندي آهي. ان جي کل (Bark) مان هڪ اڇو، چٽيندڙ مادو نڪرندو آهي جنهن کي '''چيڪل''' (Chicle) چيو ويندو آهي، جيڪو چيئنگ گم بنائڻ ۾ ڪم ايندو آهي. چڪون جو وڻ گرم ۽ ٽراپيڪل ماحول ۾ ئي زنده رهي سگهي ٿو. ٻج مان پوکڻ کانپوءِ هن وڻ کي ڦل ڏيڻ ۾ پنجن کان اٺن سالن جو وقت لڳندو آهي. === ڦل (ميوو) === چڪون جو ميوو هڪ وڏي ٻير وانگر هوندو آهي، جنهن جو قطر 4 کان 8 سينٽي ميٽر هوندو آهي. ڪچو ميوو سخت هوندو آهي ۽ ان مان چيڪل نڪرندو آهي، جڏهن ته پڪل ميوو نرم هوندو آهي. ميوي جي اندر جو گودو هلڪو پيلو يا ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ ان جي بناوت ناسپاتي (Pear) جهڙي داڻيدار هوندي آهي. هر ميوي ۾ هڪ کان ڇهه سخت، چمڪندڙ ۽ ڪارا ٻج هوندا آهن. پڪل چڪون جو ذائقو تمام مٺو هوندو آهي. ڪچو ميوو کائڻ سان وات خشڪ ٿي ويندو آهي ڇو ته ان ۾ ساپونين (Saponin) جي وڏي مقدار هوندي آهي. == حياتياتي اڀياس == تحقيق مان معلوم ٿيو آهي ته چڪون جي پنن مان نڪتل مادا ذيابطيس (Diabetes) کي گهٽائڻ، اينٽي آڪسيڊنٽ طور ڪم ڪرڻ ۽ ڪوليسٽرول کي گهٽائڻ ۾ مددگار ثابت ٿين ٿا.<ref>{{cite journal|vauthors=Fayek NM, Monem AR, Mossa MY, Meselhy MR, Shazly AH | title = Chemical and biological study of ''Manilkara zapota'' (L.) Van Royen leaves (Sapotaceae) cultivated in Egypt. | journal = Pharmacognosy Research | volume = 4 | issue = 2 | pages = 85–91 | year = 2012 | pmid = 22518080 | doi = 10.4103/0974-8490.94723 | pmc=3326762 | doi-access = free }}</ref> <gallery> File:Manilkara-zapota-yucatan.jpg File:Chikoo seeds.jpg File:Manilkara zapota.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 01.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 04.jpg File:Chikoo.JPG File:Sapodilla fruit from Bangladesh.jpg File:Sapodilla plant in Bangladesh.jpg </gallery> == استعمال == چڪون جو ميوو کائڻ ۾ تمام لذيڏ هوندو آهي. ان کان علاوه ان جي وڻ مان حاصل ٿيندڙ چيڪل مان چيئنگ گم تيار ڪئي ويندي آهي. == طب == '''چڪون''' (ٻيا نالا: هندستاني: چيڪوڦل، اردو - چيڪودانہ) ھڪ ميوو آهي، شڪل ۾ گول ۽ رنگ ۾ ڀورو ميرانجهڙو، آڙوءَ جيڏو ٿئي ٿو. سندس ڳر چاشنيدار لذيذ ۽ ٻرٻر نموني ٿئي ٿي، ٻج ڪارا ۽ گدري جي شڪل جا پڪا ڪندو آهي. '''مزاج''': معتدل ٿئي ٿو، سندس ٻڄ ڪوڙا ۽ بي مزي ٿين ٿا. '''خاصيت''': هيءُ معدي کي نرم ڪندڙ، اُڃ ۽ خشڪي هٽائيندڙ آهي. بدن کي ٿلهو ڪري ٿو ۽ هاضمو وڌائيندڙ آهي. هن ۾ حياتين Vitamins) ڪافي مقدار ٿئي ٿي.<ref>ڪتاب: فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ ايڊيشن: 2007ع؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌي.</ref> == پڻ ڏسو == * [[سپوٽي]] == حوالا == {{Commons category}} {{Wikispecies}} {{Reflist|32em}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sapodilla.html چڪون – گرم علائقن جا ميوا – جوليا ايف. مورٽن] {{Taxonbar|from=Q14959}} [[زمرو:چيڪو]] [[زمرو:ميوا]] [[زمرو:سدابهار وڻ]] [[زمرو:سنڌ جا ميوا]] [[زمرو:ٽراپيڪل ميوا]] [[زمرو:پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست]] 06wa0o7evir78dfyzh38ct9exdc0nga 378541 378530 2026-05-17T13:06:22Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 378541 wikitext text/x-wiki {{Short description|ٽرپيڪل سدابهار وڻ جي هڪ جنس}} {{stack| {{speciesbox |name = چڪون (Sapodilla) |image = സപ്പോട്ട.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn | author1 = Martínez Salas, E. | author2 = Samain, M. | author3 = Oldfield, S. | name-list-style = amp | title = ''Manilkara zapota'' | article-number = e.T61964429A61964470 | year = 2021 | access-date = 23 June 2022}}</ref> |genus = Manilkara |species = zapota |authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) P.Royen |synonyms = [[#Synonyms|متن ڏسو]] }} {{nutritional value | name=چڪون، ڪچو | image=Sapodilla Malay with seeds.jpg | caption=ڦل، اڌ ڪٽيل منظر | kJ=347 | protein=0.44 g | fat=1.1 g | carbs=19.96 g | fiber=5.3 g | calcium_mg=21 | iron_mg=0.8 | magnesium_mg=12 | phosphorus_mg=12 | potassium_mg=193 | sodium_mg=12 | zinc_mg=0.1 | vitC_mg=14.7 | riboflavin_mg=0.02 | niacin_mg=0.2 | pantothenic_mg=0.252 | vitB6_mg=0.037 | folate_ug=14 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/167759/nutrients USDA ڊيٽابيس جي لنڪ] }} }} '''چيڪو''' (Chiku Fruit) سائنسي نالو، "مئنلڪئرا زئپوٽا" (Manilkara zapota) ۽ انگريزي نالو، "سئپوڊلا" (Sapodilla) آھي،<ref name=PLANTS>{{PLANTS | symbol = MAZA | taxon = Manilkara zapota | access-date = 23 June 2022}}</ref> هڪ تراپيڪل ميوو ۽ ساڳئي نالي جو [[سدابهار]] وڻ آهي، جن جو اصل وطن ڏکڻ ميڪسيڪو ۽ وچ آمريڪا آهي. هي وڻ وڏي مقدار ۾ [[ميڪسيڪو]]، [[ڀارت]]، [[پاڪستان]]، [[ٿائيلينڊ]]، [[ملائيشيا]] ۽ ڪيريبين علائقي ۾ پوکيو ويندو آهي. == عام نالا == چڪون جا اڪثر عام نالا جهڙوڪ "sapodilla"، "chiku" ۽ "chicozapote" اسپيني ٻوليءَ مان نڪتل آهن جنهن جي معنيٰ آهي "ننڍو سپوٽي".<ref name="Small">{{cite book |last1=Small |first1=Ernest |year=2011 |title=Top 100 Exotic Food Plants |location=Boca Raton, Louisiana, USA |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-5688-8 |pages=515–524}}</ref>{{rp|515}} == وضاحت == [[image:Sapodilla tree.jpg|thumb|left|چڪون جو وڻ]] چڪون جو وڻ 100 سالن تائين زنده رهي سگهي ٿو. هي وڻ 30 ميٽرن کان وڌيڪ اوچائي تائين وڌي سگهي ٿو، پر عام طور تي پوکيل وڻن جي اوچائي 9 کان 15 ميٽرن جي وچ ۾ هوندي آهي. ان جي کل (Bark) مان هڪ اڇو، چٽيندڙ مادو نڪرندو آهي جنهن کي '''چيڪل''' (Chicle) چيو ويندو آهي، جيڪو چيئنگ گم بنائڻ ۾ ڪم ايندو آهي. چڪون جو وڻ گرم ۽ ٽراپيڪل ماحول ۾ ئي زنده رهي سگهي ٿو. ٻج مان پوکڻ کانپوءِ هن وڻ کي ڦل ڏيڻ ۾ پنجن کان اٺن سالن جو وقت لڳندو آهي. === ڦل (ميوو) === چڪون جو ميوو هڪ وڏي ٻير وانگر هوندو آهي، جنهن جو قطر 4 کان 8 سينٽي ميٽر هوندو آهي. ڪچو ميوو سخت هوندو آهي ۽ ان مان چيڪل نڪرندو آهي، جڏهن ته پڪل ميوو نرم هوندو آهي. ميوي جي اندر جو گودو هلڪو پيلو يا ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ ان جي بناوت ناسپاتي (Pear) جهڙي داڻيدار هوندي آهي. هر ميوي ۾ هڪ کان ڇهه سخت، چمڪندڙ ۽ ڪارا ٻج هوندا آهن. پڪل چڪون جو ذائقو تمام مٺو هوندو آهي. ڪچو ميوو کائڻ سان وات خشڪ ٿي ويندو آهي ڇو ته ان ۾ ساپونين (Saponin) جي وڏي مقدار هوندي آهي. == حياتياتي اڀياس == تحقيق مان معلوم ٿيو آهي ته چڪون جي پنن مان نڪتل مادا ذيابطيس (Diabetes) کي گهٽائڻ، اينٽي آڪسيڊنٽ طور ڪم ڪرڻ ۽ ڪوليسٽرول کي گهٽائڻ ۾ مددگار ثابت ٿين ٿا.<ref>{{cite journal|vauthors=Fayek NM, Monem AR, Mossa MY, Meselhy MR, Shazly AH | title = Chemical and biological study of ''Manilkara zapota'' (L.) Van Royen leaves (Sapotaceae) cultivated in Egypt. | journal = Pharmacognosy Research | volume = 4 | issue = 2 | pages = 85–91 | year = 2012 | pmid = 22518080 | doi = 10.4103/0974-8490.94723 | pmc=3326762 | doi-access = free }}</ref> <gallery> File:Manilkara-zapota-yucatan.jpg File:Chikoo seeds.jpg File:Manilkara zapota.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 01.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 04.jpg File:Chikoo.JPG File:Sapodilla fruit from Bangladesh.jpg File:Sapodilla plant in Bangladesh.jpg </gallery> == استعمال == چڪون جو ميوو کائڻ ۾ تمام لذيڏ هوندو آهي. ان کان علاوه ان جي وڻ مان حاصل ٿيندڙ چيڪل مان چيئنگ گم تيار ڪئي ويندي آهي. == طب == '''چڪون''' (ٻيا نالا: هندستاني: چيڪوڦل، اردو - چيڪودانہ) ھڪ ميوو آهي، شڪل ۾ گول ۽ رنگ ۾ ڀورو ميرانجهڙو، آڙوءَ جيڏو ٿئي ٿو. سندس ڳر چاشنيدار لذيذ ۽ ٻرٻر نموني ٿئي ٿي، ٻج ڪارا ۽ گدري جي شڪل جا پڪا ڪندو آهي. '''مزاج''': معتدل ٿئي ٿو، سندس ٻڄ ڪوڙا ۽ بي مزي ٿين ٿا. '''خاصيت''': هيءُ معدي کي نرم ڪندڙ، اُڃ ۽ خشڪي هٽائيندڙ آهي. بدن کي ٿلهو ڪري ٿو ۽ هاضمو وڌائيندڙ آهي. هن ۾ حياتين Vitamins) ڪافي مقدار ٿئي ٿي.<ref>ڪتاب: فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ ايڊيشن: 2007ع؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌي.</ref> == پڻ ڏسو == * [[سپوٽي]] == حوالا == {{Commons category}} {{Wikispecies}} {{Reflist|32em}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [http://www.crfg.org/pubs/ff/sapodilla.html CRFG Publications: Sapodilla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206195216/http://www.crfg.org/pubs/ff/sapodilla.html |date=2008-12-06 }} * [https://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sapodilla.html Sapodilla – Fruits of Warm Climates – Julia F. Morton] * [https://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sapodilla.html چيڪو – گرم علائقن جا ميوا – جوليا ايف. مورٽن] {{Taxonbar|from=Q14959}} [[زمرو:چيڪو]] [[زمرو:ميوا]] [[زمرو:سدابهار وڻ]] [[زمرو:سنڌ جا ميوا]] [[زمرو:ٽراپيڪل ميوا]] [[زمرو:پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست]] 69utzmn6lsp59v09f0o3novhdjtwd19 378543 378541 2026-05-17T13:07:40Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 378543 wikitext text/x-wiki {{Short description|ٽرپيڪل سدابهار وڻ جي هڪ جنس}} {{stack| {{speciesbox |name = چڪون (Sapodilla) |image = സപ്പോട്ട.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn | author1 = Martínez Salas, E. | author2 = Samain, M. | author3 = Oldfield, S. | name-list-style = amp | title = ''Manilkara zapota'' | article-number = e.T61964429A61964470 | year = 2021 | access-date = 23 June 2022}}</ref> |genus = Manilkara |species = zapota |authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) P.Royen |synonyms = [[#Synonyms|متن ڏسو]] }} {{nutritional value | name=چڪون، ڪچو | image=Sapodilla Malay with seeds.jpg | caption=ڦل، اڌ ڪٽيل منظر | kJ=347 | protein=0.44 g | fat=1.1 g | carbs=19.96 g | fiber=5.3 g | calcium_mg=21 | iron_mg=0.8 | magnesium_mg=12 | phosphorus_mg=12 | potassium_mg=193 | sodium_mg=12 | zinc_mg=0.1 | vitC_mg=14.7 | riboflavin_mg=0.02 | niacin_mg=0.2 | pantothenic_mg=0.252 | vitB6_mg=0.037 | folate_ug=14 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/167759/nutrients USDA ڊيٽابيس جي لنڪ] }} }} '''چيڪو''' (Chiku Fruit) سائنسي نالو، "مئنلڪئرا زئپوٽا" (Manilkara zapota) ۽ انگريزي نالو، "سئپوڊلا" (Sapodilla) آھي،<ref name=PLANTS>{{PLANTS | symbol = MAZA | taxon = Manilkara zapota | access-date = 23 June 2022}}</ref> هڪ تراپيڪل ميوو ۽ ساڳئي نالي جو [[سدابهار]] وڻ آهي، جن جو اصل وطن ڏکڻ ميڪسيڪو ۽ وچ آمريڪا آهي. هي وڻ وڏي مقدار ۾ [[ميڪسيڪو]]، [[ڀارت]]، [[پاڪستان]]، [[ٿائيلينڊ]]، [[ملائيشيا]] ۽ ڪيريبين علائقي ۾ پوکيو ويندو آهي. == عام نالا == چڪون جا اڪثر عام نالا جهڙوڪ "sapodilla"، "chiku" ۽ "chicozapote" اسپيني ٻوليءَ مان نڪتل آهن جنهن جي معنيٰ آهي "ننڍو سپوٽي".<ref name="Small">{{cite book |last1=Small |first1=Ernest |year=2011 |title=Top 100 Exotic Food Plants |location=Boca Raton, Louisiana, USA |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-5688-8 |pages=515–524}}</ref>{{rp|515}} == وضاحت == [[image:Sapodilla tree.jpg|thumb|left|چڪون جو وڻ]] چڪون جو وڻ 100 سالن تائين زنده رهي سگهي ٿو. هي وڻ 30 ميٽرن کان وڌيڪ اوچائي تائين وڌي سگهي ٿو، پر عام طور تي پوکيل وڻن جي اوچائي 9 کان 15 ميٽرن جي وچ ۾ هوندي آهي. ان جي کل (Bark) مان هڪ اڇو، چٽيندڙ مادو نڪرندو آهي جنهن کي '''چيڪل''' (Chicle) چيو ويندو آهي، جيڪو چيئنگ گم بنائڻ ۾ ڪم ايندو آهي. چڪون جو وڻ گرم ۽ ٽراپيڪل ماحول ۾ ئي زنده رهي سگهي ٿو. ٻج مان پوکڻ کانپوءِ هن وڻ کي ڦل ڏيڻ ۾ پنجن کان اٺن سالن جو وقت لڳندو آهي. === ڦل (ميوو) === چڪون جو ميوو هڪ وڏي ٻير وانگر هوندو آهي، جنهن جو قطر 4 کان 8 سينٽي ميٽر هوندو آهي. ڪچو ميوو سخت هوندو آهي ۽ ان مان چيڪل نڪرندو آهي، جڏهن ته پڪل ميوو نرم هوندو آهي. ميوي جي اندر جو گودو هلڪو پيلو يا ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ ان جي بناوت ناسپاتي (Pear) جهڙي داڻيدار هوندي آهي. هر ميوي ۾ هڪ کان ڇهه سخت، چمڪندڙ ۽ ڪارا ٻج هوندا آهن. پڪل چڪون جو ذائقو تمام مٺو هوندو آهي. ڪچو ميوو کائڻ سان وات خشڪ ٿي ويندو آهي ڇو ته ان ۾ ساپونين (Saponin) جي وڏي مقدار هوندي آهي. == حياتياتي اڀياس == تحقيق مان معلوم ٿيو آهي ته چڪون جي پنن مان نڪتل مادا ذيابطيس (Diabetes) کي گهٽائڻ، اينٽي آڪسيڊنٽ طور ڪم ڪرڻ ۽ ڪوليسٽرول کي گهٽائڻ ۾ مددگار ثابت ٿين ٿا.<ref>{{cite journal|vauthors=Fayek NM, Monem AR, Mossa MY, Meselhy MR, Shazly AH | title = Chemical and biological study of ''Manilkara zapota'' (L.) Van Royen leaves (Sapotaceae) cultivated in Egypt. | journal = Pharmacognosy Research | volume = 4 | issue = 2 | pages = 85–91 | year = 2012 | pmid = 22518080 | doi = 10.4103/0974-8490.94723 | pmc=3326762 | doi-access = free }}</ref> <gallery> File:Manilkara-zapota-yucatan.jpg File:Chikoo seeds.jpg File:Manilkara zapota.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 01.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 04.jpg File:Chikoo.JPG File:Sapodilla fruit from Bangladesh.jpg File:Sapodilla plant in Bangladesh.jpg </gallery> == استعمال == چڪون جو ميوو کائڻ ۾ تمام لذيڏ هوندو آهي. ان کان علاوه ان جي وڻ مان حاصل ٿيندڙ چيڪل مان چيئنگ گم تيار ڪئي ويندي آهي. == طب == '''چڪون''' (ٻيا نالا: هندستاني: چيڪوڦل، اردو - چيڪودانہ) ھڪ ميوو آهي، شڪل ۾ گول ۽ رنگ ۾ ڀورو ميرانجهڙو، آڙوءَ جيڏو ٿئي ٿو. سندس ڳر چاشنيدار لذيذ ۽ ٻرٻر نموني ٿئي ٿي، ٻج ڪارا ۽ گدري جي شڪل جا پڪا ڪندو آهي. '''مزاج''': معتدل ٿئي ٿو، سندس ٻڄ ڪوڙا ۽ بي مزي ٿين ٿا. '''خاصيت''': هيءُ معدي کي نرم ڪندڙ، اُڃ ۽ خشڪي هٽائيندڙ آهي. بدن کي ٿلهو ڪري ٿو ۽ هاضمو وڌائيندڙ آهي. هن ۾ حياتين Vitamins) ڪافي مقدار ٿئي ٿي.<ref>ڪتاب: فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ ايڊيشن: 2007ع؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌي.</ref> == پڻ ڏسو == * [[سپوٽي]] == حوالا == {{Commons category}} {{Wikispecies}} {{Reflist|32em}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [http://www.crfg.org/pubs/ff/sapodilla.html CRFG Publications: Sapodilla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206195216/http://www.crfg.org/pubs/ff/sapodilla.html |date=2008-12-06 }} * [https://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sapodilla.html Sapodilla – Fruits of Warm Climates – Julia F. Morton] * [https://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sapodilla.html چيڪو – گرم علائقن جا ميوا – جوليا ايف. مورٽن] {{Taxonbar|from=Q14959}} [[زمرو:چيڪو]] [[زمرو:ميوا]] [[زمرو:سدابهار وڻ]] [[زمرو:سنڌ جا ميوا]] [[زمرو:ٽراپيڪل ميوا]] [[زمرو:پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست]] [[زمرو:منيلڪارا|زاپوٽا]] [[زمرو:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[زمرو:بيليز جا ٻوٽا]] [[زمرو:گوئٽي مالا جا ٻوٽا]] [[زمرو:اصلي آمريڪين مان نڪرندڙ فصلون]] [[زمرو:اُڇندڙ ميوو]] [[زمرو:ساپوناشيس ٻوٽا]] [[زمرو:1753 ۾ بيان ڪيل ٻوٽا]] [[زمرو:ڪارل لينيس پاران نالي ڪيل نباتاتي ٽيڪسا]] cn9qpcjwf5dz28tfgsnrbmdzoelh1wc 378570 378543 2026-05-17T13:52:23Z Ibne maryam 17680 378570 wikitext text/x-wiki {{Short description|ٽرپيڪل سدابهار وڻ جي هڪ جنس}} {{stack| {{speciesbox |name = چڪون (Sapodilla) |image = സപ്പോട്ട.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn | author1 = Martínez Salas, E. | author2 = Samain, M. | author3 = Oldfield, S. | name-list-style = amp | title = ''Manilkara zapota'' | article-number = e.T61964429A61964470 | year = 2021 | access-date = 23 June 2022}}</ref> |genus = Manilkara |species = zapota |authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) P.Royen |synonyms = [[#Synonyms|متن ڏسو]] }} {{nutritional value | name=چڪون، ڪچو | image=Sapodilla Malay with seeds.jpg | caption=ڦل، اڌ ڪٽيل منظر | kJ=347 | protein=0.44 g | fat=1.1 g | carbs=19.96 g | fiber=5.3 g | calcium_mg=21 | iron_mg=0.8 | magnesium_mg=12 | phosphorus_mg=12 | potassium_mg=193 | sodium_mg=12 | zinc_mg=0.1 | vitC_mg=14.7 | riboflavin_mg=0.02 | niacin_mg=0.2 | pantothenic_mg=0.252 | vitB6_mg=0.037 | folate_ug=14 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/food-details/167759/nutrients USDA ڊيٽابيس جي لنڪ] }} }} '''چيڪو''' (Chiku Fruit) سائنسي نالو، "مئنلڪئرا زئپوٽا" (Manilkara zapota) ۽ انگريزي نالو، "سئپوڊلا" (Sapodilla) آھي،<ref name=PLANTS>{{PLANTS | symbol = MAZA | taxon = Manilkara zapota | access-date = 23 June 2022}}</ref> هڪ تراپيڪل ميوو ۽ ساڳئي نالي جو [[سدابهار]] وڻ آهي، جن جو اصل وطن ڏکڻ ميڪسيڪو ۽ وچ آمريڪا آهي. هي وڻ وڏي مقدار ۾ [[ميڪسيڪو]]، [[ڀارت]]، [[پاڪستان]]، [[ٿائيلينڊ]]، [[ملائيشيا]] ۽ ڪيريبين علائقي ۾ پوکيو ويندو آهي. مانيلڪارا زپوٽا، عام طور تي ساپوڊيلا (اسپيني: ساپوٽ، چيڪوزاپوٽ، چيڪو، چيڪو، چيڪل، نسبيري، نيسپيرو يا صابڻ ايپل، ٻين نالن سان گڏ) جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو  هڪ سدا بهار وڻ آهي جيڪو ڏکڻ ميڪسيڪو ۽ وچ آمريڪا جو آهي. هڪ مثال قدرتي واقعو ساحلي يوڪاتان ۾، پيٽينز مينگروز ايڪوريجن ۾ آهي، جتي اهو هڪ ذيلي غالب ٻوٽي جي نسل آهي.[7] اهو اسپيني نوآباديات دوران فلپائن ۾ متعارف ڪرايو ويو هو.[8] اهو ميڪسيڪو ۽ ٽراپيڪل ايشيا ۾ وڏي مقدار ۾ پوکيو ويندو آهي، جنهن ۾ هندستان، پاڪستان، ٿائيلينڊ، ملائيشيا، ڪمبوڊيا، انڊونيشيا، ويٽنام، بنگلاديش، ۽ گڏوگڏ ڪيريبين ۾ شامل آهن. == عام نالا == چڪون جا اڪثر عام نالا جهڙوڪ "sapodilla"، "chiku" ۽ "chicozapote" اسپيني ٻوليءَ مان نڪتل آهن جنهن جي معنيٰ آهي "ننڍو سپوٽي".<ref name="Small">{{cite book |last1=Small |first1=Ernest |year=2011 |title=Top 100 Exotic Food Plants |location=Boca Raton, Louisiana, USA |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-5688-8 |pages=515–524}}</ref>{{rp|515}} == وضاحت == [[image:Sapodilla tree.jpg|thumb|left|چڪون جو وڻ]] چڪون جو وڻ 100 سالن تائين زنده رهي سگهي ٿو. هي وڻ 30 ميٽرن کان وڌيڪ اوچائي تائين وڌي سگهي ٿو، پر عام طور تي پوکيل وڻن جي اوچائي 9 کان 15 ميٽرن جي وچ ۾ هوندي آهي. ان جي کل (Bark) مان هڪ اڇو، چٽيندڙ مادو نڪرندو آهي جنهن کي '''چيڪل''' (Chicle) چيو ويندو آهي، جيڪو چيئنگ گم بنائڻ ۾ ڪم ايندو آهي. چڪون جو وڻ گرم ۽ ٽراپيڪل ماحول ۾ ئي زنده رهي سگهي ٿو. ٻج مان پوکڻ کانپوءِ هن وڻ کي ڦل ڏيڻ ۾ پنجن کان اٺن سالن جو وقت لڳندو آهي. === ڦل (ميوو) === چڪون جو ميوو هڪ وڏي ٻير وانگر هوندو آهي، جنهن جو قطر 4 کان 8 سينٽي ميٽر هوندو آهي. ڪچو ميوو سخت هوندو آهي ۽ ان مان چيڪل نڪرندو آهي، جڏهن ته پڪل ميوو نرم هوندو آهي. ميوي جي اندر جو گودو هلڪو پيلو يا ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ ان جي بناوت ناسپاتي (Pear) جهڙي داڻيدار هوندي آهي. هر ميوي ۾ هڪ کان ڇهه سخت، چمڪندڙ ۽ ڪارا ٻج هوندا آهن. پڪل چڪون جو ذائقو تمام مٺو هوندو آهي. ڪچو ميوو کائڻ سان وات خشڪ ٿي ويندو آهي ڇو ته ان ۾ ساپونين (Saponin) جي وڏي مقدار هوندي آهي. == حياتياتي اڀياس == تحقيق مان معلوم ٿيو آهي ته چڪون جي پنن مان نڪتل مادا ذيابطيس (Diabetes) کي گهٽائڻ، اينٽي آڪسيڊنٽ طور ڪم ڪرڻ ۽ ڪوليسٽرول کي گهٽائڻ ۾ مددگار ثابت ٿين ٿا.<ref>{{cite journal|vauthors=Fayek NM, Monem AR, Mossa MY, Meselhy MR, Shazly AH | title = Chemical and biological study of ''Manilkara zapota'' (L.) Van Royen leaves (Sapotaceae) cultivated in Egypt. | journal = Pharmacognosy Research | volume = 4 | issue = 2 | pages = 85–91 | year = 2012 | pmid = 22518080 | doi = 10.4103/0974-8490.94723 | pmc=3326762 | doi-access = free }}</ref> <gallery> File:Manilkara-zapota-yucatan.jpg File:Chikoo seeds.jpg File:Manilkara zapota.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 01.jpg File:Manilkara zapota - Nispero fruit and leaves 04.jpg File:Chikoo.JPG File:Sapodilla fruit from Bangladesh.jpg File:Sapodilla plant in Bangladesh.jpg </gallery> == استعمال == چڪون جو ميوو کائڻ ۾ تمام لذيڏ هوندو آهي. ان کان علاوه ان جي وڻ مان حاصل ٿيندڙ چيڪل مان چيئنگ گم تيار ڪئي ويندي آهي. == طب == '''چڪون''' (ٻيا نالا: هندستاني: چيڪوڦل، اردو - چيڪودانہ) ھڪ ميوو آهي، شڪل ۾ گول ۽ رنگ ۾ ڀورو ميرانجهڙو، آڙوءَ جيڏو ٿئي ٿو. سندس ڳر چاشنيدار لذيذ ۽ ٻرٻر نموني ٿئي ٿي، ٻج ڪارا ۽ گدري جي شڪل جا پڪا ڪندو آهي. '''مزاج''': معتدل ٿئي ٿو، سندس ٻڄ ڪوڙا ۽ بي مزي ٿين ٿا. '''خاصيت''': هيءُ معدي کي نرم ڪندڙ، اُڃ ۽ خشڪي هٽائيندڙ آهي. بدن کي ٿلهو ڪري ٿو ۽ هاضمو وڌائيندڙ آهي. هن ۾ حياتين Vitamins) ڪافي مقدار ٿئي ٿي.<ref>ڪتاب: فرھنگ جعفري؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ ايڊيشن: 2007ع؛ پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌي.</ref> == پڻ ڏسو == * [[سپوٽي]] == حوالا == {{Commons category}} {{Wikispecies}} {{Reflist|32em}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [http://www.crfg.org/pubs/ff/sapodilla.html CRFG Publications: Sapodilla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206195216/http://www.crfg.org/pubs/ff/sapodilla.html |date=2008-12-06 }} * [https://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sapodilla.html Sapodilla – Fruits of Warm Climates – Julia F. Morton] * [https://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sapodilla.html چيڪو – گرم علائقن جا ميوا – جوليا ايف. مورٽن] {{Taxonbar|from=Q14959}} [[زمرو:چيڪو]] [[زمرو:ميوا]] [[زمرو:سدابهار وڻ]] [[زمرو:سنڌ جا ميوا]] [[زمرو:ٽراپيڪل ميوا]] [[زمرو:پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست]] [[زمرو:منيلڪارا|زاپوٽا]] [[زمرو:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[زمرو:بيليز جا ٻوٽا]] [[زمرو:گوئٽي مالا جا ٻوٽا]] [[زمرو:اصلي آمريڪين مان نڪرندڙ فصلون]] [[زمرو:اُڇندڙ ميوو]] [[زمرو:ساپوناشيس ٻوٽا]] [[زمرو:1753 ۾ بيان ڪيل ٻوٽا]] [[زمرو:ڪارل لينيس پاران نالي ڪيل نباتاتي ٽيڪسا]] j44ylcgf3xlrmppdts8tpjwvgzhjngb 0 41195 378630 301353 2026-05-17T16:40:11Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378630 wikitext text/x-wiki دنيا ۾ ھزارين شھر آھن ۽ انھن ۾ وقت سان گڏوگڏ واڌارو پڻ ٿي رھيو آھي. هي هڪ مٿين 100 شهرن جي درجه بندي بين الاقوامي سياحن جي تعداد جي لحاظ کان، جنهن ۾ زمين، هوائي ۽ سمنڊ ذريعي، سياحتي يا ڪاروباري مقصدن لاءِ سڀ بين الاقوامي آمد شامل آهن، جي فهرست آهي. صلاحڪار فرم، يورو مانيٽر ۽ مالي خدمتن جي ڪارپوريشن، ماسٽر ڪارڊ (Mastercard) ڌارين سياحن جي تصور کي مختلف انداز ۾ بيان ڪن ٿا، ان ڪري انهن جي لاڳاپيل درجه بندي مختلف آهي. يورومانيٽر گهمڻ وارن جو شمار ڪري ٿو جيڪو ڪو به ماڻهو ڪنهن ٻئي ملڪ ۾ ڪنهن شهر ۾ گهٽ ۾ گهٽ 24 ڪلاڪن لاءِ، جنهن جي مدت 12 مهينن کان وڌيڪ نه هجي ۽ ادا ڪيل يا اڻ ادا ڪيل، اجتماعي يا خانگي رهائش ۾ رهيو آھي. هر آمد کي الڳ الڳ ڳڻيو ويندو آهي ۽ انهن ۾ شامل آهن جيڪي ماڻهو سال ۾ هڪ ڀيرو کان وڌيڪ سفر ڪن ٿا ۽ ماڻهو هڪ سفر دوران ڪيترن ئي شهرن جو دورو ڪن ٿا. ترقي وارو ڪالم گذريل سال جي بين الاقوامي آمدن جو مقابلو ڪري ٿو. ماسٽر ڪارڊ گلوبل ڊيسٽينشنز سٽيز انڊيڪس هڪ گهمڻ واري کي صرف ان صورت ۾ شمار ڪري ٿو جڏهن ڪو ماڻهو رات جو گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڀيرو شهر ۾ رهي. آمدني ڪالم رقم هر شهر ۾ سياحن جي خرچ کي ڏيکاري ٿو. انهن شهرن لاءِ جيڪي سڌي طرح غير ملڪي سرزمين تي لڳل آهن، ملڪ کان ٻئي ملڪ تائين سرحد پار ڪرڻ وارن کي بين الاقوامي سياحن ۾ شمار نه ڪيو ويندو آهي. ==سال 2024ع ٽاپ 10 درجه بندي== يورومانيٽر جي مطابق سال 2024ع ۾ مٿيان 10 سڀ کان وڌيڪ دورو ڪيل شهر هئا:<ref>{{cite web |title=Euromonitor International reveals world’s Top 100 City… |url=https://www.euromonitor.com/press/press-releases/december-2024/euromonitor-international-reveals-worlds-top-100-city-destinations-for-2024#:~:text=Paris%20retained%20the%20title%20of,events%20to%20boost%20tourism%20revenues. |website=Euromonitor |access-date=6 January 2025 |date=4 December 2024}}</ref> {| class="wikitable sortable" !رتبو !شهر !ملڪ !آمدون 2024ع !آمدن واڌ |- |1 |[[بينڪاڪ|بئنڪاڪ]] |[[ٿائيلينڊ|ٿائلينڊ]] |32,400,000 |37% |- |2 |[[استنبول]] |{{TUR}} |23,000,000 |14% |- |3 |[[لنڊن]] |[[برطانيه]] |21,700,000 |7% |- |4 |[[هانگ ڪانگ]] |[[هانگ ڪانگ]] |20,500,000 |19% |- |5 |[[مڪو|مڪه مڪرمه]] |[[سعودي عرب]] |19,300,000 |20% |- |6 |[[انتاليه]] |{{TUR}} |19,300,000 |17% |- |7 |[[دبئي]] |[[گڏيل عرب اماراتون|گڏيل عرب امارتون]] |18,200,000 |8% |- |8 |[[ميڪائو|مڪاو]] |[[ميڪائو|مڪاو]] |18,000,000 |26% |- |9 |[[پيرس]] |[[فرانس]] |17,400,000 |2% |- |10 |[[ڪوالالمپور|ڪوالا لمپور]] |{{MYS}} |16,500,000 |73% |} ==سال 2023ع ٽاپ 10 درجه بندي== The top 10 most visited cities in 2023 according to Euromonitor were:<ref>{{Cite web |date=2023-12-13 |title=Euromonitor International’s report reveals world’s Top 100… |url=https://www.euromonitor.com/press/press-releases/dec-2023/euromonitor-internationals-report-reveals-worlds-top-100-city-destinations-for-2023 |access-date=2024-02-29 |website=Euromonitor}}</ref> {| class="wikitable sortable" !Rank !City !Country /<br />Territory !Arrivals 2023 !Growth<br />in arrivals |- |1 |[[Istanbul]] |{{TUR}} |20,200,000 |26% |- |2 |[[London]] |{{GBR}} |18,800,000 |17% |- |3 |[[Dubai]] |{{ARE}} |16,800,000 |18% |- |4 |[[Antalya]] |{{TUR}} |16,500,000 |29% |- |5 |[[Paris]] |{{FRA}} |15,500,000 |4% |- |6 |[[Hong Kong]] |{{HKG}} |14,700,000 |2,495% |- |7 |[[Bangkok]] |{{THA}} |12,200,000 |142% |- |8 |[[New York City]] |{{USA}} |11,700,000 |24% |- |9 |[[Mecca]] |{{SAU}} |10,800,000 |124% |- |10 |[[Cancún]] |{{MEX}} |10,800,000 |13% |} ==2016 کان 2018ع تائين مٿي 100درجابندي== The 100 most visited cities in 2018/2016 according to Euromonitor and Mastercard were:<ref name=":0" /><ref name=":1" /> {| class="wikitable sortable" !Rank<br />(Euromonitor) !Rank<br />(Mastercard) !City !Country /<br />Territory !Arrivals 2018<br />(Euromonitor) !Arrivals 2016<br />(Mastercard) !Growth<br />in arrivals<br />(Euromonitor) !Income<br />(billions $)<br />(Mastercard) |- |1 |11 |[[Hong Kong]] ||{{HKG}} |29,262,700 |8,370,000 |5.0% |6.84 |- |2 |1 |[[Bangkok]] |{{THA}} |24,177,500 |21,470,000 |7.7% |14.84 |- |3 |2 |[[London]] |{{GBR}} |19,233,000 |19,880,000 |−3.0% |19.76 |- |4 | |[[Macau]] |{{MAC}} |18,931,400 | |9.2% | |- |5 |6 |[[Singapore]] |{{SGP}} |18,551,200 |12,110,000 |5.3% |12.54 |- |6 |3 |[[Paris]] |{{FRA}} |17,560,200 |18,030,000 | 10.9% |12.88 |- |7 |4 |[[Dubai]] |{{ARE}} |15,920,700 |15,270,000 |0.8% |31.30 |- |8 |5 |[[New York City]] |{{USA}} |13,600,000 |12,750,000 |3.8% |18.52 |- |9 |7 |[[Kuala Lumpur]] |{{MYS}} |13,434,300 |12,020,000 |4.6% |11.34 |- |10 |8 |[[Istanbul]] |{{TUR}} |13,433,000 |11,950,000 | 25.2% |7.54 |- |11 |48 |[[Delhi]] |{{IND}} |12,645,300 |2,580,000 |24.5% |1.91 |- |12 | |[[Antalya]] |{{TUR}} |12,438,800 | |31.2% | |- |13 |54 |[[Shenzhen]] |{{CHN}} |12,202,100 |2,120,000 |1.1% |0.83 |- |14 |27 |[[Mumbai]] |{{IND}} |10,590,100 |4,860,000 |17.9% |3.60 |- |15 | |[[Palma de Mallorca]] |{{ESP}} |10,580,000 |8,960,000 | | |- |16 | |[[Phuket]] |{{THA}} |10,550,700 | |4.4% | |- |17 |16 |[[Rome]] |{{ITA}} |10,065,400 |7,120,000 |5.6% |4.47 |- |18 |9 |[[Tokyo]] |{{JPN}} |9,985,100 |10,700,000 |4.6% |13.48 |- |19 | |[[Pattaya]] |{{THA}} |9,606,400 | |5.1% | |- |20 |15 |[[Taipei]] |{{TWN}} |9,597,800 |7,350,000 |3.5% |9.60 |- |21 | |[[Mecca]] |{{SAU}} |9,565,200 | |−2.4% | |- |22 |36 |[[Guangzhou]] |{{CHN}} |9,004,800 |3,700,000 |0.0% |1.66 |- |23 |20 |[[Prague]] |{{CZE}} |8,948,600 |5,810,000 |1.6% |2.70 |- |24 | |[[Medina]] |{{SAU}} |8,547,200 | |−2.4% | |- |25 |10 |[[Seoul]] |{{KOR}} |8,431,400 |10,200,000 | 10.1% |11.30 |- |26 |13 |[[Amsterdam]] |{{NLD}} |8,354,200 |8,000,000 |6.5% |4.20 |- |27 | |[[Agra]] |{{IND}} |8,138,200 | |22.5% | |- |28 |24 |[[Miami]] |{{USA}} |8,121,300 |5,240,000 |4.1% |8.15 |- |29 |17 |[[Osaka]] |{{JPN}} |7,861,500 |7,020,000 |19.0% |3.39 |- |30 | |[[Las Vegas]] |{{USA}} |6,639,300 | | 4.7% | |- |31 |19 |[[Shanghai]] |{{CHN}} |7,483,500 |6,120,000 |4.0% |5.00 |- |32 |42 |[[Ho Chi Minh City]] |{{VNM}} |7,200,000 |3,050,000 |15.4% |3.12 |- |33 | |[[Denpasar]] |{{IDN}} |7,185,600 | |15.2% | |- |34 |12 |[[Barcelona]] |{{ESP}} |6,714,500 |8,200,000 |6.8% |9.28 |- |35 |21 |[[Los Angeles]] |{{USA}} |6,591,300 |5,600,000 |−1.4% |8.10 |- |36 |14 |[[Milan]] |{{ITA}} |6,481,300 |7,650,000 |2.1% |4.56 |- |37 |30 |[[Chennai]] |{{IND}} |6,422,800 |4,370,000 |26.3% |3.24 |- |38 |18 |[[Vienna]] |{{AUT}} |6,410,300 |6,690,000 |3.6% |4.54 |- |39 | |[[Johor Bahru]] |{{MYS}} |6,396,000 | |14.8% | |- |40 | |[[Jaipur]] |{{IND}} |6,383,400 | |20.7% | |- |41 | |[[Cancún]] |{{MEX}} |6,041,000 | |0.0% | |- |42 |26 |[[Berlin]] |{{DEU}} |5,959,400 |4,940,000 |5.9% |5.00 |- |43 | |[[Athens]] |{{GRC}} |5,755,000 | |7.1% | |- |44 | |[[Orlando, Florida|Orlando]] |{{USA}} |5,553,600 | |5.4% | |- |45 |59 |[[Moscow]] |{{RUS}} |5,510,000 |1,830,000 |14.8% |0.94 |- |46 | |[[Venice]] |{{ITA}} |5,502,500 | |3.5% | |- |47 |22 |[[Madrid]] |{{ESP}} |5,440,100 |5,260,000 |3.2% |8.02 |- |48 | |[[Ha Long]] |{{VNM}} |5,294,800 | |22.0% | |- |49 |28 |[[Riyadh]] |{{SAU}} |5,267,500 |4,590,000 |−2.4% |1.69 |- |50 |25 |[[Dublin]] |{{IRL}} |5,213,400 |4,970,000 |4.6% |1.87 |- |51 | |[[Florence]] |{{ITA}} |5,059,900 | |2.4% | |- |52 | |[[Jerusalem]] |{{ISR}} |4,800,000<ref name="Euromonitor 2018 data">{{cite news |title=Jerusalem Is Having a Tourism Moment, Report Shows |url=https://m.calcalistech.com/Article.aspx?guid=3751519 |access-date=19 February 2022 |agency=Calcalis International |archive-date=19 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219203536/https://m.calcalistech.com/Article.aspx?guid=3751519 |url-status=dead }}</ref> | |38% | |- |53 |52 |[[Hanoi]] |{{VNM}} |4,687,000 |2,200,000 |9.0% |1.28 |- |54 |29 |[[Toronto]] |{{CAN}} |4,510,300 |4,520,000 |5.2% |2.16 |- |55 |39 |[[Johannesburg]] |{{ZAF}} |4,120,800 |3,600,000 |1.3% |1.73 |- |56 |35 |[[Sydney]] |{{AUS}} |4,090,600 |3,750,000 |3.2% |6.40 |- |57 |23 |[[Munich]] |{{DEU}} |4,066,600 |5,250,000 |6.2% |5.32 |- |58 |65 |[[Jakarta]] |{{IDN}} |4,033,000 |1,550,000 |12.4% |1.19 |- |59 |31 |[[Beijing]] |{{CHN}} |4,002,400 |4,050,000 |2.0% | 4.08 |- |60 |85 |[[Saint Petersburg]] |{{RUS}} |3,996,000 |990,000 |11.0% |0.51 |- |61 |45 |[[Brussels]] |{{BEL}} |3,942,000 |2,710,000 |14.9% |1.92 |- |62 |40 |[[Budapest]] |{{HUN}} |3,822,800 |3,360,000 |4.6% |0.95 |- |63 |40 |[[Naples]] |{{ITA}} |3,765,000 | | | |- |64 |37 |[[Lisbon]] |{{PRT}} |3,539,400 |3,630,000 |0.5% |1.43 |- |65 | |[[Dammam]] |{{SAU}} |3,498,900 | |−2.4% | |- |66 | |[[Penang|Penang Island]] |{{MYS}} |3,437,100 | |7.6% | |- |67 | |[[Iraklio|Heraklion]] |{{GRC}} |3,371,800 | |7.1% | |- |68 | |[[Kyoto]] |{{JPN}} |3,294,200 | |3.0% | |- |69 | |[[Zhuhai]] |{{CHN}} |3,259,700 | |2.4% | |- |70 |34 |[[Vancouver]] |{{CAN}} |3,212,100 |3,900,000 |7.1% |2.12 |- |71 | |[[Chiang Mai]] |{{THA}} |3,196,000 | |2.1% | |- |72 |64 |[[Copenhagen]] |{{DNK}} |3,069,700 |1,630,000 |3.6% |0.91 |- |73 |33 |[[San Francisco]] |{{USA}} |2,901,000 |3,930,000 |0.0% |5.93 |- |74 |47 |[[Melbourne]] |{{AUS}} |2,889,000 |2,650,000 |5.8% |4.94 |- |75 |70 |[[Warsaw]] |{{POL}} |2,850,000 |1,370,000 |1.8% |0.51 |- |76 | |[[Marrakesh]] |{{MAR}} |2,838,100 | |6.3% | |- |77 |62 |[[Kolkata]] |{{IND}} |2,826,500 |1,720,000 |10.4% |1.27 |- |78 | |[[Cebu City]] |{{PHL}} |2,805,100 | |24.9% | |- |79 | |[[Auckland]] |{{NZL}} |2,798,900 | |5.0% | |- |80 |86 |[[Tel Aviv]] |{{ISR}} |2,777,000 |990,000 |7.9% |1.31 |- |81 | |[[Guilin]] |{{CHN}} |2,747,000 | |10.4% | |- |82 | |[[Honolulu]] |{{USA}} |2,737,300 | |1.9% | |- |83 | |[[Hurghada]] |{{EGY}} |2,735,700 | |46.8% | |- |84 | |[[Kraków]] |{{POL}} |2,732,000 | |3.9% | |- |85 | |[[Muğla]] |{{TUR}} |2,723,800 | |37.4% | |- |86 |57 |[[Buenos Aires]] |{{ARG}} |2,685,700 |2,020,000 | 5.2% |1.69 |- |87 | |[[Chiba, Chiba|Chiba]] |{{JPN}} |2,683,900 | | 10.4% | |- |88 |38 |[[Frankfurt am Main]] |{{DEU}} |2,636,000 |3,620,000 |5.6% |3.67 |- |89 |55 |[[Stockholm]] |{{SWE}} |2,604,600 |2,080,000 |5.3% |1.68 |- |90 |32 |[[Lima]] |{{PER}} |2,535,400 |4,030,000 |8.0% |1.44 |- |91 | |[[Da Nang]] |{{VNM}} |2,505,000 | |25.0% | |- |92 | |[[Batam]] |{{IDN}} |2,492,600 | |11.9% | |- |93 | |[[Nice]] |{{FRA}} |2,466,800 | | 6.0% | |- |94 | |[[Fukuoka]] |{{JPN}} |2,436,900 | |20.3% | |- |95 |41 |[[Abu Dhabi]] |{{ARE}} |2,402,800 |3,140,000 |7.1% |2.65 |- |96 | |[[Jeju-si|Jeju]] |{{KOR}} |2,349,200 | | −3.3% | |- |97 | |[[Porto]] |{{PRT}} |2,341,300 | |4.9% | |- |98 | |[[Rhodes (city)|Rhodes]] |{{GRC}} |2,337,700 | |7.3% | |- |99 |71 |[[Rio de Janeiro]] |{{BRA}} |2,278,300 |1,370,000 | 1.2% |0.97 |- |100 | |[[Krabi]] |{{THA}} |2,255,300 | |6.5% | |- | |97 |[[Bangalore]] |{{IND}} |2,239,200 |740,000 |25.7% |0.55 |- | |43 |[[Mexico City]] |{{MEX}} | |2,980,000 | |2.27 |- | |44 |[[Punta Cana]] |{{DOM}} | |2,730,000 | |2.95 |- | |49 |[[São Paulo]] |{{BRA}} | |2,300,000 | |1.50 |- | |50 |[[Zürich]] |{{CHE}} | |2,240,000 | |2.23 |- | |51 |[[Montreal]] |{{CAN}} | |2,240,000 | |1.08 |- | |53 |[[Washington, D.C.|Washington D.C.]] |{{USA}} | |2,180,000 | |2.54 |- | |56 |[[Chicago]] |{{USA}} | |2,080,000 | |2.95 |- | |58 |[[Düsseldorf]] |{{DEU}} | |1,950,000 | |1.98 |- | |60 |[[Boston]] |{{USA}} | |1,740,000 | |2.18 |- | |61 |[[Chengdu]] |{{CHN}} | |1,740,000 | |0.60 |- | |63 |[[Edinburgh]] |{{GBR}} | |1,660,000 | |1.13 |- | |64 |[[San Jose, California|San Jose]] |{{USA}} | |1,630,000 | |0.86 |- | |68 |[[Tehran]] |{{IRN}} | |1,520,000 | |0.31 |- | |69 |[[Houston]] |{{USA}} | |1,500,000 | |2.48 |- | |72 |[[Hamburg]] |{{DEU}} | |1,450,000 | |1.47 |- | |73 |[[Cape Town]] |{{ZAF}} | |1,370,000 | |1.00 |- | |74 |[[Manila]] |{{PHL}} | |1,320,000 | |0.98 |- | |75 |[[Bogotá|Bogota]] |{{COL}} | |1,260,000 | |1.35 |- | |76 |[[Xi'an]] |{{CHN}} | |1,210,000 | |0.63 |- | |77 |[[Beirut]] |{{LBN}} | |1,160,000 | |1.12 |- | |78 |[[Geneva]] |{{CHE}} | |1,150,000 | |1.14 |- | |79 |[[Colombo]] |{{LKA}} | |1,130,000 | |0.95 |- | |80 |[[Xiamen]] |{{CHN}} | |1,090,000 | |0.93 |- | |81 |[[Bucharest]] |{{ROU}} | |1,050,000 | |0.31 |- | |82 |[[Casablanca]] |{{MAR}} | |1,050,000 | |0.62 |- | |83 |[[Atlanta]] |{{USA}} | |1,020,000 | |1.47 |- | |84 |[[Sofia]] |{{BGR}} | |1,010,000 | |0.44 |- | |87 |[[Dalian]] |{{CHN}} | |940,000 | |0.55 |- | |88 |[[Montevideo]] |{{URY}} | |930,000 | |0.55 |- | |89 |[[Amman]] |{{JOR}} | |930,000 | |0.94 |- | |90 |[[Hangzhou]] |{{CHN}} | |900,000 | |0.43 |- | |91 |[[Pune]] |{{IND}} | |900,000 | |0.66 |- | |92 |[[Durban]] |{{ZAF}} | |830,000 | |0.29 |- | |93 |[[Dallas]] |{{USA}} | |780,000 | |1.13 |- | |94 |[[Accra]] |{{GHA}} | |760,000 | |0.53 |- | |95 |[[Quito]] |{{ECU}} | |750,000 | |0.42 |- | |96 |[[Tianjin]] |{{CHN}} | |750,000 | |2.24 |- | |98 |[[Qingdao]] |{{CHN}} | |730,000 | |0.53 |- | |100 |[[Lagos]] |{{NGA}} | |710,000 | |0.16 |} ==ملڪن جي لحاظ کان شهر== ===پاڪستان=== # [[اسلام آباد]] # [[ڪراچي]] # [[حيدرآباد]] # [[لاھور]] # [[ملتان]] # [[فيصل آباد]] # [[راولپنڊي]] # [[ڪوئيٽا]] # [[مظفرآباد]] # [[ايبٽ آباد]] # [[پشاور]] ====وفاق==== * [[اسلام آباد]] ====سنڌ جا شھر==== [[ڪراچي]] • [[حيدرآباد]] • [[سکر]] • [[لاڙڪاڻو]] • [[خيرپور]] • [[جيڪب آباد]]، [[نوابشاھ]]، [[دادو]]، [[بدين]]، [[سانگھڙ]]، [[ڄامشورو]]، [[ڪوٽڙي]]، [[ٺٽو]]، [[مٺي]]، [[شهدادڪوٽ]]، [[گھوٽڪي]]، [[ڪنڌڪوٽ]]، [[ڪشمور]]، [[اٻاوڙو]]، [[ميرپور ساڪرو]]، [[ميرپورخاص]]، [[ميرپور ماٿيلو]]، [[ٺل]]، [[ڳڙھي ياسين]]، [[ڳڙهي خيرو]]، [[نئون ديرو]]، [[رتوديرو]]، [[ڏوڪري]]، [[وارھ]]، [[قمبر]]، [[ميروخان]]، [[باڊھ]]، [[محراب پور]]، [[پڪا چانگ]]، [[ٺري ميرواھ]]، [[گمبٽ]]، [[راڻيپور، سنڌ|راڻيپور]]، [[سوڀوديرو]]، [[پير جو ڳوٺ]]، [[ڪنگري]]، [[ڏھرڪي]]، [[شڪارپور]]،[[خانپور]]، [[لکي غلام شاھ]]، [[ٽنڊوالهيار]]، [[خيرپورناٿن شاھ]]، [[ميھڙ]]، [[ماتلي]]،[[تلھار]]، [[ڪڪڙ (شھر)|ڪڪڙ]]، [[سن]]،[[لڪي شاھ صدر]]، [[مانجھند]]، [[پيٽارو]]،[[جوھي]]، [[نوشهرو فيروز]]، [[مورو]]، [[نيو جتوئي]]، [[ڀريا روڊ]]، [[ڪنڊيارو]]، [[ھالاڻي]]،[[ھالا نئون]]، [[پراڻا ھالا|ھالا پراڻو]]، [[ڀان سيدآباد]]، [[نيوسعيدآباد]]، [[سيوھڻ]]، [[خدا آباد]]، [[ٿاڻو بولا خان]]، [[اڏيرولال وليج]]، [[اڏيرولال اسٽيشن]]، [[شھداپور]]، [[ٽنڊو آدم]]،[[ٽنڊو باگو]]، [[ٽنڊو محمد خان]]، [[گولاڙچي]]،[[خانڳڙھ]]، [[ٽنڊوڄام]]، [[تنگواڻي]]، [[کھڙا]]، [[ڪوٽ ڏيجي]]، [[سيٺارجا]]، [[ھنڱورجا]]، [[چونڊڪو]]، [[ڳاڙهي موري (شھر)]]، [[آريجا]]، [[باقراڻي]]، [[سجاول جوڻيجو]]، [[سجاول]]، [[مٽياري]]، [[پليجاڻي]]، [[ڊگھڙي]]، [[ڪوٽ غلام محمد]]، [[جھڏو]]،[[سنڌڙي]]، [[حسين بخش مري]]، [[شجاع آباد]]، [[دوڙ]]، [[قاضي احمد]]، [[سڪرنڊ]]، [[ٺاروشاھ]]، [[مٺياڻي]]، [[درازا]]، [[دولت پور]]، [[شاھپور جھانيان]]، [[نواب ولي محمد ٽائون]]، [[ڀٽ شاھ]]، [[قبو سعيد خان]]، [[کپرو]]، [[جھول]]، [[ڄام نواز علي]]، [[شاھپور چاڪر]]، [[ننگريجا]]، [[سنجھورو]]،[[ٻيراڻي]]، [[کيبراڻي]]، [[جھنڊو مري]]، [[سلطان ڪوٽ]]، [[ڌامراها]]، [[ماھوٽا]]، [[پنوعاقل]]، [[روھڙي]]، [[چمبڙ]]، [[ٽنڊو غلام حيدر]]، [[بلڙي شاھ ڪريم]]، [[نئون ڪوٽ]]، [[ننگر پارڪر]]، [[جيمس آباد]]،[[عمرڪوٽ]]، [[ڪنري]]، [[سامارو]]، [[گھارو]]، [[ڌاٻيجي]]، [[نوري آباد]]، [[ڇاڇرو]]، [[ڏيپلو]]، [[ڪلوئي]]، [[ڪيٽي بندر]]، [[گھوڙاٻاڙي]]، [[پٿورو]]، [[جاتي]]، [[شاھ بندر]] ====پنجاب جا شھر==== [[لاھور]]، [[ملتان]]، [[فيصل آباد]]، [[راولپنڊي]]، [[ساھيوال]]، [[گجرات (پاڪستان)|گجرات]]، [[گجرانوالا]]، [[شيخوپوره]]، [[قصور]]، [[پاڪ پتن]]، [[ڊيرا غازي خان|ديرا غازي خان]]، [[ميانوالي]]، [[جھلم]]، [[بھاولپور]]، [[سيالڪوٽ]]، [[اٽڪ]]، [[ٽيڪسيلا]]، [[چڪوال]]، [[بھاول نگر]]، [[صادق آباد]]، [[رحيم يار خان]]، [[ڪوٽ عدو|ڪوٽ ادو]]، [[چنيوٽ]]، [[احمدپور شرقي]]، [[وھاڙي]]، [[ڪوٽ مومن]]، [[تلہ گنگ]]، [[سرگوڌا]]، [[راجن پور]]، [[ڀڪر]]، [[حافظ آباد]]، [[جھنگ]]، [[خانيوال]]، [[خوشاب]]، [[ليہ]]، [[لوڌران]]، [[منڊي بھاؤالدين]]، [[مظفرڳڙھ]]، [[نارووال]]، [[نانڪانا صاحب|ننڪانا صاحب]]، [[اوڪاڙا]]، [[ٽوبا ٽيڪ سنگھ]]، [[فتح جنگ]]، [[حضرو]]، [[حسن ابدال]]، [[پنڊي گھيب]]، [[چشتيان]]، [[فورٽ عباس]]، [[ھارون آباد]]، [[منچن آباد]]، [[حاصل پور]]، [[خيرپورتاميوالي]]، [[يزمان]]، [[دريا خان]]، [[ڪلورڪوٽ]]، [[منڪيرا]]، [[ڪلرڪھار]]، [[چوئا سعيدان شاھ]]، [[لاوا (شھر)|لاوا]]، [[ڀوانا]]، [[تونسہ]]، [[سمندري]]، [[تاندليانوالا]]، [[جڙانوالا]]، [[چڪ جھمرا]]، [[وزيرآباد]]، [[ڪامونڪي]]، [[نوشھرہ ورڪان]]، [[کاريان]]، [[سرائي عالمگير]]، [[جلال پور جٽا]]، [[اٺارا ھزاري]]، [[پنڊ دادن خان]]، [[شورڪوٽ]]، [[احمدپور سيال]]، [[سوھاوا]]، [[دينا]]، [[ڦول نگر]]، [[پتوڪي]]، [[ڪوٽ راڌا ڪشن]]، [[چونيان]]، [[ڇانگا مانگا]]، [[جھانيان]]، [[ڪبير والا]]، [[ميان چنو]]، [[نورپور ٿل]]، [[قائدآباد، پنجاب|قائدآباد]]، [[نوشھرہ واديءسون]]، [[چئوبارا]]، [[ڪروڙ لعل عيسن]]، [[ڀڪر]]، [[ڪھرور پڪا]]، [[دنياپور]]، [[ملڪوال]]، [[فاليا]]، [[عيسي خيل]]، [[پيپلان]]، [[علي پور]]، [[جتوئي، پنجاب|جتوئي]]، [[ظفروال]]، [[شڪرڳڙھ]]، [[ديپالپور]]، [[رينالا خورد]]، [[بصير پور]]، [[فتح پور، پنجاب|فتح پور]]، [[راجووال]]، [[حويلي لاکا]]، [[ڀيلا گلاب سنگھ]]، [[ستگھارا]]، [[شير ڳڙھ]]، [[گوگيرا]]، [[عارف والا]]، [[خانپور، پنجاب|خانپور]]، [[ميانوالي قريشيان]]، [[لياقت پور]]، [[ڪوٽ سبزل]]، [[ڄام پور]]، [[روجھان]]، [[گوجر خان]]، [[ڪلر سيدان]]، [[ڪھوٽہ]]، [[ڪوٽلي ستيان]]، [[مري]]، [[چيچاوطني]]، [[ڀيرا]]، [[ڀلوال]]، [[شاھپور]]، [[سلانوالي]]، [[فيروزوالا]]، [[مريدڪي]]، [[شرقپور]]، [[صفدر آباد]]، [[ڊسڪه]]، [[پسرور]]، [[سمبڙيال]]، [[گوجرا]]، [[ڪماليا]]، [[پير محل]]، [[بوريوالا]]، [[ميلسي]]، [[ڪرمپور]]، [[جلاجيم]]، [[گاگو]]، ====بلوچستان جا شھر==== • [[ڪوئيٽا]] • [[سبي]] • [[نصيرآباد]] • [[جعفرآباد]] • [[خضدار]] •[[تربت]] • [[گوادر]] • [[لسٻيلو ضلعو|لسٻيلو]] • [[حب، بلوچستان|حب شھر]] • [[ژوب]] • [[قلات]] • [[جھل مگسي]] • [[آواران]]، [[بارکان]] • [[ڍاڍر]]، [[پسني]] • [[چاغي]] • [[ڊيره بگٽي|ڊيرو بگٽي]] • [[ھرنائي]] • [[ڊيرا الھيار]] • [[خاران]]، [[ڪوھلو]]، [[چمن]]، [[قلعہ سيف الله]]، [[اٿل]]، [[لورالائي]] • [[مستونگ]] • [[موسي خيل بازار]] • [[ڊيرا مراد جمالي]] • [[نوشڪي]] • [[پنجگور]] • [[پشين]] • [[شيراني]]، [[واشوڪ]] • [[زيارت]] • [[بختيارآباد]]، [[صحبتپور]] • [[سوراب]]، [[دڪي]]، [[جھل جھائو]] • [[ماشڪئي]]، [[ڀاگ]]، [[مچ]] • [[آب گم]]، [[کتان]]، [[اموري]] • [[دالبندين]] • [[نوڪنڊي]]، [[تفتان]]، [[يڪمچ]]، [[سئي]]، [[گنداخہ]] • [[جھٽ پٽ]]، [[اوستا محمد]]، [[منگچر]]، [[وڍ]]، [[زھري]] • [[زرغون]]، [[پنجپئي]] ====خيبرپختونخوا جا شھر==== [[ايبٽ آباد]] • [[ڊيرا اسماعيل خان]] • [[بنون]] • [[دير بالا]]، [[لوئر دير]]، [[ميران شاھ]]، [[چترال]]، [[نوشھرہ]]، [[لڪي مروت]]، [[بٽگرام]]، [[بونير]] • [[چارسده]]، [[ھنگو]]، [[ھري پور]]، [[ڪرڪ]] • [[ڪوھاٽ]]، [[داسو]]، [[پلاس]]،[[ڪلوئي پلاس]]، [[مالاڪنڊ]] • [[مانسھرہ]]، [[مردان]]، [[پشاور]] • [[صوابي]]، [[سوات]] • [[الپوري]] • [[ٽانڪ]]، [[جوڊبا]] • [[حويليان]] • [[ڊوميل]]، [[الائي]]، [[ڊگر]]، [[گاگلا]]، [[چملا]]، [[چغرزئي]] • [[گديزئي]]، [[تنگي]]، [[شب قدر (شھر)|شب قدر]] • [[مستوج]]، [[ڪولاچي]] • [[درابان]]، [[پروئا پھاڙپور]]، [[شرينگل]]، [[واري (شھر)|واري]]، [[اڊينزئي]] • [[بلامبٽ]]، [[خال]]، [[لال قلعہ]] • [[موندا]]، [[ثمر باغ]]، [[تيمرگره]]، [[ٿل]]، [[غازي]]، [[خانپور (ڪي پي ڪي)|خانپور]]، [[بانڊا دائود شاھ]] • [[تخت نصرتي]] • [[لچي (شھر)|لاچي]]، [[ڪانڊيا]] • [[پٽن]] • [[درگئي]]، [[بفا پکل]] • [[دربند]] • [[بالاڪوٽ]]، [[اوگي]] • [[جھانگيرا]]، [[پبي]]، [[ٽوپي]] • [[لھور]]، [[لزار]]، [[پوران]] • [[بيشام]]، [[مارتونگ]] ====آزاد ڪشمير جا شھر==== [[مظفرآباد]] • [[ڪوٽلي]] • [[ڀمبر]] • [[اٿمقام]] • [[راولا ڪوٽ]] • [[فارورڊ ڪھوٽہ]] • [[باغ (شھر)|باغ]] • [[پلندري]]، [[ديال (شھر)|ديال]]، [[چڪسواري]]، [[فتح پور ٿاڪيالا]]، [[نڪيال]]، [[برنالا]] • [[سماھني]]، [[ڳڙهي دوپٽا]]، [[تيٿوال]]، [[ھٽيان بالا]] • [[چڪار]] • [[ليپا]] • [[شاردا]] • [[جاگران]]، [[ممتاز آباد]]، [[خورشيد آباد]]، [[ڌيرڪوٽ]] ====گلگت بلتستان جا شھر==== [[خپلو]] • [[شگر]] • [[کرمنگ ضلعو|کرمنگ]] • [[اسڪردو]] • [[گلگت]] • [[گاھڪوچ]]، [[علي آباد، ھنزہ|علي آباد]]، [[نگرخاص]] • [[چلاس]] • [[عيدگاھ (شھر)|عيدگاھ]] • [[ٿگس]] • [[سدپارا]] • [[حسين آباد]] • [[سرمڪ]] • [[طولتي]] • [[دمبداس]] • [[ڦندر]] • [[ڪريم آباد]] • [[تانگير]] • [[داريل]] ===ڀارت=== # [[لکنئو]] # [[احمد آباد]] # [[ممبئي]] # [[بنگلورو]] # [[نئين دهلي]] # [[ڪولڪتا]] # [[چينائي]] # [[سري نگر]] # [[حيدرآباد، ڀارت]] ====اتر پرديش==== [[سھارانپور]]، [[شاملي]]، [[مظفرنگر]]،[[سامڀل]]، [[رامپور]]، [[امروھا]]، [[مراد آباد]]، [[بجنور]]، [[بريلي]]، [[بدايون]] • [[پيلي ڀيٽ]] • [[شاھجھانپور]] • [[سھسوان]] • [[نواب گنج]] • [[لکنئو]] • [[ھردوئي]] • [[لکمپور خيري]] • [[رائي بريلي]] •[[سيتاپور]] • [[انائو]] •[[گونڊا]] • [[ديويپتن]] • [[بھرائچ]] •،[[شراوستي]] • [[بلرام پور]] • [[بستي]] •،[[سڌارٿا نگر]] • [[سنت ڪبير نگر]] • [[گورکپور]] • [[خوشي نگر]] • [[ديئوريا]] • [[مھاراج گنج]]،[[باغپٽ]] • [[ميروت]] • [[غازي آباد]] • [[ھاپور]] • [[گوتم ٻڌ نگر]] • [[بلند شھر]] • [[علي ڳڙھ]] • [[ايتہ]] •،[[ھٿرس]] • [[ڪاسگنج]] • [[آگرو]] • [[فيروزآباد]] •،[[مني پوري]] • [[ماٿورا]] • [[ڪانپور ديھات]] • [[اورائيا]] • [[اتاوا]] • [[فرخ آباد]] • [[ڪانپور نگر]] • [[قنوج]] • [[امبيدڪر نگر]] • [[اميٿي]] • [[بارابانڪي]] • [[فيض آباد]] • [[سلطان پور]] • [[اعظم ڳڙھ]] • [[باليا]] • [[مائو]] • [[جھانسي]] • [[جالائون]] • [[لليت پور]] • [[بانڊا]] • [[چتراڪوت]] • [[ھمير پور]] • [[ماھوبا]] • [[الہ آباد]] • [[ايتاوا]] • [[فرخ آباد]] • [[فتح پور]] • [[ڪانپور]] • [[ورانسي]] • [[جون پور]] • [[چندائولي]] • [[غازي پور]] • [[مرزاپور]] • [[چنارپور]] • [[ونڌياچل]] • [[ڀدوھي]] • [[سورياوان]] • [[سنت روي داس نگر]] • [[سون ڀادرا]] • [[رام ڳڙھ]] • [[شڪتي نگر]] • [[گوپي گنج]] ====گجرات==== [[احمد آباد]] • [[ویدودارا]] • [[آنند ]] • [[ڇوٽا ادئيپور]] • [[ماھي ساگر]] • [[پانچ محل]] • [[گانڌي نگر]] • [[آراوالي]] • [[بناسڪنٿا]] • [[ميھسانا]] • [[پتن]] • [[سبرڪنٿا]] • [[راج ڪوٽ]] • [[امريلي]] • [[ڀاو نگر]] • [[ديو ڀومي دوارڪا]] • [[گير سومناٿ]] • [[جام نگر]] • [[جھونا ڳڙھ]] • [[پوربندر]] • [[سريندر نگر]] • [[ڪڇ]] • [[سورت]] • [[ڀروچ]] • [[نرمادا]] • [[ناوساري]] • [[تاپي]] • [[ڌولڪا]] • [[ڌنڌوڪا]] • [[دسڪروئي]] • [[بوديلي]] • [[ڄام جوڌپور]] • [[لال پور]] ===ايران=== # [[ تھران]] # [[ھمدان]] # [[اصفهان]] # [[شيراز]] # [[تبريز]] # [[ذاھدان]] # [[ڪرمان]] # [[بندر عباس]] ==[[فرانس]]== ==[[جرمني]]== ==[[اٽلي]]== pglt7ir2wf9pvmq0vggmm15v4k1sx2a 10 43086 378692 377996 2026-05-17T18:50:25Z Intisar Ali 8681 378692 wikitext text/x-wiki [[File:template_location_map.svg|thumb|360px|5 جنوري 2014 تائين جا نقشن جي مقام وارا سانچا. ڏنل جاء جا نقشن وارا بھترين مقام ڳولڻ لاءِ ڏنل SVG فائل کي ويب برائوزر جي مدد سان کوليو ۽ تيرن وارا آپشن ۽ زوم فنڪشن استعمال ڪيو.]] ھن فھرست جي مقامن وارا سانچا 13مئي 2018 تائين جا آھن. ان فھرست ۾ {{#expr:2364+427}} ماڊيول شامل آهن. انھن نقشن ۾ کي فنڪشنل نہ سمجھو. پھريون نقشي واري صفحي ۾ وڃو ۽ ان جي لنڪ کي چڪاسيو. [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Recentchangeslinked&target=Template:Location_map/List Related changes list]. __TOC__{{-}} ==لوڪيشن نقشا== {{refbegin|27em}} :[[ماڊيول:Location map/data/100x100|100x100]] :[[ماڊيول:Location map/data/2020 Nagorno-Karabakh conflict map|2020 ناگورنو-ڪاراباخ تڪرار نقشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia Gulripshi|ابخازيا گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia|ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean Sea|ايجيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean|ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/AFC|ايشين فٽبال ڪنفيڊريشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan Kabul|افغانستان ڪابل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan|افغانستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa Zambezi River|آفريڪا زيمبيزي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa|آفريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia equirectangular|افرو-يوريشيا ھمچورس ڏيکاء]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia|افرو-يوريشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Albania|البانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alberta municipal districts|البرٽا ميونسپل ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algeria|الجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algiers|الجزائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alps|الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amapá|اماپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amazon river watershed|ايمازون درياهه جو آبي طاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/America|آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Andorra|اندورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Angola|انگولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctic Peninsula|انٽارڪٽڪ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctica|انٽارڪٽڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua and Barbuda|انٽيگوا ۽ باربوڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua Guatemala|انٽيگوا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua|انٽيگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arab world|عرب دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arctic|آرڪٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires City|ارجنٽائنا بيونس آئرس شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province|ارجنٽائنا بيونس آئرس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires|ارجنٽائنا بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chaco Province|ارجنٽائنا چاڪو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut Province|ارجنٽائنا چوبوت صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut|ارجنٽائنا چوبوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province|ارجنٽائنا ڪورڊوبا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires|ارجنٽائنا وڏو بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Jujuy Province|ارجنٽائنا خوخوئي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province|ارجنٽائنا لا پامپا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Misiones Province|ارجنٽائنا ميسيونيس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Neuquén Province|ارجنٽائنا نيوڪين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Río Negro Province|ارجنٽائنا ريو نيگرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Salta Province|ارجنٽائنا سالتا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina San Juan Province|ارجنٽائنا سان خوان صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Cruz|ارجنٽائنا سانتا ڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Fe Province|ارجنٽائنا سانتا في صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santiago del Estero Province|ارجنٽائنا سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Tierra del Fuego and Staten Island|ارجنٽائنا تيئرا ڊيل فوئيگو ۽ اسٽيٽن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina|ارجنٽائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Armenia|آرمينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba streets|اروبا گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba|اروبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia (equirectangular)|ايشيا (هڪجهڙي مستطيل پروجيڪشن)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Minor|ايشيا مائنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Southwest|ڏکڻ اولهه ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia|ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Atlantic Ocean|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Auckland|آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia and New Zealand|آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Australian Capital Territory|آسٽريليا آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australian Capital Territory|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Cocos (Keeling) Islands|آسٽريليا ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Greater Adelaide|آسٽريليا وڏو ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Heard and McDonald Islands|آسٽريليا هيئرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Hobart|آسٽريليا هوبرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Jervis Bay Territory|آسٽريليا جروِس بي ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales LGAs|آسٽريليا نيو سائوٿ ويلز مقامي حڪومتي علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New South Wales|نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Newcastle|آسٽريليا نيوڪاسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Norfolk Island|آسٽريليا نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Northern Territory|آسٽريليا ناردرن ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|ناردرن ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Perth|آسٽريليا پرتھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland|آسٽريليا ڪوئنزلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Queensland|ڪوئنزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia|آسٽريليا ڏکڻ آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Australia|ڏکڻ آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney|آسٽريليا سڊني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania|آسٽريليا تسمانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tasmania|تسمانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria|آسٽريليا وڪٽوريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia|آسٽريليا اولهه آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia|آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vienna|آسٽريا ويانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria|آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azad Kashmir|آزاد ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku|آذربائيجان باڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Ganja|آذربائيجان گنجه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan|آذربائيجان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahamas|بهاماس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Balkans|بالڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic Sea|بالٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic states|بالٽڪ رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal|خليج بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan Thimphu|ڀوٽان ٿمفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan|ڀوٽان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Black Sea|ڪارو سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bosnia|بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bratislava|براتسلاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Brasília|برازيل برازيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Rio de Janeiro|برازيل ريو ڊي جينيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil São Paulo City|برازيل سائو پائولو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil|برازيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver Downtown|برٽش ڪولمبيا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver|برٽش ڪولمبيا وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles Oceans|برطانوي ٻيٽن جا سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles|برطانوي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Calabarzon|ڪالابارزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands North|ڪمبوڊيا اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands South|ڪمبوڊيا ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia|ڪمبوڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cameroon|ڪيمرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Camotes|ڪاموٽيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Acadia|ڪئناڊا البرٽا اڪيڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Athabasca|ڪئناڊا البرٽا اٿاباسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Barrhead|ڪئناڊا البرٽا بارهيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Beaver|ڪئناڊا البرٽا بيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Big Lakes|ڪئناڊا البرٽا بگ ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bighorn|ڪئناڊا البرٽا بگ هورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Birch Hills|ڪئناڊا البرٽا برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bonnyville|ڪئناڊا البرٽا بوني وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Brazeau|ڪئناڊا البرٽا برازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Camrose|ڪئناڊا البرٽا ڪيمروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cardston|ڪئناڊا البرٽا ڪارڊسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clear Hills|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clearwater|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر واٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Crowsnest Pass|ڪئناڊا البرٽا ڪروزنيسٽ پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cypress|ڪئناڊا البرٽا سائپرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Drumheller|ڪئناڊا البرٽا ڊرم هيلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Fairview|ڪئناڊا البرٽا فيئر ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Flagstaff|ڪئناڊا البرٽا فليگ اسٽاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Foothills|ڪئناڊا البرٽا فوٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Forty Mile|ڪئناڊا البرٽا فورٽي مائل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Grande Prairie|ڪئناڊا البرٽا گرانڊ پريري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Greenview|ڪئناڊا البرٽا گرين ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB ID 349|ڪئناڊا البرٽا آءِ ڊي 349]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kananaskis|ڪئناڊا البرٽا ڪناناسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kneehill|ڪئناڊا البرٽا نيهِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac La Biche|ڪئناڊا البرٽا لاڪ لا بيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac Ste Anne|ڪئناڊا البرٽا لاڪ سينٽ اين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lacombe|ڪئناڊا البرٽا لاڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lamont|ڪئناڊا البرٽا لامونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Leduc|ڪئناڊا البرٽا ليڊڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lesser Slave River|ڪئناڊا البرٽا ليزر سليو درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lethbridge|ڪئناڊا البرٽا ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mackenzie|ڪئناڊا البرٽا ميڪنزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Minburn|ڪئناڊا البرٽا منبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mountain View|ڪئناڊا البرٽا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Newell|ڪئناڊا البرٽا نيويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Lights|ڪئناڊا البرٽا ناردرن لائيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Sunrise|ڪئناڊا البرٽا ناردرن سن رائيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Opportunity|ڪئناڊا البرٽا آپرچونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Paintearth|ڪئناڊا البرٽا پينٽ ارٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Parkland|ڪئناڊا البرٽا پارڪ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Peace|ڪئناڊا البرٽا پيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Pincher Creek|ڪئناڊا البرٽا پنچر ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ponoka|ڪئناڊا البرٽا پونوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Provost|ڪئناڊا البرٽا پرووسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ranchland|ڪئناڊا البرٽا رينچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Red Deer|ڪئناڊا البرٽا ريڊ ڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Rocky View|ڪئناڊا البرٽا راڪي ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saddle Hills|ڪئناڊا البرٽا سيڊل هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saint Paul|ڪئناڊا البرٽا سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky Lake|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky River|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 2|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 2]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 3|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 3]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 4|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 4]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Spirit River|ڪئناڊا البرٽا اسپرٽ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Starland|ڪئناڊا البرٽا اسٽارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Stettler|ڪئناڊا البرٽا اسٽيٽلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Strathcona|ڪئناڊا البرٽا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Sturgeon|ڪئناڊا البرٽا اسٽرجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Taber|ڪئناڊا البرٽا ٽيبر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Thorhild|ڪئناڊا البرٽا ٿورهلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Two Hills|ڪئناڊا البرٽا ٽو هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vermilion River|ڪئناڊا البرٽا ورميلين درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vulcan|ڪئناڊا البرٽا ولڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wainwright|ڪئناڊا البرٽا وين رائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Warner|ڪئناڊا البرٽا وارنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Westlock|ڪئناڊا البرٽا ويسٽ لاڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wetaskiwin|ڪئناڊا البرٽا ويٽاسڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wheatland|ڪئناڊا البرٽا ويٽ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Willow Creek|ڪئناڊا البرٽا ولو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wood Buffalo|ڪئناڊا البرٽا ووڊ بفيلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Woodlands|ڪئناڊا البرٽا ووڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Yellowhead|ڪئناڊا البرٽا ييلو هيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Alberni-Clayoquot|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا البرني-ڪليوڪوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Bulkley-Nechako|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا بلڪلي-نيچاڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Capital|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيپيٽل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cariboo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيريبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Columbia-Shuswap|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪولمبيا-شوسواپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Comox Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوموڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cowichan Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪاوچن وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC East Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ايسٽ ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser-Fort George|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر-فورٽ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Greater Vancouver|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا گريٽر وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kitimat-Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيٽيمٽ-اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kootenay Boundary|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوٽيني بائونڊري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Mount Waddington|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا مائونٽ وڊنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Nanaimo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نانائيمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Northern Rockies|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ناردرن راڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Okanagan-Similkameen|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اوڪاناگن-سملڪامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Peace River|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا پيس درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC qathet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا قٿيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Squamish-Lillooet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسڪوامش-للوئيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Strathcona|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Sunshine Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سن شائن ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Thompson-Nicola|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ٿامپسن-نڪولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT North Slave|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز نارٿ سليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT Sahtu|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز ساهتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kitikmeot|ڪئناڊا نوناوُت ڪيٽڪميوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kivalliq|ڪئناڊا نوناوُت ڪِوالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Qikiqtaaluk|ڪئناڊا نوناوُت ڪيڪيڪتالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Brant|ڪئناڊا اونٽاريو برانٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Bruce|ڪئناڊا اونٽاريو بروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Chatham-Kent|ڪئناڊا اونٽاريو چيٿم-ڪينٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Durham|ڪئناڊا اونٽاريو ڊرهام]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Essex|ڪئناڊا اونٽاريو ايسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Greater Sudbury|ڪئناڊا اونٽاريو گريٽر سڊبري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Grey|ڪئناڊا اونٽاريو گري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Haliburton|ڪئناڊا اونٽاريو هاليبرٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Halton|ڪئناڊا اونٽاريو هالٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hamilton|ڪئناڊا اونٽاريو هيملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hastings|ڪئناڊا اونٽاريو هيسٽنگز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Huron|ڪئناڊا اونٽاريو هيورون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Kawartha Lakes|ڪئناڊا اونٽاريو ڪاوارٿا ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lambton|ڪئناڊا اونٽاريو ليمبٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lanark|ڪئناڊا اونٽاريو لانارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Leeds and Grenville|ڪئناڊا اونٽاريو ليڊز ۽ گرين وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Manitoulin|ڪئناڊا اونٽاريو مينيٽولن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Middlesex|ڪئناڊا اونٽاريو مڊل سيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Niagara|ڪئناڊا اونٽاريو نياگرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Northumberland|ڪئناڊا اونٽاريو نارٿمبرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Ottawa|ڪئناڊا اونٽاريو اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Parry Sound|ڪئناڊا اونٽاريو پيري سائونڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peel|ڪئناڊا اونٽاريو پيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Perth|ڪئناڊا اونٽاريو پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peterborough|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prescott and Russell|ڪئناڊا اونٽاريو پريسڪاٽ ۽ رسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prince Edward|ڪئناڊا اونٽاريو پرنس ايڊورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Renfrew|ڪئناڊا اونٽاريو رينفرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Simcoe|ڪئناڊا اونٽاريو سمڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Stormont Dundas and Glengarry|ڪئناڊا اونٽاريو اسٽورمونٽ ڊنڊاس ۽ گلينگيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Waterloo|ڪئناڊا اونٽاريو واٽرلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Wellington|ڪئناڊا اونٽاريو ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN QC Le Rocher-Percé|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لي روشي-پيرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Aberdeen|ڪئناڊا سسڪيچوان ايبرڊين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Antelope Park|ڪئناڊا سسڪيچوان اينٽيلوپ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Arlington|ڪئناڊا سسڪيچوان آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Auvergne|ڪئناڊا سسڪيچوان اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Beaver River|ڪئناڊا سسڪيچوان بيور درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Big Stick|ڪئناڊا سسڪيچوان بگ اسٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Biggar|ڪئناڊا سسڪيچوان بگر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Birch Hills|ڪئناڊا سسڪيچوان برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bjorkdale|ڪئناڊا سسڪيچوان بيورڪڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bone Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان بون ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Britannia|ڪئناڊا سسڪيچوان برٽانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Buckland|ڪئناڊا سسڪيچوان بڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Cambria|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيمبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Canaan|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Carmichael|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪارمائيڪل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Caron|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chaplin|ڪئناڊا سسڪيچوان چيپلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chesterfield|ڪئناڊا سسڪيچوان چيسٽر فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clayton|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clinworth|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪلنورٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coalfields|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪول فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Colonsay|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولونسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Corman Park|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪورمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coteau|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coulee|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Deer Forks|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊيئر فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Duck Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊڪ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Dundurn|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊنڊرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Edenwold|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڊن وولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enfield|ڪئناڊا سسڪيچوان اين فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enterprise|ڪئناڊا سسڪيچوان انٽرپرائز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Estevan|ڪئناڊا سسڪيچوان ايسٽيوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Excelsior|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڪسيلسيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fertile Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فرٽائل وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fox Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فاڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frenchman Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان فرينچمين بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frontier|ڪئناڊا سسڪيچوان فرنٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Garden River|ڪئناڊا سسڪيچوان گارڊن درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen Bain|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين بين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen McPherson|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين مڪفرسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Grassy Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان گراسي ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gravelbourg|ڪئناڊا سسڪيچوان گريولبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gull Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان گل ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happy Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happyland|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hart Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان هارٽ بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hazel Dell|ڪئناڊا سسڪيچوان هيزل ڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hillsborough|ڪئناڊا سسڪيچوان هلزبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hudson Bay|ڪئناڊا سسڪيچوان هڊسن بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Humboldt|ڪئناڊا سسڪيچوان همبولٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Kindersley|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنڊرسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK King George|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنگ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lac Pelletier|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪ پيليٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lacadena|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪاڊينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Alma|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آلما]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Johnston|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ جانسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake of the Rivers|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آف دي رورز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lawtonia|ڪئناڊا سسڪيچوان لاٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Livingston|ڪئناڊا سسڪيچوان لِونگسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lone Tree|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Loon Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Manitou Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان مينيٽو ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Mankota|ڪئناڊا سسڪيچوان منڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Bush|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل بش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Meota|ڪئناڊا سسڪيچوان ميوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milden|ڪئناڊا سسڪيچوان ملڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milton|ڪئناڊا سسڪيچوان ملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Miry Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان مائري ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Monet|ڪئناڊا سسڪيچوان مونيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Jaw|ڪئناڊا سسڪيچوان موس جا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Range|ڪئناڊا سسڪيچوان موس رينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morris|ڪئناڊا سسڪيچوان موريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morse|ڪئناڊا سسڪيچوان مورس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Newcombe|ڪئناڊا سسڪيچوان نيوڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Nipawin|ڪئناڊا سسڪيچوان نپاون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK North Battleford|ڪئناڊا سسڪيچوان نارٿ بيٽلفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Old Post|ڪئناڊا سسڪيچوان اولڊ پوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Orkney|ڪئناڊا سسڪيچوان آرڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Paddockwood|ڪئناڊا سسڪيچوان پيڊاڪ ووڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pense|ڪئناڊا سسڪيچوان پينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Piapot|ڪئناڊا سسڪيچوان پياپوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pinto Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان پنٽو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pittville|ڪئناڊا سسڪيچوان پٽ وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pleasant Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پليزنٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Poplar Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پوپلر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Porcupine|ڪئناڊا سسڪيچوان پورڪيوپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Preeceville|ڪئناڊا سسڪيچوان پريس وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Prince Albert|ڪئناڊا سسڪيچوان پرنس البرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Reno|ڪئناڊا سسڪيچوان رينو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Riverside|ڪئناڊا سسڪيچوان رِور سائيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rodgers|ڪئناڊا سسڪيچوان راجرز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rosemount|ڪئناڊا سسڪيچوان روز مائونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Saskatchewan Landing|ڪئناڊا سسڪيچوان سسڪيچوان لينڊنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Shamrock|ڪئناڊا سسڪيچوان شيمراڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sherwood|ڪئناڊا سسڪيچوان شيروڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Snipe Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان اسنائپ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Souris Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سورس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Andrews|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ اينڊريوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Louis|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Star City|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽار سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Stonehenge|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽون هينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Surprise Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سرپرائيز وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sutton|ڪئناڊا سسڪيچوان سٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Swift Current|ڪئناڊا سسڪيچوان سوئفٽ ڪرنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Turtle River|ڪئناڊا سسڪيچوان ٽرٽل درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Val Marie|ڪئناڊا سسڪيچوان ويل ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Victory|ڪئناڊا سسڪيچوان وڪٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Waverley|ڪئناڊا سسڪيچوان ويورلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wheatlands|ڪئناڊا سسڪيچوان ويٽ لينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Whiska Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وِسڪا ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK White Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان وائيٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Willow Bunch|ڪئناڊا سسڪيچوان ولو بنچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wilton|ڪئناڊا سسڪيچوان ولٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wise Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وائز ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wood River|ڪئناڊا سسڪيچوان ووڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta TM|ڪئناڊا البرٽا ٽي ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta|ڪئناڊا البرٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alberta|البرٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Baffin Island|ڪئناڊا بيفن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia geo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia geo|برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia|برٽش ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Calgary|ڪئناڊا ڪيلگري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Calgary|ڪيلگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Edmonton|ڪئناڊا ايڊمونٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Edmonton|ايڊمونٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Greater Montreal|ڪئناڊا گريٽر مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Kananaskis parks|ڪئناڊا ڪناناسڪس پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Lethbridge|ڪئناڊا ليٿ برج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lethbridge|ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Manitoba|ڪئناڊا مينيٽوبا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manitoba|مينيٽوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Montreal|ڪئناڊا مونٽريال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montreal|مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada New Brunswick|ڪئناڊا نيو برنزوڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Brunswick|نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland and Labrador|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ ۽ ليبراڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Newfoundland|نيوفائونڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Northwest Territories|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nova Scotia|ڪئناڊا نووا اسڪوٽيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nova Scotia|نووا اسڪوٽيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nunavut|ڪئناڊا نوناوُت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Peterborough North|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Quebec|ڪئناڊا اونٽاريو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario|ڪئناڊا اونٽاريو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ontario|اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ottawa|ڪئناڊا اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Prince Edward Island|ڪئناڊا پرنس ايڊورڊ ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada PEI|ڪئناڊا پي اي آءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/PEI|پي اي آءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec (conic)|ڪئناڊا ڪيوبيڪ (مخروطي)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Central|ڪئناڊا ڪيوبيڪ مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Central Quebec|ڪئناڊا مرڪزي ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec City|ڪئناڊا ڪيوبيڪ شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Côte-Nord Region|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڪوٽ-نورڊ علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte-Nord Region Quebec|ڪوٽ-نورڊ علائقو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Eastern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اوڀر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Eastern Quebec|ڪئناڊا اوڀر ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Lac-Saint-Jean|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لاڪ-سينٽ-جين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Lac-Saint-Jean Quebec|ڪئناڊا لاڪ-سينٽ-جين ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Southern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڏکڻ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Quebec|ڪئناڊا ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Western|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اولهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Western Quebec|ڪئناڊا اولهه ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec|ڪئناڊا ڪيوبيڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Quebec|ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Saskatchewan|ڪئناڊا سسڪيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saskatchewan|سسڪيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Ontario|ڪئناڊا ڏکڻ اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Toronto|ڪئناڊا ٽورنٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver City|ڪئناڊا وينڪوور شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver Downtown|ڪئناڊا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver|ڪئناڊا وينڪوور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vancouver|وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Western|ڪئناڊا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Winnipeg|ڪئناڊا ونيپيگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Yukon|ڪئناڊا يوڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada|ڪئناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaGeo|ڪئناڊا جيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaTerrain|ڪئناڊا ٽيرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canary Islands|ڪينري ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Spain Canary Islands|اسپين ڪينري ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Aargau|آرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Ausserrhoden|اپينزيل آئوسرهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Innerrhoden|اپينزيل انررهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Land|بازل-لينڊ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Landschaft|بازل-لينڊشافٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Stadt|بازل-شٽاٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Bern|برن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Fribourg|فريبورگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Geneva|جنيوا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Glarus|گلاروس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubunden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubünden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Grisons|گريزونز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Jura|جورا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Lucerne|لوسرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchatel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchâtel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Nidwalden|نڊوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Obwalden|اوبوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schaffhausen|شافهائوزن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schwyz|شويز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Solothurn|سولوٿرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of St. Gallen|سينٽ گالن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Thurgau|ٿرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Ticino|ٽچينو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Uri|اوري ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Valais|واليس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Vaud|وو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zug|زوگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zurich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zürich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cape Verde|ڪيپ ورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caribbean|ڪيريبين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Carpathian Mountains|ڪارپيٿين جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caspian Sea|ڪيسپيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caucasus mountains|قفقاز جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central African Republic|مرڪزي آفريقي جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central Caracas|مرڪزي ڪاراڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central West Germany 1989|مرڪزي اولهه جرمني 1989]] :[[ماڊيول:Location map/data/CFU|CFU]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chad|چاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Changhua County|چانگهوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Channel Islands|چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Charlottesville to Merrifield|شارلٽس وِل کان ميريفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chatham Islands|چيٿم ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi City|چيائي شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi County|چيائي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Antofagasta|چلي انتوفاگستا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Arica y Parinacota|چلي اريڪا ۽ پاريناڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Aysén|چلي آئيسين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Chiloé|چلي چيلوئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiloé|چيلوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Coquimbo Region|چلي ڪوڪيمبو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Easter Island|چلي ايسٽر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Los Lagos|چلي لوس لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Tarapacá|چلي تاراپاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile|چلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China (equirectangular)|چين (هڪجهڙي مستطيل پروجيڪشن)]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Anhui Fuyang|چين آنهوي فويانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Beijing municipality|چين بيجنگ ميونسپلٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Beijing|چين بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Chongqing|چين چونگ چنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chongqing|چونگ چنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Fujian|چين فوجيان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Fujian|فوجيان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Gansu|چين گانسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Gansu|گانسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong|چين گوانگ ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangdong|گوانگ ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong Foshan Shunde Ronggui|چين گوانگ ڊونگ فوشان شوندي رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi topography|چين گوانگسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi|چين گوانگسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangxi|گوانگسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guizhou|چين گوئيژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guizhou|گوئيژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hainan|چين هائينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hainan|هائينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei|چين هيبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hebei|هيبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang|چين هيبي شيجياژوانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Shijiazhuang|چين شيجياژوانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang urban|چين هيبي شيجياژوانگ شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Heilongjiang|چين هي لونگ جيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Heilongjiang|هي لونگ جيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Henan|چين هينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Henan|هينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hubei|چين هوبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hubei|هوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hunan|چين هونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hunan|هونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Inner Mongolia|چين اندروني منگوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Inner Mongolia|اندروني منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu Nanjing|چين جيانگسو نانجنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nanjing|نانجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu|چين جيانگسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jiangsu|جيانگسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jilin|چين جيلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jilin|جيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Liaoning|چين لياوننگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Liaoning|لياوننگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ningxia|چين ننگشيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ningxia|ننگشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Northern Plain|چين اتر ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Qinghai|چين چنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qinghai|چنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ronggui|چين رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong|چين شان ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shandong|شان ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong Qingdao|چين شان ڊونگ چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Qingdao|چين چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qingdao|چنگدائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanghai|چين شنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanghai|شنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanxi|چين شانشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanxi|شانشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shenzhen|چين شينزين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shenzhen|شينزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Sichuan|چين سيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sichuan|سيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tianjin|چين تيانجن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tianjin|تيانجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet topography|چين تبت جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet|چين تبت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tibet|تبت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Xinjiang|چين سنڪيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Xinjiang|سنڪيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Yunnan|چين يونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Yunnan|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhejiang|چين ژيجيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zhejiang|ژيجيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhengzhou|چين ژينگژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China|چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/City of London 1300|لنڊن شهر 1300]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cockatoo Island NSW|ڪاڪاٽو ٻيٽ نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cold War Germany|ٿڌي جنگ وارو جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Altiplano Cundiboyacense|ڪولمبيا آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Altiplano Cundiboyacense|آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Amazonas Department|ڪولمبيا امازوناس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Antioquia Department|ڪولمبيا انٽيوڪيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Arauca Department|ڪولمبيا ارائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Atlántico Department|ڪولمبيا ائٽلانٽيڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá OSM|ڪولمبيا بوگوٽا او ايس ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá savanna|ڪولمبيا بوگوٽا ساوانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bogotá savanna|بوگوٽا ساوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bolívar Department|ڪولمبيا بوليوار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Deparment physical|ڪولمبيا بوياڪا کاتو جسماني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Department|ڪولمبيا بوياڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caldas Department|ڪولمبيا ڪالداس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caquetá Department|ڪولمبيا ڪاڪيتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caribbean coastal islands|ڪولمبيا ڪيريبين سامونڊي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Casanare Department|ڪولمبيا ڪاساناري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cauca Department|ڪولمبيا ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cesar Department|ڪولمبيا سيزار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Chocó Department|ڪولمبيا چوڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Córdoba Department|ڪولمبيا ڪورڊوبا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cundinamarca Department|ڪولمبيا ڪنڊينامارڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Distrito Capital of Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا گاديءَ وارو ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guainía Department|ڪولمبيا گوائينيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guaviare Department|ڪولمبيا گواوياري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Huila Department|ڪولمبيا ويلا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de Providencia|ڪولمبيا اسلا ڊي پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de San Andrés|ڪولمبيا اسلا ڊي سان اندريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas de San Bernardo|ڪولمبيا اسلاس ڊي سان برناردو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas del Rosario|ڪولمبيا اسلاس ڊيل روساريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia La Guajira Department|ڪولمبيا لا گواخيرا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Magdalena Department|ڪولمبيا مگدالينا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Meta Department|ڪولمبيا ميتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Nariño Department|ڪولمبيا نارينيو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Norte de Santander Department|ڪولمبيا نارتي ڊي سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Putumayo Department|ڪولمبيا پوتومايو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Quindío Department|ڪولمبيا ڪنديو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Risaralda Department|ڪولمبيا رسارالدا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia San Andrés y Providencia|ڪولمبيا سان اندريس ۽ پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santa Marta|ڪولمبيا سانتا مارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santander Department|ڪولمبيا سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Sucre Department|ڪولمبيا سوڪري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Tolima Department|ڪولمبيا توليما کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Valle del Cauca Department|ڪولمبيا والي ڊيل ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vaupés Department|ڪولمبيا وائوپيس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vichada Department|ڪولمبيا ويچادا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia|ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros Grand Comore|ڪوموروس گرانڊ ڪومور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros|ڪوموروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CONCACAF|CONCACAF]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cook Islands|ڪڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Costa Rica|ڪوسٽا ريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crete|ڪريٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crimea|ڪريميئا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Banovina|ڪروشيا بانووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Baranja Drava|ڪروشيا بارانيا ڊراوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krapina-Zagorje County|ڪروشيا ڪرپينا-زاگوريه ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krk|ڪروشيا ڪرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek Županja Ilok|ڪروشيا اوسيئڪ زوپانيا ايلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek-Baranja County|ڪروشيا اوسيئڪ-بارانيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Pula Rijeka Sibenik|ڪروشيا پولا رئيڪا شيبينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Sibenik Drnis Knin|ڪروشيا شيبينيڪ ڊرنش ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Split-Dalmatia County|ڪروشيا اسپلٽ-ڊالماٽيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Vukovar-Srijem County|ڪروشيا ووڪوار-سرييم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Zadar Knin|ڪروشيا زادار ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia|ڪروشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Csongrád Szeged|چونگراد سيگيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cuba|ڪيوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Curaçao|ڪوراسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cyprus|قبرص]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Greater Prague|چيڪ جمهوريه گريٽر پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Moravian-Silesian Region|چيڪ جمهوريه موراوين-سليزين علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Central|چيڪ جمهوريه پراگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Charles Bridge|چيڪ جمهوريه پراگ چارلس برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague city centre|چيڪ جمهوريه پراگ شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Districts|چيڪ جمهوريه پراگ ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Prague Castle|چيڪ جمهوريه پراگ پراگ قلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague|چيڪ جمهوريه پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Vysočina|چيڪ جمهوريه ويسوچينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Zlin|چيڪ جمهوريه زلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic|چيڪ جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Czechia|چيڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czechoslovakia|چيڪوسلوواڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Delta Plan|ڊيلٽا پلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Democratic Republic of the Congo|ڪانگو جي جمهوري جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Aarhus|ڊينمارڪ آرهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aarhus|آرهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Bornholm|ڊينمارڪ بورن هولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Capital Region|ڊينمارڪ گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Central Denmark Region|ڊينمارڪ مرڪزي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Copenhagen|ڊينمارڪ ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Falster|ڊينمارڪ فالسٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Faroe Islands|ڊينمارڪ فيرو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Faroe Islands|فيرو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Funen|ڊينمارڪ فيونن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Greater Copenhagen|ڊينمارڪ گريٽر ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Hadsund|ڊينمارڪ هيڊسنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Helnæs|ڊينمارڪ هيلنيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Lolland|ڊينمارڪ لولنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Møn|ڊينمارڪ مون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark North Jutland Region|ڊينمارڪ اتر جٽلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region of Southern Denmark|ڊينمارڪ ڏاکڻي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Skive|ڊينمارڪ اسڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark|ڊينمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dera Ismail Khan|ڊيرا اسماعيل خان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dinaric Alps|ڊينارڪ الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Djibouti|جبوتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominica|ڊومينيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominican Republic|ڊومينيڪن جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donbas|ڊونباس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donetsk|ڊونيتسڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dorset Geology|ڊورسيٽ جيالاجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dubai|دبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Earth|ڌرتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/World|دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Asia CJK|اوڀر ايشيا سي جي ڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East China Sea|اوڀر چين سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Germany|اوڀر جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Midlands|اوڀر مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor Dili|اوڀر تيمور دلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dili|دلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor|اوڀر تيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Upper Mesopotamia|اوڀر مٿيون ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern China|اوڀر چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern Moravia|اوڀر موراويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Galápagos Islands|ايڪواڊور گالاپاگوس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Quito centre|ايڪواڊور ڪيوٽو مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador|ايڪواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Nile Delta|مصر نيل ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Sinai|مصر سينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt|مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/El Salvador|ايل سلواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Midlands|انگلينڊ مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Project Emily|انگلينڊ پروجيڪٽ ايملي]] :[[ماڊيول:Location map/data/England South West RFU|انگلينڊ ڏکڻ اولهه آر ايف يو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England south|ڏکڻ انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Southampton area|انگلينڊ سائوٿمپٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Trent Valley|انگلينڊ ٽرينٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/English Channel|انگلش چينل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea Bioko|استوائي گني بيوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea mainland|استوائي گني مکيه زمين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea|استوائي گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eritrea|اريٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia and Latvia|ايسٽونيا ۽ لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia Tallinn|ايسٽونيا تالِن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia|ايسٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eswatini|ايسواتيني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Swaziland|سوازي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Afar Region|ايٿوپيا عفار علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Tigray Region|ايٿوپيا ٽگرائي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia|ايٿوپيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe Central|مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe without the extreme north|انتهائي اتر کان سواءِ يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe|يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Russia|يورپي روس]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Soviet Union|يورپي سوويت يونين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/European USSR|يورپي يو ايس ايس آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Union|يورپي يونين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Făgăraş Mountains|فگراش جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax Area|فيئر فيڪس علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax|فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/FATA|فاٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Federated States of Micronesia|مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fejér Székesfehérvár|فيجير سيڪيشفيهروار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fiji|فجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland Islands|فن لينڊ آلاند ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland|فن لينڊ آلاند]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Central Finland|فن لينڊ مرڪزي فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki (mainland)|فن لينڊ هيلسنڪي (مکيه زمين)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki|فن لينڊ هيلسنڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kanta-Häme|فن لينڊ ڪانتا-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kymenlaakso|فن لينڊ ڪيمنلاڪسُو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Lapland|فن لينڊ ليپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Ostrobothnia|فن لينڊ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Päijät-Häme|فن لينڊ پائيجات-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Pirkanmaa|فن لينڊ پيرڪانما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Karelia|فن لينڊ ڏکڻ ڪاريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Ostrobothnia|فن لينڊ ڏکڻ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Savo|فن لينڊ ڏکڻ ساوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Uusimaa|فن لينڊ اوسيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland|فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Florence|فلورينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Forest Park (St. Louis)|فارسٽ پارڪ (سينٽ لوئس)]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ain|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aisne|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Allier|فرانس اليي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alpes-de-Haute-Provence|فرانس آلپ-دي-اوت-پرووانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alsace|فرانس الزاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Angers|فرانس آنجيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aquitaine|فرانس اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes|فرانس اوورني-رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne|فرانس اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bordeaux|فرانس بورڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bourgogne-Franche-Comté|فرانس بورگون-فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Brest|فرانس بريست]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bretagne|فرانس بريتاني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/France Brittany|فرانس برٽني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Burgundy|فرانس برگنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Caen|فرانس ڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Calvados|فرانس ڪالوڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Centre|فرانس مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Champagne-Ardenne|فرانس شيمپين-آردين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente-Maritime|فرانس شارانت-ماريٽائم]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente|فرانس شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Concarneau|فرانس ڪونڪارنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Corsica|فرانس ڪورسيڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Corsica|ڪورسيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Côtes-d'Armor|فرانس ڪوٽس-دارمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Dordogne|فرانس دوردون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Finistère|فرانس فينستير]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Franche-Comté|فرانس فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Grand Est|فرانس گرانڊ ايسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Haute-Garonne|فرانس اوت-گارون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hautes-Alpes|فرانس اوت-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hauts-de-France|فرانس او-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Île-de-France|فرانس ايل-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ille-et-Vilaine|فرانس ايل-اي-ويلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Kerguelen|فرانس ڪرگوئيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Landes|فرانس لانڊس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Languedoc-Roussillon|فرانس لانگدوڪ-روسيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Le Havre|فرانس لو آوَر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lille|فرانس ليل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Limousin|فرانس ليموزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Loire-Atlantique|فرانس لوئر-ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorient|فرانس لوريان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorraine|فرانس لورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lower Normandy|فرانس هيٺين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Marseille|فرانس مارسيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Mayotte|فرانس مايوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Midi-Pyrénées|فرانس ميدي-پيريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Morbihan|فرانس موربيهان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nantes|فرانس نانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nice|فرانس نيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nord-Pas-de-Calais|فرانس نور-پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Normandy|فرانس نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nouvelle-Aquitaine|فرانس نوويل-اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Occitanie|فرانس اوڪيتاني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris 1st arrondissement|فرانس پيرس پهريون ارونڊيسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris and inner ring|فرانس پيرس ۽ اندروني رنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris|فرانس پيرس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Paris|پيرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pas-de-Calais|فرانس پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pays de la Loire|فرانس پئي دو لا لوئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Picardy|فرانس پڪارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Poitou-Charentes|فرانس پواتو-شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Provence-Alpes-Côte d'Azur|فرانس پرووانس-آلپس-ڪوٽ دازور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rennes|فرانس رين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rhône-Alpes|فرانس رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Roadstead of Brest|فرانس بريست روڊسٽيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Savoie|فرانس ساوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France South|ڏکڻ فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Strasbourg|فرانس اسٽراسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Toulouse|فرانس تولوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Upper Normandy|فرانس مٿين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vannes|فرانس وان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vaucluse|فرانس ووڪلوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vienne|فرانس ويين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France|فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Freiburg|فرائي برگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Guiana|فرينچ گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Polynesia|فرينچ پولينيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/FRG and West Berlin|ايف آر جي ۽ اولهه برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Germany|اولهه جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Futuna|فوتونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gabon|گيبون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gambia|گيمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gandhara|گنڌارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gard (Department) France|گارڊ (کاتو) فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/GDR|جي ڊي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Abkhazia|جارجيا ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Adjara|جارجيا ادجارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Guria|جارجيا گوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Imereti|جارجيا ايميريتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kakheti|جارجيا ڪاخيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kvemo Kartli|جارجيا ڪويمو ڪارتلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Mtskheta-Mtianeti|جارجيا مسخيتا-متيانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti|جارجيا راچا-ليچخومي ۽ ڪويمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Samegrelo-Zemo Svaneti|جارجيا ساميگريلو-زيمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Tbilisi|جارجيا تبليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia|جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (country)|جارجيا (ملڪ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/German Empire|جرمن سلطنت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany 1937|جرمني 1937]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Austria Switzerland|جرمني آسٽريا سوئٽزرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Baden-Württemberg|جرمني باڊن-ورٽمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baden-Württemberg|باڊن-ورٽمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bavaria|جرمني بويريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bavaria|بويريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin central|جرمني برلن مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin|جرمني برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Berlin|برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Brandenburg|جرمني برانڊنبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Brandenburg|برانڊنبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bremen|جرمني بريمن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bremen|بريمن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany coast|جرمني سامونڊي ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Frankfurt am Main|جرمني فرينڪفرٽ آم مائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Frankfurt am Main|فرينڪفرٽ آم مائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hamburg|جرمني هيمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hamburg|هيمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hesse|جرمني هيسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hesse|هيسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Karlsruhe|جرمني ڪارلسروهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karlsruhe|ڪارلسروهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Lower Saxony|جرمني هيٺيون سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Saxony|هيٺيون سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Mecklenburg-Vorpommern|جرمني ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mecklenburg-Vorpommern|ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Neckar|جرمني نيڪار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany North Rhine-Westphalia|جرمني نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Rhine-Westphalia|نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany NRW cut|جرمني اين آر ڊبليو ڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhenish Massif|جرمني رينش ميسف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhine|جرمني رائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhineland-Palatinate|جرمني رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhineland-Palatinate|رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saarland|جرمني سارلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saarland|سارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony-Anhalt|جرمني سيڪسني-انهالٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony-Anhalt|سيڪسني-انهالٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony|جرمني سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony|سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Schleswig-Holstein|جرمني شليسوگ-هولسٽائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Schleswig-Holstein|شليسوگ-هولسٽائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Thuringia|جرمني ٿورنگيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Thuringia|ٿورنگيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Weser|جرمني ويزر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany|جرمني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Deutschland|ڊائچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana Ashanti|گهانا اشانتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ashanti|اشانتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana|گهانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gibraltar|جبرالٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gilgit Baltistan|گلگت بلتستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Arlington|جي ايم يو آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Fairfax|جي ايم يو فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Golan Heights|گولان پهاڙيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gran Canaria|گران ڪناريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grand Lyon|گرانڊ ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Great Lakes|وڏيون ڍنڍون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Europe|وڏو يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Mexico City|گريٽر ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Athens central|يونان اٿينز مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Corfu|يونان ڪورفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Edessas|يونان ديموس ايديساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Skydras|يونان ديموس اسڪيدراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Aegean|يونان اتر ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Athens|يونان اتر اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Patras|يونان پاتراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Peloponnese|يونان پيلوپونيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Piraeus|يونان پيرائيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece South Aegean|يونان ڏکڻ ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Southern|ڏکڻ يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki central|يونان ٿيسالونيڪي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki|يونان ٿيسالونيڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Valley of Spercheios|يونان اسپيرخيئوس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece West Athens|يونان اولهه اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Disko Bay|گرين لينڊ ڊسڪو بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Nuuk|گرين لينڊ نوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern Tip|گرين لينڊ ڏاکڻي ڇيڙو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern|ڏکڻ گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Thule|گرين لينڊ ٿولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Upernavik Archipelago|گرين لينڊ اوپرناوڪ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland|گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grenada|گريناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guadeloupe|گواڊيلوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Alta Verapaz|گوئٽي مالا آلتا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Baja Verapaz|گوئٽي مالا باخا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chimaltenango|گوئٽي مالا چيمالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chiquimula|گوئٽي مالا چيڪيمولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Escuintla|گوئٽي مالا اسكوينتلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala Department|گوئٽي مالا گوئٽي مالا کاتو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala|گوئٽي مالا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Huehuetenango|گوئٽي مالا هوئهوئتينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Izabal|گوئٽي مالا ازابال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Jutiapa|گوئٽي مالا جوتياپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Petén|گوئٽي مالا پيٽين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Petén|گوئٽي مالا ايل پيٽين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quetzaltenango|گوئٽي مالا ڪويتزالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quiché|گوئٽي مالا ڪيچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Quiché|گوئٽي مالا ايل ڪيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Retalhuleu|گوئٽي مالا ريتالهو ليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepéquez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepequez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala San Marcos|گوئٽي مالا سان مارڪوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Santa Rosa|گوئٽي مالا سانتا روزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sololá|گوئٽي مالا سولولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala|گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea Conakry|گني ڪوناڪري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea-Bissau|گني بسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea|گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulf of Mexico|نار ميڪسيڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulripshi|گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guyana|گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haarlem including RK Bavo|هارليم، آر ڪي باوو سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haiti|هيٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harford|هارفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harrisonburg to Frederick|هيري سنبرگ کان فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Heves Gyöngyös|هيويش گيونگيوش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hillsboro Beaverton OR|هلزبورو بيورٽن، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hindu-Kush|هندو ڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hokuhoku Line|هوڪوهوڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Honduras|هونڊوراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong Island|هانگ ڪانگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong MTR|هانگ ڪانگ ايم ٽي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong urban core|هانگ ڪانگ شهري مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong|هانگ ڪانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Hermann Park|هيوسٽن هرمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Medical Center|هيوسٽن ميڊيڪل سينٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Memorial Park|هيوسٽن ميموريل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Museum District|هيوسٽن ميوزيم ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu City|سنچو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu County|سنچو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hualien County|هواليئن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Bács-Kiskun|هنگري باچ-ڪشڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Baranya|هنگري بارانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Békés|هنگري بيڪيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Borsod-Abaúj-Zemplén|هنگري بورشود-ابائوئي-زيمپلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Budapest|هنگري بڊاپسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Budapest|بڊاپسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Csongrád|هنگري چونگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Fejér|هنگري فيجير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Győr-Moson-Sopron|هنگري گيور-موشون-شوپرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Hajdú-Bihar|هنگري هائدو-بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Heves|هنگري هيويش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Jász-Nagykun-Szolnok|هنگري ياس-ناگيڪون-سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Komárom-Esztergom|هنگري ڪوماروم-ايسٽرگوم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Nógrád|هنگري نوگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Pest|هنگري پيشت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Somogy|هنگري شوموگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Szabolcs-Szatmár-Bereg|هنگري سابولچ-ساتمار-بيرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Tolna|هنگري ٽولنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Vas|هنگري واش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Veszprém|هنگري ويسپريم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Zala|هنگري زالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary|هنگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iberia|آئيبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iceland|آئس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ilam Iran|ايلام، ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Agra Administrative|ڀارت آگرا انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ahmedabad|ڀارت احمد آباد]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andaman and Nicobar Islands|ڀارت انڊمان ۽ نڪوبار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andhra Pradesh|ڀارت آنڌرا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Arunachal Pradesh|ڀارت اروناچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Assam|ڀارت آسام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bengaluru|ڀارت بينگلورو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Bangalore|ڀارت بنگلور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bhopal|ڀارت ڀوپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bihar|ڀارت بهار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bihar|بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chandigarh|ڀارت چندي ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chennai|ڀارت چنئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chhattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Chattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Dadra and Nagar Haveli|ڀارت دادرا ۽ نگر حويلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi central|ڀارت دهلي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi|ڀارت دهلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India New Delhi|ڀارت نئين دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Goa|ڀارت گوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Greater Jaipur|ڀارت گريٽر جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Gujarat|ڀارت گجرات]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Haryana|ڀارت هريانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Himachal Pradesh|ڀارت هماچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jaipur|ڀارت جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jammu and Kashmir|ڀارت ڄمون ۽ ڪشمير]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jammu and Kashmir|ڄمون ۽ ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jharkhand|ڀارت جهارکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Karnataka|ڀارت ڪرناٽڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karnataka|ڪرناٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kerala|ڀارت ڪيرالا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kerala|ڪيرالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kochi|ڀارت ڪوچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kolkata|ڀارت ڪولڪتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kollam|ڀارت ڪولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ladakh|ڀارت لداخ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ladakh|لداخ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Lakshadweep|ڀارت لڪشديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Madhya Pradesh|ڀارت مڌيا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Maharashtra|ڀارت مهاراشٽر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maharashtra|مهاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Manipur|ڀارت مني پور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Meghalaya|ڀارت ميگھاليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mizoram|ڀارت ميزورام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mumbai|ڀارت ممبئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mumbai|ممبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Nagaland|ڀارت ناگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Odisha|ڀارت اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Orissa|ڀارت اوڙيسا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Odisha|اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Orissa|اوڙيسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Patna|ڀارت پٽنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Puducherry|ڀارت پڊوچيري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Pondicherry|ڀارت پانڊيچيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Punjab|ڀارت پنجاب]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Rajasthan|ڀارت راجستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rajasthan|راجستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Sikkim|ڀارت سکم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tamil Nadu|ڀارت تامل ناڊو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamil Nadu|تامل ناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Telangana|ڀارت تلنگانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tiruchirapalli|ڀارت تروچيراپلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tripura|ڀارت تريپورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh Varanasi|ڀارت اتر پرديش وارانسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh|ڀارت اتر پرديش]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttar Pradesh|اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttarakhand|ڀارت اترکنڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttarakhand|اترکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India West Bengal|ڀارت اولهه بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India|ڀارت]] :[[ماڊيول:Location map/data/India2|ڀارت2]] :[[ماڊيول:Location map/data/India3|ڀارت3]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indian Ocean|هندي سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Aceh|انڊونيشيا آچيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bacan|انڊونيشيا باچان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Badung Regency|انڊونيشيا بادونگ ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bali|انڊونيشيا بالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Balikpapan|انڊونيشيا بالڪ پاپن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bandung|انڊونيشيا بانڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banggai|انڊونيشيا بانگائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung Islands|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banten|انڊونيشيا بانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banyuwangi Regency|انڊونيشيا بانيووانگي ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bekasi|انڊونيشيا بيڪاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bengkulu|انڊونيشيا بينگڪولو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bintan|انڊونيشيا بنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bird's Head Peninsula|انڊونيشيا برڊز هيڊ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bogor Regency|انڊونيشيا بوگور ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bojonegoro Regency|انڊونيشيا بوجونيگورو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Java|انڊونيشيا مرڪزي جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Kalimantan|انڊونيشيا مرڪزي ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Papua|انڊونيشيا مرڪزي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Sulawesi|انڊونيشيا مرڪزي سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Denpasar|انڊونيشيا دينپاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Depok|انڊونيشيا ديپوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Barito Regency|انڊونيشيا اوڀر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Java|انڊونيشيا اوڀر جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kalimantan|انڊونيشيا اوڀر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اوڀر ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Nusa Tenggara|انڊونيشيا اوڀر نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Flores|انڊونيشيا فلوريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gorontalo|انڊونيشيا گورونتالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gunung Mas Regency|انڊونيشيا گونونگ ماس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Halmahera|انڊونيشيا هلماهيرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Highland Papua|انڊونيشيا پهاڙي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jabodetabek|انڊونيشيا جابوديتابيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jambi|انڊونيشيا جامبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Java|انڊونيشيا جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kalimantan|انڊونيشيا ڪليمنتان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Borneo|انڊونيشيا بورنيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southern Borneo|انڊونيشيا ڏکڻ بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kapuas Regency|انڊونيشيا ڪاپواس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Karanganyar Regency|انڊونيشيا ڪرنگانيار ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Katingan Regency|انڊونيشيا ڪاتينگان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kebumen Regency|انڊونيشيا ڪيبومن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kulon Progo Regency|انڊونيشيا ڪولون پروگو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lamandau Regency|انڊونيشيا لاماندائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lampung|انڊونيشيا لامپونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lesser Sunda Islands|انڊونيشيا ننڍا سندا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Nusa Tenggara Islands|انڊونيشيا نوسا تينگارا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lombok|انڊونيشيا لومبوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Majalengka Regency|انڊونيشيا مجالينگڪا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Makassar|انڊونيشيا مڪاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ۽ اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku Islands and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ٻيٽ ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku|انڊونيشيا مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Manado|انڊونيشيا مناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Medan|انڊونيشيا ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Murung Raya Regency|انڊونيشيا مورونگ رايا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Barito Regency|انڊونيشيا اتر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Kalimantan|انڊونيشيا اتر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Maluku|انڊونيشيا اتر مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sulawesi|انڊونيشيا اتر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sumatra|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palangka Raya|انڊونيشيا پالانگڪا رايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palembang|انڊونيشيا پالمبانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Papua|انڊونيشيا پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Poso|انڊونيشيا پوسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia provinces|انڊونيشيا صوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Pulang Pisau Regency|انڊونيشيا پولانگ پيسائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Purworejo Regency|انڊونيشيا پوروريجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Raja Ampat|انڊونيشيا راجا امپات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau Islands|انڊونيشيا رياو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau|انڊونيشيا رياو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Samarinda|انڊونيشيا سمارندا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands Regency|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Semarang|انڊونيشيا سيمارانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seram|انڊونيشيا سيرام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seruyan Regency|انڊونيشيا سيرويان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sidoarjo Regency|انڊونيشيا سيدوارجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Barito Regency|انڊونيشيا ڏکڻ باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Kalimantan|انڊونيشيا ڏکڻ ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Papua|انڊونيشيا ڏکڻ پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sumatra|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southeast Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ اوڀر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southwest Papua|انڊونيشيا ڏکڻ اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Capital Region of Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا خاص گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Region of Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا خاص علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sukamara Regency|انڊونيشيا سوڪامارا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula|انڊونيشيا سولا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula Islands|انڊونيشيا سولا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi|انڊونيشيا سولاويسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Celebes|انڊونيشيا سيليبيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi Topography|انڊونيشيا سولاويسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra North|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra South|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra|انڊونيشيا سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumba|انڊونيشيا سمبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumbawa|انڊونيشيا سمباوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Surabaya|انڊونيشيا سورابايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Tanah Laut Regency|انڊونيشيا تانه لاوت ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Java|انڊونيشيا اولهه جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kalimantan|انڊونيشيا اولهه ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اولهه ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Nusa Tenggara|انڊونيشيا اولهه نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Papua|انڊونيشيا اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sulawesi|انڊونيشيا اولهه سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sumatra|انڊونيشيا اولهه سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Western New Guinea|انڊونيشيا اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia New Guinea|انڊونيشيا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia|انڊونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran Tehran|ايران تهران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran|ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Arbil|عراق اربيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Baghdad|عراق بغداد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Mosul|عراق موصل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq|عراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraqi Kurdistan|عراقي ڪردستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Athy|آئرلينڊ اٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Castledermot|آئرلينڊ ڪاسلڊرموٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Central Dublin|آئرلينڊ مرڪزي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Clonfert|آئرلينڊ ڪلونفرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Cork Central|آئرلينڊ ڪارڪ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Carlow|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cavan|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Clare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪليئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cork|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Donegal|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊونيگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Dublin|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Galway|آئرلينڊ ڪائونٽي گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kerry|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kildare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Dublin|آئرلينڊ ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Ennis|آئرلينڊ اينِس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Galway|آئرلينڊ گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Kildare|آئرلينڊ ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Loughrea|آئرلينڊ لاخريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Tuam|آئرلينڊ ٽوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Youghal|آئرلينڊ يوگل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland|آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Isle of Man|آئل آف مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel ashkelon|اسرائيل اشڪيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel binyamin|اسرائيل بنيامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel center ta|اسرائيل مرڪز تي اي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel gaza|اسرائيل غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Golan|اسرائيل گولان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Greater Tel Aviv|اسرائيل گريٽر تل ابيب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel haifa|اسرائيل حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jerusalem|اسرائيل يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jezreel|اسرائيل يزرعيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Nazareth to Nitzana|اسرائيل ناصره کان نيتزانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel negev mt|اسرائيل نيگيو جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north haifa|اسرائيل اتر حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north negev|اسرائيل اتر نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northeast|اسرائيل اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest negev|اسرائيل اتر اولهه نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest|اسرائيل اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel shomron|اسرائيل شومرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel south wb|اسرائيل ڏکڻ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel|اسرائيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Beyoglu|استنبول بي اوغلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Fatih|استنبول فاتح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul|استنبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Abruzzo|اٽلي ابروزو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Abruzzo|ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Aosta Valley|اٽلي آئوستا وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Apulia|اٽلي اپوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Apulia|اپوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Basilicata|اٽلي باسيليڪاتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Bergamo|اٽلي برگامو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Brescia|اٽلي بريشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Calabria|اٽلي ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Campania|اٽلي ڪامپانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Emilia-Romagna|اٽلي ايميليا-رومانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Friuli-Venezia Giulia|اٽلي فريولي-وينيزيا جوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lazio|اٽلي لازيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lazio|لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Liguria|اٽلي لگوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lombardy|اٽلي لومبارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Marche|اٽلي مارڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan admin|اٽلي ميلان انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan Central|اٽلي مرڪزي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan|اٽلي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Molise|اٽلي موليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy North|اتر اٽلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Italy|اتر اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Parma|اٽلي پارما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Piedmont|اٽلي پيڊمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Reggio Calabria|اٽلي ريگيو ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome Antiquity|اٽلي قديم روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome|اٽلي روم]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rome|روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sardinia|اٽلي سارڊينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sardinia|سارڊينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sicily|اٽلي سسلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sicily|سسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South Tyrol|اٽلي ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South|ڏکڻ اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Trentino-South Tyrol|اٽلي ترينتينو-ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Turin|اٽلي تورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Tuscany|اٽلي ٽسڪني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tuscany|ٽسڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Umbria|اٽلي امبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Varese|اٽلي واريزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venetian Lagoon|اٽلي وينيسيائي لاگون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venetian Lagoon|وينيسيائي لاگون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Veneto|اٽلي وينيتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venice|اٽلي وينس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venezia|وينيزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy|اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/İzmir|ازمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jakarta Metropolitan Area|جڪارتا ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jamaica|جميڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aichi Prefecture|جاپان آئچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Akita|جاپان اڪيتا اڪيتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Honjo|جاپان اڪيتا هونجو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Katagami|جاپان اڪيتا ڪاتاگامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nikaho|جاپان اڪيتا نڪاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nishime|جاپان اڪيتا نشيمي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Prefecture|جاپان اڪيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aomori Prefecture|جاپان آوموري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Chiba Prefecture|جاپان چيبا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan complete|جاپان مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Dewa|جاپان ديوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ehime Prefecture|جاپان ايهيمي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukui Prefecture|جاپان فوڪوئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka city|جاپان فوڪوئوڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka Prefecture|جاپان فوڪوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukushima Prefecture|جاپان فوڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gifu Prefecture|جاپان گيفو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Greater Tokyo area|جاپان گريٽر ٽوڪيو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gunma Prefecture|جاپان گنما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hiroshima Prefecture|جاپان هيروشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hokkaido|جاپان هوڪائيدو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hyogo Prefecture|جاپان هيوگو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ibaraki Prefecture|جاپان اباراڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Kanazawa|جاپان ايشيڪاوا ڪانازاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Prefecture|جاپان ايشيڪاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Iwate Prefecture|جاپان ايواتي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagawa Prefecture|جاپان ڪاگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Kagoshima|جاپان ڪاگوشيما ڪاگوشيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Prefecture|جاپان ڪاگوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanagawa Prefecture|جاپان ڪاناگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kansai|جاپان ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto Chubu Kansai|جاپان ڪانتو چوبو ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto|جاپان ڪانتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kobe|جاپان ڪوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kochi Prefecture|جاپان ڪوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kumamoto Prefecture|جاپان ڪوماموتو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto city|جاپان ڪيوٽو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto|جاپان ڪيوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto Prefecture|جاپان ڪيوٽو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyushu|جاپان ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Mie Prefecture|جاپان ميئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyagi Prefecture|جاپان مياگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyazaki Prefecture|جاپان ميازڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano city|جاپان ناگانو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano Prefecture|جاپان ناگانو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagasaki Prefecture|جاپان ناگاساڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nara Prefecture|جاپان نارا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Niigata Prefecture|جاپان نيگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Oita Prefecture|جاپان اوئيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okayama Prefecture|جاپان اوڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okinawa Prefecture|جاپان اوڪيناوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Osaka Prefecture|جاپان اوساڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ryukyu Islands|جاپان ريوڪيو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saga Prefecture|جاپان ساگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saitama Prefecture|جاپان سائيتاما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shiga Prefecture|جاپان شيگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shimane Prefecture|جاپان شيماني پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shizuoka Prefecture|جاپان شيزوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tochigi Prefecture|جاپان توچيگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku Region|جاپان توهوڪو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku|جاپان توهوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokushima Prefecture|جاپان توڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo Bay and Boso Peninsula|جاپان ٽوڪيو بي ۽ بوسو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo city|جاپان ٽوڪيو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tokyo city|ٽوڪيو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo|جاپان ٽوڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tottori Prefecture|جاپان توتوري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Toyama Prefecture|جاپان توياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Wakayama Prefecture|جاپان واڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Prefecture|جاپان ياماگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tendo|جاپان ياماگاتا تيندو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tsuruoka|جاپان ياماگاتا تسوروئوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamaguchi Prefecture|جاپان ياماگوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamanashi Prefecture|جاپان ياماناشي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yokohama|جاپان يوڪوهاما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan|جاپان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jász-Nagykun-Szolnok Szolnok|ياس-ناگيڪون-سولنوڪ سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem East Central|يروشلم اوڀر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem|يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jhalokati|جهالوڪاٺي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jonava District Municipality|جوناوا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan Amman|اردن عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan|اردن]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Echigo Line|جي آر ايچيگو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Hakushin Line|جي آر هاڪوشن لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Shin'etsu Main Line|جي آر شين ايتسو مين لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Tadami Line|جي آر تادامي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Yahiko Line|جي آر ياهيڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kaohsiung|ڪائوشيونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram relief|قراقرم رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram|قراقرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kashmir|ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kathmandu|کٽمنڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan Baikonur Cosmodrome|قزاقستان بائيڪونور ڪوسموڊروم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan|قزاقستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kėdainiai District Municipality|ڪيدائينيا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Mombasa|ڪينيا ممباسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Nairobi|ڪينيا نيروبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nairobi|نيروبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Rift Valley-Western|ڪينيا رفٽ وادي-اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya|ڪينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Khyber Pakhtunkhwa|خيبر پختونخوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of Hungary|هنگري جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of the East Angles|ايسٽ اينگلز جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kiribati|ڪريباتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Klaipėda|ڪلايپيدا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Korea|ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kosovo|ڪوسوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Krkonoše central|مرڪزي ڪرڪونوشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kuwait|ڪويت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Batken District|ڪرغزستان باتڪن علائقو باتڪن ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Leilek District|ڪرغزستان باتڪن علائقو ليليڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl north|ڪرغزستان چوئي جايئل اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl South|ڪرغزستان چوئي جايئل ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District north|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District south|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Chuy District|ڪرغزستان چوئي علائقو چوئي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Kemin District|ڪرغزستان چوئي علائقو ڪيمين ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Moskva District|ڪرغزستان چوئي علائقو ماسڪوا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Panfilov District|ڪرغزستان چوئي علائقو پانفيلوف ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Sokuluk District|ڪرغزستان چوئي علائقو سوڪولوڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Ysyk-Ata District|ڪرغزستان چوئي علائقو ايسڪ-اتا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Osh Region Chong-Alay District|ڪرغزستان اوش علائقو چونگ-الائي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan|ڪرغزستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyushu|ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Laos|لائوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils municipality|لاتويا دائوگا وپلس ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils|لاتويا دائوگا وپلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga metropolitan|لاتويا ريگا ميٽروپوليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga|لاتويا ريگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia|لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon Beirut|لبنان بيروت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon|لبنان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesotho|ليسوتھو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles|ننڍا انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Levant|لَوانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lewis & Clark College Campus|ليوس ۽ ڪلارڪ ڪاليج ڪيمپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liberia|لائبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Benghazi|لبيا بنغازي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli Old City|لبيا طرابلس پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli|لبيا طرابلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya|لبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liechtenstein|لختن شتائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lika N Dalmatia W Bosnia|ليڪا اتر ڊالماٽيا اولهه بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Limassol municipalities with quarters|ليماسول ميونسپلٽيون ڪوارٽرن سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jonava|لٿوانيا جوناوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jurbarkas District Municipality|لٿوانيا جوربارڪاس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Kaunas|لٿوانيا ڪائوناس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Šilalė District Municipality|لٿوانيا شيلالي ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Varėna District Municipality|لٿوانيا وارينا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Vilnius|لٿوانيا ولنيوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania|لٿوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lower Egypt|هيٺيون مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Diekirch|لڪسمبرگ ڊيڪرش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Grevenmacher|لڪسمبرگ گريوينماخر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg|لڪسمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luzon|لوزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma On Shan|ما آن شان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma-Ka-Ja-Wan Scout Reservation|ما-ڪا-جا-وان اسڪائوٽ ريزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Macau|مڪائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Macau|چين مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Madagascar|مڊگاسڪر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Magallanes and Chilean Antarctica Region|مگالانس ۽ چلي انٽارڪٽڪا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malawi|ملاوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Borneo|ملائيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia District|ملائيشيا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia East|اوڀر ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Iskandar|ملائيشيا اسكندر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Iskandar Puteri|ملائيشيا جوهور اسكندر پوتري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Johor Bahru|ملائيشيا جوهور جوهور بهرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor|ملائيشيا جوهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah Alor Setar|ملائيشيا قدح الور ستار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah|ملائيشيا قدح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kelantan|ملائيشيا ڪلانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur central|ملائيشيا ڪوالالمپور مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur subdistrict|ملائيشيا ڪوالالمپور ذيلي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur|ملائيشيا ڪوالالمپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca Malacca City|ملائيشيا ملاڪا ملاڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca|ملائيشيا ملاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Negeri Sembilan Seremban|ملائيشيا نِگري سِمبيلان سرمبان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Pahang|ملائيشيا پاهانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town central|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town streets|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang|ملائيشيا پينانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Penang|پينانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak Ipoh|ملائيشيا پيراق ايپوه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak|ملائيشيا پيراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sabah Kota Kinabalu|ملائيشيا صباح ڪوٽا ڪينابالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Kuching|ملائيشيا سراواڪ ڪچنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Miri|ملائيشيا سراواڪ ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Petaling Jaya|ملائيشيا سيلانگور پيتالنگ جايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Shah Alam|ملائيشيا سيلانگور شاهه عالم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor|ملائيشيا سيلانگور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Terengganu Kuala Terengganu|ملائيشيا ترنگانو ڪوالا ترنگانو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia West|اولهه ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia|ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Addu|مالديپ ادو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Alif|مالديپ ها الف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Dhaalu|مالديپ ها ڌالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives|مالديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mali|مالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malta|مالٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manchester Metrolink|مانچسٽر ميٽرولنڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mandatory Palestine|لازمي فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila Rizal Park|منيلا رزال پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila|منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marquesas Islands|مارڪيساس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marshall Islands|مارشل ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Marshall islands|مارشل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Martinique|مارٽينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts Essex County|ميساچوسٽس ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massies Corner to Mount Airy|ميسي ڪارنر کان مائونٽ ائري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritania|موريتانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritius|موريشس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean east|اوڀر ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean|ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/megaregion of United States|آمريڪا جو ميگا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesoamerica|ميسوآمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesopotamia|ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Aguascalientes|ميڪسيڪو اَگواسڪالينتيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California Sur|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا سور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California Sur|باخا ڪليفورنيا سور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California|باخا ڪليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Campeche|ميڪسيڪو ڪامپيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chiapas|ميڪسيڪو چياپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiapas|چياپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chihuahua|ميڪسيڪو چيواوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Central|ميڪسيڪو شهر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Centro Historico|ميڪسيڪو شهر تاريخي مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Reforma Angel to Diana|ميڪسيڪو شهر ريفورما اينجل کان ڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Southwest|ميڪسيڪو شهر ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City urban area|ميڪسيڪو شهر شهري علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Coahuila|ميڪسيڪو ڪوئاهويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Colima|ميڪسيڪو ڪوليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Cozumel|ميڪسيڪو ڪوزوميل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Durango|ميڪسيڪو دورنگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Federal District|ميڪسيڪو وفاقي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Greater Guadalajara|ميڪسيڪو گريٽر گوادالاخارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guanajuato|ميڪسيڪو گواناخواتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guerrero|ميڪسيڪو گيريرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Hidalgo|ميڪسيڪو هيدالگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Jalisco|ميڪسيڪو خاليسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Mexico City|ميڪسيڪو ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Michoacán|ميڪسيڪو ميچواڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Morelos|ميڪسيڪو موريلوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nayarit|ميڪسيڪو ناياريت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nuevo León|ميڪسيڪو نوئيبو ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Oaxaca|ميڪسيڪو اوهاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Puebla|ميڪسيڪو پويبلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Querétaro|ميڪسيڪو ڪيريٽارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Quintana Roo|ميڪسيڪو ڪنتانا رو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico San Luis Potosí|ميڪسيڪو سان لوئس پوتوسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sinaloa|ميڪسيڪو سينالوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sonora|ميڪسيڪو سونورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico State of Mexico|ميڪسيڪو ميڪسيڪو رياست]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tabasco|ميڪسيڪو تباسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tamaulipas|ميڪسيڪو تاماولپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamaulipas|تاماولپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana Centro|ميڪسيڪو تيخوانا سينٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana|ميڪسيڪو تيخوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tlaxcala|ميڪسيڪو تلاسڪالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Veracruz|ميڪسيڪو ويراڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Yucatán|ميڪسيڪو يوڪاتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Zacatecas|ميڪسيڪو زاڪاتيڪاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zacatecas|زاڪاتيڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico|ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Miaoli County|مياولي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Michigan Grand Rapids|مشيگن گرينڊ ريپڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Micronesia|مائڪرونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East|وچ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East2|وچ اوڀر2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Midtown Atlanta|مڊٽائون اٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mindanao|منداناو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Anenii Noi|مالدووا انيني نوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cahul|مالدووا ڪاهول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cantemir|مالدووا ڪانتيمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Edineț|مالدووا ايدينيتس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Găgăuzia|مالدووا گاگائوزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Hîncești|مالدووا هينچيشتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Leova|مالدووا ليووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Nisporeni|مالدووا نيسپوريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Transnistria|مالدووا ٽرانسنسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Ungheni|مالدووا اونگيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova|مالدووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Monaco|موناڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mongolia|منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Montenegro|مونٽينيگرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moon|چنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco Greater Casablanca|مراڪش گريٽر ڪاسابلانڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco|مراڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow Metro|ماسڪو ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow|ماسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mount Athos|مائونٽ ايٿوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mozambique|موزمبيق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myanmar|ميانمار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myoko Haneuma Line|ميوڪو هانيوما لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Namibia|نميبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nantou County|نانتو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Napa County|ناپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/NATO|نيٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nauru|نائورو]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1941 east|اين ڊي ايڇ 1941 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1943 east|اين ڊي ايڇ 1943 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH|اين ڊي ايڇ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Near East|ويجهو اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Bagmati Province|نيپال باگمتي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Chapakot|نيپال چاپاڪوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chapakot|چاپاڪوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Gandaki Province|نيپال گنداڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Karnali Province|نيپال ڪرنالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Lumbini Province|نيپال لمبيني صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Province1|نيپال صوبو1]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Madhesh Province|نيپال مڌيش صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Putalibazar|نيپال پوتلي بازار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Putalibazar|پوتلي بازار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Sudurpashchim Province|نيپال سودورپشچم صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Syangja District|نيپال سيانگجا ضلعو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Syangja|سيانگجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal|نيپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands (Lesser Antilles)|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ (ننڍا انٽيليس)]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Central|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Greater|نيدرلينڊز گريٽر ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam metro station|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم ميٽرو اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Antilles|نيدرلينڊز انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Drenthe|نيدرلينڊز ڊرينٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Dutch railway station|نيدرلينڊز ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dutch railway station|ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland (plain)|نيدرلينڊز فليوولينڊ (ميدان)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland|نيدرلينڊز فليوولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Friesland|نيدرلينڊز فريزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Gelderland|نيدرلينڊز گيلڊرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Groningen|نيدرلينڊز گروننگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Haarlem|نيدرلينڊز هارليم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Limburg|نيدرلينڊز لمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Brabant|نيدرلينڊز اتر برابانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Holland|نيدرلينڊز اتر هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Overijssel|نيدرلينڊز اوورائيسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad N|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad NO|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad ZW|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands RandstadRail station|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ريل اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Rotterdam|نيدرلينڊز روٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands South Holland|نيدرلينڊز ڏکڻ هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Utrecht|نيدرلينڊز اوترخت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zeeland|نيدرلينڊز زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zuiderzee Works|نيدرلينڊز زائڊرزي ورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands|نيدرلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia Maré|نيو ڪيلڊونيا ماري]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia|نيو ڪيلڊونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Guinea|نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/New York City Railroads|نيو يارڪ شهر ريلويون]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Auckland|نيوزيلينڊ آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Banks Peninsula|نيوزيلينڊ بئنڪس اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch street|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin area|نيوزيلينڊ ڊنيڊن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin|نيوزيلينڊ ڊنيڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Fiordland|نيوزيلينڊ فيورڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Invercargill street|نيوزيلينڊ انورڪارگل گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough|نيوزيلينڊ مارلبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough Sounds|نيوزيلينڊ مارلبرو سائونڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand North Island|نيوزيلينڊ اتر ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Island|اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Northland|نيوزيلينڊ نارٿلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northland|نارٿلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Otago peninsula|نيوزيلينڊ اوٽاگو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Outlying Islands|نيوزيلينڊ ٻاهرين ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Port Hills|نيوزيلينڊ پورٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand South Island|نيوزيلينڊ ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Taranaki|نيوزيلينڊ تراناڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Taranaki|تراناڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand transparent|نيوزيلينڊ شفاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Wellington|نيوزيلينڊ ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand West Coast|نيوزيلينڊ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand|نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nicaragua|نڪاراگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niger|نائيجر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria Lagos|نائيجيريا لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria|نائيجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nihonkai Hisui Line|نيهونڪائي هيسوئي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niigata Bypass|نيگاتا بائي پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nile|نيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niue|نيوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nordenskiöld Archipelago|نورڊينشيلڊ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norfolk Island|نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North America|اتر آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Atlantic|اتر ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North East England|اتر اوڀر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Italy 1905 relief|اتر اٽلي 1905 رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Korea|اتر ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Nicosia|اتر نڪوسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Pacific|اتر پئسفڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Sea|اتر سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North West England|اتر اولهه انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern and Central Europe|اتر ۽ مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Egypt|اتر مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Armagh|اتر آئرلينڊ آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Coleraine|اتر آئرلينڊ ڪولرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Antrim|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي اينٽرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Armagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Fermanagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي فرمانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Londonderry|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Tyrone|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي ٽائرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Downpatrick|اتر آئرلينڊ ڊائون پيٽرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Londonderry|اتر آئرلينڊ لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Newtownards|اتر آئرلينڊ نيوٽائونارڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Agder|ناروي اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Agder|اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Akershus|ناروي آڪرشهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Akershus|آڪرشهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Aust-Agder|ناروي اوست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aust-Agder|اوست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Bouvet Island|ناروي بووي ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bouvet Island|بووي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Buskerud|ناروي بوسڪرود]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Finnmark|ناروي فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Finnmark|فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hedmark|ناروي هيدمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hordaland|ناروي هورڊالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hordaland|هورڊالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Innlandet|ناروي انلينڊيت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Innlandet|انلينڊيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Jan Mayen|ناروي يان ماين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jan Mayen|يان ماين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Møre og Romsdal|ناروي موره او رومسدال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Møre og Romsdal|موره او رومسدال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nord-Trøndelag|ناروي نورد-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nordland|ناروي نوردلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nordland|نوردلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway North|اتر ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oppland|ناروي اوپلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oppland|اوپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo Central|ناروي اوسلو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo|ناروي اوسلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Østfold|ناروي اوستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Rogaland|ناروي روگالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rogaland|روگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sogn og Fjordane|ناروي سوگن او فيورداني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sogn og Fjordane|سوگن او فيورداني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sør-Trøndelag|ناروي سور-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway South|ڏکڻ ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Telemark|ناروي ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms og Finnmark|ناروي ٽرومس او فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms og Finnmark|ٽرومس او فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms|ناروي ٽرومس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms|ٽرومس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Trøndelag|ناروي ٽروندلاگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Trøndelag|ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vest-Agder|ناروي ويست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vest-Agder|ويست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold og Telemark|ناروي ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold og Telemark|ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold|ناروي ويستفولڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold|ويستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestland|ناروي ويستلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestland|ويستلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Viken|ناروي ويڪن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Viken|ويڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway|ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Novska Virovitica Orahovica|نووسڪا ويرووٽيڪا اوراهووٽسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/NRL|اين آر ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Occupied Yugoslavia|قبضي هيٺ يوگوسلاويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oceania|اوشينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Old Jerusalem|پراڻو يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oman|عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oran|اوران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oregon State University OR|اوريگن اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ottoman Empire1914|عثماني سلطنت 1914]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pacific Ocean|پئسفڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Balochistan|پاڪستان بلوچستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Balochistan Pakistan|بلوچستان پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Karachi|پاڪستان ڪراچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karachi|ڪراچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Lahore|پاڪستان لاهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Punjab|پاڪستان پنجاب]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Punjab Pakistan|پنجاب پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Sindh|پاڪستان سنڌ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sindh|سنڌ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan|پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palau|پلائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palawan|پالاوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestine Gaza|فلسطين غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestinian territories|فلسطيني علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Palestine|فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pamir|پامير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Bocas del Toro Province|پاناما بوڪاس ڊيل تورو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Chiriquí Province|پاناما چيريڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Coclé Province|پاناما ڪوڪلي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Colón Province|پاناما ڪولون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Emberá-Wounaan|پاناما ڪومارڪا ايمبيرا-وونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Guna Yala|پاناما ڪومارڪا گونا يالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Ngäbe-Buglé|پاناما ڪومارڪا نگابي-بوگلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Darién Province|پاناما دارين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Herrera Province|پاناما هيريرا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Los Santos Province|پاناما لوس سانتوس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Panamá Province|پاناما پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Veraguas Province|پاناما ويراگواس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama West Panamá Province|پاناما اولهه پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama|پاناما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Bougainville Island|پاپوا نيو گني بوگن ويل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea East New Britain|پاپوا نيو گني اوڀر نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Gulf Province|پاپوا نيو گني گلف صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae urban|پاپوا نيو گني لاي شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae|پاپوا نيو گني لاي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Britain and Ireland|پاپوا نيو گني نيو برٽن ۽ آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Ireland|پاپوا نيو گني نيو آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Sandaun Province|پاپوا نيو گني سانڊائون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea West New Britain|پاپوا نيو گني اولهه نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea|پاپوا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pará|پارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraguay|پيراگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraná|پارانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Patuakhali|پتوآکالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penang International Airport destinations|پينانگ بين الاقوامي هوائي اڏي جون منزلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penghu County|پينگهو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perlis|پرليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perm|پرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Persian Gulf|فارسي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Daniel Alcides Carrión Province|پيرو دانيئل السيدس ڪاريون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Lima|پيرو ليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Loreto|پيرو لوريٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Tacna|پيرو تاڪنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru|پيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philadelphia|فلاڊلفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Benguet|فلپائن بينگيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Metro Manila|فلپائن ميٽرو منيلا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Manila|ميٽرو منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Nueva Ecija|فلپائن نيووا ايسيجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 1st|فلپائن والينزويلا پهريون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 2nd|فلپائن والينزويلا ٻيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Visayas|فلپائن ويساياس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines|فلپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pichilemu|پيچيلمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pingtung County|پنگٽنگ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pirojpur|پيروجپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland 1939|پولينڊ 1939]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland Greater Poland Voivodeship|پولينڊ گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Greater Poland Voivodeship|گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Hel|پولينڊ ھيل]] :[[Module:Location map/data/Poland Krakow Central|پولينڊ ڪراڪوف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lesser Poland Voivodeship|پولينڊ ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lesser Poland Voivodeship|ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lodz central|پولينڊ ووچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Łódź Voivodeship|پولينڊ ووچ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Łódź Voivodeship|ووچ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lower Silesian Voivodeship|پولينڊ لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Silesian Voivodeship|لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin central|پولينڊ لبلن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin Voivodeship|پولينڊ لبلن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lublin Voivodeship|لبلن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lubusz Voivodeship|پولينڊ لبوش وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Masovian Voivodeship|پولينڊ ماسويئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Opole Voivodeship|پولينڊ اوپولي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Opole Voivodeship|اوپولي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podkarpackie Voivodeship|پولينڊ پوڊڪارپاتسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podlaskie Voivodeship|پولينڊ پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Podlaskie Voivodeship|پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Pomeranian Voivodeship|پولينڊ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Pomeranian Voivodeship|پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Silesian Voivodeship|پولينڊ سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Silesian Voivodeship|سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Świętokrzyskie Voivodeship|پولينڊ شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Świętokrzyskie Voivodeship|شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Szczecin|پولينڊ شچچين]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnów|پولينڊ تارنوو]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnowskie Góry County|پولينڊ تارنوفسڪي گوري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Poland Warmian-Masurian Voivodeship|پولينڊ وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Warmian-Masurian Voivodeship|وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Warsaw central|پولينڊ وارسا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland West Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/West Pomeranian Voivodeship|ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Wrocław|پولينڊ وروتسواف]] :[[Module:Location map/data/Poland|پولينڊ]] :[[Module:Location map/data/Portland State University OR|پورٽلينڊ اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Corvo|پرتگال ازورس ڪوروو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Faial|پرتگال ازورس فيائل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Flores|پرتگال ازورس فلورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Graciosa|پرتگال ازورس گراسيوزا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Pico|پرتگال ازورس پيڪو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Santa Maria|پرتگال ازورس سانتا ماريا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Jorge|پرتگال ازورس سائو جورج]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Miguel|پرتگال ازورس سائو ميگوئل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Terceira|پرتگال ازورس ترسيرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores|پرتگال ازورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Coimbra municipality|پرتگال ڪوئمبرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Lisbon|پرتگال لزبن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Madeira|پرتگال ماديرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Nature Park of Santa Maria|پرتگال سانتا ماريا جو فطري پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Portugal Norte|پرتگال نورتي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Porto Foz de Douro|پرتگال پورتو فوز ڊي دورو]] :[[Module:Location map/data/Portugal topographic|پرتگال جاگرافيائي]] :[[Module:Location map/data/Portugal|پرتگال]] :[[Module:Location map/data/Prince William area|پرنس وليم علائقو]] :[[Module:Location map/data/Principe|پرنسپي]] :[[Module:Location map/data/Pyongyang|پيونگ يانگ]] :[[Module:Location map/data/Pyrenees|پيرينيز]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Daayen|قطر الضعاين]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Khor|قطر الخور]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Shamal|قطر الشمال]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Wakrah Municipality|قطر الوڪرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Qatar Doha|قطر دوحا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Umm Salal|قطر ام صلال]] :[[Module:Location map/data/Qatar|قطر]] :[[Module:Location map/data/Quebec City|ڪيوبيڪ شهر]] :[[Module:Location map/data/Quebec South|ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[Module:Location map/data/Reed College Portland OR|ريڊ ڪاليج پورٽلينڊ، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh (de facto)|جمھوريه آرتساخ، بالفعل]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh|جمھوريه آرتساخ]] :[[Module:Location map/data/Republic of North Macedonia|جمھوريه اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Macedonia|مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/North Macedonia|اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Republic of Macedonia|جمھوريه مقدونيا]] :[[Module:Location map/data/Republic of the Congo|جمھوريه ڪانگو]] :[[Module:Location map/data/Republika Srpska|ريپبلڪا سرپسڪا]] :[[Module:Location map/data/Réunion|ري يونيئن]] :[[Module:Location map/data/Romania Alba|رومانيا البا]] :[[Module:Location map/data/Romania Arad|رومانيا اراد]] :[[Module:Location map/data/Romania Arges|رومانيا ارجش]] :[[Module:Location map/data/Romania Bihor|رومانيا بيهور]] :[[Module:Location map/data/Romania Bistrița-Năsăud|رومانيا بسٽريتسا-نسئود]] :[[Module:Location map/data/Romania Brăila|رومانيا برائلا]] :[[Module:Location map/data/Romania Brașov|رومانيا براشوو]] :[[Module:Location map/data/Romania Bucharest|رومانيا بخارسٽ]] :[[Module:Location map/data/Romania Buzău|رومانيا بوزائو]] :[[Module:Location map/data/Romania Caraș-Severin|رومانيا ڪاراش-سيورين]] :[[Module:Location map/data/Romania Cluj|رومانيا ڪلوج]] :[[Module:Location map/data/Romania Constanta|رومانيا ڪونسٽانٽسا]] :[[Module:Location map/data/Romania Covasna|رومانيا ڪواسنا]] :[[Module:Location map/data/Romania Galati|رومانيا گالاتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Giurgiu|رومانيا جورجيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Gorj|رومانيا گورج]] :[[Module:Location map/data/Romania Harghita|رومانيا هارگيتا]] :[[Module:Location map/data/Romania Hunedoara|رومانيا هونيڊوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Maramureș|رومانيا ماراموريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Mureș|رومانيا موريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Neamt|رومانيا نيامتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Olt|رومانيا اولت]] :[[Module:Location map/data/Romania Prahova|رومانيا پراهووا]] :[[Module:Location map/data/Romania Sălaj|رومانيا سلاژ]] :[[Module:Location map/data/Romania Satu Mare|رومانيا ساتو ماري]] :[[Module:Location map/data/Romania Sibiu|رومانيا سيبيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Teleorman|رومانيا ٽيلي اورمان]] :[[Module:Location map/data/Romania Timiș|رومانيا تيميش]] :[[Module:Location map/data/Romania Timișoara|رومانيا تيميشوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Tulcea|رومانيا تولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vâlcea|رومانيا ولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vaslui|رومانيا واسلوئي]] :[[Module:Location map/data/Romania Vrancea|رومانيا ورانچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania|رومانيا]] :[[Module:Location map/data/Roraima|رورائيما]] :[[Module:Location map/data/Russia Adygea|روس ادگيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Krai|روس التائي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Republic|روس التائي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Amur Oblast|روس امور اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast polar|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ قطبي]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Astrakhan Oblast|روس آستراخان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bashkortostan|روس باشڪورتوستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Belgorod Oblast|روس بيلگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bryansk Oblast|روس بريانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Buryatia|روس برياتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Central Federal District|روس مرڪزي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Chechnya|روس چيچنيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Chelyabinsk Oblast|روس چيليابينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chukotka Autonomous Okrug|روس چڪوتڪا خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chuvashia|روس چواشيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Dagestan|روس داغستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Far Eastern Federal District|روس ڏور اوڀر وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Ingushetia|روس انگوشيتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Irkutsk Oblast|روس ارڪوتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ivanovo Oblast|روس ايوانوفو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Jewish Autonomous Oblast|روس يھودي خودمختيار اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kabardino-Balkaria|روس ڪباردينو-بالڪاريا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaliningrad Oblast|روس ڪاليننگراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kalmykia|روس ڪلميڪيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaluga Oblast|روس ڪالوگا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kamchatka Krai|روس ڪمچاتڪا ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Karachay-Cherkessia|روس ڪاراچائي-چرڪيسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Karelia|روس ڪريليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kemerovo Oblast|روس ڪيميروو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Khabarovsk Krai|روس خاباروفسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Khakassia|روس خاڪسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Khanty-Mansi Autonomous Okrug|روس خانتي-مانسي خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kirov Oblast|روس ڪيروف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Komi Republic|روس ڪومي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Kostroma Oblast|روس ڪاستروما اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnodar Krai|روس ڪراسنوڊار ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnoyarsk Krai|روس ڪراسنو يارسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Kurgan Oblast|روس ڪرگان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kuril Islands|روس ڪوريل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kursk Oblast|روس ڪرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Leningrad Oblast|روس لينن گراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Lipetsk Oblast|روس ليپيتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Magadan Oblast|روس مگادان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Mari El|روس ماري ايل]] :[[Module:Location map/data/Russia Mordovia|روس موردوويا]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Central|روس ماسڪو مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Moscow|مرڪزي ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Oblast|روس ماسڪو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Ring Road|روس ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Moscow Ring Road|ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Russia Moscow MKAD|روس ماسڪو ايم ڪي اي ڊي]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow|روس ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Murmansk Oblast|روس مورمانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nenets Autonomous Okrug|روس نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Central|روس نژني نووگورود مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Nizhny Novgorod|مرڪزي نژني نووگورود]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Kanavino|روس نژني نووگورود ڪاناوينو]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Oblast|روس نژني نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia North Caucasian Federal District|روس اتر قفقازي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia North Ossetia-Alania|روس اتر اوسيشيا-الانيا]] :← [[Module:Location map/data/Russia North Ossetia–Alania|روس اتر اوسيشيا–الانيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Northwestern Federal District|روس اتر اولهه وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Novaya Zemlya|روس نووايا زمليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Novgorod Oblast|روس نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Novosibirsk Oblast|روس نوووسيبيرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Omsk Oblast|روس اومسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Orenburg Oblast|روس اورينبرگ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Oryol Oblast|روس اوريول اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Penza Oblast|روس پينزا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Perm Krai|روس پيرم ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Primorsky Krai|روس پريمورسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Pskov Oblast|روس پسڪوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Rostov Oblast|روس روستوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ryazan Oblast|روس ريازان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg central|روس سينٽ پيٽرزبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg Vasilyevsky Island|روس سينٽ پيٽرزبرگ واسيليئفسڪي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg|روس سينٽ پيٽرزبرگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakha Republic|روس ساخا جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin Oblast|روس سخالين اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin|روس سخالين]] :[[Module:Location map/data/Russia Samara Oblast|روس سمارا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saratov Oblast|روس ساراتوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Smolensk Oblast|روس سمولينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Southern Federal District|روس ڏاکڻو وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Stavropol Krai|روسيا اسٽاوروپول ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Sverdlovsk Oblast|روسيا سويردلوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tambov Oblast|روسيا تامبوف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tatarstan|روسيا تاتارستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Tomsk Oblast|روسيا تومسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tula Oblast|روسيا تُولا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tuva Republic|روسيا تُووا جمهوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Tver Oblast|روسيا ٽوَر اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tyumen Oblast|روسيا ٽيومين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Udmurtia|روسيا اُدمورتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Ulyanovsk Oblast|روسيا اُليانوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vladimir Oblast|روسيا ولاديمير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Volga Federal District|روسيا وولگا وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Volgograd Oblast|روسيا وولگوگراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vologda Oblast|روسيا وولوگدا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Voronezh Oblast|روسيا وورونيز اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Western|روسيا اولهه]] :[[Module:Location map/data/Russia Yamalo-Nenets Autonomous Okrug|روسيا يامالو-نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Yaroslavl Oblast|روسيا ياروسلاول اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Zabaykalsky Krai|روسيا زابائيڪالسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia|روسيا]] :[[Module:Location map/data/Rwanda|روانڊا]] :[[Module:Location map/data/Saba|سابا]] :[[Module:Location map/data/Saint Barthélemy|سينٽ بارٿيليمي]] :[[Module:Location map/data/Saint Kitts and Nevis|سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]] :[[Module:Location map/data/Saint Lucia|سينٽ لوشيا]] :[[Module:Location map/data/Saint Pierre and Miquelon|سينٽ پيئر ۽ ميڪيلون]] :[[Module:Location map/data/Saint Vincent and the Grenadines|سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]] :[[Module:Location map/data/Saint-Martin|سينٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Salton Trough|سالٽن ٽراف]] :[[Module:Location map/data/Samoa|ساموا]] :[[Module:Location map/data/Samtskhe-Javakheti|سامتسخي-جاواخيتي]] :[[Module:Location map/data/San Francisco Bay Area|سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/San Marino|سان مارينو]] :[[Module:Location map/data/Santa Clarita|سانتا ڪلاريتا]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome and Principe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :← [[Module:Location map/data/São Tomé and Príncipe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome|سائو ٽومي]] :[[Module:Location map/data/Saudi Arabia|سعودي عرب]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia Southwest|اسڪينڊينيوا ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia|اسڪينڊينيوا]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen Central|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeenshire|اسڪاٽلينڊ ايبرڊينشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Angus|اسڪاٽلينڊ اينگس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Argyll and Bute|اسڪاٽلينڊ آرگائل ۽ بيوٽ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Badenoch and Strathspey|اسڪاٽلينڊ بيڊينوخ ۽ اسٽرٿسپي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Caithness|اسڪاٽلينڊ ڪيٿنيس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Central Belt|اسڪاٽلينڊ مرڪزي پٽو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Clackmannanshire|اسڪاٽلينڊ ڪليڪمينن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dumfries and Galloway|اسڪاٽلينڊ ڊمفريز ۽ گيلوي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dundee|اسڪاٽلينڊ ڊنڊي]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Lothian|اسڪاٽلينڊ اوڀر لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh Central|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Elgin|اسڪاٽلينڊ ايلگن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Falkirk|اسڪاٽلينڊ فالڪرڪ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Fife|اسڪاٽلينڊ فائف]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow Central|اسڪاٽلينڊ گلاسگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow|اسڪاٽلينڊ گلاسگو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Highland|اسڪاٽلينڊ هائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverclyde|اسڪاٽلينڊ انورڪلائيڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverkeithing|اسڪاٽلينڊ انورڪيٿنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverness area|اسڪاٽلينڊ انورنس علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Scotland Inverness|اسڪاٽلينڊ انورنس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Isle of Skye|اسڪاٽلينڊ آئل آف اسڪائي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Lochaber|اسڪاٽلينڊ لوخابر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Midlothian|اسڪاٽلينڊ مڊلوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Moray|اسڪاٽلينڊ موري]] :[[Module:Location map/data/Scotland Nairn|اسڪاٽلينڊ نيرن]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اتر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ اتر لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North|اسڪاٽلينڊ اتر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Orkney|اسڪاٽلينڊ آرڪني]] :[[Module:Location map/data/Scotland Outer Hebrides|اسڪاٽلينڊ آئوٽر هيبرائيڊز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth and Kinross|اسڪاٽلينڊ پرتھ ۽ ڪنروس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth|اسڪاٽلينڊ پرتھ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Ross and Cromarty|اسڪاٽلينڊ راس ۽ ڪرومارٽي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Scottish Borders|اسڪاٽلينڊ اسڪاٽش بارڊرز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland Whalsay|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ وهالسي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Ayrshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southeast|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southwest|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scotland St Andrews|اسڪاٽلينڊ سينٽ اينڊريوز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Stirling|اسڪاٽلينڊ اسٽرلنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Sutherland|اسڪاٽلينڊ سدرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اولهه ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Lothian|اسڪاٽلينڊ اولهه لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Sea of Marmara|بحر مرمره]] :[[Module:Location map/data/Seattle landmarks|سيئٽل نشانيا]] :[[Module:Location map/data/Seattle WA Downtown|سيئٽل واشنگٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Seine-Maritime|سين-ماريتيم]] :[[Module:Location map/data/Senegal|سينيگال]] :[[Module:Location map/data/SEQ|SEQ]] :[[Module:Location map/data/Serbia and Montenegro|سربيا ۽ مونٽي نيگرو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Belgrade|سربيا بيلگريڊ]] :[[Module:Location map/data/Serbia Novi Sad|سربيا نووي ساد]] :[[Module:Location map/data/Serbia Territory of the Military Commander|سربيا فوجي ڪمانڊر جو علائقو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Vojvodina|سربيا وويووڊينا]] :[[Module:Location map/data/Serbia|سربيا]] :[[Module:Location map/data/Sevastopol|سيوستوپول]] :[[Module:Location map/data/Seychelles|سيشلز]] :[[Module:Location map/data/Shenandoah Valley|شينينڊوا وادي]] :[[Module:Location map/data/Shida Kartli|شيدا ڪارٽلي]] :[[Module:Location map/data/Sierra Leone|سيرا ليون]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail central area|سنگاپور ريل مرڪزي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail|سنگاپور ريل]] :[[Module:Location map/data/Singapore|سنگاپور]] :[[Module:Location map/data/Sint Maarten|سنٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Sky|آسمان]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trnava Region|سلوواڪيا ترناوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Žilina Region|سلوواڪيا ژيلينا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia|سلوواڪيا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia Pomurska|سلووينيا پومورسڪا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia|سلووينيا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Guadalcanal|سولومن ٻيٽ گواڊالڪينال]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Honiara|سولومن ٻيٽ هونيارا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands|سولومن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Somalia|صوماليا]] :[[Module:Location map/data/Somaliland|صومالي لينڊ]] :[[Module:Location map/data/Somogy Kaposvár|شوموگ ڪيپوشوار]] :[[Module:Location map/data/Sonoma County|سونومَا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Eastern Cape|ڏکڻ آفريڪا اوڀر ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Cape|اوڀر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Free State|ڏکڻ آفريڪا فري اسٽيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Greater Johannesburg|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Pretoria Metro|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ پريٽوريا ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal Greater Durban|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال وڏو ڊربن]] :← [[Module:Location map/data/Durban|ڊربن]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال]] :← [[Module:Location map/data/KwaZulu-Natal|ڪوازولو-نٽال]] :[[Module:Location map/data/South Africa Limpopo|ڏکڻ آفريڪا لمپوپو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Mpumalanga|ڏکڻ آفريڪا مپومالانگا]] :[[Module:Location map/data/South Africa North West|ڏکڻ آفريڪا اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/South Africa Northern Cape|ڏکڻ آفريڪا اتر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Pretoria|ڏکڻ آفريڪا پريٽوريا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Cape Town Central|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town Central|ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Greater Cape Town|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ وڏو ڪيپ ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town|ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Western Cape|اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa|ڏکڻ آفريڪا]] :[[Module:Location map/data/South America|ڏکڻ آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Asia|ڏکڻ ايشيا]] :[[Module:Location map/data/South Atlantic|ڏکڻ ائٽلانٽڪ]] :[[Module:Location map/data/South China Sea|ڏکڻ چين سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/South Korea Busan|ڏکڻ ڪوريا بوسان]] :[[Module:Location map/data/South Korea Seoul|ڏکڻ ڪوريا سيئول]] :[[Module:Location map/data/South Korea Ulsan|ڏکڻ ڪوريا السان]] :[[Module:Location map/data/South Korea|ڏکڻ ڪوريا]] :[[Module:Location map/data/South Norway|ڏکڻ ناروي]] :[[Module:Location map/data/South Orkney Islands|ڏکڻ آرڪني ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Ossetia|ڏکڻ اوسيشيا]] :[[Module:Location map/data/South Shetland Islands|ڏکڻ شيٽلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Sudan|ڏکڻ سوڊان]] :← [[Module:Location map/data/Southern Sudan|ڏاکڻو سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Southeast Asia|ڏکڻ اوڀر ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Northern Virginia|ڏاکڻي اتر ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Uruguay|ڏاکڻو يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/Southwest China|ڏکڻ اولهه چين]] :[[Module:Location map/data/Soviet Union|سوويت يونين]] :← [[Module:Location map/data/USSR|يو ايس ايس آر]] :[[Module:Location map/data/Spain Álava|اسپين آلاوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Andalusia|اسپين اندلس]] :[[Module:Location map/data/Spain Aragon|اسپين آراگون]] :[[Module:Location map/data/Spain Asturias|اسپين استورياس]] :[[Module:Location map/data/Spain Balearic Islands|اسپين باليئرڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona municipality|اسپين بارسلونا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona|اسپين بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Basque Country|اسپين باسڪ ملڪ]] :[[Module:Location map/data/Spain Cantabria|اسپين ڪينٽيبريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castile and León|اسپين ڪاستيل ۽ ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Castilla-La Mancha|اسپين ڪاستيا-لا مانچا]] :← [[Module:Location map/data/Spain Castile-La Mancha|اسپين ڪاستيل-لا مانچا]] :[[Module:Location map/data/Spain Catalonia|اسپين ڪتالونيا]] :← [[Module:Location map/data/Catalonia|ڪتالونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Community of Madrid|اسپين ميڊرڊ ڪميونٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Donostia|اسپين دونوستيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Extremadura|اسپين ايڪسٽريمادورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Formentera|اسپين فورمينتيرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Fuerteventura|اسپين فوئرتيونتورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Galicia|اسپين گليشيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Gran Canaria|اسپين گران ڪناريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Ibiza|اسپين ابيزا]] :[[Module:Location map/data/Spain La Palma|اسپين لا پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain La Rioja|اسپين لا ريوخا]] :[[Module:Location map/data/Spain Lanzarote|اسپين لانزاروتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid municipality|اسپين ميڊرڊ ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid|اسپين ميڊرڊ]] :[[Module:Location map/data/Spain Majorca|اسپين مايورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Menorca|اسپين مينورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Murcia|اسپين مرسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Navarre|اسپين ناوار]] :[[Module:Location map/data/Spain Palma|اسپين پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of A Coruña|اسپين صوبو آ ڪورونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Albacete|اسپين صوبو الباسيتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Alicante|اسپين صوبو اليڪانتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Almería|اسپين صوبو الميريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ávila|اسپين صوبو آويلا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Barcelona|اسپين صوبو بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Burgos|اسپين صوبو برگوس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Cádiz|اسپين صوبو ڪاديز]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Castellón|اسپين صوبو ڪاستيون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Córdoba|اسپين صوبو ڪوردوبا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Girona|اسپين صوبو جيرونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Granada|اسپين صوبو غرناطه]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Guadalajara|اسپين صوبو گوادالاخارا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Huelva|اسپين صوبو ويلوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Jaén|اسپين صوبو خائن]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Las Palmas|اسپين صوبو لاس پالماس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of León|اسپين صوبو ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lleida|اسپين صوبو لئيدا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lugo|اسپين صوبو لوگو]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Málaga|اسپين صوبو مالاگا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ourense|اسپين صوبو اورينسي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Palencia|اسپين صوبو پالينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Pontevedra|اسپين صوبو پونتيويدرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Salamanca|اسپين صوبو سالامانڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Santa Cruz de Tenerife|اسپين صوبو سانتا ڪروز دي ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Segovia|اسپين صوبو سيگوويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Seville|اسپين صوبو سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Soria|اسپين صوبو سوريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Tarragona|اسپين صوبو تارراگونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Valencia|اسپين صوبو والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Zamora|اسپين صوبو زامورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Seville|اسپين سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Tenerife|اسپين ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Valencian Community|اسپين والينسيائي ڪميونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Spain Valencia|اسپين والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain with Canary Islands|ڪينري ٻيٽن سميت اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spain|اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spanish Army Military Regions 1990|اسپيني فوجي علائقا 1990]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands relief|اسپرئٽلي ٻيٽ رليف]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands|اسپرئٽلي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Central|سري لنڪا بٽيڪالوا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Greater|سري لنڪا وڏو بٽيڪالوا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Chavakachcheri|سري لنڪا چاواڪچچيري]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Central|سري لنڪا ڪولمبو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo District|سري لنڪا ڪولمبو ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Greater|سري لنڪا وڏو ڪولمبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Municipality|سري لنڪا ڪولمبو ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Central|سري لنڪا جافنا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Greater|سري لنڪا وڏو جافنا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Central|سري لنڪا ڪلينوچچي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Greater|سري لنڪا وڏو ڪلينوچچي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Mannar|سري لنڪا منار]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Northern Province|سري لنڪا اتر صوبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Point Pedro|سري لنڪا پوائنٽ پيڊرو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Trincomalee Central|سري لنڪا ٽرنڪومالي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Central|سري لنڪا واوونيا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Greater|سري لنڪا وڏو واوونيا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka|سري لنڪا]] :[[Module:Location map/data/Stockport railways|اسٽاڪپورٽ ريلويز]] :[[Module:Location map/data/Strait of Juan de Fuca|خوان دي فوڪا سامونڊي لنگهه]] :[[Module:Location map/data/Subantarctic (Indian Ocean)|ذيلي ائنٽارڪٽڪ (هندي سمنڊ)]] :[[Module:Location map/data/Sudan (2005-2011)|سوڊان (2005-2011)]] :[[Module:Location map/data/Sudan Khartoum|سوڊان خرطوم]] :[[Module:Location map/data/Sudan|سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Suriname Paramaribo|سورينام پاراماريبو]] :← [[Module:Location map/data/Paramaribo|پاراماريبو]] :[[Module:Location map/data/Suriname|سورينام]] :[[Module:Location map/data/Svalbard|سوالبارڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gävleborg|سويڊن يووليبورگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Scania|سويڊن اسڪانيا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Skåne|سويڊن اسڪونه]] :[[Module:Location map/data/Sweden Södermanland|سويڊن سودرمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden South|سويڊن ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Southern|سويڊن ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm Municipality|سويڊن اسٽاڪهولم ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm|سويڊن اسٽاڪهولم]] :[[Module:Location map/data/Sweden Uppsala|سويڊن اپسالا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Värmland|سويڊن ورملاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västerbotten|سويڊن ويسٽربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västernorrland|سويڊن ويسٽرنورلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västmanland|سويڊن ويسٽمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västra Götaland|سويڊن ويسٽرا گوتالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden|سويڊن]] :[[Module:Location map/data/Swedish Air Defense Sectors 1989|سويڊني هوائي دفاعي شعبا 1989]] :[[Module:Location map/data/Swedish Military Areas 1989|سويڊني فوجي علائقا 1989]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern downtown|سوئٽزرلينڊ برن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern|سوئٽزرلينڊ برن]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Vaud|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف وو]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Zürich|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف زيورخ]] :[[Module:Location map/data/Switzerland|سوئٽزرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Syria Aleppo|شام حلب]] :[[Module:Location map/data/Syria Ancient City of Aleppo|شام حلب جو قديم شهر]] :[[Module:Location map/data/Syria and Lebanon|شام ۽ لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria Damascus|شام دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Golan|شام گولان]] :[[Module:Location map/data/Syria Old Damascus|شام پراڻو دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq-Lebanon|شام-عراق-لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq|شام-عراق]] :[[Module:Location map/data/Syria|شام]] :[[Module:Location map/data/Tahiti|تاهيتي]] :[[Module:Location map/data/Taichung|تائيچنگ]] :[[Module:Location map/data/Tainan|تائينان]] :[[Module:Location map/data/Taitung County|تائيتونگ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Taiwan Kaohsiung|تائيوان ڪائوشيونگ]] :[[Module:Location map/data/Taiwan|تائيوان]] :[[Module:Location map/data/Tajikistan|تاجڪستان]] :[[Module:Location map/data/Tanzania|تنزانيا]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv location|تل ابيب مقام]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv|تل ابيب]] :[[Module:Location map/data/Tenerife|ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok Metropolitan Region|ٿائيلينڊ بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Bangkok Metropolitan Region|بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bay of Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ جي کاري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chiang Mai Province|ٿائيلينڊ چيانگ مائي صوبو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chonburi|ٿائيلينڊ چونبوري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Isan TMD|ٿائيلينڊ ايسان TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Northern TMD|ٿائيلينڊ اتر TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand|ٿائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Tibetan Plateau|تبت جو پهاڙي ميدان]] :[[Module:Location map/data/Tierra del Fuego|تيئرا ديل فيوگو]] :[[Module:Location map/data/Tigray Region|تگرائي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Timor|تيمور]] :← [[Module:Location map/data/Indonesia Timor|انڊونيشيا تيمور]] :[[Module:Location map/data/Togo|ٽوگو]] :[[Module:Location map/data/Tokelau|ٽوڪيلائو]] :[[Module:Location map/data/Tokharistan|توخارستان]] :[[Module:Location map/data/Tonga|ٽونگا]] :[[Module:Location map/data/Trinidad and Tobago|ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو]] :[[Module:Location map/data/Tsavo national parks|تساوو قومي پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Greater Tunis|تيونس وڏو تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Tunis|تيونس تونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia|تيونس]] :[[Module:Location map/data/Turkey Aegean|ترڪي ايجين]] :[[Module:Location map/data/Turkey Ankara|ترڪي انقره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Istanbul|ترڪي استنبول]] :[[Module:Location map/data/Turkey Marmara|ترڪي مرمره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Şanlıurfa|ترڪي شانلي عرفه]] :[[Module:Location map/data/Turkey South Caria|ترڪي ڏکڻ ڪيريا]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southeast|ترڪي ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southwest|ترڪي ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Turkey|ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Turkmenistan|ترڪمانستان]] :[[Module:Location map/data/Tuvalu|توالو]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala central|يوگنڊا ڪمپالا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala|يوگنڊا ڪمپالا]] :[[Module:Location map/data/Uganda|يوگنڊا]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast close|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر ويجهو]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southwest|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/UK England|برطانيا انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/England|انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Greater London postal|برطانيا وڏو لنڊن پوسٽل]] :[[Module:Location map/data/UK Northern England|برطانيا اتر انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern England|اتر انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Northern Ireland|برطانيا اتر آئرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Ireland|اتر آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Scotland|برطانيا اسڪاٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Scotland|اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Wales Snowdonia|برطانيا ويلز سنوڊونيا]] :[[Module:Location map/data/UK Wales|برطانيا ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Ukraine (1991-2014)|يوڪرين (1991-2014)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Air Force commands|يوڪرين هوائي فوج جون ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast (country map)|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernihiv Oblast|يوڪرين چرنيهيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernivtsi Oblast|يوڪرين چرنووتسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipro|يوڪرين دنيپرو]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipropetrovsk Oblast|يوڪرين دنيپروپيٽروفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Donetsk Oblast|يوڪرين دونيتسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ground Forces operational commands|يوڪرين زميني فوج جون عملي ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ivano-Frankivsk Oblast|يوڪرين ايوانو-فرانڪيوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kharkiv Oblast|يوڪرين خارڪيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kherson Oblast|يوڪرين خيرسون اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Khmelnytskyi Oblast|يوڪرين خميلنيتسڪي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv|يوڪرين ڪِيئف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kirovohrad Oblast|يوڪرين ڪيرووهراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Luhansk Oblast|يوڪرين لوغانسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv Oblast|يوڪرين لويف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv|يوڪرين لويف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Mykolaiv Oblast|يوڪرين ميڪولائيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Odesa Oblast|يوڪرين اوديسا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Poltava Oblast|يوڪرين پولتاوا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Rivne Oblast|يوڪرين رِوني اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Sumy Oblast|يوڪرين سومي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ternopil Oblast|يوڪرين ترنوپِل اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Vinnytsia Oblast|يوڪرين وِنيتسيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Volyn Oblast|يوڪرين وولين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zakarpattia Oblast|يوڪرين زڪارپاتيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zaporizhzhia Oblast|يوڪرين زاپوريژيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast (country map)|يوڪرين ژيتومير اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast|يوڪرين ژيتومير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine|يوڪرين]] :[[Module:Location map/data/UNCAF and CFU|UNCAF ۽ CFU]] :[[Module:Location map/data/United Arab Emirates|گڏيل عرب امارات]] :← [[Module:Location map/data/UAE|يو اي اي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Alderney|برطانيا آلڊرني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Allerdale|برطانيا ايلرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Ireland|برطانيا ۽ آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Northern Germany|برطانيا ۽ اتر جرمني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Anguilla|برطانيا انگويلا]] :← [[Module:Location map/data/Anguilla|انگويلا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Arundel|برطانيا ارنڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ascension Island|برطانيا اسينشن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Ascension Island|اسينشن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedford|برطانيا بيڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire 1974-2009|برطانيا بيڊفورڊشائر 1974-2009]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire|برطانيا بيڊفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Bedfordshire|بيڊفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Berkshire|برطانيا برڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Berkshire|برڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bermuda|برطانيا برمودا]] :← [[Module:Location map/data/Bermuda|برمودا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Beverley Central|برطانيا بيورلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn central|برطانيا بليڪبرن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn with Darwen|برطانيا بليڪبرن وٿ ڊارون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn|برطانيا بليڪبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackpool|برطانيا بليڪپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Barrow-in-Furness|برطانيا برو آف بيرو-ان-فرنيس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Burnley|برطانيا برو آف برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Chorley|برطانيا برو آف چورلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Doncaster|برطانيا برو آف ڊانڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Fylde|برطانيا برو آف فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Hyndburn|برطانيا برو آف هائنڊبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Pendle|برطانيا برو آف پينڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Ribble Valley|برطانيا برو آف ربل وادي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Rossendale|برطانيا برو آف روسنڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of South Ribble|برطانيا برو آف ڏکڻ ربل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of West Lancashire|برطانيا برو آف اولهه لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Wyre|برطانيا برو آف وائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Boston Central|برطانيا بوسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brecon Beacons|برطانيا بريڪن بيڪنز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton and Hove|برطانيا برائيٽن ۽ هوو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton|برطانيا برائيٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol Central|برطانيا برسٽل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol|برطانيا برسٽل]] :← [[Module:Location map/data/Bristol|برسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom British Virgin Islands|برطانيا برطانوي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/British Virgin Islands|برطانوي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Buckinghamshire|برطانيا بڪنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Buckinghamshire|بڪنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley central|برطانيا برنلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley|برطانيا برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Calderdale|برطانيا ڪالڊرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge Central|برطانيا ڪيمبرج مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge|برطانيا ڪيمبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridgeshire|برطانيا ڪيمبرجشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cambridgeshire|ڪيمبرجشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Canterbury Central|برطانيا ڪينٽربري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Carlisle Central|برطانيا ڪارلائل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cayman Islands|برطانيا ڪيمن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Cayman Islands|ڪيمن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London East|برطانيا مرڪزي لنڊن اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London|برطانيا مرڪزي لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Central London|مرڪزي لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Channel Islands|برطانيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cheshire|برطانيا چيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cheshire|چيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chester Central|برطانيا چيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester Central|برطانيا چيچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester District|برطانيا چيچسٽر ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester|برطانيا چيچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Carlisle|برطانيا شهر ڪارلائل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Lancaster|برطانيا شهر لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Preston|برطانيا شهر پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Colchester Central|برطانيا ڪولچيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Copeland|برطانيا ڪوپ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall (mainland)|برطانيا ڪارنوال (مين لينڊ)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall southwest|برطانيا ڪارنوال ڏکڻ اولهه]] :← [[Module:Location map/data/Southwest Cornwall|ڏکڻ اولهه ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall|برطانيا ڪارنوال]] :← [[Module:Location map/data/Cornwall|ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Down|برطانيا ڪائونٽي ڊائون]] :← [[Module:Location map/data/County Down|ڪائونٽي ڊائون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Durham|برطانيا ڪائونٽي ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/County Durham|ڪائونٽي ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Coventry Central|برطانيا ڪوونٽري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Crawley|برطانيا ڪرالي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumberland|برطانيا ڪمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumbria|برطانيا ڪامبريا]] :← [[Module:Location map/data/Cumbria|ڪامبريا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dartmoor|برطانيا ڊارٽمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derby Central|برطانيا ڊربي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derbyshire|برطانيا ڊربيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Derbyshire|ڊربيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derry|برطانيا ڊيري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Devon|برطانيا ڊيون]] :← [[Module:Location map/data/Devon|ڊيون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Doncaster Central|برطانيا ڊانڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dorset|برطانيا ڊورسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Dorset|ڊورسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dover Central|برطانيا ڊوور مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dunwich|برطانيا ڊنوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Durham|برطانيا ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/Durham|ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East of England|برطانيا انگلينڊ جو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Riding of Yorkshire|برطانيا ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/East Riding of Yorkshire|ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Sussex|برطانيا اوڀر سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/East Sussex|اوڀر سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Eden|برطانيا ايڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Edinburgh|برطانيا ايڊنبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Edinburgh|ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Essex|برطانيا ايسڪس]] :← [[Module:Location map/data/Essex|ايسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter Central|برطانيا ايڪسيٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter|برطانيا ايڪسيٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exmoor|برطانيا ايڪسمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Falkland Islands|برطانيا فاڪلينڊ ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Falkland Islands|فاڪلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Fleetwood|برطانيا فليٽ ووڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Forest of Bowland|برطانيا ٻيلو آف بولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucester Central|برطانيا گلوسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucestershire|برطانيا گلوسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Gloucestershire|گلوسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grand Cayman|برطانيا گرينڊ ڪيمن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Great Yarmouth Central|برطانيا گريٽ يارمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Belfast|برطانيا وڏو بيلفاسٽ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Belfast|وڏو بيلفاسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Liverpool|برطانيا وڏو ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Greater London|وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/London|لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom London|برطانيا لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Manchester|برطانيا وڏو مانچسٽر]] :← [[Module:Location map/data/Greater Manchester|وڏو مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grimsby Central|برطانيا گرمزبي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guernsey|برطانيا گرنزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guildford Central|برطانيا گلڊفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hampshire|برطانيا هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hampshire|هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hereford Central|برطانيا هيرفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Herefordshire|برطانيا هيرفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Herefordshire|هيرفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hertfordshire|برطانيا هارٽفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hertfordshire|هارٽفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom High Peak|برطانيا هاءِ پيڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hoxne|برطانيا هاڪسن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Huntingdon|برطانيا هنٽنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich Central|برطانيا اِپس وچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich|برطانيا اِپس وچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isle of Wight|برطانيا آئل آف وائيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Isle of Wight|آئل آف وائيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isles of Scilly|برطانيا آئلز آف سِلي]] :← [[Module:Location map/data/Isles of Scilly|آئلز آف سِلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Jersey|برطانيا جرسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kent|برطانيا ڪينٽ]] :← [[Module:Location map/data/Kent|ڪينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom King's Lynn Central|برطانيا ڪنگز لن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kingston-upon-Hull Central|برطانيا ڪنگسٽن-اپان-هل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lake District|برطانيا ليڪ ڊسٽرڪٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancashire|برطانيا لنڪاشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lancashire|لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster Central|برطانيا لنڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster|برطانيا لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds 1866|برطانيا ليڊز 1866]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds Central|برطانيا ليڊز مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds|برطانيا ليڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester Central|برطانيا ليسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester|برطانيا ليسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicestershire|برطانيا ليسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Leicestershire|ليسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincoln Central|برطانيا لنڪن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincolnshire|برطانيا لنڪنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lincolnshire|لنڪنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool Central|برطانيا ليورپول مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool|برطانيا ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Albertopolis|برطانيا لنڊن البرٽوپولس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barking and Dagenham|برطانيا لنڊن بارڪنگ ۽ ڊيگنهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barnet|برطانيا لنڊن بارنيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bexley|برطانيا لنڊن بيڪسلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Brent|برطانيا لنڊن برينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bromley|برطانيا لنڊن بروملي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Camden|برطانيا لنڊن ڪيمڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London City of London|برطانيا لنڊن شهر لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Croydon|برطانيا لنڊن ڪروئڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ealing|برطانيا لنڊن ايلنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Enfield|برطانيا لنڊن اينفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Greenwich|برطانيا لنڊن گرينوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hackney|برطانيا لنڊن هيڪني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ham|برطانيا لنڊن هيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hammersmith and Fulham|برطانيا لنڊن هيمرسميٿ ۽ فلهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Haringey|برطانيا لنڊن هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Harrow|برطانيا لنڊن هيرو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Havering|برطانيا لنڊن هيورنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hillingdon|برطانيا لنڊن هلنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hounslow|برطانيا لنڊن هائونزلو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Islington|برطانيا لنڊن اِزلنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington and Chelsea|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن ۽ چيلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kingston upon Thames|برطانيا لنڊن ڪنگسٽن اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lambeth|برطانيا لنڊن ليمبٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lewisham|برطانيا لنڊن ليوشيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Merton|برطانيا لنڊن مرٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Newham|برطانيا لنڊن نيوهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Redbridge|برطانيا لنڊن ريڊبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Richmond upon Thames|برطانيا لنڊن رچمنڊ اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Southwark|برطانيا لنڊن سائوٿ وارڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Sutton|برطانيا لنڊن سٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Tower Hamlets|برطانيا لنڊن ٽاور هيملٽس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Waltham Forest|برطانيا لنڊن والٿم فاريسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Wandsworth|برطانيا لنڊن وانڊز ورٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Westminster|برطانيا لنڊن ويسٽ منسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lytham St Annes|برطانيا لٿم سينٽ اينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Manchester|برطانيا مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Merseyside|برطانيا مرسي سائيڊ]] :← [[Module:Location map/data/Merseyside|مرسي سائيڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Milton Keynes|برطانيا ملٽن ڪينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Montserrat|برطانيا مونٽسيرات]] :← [[Module:Location map/data/Montserrat|مونٽسيرات]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe Bay|برطانيا مورڪمبي کاري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe|برطانيا مورڪمبي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne Central|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norfolk|برطانيا نورفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Norfolk|نورفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom North Yorkshire|برطانيا اتر يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/North Yorkshire|اتر يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northampton Central|برطانيا نارٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northamptonshire|برطانيا نارٿيمپٽنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Northamptonshire|نارٿيمپٽنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northumberland|برطانيا نارٿمبرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northumberland|نارٿمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norwich Central|برطانيا نارچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Central|برطانيا ناٽنگهم مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Greater|برطانيا وڏو ناٽنگهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottinghamshire|برطانيا ناٽنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Nottinghamshire|ناٽنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford (central)|برطانيا آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :← [[Module:Location map/data/Oxford (central)|آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford Central|برطانيا آڪسفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford|برطانيا آڪسفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxfordshire|برطانيا آڪسفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Oxfordshire|آڪسفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Pitcairn Island|برطانيا پٽڪيرن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth Central|برطانيا پلمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth|برطانيا پلمٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston central|برطانيا پريسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston|برطانيا پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading Central|برطانيا ريڊنگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading|برطانيا ريڊنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Richmond|برطانيا رچمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rutland|برطانيا رٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rutland|رٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rye|برطانيا راءِ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha|برطانيا سينٽ هيلينا، اسينشن ۽ ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena|برطانيا سينٽ هيلينا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Salisbury Central|برطانيا سالسبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Scarborough Old Town|برطانيا اسڪاربره پراڻو شهر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sheffield|برطانيا شيفيلڊ]] :← [[Module:Location map/data/Sheffield|شيفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shrewsbury Central|برطانيا شروزبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shropshire|برطانيا شروپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Shropshire|شروپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Skelmersdale|برطانيا اسڪيلمرزڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Soho|برطانيا سوهو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Bath and North East|برطانيا سومرسيٽ باٿ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Levels|برطانيا سومرسيٽ ليولز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Mendip|برطانيا سومرسيٽ مينڊپ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset North|برطانيا سومرسيٽ اتر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Sedgemoor|برطانيا سومرسيٽ سيجمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset South|برطانيا سومرسيٽ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Taunton Deane|برطانيا سومرسيٽ ٽانٽن ڊين]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset West|برطانيا سومرسيٽ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset|برطانيا سومرسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Somerset|سومرسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Georgia|برطانيا ڏکڻ جارجيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Lakeland|برطانيا ڏکڻ ليڪ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Yorkshire|برطانيا ڏکڻ يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/South Yorkshire|ڏکڻ يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South|برطانيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton Central|برطانيا سائوٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton|برطانيا سائوٿيمپٽن]] :← [[Module:Location map/data/Southampton|سائوٿيمپٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport Central|برطانيا سائوٿپورٽ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport|برطانيا سائوٿپورٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Staffordshire|برطانيا اسٽافورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Staffordshire|اسٽافورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Stamford Central|برطانيا اسٽيمفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Suffolk|برطانيا سفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Suffolk|سفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sunderland|برطانيا سنڊرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Surrey|برطانيا سري]] :← [[Module:Location map/data/Surrey|سري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom The Fylde|برطانيا دي فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Thetford Central|برطانيا ٿيٽفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tristan da Cunha|برطانيا ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Turks and Caicos Islands|برطانيا ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Turks and Caicos Islands|ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tyne and Wear|برطانيا ٽائن ۽ ويئر]] :← [[Module:Location map/data/Tyne and Wear|ٽائن ۽ ويئر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwick Central|برطانيا واروڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwickshire|برطانيا واروڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Warwickshire|واروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Midlands|برطانيا اولهه مڊلينڊز]] :← [[Module:Location map/data/West Midlands|اولهه مڊلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Sussex|برطانيا اولهه سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/West Sussex|اولهه سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Yorkshire|برطانيا اولهه يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/West Yorkshire|اولهه يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Westmorland|برطانيا ويسٽمورلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wiltshire|برطانيا ولٽشائر]] :← [[Module:Location map/data/Wiltshire|ولٽشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchelsea|برطانيا ونچلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchester Central|برطانيا ونچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcester Central|برطانيا ووسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcestershire|برطانيا ووسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Worcestershire|ووسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom York Central|برطانيا يارڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Yorkshire Dales|برطانيا يارڪشائر ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom|برطانيا]] :← [[Module:Location map/data/UK|برطانيا]] :[[Module:Location map/data/United States Bakersfield|گڏيل رياستون بيڪرزفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Boston Metro|گڏيل رياستون بوسٽن ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/United States Boston|گڏيل رياستون بوسٽن]] :← [[Module:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Central|گڏيل رياستون شڪاگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Downtown|گڏيل رياستون شڪاگو ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Greater|گڏيل رياستون وڏو شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Loop|گڏيل رياستون شڪاگو لوپ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago metropolitan area|گڏيل رياستون شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Near North Side|گڏيل رياستون شڪاگو نئر نارٿ سائڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago|گڏيل رياستون شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Cleveland|گڏيل رياستون ڪليولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United States District of Columbia street|گڏيل رياستون ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا گهٽي]] :[[Module:Location map/data/United States Downtown Las Vegas|گڏيل رياستون ڊائون ٽائون لاس ويگاس]] :[[Module:Location map/data/United States Greater Spokane|گڏيل رياستون وڏو اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States Hawaii (island)|گڏيل رياستون هوائي (ٻيٽ)]] :[[Module:Location map/data/United States Jacksonville|گڏيل رياستون جيڪسن وِل]] :[[Module:Location map/data/United States Kauai|گڏيل رياستون ڪاوائي]] :[[Module:Location map/data/United States Lahaina|گڏيل رياستون لاهاينا]] :[[Module:Location map/data/United States Lake Highlands|گڏيل رياستون ليڪ هاءِلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United States Las Vegas Strip|گڏيل رياستون لاس ويگاس اسٽرپ]] :[[Module:Location map/data/United States Long Beach|گڏيل رياستون لانگ بيچ]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Central|گڏيل رياستون لاس اينجلس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Downtown|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Southern|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Western|گڏيل رياستون لاس اينجلس اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States Lower Manhattan|گڏيل رياستون لوئر مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Maui|گڏيل رياستون مائوئي]] :[[Module:Location map/data/United States Molokai-Lanai|گڏيل رياستون مولوڪائي-لانائي]] :[[Module:Location map/data/United States Monterey Peninsula|گڏيل رياستون مونٽيري پيننسولا]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans East|گڏيل رياستون نيو اورلينز اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans|گڏيل رياستون نيو اورلينز]] :[[Module:Location map/data/United States New York|گڏيل رياستون نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/United States Oahu|گڏيل رياستون اوآهو]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento Delta|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو ڊيلٽا]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northeastern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northwestern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Southern|گڏيل رياستون سين ڊياگو ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego|گڏيل رياستون سين ڊياگو]] :[[Module:Location map/data/United States San Fernando Valley|گڏيل رياستون سين فرننڊو وادي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bay Area|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bayview-Hunters Point|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي ويو-هنٽرز پوائنٽ]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Central|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco County|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو]] :[[Module:Location map/data/United States San Jose|گڏيل رياستون سان هوزي]] :[[Module:Location map/data/United States Seattle Downtown|گڏيل رياستون سيئٽل ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Spokane|گڏيل رياستون اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States St. Louis|گڏيل رياستون سينٽ لوئس]] :[[Module:Location map/data/United States Virginia Alexandria Historical District|گڏيل رياستون ورجينيا اليگزينڊريا تاريخي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. east|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Notre Dame|نوٽر ڊيم يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :[[Module:Location map/data/Uruguay Montevideo|يوراگوئي مونٽيوڊيو]] :[[Module:Location map/data/Uruguay|يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/US Virgin Islands Saint Croix|آمريڪي ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alabama|آمريڪا الاباما]] :← [[Module:Location map/data/Alabama|الاباما]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage downtown|آمريڪا الاسڪا اينڪرج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage|آمريڪا الاسڪا اينڪرج]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks Downtown|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Juneau|آمريڪا الاسڪا جونئو]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka Downtown|آمريڪا الاسڪا سٽڪا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka|آمريڪا الاسڪا سٽڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Unalaska Island|آمريڪا الاسڪا اُنالاسڪا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska|آمريڪا الاسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Alaska|الاسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa central|آمريڪا آمريڪي ساموا مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa central|آمريڪي ساموا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa|آمريڪا آمريڪي ساموا]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa|آمريڪي ساموا]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona inset|آمريڪا ايريزونا انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona Maricopa County|آمريڪا ايريزونا ماريڪوپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona|آمريڪا ايريزونا]] :← [[Module:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[Module:Location map/data/USA Arkansas|آمريڪا آرڪنساس]] :← [[Module:Location map/data/Arkansas|آرڪنساس]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta Downtown|آمريڪا ائٽلانٽا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta|آمريڪا ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :← [[Module:Location map/data/United States Baltimore|گڏيل رياستون بالٽيمور]] :[[Module:Location map/data/USA Briarcliff|آمريڪا برائركلف]] :[[Module:Location map/data/USA Bronx|آمريڪا برانڪس]] :[[Module:Location map/data/USA California Anaheim|آمريڪا ڪيليفورنيا ايناهائم]] :[[Module:Location map/data/USA California Bakersfield Downtown|آمريڪا ڪيليفورنيا بيڪرزفيلڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA California Carmel|آمريڪا ڪيليفورنيا ڪارمل]] :[[Module:Location map/data/USA California Channel Islands|آمريڪا ڪيليفورنيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA California Fresno|آمريڪا ڪيليفورنيا فريسنو]] :[[Module:Location map/data/USA California Mountain View|آمريڪا ڪيليفورنيا مائونٽن ويو]] :[[Module:Location map/data/USA California Napa County|آمريڪا ڪيليفورنيا ناپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Northern|آمريڪا ڪيليفورنيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA California Oakland|آمريڪا ڪيليفورنيا اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United States Oakland|گڏيل رياستون اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA California Berkeley|آمريڪا ڪيليفورنيا برڪلي]] :[[Module:Location map/data/USA California San Diego County|آمريڪا ڪيليفورنيا سين ڊياگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Sonoma County|آمريڪا ڪيليفورنيا سونوما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Southern|آمريڪا ڪيليفورنيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/USA California|آمريڪا ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :[[Module:Location map/data/USA Cape Cod|آمريڪا ڪيپ ڪاڊ]] :← [[Module:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Chesapeake Bay|آمريڪا چيسپيڪ بي]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado Colorado Springs|آمريڪا ڪولوراڊو ڪولوراڊو اسپرنگس]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado|آمريڪا ڪولوراڊو]] :← [[Module:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :[[Module:Location map/data/USA Connecticut|آمريڪا ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[Module:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware inset|آمريڪا ڊيلاويئر انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware|آمريڪا ڊيلاويئر]] :← [[Module:Location map/data/Delaware|ڊيلاويئر]] :[[Module:Location map/data/USA District of Columbia|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/District of Columbia|ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :[[Module:Location map/data/USA East|آمريڪا اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Manatee County|آمريڪا فلوريڊا مينيٽي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Seminole County|آمريڪا فلوريڊا سيمينول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Volusia County|آمريڪا فلوريڊا وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :[[Module:Location map/data/USA Florida|آمريڪا فلوريڊا]] :← [[Module:Location map/data/Florida|فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia Jackson County|آمريڪا جارجيا جيڪسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia UGA Main|آمريڪا جارجيا UGA مين]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia|آمريڪا جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[Module:Location map/data/USA Guam|آمريڪا گوام]] :← [[Module:Location map/data/Guam|گوام]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaii|آمريڪا هوائي]] :← [[Module:Location map/data/Hawaii|هوائي]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaiian Islands|آمريڪا هوائي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Holyoke|آمريڪا هوليوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Idaho|آمريڪا آئيڊاهو]] :← [[Module:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Champaign County|آمريڪا الينواءِ شيمپين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Edgar County|آمريڪا الينواءِ ايڊگر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Fulton County|آمريڪا الينواءِ فلٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois inset|آمريڪا الينواءِ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Iroquois County|آمريڪا الينواءِ اِروڪوا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Ogle County|آمريڪا الينواءِ اوگل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Peoria County|آمريڪا الينواءِ پيوريا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Tazewell County|آمريڪا الينواءِ ٽيزويل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Vermilion County|آمريڪا الينواءِ ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Woodford County|آمريڪا الينواءِ ووڊفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois|آمريڪا الينواءِ]] :← [[Module:Location map/data/Illinois|الينواءِ]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Adams County|آمريڪا انڊيانا ايڊمز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Bartholomew County|آمريڪا انڊيانا بارٿولوميو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Benton County|آمريڪا انڊيانا بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Blackford County|آمريڪا انڊيانا بليڪفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Boone County|آمريڪا انڊيانا بون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Brown County|آمريڪا انڊيانا برائون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Carroll County|آمريڪا انڊيانا ڪيرول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Cass County|آمريڪا انڊيانا ڪيس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clark County|آمريڪا انڊيانا ڪلارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clay County|آمريڪا انڊيانا ڪلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clinton County|آمريڪا انڊيانا ڪلنٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Crawford County|آمريڪا انڊيانا ڪرافورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Dearborn County|آمريڪا انڊيانا ڊيئربورن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Fountain County|آمريڪا انڊيانا فائونٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Harrison County|آمريڪا انڊيانا هيريسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Martin County|آمريڪا انڊيانا مارٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Montgomery County|آمريڪا انڊيانا مونٽگومري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Parke County|آمريڪا انڊيانا پارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Sullivan County|آمريڪا انڊيانا سليوان ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Tippecanoe County|آمريڪا انڊيانا ٽپيڪانو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vermillion County|آمريڪا انڊيانا ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vigo County|آمريڪا انڊيانا ويگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Warren County|آمريڪا انڊيانا وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Washington County|آمريڪا انڊيانا واشنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Wells County|آمريڪا انڊيانا ويلز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Whitley County|آمريڪا انڊيانا وائٽلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana|آمريڪا انڊيانا]] :← [[Module:Location map/data/Indiana|انڊيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis central|آمريڪا انڊياناپولس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis|آمريڪا انڊياناپولس]] :[[Module:Location map/data/USA Iowa|آمريڪا آئووا]] :← [[Module:Location map/data/Iowa|آئووا]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas Ellsworth County|آمريڪا ڪينساس ايلسورٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas|آمريڪا ڪينساس]] :← [[Module:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :[[Module:Location map/data/USA Kentucky|آمريڪا ڪينٽڪي]] :← [[Module:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :[[Module:Location map/data/USA Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles Metropolitan Area|گڏيل رياستون لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles|گڏيل رياستون لاس اينجلس]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge Downtown|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Lafayette|آمريڪا لوزيانا لافايٽ]] :← [[Module:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport Downtown|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport Downtown|شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport|شريوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana|آمريڪا لوزيانا]] :← [[Module:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Lower Manhattan extended|آمريڪا لوئر مينهيٽن وڌايل]] :[[Module:Location map/data/USA Maine|آمريڪا مين]] :← [[Module:Location map/data/Maine|مين]] :[[Module:Location map/data/USA Manhattan|آمريڪا مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Manhattan|مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/United States Manhattan|گڏيل رياستون مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland Broad Creek|آمريڪا ميريلينڊ براڊ ڪريڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland|آمريڪا ميريلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Massachusetts|آمريڪا ميساچوسٽس]] :← [[Module:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :[[Module:Location map/data/USA Metro Atlanta|آمريڪا ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Miami Central|آمريڪا ميامي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Miami|آمريڪا ميامي]] :← [[Module:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :← [[Module:Location map/data/United States Michigan Huron-Clinton Metroparks|گڏيل رياستون مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Wayne County|آمريڪا مشيگن وين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan|آمريڪا مشيگن]] :← [[Module:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest and Northeast|آمريڪا مڊويسٽ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest|آمريڪا مڊويسٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Minneapolis–Saint Paul|آمريڪا مينيئپولس–سينٽ پال]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota Duluth|آمريڪا مينيسوٽا ڊولوٿ]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota|آمريڪا مينيسوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Mississippi|آمريڪا مسيسپي]] :← [[Module:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :[[Module:Location map/data/USA Missouri|آمريڪا مسوري]] :← [[Module:Location map/data/Missouri|مسوري]] :[[Module:Location map/data/USA Montana|آمريڪا مونٽانا]] :← [[Module:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[Module:Location map/data/USA Napa|آمريڪا ناپا]] :[[Module:Location map/data/USA Nebraska|آمريڪا نبراسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Nevada|آمريڪا نيواڊا]] :← [[Module:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire Lakes Region|آمريڪا نيو هيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire|آمريڪا نيو هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic City|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic County|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Bergen County|آمريڪا نيو جرسي برگن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Burlington County|آمريڪا نيو جرسي برلنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Camden County|آمريڪا نيو جرسي ڪيمڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cape May County|آمريڪا نيو جرسي ڪيپ مي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cumberland County|آمريڪا نيو جرسي ڪمبرلينڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Essex County|آمريڪا نيو جرسي ايسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Gloucester County|آمريڪا نيو جرسي گلوسٽر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hudson County|آمريڪا نيو جرسي هڊسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hunterdon County|آمريڪا نيو جرسي هنٽرڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Mercer County|آمريڪا نيو جرسي مرسر ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Middlesex County|آمريڪا نيو جرسي مڊل سيڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County municipalities|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي ميونسپلٽيون]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Morris County|آمريڪا نيو جرسي مورس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey New Brunswick|آمريڪا نيو جرسي نيو برنزوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Ocean County|آمريڪا نيو جرسي اوشن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Passaic County|آمريڪا نيو جرسي پاسائڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Salem County|آمريڪا نيو جرسي سيلم ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Somerset County|آمريڪا نيو جرسي سومرسيٽ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Sussex County|آمريڪا نيو جرسي سسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Union County|آمريڪا نيو جرسي يونين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Warren County|آمريڪا نيو جرسي وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey|آمريڪا نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Mexico|آمريڪا نيو ميڪسيڪو]] :← [[Module:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack and Catskill Parks|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack Park|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York Adirondack Park|نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York City Subway|آمريڪا نيو يارڪ سٽي سب وي]] :[[Module:Location map/data/USA New York City|آمريڪا نيو يارڪ سٽي]] :← [[Module:Location map/data/New York City|نيو يارڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New York Fire Island|آمريڪا نيو يارڪ فائر ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York inset|آمريڪا نيو يارڪ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Long Island|آمريڪا نيو يارڪ لانگ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Staten Island|آمريڪا نيو يارڪ اسٽيٽن آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York|آمريڪا نيو يارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York|نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA North Carolina|آمريڪا اتر ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/North Carolina|اتر ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota Grand Forks|آمريڪا اتر ڊڪوٽا گرينڊ فورڪس]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota|آمريڪا اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/North Dakota|اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/USA Northeast|آمريڪا اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Northern Mariana Islands|آمريڪا اتر ماريانا ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Mariana Islands|اتر ماريانا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio Columbus|آمريڪا اوهايو ڪولمبس]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio|آمريڪا اوهايو]] :← [[Module:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[Module:Location map/data/USA Oklahoma|آمريڪا اوڪلاهوما]] :← [[Module:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Ashland|آمريڪا اوريگن ايشلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Astoria|آمريڪا اوريگن ايسٽوريا]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Bend|آمريڪا اوريگن بينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Corvallis|آمريڪا اوريگن ڪوروالس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Dayton|آمريڪا اوريگن ڊيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Eugene|آمريڪا اوريگن يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Forest Grove|آمريڪا اوريگن فاريسٽ گروو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Grants Pass|آمريڪا اوريگن گرانٽس پاس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Gresham|آمريڪا اوريگن گريشم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Hood River|آمريڪا اوريگن هوڊ درياهه]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Lake Oswego|آمريڪا اوريگن ليڪ اوسويگو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Medford|آمريڪا اوريگن ميڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Oregon City|آمريڪا اوريگن اوريگن سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Pendleton|آمريڪا اوريگن پينڊلٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland downtown|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland downtown|آمريڪا پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland|آمريڪا پورٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Salem|آمريڪا اوريگن سيلم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Spencer Butte and Eugene|آمريڪا اوريگن اسپينسر بيوٽ ۽ يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon The Dalles|آمريڪا اوريگن دي ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tigard|آمريڪا اوريگن ٽگارڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tualatin|آمريڪا اوريگن ٽوالاٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon|آمريڪا اوريگن]] :← [[Module:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia County|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill1|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل1]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill2|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل2]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill3|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل3]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill4|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل4]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania|آمريڪا پينسلوانيا]] :← [[Module:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh central|آمريڪا پٽسبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh neighborhoods|آمريڪا پٽسبرگ پاڙا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh|آمريڪا پٽسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :[[Module:Location map/data/USA Puerto Rico|آمريڪا پورٽو ريڪو]] :← [[Module:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island inset|آمريڪا روڊ آئلينڊ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island|آمريڪا روڊ آئلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA South Carolina|آمريڪا ڏکڻ ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/South Carolina|ڏکڻ ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA South Dakota|آمريڪا ڏکڻ ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/South Dakota|ڏکڻ ڊڪوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Southeast|آمريڪا ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee Nashville|آمريڪا ٽينيسي نيشويل]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee|آمريڪا ٽينيسي]] :← [[Module:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Cooper|آمريڪا ٽيڪساس ڪوپر]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Houston downtown|آمريڪا ٽيڪساس هوسٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Texas|آمريڪا ٽيڪساس]] :← [[Module:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[Module:Location map/data/USA Umnak Island|آمريڪا اُمناڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Utah|آمريڪا يوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Vermont|آمريڪا ورمونٽ]] :← [[Module:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :[[Module:Location map/data/USA VI Saint Croix|آمريڪا ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria region|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Bailey's Crossroads|آمريڪا ورجينيا بيليز ڪراس روڊز]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Clarke|آمريڪا ورجينيا ڪلارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Frederick|آمريڪا ورجينيا فريڊرڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Goshen Scout Reservation|آمريڪا ورجينيا گوشن اسڪائوٽ رزرويشن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Manassas|آمريڪا ورجينيا مناسس]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Northern|آمريڪا ورجينيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Richmond metropolitan area|آمريڪا ورجينيا رچمنڊ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Warren|آمريڪا ورجينيا وارن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia West Virginia border|آمريڪا ورجينيا اولهه ورجينيا سرحد]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia|آمريڪا ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Benton County|آمريڪا واشنگٽن بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Metropolitan Area|آمريڪا واشنگٽن ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Yakima County|آمريڪا واشنگٽن ياڪيما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C. central|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. central|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C. central|واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C.|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي.]] :[[Module:Location map/data/USA Washington|آمريڪا واشنگٽن]] :← [[Module:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Eastern Panhandle|آمريڪا اولهه ورجينيا اوڀر پين هينڊل]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|اولهه ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Romney|آمريڪا اولهه ورجينيا رومني]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia|آمريڪا اولهه ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/West Virginia|اولهه ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA West|آمريڪا اولهه]] :[[Module:Location map/data/USA Wisconsin|آمريڪا وسڪانسن]] :← [[Module:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :[[Module:Location map/data/USA Wyoming|آمريڪا وائيومنگ]] :← [[Module:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :[[Module:Location map/data/USA|آمريڪا]] :← [[Module:Location map/data/United States of America|آمريڪا جون گڏيل رياستون]] :← [[Module:Location map/data/United States|گڏيل رياستون]] :[[Module:Location map/data/USA2|آمريڪا2]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan Tashkent|ازبڪستان تاشقند]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan|ازبڪستان]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Island|وينڪوور ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Washington|وينڪوور واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/Vanuatu|وانواتو]] :[[Module:Location map/data/Vas Szombathely|واش سومباتهي]] :[[Module:Location map/data/Vatican City|ويٽيڪن سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vatican|ويٽيڪن]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Apure|وينزويلا اپوري]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Caracas|وينزويلا ڪاراڪاس]] :[[Module:Location map/data/Venezuela UCV Conjunto Central|وينزويلا UCV مرڪزي مجموعو]] :[[Module:Location map/data/Venezuela|وينزويلا]] :[[Module:Location map/data/Venus|زهره]] :[[Module:Location map/data/Veszprém Veszprém|ويسپريم ويسپريم]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Hanoi|ويتنام هانوئي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Ho Chi Minh City|ويتنام هو چي منھ سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Nang|ويتنام دا نانگ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Lat|ويتنام دا لات]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Phu Quoc|ويتنام فو ڪوڪ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam|ويتنام]] :[[Module:Location map/data/Vilnius District Municipality|ولنيئس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Visayas|وساياس]] :[[Module:Location map/data/Wales Anglesey|ويلز اينگلسي]] :[[Module:Location map/data/Wales Bangor|ويلز بينگور]] :[[Module:Location map/data/Wales Blaenau Gwent|ويلز بلائينائو گوينٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Brecon|ويلز بريڪن]] :[[Module:Location map/data/Wales Bridgend|ويلز برج اينڊ]] :[[Module:Location map/data/Wales Caerphilly|ويلز ڪيرفلي]] :[[Module:Location map/data/Wales Caldey Island|ويلز ڪالڊي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff Central|ويلز ڪارڊف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff|ويلز ڪارڊف]] :[[Module:Location map/data/Wales Carmarthenshire|ويلز ڪارمارٿنشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Ceredigion|ويلز ڪيريڊيگيون]] :[[Module:Location map/data/Wales Conwy|ويلز ڪونوي]] :[[Module:Location map/data/Wales Denbighshire|ويلز ڊينبيشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Flintshire|ويلز فلنٽشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Gwynedd|ويلز گوينيد]] :[[Module:Location map/data/Wales Haverfordwest|ويلز هيورفورڊ ويسٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Merthyr Tydfil|ويلز مرٿر ٽڊفل]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouth|ويلز مونمٿ]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouthshire|ويلز مونمٿشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Neath Port Talbot|ويلز نيٿ پورٽ ٽالبٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Newport|ويلز نيوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Pembrokeshire|ويلز پيمبروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Powys|ويلز پوويس]] :[[Module:Location map/data/Wales Rhondda Cynon Taf|ويلز روندا ڪينن ٽاف]] :[[Module:Location map/data/Wales Swansea|ويلز سوانزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Torfaen|ويلز ٽورفين]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan Barry|ويلز ويل آف گليمورگن بيري]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan|ويلز ويل آف گليمورگن]] :[[Module:Location map/data/Wales Wrexham|ويلز ريڪسهيم]] :[[Module:Location map/data/Wallis and Futuna|والس ۽ فوتونا]] :[[Module:Location map/data/Wallis|والس]] :[[Module:Location map/data/Wasatch Front|واسچ فرنٽ]] :[[Module:Location map/data/WayneCountyMI|وين ڪائونٽي مشيگن]] :[[Module:Location map/data/West Asia|اولهه ايشيا]] :[[Module:Location map/data/West Bank relief|اولهه ڪنارو رليف]] :[[Module:Location map/data/West Bank|اولهه ڪنارو]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/West Germany Northern 1989|اولهه جرمني اتر 1989]] :[[Module:Location map/data/West Midlands (region)|اولهه مڊلينڊز (علائقو)]] :[[Module:Location map/data/Western Europe World Heritage Sites|اولهه يورپ عالمي ورثي ماڳ]] :[[Module:Location map/data/Western Sahara|اولهه صحارا]] :[[Module:Location map/data/Western Turkey|اولهه ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :[[Module:Location map/data/Yemen Aden|يمن عدن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa Governorate|يمن صنعاء گورنريٽ]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa|يمن صنعاء]] :[[Module:Location map/data/Yemen|يمن]] :[[Module:Location map/data/Yorkshire and the Humber|يارڪشائر ۽ همبر]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1929-39)|يوگوسلاويا (1929-39)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1939-41)|يوگوسلاويا (1939-41)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia|يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Yunlin County|يونلن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Zambia|زامبيا]] :[[Module:Location map/data/Zimbabwe|زمبابوي]] {{refend}} rhsz2xodh1ftrmd3crnlnbhb6tleyck 378777 378692 2026-05-17T21:53:43Z Intisar Ali 8681 378777 wikitext text/x-wiki [[File:template_location_map.svg|thumb|360px|5 جنوري 2014 تائين جا نقشن جي مقام وارا سانچا. ڏنل جاء جا نقشن وارا بھترين مقام ڳولڻ لاءِ ڏنل SVG فائل کي ويب برائوزر جي مدد سان کوليو ۽ تيرن وارا آپشن ۽ زوم فنڪشن استعمال ڪيو.]] ھن فھرست جي مقامن وارا سانچا 13مئي 2018 تائين جا آھن. ان فھرست ۾ {{#expr:2364+427}} ماڊيول شامل آهن. انھن نقشن ۾ کي فنڪشنل نہ سمجھو. پھريون نقشي واري صفحي ۾ وڃو ۽ ان جي لنڪ کي چڪاسيو. [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Recentchangeslinked&target=Template:Location_map/List Related changes list]. __TOC__{{-}} ==لوڪيشن نقشا== {{refbegin|27em}} :[[ماڊيول:Location map/data/100x100|100x100]] :[[ماڊيول:Location map/data/2020 Nagorno-Karabakh conflict map|2020 ناگورنو-ڪاراباخ تڪرار نقشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia Gulripshi|ابخازيا گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia|ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean Sea|ايجيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean|ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/AFC|ايشين فٽبال ڪنفيڊريشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan Kabul|افغانستان ڪابل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan|افغانستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa Zambezi River|آفريڪا زيمبيزي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa|آفريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia equirectangular|افرو-يوريشيا ھمچورس ڏيکاء]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia|افرو-يوريشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Albania|البانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alberta municipal districts|البرٽا ميونسپل ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algeria|الجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algiers|الجزائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alps|الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amapá|اماپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amazon river watershed|ايمازون درياهه جو آبي طاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/America|آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Andorra|اندورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Angola|انگولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctic Peninsula|انٽارڪٽڪ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctica|انٽارڪٽڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua and Barbuda|انٽيگوا ۽ باربوڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua Guatemala|انٽيگوا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua|انٽيگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arab world|عرب دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arctic|آرڪٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires City|ارجنٽائنا بيونس آئرس شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province|ارجنٽائنا بيونس آئرس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires|ارجنٽائنا بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chaco Province|ارجنٽائنا چاڪو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut Province|ارجنٽائنا چوبوت صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut|ارجنٽائنا چوبوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province|ارجنٽائنا ڪورڊوبا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires|ارجنٽائنا وڏو بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Jujuy Province|ارجنٽائنا خوخوئي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province|ارجنٽائنا لا پامپا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Misiones Province|ارجنٽائنا ميسيونيس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Neuquén Province|ارجنٽائنا نيوڪين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Río Negro Province|ارجنٽائنا ريو نيگرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Salta Province|ارجنٽائنا سالتا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina San Juan Province|ارجنٽائنا سان خوان صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Cruz|ارجنٽائنا سانتا ڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Fe Province|ارجنٽائنا سانتا في صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santiago del Estero Province|ارجنٽائنا سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Tierra del Fuego and Staten Island|ارجنٽائنا تيئرا ڊيل فوئيگو ۽ اسٽيٽن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina|ارجنٽائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Armenia|آرمينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba streets|اروبا گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba|اروبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia (equirectangular)|ايشيا (ھمچورس ڏيکاء)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Minor|ايشيا مائنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Southwest|ڏکڻ اولهه ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia|ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Atlantic Ocean|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Auckland|آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia and New Zealand|آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Australian Capital Territory|آسٽريليا آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australian Capital Territory|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Cocos (Keeling) Islands|آسٽريليا ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Greater Adelaide|آسٽريليا وڏو ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Heard and McDonald Islands|آسٽريليا هيئرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Hobart|آسٽريليا هوبرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Jervis Bay Territory|آسٽريليا جروِس بي ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales LGAs|آسٽريليا نيو سائوٿ ويلز مقامي حڪومتي علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New South Wales|نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Newcastle|آسٽريليا نيوڪاسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Norfolk Island|آسٽريليا نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Northern Territory|آسٽريليا ناردرن ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|ناردرن ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Perth|آسٽريليا پرتھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland|آسٽريليا ڪوئنزلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Queensland|ڪوئنزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia|آسٽريليا ڏکڻ آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Australia|ڏکڻ آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney|آسٽريليا سڊني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania|آسٽريليا تسمانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tasmania|تسمانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria|آسٽريليا وڪٽوريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia|آسٽريليا اولهه آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia|آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vienna|آسٽريا ويانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria|آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azad Kashmir|آزاد ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku|آذربائيجان باڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Ganja|آذربائيجان گنجه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan|آذربائيجان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahamas|بهاماس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Balkans|بالڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic Sea|بالٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic states|بالٽڪ رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal|خليج بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan Thimphu|ڀوٽان ٿمفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan|ڀوٽان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Black Sea|ڪارو سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bosnia|بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bratislava|براتسلاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Brasília|برازيل برازيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Rio de Janeiro|برازيل ريو ڊي جينيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil São Paulo City|برازيل سائو پائولو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil|برازيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver Downtown|برٽش ڪولمبيا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver|برٽش ڪولمبيا وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles Oceans|برطانوي ٻيٽن جا سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles|برطانوي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Calabarzon|ڪالابارزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands North|ڪمبوڊيا اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands South|ڪمبوڊيا ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia|ڪمبوڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cameroon|ڪيمرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Camotes|ڪاموٽيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Acadia|ڪئناڊا البرٽا اڪيڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Athabasca|ڪئناڊا البرٽا اٿاباسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Barrhead|ڪئناڊا البرٽا بارهيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Beaver|ڪئناڊا البرٽا بيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Big Lakes|ڪئناڊا البرٽا بگ ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bighorn|ڪئناڊا البرٽا بگ هورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Birch Hills|ڪئناڊا البرٽا برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bonnyville|ڪئناڊا البرٽا بوني وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Brazeau|ڪئناڊا البرٽا برازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Camrose|ڪئناڊا البرٽا ڪيمروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cardston|ڪئناڊا البرٽا ڪارڊسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clear Hills|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clearwater|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر واٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Crowsnest Pass|ڪئناڊا البرٽا ڪروزنيسٽ پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cypress|ڪئناڊا البرٽا سائپرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Drumheller|ڪئناڊا البرٽا ڊرم هيلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Fairview|ڪئناڊا البرٽا فيئر ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Flagstaff|ڪئناڊا البرٽا فليگ اسٽاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Foothills|ڪئناڊا البرٽا فوٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Forty Mile|ڪئناڊا البرٽا فورٽي مائل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Grande Prairie|ڪئناڊا البرٽا گرانڊ پريري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Greenview|ڪئناڊا البرٽا گرين ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB ID 349|ڪئناڊا البرٽا آءِ ڊي 349]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kananaskis|ڪئناڊا البرٽا ڪناناسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kneehill|ڪئناڊا البرٽا نيهِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac La Biche|ڪئناڊا البرٽا لاڪ لا بيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac Ste Anne|ڪئناڊا البرٽا لاڪ سينٽ اين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lacombe|ڪئناڊا البرٽا لاڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lamont|ڪئناڊا البرٽا لامونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Leduc|ڪئناڊا البرٽا ليڊڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lesser Slave River|ڪئناڊا البرٽا ليزر سليو درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lethbridge|ڪئناڊا البرٽا ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mackenzie|ڪئناڊا البرٽا ميڪنزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Minburn|ڪئناڊا البرٽا منبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mountain View|ڪئناڊا البرٽا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Newell|ڪئناڊا البرٽا نيويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Lights|ڪئناڊا البرٽا ناردرن لائيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Sunrise|ڪئناڊا البرٽا ناردرن سن رائيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Opportunity|ڪئناڊا البرٽا آپرچونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Paintearth|ڪئناڊا البرٽا پينٽ ارٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Parkland|ڪئناڊا البرٽا پارڪ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Peace|ڪئناڊا البرٽا پيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Pincher Creek|ڪئناڊا البرٽا پنچر ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ponoka|ڪئناڊا البرٽا پونوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Provost|ڪئناڊا البرٽا پرووسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ranchland|ڪئناڊا البرٽا رينچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Red Deer|ڪئناڊا البرٽا ريڊ ڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Rocky View|ڪئناڊا البرٽا راڪي ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saddle Hills|ڪئناڊا البرٽا سيڊل هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saint Paul|ڪئناڊا البرٽا سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky Lake|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky River|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 2|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 2]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 3|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 3]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 4|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 4]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Spirit River|ڪئناڊا البرٽا اسپرٽ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Starland|ڪئناڊا البرٽا اسٽارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Stettler|ڪئناڊا البرٽا اسٽيٽلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Strathcona|ڪئناڊا البرٽا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Sturgeon|ڪئناڊا البرٽا اسٽرجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Taber|ڪئناڊا البرٽا ٽيبر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Thorhild|ڪئناڊا البرٽا ٿورهلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Two Hills|ڪئناڊا البرٽا ٽو هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vermilion River|ڪئناڊا البرٽا ورميلين درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vulcan|ڪئناڊا البرٽا ولڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wainwright|ڪئناڊا البرٽا وين رائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Warner|ڪئناڊا البرٽا وارنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Westlock|ڪئناڊا البرٽا ويسٽ لاڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wetaskiwin|ڪئناڊا البرٽا ويٽاسڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wheatland|ڪئناڊا البرٽا ويٽ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Willow Creek|ڪئناڊا البرٽا ولو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wood Buffalo|ڪئناڊا البرٽا ووڊ بفيلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Woodlands|ڪئناڊا البرٽا ووڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Yellowhead|ڪئناڊا البرٽا ييلو هيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Alberni-Clayoquot|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا البرني-ڪليوڪوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Bulkley-Nechako|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا بلڪلي-نيچاڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Capital|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيپيٽل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cariboo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيريبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Columbia-Shuswap|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪولمبيا-شوسواپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Comox Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوموڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cowichan Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪاوچن وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC East Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ايسٽ ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser-Fort George|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر-فورٽ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Greater Vancouver|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا گريٽر وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kitimat-Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيٽيمٽ-اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kootenay Boundary|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوٽيني بائونڊري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Mount Waddington|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا مائونٽ وڊنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Nanaimo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نانائيمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Northern Rockies|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ناردرن راڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Okanagan-Similkameen|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اوڪاناگن-سملڪامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Peace River|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا پيس درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC qathet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا قٿيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Squamish-Lillooet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسڪوامش-للوئيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Strathcona|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Sunshine Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سن شائن ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Thompson-Nicola|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ٿامپسن-نڪولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT North Slave|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز نارٿ سليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT Sahtu|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز ساهتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kitikmeot|ڪئناڊا نوناوُت ڪيٽڪميوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kivalliq|ڪئناڊا نوناوُت ڪِوالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Qikiqtaaluk|ڪئناڊا نوناوُت ڪيڪيڪتالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Brant|ڪئناڊا اونٽاريو برانٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Bruce|ڪئناڊا اونٽاريو بروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Chatham-Kent|ڪئناڊا اونٽاريو چيٿم-ڪينٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Durham|ڪئناڊا اونٽاريو ڊرهام]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Essex|ڪئناڊا اونٽاريو ايسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Greater Sudbury|ڪئناڊا اونٽاريو گريٽر سڊبري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Grey|ڪئناڊا اونٽاريو گري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Haliburton|ڪئناڊا اونٽاريو هاليبرٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Halton|ڪئناڊا اونٽاريو هالٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hamilton|ڪئناڊا اونٽاريو هيملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hastings|ڪئناڊا اونٽاريو هيسٽنگز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Huron|ڪئناڊا اونٽاريو هيورون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Kawartha Lakes|ڪئناڊا اونٽاريو ڪاوارٿا ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lambton|ڪئناڊا اونٽاريو ليمبٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lanark|ڪئناڊا اونٽاريو لانارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Leeds and Grenville|ڪئناڊا اونٽاريو ليڊز ۽ گرين وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Manitoulin|ڪئناڊا اونٽاريو مينيٽولن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Middlesex|ڪئناڊا اونٽاريو مڊل سيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Niagara|ڪئناڊا اونٽاريو نياگرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Northumberland|ڪئناڊا اونٽاريو نارٿمبرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Ottawa|ڪئناڊا اونٽاريو اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Parry Sound|ڪئناڊا اونٽاريو پيري سائونڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peel|ڪئناڊا اونٽاريو پيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Perth|ڪئناڊا اونٽاريو پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peterborough|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prescott and Russell|ڪئناڊا اونٽاريو پريسڪاٽ ۽ رسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prince Edward|ڪئناڊا اونٽاريو پرنس ايڊورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Renfrew|ڪئناڊا اونٽاريو رينفرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Simcoe|ڪئناڊا اونٽاريو سمڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Stormont Dundas and Glengarry|ڪئناڊا اونٽاريو اسٽورمونٽ ڊنڊاس ۽ گلينگيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Waterloo|ڪئناڊا اونٽاريو واٽرلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Wellington|ڪئناڊا اونٽاريو ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN QC Le Rocher-Percé|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لي روشي-پيرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Aberdeen|ڪئناڊا سسڪيچوان ايبرڊين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Antelope Park|ڪئناڊا سسڪيچوان اينٽيلوپ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Arlington|ڪئناڊا سسڪيچوان آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Auvergne|ڪئناڊا سسڪيچوان اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Beaver River|ڪئناڊا سسڪيچوان بيور درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Big Stick|ڪئناڊا سسڪيچوان بگ اسٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Biggar|ڪئناڊا سسڪيچوان بگر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Birch Hills|ڪئناڊا سسڪيچوان برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bjorkdale|ڪئناڊا سسڪيچوان بيورڪڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bone Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان بون ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Britannia|ڪئناڊا سسڪيچوان برٽانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Buckland|ڪئناڊا سسڪيچوان بڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Cambria|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيمبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Canaan|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Carmichael|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪارمائيڪل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Caron|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chaplin|ڪئناڊا سسڪيچوان چيپلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chesterfield|ڪئناڊا سسڪيچوان چيسٽر فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clayton|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clinworth|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪلنورٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coalfields|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪول فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Colonsay|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولونسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Corman Park|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪورمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coteau|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coulee|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Deer Forks|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊيئر فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Duck Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊڪ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Dundurn|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊنڊرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Edenwold|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڊن وولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enfield|ڪئناڊا سسڪيچوان اين فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enterprise|ڪئناڊا سسڪيچوان انٽرپرائز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Estevan|ڪئناڊا سسڪيچوان ايسٽيوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Excelsior|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڪسيلسيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fertile Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فرٽائل وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fox Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فاڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frenchman Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان فرينچمين بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frontier|ڪئناڊا سسڪيچوان فرنٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Garden River|ڪئناڊا سسڪيچوان گارڊن درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen Bain|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين بين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen McPherson|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين مڪفرسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Grassy Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان گراسي ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gravelbourg|ڪئناڊا سسڪيچوان گريولبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gull Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان گل ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happy Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happyland|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hart Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان هارٽ بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hazel Dell|ڪئناڊا سسڪيچوان هيزل ڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hillsborough|ڪئناڊا سسڪيچوان هلزبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hudson Bay|ڪئناڊا سسڪيچوان هڊسن بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Humboldt|ڪئناڊا سسڪيچوان همبولٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Kindersley|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنڊرسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK King George|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنگ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lac Pelletier|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪ پيليٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lacadena|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪاڊينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Alma|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آلما]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Johnston|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ جانسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake of the Rivers|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آف دي رورز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lawtonia|ڪئناڊا سسڪيچوان لاٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Livingston|ڪئناڊا سسڪيچوان لِونگسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lone Tree|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Loon Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Manitou Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان مينيٽو ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Mankota|ڪئناڊا سسڪيچوان منڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Bush|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل بش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Meota|ڪئناڊا سسڪيچوان ميوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milden|ڪئناڊا سسڪيچوان ملڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milton|ڪئناڊا سسڪيچوان ملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Miry Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان مائري ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Monet|ڪئناڊا سسڪيچوان مونيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Jaw|ڪئناڊا سسڪيچوان موس جا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Range|ڪئناڊا سسڪيچوان موس رينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morris|ڪئناڊا سسڪيچوان موريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morse|ڪئناڊا سسڪيچوان مورس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Newcombe|ڪئناڊا سسڪيچوان نيوڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Nipawin|ڪئناڊا سسڪيچوان نپاون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK North Battleford|ڪئناڊا سسڪيچوان نارٿ بيٽلفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Old Post|ڪئناڊا سسڪيچوان اولڊ پوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Orkney|ڪئناڊا سسڪيچوان آرڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Paddockwood|ڪئناڊا سسڪيچوان پيڊاڪ ووڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pense|ڪئناڊا سسڪيچوان پينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Piapot|ڪئناڊا سسڪيچوان پياپوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pinto Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان پنٽو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pittville|ڪئناڊا سسڪيچوان پٽ وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pleasant Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پليزنٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Poplar Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پوپلر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Porcupine|ڪئناڊا سسڪيچوان پورڪيوپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Preeceville|ڪئناڊا سسڪيچوان پريس وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Prince Albert|ڪئناڊا سسڪيچوان پرنس البرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Reno|ڪئناڊا سسڪيچوان رينو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Riverside|ڪئناڊا سسڪيچوان رِور سائيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rodgers|ڪئناڊا سسڪيچوان راجرز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rosemount|ڪئناڊا سسڪيچوان روز مائونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Saskatchewan Landing|ڪئناڊا سسڪيچوان سسڪيچوان لينڊنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Shamrock|ڪئناڊا سسڪيچوان شيمراڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sherwood|ڪئناڊا سسڪيچوان شيروڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Snipe Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان اسنائپ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Souris Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سورس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Andrews|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ اينڊريوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Louis|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Star City|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽار سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Stonehenge|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽون هينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Surprise Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سرپرائيز وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sutton|ڪئناڊا سسڪيچوان سٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Swift Current|ڪئناڊا سسڪيچوان سوئفٽ ڪرنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Turtle River|ڪئناڊا سسڪيچوان ٽرٽل درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Val Marie|ڪئناڊا سسڪيچوان ويل ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Victory|ڪئناڊا سسڪيچوان وڪٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Waverley|ڪئناڊا سسڪيچوان ويورلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wheatlands|ڪئناڊا سسڪيچوان ويٽ لينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Whiska Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وِسڪا ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK White Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان وائيٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Willow Bunch|ڪئناڊا سسڪيچوان ولو بنچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wilton|ڪئناڊا سسڪيچوان ولٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wise Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وائز ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wood River|ڪئناڊا سسڪيچوان ووڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta TM|ڪئناڊا البرٽا ٽي ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta|ڪئناڊا البرٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alberta|البرٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Baffin Island|ڪئناڊا بيفن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia geo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia geo|برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia|برٽش ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Calgary|ڪئناڊا ڪيلگري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Calgary|ڪيلگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Edmonton|ڪئناڊا ايڊمونٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Edmonton|ايڊمونٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Greater Montreal|ڪئناڊا گريٽر مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Kananaskis parks|ڪئناڊا ڪناناسڪس پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Lethbridge|ڪئناڊا ليٿ برج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lethbridge|ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Manitoba|ڪئناڊا مينيٽوبا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manitoba|مينيٽوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Montreal|ڪئناڊا مونٽريال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montreal|مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada New Brunswick|ڪئناڊا نيو برنزوڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Brunswick|نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland and Labrador|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ ۽ ليبراڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Newfoundland|نيوفائونڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Northwest Territories|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nova Scotia|ڪئناڊا نووا اسڪوٽيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nova Scotia|نووا اسڪوٽيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nunavut|ڪئناڊا نوناوُت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Peterborough North|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Quebec|ڪئناڊا اونٽاريو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario|ڪئناڊا اونٽاريو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ontario|اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ottawa|ڪئناڊا اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Prince Edward Island|ڪئناڊا پرنس ايڊورڊ ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada PEI|ڪئناڊا پي اي آءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/PEI|پي اي آءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec (conic)|ڪئناڊا ڪيوبيڪ (مخروطي)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Central|ڪئناڊا ڪيوبيڪ مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Central Quebec|ڪئناڊا مرڪزي ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec City|ڪئناڊا ڪيوبيڪ شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Côte-Nord Region|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڪوٽ-نورڊ علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte-Nord Region Quebec|ڪوٽ-نورڊ علائقو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Eastern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اوڀر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Eastern Quebec|ڪئناڊا اوڀر ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Lac-Saint-Jean|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لاڪ-سينٽ-جين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Lac-Saint-Jean Quebec|ڪئناڊا لاڪ-سينٽ-جين ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Southern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڏکڻ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Quebec|ڪئناڊا ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Western|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اولهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Western Quebec|ڪئناڊا اولهه ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec|ڪئناڊا ڪيوبيڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Quebec|ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Saskatchewan|ڪئناڊا سسڪيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saskatchewan|سسڪيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Ontario|ڪئناڊا ڏکڻ اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Toronto|ڪئناڊا ٽورنٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver City|ڪئناڊا وينڪوور شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver Downtown|ڪئناڊا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver|ڪئناڊا وينڪوور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vancouver|وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Western|ڪئناڊا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Winnipeg|ڪئناڊا ونيپيگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Yukon|ڪئناڊا يوڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada|ڪئناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaGeo|ڪئناڊا جيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaTerrain|ڪئناڊا ٽيرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canary Islands|ڪينري ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Spain Canary Islands|اسپين ڪينري ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Aargau|آرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Ausserrhoden|اپينزيل آئوسرهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Innerrhoden|اپينزيل انررهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Land|بازل-لينڊ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Landschaft|بازل-لينڊشافٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Stadt|بازل-شٽاٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Bern|برن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Fribourg|فريبورگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Geneva|جنيوا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Glarus|گلاروس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubunden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubünden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Grisons|گريزونز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Jura|جورا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Lucerne|لوسرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchatel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchâtel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Nidwalden|نڊوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Obwalden|اوبوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schaffhausen|شافهائوزن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schwyz|شويز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Solothurn|سولوٿرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of St. Gallen|سينٽ گالن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Thurgau|ٿرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Ticino|ٽچينو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Uri|اوري ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Valais|واليس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Vaud|وو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zug|زوگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zurich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zürich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cape Verde|ڪيپ ورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caribbean|ڪيريبين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Carpathian Mountains|ڪارپيٿين جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caspian Sea|ڪيسپيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caucasus mountains|قفقاز جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central African Republic|مرڪزي آفريقي جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central Caracas|مرڪزي ڪاراڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central West Germany 1989|مرڪزي اولهه جرمني 1989]] :[[ماڊيول:Location map/data/CFU|CFU]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chad|چاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Changhua County|چانگهوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Channel Islands|چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Charlottesville to Merrifield|شارلٽس وِل کان ميريفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chatham Islands|چيٿم ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi City|چيائي شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi County|چيائي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Antofagasta|چلي انتوفاگستا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Arica y Parinacota|چلي اريڪا ۽ پاريناڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Aysén|چلي آئيسين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Chiloé|چلي چيلوئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiloé|چيلوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Coquimbo Region|چلي ڪوڪيمبو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Easter Island|چلي ايسٽر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Los Lagos|چلي لوس لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Tarapacá|چلي تاراپاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile|چلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China (equirectangular)|چين (هڪجهڙي مستطيل پروجيڪشن)]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Anhui Fuyang|چين آنهوي فويانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Beijing municipality|چين بيجنگ ميونسپلٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Beijing|چين بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Chongqing|چين چونگ چنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chongqing|چونگ چنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Fujian|چين فوجيان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Fujian|فوجيان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Gansu|چين گانسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Gansu|گانسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong|چين گوانگ ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangdong|گوانگ ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong Foshan Shunde Ronggui|چين گوانگ ڊونگ فوشان شوندي رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi topography|چين گوانگسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi|چين گوانگسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangxi|گوانگسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guizhou|چين گوئيژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guizhou|گوئيژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hainan|چين هائينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hainan|هائينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei|چين هيبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hebei|هيبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang|چين هيبي شيجياژوانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Shijiazhuang|چين شيجياژوانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang urban|چين هيبي شيجياژوانگ شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Heilongjiang|چين هي لونگ جيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Heilongjiang|هي لونگ جيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Henan|چين هينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Henan|هينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hubei|چين هوبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hubei|هوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hunan|چين هونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hunan|هونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Inner Mongolia|چين اندروني منگوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Inner Mongolia|اندروني منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu Nanjing|چين جيانگسو نانجنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nanjing|نانجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu|چين جيانگسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jiangsu|جيانگسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jilin|چين جيلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jilin|جيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Liaoning|چين لياوننگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Liaoning|لياوننگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ningxia|چين ننگشيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ningxia|ننگشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Northern Plain|چين اتر ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Qinghai|چين چنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qinghai|چنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ronggui|چين رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong|چين شان ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shandong|شان ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong Qingdao|چين شان ڊونگ چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Qingdao|چين چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qingdao|چنگدائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanghai|چين شنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanghai|شنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanxi|چين شانشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanxi|شانشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shenzhen|چين شينزين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shenzhen|شينزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Sichuan|چين سيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sichuan|سيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tianjin|چين تيانجن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tianjin|تيانجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet topography|چين تبت جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet|چين تبت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tibet|تبت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Xinjiang|چين سنڪيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Xinjiang|سنڪيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Yunnan|چين يونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Yunnan|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhejiang|چين ژيجيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zhejiang|ژيجيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhengzhou|چين ژينگژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China|چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/City of London 1300|لنڊن شهر 1300]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cockatoo Island NSW|ڪاڪاٽو ٻيٽ نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cold War Germany|ٿڌي جنگ وارو جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Altiplano Cundiboyacense|ڪولمبيا آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Altiplano Cundiboyacense|آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Amazonas Department|ڪولمبيا امازوناس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Antioquia Department|ڪولمبيا انٽيوڪيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Arauca Department|ڪولمبيا ارائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Atlántico Department|ڪولمبيا ائٽلانٽيڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá OSM|ڪولمبيا بوگوٽا او ايس ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá savanna|ڪولمبيا بوگوٽا ساوانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bogotá savanna|بوگوٽا ساوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bolívar Department|ڪولمبيا بوليوار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Deparment physical|ڪولمبيا بوياڪا کاتو جسماني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Department|ڪولمبيا بوياڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caldas Department|ڪولمبيا ڪالداس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caquetá Department|ڪولمبيا ڪاڪيتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caribbean coastal islands|ڪولمبيا ڪيريبين سامونڊي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Casanare Department|ڪولمبيا ڪاساناري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cauca Department|ڪولمبيا ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cesar Department|ڪولمبيا سيزار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Chocó Department|ڪولمبيا چوڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Córdoba Department|ڪولمبيا ڪورڊوبا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cundinamarca Department|ڪولمبيا ڪنڊينامارڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Distrito Capital of Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا گاديءَ وارو ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guainía Department|ڪولمبيا گوائينيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guaviare Department|ڪولمبيا گواوياري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Huila Department|ڪولمبيا ويلا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de Providencia|ڪولمبيا اسلا ڊي پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de San Andrés|ڪولمبيا اسلا ڊي سان اندريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas de San Bernardo|ڪولمبيا اسلاس ڊي سان برناردو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas del Rosario|ڪولمبيا اسلاس ڊيل روساريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia La Guajira Department|ڪولمبيا لا گواخيرا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Magdalena Department|ڪولمبيا مگدالينا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Meta Department|ڪولمبيا ميتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Nariño Department|ڪولمبيا نارينيو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Norte de Santander Department|ڪولمبيا نارتي ڊي سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Putumayo Department|ڪولمبيا پوتومايو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Quindío Department|ڪولمبيا ڪنديو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Risaralda Department|ڪولمبيا رسارالدا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia San Andrés y Providencia|ڪولمبيا سان اندريس ۽ پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santa Marta|ڪولمبيا سانتا مارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santander Department|ڪولمبيا سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Sucre Department|ڪولمبيا سوڪري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Tolima Department|ڪولمبيا توليما کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Valle del Cauca Department|ڪولمبيا والي ڊيل ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vaupés Department|ڪولمبيا وائوپيس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vichada Department|ڪولمبيا ويچادا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia|ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros Grand Comore|ڪوموروس گرانڊ ڪومور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros|ڪوموروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CONCACAF|CONCACAF]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cook Islands|ڪڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Costa Rica|ڪوسٽا ريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crete|ڪريٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crimea|ڪريميئا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Banovina|ڪروشيا بانووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Baranja Drava|ڪروشيا بارانيا ڊراوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krapina-Zagorje County|ڪروشيا ڪرپينا-زاگوريه ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krk|ڪروشيا ڪرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek Županja Ilok|ڪروشيا اوسيئڪ زوپانيا ايلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek-Baranja County|ڪروشيا اوسيئڪ-بارانيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Pula Rijeka Sibenik|ڪروشيا پولا رئيڪا شيبينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Sibenik Drnis Knin|ڪروشيا شيبينيڪ ڊرنش ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Split-Dalmatia County|ڪروشيا اسپلٽ-ڊالماٽيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Vukovar-Srijem County|ڪروشيا ووڪوار-سرييم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Zadar Knin|ڪروشيا زادار ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia|ڪروشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Csongrád Szeged|چونگراد سيگيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cuba|ڪيوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Curaçao|ڪوراسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cyprus|قبرص]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Greater Prague|چيڪ جمهوريه گريٽر پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Moravian-Silesian Region|چيڪ جمهوريه موراوين-سليزين علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Central|چيڪ جمهوريه پراگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Charles Bridge|چيڪ جمهوريه پراگ چارلس برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague city centre|چيڪ جمهوريه پراگ شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Districts|چيڪ جمهوريه پراگ ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Prague Castle|چيڪ جمهوريه پراگ پراگ قلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague|چيڪ جمهوريه پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Vysočina|چيڪ جمهوريه ويسوچينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Zlin|چيڪ جمهوريه زلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic|چيڪ جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Czechia|چيڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czechoslovakia|چيڪوسلوواڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Delta Plan|ڊيلٽا پلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Democratic Republic of the Congo|ڪانگو جي جمهوري جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Aarhus|ڊينمارڪ آرهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aarhus|آرهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Bornholm|ڊينمارڪ بورن هولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Capital Region|ڊينمارڪ گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Central Denmark Region|ڊينمارڪ مرڪزي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Copenhagen|ڊينمارڪ ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Falster|ڊينمارڪ فالسٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Faroe Islands|ڊينمارڪ فيرو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Faroe Islands|فيرو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Funen|ڊينمارڪ فيونن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Greater Copenhagen|ڊينمارڪ گريٽر ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Hadsund|ڊينمارڪ هيڊسنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Helnæs|ڊينمارڪ هيلنيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Lolland|ڊينمارڪ لولنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Møn|ڊينمارڪ مون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark North Jutland Region|ڊينمارڪ اتر جٽلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region of Southern Denmark|ڊينمارڪ ڏاکڻي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Skive|ڊينمارڪ اسڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark|ڊينمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dera Ismail Khan|ڊيرا اسماعيل خان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dinaric Alps|ڊينارڪ الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Djibouti|جبوتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominica|ڊومينيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominican Republic|ڊومينيڪن جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donbas|ڊونباس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donetsk|ڊونيتسڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dorset Geology|ڊورسيٽ جيالاجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dubai|دبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Earth|ڌرتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/World|دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Asia CJK|اوڀر ايشيا سي جي ڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East China Sea|اوڀر چين سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Germany|اوڀر جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Midlands|اوڀر مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor Dili|اوڀر تيمور دلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dili|دلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor|اوڀر تيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Upper Mesopotamia|اوڀر مٿيون ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern China|اوڀر چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern Moravia|اوڀر موراويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Galápagos Islands|ايڪواڊور گالاپاگوس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Quito centre|ايڪواڊور ڪيوٽو مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador|ايڪواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Nile Delta|مصر نيل ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Sinai|مصر سينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt|مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/El Salvador|ايل سلواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Midlands|انگلينڊ مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Project Emily|انگلينڊ پروجيڪٽ ايملي]] :[[ماڊيول:Location map/data/England South West RFU|انگلينڊ ڏکڻ اولهه آر ايف يو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England south|ڏکڻ انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Southampton area|انگلينڊ سائوٿمپٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Trent Valley|انگلينڊ ٽرينٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/English Channel|انگلش چينل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea Bioko|استوائي گني بيوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea mainland|استوائي گني مکيه زمين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea|استوائي گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eritrea|اريٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia and Latvia|ايسٽونيا ۽ لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia Tallinn|ايسٽونيا تالِن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia|ايسٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eswatini|ايسواتيني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Swaziland|سوازي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Afar Region|ايٿوپيا عفار علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Tigray Region|ايٿوپيا ٽگرائي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia|ايٿوپيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe Central|مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe without the extreme north|انتهائي اتر کان سواءِ يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe|يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Russia|يورپي روس]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Soviet Union|يورپي سوويت يونين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/European USSR|يورپي يو ايس ايس آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Union|يورپي يونين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Făgăraş Mountains|فگراش جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax Area|فيئر فيڪس علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax|فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/FATA|فاٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Federated States of Micronesia|مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fejér Székesfehérvár|فيجير سيڪيشفيهروار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fiji|فجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland Islands|فن لينڊ آلاند ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland|فن لينڊ آلاند]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Central Finland|فن لينڊ مرڪزي فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki (mainland)|فن لينڊ هيلسنڪي (مکيه زمين)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki|فن لينڊ هيلسنڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kanta-Häme|فن لينڊ ڪانتا-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kymenlaakso|فن لينڊ ڪيمنلاڪسُو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Lapland|فن لينڊ ليپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Ostrobothnia|فن لينڊ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Päijät-Häme|فن لينڊ پائيجات-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Pirkanmaa|فن لينڊ پيرڪانما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Karelia|فن لينڊ ڏکڻ ڪاريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Ostrobothnia|فن لينڊ ڏکڻ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Savo|فن لينڊ ڏکڻ ساوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Uusimaa|فن لينڊ اوسيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland|فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Florence|فلورينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Forest Park (St. Louis)|فارسٽ پارڪ (سينٽ لوئس)]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ain|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aisne|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Allier|فرانس اليي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alpes-de-Haute-Provence|فرانس آلپ-دي-اوت-پرووانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alsace|فرانس الزاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Angers|فرانس آنجيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aquitaine|فرانس اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes|فرانس اوورني-رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne|فرانس اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bordeaux|فرانس بورڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bourgogne-Franche-Comté|فرانس بورگون-فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Brest|فرانس بريست]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bretagne|فرانس بريتاني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/France Brittany|فرانس برٽني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Burgundy|فرانس برگنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Caen|فرانس ڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Calvados|فرانس ڪالوڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Centre|فرانس مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Champagne-Ardenne|فرانس شيمپين-آردين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente-Maritime|فرانس شارانت-ماريٽائم]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente|فرانس شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Concarneau|فرانس ڪونڪارنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Corsica|فرانس ڪورسيڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Corsica|ڪورسيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Côtes-d'Armor|فرانس ڪوٽس-دارمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Dordogne|فرانس دوردون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Finistère|فرانس فينستير]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Franche-Comté|فرانس فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Grand Est|فرانس گرانڊ ايسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Haute-Garonne|فرانس اوت-گارون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hautes-Alpes|فرانس اوت-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hauts-de-France|فرانس او-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Île-de-France|فرانس ايل-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ille-et-Vilaine|فرانس ايل-اي-ويلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Kerguelen|فرانس ڪرگوئيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Landes|فرانس لانڊس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Languedoc-Roussillon|فرانس لانگدوڪ-روسيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Le Havre|فرانس لو آوَر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lille|فرانس ليل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Limousin|فرانس ليموزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Loire-Atlantique|فرانس لوئر-ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorient|فرانس لوريان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorraine|فرانس لورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lower Normandy|فرانس هيٺين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Marseille|فرانس مارسيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Mayotte|فرانس مايوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Midi-Pyrénées|فرانس ميدي-پيريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Morbihan|فرانس موربيهان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nantes|فرانس نانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nice|فرانس نيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nord-Pas-de-Calais|فرانس نور-پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Normandy|فرانس نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nouvelle-Aquitaine|فرانس نوويل-اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Occitanie|فرانس اوڪيتاني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris 1st arrondissement|فرانس پيرس پهريون ارونڊيسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris and inner ring|فرانس پيرس ۽ اندروني رنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris|فرانس پيرس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Paris|پيرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pas-de-Calais|فرانس پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pays de la Loire|فرانس پئي دو لا لوئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Picardy|فرانس پڪارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Poitou-Charentes|فرانس پواتو-شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Provence-Alpes-Côte d'Azur|فرانس پرووانس-آلپس-ڪوٽ دازور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rennes|فرانس رين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rhône-Alpes|فرانس رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Roadstead of Brest|فرانس بريست روڊسٽيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Savoie|فرانس ساوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France South|ڏکڻ فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Strasbourg|فرانس اسٽراسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Toulouse|فرانس تولوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Upper Normandy|فرانس مٿين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vannes|فرانس وان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vaucluse|فرانس ووڪلوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vienne|فرانس ويين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France|فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Freiburg|فرائي برگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Guiana|فرينچ گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Polynesia|فرينچ پولينيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/FRG and West Berlin|ايف آر جي ۽ اولهه برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Germany|اولهه جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Futuna|فوتونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gabon|گيبون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gambia|گيمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gandhara|گنڌارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gard (Department) France|گارڊ (کاتو) فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/GDR|جي ڊي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Abkhazia|جارجيا ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Adjara|جارجيا ادجارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Guria|جارجيا گوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Imereti|جارجيا ايميريتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kakheti|جارجيا ڪاخيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kvemo Kartli|جارجيا ڪويمو ڪارتلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Mtskheta-Mtianeti|جارجيا مسخيتا-متيانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti|جارجيا راچا-ليچخومي ۽ ڪويمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Samegrelo-Zemo Svaneti|جارجيا ساميگريلو-زيمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Tbilisi|جارجيا تبليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia|جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (country)|جارجيا (ملڪ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/German Empire|جرمن سلطنت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany 1937|جرمني 1937]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Austria Switzerland|جرمني آسٽريا سوئٽزرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Baden-Württemberg|جرمني باڊن-ورٽمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baden-Württemberg|باڊن-ورٽمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bavaria|جرمني بويريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bavaria|بويريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin central|جرمني برلن مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin|جرمني برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Berlin|برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Brandenburg|جرمني برانڊنبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Brandenburg|برانڊنبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bremen|جرمني بريمن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bremen|بريمن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany coast|جرمني سامونڊي ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Frankfurt am Main|جرمني فرينڪفرٽ آم مائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Frankfurt am Main|فرينڪفرٽ آم مائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hamburg|جرمني هيمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hamburg|هيمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hesse|جرمني هيسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hesse|هيسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Karlsruhe|جرمني ڪارلسروهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karlsruhe|ڪارلسروهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Lower Saxony|جرمني هيٺيون سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Saxony|هيٺيون سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Mecklenburg-Vorpommern|جرمني ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mecklenburg-Vorpommern|ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Neckar|جرمني نيڪار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany North Rhine-Westphalia|جرمني نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Rhine-Westphalia|نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany NRW cut|جرمني اين آر ڊبليو ڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhenish Massif|جرمني رينش ميسف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhine|جرمني رائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhineland-Palatinate|جرمني رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhineland-Palatinate|رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saarland|جرمني سارلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saarland|سارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony-Anhalt|جرمني سيڪسني-انهالٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony-Anhalt|سيڪسني-انهالٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony|جرمني سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony|سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Schleswig-Holstein|جرمني شليسوگ-هولسٽائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Schleswig-Holstein|شليسوگ-هولسٽائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Thuringia|جرمني ٿورنگيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Thuringia|ٿورنگيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Weser|جرمني ويزر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany|جرمني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Deutschland|ڊائچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana Ashanti|گهانا اشانتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ashanti|اشانتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana|گهانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gibraltar|جبرالٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gilgit Baltistan|گلگت بلتستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Arlington|جي ايم يو آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Fairfax|جي ايم يو فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Golan Heights|گولان پهاڙيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gran Canaria|گران ڪناريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grand Lyon|گرانڊ ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Great Lakes|وڏيون ڍنڍون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Europe|وڏو يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Mexico City|گريٽر ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Athens central|يونان اٿينز مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Corfu|يونان ڪورفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Edessas|يونان ديموس ايديساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Skydras|يونان ديموس اسڪيدراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Aegean|يونان اتر ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Athens|يونان اتر اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Patras|يونان پاتراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Peloponnese|يونان پيلوپونيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Piraeus|يونان پيرائيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece South Aegean|يونان ڏکڻ ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Southern|ڏکڻ يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki central|يونان ٿيسالونيڪي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki|يونان ٿيسالونيڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Valley of Spercheios|يونان اسپيرخيئوس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece West Athens|يونان اولهه اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Disko Bay|گرين لينڊ ڊسڪو بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Nuuk|گرين لينڊ نوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern Tip|گرين لينڊ ڏاکڻي ڇيڙو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern|ڏکڻ گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Thule|گرين لينڊ ٿولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Upernavik Archipelago|گرين لينڊ اوپرناوڪ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland|گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grenada|گريناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guadeloupe|گواڊيلوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Alta Verapaz|گوئٽي مالا آلتا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Baja Verapaz|گوئٽي مالا باخا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chimaltenango|گوئٽي مالا چيمالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chiquimula|گوئٽي مالا چيڪيمولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Escuintla|گوئٽي مالا اسكوينتلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala Department|گوئٽي مالا گوئٽي مالا کاتو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala|گوئٽي مالا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Huehuetenango|گوئٽي مالا هوئهوئتينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Izabal|گوئٽي مالا ازابال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Jutiapa|گوئٽي مالا جوتياپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Petén|گوئٽي مالا پيٽين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Petén|گوئٽي مالا ايل پيٽين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quetzaltenango|گوئٽي مالا ڪويتزالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quiché|گوئٽي مالا ڪيچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Quiché|گوئٽي مالا ايل ڪيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Retalhuleu|گوئٽي مالا ريتالهو ليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepéquez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepequez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala San Marcos|گوئٽي مالا سان مارڪوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Santa Rosa|گوئٽي مالا سانتا روزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sololá|گوئٽي مالا سولولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala|گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea Conakry|گني ڪوناڪري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea-Bissau|گني بسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea|گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulf of Mexico|نار ميڪسيڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulripshi|گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guyana|گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haarlem including RK Bavo|هارليم، آر ڪي باوو سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haiti|هيٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harford|هارفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harrisonburg to Frederick|هيري سنبرگ کان فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Heves Gyöngyös|هيويش گيونگيوش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hillsboro Beaverton OR|هلزبورو بيورٽن، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hindu-Kush|هندو ڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hokuhoku Line|هوڪوهوڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Honduras|هونڊوراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong Island|هانگ ڪانگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong MTR|هانگ ڪانگ ايم ٽي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong urban core|هانگ ڪانگ شهري مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong|هانگ ڪانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Hermann Park|هيوسٽن هرمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Medical Center|هيوسٽن ميڊيڪل سينٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Memorial Park|هيوسٽن ميموريل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Museum District|هيوسٽن ميوزيم ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu City|سنچو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu County|سنچو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hualien County|هواليئن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Bács-Kiskun|هنگري باچ-ڪشڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Baranya|هنگري بارانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Békés|هنگري بيڪيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Borsod-Abaúj-Zemplén|هنگري بورشود-ابائوئي-زيمپلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Budapest|هنگري بڊاپسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Budapest|بڊاپسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Csongrád|هنگري چونگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Fejér|هنگري فيجير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Győr-Moson-Sopron|هنگري گيور-موشون-شوپرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Hajdú-Bihar|هنگري هائدو-بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Heves|هنگري هيويش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Jász-Nagykun-Szolnok|هنگري ياس-ناگيڪون-سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Komárom-Esztergom|هنگري ڪوماروم-ايسٽرگوم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Nógrád|هنگري نوگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Pest|هنگري پيشت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Somogy|هنگري شوموگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Szabolcs-Szatmár-Bereg|هنگري سابولچ-ساتمار-بيرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Tolna|هنگري ٽولنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Vas|هنگري واش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Veszprém|هنگري ويسپريم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Zala|هنگري زالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary|هنگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iberia|آئيبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iceland|آئس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ilam Iran|ايلام، ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Agra Administrative|ڀارت آگرا انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ahmedabad|ڀارت احمد آباد]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andaman and Nicobar Islands|ڀارت انڊمان ۽ نڪوبار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andhra Pradesh|ڀارت آنڌرا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Arunachal Pradesh|ڀارت اروناچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Assam|ڀارت آسام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bengaluru|ڀارت بينگلورو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Bangalore|ڀارت بنگلور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bhopal|ڀارت ڀوپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bihar|ڀارت بهار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bihar|بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chandigarh|ڀارت چندي ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chennai|ڀارت چنئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chhattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Chattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Dadra and Nagar Haveli|ڀارت دادرا ۽ نگر حويلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi central|ڀارت دهلي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi|ڀارت دهلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India New Delhi|ڀارت نئين دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Goa|ڀارت گوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Greater Jaipur|ڀارت گريٽر جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Gujarat|ڀارت گجرات]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Haryana|ڀارت هريانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Himachal Pradesh|ڀارت هماچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jaipur|ڀارت جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jammu and Kashmir|ڀارت ڄمون ۽ ڪشمير]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jammu and Kashmir|ڄمون ۽ ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jharkhand|ڀارت جهارکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Karnataka|ڀارت ڪرناٽڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karnataka|ڪرناٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kerala|ڀارت ڪيرالا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kerala|ڪيرالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kochi|ڀارت ڪوچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kolkata|ڀارت ڪولڪتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kollam|ڀارت ڪولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ladakh|ڀارت لداخ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ladakh|لداخ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Lakshadweep|ڀارت لڪشديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Madhya Pradesh|ڀارت مڌيا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Maharashtra|ڀارت مهاراشٽر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maharashtra|مهاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Manipur|ڀارت مني پور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Meghalaya|ڀارت ميگھاليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mizoram|ڀارت ميزورام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mumbai|ڀارت ممبئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mumbai|ممبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Nagaland|ڀارت ناگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Odisha|ڀارت اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Orissa|ڀارت اوڙيسا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Odisha|اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Orissa|اوڙيسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Patna|ڀارت پٽنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Puducherry|ڀارت پڊوچيري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Pondicherry|ڀارت پانڊيچيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Punjab|ڀارت پنجاب]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Rajasthan|ڀارت راجستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rajasthan|راجستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Sikkim|ڀارت سکم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tamil Nadu|ڀارت تامل ناڊو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamil Nadu|تامل ناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Telangana|ڀارت تلنگانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tiruchirapalli|ڀارت تروچيراپلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tripura|ڀارت تريپورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh Varanasi|ڀارت اتر پرديش وارانسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh|ڀارت اتر پرديش]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttar Pradesh|اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttarakhand|ڀارت اترکنڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttarakhand|اترکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India West Bengal|ڀارت اولهه بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India|ڀارت]] :[[ماڊيول:Location map/data/India2|ڀارت2]] :[[ماڊيول:Location map/data/India3|ڀارت3]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indian Ocean|هندي سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Aceh|انڊونيشيا آچيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bacan|انڊونيشيا باچان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Badung Regency|انڊونيشيا بادونگ ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bali|انڊونيشيا بالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Balikpapan|انڊونيشيا بالڪ پاپن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bandung|انڊونيشيا بانڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banggai|انڊونيشيا بانگائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung Islands|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banten|انڊونيشيا بانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banyuwangi Regency|انڊونيشيا بانيووانگي ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bekasi|انڊونيشيا بيڪاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bengkulu|انڊونيشيا بينگڪولو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bintan|انڊونيشيا بنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bird's Head Peninsula|انڊونيشيا برڊز هيڊ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bogor Regency|انڊونيشيا بوگور ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bojonegoro Regency|انڊونيشيا بوجونيگورو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Java|انڊونيشيا مرڪزي جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Kalimantan|انڊونيشيا مرڪزي ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Papua|انڊونيشيا مرڪزي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Sulawesi|انڊونيشيا مرڪزي سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Denpasar|انڊونيشيا دينپاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Depok|انڊونيشيا ديپوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Barito Regency|انڊونيشيا اوڀر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Java|انڊونيشيا اوڀر جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kalimantan|انڊونيشيا اوڀر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اوڀر ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Nusa Tenggara|انڊونيشيا اوڀر نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Flores|انڊونيشيا فلوريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gorontalo|انڊونيشيا گورونتالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gunung Mas Regency|انڊونيشيا گونونگ ماس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Halmahera|انڊونيشيا هلماهيرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Highland Papua|انڊونيشيا پهاڙي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jabodetabek|انڊونيشيا جابوديتابيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jambi|انڊونيشيا جامبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Java|انڊونيشيا جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kalimantan|انڊونيشيا ڪليمنتان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Borneo|انڊونيشيا بورنيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southern Borneo|انڊونيشيا ڏکڻ بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kapuas Regency|انڊونيشيا ڪاپواس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Karanganyar Regency|انڊونيشيا ڪرنگانيار ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Katingan Regency|انڊونيشيا ڪاتينگان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kebumen Regency|انڊونيشيا ڪيبومن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kulon Progo Regency|انڊونيشيا ڪولون پروگو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lamandau Regency|انڊونيشيا لاماندائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lampung|انڊونيشيا لامپونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lesser Sunda Islands|انڊونيشيا ننڍا سندا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Nusa Tenggara Islands|انڊونيشيا نوسا تينگارا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lombok|انڊونيشيا لومبوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Majalengka Regency|انڊونيشيا مجالينگڪا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Makassar|انڊونيشيا مڪاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ۽ اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku Islands and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ٻيٽ ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku|انڊونيشيا مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Manado|انڊونيشيا مناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Medan|انڊونيشيا ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Murung Raya Regency|انڊونيشيا مورونگ رايا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Barito Regency|انڊونيشيا اتر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Kalimantan|انڊونيشيا اتر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Maluku|انڊونيشيا اتر مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sulawesi|انڊونيشيا اتر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sumatra|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palangka Raya|انڊونيشيا پالانگڪا رايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palembang|انڊونيشيا پالمبانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Papua|انڊونيشيا پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Poso|انڊونيشيا پوسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia provinces|انڊونيشيا صوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Pulang Pisau Regency|انڊونيشيا پولانگ پيسائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Purworejo Regency|انڊونيشيا پوروريجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Raja Ampat|انڊونيشيا راجا امپات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau Islands|انڊونيشيا رياو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau|انڊونيشيا رياو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Samarinda|انڊونيشيا سمارندا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands Regency|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Semarang|انڊونيشيا سيمارانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seram|انڊونيشيا سيرام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seruyan Regency|انڊونيشيا سيرويان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sidoarjo Regency|انڊونيشيا سيدوارجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Barito Regency|انڊونيشيا ڏکڻ باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Kalimantan|انڊونيشيا ڏکڻ ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Papua|انڊونيشيا ڏکڻ پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sumatra|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southeast Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ اوڀر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southwest Papua|انڊونيشيا ڏکڻ اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Capital Region of Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا خاص گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Region of Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا خاص علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sukamara Regency|انڊونيشيا سوڪامارا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula|انڊونيشيا سولا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula Islands|انڊونيشيا سولا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi|انڊونيشيا سولاويسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Celebes|انڊونيشيا سيليبيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi Topography|انڊونيشيا سولاويسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra North|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra South|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra|انڊونيشيا سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumba|انڊونيشيا سمبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumbawa|انڊونيشيا سمباوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Surabaya|انڊونيشيا سورابايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Tanah Laut Regency|انڊونيشيا تانه لاوت ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Java|انڊونيشيا اولهه جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kalimantan|انڊونيشيا اولهه ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اولهه ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Nusa Tenggara|انڊونيشيا اولهه نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Papua|انڊونيشيا اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sulawesi|انڊونيشيا اولهه سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sumatra|انڊونيشيا اولهه سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Western New Guinea|انڊونيشيا اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia New Guinea|انڊونيشيا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia|انڊونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran Tehran|ايران تهران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran|ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Arbil|عراق اربيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Baghdad|عراق بغداد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Mosul|عراق موصل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq|عراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraqi Kurdistan|عراقي ڪردستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Athy|آئرلينڊ اٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Castledermot|آئرلينڊ ڪاسلڊرموٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Central Dublin|آئرلينڊ مرڪزي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Clonfert|آئرلينڊ ڪلونفرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Cork Central|آئرلينڊ ڪارڪ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Carlow|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cavan|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Clare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪليئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cork|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Donegal|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊونيگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Dublin|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Galway|آئرلينڊ ڪائونٽي گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kerry|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kildare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Dublin|آئرلينڊ ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Ennis|آئرلينڊ اينِس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Galway|آئرلينڊ گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Kildare|آئرلينڊ ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Loughrea|آئرلينڊ لاخريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Tuam|آئرلينڊ ٽوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Youghal|آئرلينڊ يوگل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland|آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Isle of Man|آئل آف مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel ashkelon|اسرائيل اشڪيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel binyamin|اسرائيل بنيامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel center ta|اسرائيل مرڪز تي اي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel gaza|اسرائيل غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Golan|اسرائيل گولان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Greater Tel Aviv|اسرائيل گريٽر تل ابيب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel haifa|اسرائيل حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jerusalem|اسرائيل يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jezreel|اسرائيل يزرعيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Nazareth to Nitzana|اسرائيل ناصره کان نيتزانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel negev mt|اسرائيل نيگيو جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north haifa|اسرائيل اتر حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north negev|اسرائيل اتر نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northeast|اسرائيل اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest negev|اسرائيل اتر اولهه نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest|اسرائيل اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel shomron|اسرائيل شومرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel south wb|اسرائيل ڏکڻ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel|اسرائيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Beyoglu|استنبول بي اوغلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Fatih|استنبول فاتح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul|استنبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Abruzzo|اٽلي ابروزو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Abruzzo|ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Aosta Valley|اٽلي آئوستا وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Apulia|اٽلي اپوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Apulia|اپوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Basilicata|اٽلي باسيليڪاتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Bergamo|اٽلي برگامو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Brescia|اٽلي بريشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Calabria|اٽلي ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Campania|اٽلي ڪامپانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Emilia-Romagna|اٽلي ايميليا-رومانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Friuli-Venezia Giulia|اٽلي فريولي-وينيزيا جوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lazio|اٽلي لازيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lazio|لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Liguria|اٽلي لگوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lombardy|اٽلي لومبارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Marche|اٽلي مارڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan admin|اٽلي ميلان انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan Central|اٽلي مرڪزي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan|اٽلي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Molise|اٽلي موليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy North|اتر اٽلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Italy|اتر اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Parma|اٽلي پارما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Piedmont|اٽلي پيڊمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Reggio Calabria|اٽلي ريگيو ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome Antiquity|اٽلي قديم روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome|اٽلي روم]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rome|روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sardinia|اٽلي سارڊينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sardinia|سارڊينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sicily|اٽلي سسلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sicily|سسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South Tyrol|اٽلي ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South|ڏکڻ اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Trentino-South Tyrol|اٽلي ترينتينو-ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Turin|اٽلي تورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Tuscany|اٽلي ٽسڪني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tuscany|ٽسڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Umbria|اٽلي امبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Varese|اٽلي واريزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venetian Lagoon|اٽلي وينيسيائي لاگون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venetian Lagoon|وينيسيائي لاگون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Veneto|اٽلي وينيتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venice|اٽلي وينس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venezia|وينيزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy|اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/İzmir|ازمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jakarta Metropolitan Area|جڪارتا ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jamaica|جميڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aichi Prefecture|جاپان آئچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Akita|جاپان اڪيتا اڪيتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Honjo|جاپان اڪيتا هونجو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Katagami|جاپان اڪيتا ڪاتاگامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nikaho|جاپان اڪيتا نڪاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nishime|جاپان اڪيتا نشيمي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Prefecture|جاپان اڪيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aomori Prefecture|جاپان آوموري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Chiba Prefecture|جاپان چيبا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan complete|جاپان مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Dewa|جاپان ديوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ehime Prefecture|جاپان ايهيمي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukui Prefecture|جاپان فوڪوئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka city|جاپان فوڪوئوڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka Prefecture|جاپان فوڪوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukushima Prefecture|جاپان فوڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gifu Prefecture|جاپان گيفو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Greater Tokyo area|جاپان گريٽر ٽوڪيو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gunma Prefecture|جاپان گنما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hiroshima Prefecture|جاپان هيروشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hokkaido|جاپان هوڪائيدو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hyogo Prefecture|جاپان هيوگو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ibaraki Prefecture|جاپان اباراڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Kanazawa|جاپان ايشيڪاوا ڪانازاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Prefecture|جاپان ايشيڪاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Iwate Prefecture|جاپان ايواتي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagawa Prefecture|جاپان ڪاگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Kagoshima|جاپان ڪاگوشيما ڪاگوشيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Prefecture|جاپان ڪاگوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanagawa Prefecture|جاپان ڪاناگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kansai|جاپان ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto Chubu Kansai|جاپان ڪانتو چوبو ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto|جاپان ڪانتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kobe|جاپان ڪوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kochi Prefecture|جاپان ڪوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kumamoto Prefecture|جاپان ڪوماموتو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto city|جاپان ڪيوٽو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto|جاپان ڪيوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto Prefecture|جاپان ڪيوٽو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyushu|جاپان ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Mie Prefecture|جاپان ميئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyagi Prefecture|جاپان مياگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyazaki Prefecture|جاپان ميازڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano city|جاپان ناگانو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano Prefecture|جاپان ناگانو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagasaki Prefecture|جاپان ناگاساڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nara Prefecture|جاپان نارا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Niigata Prefecture|جاپان نيگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Oita Prefecture|جاپان اوئيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okayama Prefecture|جاپان اوڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okinawa Prefecture|جاپان اوڪيناوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Osaka Prefecture|جاپان اوساڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ryukyu Islands|جاپان ريوڪيو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saga Prefecture|جاپان ساگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saitama Prefecture|جاپان سائيتاما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shiga Prefecture|جاپان شيگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shimane Prefecture|جاپان شيماني پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shizuoka Prefecture|جاپان شيزوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tochigi Prefecture|جاپان توچيگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku Region|جاپان توهوڪو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku|جاپان توهوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokushima Prefecture|جاپان توڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo Bay and Boso Peninsula|جاپان ٽوڪيو بي ۽ بوسو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo city|جاپان ٽوڪيو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tokyo city|ٽوڪيو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo|جاپان ٽوڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tottori Prefecture|جاپان توتوري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Toyama Prefecture|جاپان توياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Wakayama Prefecture|جاپان واڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Prefecture|جاپان ياماگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tendo|جاپان ياماگاتا تيندو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tsuruoka|جاپان ياماگاتا تسوروئوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamaguchi Prefecture|جاپان ياماگوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamanashi Prefecture|جاپان ياماناشي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yokohama|جاپان يوڪوهاما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan|جاپان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jász-Nagykun-Szolnok Szolnok|ياس-ناگيڪون-سولنوڪ سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem East Central|يروشلم اوڀر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem|يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jhalokati|جهالوڪاٺي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jonava District Municipality|جوناوا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan Amman|اردن عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan|اردن]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Echigo Line|جي آر ايچيگو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Hakushin Line|جي آر هاڪوشن لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Shin'etsu Main Line|جي آر شين ايتسو مين لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Tadami Line|جي آر تادامي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Yahiko Line|جي آر ياهيڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kaohsiung|ڪائوشيونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram relief|قراقرم رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram|قراقرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kashmir|ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kathmandu|کٽمنڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan Baikonur Cosmodrome|قزاقستان بائيڪونور ڪوسموڊروم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan|قزاقستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kėdainiai District Municipality|ڪيدائينيا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Mombasa|ڪينيا ممباسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Nairobi|ڪينيا نيروبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nairobi|نيروبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Rift Valley-Western|ڪينيا رفٽ وادي-اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya|ڪينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Khyber Pakhtunkhwa|خيبر پختونخوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of Hungary|هنگري جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of the East Angles|ايسٽ اينگلز جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kiribati|ڪريباتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Klaipėda|ڪلايپيدا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Korea|ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kosovo|ڪوسوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Krkonoše central|مرڪزي ڪرڪونوشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kuwait|ڪويت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Batken District|ڪرغزستان باتڪن علائقو باتڪن ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Leilek District|ڪرغزستان باتڪن علائقو ليليڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl north|ڪرغزستان چوئي جايئل اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl South|ڪرغزستان چوئي جايئل ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District north|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District south|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Chuy District|ڪرغزستان چوئي علائقو چوئي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Kemin District|ڪرغزستان چوئي علائقو ڪيمين ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Moskva District|ڪرغزستان چوئي علائقو ماسڪوا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Panfilov District|ڪرغزستان چوئي علائقو پانفيلوف ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Sokuluk District|ڪرغزستان چوئي علائقو سوڪولوڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Ysyk-Ata District|ڪرغزستان چوئي علائقو ايسڪ-اتا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Osh Region Chong-Alay District|ڪرغزستان اوش علائقو چونگ-الائي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan|ڪرغزستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyushu|ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Laos|لائوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils municipality|لاتويا دائوگا وپلس ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils|لاتويا دائوگا وپلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga metropolitan|لاتويا ريگا ميٽروپوليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga|لاتويا ريگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia|لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon Beirut|لبنان بيروت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon|لبنان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesotho|ليسوتھو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles|ننڍا انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Levant|لَوانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lewis & Clark College Campus|ليوس ۽ ڪلارڪ ڪاليج ڪيمپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liberia|لائبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Benghazi|لبيا بنغازي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli Old City|لبيا طرابلس پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli|لبيا طرابلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya|لبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liechtenstein|لختن شتائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lika N Dalmatia W Bosnia|ليڪا اتر ڊالماٽيا اولهه بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Limassol municipalities with quarters|ليماسول ميونسپلٽيون ڪوارٽرن سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jonava|لٿوانيا جوناوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jurbarkas District Municipality|لٿوانيا جوربارڪاس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Kaunas|لٿوانيا ڪائوناس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Šilalė District Municipality|لٿوانيا شيلالي ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Varėna District Municipality|لٿوانيا وارينا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Vilnius|لٿوانيا ولنيوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania|لٿوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lower Egypt|هيٺيون مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Diekirch|لڪسمبرگ ڊيڪرش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Grevenmacher|لڪسمبرگ گريوينماخر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg|لڪسمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luzon|لوزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma On Shan|ما آن شان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma-Ka-Ja-Wan Scout Reservation|ما-ڪا-جا-وان اسڪائوٽ ريزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Macau|مڪائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Macau|چين مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Madagascar|مڊگاسڪر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Magallanes and Chilean Antarctica Region|مگالانس ۽ چلي انٽارڪٽڪا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malawi|ملاوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Borneo|ملائيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia District|ملائيشيا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia East|اوڀر ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Iskandar|ملائيشيا اسكندر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Iskandar Puteri|ملائيشيا جوهور اسكندر پوتري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Johor Bahru|ملائيشيا جوهور جوهور بهرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor|ملائيشيا جوهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah Alor Setar|ملائيشيا قدح الور ستار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah|ملائيشيا قدح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kelantan|ملائيشيا ڪلانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur central|ملائيشيا ڪوالالمپور مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur subdistrict|ملائيشيا ڪوالالمپور ذيلي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur|ملائيشيا ڪوالالمپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca Malacca City|ملائيشيا ملاڪا ملاڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca|ملائيشيا ملاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Negeri Sembilan Seremban|ملائيشيا نِگري سِمبيلان سرمبان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Pahang|ملائيشيا پاهانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town central|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town streets|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang|ملائيشيا پينانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Penang|پينانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak Ipoh|ملائيشيا پيراق ايپوه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak|ملائيشيا پيراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sabah Kota Kinabalu|ملائيشيا صباح ڪوٽا ڪينابالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Kuching|ملائيشيا سراواڪ ڪچنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Miri|ملائيشيا سراواڪ ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Petaling Jaya|ملائيشيا سيلانگور پيتالنگ جايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Shah Alam|ملائيشيا سيلانگور شاهه عالم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor|ملائيشيا سيلانگور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Terengganu Kuala Terengganu|ملائيشيا ترنگانو ڪوالا ترنگانو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia West|اولهه ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia|ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Addu|مالديپ ادو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Alif|مالديپ ها الف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Dhaalu|مالديپ ها ڌالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives|مالديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mali|مالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malta|مالٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manchester Metrolink|مانچسٽر ميٽرولنڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mandatory Palestine|لازمي فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila Rizal Park|منيلا رزال پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila|منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marquesas Islands|مارڪيساس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marshall Islands|مارشل ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Marshall islands|مارشل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Martinique|مارٽينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts Essex County|ميساچوسٽس ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massies Corner to Mount Airy|ميسي ڪارنر کان مائونٽ ائري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritania|موريتانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritius|موريشس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean east|اوڀر ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean|ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/megaregion of United States|آمريڪا جو ميگا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesoamerica|ميسوآمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesopotamia|ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Aguascalientes|ميڪسيڪو اَگواسڪالينتيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California Sur|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا سور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California Sur|باخا ڪليفورنيا سور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California|باخا ڪليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Campeche|ميڪسيڪو ڪامپيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chiapas|ميڪسيڪو چياپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiapas|چياپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chihuahua|ميڪسيڪو چيواوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Central|ميڪسيڪو شهر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Centro Historico|ميڪسيڪو شهر تاريخي مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Reforma Angel to Diana|ميڪسيڪو شهر ريفورما اينجل کان ڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Southwest|ميڪسيڪو شهر ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City urban area|ميڪسيڪو شهر شهري علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Coahuila|ميڪسيڪو ڪوئاهويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Colima|ميڪسيڪو ڪوليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Cozumel|ميڪسيڪو ڪوزوميل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Durango|ميڪسيڪو دورنگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Federal District|ميڪسيڪو وفاقي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Greater Guadalajara|ميڪسيڪو گريٽر گوادالاخارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guanajuato|ميڪسيڪو گواناخواتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guerrero|ميڪسيڪو گيريرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Hidalgo|ميڪسيڪو هيدالگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Jalisco|ميڪسيڪو خاليسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Mexico City|ميڪسيڪو ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Michoacán|ميڪسيڪو ميچواڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Morelos|ميڪسيڪو موريلوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nayarit|ميڪسيڪو ناياريت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nuevo León|ميڪسيڪو نوئيبو ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Oaxaca|ميڪسيڪو اوهاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Puebla|ميڪسيڪو پويبلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Querétaro|ميڪسيڪو ڪيريٽارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Quintana Roo|ميڪسيڪو ڪنتانا رو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico San Luis Potosí|ميڪسيڪو سان لوئس پوتوسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sinaloa|ميڪسيڪو سينالوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sonora|ميڪسيڪو سونورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico State of Mexico|ميڪسيڪو ميڪسيڪو رياست]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tabasco|ميڪسيڪو تباسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tamaulipas|ميڪسيڪو تاماولپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamaulipas|تاماولپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana Centro|ميڪسيڪو تيخوانا سينٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana|ميڪسيڪو تيخوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tlaxcala|ميڪسيڪو تلاسڪالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Veracruz|ميڪسيڪو ويراڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Yucatán|ميڪسيڪو يوڪاتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Zacatecas|ميڪسيڪو زاڪاتيڪاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zacatecas|زاڪاتيڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico|ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Miaoli County|مياولي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Michigan Grand Rapids|مشيگن گرينڊ ريپڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Micronesia|مائڪرونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East|وچ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East2|وچ اوڀر2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Midtown Atlanta|مڊٽائون اٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mindanao|منداناو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Anenii Noi|مالدووا انيني نوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cahul|مالدووا ڪاهول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cantemir|مالدووا ڪانتيمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Edineț|مالدووا ايدينيتس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Găgăuzia|مالدووا گاگائوزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Hîncești|مالدووا هينچيشتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Leova|مالدووا ليووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Nisporeni|مالدووا نيسپوريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Transnistria|مالدووا ٽرانسنسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Ungheni|مالدووا اونگيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova|مالدووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Monaco|موناڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mongolia|منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Montenegro|مونٽينيگرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moon|چنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco Greater Casablanca|مراڪش گريٽر ڪاسابلانڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco|مراڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow Metro|ماسڪو ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow|ماسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mount Athos|مائونٽ ايٿوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mozambique|موزمبيق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myanmar|ميانمار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myoko Haneuma Line|ميوڪو هانيوما لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Namibia|نميبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nantou County|نانتو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Napa County|ناپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/NATO|نيٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nauru|نائورو]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1941 east|اين ڊي ايڇ 1941 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1943 east|اين ڊي ايڇ 1943 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH|اين ڊي ايڇ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Near East|ويجهو اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Bagmati Province|نيپال باگمتي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Chapakot|نيپال چاپاڪوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chapakot|چاپاڪوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Gandaki Province|نيپال گنداڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Karnali Province|نيپال ڪرنالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Lumbini Province|نيپال لمبيني صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Province1|نيپال صوبو1]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Madhesh Province|نيپال مڌيش صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Putalibazar|نيپال پوتلي بازار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Putalibazar|پوتلي بازار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Sudurpashchim Province|نيپال سودورپشچم صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Syangja District|نيپال سيانگجا ضلعو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Syangja|سيانگجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal|نيپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands (Lesser Antilles)|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ (ننڍا انٽيليس)]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Central|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Greater|نيدرلينڊز گريٽر ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam metro station|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم ميٽرو اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Antilles|نيدرلينڊز انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Drenthe|نيدرلينڊز ڊرينٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Dutch railway station|نيدرلينڊز ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dutch railway station|ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland (plain)|نيدرلينڊز فليوولينڊ (ميدان)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland|نيدرلينڊز فليوولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Friesland|نيدرلينڊز فريزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Gelderland|نيدرلينڊز گيلڊرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Groningen|نيدرلينڊز گروننگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Haarlem|نيدرلينڊز هارليم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Limburg|نيدرلينڊز لمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Brabant|نيدرلينڊز اتر برابانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Holland|نيدرلينڊز اتر هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Overijssel|نيدرلينڊز اوورائيسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad N|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad NO|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad ZW|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands RandstadRail station|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ريل اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Rotterdam|نيدرلينڊز روٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands South Holland|نيدرلينڊز ڏکڻ هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Utrecht|نيدرلينڊز اوترخت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zeeland|نيدرلينڊز زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zuiderzee Works|نيدرلينڊز زائڊرزي ورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands|نيدرلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia Maré|نيو ڪيلڊونيا ماري]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia|نيو ڪيلڊونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Guinea|نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/New York City Railroads|نيو يارڪ شهر ريلويون]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Auckland|نيوزيلينڊ آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Banks Peninsula|نيوزيلينڊ بئنڪس اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch street|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin area|نيوزيلينڊ ڊنيڊن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin|نيوزيلينڊ ڊنيڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Fiordland|نيوزيلينڊ فيورڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Invercargill street|نيوزيلينڊ انورڪارگل گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough|نيوزيلينڊ مارلبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough Sounds|نيوزيلينڊ مارلبرو سائونڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand North Island|نيوزيلينڊ اتر ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Island|اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Northland|نيوزيلينڊ نارٿلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northland|نارٿلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Otago peninsula|نيوزيلينڊ اوٽاگو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Outlying Islands|نيوزيلينڊ ٻاهرين ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Port Hills|نيوزيلينڊ پورٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand South Island|نيوزيلينڊ ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Taranaki|نيوزيلينڊ تراناڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Taranaki|تراناڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand transparent|نيوزيلينڊ شفاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Wellington|نيوزيلينڊ ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand West Coast|نيوزيلينڊ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand|نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nicaragua|نڪاراگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niger|نائيجر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria Lagos|نائيجيريا لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria|نائيجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nihonkai Hisui Line|نيهونڪائي هيسوئي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niigata Bypass|نيگاتا بائي پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nile|نيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niue|نيوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nordenskiöld Archipelago|نورڊينشيلڊ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norfolk Island|نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North America|اتر آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Atlantic|اتر ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North East England|اتر اوڀر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Italy 1905 relief|اتر اٽلي 1905 رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Korea|اتر ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Nicosia|اتر نڪوسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Pacific|اتر پئسفڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Sea|اتر سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North West England|اتر اولهه انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern and Central Europe|اتر ۽ مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Egypt|اتر مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Armagh|اتر آئرلينڊ آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Coleraine|اتر آئرلينڊ ڪولرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Antrim|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي اينٽرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Armagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Fermanagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي فرمانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Londonderry|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Tyrone|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي ٽائرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Downpatrick|اتر آئرلينڊ ڊائون پيٽرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Londonderry|اتر آئرلينڊ لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Newtownards|اتر آئرلينڊ نيوٽائونارڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Agder|ناروي اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Agder|اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Akershus|ناروي آڪرشهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Akershus|آڪرشهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Aust-Agder|ناروي اوست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aust-Agder|اوست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Bouvet Island|ناروي بووي ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bouvet Island|بووي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Buskerud|ناروي بوسڪرود]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Finnmark|ناروي فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Finnmark|فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hedmark|ناروي هيدمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hordaland|ناروي هورڊالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hordaland|هورڊالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Innlandet|ناروي انلينڊيت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Innlandet|انلينڊيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Jan Mayen|ناروي يان ماين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jan Mayen|يان ماين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Møre og Romsdal|ناروي موره او رومسدال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Møre og Romsdal|موره او رومسدال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nord-Trøndelag|ناروي نورد-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nordland|ناروي نوردلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nordland|نوردلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway North|اتر ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oppland|ناروي اوپلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oppland|اوپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo Central|ناروي اوسلو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo|ناروي اوسلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Østfold|ناروي اوستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Rogaland|ناروي روگالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rogaland|روگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sogn og Fjordane|ناروي سوگن او فيورداني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sogn og Fjordane|سوگن او فيورداني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sør-Trøndelag|ناروي سور-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway South|ڏکڻ ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Telemark|ناروي ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms og Finnmark|ناروي ٽرومس او فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms og Finnmark|ٽرومس او فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms|ناروي ٽرومس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms|ٽرومس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Trøndelag|ناروي ٽروندلاگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Trøndelag|ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vest-Agder|ناروي ويست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vest-Agder|ويست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold og Telemark|ناروي ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold og Telemark|ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold|ناروي ويستفولڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold|ويستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestland|ناروي ويستلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestland|ويستلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Viken|ناروي ويڪن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Viken|ويڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway|ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Novska Virovitica Orahovica|نووسڪا ويرووٽيڪا اوراهووٽسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/NRL|اين آر ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Occupied Yugoslavia|قبضي هيٺ يوگوسلاويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oceania|اوشينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Old Jerusalem|پراڻو يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oman|عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oran|اوران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oregon State University OR|اوريگن اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ottoman Empire1914|عثماني سلطنت 1914]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pacific Ocean|پئسفڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Balochistan|پاڪستان بلوچستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Balochistan Pakistan|بلوچستان پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Karachi|پاڪستان ڪراچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karachi|ڪراچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Lahore|پاڪستان لاهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Punjab|پاڪستان پنجاب]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Punjab Pakistan|پنجاب پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Sindh|پاڪستان سنڌ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sindh|سنڌ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan|پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palau|پلائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palawan|پالاوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestine Gaza|فلسطين غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestinian territories|فلسطيني علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Palestine|فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pamir|پامير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Bocas del Toro Province|پاناما بوڪاس ڊيل تورو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Chiriquí Province|پاناما چيريڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Coclé Province|پاناما ڪوڪلي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Colón Province|پاناما ڪولون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Emberá-Wounaan|پاناما ڪومارڪا ايمبيرا-وونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Guna Yala|پاناما ڪومارڪا گونا يالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Ngäbe-Buglé|پاناما ڪومارڪا نگابي-بوگلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Darién Province|پاناما دارين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Herrera Province|پاناما هيريرا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Los Santos Province|پاناما لوس سانتوس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Panamá Province|پاناما پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Veraguas Province|پاناما ويراگواس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama West Panamá Province|پاناما اولهه پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama|پاناما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Bougainville Island|پاپوا نيو گني بوگن ويل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea East New Britain|پاپوا نيو گني اوڀر نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Gulf Province|پاپوا نيو گني گلف صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae urban|پاپوا نيو گني لاي شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae|پاپوا نيو گني لاي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Britain and Ireland|پاپوا نيو گني نيو برٽن ۽ آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Ireland|پاپوا نيو گني نيو آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Sandaun Province|پاپوا نيو گني سانڊائون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea West New Britain|پاپوا نيو گني اولهه نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea|پاپوا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pará|پارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraguay|پيراگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraná|پارانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Patuakhali|پتوآکالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penang International Airport destinations|پينانگ بين الاقوامي هوائي اڏي جون منزلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penghu County|پينگهو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perlis|پرليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perm|پرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Persian Gulf|فارسي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Daniel Alcides Carrión Province|پيرو دانيئل السيدس ڪاريون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Lima|پيرو ليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Loreto|پيرو لوريٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Tacna|پيرو تاڪنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru|پيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philadelphia|فلاڊلفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Benguet|فلپائن بينگيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Metro Manila|فلپائن ميٽرو منيلا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Manila|ميٽرو منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Nueva Ecija|فلپائن نيووا ايسيجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 1st|فلپائن والينزويلا پهريون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 2nd|فلپائن والينزويلا ٻيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Visayas|فلپائن ويساياس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines|فلپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pichilemu|پيچيلمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pingtung County|پنگٽنگ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pirojpur|پيروجپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland 1939|پولينڊ 1939]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland Greater Poland Voivodeship|پولينڊ گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Greater Poland Voivodeship|گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Hel|پولينڊ ھيل]] :[[Module:Location map/data/Poland Krakow Central|پولينڊ ڪراڪوف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lesser Poland Voivodeship|پولينڊ ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lesser Poland Voivodeship|ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lodz central|پولينڊ ووچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Łódź Voivodeship|پولينڊ ووچ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Łódź Voivodeship|ووچ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lower Silesian Voivodeship|پولينڊ لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Silesian Voivodeship|لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin central|پولينڊ لبلن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin Voivodeship|پولينڊ لبلن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lublin Voivodeship|لبلن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lubusz Voivodeship|پولينڊ لبوش وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Masovian Voivodeship|پولينڊ ماسويئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Opole Voivodeship|پولينڊ اوپولي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Opole Voivodeship|اوپولي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podkarpackie Voivodeship|پولينڊ پوڊڪارپاتسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podlaskie Voivodeship|پولينڊ پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Podlaskie Voivodeship|پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Pomeranian Voivodeship|پولينڊ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Pomeranian Voivodeship|پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Silesian Voivodeship|پولينڊ سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Silesian Voivodeship|سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Świętokrzyskie Voivodeship|پولينڊ شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Świętokrzyskie Voivodeship|شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Szczecin|پولينڊ شچچين]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnów|پولينڊ تارنوو]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnowskie Góry County|پولينڊ تارنوفسڪي گوري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Poland Warmian-Masurian Voivodeship|پولينڊ وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Warmian-Masurian Voivodeship|وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Warsaw central|پولينڊ وارسا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland West Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/West Pomeranian Voivodeship|ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Wrocław|پولينڊ وروتسواف]] :[[Module:Location map/data/Poland|پولينڊ]] :[[Module:Location map/data/Portland State University OR|پورٽلينڊ اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Corvo|پرتگال ازورس ڪوروو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Faial|پرتگال ازورس فيائل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Flores|پرتگال ازورس فلورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Graciosa|پرتگال ازورس گراسيوزا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Pico|پرتگال ازورس پيڪو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Santa Maria|پرتگال ازورس سانتا ماريا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Jorge|پرتگال ازورس سائو جورج]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Miguel|پرتگال ازورس سائو ميگوئل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Terceira|پرتگال ازورس ترسيرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores|پرتگال ازورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Coimbra municipality|پرتگال ڪوئمبرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Lisbon|پرتگال لزبن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Madeira|پرتگال ماديرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Nature Park of Santa Maria|پرتگال سانتا ماريا جو فطري پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Portugal Norte|پرتگال نورتي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Porto Foz de Douro|پرتگال پورتو فوز ڊي دورو]] :[[Module:Location map/data/Portugal topographic|پرتگال جاگرافيائي]] :[[Module:Location map/data/Portugal|پرتگال]] :[[Module:Location map/data/Prince William area|پرنس وليم علائقو]] :[[Module:Location map/data/Principe|پرنسپي]] :[[Module:Location map/data/Pyongyang|پيونگ يانگ]] :[[Module:Location map/data/Pyrenees|پيرينيز]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Daayen|قطر الضعاين]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Khor|قطر الخور]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Shamal|قطر الشمال]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Wakrah Municipality|قطر الوڪرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Qatar Doha|قطر دوحا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Umm Salal|قطر ام صلال]] :[[Module:Location map/data/Qatar|قطر]] :[[Module:Location map/data/Quebec City|ڪيوبيڪ شهر]] :[[Module:Location map/data/Quebec South|ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[Module:Location map/data/Reed College Portland OR|ريڊ ڪاليج پورٽلينڊ، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh (de facto)|جمھوريه آرتساخ، بالفعل]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh|جمھوريه آرتساخ]] :[[Module:Location map/data/Republic of North Macedonia|جمھوريه اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Macedonia|مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/North Macedonia|اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Republic of Macedonia|جمھوريه مقدونيا]] :[[Module:Location map/data/Republic of the Congo|جمھوريه ڪانگو]] :[[Module:Location map/data/Republika Srpska|ريپبلڪا سرپسڪا]] :[[Module:Location map/data/Réunion|ري يونيئن]] :[[Module:Location map/data/Romania Alba|رومانيا البا]] :[[Module:Location map/data/Romania Arad|رومانيا اراد]] :[[Module:Location map/data/Romania Arges|رومانيا ارجش]] :[[Module:Location map/data/Romania Bihor|رومانيا بيهور]] :[[Module:Location map/data/Romania Bistrița-Năsăud|رومانيا بسٽريتسا-نسئود]] :[[Module:Location map/data/Romania Brăila|رومانيا برائلا]] :[[Module:Location map/data/Romania Brașov|رومانيا براشوو]] :[[Module:Location map/data/Romania Bucharest|رومانيا بخارسٽ]] :[[Module:Location map/data/Romania Buzău|رومانيا بوزائو]] :[[Module:Location map/data/Romania Caraș-Severin|رومانيا ڪاراش-سيورين]] :[[Module:Location map/data/Romania Cluj|رومانيا ڪلوج]] :[[Module:Location map/data/Romania Constanta|رومانيا ڪونسٽانٽسا]] :[[Module:Location map/data/Romania Covasna|رومانيا ڪواسنا]] :[[Module:Location map/data/Romania Galati|رومانيا گالاتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Giurgiu|رومانيا جورجيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Gorj|رومانيا گورج]] :[[Module:Location map/data/Romania Harghita|رومانيا هارگيتا]] :[[Module:Location map/data/Romania Hunedoara|رومانيا هونيڊوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Maramureș|رومانيا ماراموريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Mureș|رومانيا موريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Neamt|رومانيا نيامتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Olt|رومانيا اولت]] :[[Module:Location map/data/Romania Prahova|رومانيا پراهووا]] :[[Module:Location map/data/Romania Sălaj|رومانيا سلاژ]] :[[Module:Location map/data/Romania Satu Mare|رومانيا ساتو ماري]] :[[Module:Location map/data/Romania Sibiu|رومانيا سيبيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Teleorman|رومانيا ٽيلي اورمان]] :[[Module:Location map/data/Romania Timiș|رومانيا تيميش]] :[[Module:Location map/data/Romania Timișoara|رومانيا تيميشوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Tulcea|رومانيا تولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vâlcea|رومانيا ولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vaslui|رومانيا واسلوئي]] :[[Module:Location map/data/Romania Vrancea|رومانيا ورانچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania|رومانيا]] :[[Module:Location map/data/Roraima|رورائيما]] :[[Module:Location map/data/Russia Adygea|روس ادگيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Krai|روس التائي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Republic|روس التائي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Amur Oblast|روس امور اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast polar|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ قطبي]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Astrakhan Oblast|روس آستراخان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bashkortostan|روس باشڪورتوستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Belgorod Oblast|روس بيلگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bryansk Oblast|روس بريانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Buryatia|روس برياتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Central Federal District|روس مرڪزي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Chechnya|روس چيچنيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Chelyabinsk Oblast|روس چيليابينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chukotka Autonomous Okrug|روس چڪوتڪا خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chuvashia|روس چواشيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Dagestan|روس داغستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Far Eastern Federal District|روس ڏور اوڀر وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Ingushetia|روس انگوشيتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Irkutsk Oblast|روس ارڪوتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ivanovo Oblast|روس ايوانوفو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Jewish Autonomous Oblast|روس يھودي خودمختيار اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kabardino-Balkaria|روس ڪباردينو-بالڪاريا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaliningrad Oblast|روس ڪاليننگراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kalmykia|روس ڪلميڪيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaluga Oblast|روس ڪالوگا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kamchatka Krai|روس ڪمچاتڪا ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Karachay-Cherkessia|روس ڪاراچائي-چرڪيسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Karelia|روس ڪريليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kemerovo Oblast|روس ڪيميروو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Khabarovsk Krai|روس خاباروفسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Khakassia|روس خاڪسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Khanty-Mansi Autonomous Okrug|روس خانتي-مانسي خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kirov Oblast|روس ڪيروف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Komi Republic|روس ڪومي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Kostroma Oblast|روس ڪاستروما اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnodar Krai|روس ڪراسنوڊار ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnoyarsk Krai|روس ڪراسنو يارسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Kurgan Oblast|روس ڪرگان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kuril Islands|روس ڪوريل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kursk Oblast|روس ڪرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Leningrad Oblast|روس لينن گراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Lipetsk Oblast|روس ليپيتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Magadan Oblast|روس مگادان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Mari El|روس ماري ايل]] :[[Module:Location map/data/Russia Mordovia|روس موردوويا]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Central|روس ماسڪو مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Moscow|مرڪزي ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Oblast|روس ماسڪو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Ring Road|روس ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Moscow Ring Road|ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Russia Moscow MKAD|روس ماسڪو ايم ڪي اي ڊي]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow|روس ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Murmansk Oblast|روس مورمانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nenets Autonomous Okrug|روس نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Central|روس نژني نووگورود مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Nizhny Novgorod|مرڪزي نژني نووگورود]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Kanavino|روس نژني نووگورود ڪاناوينو]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Oblast|روس نژني نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia North Caucasian Federal District|روس اتر قفقازي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia North Ossetia-Alania|روس اتر اوسيشيا-الانيا]] :← [[Module:Location map/data/Russia North Ossetia–Alania|روس اتر اوسيشيا–الانيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Northwestern Federal District|روس اتر اولهه وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Novaya Zemlya|روس نووايا زمليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Novgorod Oblast|روس نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Novosibirsk Oblast|روس نوووسيبيرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Omsk Oblast|روس اومسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Orenburg Oblast|روس اورينبرگ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Oryol Oblast|روس اوريول اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Penza Oblast|روس پينزا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Perm Krai|روس پيرم ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Primorsky Krai|روس پريمورسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Pskov Oblast|روس پسڪوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Rostov Oblast|روس روستوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ryazan Oblast|روس ريازان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg central|روس سينٽ پيٽرزبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg Vasilyevsky Island|روس سينٽ پيٽرزبرگ واسيليئفسڪي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg|روس سينٽ پيٽرزبرگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakha Republic|روس ساخا جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin Oblast|روس سخالين اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin|روس سخالين]] :[[Module:Location map/data/Russia Samara Oblast|روس سمارا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saratov Oblast|روس ساراتوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Smolensk Oblast|روس سمولينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Southern Federal District|روس ڏاکڻو وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Stavropol Krai|روسيا اسٽاوروپول ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Sverdlovsk Oblast|روسيا سويردلوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tambov Oblast|روسيا تامبوف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tatarstan|روسيا تاتارستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Tomsk Oblast|روسيا تومسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tula Oblast|روسيا تُولا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tuva Republic|روسيا تُووا جمهوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Tver Oblast|روسيا ٽوَر اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tyumen Oblast|روسيا ٽيومين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Udmurtia|روسيا اُدمورتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Ulyanovsk Oblast|روسيا اُليانوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vladimir Oblast|روسيا ولاديمير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Volga Federal District|روسيا وولگا وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Volgograd Oblast|روسيا وولگوگراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vologda Oblast|روسيا وولوگدا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Voronezh Oblast|روسيا وورونيز اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Western|روسيا اولهه]] :[[Module:Location map/data/Russia Yamalo-Nenets Autonomous Okrug|روسيا يامالو-نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Yaroslavl Oblast|روسيا ياروسلاول اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Zabaykalsky Krai|روسيا زابائيڪالسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia|روسيا]] :[[Module:Location map/data/Rwanda|روانڊا]] :[[Module:Location map/data/Saba|سابا]] :[[Module:Location map/data/Saint Barthélemy|سينٽ بارٿيليمي]] :[[Module:Location map/data/Saint Kitts and Nevis|سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]] :[[Module:Location map/data/Saint Lucia|سينٽ لوشيا]] :[[Module:Location map/data/Saint Pierre and Miquelon|سينٽ پيئر ۽ ميڪيلون]] :[[Module:Location map/data/Saint Vincent and the Grenadines|سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]] :[[Module:Location map/data/Saint-Martin|سينٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Salton Trough|سالٽن ٽراف]] :[[Module:Location map/data/Samoa|ساموا]] :[[Module:Location map/data/Samtskhe-Javakheti|سامتسخي-جاواخيتي]] :[[Module:Location map/data/San Francisco Bay Area|سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/San Marino|سان مارينو]] :[[Module:Location map/data/Santa Clarita|سانتا ڪلاريتا]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome and Principe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :← [[Module:Location map/data/São Tomé and Príncipe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome|سائو ٽومي]] :[[Module:Location map/data/Saudi Arabia|سعودي عرب]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia Southwest|اسڪينڊينيوا ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia|اسڪينڊينيوا]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen Central|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeenshire|اسڪاٽلينڊ ايبرڊينشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Angus|اسڪاٽلينڊ اينگس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Argyll and Bute|اسڪاٽلينڊ آرگائل ۽ بيوٽ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Badenoch and Strathspey|اسڪاٽلينڊ بيڊينوخ ۽ اسٽرٿسپي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Caithness|اسڪاٽلينڊ ڪيٿنيس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Central Belt|اسڪاٽلينڊ مرڪزي پٽو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Clackmannanshire|اسڪاٽلينڊ ڪليڪمينن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dumfries and Galloway|اسڪاٽلينڊ ڊمفريز ۽ گيلوي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dundee|اسڪاٽلينڊ ڊنڊي]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Lothian|اسڪاٽلينڊ اوڀر لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh Central|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Elgin|اسڪاٽلينڊ ايلگن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Falkirk|اسڪاٽلينڊ فالڪرڪ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Fife|اسڪاٽلينڊ فائف]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow Central|اسڪاٽلينڊ گلاسگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow|اسڪاٽلينڊ گلاسگو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Highland|اسڪاٽلينڊ هائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverclyde|اسڪاٽلينڊ انورڪلائيڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverkeithing|اسڪاٽلينڊ انورڪيٿنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverness area|اسڪاٽلينڊ انورنس علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Scotland Inverness|اسڪاٽلينڊ انورنس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Isle of Skye|اسڪاٽلينڊ آئل آف اسڪائي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Lochaber|اسڪاٽلينڊ لوخابر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Midlothian|اسڪاٽلينڊ مڊلوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Moray|اسڪاٽلينڊ موري]] :[[Module:Location map/data/Scotland Nairn|اسڪاٽلينڊ نيرن]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اتر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ اتر لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North|اسڪاٽلينڊ اتر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Orkney|اسڪاٽلينڊ آرڪني]] :[[Module:Location map/data/Scotland Outer Hebrides|اسڪاٽلينڊ آئوٽر هيبرائيڊز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth and Kinross|اسڪاٽلينڊ پرتھ ۽ ڪنروس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth|اسڪاٽلينڊ پرتھ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Ross and Cromarty|اسڪاٽلينڊ راس ۽ ڪرومارٽي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Scottish Borders|اسڪاٽلينڊ اسڪاٽش بارڊرز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland Whalsay|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ وهالسي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Ayrshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southeast|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southwest|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scotland St Andrews|اسڪاٽلينڊ سينٽ اينڊريوز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Stirling|اسڪاٽلينڊ اسٽرلنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Sutherland|اسڪاٽلينڊ سدرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اولهه ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Lothian|اسڪاٽلينڊ اولهه لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Sea of Marmara|بحر مرمره]] :[[Module:Location map/data/Seattle landmarks|سيئٽل نشانيا]] :[[Module:Location map/data/Seattle WA Downtown|سيئٽل واشنگٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Seine-Maritime|سين-ماريتيم]] :[[Module:Location map/data/Senegal|سينيگال]] :[[Module:Location map/data/SEQ|SEQ]] :[[Module:Location map/data/Serbia and Montenegro|سربيا ۽ مونٽي نيگرو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Belgrade|سربيا بيلگريڊ]] :[[Module:Location map/data/Serbia Novi Sad|سربيا نووي ساد]] :[[Module:Location map/data/Serbia Territory of the Military Commander|سربيا فوجي ڪمانڊر جو علائقو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Vojvodina|سربيا وويووڊينا]] :[[Module:Location map/data/Serbia|سربيا]] :[[Module:Location map/data/Sevastopol|سيوستوپول]] :[[Module:Location map/data/Seychelles|سيشلز]] :[[Module:Location map/data/Shenandoah Valley|شينينڊوا وادي]] :[[Module:Location map/data/Shida Kartli|شيدا ڪارٽلي]] :[[Module:Location map/data/Sierra Leone|سيرا ليون]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail central area|سنگاپور ريل مرڪزي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail|سنگاپور ريل]] :[[Module:Location map/data/Singapore|سنگاپور]] :[[Module:Location map/data/Sint Maarten|سنٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Sky|آسمان]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trnava Region|سلوواڪيا ترناوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Žilina Region|سلوواڪيا ژيلينا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia|سلوواڪيا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia Pomurska|سلووينيا پومورسڪا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia|سلووينيا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Guadalcanal|سولومن ٻيٽ گواڊالڪينال]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Honiara|سولومن ٻيٽ هونيارا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands|سولومن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Somalia|صوماليا]] :[[Module:Location map/data/Somaliland|صومالي لينڊ]] :[[Module:Location map/data/Somogy Kaposvár|شوموگ ڪيپوشوار]] :[[Module:Location map/data/Sonoma County|سونومَا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Eastern Cape|ڏکڻ آفريڪا اوڀر ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Cape|اوڀر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Free State|ڏکڻ آفريڪا فري اسٽيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Greater Johannesburg|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Pretoria Metro|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ پريٽوريا ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal Greater Durban|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال وڏو ڊربن]] :← [[Module:Location map/data/Durban|ڊربن]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال]] :← [[Module:Location map/data/KwaZulu-Natal|ڪوازولو-نٽال]] :[[Module:Location map/data/South Africa Limpopo|ڏکڻ آفريڪا لمپوپو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Mpumalanga|ڏکڻ آفريڪا مپومالانگا]] :[[Module:Location map/data/South Africa North West|ڏکڻ آفريڪا اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/South Africa Northern Cape|ڏکڻ آفريڪا اتر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Pretoria|ڏکڻ آفريڪا پريٽوريا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Cape Town Central|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town Central|ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Greater Cape Town|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ وڏو ڪيپ ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town|ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Western Cape|اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa|ڏکڻ آفريڪا]] :[[Module:Location map/data/South America|ڏکڻ آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Asia|ڏکڻ ايشيا]] :[[Module:Location map/data/South Atlantic|ڏکڻ ائٽلانٽڪ]] :[[Module:Location map/data/South China Sea|ڏکڻ چين سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/South Korea Busan|ڏکڻ ڪوريا بوسان]] :[[Module:Location map/data/South Korea Seoul|ڏکڻ ڪوريا سيئول]] :[[Module:Location map/data/South Korea Ulsan|ڏکڻ ڪوريا السان]] :[[Module:Location map/data/South Korea|ڏکڻ ڪوريا]] :[[Module:Location map/data/South Norway|ڏکڻ ناروي]] :[[Module:Location map/data/South Orkney Islands|ڏکڻ آرڪني ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Ossetia|ڏکڻ اوسيشيا]] :[[Module:Location map/data/South Shetland Islands|ڏکڻ شيٽلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Sudan|ڏکڻ سوڊان]] :← [[Module:Location map/data/Southern Sudan|ڏاکڻو سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Southeast Asia|ڏکڻ اوڀر ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Northern Virginia|ڏاکڻي اتر ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Uruguay|ڏاکڻو يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/Southwest China|ڏکڻ اولهه چين]] :[[Module:Location map/data/Soviet Union|سوويت يونين]] :← [[Module:Location map/data/USSR|يو ايس ايس آر]] :[[Module:Location map/data/Spain Álava|اسپين آلاوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Andalusia|اسپين اندلس]] :[[Module:Location map/data/Spain Aragon|اسپين آراگون]] :[[Module:Location map/data/Spain Asturias|اسپين استورياس]] :[[Module:Location map/data/Spain Balearic Islands|اسپين باليئرڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona municipality|اسپين بارسلونا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona|اسپين بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Basque Country|اسپين باسڪ ملڪ]] :[[Module:Location map/data/Spain Cantabria|اسپين ڪينٽيبريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castile and León|اسپين ڪاستيل ۽ ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Castilla-La Mancha|اسپين ڪاستيا-لا مانچا]] :← [[Module:Location map/data/Spain Castile-La Mancha|اسپين ڪاستيل-لا مانچا]] :[[Module:Location map/data/Spain Catalonia|اسپين ڪتالونيا]] :← [[Module:Location map/data/Catalonia|ڪتالونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Community of Madrid|اسپين ميڊرڊ ڪميونٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Donostia|اسپين دونوستيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Extremadura|اسپين ايڪسٽريمادورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Formentera|اسپين فورمينتيرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Fuerteventura|اسپين فوئرتيونتورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Galicia|اسپين گليشيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Gran Canaria|اسپين گران ڪناريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Ibiza|اسپين ابيزا]] :[[Module:Location map/data/Spain La Palma|اسپين لا پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain La Rioja|اسپين لا ريوخا]] :[[Module:Location map/data/Spain Lanzarote|اسپين لانزاروتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid municipality|اسپين ميڊرڊ ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid|اسپين ميڊرڊ]] :[[Module:Location map/data/Spain Majorca|اسپين مايورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Menorca|اسپين مينورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Murcia|اسپين مرسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Navarre|اسپين ناوار]] :[[Module:Location map/data/Spain Palma|اسپين پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of A Coruña|اسپين صوبو آ ڪورونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Albacete|اسپين صوبو الباسيتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Alicante|اسپين صوبو اليڪانتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Almería|اسپين صوبو الميريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ávila|اسپين صوبو آويلا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Barcelona|اسپين صوبو بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Burgos|اسپين صوبو برگوس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Cádiz|اسپين صوبو ڪاديز]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Castellón|اسپين صوبو ڪاستيون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Córdoba|اسپين صوبو ڪوردوبا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Girona|اسپين صوبو جيرونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Granada|اسپين صوبو غرناطه]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Guadalajara|اسپين صوبو گوادالاخارا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Huelva|اسپين صوبو ويلوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Jaén|اسپين صوبو خائن]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Las Palmas|اسپين صوبو لاس پالماس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of León|اسپين صوبو ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lleida|اسپين صوبو لئيدا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lugo|اسپين صوبو لوگو]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Málaga|اسپين صوبو مالاگا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ourense|اسپين صوبو اورينسي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Palencia|اسپين صوبو پالينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Pontevedra|اسپين صوبو پونتيويدرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Salamanca|اسپين صوبو سالامانڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Santa Cruz de Tenerife|اسپين صوبو سانتا ڪروز دي ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Segovia|اسپين صوبو سيگوويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Seville|اسپين صوبو سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Soria|اسپين صوبو سوريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Tarragona|اسپين صوبو تارراگونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Valencia|اسپين صوبو والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Zamora|اسپين صوبو زامورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Seville|اسپين سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Tenerife|اسپين ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Valencian Community|اسپين والينسيائي ڪميونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Spain Valencia|اسپين والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain with Canary Islands|ڪينري ٻيٽن سميت اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spain|اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spanish Army Military Regions 1990|اسپيني فوجي علائقا 1990]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands relief|اسپرئٽلي ٻيٽ رليف]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands|اسپرئٽلي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Central|سري لنڪا بٽيڪالوا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Greater|سري لنڪا وڏو بٽيڪالوا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Chavakachcheri|سري لنڪا چاواڪچچيري]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Central|سري لنڪا ڪولمبو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo District|سري لنڪا ڪولمبو ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Greater|سري لنڪا وڏو ڪولمبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Municipality|سري لنڪا ڪولمبو ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Central|سري لنڪا جافنا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Greater|سري لنڪا وڏو جافنا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Central|سري لنڪا ڪلينوچچي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Greater|سري لنڪا وڏو ڪلينوچچي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Mannar|سري لنڪا منار]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Northern Province|سري لنڪا اتر صوبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Point Pedro|سري لنڪا پوائنٽ پيڊرو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Trincomalee Central|سري لنڪا ٽرنڪومالي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Central|سري لنڪا واوونيا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Greater|سري لنڪا وڏو واوونيا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka|سري لنڪا]] :[[Module:Location map/data/Stockport railways|اسٽاڪپورٽ ريلويز]] :[[Module:Location map/data/Strait of Juan de Fuca|خوان دي فوڪا سامونڊي لنگهه]] :[[Module:Location map/data/Subantarctic (Indian Ocean)|ذيلي ائنٽارڪٽڪ (هندي سمنڊ)]] :[[Module:Location map/data/Sudan (2005-2011)|سوڊان (2005-2011)]] :[[Module:Location map/data/Sudan Khartoum|سوڊان خرطوم]] :[[Module:Location map/data/Sudan|سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Suriname Paramaribo|سورينام پاراماريبو]] :← [[Module:Location map/data/Paramaribo|پاراماريبو]] :[[Module:Location map/data/Suriname|سورينام]] :[[Module:Location map/data/Svalbard|سوالبارڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gävleborg|سويڊن يووليبورگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Scania|سويڊن اسڪانيا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Skåne|سويڊن اسڪونه]] :[[Module:Location map/data/Sweden Södermanland|سويڊن سودرمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden South|سويڊن ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Southern|سويڊن ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm Municipality|سويڊن اسٽاڪهولم ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm|سويڊن اسٽاڪهولم]] :[[Module:Location map/data/Sweden Uppsala|سويڊن اپسالا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Värmland|سويڊن ورملاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västerbotten|سويڊن ويسٽربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västernorrland|سويڊن ويسٽرنورلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västmanland|سويڊن ويسٽمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västra Götaland|سويڊن ويسٽرا گوتالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden|سويڊن]] :[[Module:Location map/data/Swedish Air Defense Sectors 1989|سويڊني هوائي دفاعي شعبا 1989]] :[[Module:Location map/data/Swedish Military Areas 1989|سويڊني فوجي علائقا 1989]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern downtown|سوئٽزرلينڊ برن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern|سوئٽزرلينڊ برن]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Vaud|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف وو]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Zürich|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف زيورخ]] :[[Module:Location map/data/Switzerland|سوئٽزرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Syria Aleppo|شام حلب]] :[[Module:Location map/data/Syria Ancient City of Aleppo|شام حلب جو قديم شهر]] :[[Module:Location map/data/Syria and Lebanon|شام ۽ لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria Damascus|شام دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Golan|شام گولان]] :[[Module:Location map/data/Syria Old Damascus|شام پراڻو دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq-Lebanon|شام-عراق-لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq|شام-عراق]] :[[Module:Location map/data/Syria|شام]] :[[Module:Location map/data/Tahiti|تاهيتي]] :[[Module:Location map/data/Taichung|تائيچنگ]] :[[Module:Location map/data/Tainan|تائينان]] :[[Module:Location map/data/Taitung County|تائيتونگ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Taiwan Kaohsiung|تائيوان ڪائوشيونگ]] :[[Module:Location map/data/Taiwan|تائيوان]] :[[Module:Location map/data/Tajikistan|تاجڪستان]] :[[Module:Location map/data/Tanzania|تنزانيا]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv location|تل ابيب مقام]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv|تل ابيب]] :[[Module:Location map/data/Tenerife|ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok Metropolitan Region|ٿائيلينڊ بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Bangkok Metropolitan Region|بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bay of Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ جي کاري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chiang Mai Province|ٿائيلينڊ چيانگ مائي صوبو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chonburi|ٿائيلينڊ چونبوري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Isan TMD|ٿائيلينڊ ايسان TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Northern TMD|ٿائيلينڊ اتر TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand|ٿائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Tibetan Plateau|تبت جو پهاڙي ميدان]] :[[Module:Location map/data/Tierra del Fuego|تيئرا ديل فيوگو]] :[[Module:Location map/data/Tigray Region|تگرائي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Timor|تيمور]] :← [[Module:Location map/data/Indonesia Timor|انڊونيشيا تيمور]] :[[Module:Location map/data/Togo|ٽوگو]] :[[Module:Location map/data/Tokelau|ٽوڪيلائو]] :[[Module:Location map/data/Tokharistan|توخارستان]] :[[Module:Location map/data/Tonga|ٽونگا]] :[[Module:Location map/data/Trinidad and Tobago|ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو]] :[[Module:Location map/data/Tsavo national parks|تساوو قومي پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Greater Tunis|تيونس وڏو تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Tunis|تيونس تونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia|تيونس]] :[[Module:Location map/data/Turkey Aegean|ترڪي ايجين]] :[[Module:Location map/data/Turkey Ankara|ترڪي انقره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Istanbul|ترڪي استنبول]] :[[Module:Location map/data/Turkey Marmara|ترڪي مرمره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Şanlıurfa|ترڪي شانلي عرفه]] :[[Module:Location map/data/Turkey South Caria|ترڪي ڏکڻ ڪيريا]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southeast|ترڪي ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southwest|ترڪي ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Turkey|ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Turkmenistan|ترڪمانستان]] :[[Module:Location map/data/Tuvalu|توالو]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala central|يوگنڊا ڪمپالا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala|يوگنڊا ڪمپالا]] :[[Module:Location map/data/Uganda|يوگنڊا]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast close|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر ويجهو]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southwest|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/UK England|برطانيا انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/England|انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Greater London postal|برطانيا وڏو لنڊن پوسٽل]] :[[Module:Location map/data/UK Northern England|برطانيا اتر انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern England|اتر انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Northern Ireland|برطانيا اتر آئرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Ireland|اتر آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Scotland|برطانيا اسڪاٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Scotland|اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Wales Snowdonia|برطانيا ويلز سنوڊونيا]] :[[Module:Location map/data/UK Wales|برطانيا ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Ukraine (1991-2014)|يوڪرين (1991-2014)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Air Force commands|يوڪرين هوائي فوج جون ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast (country map)|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernihiv Oblast|يوڪرين چرنيهيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernivtsi Oblast|يوڪرين چرنووتسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipro|يوڪرين دنيپرو]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipropetrovsk Oblast|يوڪرين دنيپروپيٽروفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Donetsk Oblast|يوڪرين دونيتسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ground Forces operational commands|يوڪرين زميني فوج جون عملي ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ivano-Frankivsk Oblast|يوڪرين ايوانو-فرانڪيوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kharkiv Oblast|يوڪرين خارڪيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kherson Oblast|يوڪرين خيرسون اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Khmelnytskyi Oblast|يوڪرين خميلنيتسڪي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv|يوڪرين ڪِيئف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kirovohrad Oblast|يوڪرين ڪيرووهراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Luhansk Oblast|يوڪرين لوغانسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv Oblast|يوڪرين لويف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv|يوڪرين لويف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Mykolaiv Oblast|يوڪرين ميڪولائيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Odesa Oblast|يوڪرين اوديسا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Poltava Oblast|يوڪرين پولتاوا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Rivne Oblast|يوڪرين رِوني اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Sumy Oblast|يوڪرين سومي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ternopil Oblast|يوڪرين ترنوپِل اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Vinnytsia Oblast|يوڪرين وِنيتسيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Volyn Oblast|يوڪرين وولين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zakarpattia Oblast|يوڪرين زڪارپاتيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zaporizhzhia Oblast|يوڪرين زاپوريژيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast (country map)|يوڪرين ژيتومير اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast|يوڪرين ژيتومير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine|يوڪرين]] :[[Module:Location map/data/UNCAF and CFU|UNCAF ۽ CFU]] :[[Module:Location map/data/United Arab Emirates|گڏيل عرب امارات]] :← [[Module:Location map/data/UAE|يو اي اي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Alderney|برطانيا آلڊرني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Allerdale|برطانيا ايلرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Ireland|برطانيا ۽ آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Northern Germany|برطانيا ۽ اتر جرمني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Anguilla|برطانيا انگويلا]] :← [[Module:Location map/data/Anguilla|انگويلا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Arundel|برطانيا ارنڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ascension Island|برطانيا اسينشن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Ascension Island|اسينشن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedford|برطانيا بيڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire 1974-2009|برطانيا بيڊفورڊشائر 1974-2009]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire|برطانيا بيڊفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Bedfordshire|بيڊفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Berkshire|برطانيا برڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Berkshire|برڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bermuda|برطانيا برمودا]] :← [[Module:Location map/data/Bermuda|برمودا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Beverley Central|برطانيا بيورلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn central|برطانيا بليڪبرن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn with Darwen|برطانيا بليڪبرن وٿ ڊارون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn|برطانيا بليڪبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackpool|برطانيا بليڪپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Barrow-in-Furness|برطانيا برو آف بيرو-ان-فرنيس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Burnley|برطانيا برو آف برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Chorley|برطانيا برو آف چورلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Doncaster|برطانيا برو آف ڊانڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Fylde|برطانيا برو آف فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Hyndburn|برطانيا برو آف هائنڊبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Pendle|برطانيا برو آف پينڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Ribble Valley|برطانيا برو آف ربل وادي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Rossendale|برطانيا برو آف روسنڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of South Ribble|برطانيا برو آف ڏکڻ ربل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of West Lancashire|برطانيا برو آف اولهه لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Wyre|برطانيا برو آف وائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Boston Central|برطانيا بوسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brecon Beacons|برطانيا بريڪن بيڪنز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton and Hove|برطانيا برائيٽن ۽ هوو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton|برطانيا برائيٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol Central|برطانيا برسٽل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol|برطانيا برسٽل]] :← [[Module:Location map/data/Bristol|برسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom British Virgin Islands|برطانيا برطانوي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/British Virgin Islands|برطانوي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Buckinghamshire|برطانيا بڪنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Buckinghamshire|بڪنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley central|برطانيا برنلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley|برطانيا برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Calderdale|برطانيا ڪالڊرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge Central|برطانيا ڪيمبرج مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge|برطانيا ڪيمبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridgeshire|برطانيا ڪيمبرجشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cambridgeshire|ڪيمبرجشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Canterbury Central|برطانيا ڪينٽربري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Carlisle Central|برطانيا ڪارلائل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cayman Islands|برطانيا ڪيمن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Cayman Islands|ڪيمن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London East|برطانيا مرڪزي لنڊن اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London|برطانيا مرڪزي لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Central London|مرڪزي لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Channel Islands|برطانيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cheshire|برطانيا چيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cheshire|چيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chester Central|برطانيا چيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester Central|برطانيا چيچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester District|برطانيا چيچسٽر ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester|برطانيا چيچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Carlisle|برطانيا شهر ڪارلائل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Lancaster|برطانيا شهر لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Preston|برطانيا شهر پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Colchester Central|برطانيا ڪولچيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Copeland|برطانيا ڪوپ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall (mainland)|برطانيا ڪارنوال (مين لينڊ)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall southwest|برطانيا ڪارنوال ڏکڻ اولهه]] :← [[Module:Location map/data/Southwest Cornwall|ڏکڻ اولهه ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall|برطانيا ڪارنوال]] :← [[Module:Location map/data/Cornwall|ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Down|برطانيا ڪائونٽي ڊائون]] :← [[Module:Location map/data/County Down|ڪائونٽي ڊائون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Durham|برطانيا ڪائونٽي ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/County Durham|ڪائونٽي ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Coventry Central|برطانيا ڪوونٽري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Crawley|برطانيا ڪرالي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumberland|برطانيا ڪمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumbria|برطانيا ڪامبريا]] :← [[Module:Location map/data/Cumbria|ڪامبريا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dartmoor|برطانيا ڊارٽمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derby Central|برطانيا ڊربي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derbyshire|برطانيا ڊربيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Derbyshire|ڊربيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derry|برطانيا ڊيري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Devon|برطانيا ڊيون]] :← [[Module:Location map/data/Devon|ڊيون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Doncaster Central|برطانيا ڊانڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dorset|برطانيا ڊورسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Dorset|ڊورسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dover Central|برطانيا ڊوور مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dunwich|برطانيا ڊنوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Durham|برطانيا ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/Durham|ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East of England|برطانيا انگلينڊ جو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Riding of Yorkshire|برطانيا ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/East Riding of Yorkshire|ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Sussex|برطانيا اوڀر سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/East Sussex|اوڀر سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Eden|برطانيا ايڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Edinburgh|برطانيا ايڊنبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Edinburgh|ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Essex|برطانيا ايسڪس]] :← [[Module:Location map/data/Essex|ايسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter Central|برطانيا ايڪسيٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter|برطانيا ايڪسيٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exmoor|برطانيا ايڪسمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Falkland Islands|برطانيا فاڪلينڊ ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Falkland Islands|فاڪلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Fleetwood|برطانيا فليٽ ووڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Forest of Bowland|برطانيا ٻيلو آف بولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucester Central|برطانيا گلوسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucestershire|برطانيا گلوسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Gloucestershire|گلوسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grand Cayman|برطانيا گرينڊ ڪيمن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Great Yarmouth Central|برطانيا گريٽ يارمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Belfast|برطانيا وڏو بيلفاسٽ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Belfast|وڏو بيلفاسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Liverpool|برطانيا وڏو ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Greater London|وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/London|لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom London|برطانيا لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Manchester|برطانيا وڏو مانچسٽر]] :← [[Module:Location map/data/Greater Manchester|وڏو مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grimsby Central|برطانيا گرمزبي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guernsey|برطانيا گرنزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guildford Central|برطانيا گلڊفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hampshire|برطانيا هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hampshire|هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hereford Central|برطانيا هيرفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Herefordshire|برطانيا هيرفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Herefordshire|هيرفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hertfordshire|برطانيا هارٽفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hertfordshire|هارٽفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom High Peak|برطانيا هاءِ پيڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hoxne|برطانيا هاڪسن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Huntingdon|برطانيا هنٽنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich Central|برطانيا اِپس وچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich|برطانيا اِپس وچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isle of Wight|برطانيا آئل آف وائيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Isle of Wight|آئل آف وائيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isles of Scilly|برطانيا آئلز آف سِلي]] :← [[Module:Location map/data/Isles of Scilly|آئلز آف سِلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Jersey|برطانيا جرسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kent|برطانيا ڪينٽ]] :← [[Module:Location map/data/Kent|ڪينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom King's Lynn Central|برطانيا ڪنگز لن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kingston-upon-Hull Central|برطانيا ڪنگسٽن-اپان-هل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lake District|برطانيا ليڪ ڊسٽرڪٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancashire|برطانيا لنڪاشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lancashire|لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster Central|برطانيا لنڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster|برطانيا لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds 1866|برطانيا ليڊز 1866]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds Central|برطانيا ليڊز مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds|برطانيا ليڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester Central|برطانيا ليسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester|برطانيا ليسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicestershire|برطانيا ليسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Leicestershire|ليسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincoln Central|برطانيا لنڪن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincolnshire|برطانيا لنڪنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lincolnshire|لنڪنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool Central|برطانيا ليورپول مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool|برطانيا ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Albertopolis|برطانيا لنڊن البرٽوپولس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barking and Dagenham|برطانيا لنڊن بارڪنگ ۽ ڊيگنهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barnet|برطانيا لنڊن بارنيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bexley|برطانيا لنڊن بيڪسلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Brent|برطانيا لنڊن برينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bromley|برطانيا لنڊن بروملي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Camden|برطانيا لنڊن ڪيمڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London City of London|برطانيا لنڊن شهر لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Croydon|برطانيا لنڊن ڪروئڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ealing|برطانيا لنڊن ايلنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Enfield|برطانيا لنڊن اينفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Greenwich|برطانيا لنڊن گرينوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hackney|برطانيا لنڊن هيڪني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ham|برطانيا لنڊن هيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hammersmith and Fulham|برطانيا لنڊن هيمرسميٿ ۽ فلهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Haringey|برطانيا لنڊن هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Harrow|برطانيا لنڊن هيرو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Havering|برطانيا لنڊن هيورنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hillingdon|برطانيا لنڊن هلنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hounslow|برطانيا لنڊن هائونزلو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Islington|برطانيا لنڊن اِزلنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington and Chelsea|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن ۽ چيلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kingston upon Thames|برطانيا لنڊن ڪنگسٽن اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lambeth|برطانيا لنڊن ليمبٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lewisham|برطانيا لنڊن ليوشيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Merton|برطانيا لنڊن مرٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Newham|برطانيا لنڊن نيوهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Redbridge|برطانيا لنڊن ريڊبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Richmond upon Thames|برطانيا لنڊن رچمنڊ اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Southwark|برطانيا لنڊن سائوٿ وارڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Sutton|برطانيا لنڊن سٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Tower Hamlets|برطانيا لنڊن ٽاور هيملٽس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Waltham Forest|برطانيا لنڊن والٿم فاريسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Wandsworth|برطانيا لنڊن وانڊز ورٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Westminster|برطانيا لنڊن ويسٽ منسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lytham St Annes|برطانيا لٿم سينٽ اينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Manchester|برطانيا مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Merseyside|برطانيا مرسي سائيڊ]] :← [[Module:Location map/data/Merseyside|مرسي سائيڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Milton Keynes|برطانيا ملٽن ڪينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Montserrat|برطانيا مونٽسيرات]] :← [[Module:Location map/data/Montserrat|مونٽسيرات]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe Bay|برطانيا مورڪمبي کاري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe|برطانيا مورڪمبي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne Central|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norfolk|برطانيا نورفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Norfolk|نورفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom North Yorkshire|برطانيا اتر يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/North Yorkshire|اتر يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northampton Central|برطانيا نارٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northamptonshire|برطانيا نارٿيمپٽنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Northamptonshire|نارٿيمپٽنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northumberland|برطانيا نارٿمبرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northumberland|نارٿمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norwich Central|برطانيا نارچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Central|برطانيا ناٽنگهم مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Greater|برطانيا وڏو ناٽنگهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottinghamshire|برطانيا ناٽنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Nottinghamshire|ناٽنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford (central)|برطانيا آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :← [[Module:Location map/data/Oxford (central)|آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford Central|برطانيا آڪسفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford|برطانيا آڪسفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxfordshire|برطانيا آڪسفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Oxfordshire|آڪسفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Pitcairn Island|برطانيا پٽڪيرن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth Central|برطانيا پلمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth|برطانيا پلمٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston central|برطانيا پريسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston|برطانيا پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading Central|برطانيا ريڊنگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading|برطانيا ريڊنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Richmond|برطانيا رچمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rutland|برطانيا رٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rutland|رٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rye|برطانيا راءِ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha|برطانيا سينٽ هيلينا، اسينشن ۽ ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena|برطانيا سينٽ هيلينا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Salisbury Central|برطانيا سالسبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Scarborough Old Town|برطانيا اسڪاربره پراڻو شهر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sheffield|برطانيا شيفيلڊ]] :← [[Module:Location map/data/Sheffield|شيفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shrewsbury Central|برطانيا شروزبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shropshire|برطانيا شروپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Shropshire|شروپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Skelmersdale|برطانيا اسڪيلمرزڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Soho|برطانيا سوهو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Bath and North East|برطانيا سومرسيٽ باٿ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Levels|برطانيا سومرسيٽ ليولز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Mendip|برطانيا سومرسيٽ مينڊپ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset North|برطانيا سومرسيٽ اتر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Sedgemoor|برطانيا سومرسيٽ سيجمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset South|برطانيا سومرسيٽ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Taunton Deane|برطانيا سومرسيٽ ٽانٽن ڊين]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset West|برطانيا سومرسيٽ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset|برطانيا سومرسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Somerset|سومرسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Georgia|برطانيا ڏکڻ جارجيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Lakeland|برطانيا ڏکڻ ليڪ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Yorkshire|برطانيا ڏکڻ يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/South Yorkshire|ڏکڻ يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South|برطانيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton Central|برطانيا سائوٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton|برطانيا سائوٿيمپٽن]] :← [[Module:Location map/data/Southampton|سائوٿيمپٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport Central|برطانيا سائوٿپورٽ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport|برطانيا سائوٿپورٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Staffordshire|برطانيا اسٽافورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Staffordshire|اسٽافورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Stamford Central|برطانيا اسٽيمفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Suffolk|برطانيا سفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Suffolk|سفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sunderland|برطانيا سنڊرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Surrey|برطانيا سري]] :← [[Module:Location map/data/Surrey|سري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom The Fylde|برطانيا دي فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Thetford Central|برطانيا ٿيٽفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tristan da Cunha|برطانيا ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Turks and Caicos Islands|برطانيا ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Turks and Caicos Islands|ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tyne and Wear|برطانيا ٽائن ۽ ويئر]] :← [[Module:Location map/data/Tyne and Wear|ٽائن ۽ ويئر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwick Central|برطانيا واروڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwickshire|برطانيا واروڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Warwickshire|واروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Midlands|برطانيا اولهه مڊلينڊز]] :← [[Module:Location map/data/West Midlands|اولهه مڊلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Sussex|برطانيا اولهه سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/West Sussex|اولهه سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Yorkshire|برطانيا اولهه يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/West Yorkshire|اولهه يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Westmorland|برطانيا ويسٽمورلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wiltshire|برطانيا ولٽشائر]] :← [[Module:Location map/data/Wiltshire|ولٽشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchelsea|برطانيا ونچلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchester Central|برطانيا ونچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcester Central|برطانيا ووسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcestershire|برطانيا ووسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Worcestershire|ووسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom York Central|برطانيا يارڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Yorkshire Dales|برطانيا يارڪشائر ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom|برطانيا]] :← [[Module:Location map/data/UK|برطانيا]] :[[Module:Location map/data/United States Bakersfield|گڏيل رياستون بيڪرزفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Boston Metro|گڏيل رياستون بوسٽن ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/United States Boston|گڏيل رياستون بوسٽن]] :← [[Module:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Central|گڏيل رياستون شڪاگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Downtown|گڏيل رياستون شڪاگو ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Greater|گڏيل رياستون وڏو شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Loop|گڏيل رياستون شڪاگو لوپ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago metropolitan area|گڏيل رياستون شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Near North Side|گڏيل رياستون شڪاگو نئر نارٿ سائڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago|گڏيل رياستون شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Cleveland|گڏيل رياستون ڪليولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United States District of Columbia street|گڏيل رياستون ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا گهٽي]] :[[Module:Location map/data/United States Downtown Las Vegas|گڏيل رياستون ڊائون ٽائون لاس ويگاس]] :[[Module:Location map/data/United States Greater Spokane|گڏيل رياستون وڏو اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States Hawaii (island)|گڏيل رياستون هوائي (ٻيٽ)]] :[[Module:Location map/data/United States Jacksonville|گڏيل رياستون جيڪسن وِل]] :[[Module:Location map/data/United States Kauai|گڏيل رياستون ڪاوائي]] :[[Module:Location map/data/United States Lahaina|گڏيل رياستون لاهاينا]] :[[Module:Location map/data/United States Lake Highlands|گڏيل رياستون ليڪ هاءِلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United States Las Vegas Strip|گڏيل رياستون لاس ويگاس اسٽرپ]] :[[Module:Location map/data/United States Long Beach|گڏيل رياستون لانگ بيچ]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Central|گڏيل رياستون لاس اينجلس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Downtown|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Southern|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Western|گڏيل رياستون لاس اينجلس اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States Lower Manhattan|گڏيل رياستون لوئر مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Maui|گڏيل رياستون مائوئي]] :[[Module:Location map/data/United States Molokai-Lanai|گڏيل رياستون مولوڪائي-لانائي]] :[[Module:Location map/data/United States Monterey Peninsula|گڏيل رياستون مونٽيري پيننسولا]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans East|گڏيل رياستون نيو اورلينز اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans|گڏيل رياستون نيو اورلينز]] :[[Module:Location map/data/United States New York|گڏيل رياستون نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/United States Oahu|گڏيل رياستون اوآهو]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento Delta|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو ڊيلٽا]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northeastern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northwestern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Southern|گڏيل رياستون سين ڊياگو ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego|گڏيل رياستون سين ڊياگو]] :[[Module:Location map/data/United States San Fernando Valley|گڏيل رياستون سين فرننڊو وادي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bay Area|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bayview-Hunters Point|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي ويو-هنٽرز پوائنٽ]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Central|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco County|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو]] :[[Module:Location map/data/United States San Jose|گڏيل رياستون سان هوزي]] :[[Module:Location map/data/United States Seattle Downtown|گڏيل رياستون سيئٽل ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Spokane|گڏيل رياستون اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States St. Louis|گڏيل رياستون سينٽ لوئس]] :[[Module:Location map/data/United States Virginia Alexandria Historical District|گڏيل رياستون ورجينيا اليگزينڊريا تاريخي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. east|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Notre Dame|نوٽر ڊيم يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :[[Module:Location map/data/Uruguay Montevideo|يوراگوئي مونٽيوڊيو]] :[[Module:Location map/data/Uruguay|يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/US Virgin Islands Saint Croix|آمريڪي ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alabama|آمريڪا الاباما]] :← [[Module:Location map/data/Alabama|الاباما]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage downtown|آمريڪا الاسڪا اينڪرج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage|آمريڪا الاسڪا اينڪرج]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks Downtown|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Juneau|آمريڪا الاسڪا جونئو]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka Downtown|آمريڪا الاسڪا سٽڪا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka|آمريڪا الاسڪا سٽڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Unalaska Island|آمريڪا الاسڪا اُنالاسڪا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska|آمريڪا الاسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Alaska|الاسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa central|آمريڪا آمريڪي ساموا مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa central|آمريڪي ساموا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa|آمريڪا آمريڪي ساموا]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa|آمريڪي ساموا]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona inset|آمريڪا ايريزونا انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona Maricopa County|آمريڪا ايريزونا ماريڪوپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona|آمريڪا ايريزونا]] :← [[Module:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[Module:Location map/data/USA Arkansas|آمريڪا آرڪنساس]] :← [[Module:Location map/data/Arkansas|آرڪنساس]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta Downtown|آمريڪا ائٽلانٽا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta|آمريڪا ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :← [[Module:Location map/data/United States Baltimore|گڏيل رياستون بالٽيمور]] :[[Module:Location map/data/USA Briarcliff|آمريڪا برائركلف]] :[[Module:Location map/data/USA Bronx|آمريڪا برانڪس]] :[[Module:Location map/data/USA California Anaheim|آمريڪا ڪيليفورنيا ايناهائم]] :[[Module:Location map/data/USA California Bakersfield Downtown|آمريڪا ڪيليفورنيا بيڪرزفيلڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA California Carmel|آمريڪا ڪيليفورنيا ڪارمل]] :[[Module:Location map/data/USA California Channel Islands|آمريڪا ڪيليفورنيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA California Fresno|آمريڪا ڪيليفورنيا فريسنو]] :[[Module:Location map/data/USA California Mountain View|آمريڪا ڪيليفورنيا مائونٽن ويو]] :[[Module:Location map/data/USA California Napa County|آمريڪا ڪيليفورنيا ناپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Northern|آمريڪا ڪيليفورنيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA California Oakland|آمريڪا ڪيليفورنيا اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United States Oakland|گڏيل رياستون اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA California Berkeley|آمريڪا ڪيليفورنيا برڪلي]] :[[Module:Location map/data/USA California San Diego County|آمريڪا ڪيليفورنيا سين ڊياگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Sonoma County|آمريڪا ڪيليفورنيا سونوما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Southern|آمريڪا ڪيليفورنيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/USA California|آمريڪا ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :[[Module:Location map/data/USA Cape Cod|آمريڪا ڪيپ ڪاڊ]] :← [[Module:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Chesapeake Bay|آمريڪا چيسپيڪ بي]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado Colorado Springs|آمريڪا ڪولوراڊو ڪولوراڊو اسپرنگس]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado|آمريڪا ڪولوراڊو]] :← [[Module:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :[[Module:Location map/data/USA Connecticut|آمريڪا ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[Module:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware inset|آمريڪا ڊيلاويئر انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware|آمريڪا ڊيلاويئر]] :← [[Module:Location map/data/Delaware|ڊيلاويئر]] :[[Module:Location map/data/USA District of Columbia|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/District of Columbia|ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :[[Module:Location map/data/USA East|آمريڪا اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Manatee County|آمريڪا فلوريڊا مينيٽي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Seminole County|آمريڪا فلوريڊا سيمينول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Volusia County|آمريڪا فلوريڊا وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :[[Module:Location map/data/USA Florida|آمريڪا فلوريڊا]] :← [[Module:Location map/data/Florida|فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia Jackson County|آمريڪا جارجيا جيڪسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia UGA Main|آمريڪا جارجيا UGA مين]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia|آمريڪا جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[Module:Location map/data/USA Guam|آمريڪا گوام]] :← [[Module:Location map/data/Guam|گوام]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaii|آمريڪا هوائي]] :← [[Module:Location map/data/Hawaii|هوائي]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaiian Islands|آمريڪا هوائي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Holyoke|آمريڪا هوليوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Idaho|آمريڪا آئيڊاهو]] :← [[Module:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Champaign County|آمريڪا الينواءِ شيمپين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Edgar County|آمريڪا الينواءِ ايڊگر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Fulton County|آمريڪا الينواءِ فلٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois inset|آمريڪا الينواءِ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Iroquois County|آمريڪا الينواءِ اِروڪوا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Ogle County|آمريڪا الينواءِ اوگل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Peoria County|آمريڪا الينواءِ پيوريا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Tazewell County|آمريڪا الينواءِ ٽيزويل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Vermilion County|آمريڪا الينواءِ ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Woodford County|آمريڪا الينواءِ ووڊفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois|آمريڪا الينواءِ]] :← [[Module:Location map/data/Illinois|الينواءِ]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Adams County|آمريڪا انڊيانا ايڊمز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Bartholomew County|آمريڪا انڊيانا بارٿولوميو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Benton County|آمريڪا انڊيانا بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Blackford County|آمريڪا انڊيانا بليڪفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Boone County|آمريڪا انڊيانا بون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Brown County|آمريڪا انڊيانا برائون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Carroll County|آمريڪا انڊيانا ڪيرول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Cass County|آمريڪا انڊيانا ڪيس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clark County|آمريڪا انڊيانا ڪلارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clay County|آمريڪا انڊيانا ڪلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clinton County|آمريڪا انڊيانا ڪلنٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Crawford County|آمريڪا انڊيانا ڪرافورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Dearborn County|آمريڪا انڊيانا ڊيئربورن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Fountain County|آمريڪا انڊيانا فائونٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Harrison County|آمريڪا انڊيانا هيريسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Martin County|آمريڪا انڊيانا مارٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Montgomery County|آمريڪا انڊيانا مونٽگومري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Parke County|آمريڪا انڊيانا پارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Sullivan County|آمريڪا انڊيانا سليوان ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Tippecanoe County|آمريڪا انڊيانا ٽپيڪانو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vermillion County|آمريڪا انڊيانا ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vigo County|آمريڪا انڊيانا ويگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Warren County|آمريڪا انڊيانا وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Washington County|آمريڪا انڊيانا واشنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Wells County|آمريڪا انڊيانا ويلز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Whitley County|آمريڪا انڊيانا وائٽلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana|آمريڪا انڊيانا]] :← [[Module:Location map/data/Indiana|انڊيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis central|آمريڪا انڊياناپولس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis|آمريڪا انڊياناپولس]] :[[Module:Location map/data/USA Iowa|آمريڪا آئووا]] :← [[Module:Location map/data/Iowa|آئووا]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas Ellsworth County|آمريڪا ڪينساس ايلسورٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas|آمريڪا ڪينساس]] :← [[Module:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :[[Module:Location map/data/USA Kentucky|آمريڪا ڪينٽڪي]] :← [[Module:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :[[Module:Location map/data/USA Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles Metropolitan Area|گڏيل رياستون لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles|گڏيل رياستون لاس اينجلس]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge Downtown|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Lafayette|آمريڪا لوزيانا لافايٽ]] :← [[Module:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport Downtown|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport Downtown|شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport|شريوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana|آمريڪا لوزيانا]] :← [[Module:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Lower Manhattan extended|آمريڪا لوئر مينهيٽن وڌايل]] :[[Module:Location map/data/USA Maine|آمريڪا مين]] :← [[Module:Location map/data/Maine|مين]] :[[Module:Location map/data/USA Manhattan|آمريڪا مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Manhattan|مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/United States Manhattan|گڏيل رياستون مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland Broad Creek|آمريڪا ميريلينڊ براڊ ڪريڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland|آمريڪا ميريلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Massachusetts|آمريڪا ميساچوسٽس]] :← [[Module:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :[[Module:Location map/data/USA Metro Atlanta|آمريڪا ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Miami Central|آمريڪا ميامي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Miami|آمريڪا ميامي]] :← [[Module:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :← [[Module:Location map/data/United States Michigan Huron-Clinton Metroparks|گڏيل رياستون مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Wayne County|آمريڪا مشيگن وين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan|آمريڪا مشيگن]] :← [[Module:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest and Northeast|آمريڪا مڊويسٽ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest|آمريڪا مڊويسٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Minneapolis–Saint Paul|آمريڪا مينيئپولس–سينٽ پال]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota Duluth|آمريڪا مينيسوٽا ڊولوٿ]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota|آمريڪا مينيسوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Mississippi|آمريڪا مسيسپي]] :← [[Module:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :[[Module:Location map/data/USA Missouri|آمريڪا مسوري]] :← [[Module:Location map/data/Missouri|مسوري]] :[[Module:Location map/data/USA Montana|آمريڪا مونٽانا]] :← [[Module:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[Module:Location map/data/USA Napa|آمريڪا ناپا]] :[[Module:Location map/data/USA Nebraska|آمريڪا نبراسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Nevada|آمريڪا نيواڊا]] :← [[Module:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire Lakes Region|آمريڪا نيو هيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire|آمريڪا نيو هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic City|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic County|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Bergen County|آمريڪا نيو جرسي برگن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Burlington County|آمريڪا نيو جرسي برلنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Camden County|آمريڪا نيو جرسي ڪيمڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cape May County|آمريڪا نيو جرسي ڪيپ مي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cumberland County|آمريڪا نيو جرسي ڪمبرلينڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Essex County|آمريڪا نيو جرسي ايسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Gloucester County|آمريڪا نيو جرسي گلوسٽر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hudson County|آمريڪا نيو جرسي هڊسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hunterdon County|آمريڪا نيو جرسي هنٽرڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Mercer County|آمريڪا نيو جرسي مرسر ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Middlesex County|آمريڪا نيو جرسي مڊل سيڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County municipalities|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي ميونسپلٽيون]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Morris County|آمريڪا نيو جرسي مورس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey New Brunswick|آمريڪا نيو جرسي نيو برنزوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Ocean County|آمريڪا نيو جرسي اوشن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Passaic County|آمريڪا نيو جرسي پاسائڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Salem County|آمريڪا نيو جرسي سيلم ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Somerset County|آمريڪا نيو جرسي سومرسيٽ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Sussex County|آمريڪا نيو جرسي سسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Union County|آمريڪا نيو جرسي يونين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Warren County|آمريڪا نيو جرسي وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey|آمريڪا نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Mexico|آمريڪا نيو ميڪسيڪو]] :← [[Module:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack and Catskill Parks|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack Park|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York Adirondack Park|نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York City Subway|آمريڪا نيو يارڪ سٽي سب وي]] :[[Module:Location map/data/USA New York City|آمريڪا نيو يارڪ سٽي]] :← [[Module:Location map/data/New York City|نيو يارڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New York Fire Island|آمريڪا نيو يارڪ فائر ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York inset|آمريڪا نيو يارڪ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Long Island|آمريڪا نيو يارڪ لانگ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Staten Island|آمريڪا نيو يارڪ اسٽيٽن آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York|آمريڪا نيو يارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York|نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA North Carolina|آمريڪا اتر ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/North Carolina|اتر ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota Grand Forks|آمريڪا اتر ڊڪوٽا گرينڊ فورڪس]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota|آمريڪا اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/North Dakota|اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/USA Northeast|آمريڪا اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Northern Mariana Islands|آمريڪا اتر ماريانا ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Mariana Islands|اتر ماريانا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio Columbus|آمريڪا اوهايو ڪولمبس]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio|آمريڪا اوهايو]] :← [[Module:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[Module:Location map/data/USA Oklahoma|آمريڪا اوڪلاهوما]] :← [[Module:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Ashland|آمريڪا اوريگن ايشلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Astoria|آمريڪا اوريگن ايسٽوريا]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Bend|آمريڪا اوريگن بينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Corvallis|آمريڪا اوريگن ڪوروالس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Dayton|آمريڪا اوريگن ڊيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Eugene|آمريڪا اوريگن يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Forest Grove|آمريڪا اوريگن فاريسٽ گروو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Grants Pass|آمريڪا اوريگن گرانٽس پاس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Gresham|آمريڪا اوريگن گريشم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Hood River|آمريڪا اوريگن هوڊ درياهه]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Lake Oswego|آمريڪا اوريگن ليڪ اوسويگو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Medford|آمريڪا اوريگن ميڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Oregon City|آمريڪا اوريگن اوريگن سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Pendleton|آمريڪا اوريگن پينڊلٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland downtown|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland downtown|آمريڪا پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland|آمريڪا پورٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Salem|آمريڪا اوريگن سيلم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Spencer Butte and Eugene|آمريڪا اوريگن اسپينسر بيوٽ ۽ يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon The Dalles|آمريڪا اوريگن دي ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tigard|آمريڪا اوريگن ٽگارڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tualatin|آمريڪا اوريگن ٽوالاٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon|آمريڪا اوريگن]] :← [[Module:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia County|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill1|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل1]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill2|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل2]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill3|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل3]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill4|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل4]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania|آمريڪا پينسلوانيا]] :← [[Module:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh central|آمريڪا پٽسبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh neighborhoods|آمريڪا پٽسبرگ پاڙا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh|آمريڪا پٽسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :[[Module:Location map/data/USA Puerto Rico|آمريڪا پورٽو ريڪو]] :← [[Module:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island inset|آمريڪا روڊ آئلينڊ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island|آمريڪا روڊ آئلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA South Carolina|آمريڪا ڏکڻ ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/South Carolina|ڏکڻ ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA South Dakota|آمريڪا ڏکڻ ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/South Dakota|ڏکڻ ڊڪوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Southeast|آمريڪا ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee Nashville|آمريڪا ٽينيسي نيشويل]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee|آمريڪا ٽينيسي]] :← [[Module:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Cooper|آمريڪا ٽيڪساس ڪوپر]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Houston downtown|آمريڪا ٽيڪساس هوسٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Texas|آمريڪا ٽيڪساس]] :← [[Module:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[Module:Location map/data/USA Umnak Island|آمريڪا اُمناڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Utah|آمريڪا يوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Vermont|آمريڪا ورمونٽ]] :← [[Module:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :[[Module:Location map/data/USA VI Saint Croix|آمريڪا ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria region|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Bailey's Crossroads|آمريڪا ورجينيا بيليز ڪراس روڊز]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Clarke|آمريڪا ورجينيا ڪلارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Frederick|آمريڪا ورجينيا فريڊرڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Goshen Scout Reservation|آمريڪا ورجينيا گوشن اسڪائوٽ رزرويشن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Manassas|آمريڪا ورجينيا مناسس]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Northern|آمريڪا ورجينيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Richmond metropolitan area|آمريڪا ورجينيا رچمنڊ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Warren|آمريڪا ورجينيا وارن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia West Virginia border|آمريڪا ورجينيا اولهه ورجينيا سرحد]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia|آمريڪا ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Benton County|آمريڪا واشنگٽن بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Metropolitan Area|آمريڪا واشنگٽن ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Yakima County|آمريڪا واشنگٽن ياڪيما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C. central|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. central|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C. central|واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C.|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي.]] :[[Module:Location map/data/USA Washington|آمريڪا واشنگٽن]] :← [[Module:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Eastern Panhandle|آمريڪا اولهه ورجينيا اوڀر پين هينڊل]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|اولهه ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Romney|آمريڪا اولهه ورجينيا رومني]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia|آمريڪا اولهه ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/West Virginia|اولهه ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA West|آمريڪا اولهه]] :[[Module:Location map/data/USA Wisconsin|آمريڪا وسڪانسن]] :← [[Module:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :[[Module:Location map/data/USA Wyoming|آمريڪا وائيومنگ]] :← [[Module:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :[[Module:Location map/data/USA|آمريڪا]] :← [[Module:Location map/data/United States of America|آمريڪا جون گڏيل رياستون]] :← [[Module:Location map/data/United States|گڏيل رياستون]] :[[Module:Location map/data/USA2|آمريڪا2]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan Tashkent|ازبڪستان تاشقند]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan|ازبڪستان]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Island|وينڪوور ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Washington|وينڪوور واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/Vanuatu|وانواتو]] :[[Module:Location map/data/Vas Szombathely|واش سومباتهي]] :[[Module:Location map/data/Vatican City|ويٽيڪن سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vatican|ويٽيڪن]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Apure|وينزويلا اپوري]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Caracas|وينزويلا ڪاراڪاس]] :[[Module:Location map/data/Venezuela UCV Conjunto Central|وينزويلا UCV مرڪزي مجموعو]] :[[Module:Location map/data/Venezuela|وينزويلا]] :[[Module:Location map/data/Venus|زهره]] :[[Module:Location map/data/Veszprém Veszprém|ويسپريم ويسپريم]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Hanoi|ويتنام هانوئي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Ho Chi Minh City|ويتنام هو چي منھ سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Nang|ويتنام دا نانگ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Lat|ويتنام دا لات]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Phu Quoc|ويتنام فو ڪوڪ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam|ويتنام]] :[[Module:Location map/data/Vilnius District Municipality|ولنيئس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Visayas|وساياس]] :[[Module:Location map/data/Wales Anglesey|ويلز اينگلسي]] :[[Module:Location map/data/Wales Bangor|ويلز بينگور]] :[[Module:Location map/data/Wales Blaenau Gwent|ويلز بلائينائو گوينٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Brecon|ويلز بريڪن]] :[[Module:Location map/data/Wales Bridgend|ويلز برج اينڊ]] :[[Module:Location map/data/Wales Caerphilly|ويلز ڪيرفلي]] :[[Module:Location map/data/Wales Caldey Island|ويلز ڪالڊي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff Central|ويلز ڪارڊف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff|ويلز ڪارڊف]] :[[Module:Location map/data/Wales Carmarthenshire|ويلز ڪارمارٿنشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Ceredigion|ويلز ڪيريڊيگيون]] :[[Module:Location map/data/Wales Conwy|ويلز ڪونوي]] :[[Module:Location map/data/Wales Denbighshire|ويلز ڊينبيشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Flintshire|ويلز فلنٽشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Gwynedd|ويلز گوينيد]] :[[Module:Location map/data/Wales Haverfordwest|ويلز هيورفورڊ ويسٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Merthyr Tydfil|ويلز مرٿر ٽڊفل]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouth|ويلز مونمٿ]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouthshire|ويلز مونمٿشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Neath Port Talbot|ويلز نيٿ پورٽ ٽالبٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Newport|ويلز نيوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Pembrokeshire|ويلز پيمبروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Powys|ويلز پوويس]] :[[Module:Location map/data/Wales Rhondda Cynon Taf|ويلز روندا ڪينن ٽاف]] :[[Module:Location map/data/Wales Swansea|ويلز سوانزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Torfaen|ويلز ٽورفين]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan Barry|ويلز ويل آف گليمورگن بيري]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan|ويلز ويل آف گليمورگن]] :[[Module:Location map/data/Wales Wrexham|ويلز ريڪسهيم]] :[[Module:Location map/data/Wallis and Futuna|والس ۽ فوتونا]] :[[Module:Location map/data/Wallis|والس]] :[[Module:Location map/data/Wasatch Front|واسچ فرنٽ]] :[[Module:Location map/data/WayneCountyMI|وين ڪائونٽي مشيگن]] :[[Module:Location map/data/West Asia|اولهه ايشيا]] :[[Module:Location map/data/West Bank relief|اولهه ڪنارو رليف]] :[[Module:Location map/data/West Bank|اولهه ڪنارو]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/West Germany Northern 1989|اولهه جرمني اتر 1989]] :[[Module:Location map/data/West Midlands (region)|اولهه مڊلينڊز (علائقو)]] :[[Module:Location map/data/Western Europe World Heritage Sites|اولهه يورپ عالمي ورثي ماڳ]] :[[Module:Location map/data/Western Sahara|اولهه صحارا]] :[[Module:Location map/data/Western Turkey|اولهه ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :[[Module:Location map/data/Yemen Aden|يمن عدن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa Governorate|يمن صنعاء گورنريٽ]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa|يمن صنعاء]] :[[Module:Location map/data/Yemen|يمن]] :[[Module:Location map/data/Yorkshire and the Humber|يارڪشائر ۽ همبر]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1929-39)|يوگوسلاويا (1929-39)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1939-41)|يوگوسلاويا (1939-41)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia|يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Yunlin County|يونلن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Zambia|زامبيا]] :[[Module:Location map/data/Zimbabwe|زمبابوي]] {{refend}} jkwqi43sl12d2no3g04fk5htiat50zv 378821 378777 2026-05-18T11:33:51Z Intisar Ali 8681 378821 wikitext text/x-wiki [[File:template_location_map.svg|thumb|360px|5 جنوري 2014 تائين جا نقشن جي مقام وارا سانچا. ڏنل جاء جا نقشن وارا بھترين مقام ڳولڻ لاءِ ڏنل SVG فائل کي ويب برائوزر جي مدد سان کوليو ۽ تيرن وارا آپشن ۽ زوم فنڪشن استعمال ڪيو.]] ھن فھرست جي مقامن وارا سانچا 13مئي 2018 تائين جا آھن. ان فھرست ۾ {{#expr:2364+427}} ماڊيول شامل آهن. انھن نقشن ۾ کي فنڪشنل نہ سمجھو. پھريون نقشي واري صفحي ۾ وڃو ۽ ان جي لنڪ کي چڪاسيو. [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Recentchangeslinked&target=Template:Location_map/List Related changes list]. __TOC__{{-}} ==لوڪيشن نقشا== {{refbegin|27em}} :[[ماڊيول:Location map/data/100x100|100x100]] :[[ماڊيول:Location map/data/2020 Nagorno-Karabakh conflict map|2020 ناگورنو-ڪاراباخ تڪرار نقشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia Gulripshi|ابخازيا گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia|ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean Sea|ايجيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean|ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/AFC|ايشين فٽبال ڪنفيڊريشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan Kabul|افغانستان ڪابل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan|افغانستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa Zambezi River|آفريڪا زيمبيزي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa|آفريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia equirectangular|افرو-يوريشيا ھمچورس ڏيکاء]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia|افرو-يوريشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Albania|البانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alberta municipal districts|البرٽا ميونسپل ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algeria|الجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algiers|الجزائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alps|الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amapá|اماپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amazon river watershed|ايمازون درياهه جو آبي طاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/America|آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Andorra|اندورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Angola|انگولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctic Peninsula|انٽارڪٽڪ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctica|انٽارڪٽڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua and Barbuda|انٽيگوا ۽ باربوڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua Guatemala|انٽيگوا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua|انٽيگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arab world|عرب دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arctic|آرڪٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires City|ارجنٽائنا بيونس آئرس شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province|ارجنٽائنا بيونس آئرس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires|ارجنٽائنا بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chaco Province|ارجنٽائنا چاڪو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut Province|ارجنٽائنا چوبوت صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut|ارجنٽائنا چوبوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province|ارجنٽائنا ڪورڊوبا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires|ارجنٽائنا وڏو بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Jujuy Province|ارجنٽائنا خوخوئي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province|ارجنٽائنا لا پامپا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Misiones Province|ارجنٽائنا ميسيونيس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Neuquén Province|ارجنٽائنا نيوڪين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Río Negro Province|ارجنٽائنا ريو نيگرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Salta Province|ارجنٽائنا سالتا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina San Juan Province|ارجنٽائنا سان خوان صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Cruz|ارجنٽائنا سانتا ڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Fe Province|ارجنٽائنا سانتا في صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santiago del Estero Province|ارجنٽائنا سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Tierra del Fuego and Staten Island|ارجنٽائنا تيئرا ڊيل فوئيگو ۽ اسٽيٽن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina|ارجنٽائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Armenia|آرمينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba streets|اروبا گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba|اروبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia (equirectangular)|ايشيا (ھمچورس ڏيکاء)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Minor|ايشيا مائنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Southwest|ڏکڻ اولهه ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia|ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Atlantic Ocean|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Auckland|آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia and New Zealand|آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Australian Capital Territory|آسٽريليا آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australian Capital Territory|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Cocos (Keeling) Islands|آسٽريليا ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Greater Adelaide|آسٽريليا وڏو ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Heard and McDonald Islands|آسٽريليا هيئرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Hobart|آسٽريليا هوبرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Jervis Bay Territory|آسٽريليا جروِس بي ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales LGAs|آسٽريليا نيو سائوٿ ويلز مقامي حڪومتي علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New South Wales|نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Newcastle|آسٽريليا نيوڪاسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Norfolk Island|آسٽريليا نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Northern Territory|آسٽريليا ناردرن ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|ناردرن ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Perth|آسٽريليا پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland|آسٽريليا ڪوئنزلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Queensland|ڪوئنزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia|آسٽريليا ڏکڻ آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Australia|ڏکڻ آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney|آسٽريليا سڊني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania|آسٽريليا تسمانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tasmania|تسمانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria|آسٽريليا وڪٽوريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia|آسٽريليا اولهه آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia|آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vienna|آسٽريا ويانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria|آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azad Kashmir|آزاد ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku|آذربائيجان باڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Ganja|آذربائيجان گنجه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan|آذربائيجان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahamas|بهاماس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Balkans|بالڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic Sea|بالٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic states|بالٽڪ رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal|خليج بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan Thimphu|ڀوٽان ٿمفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan|ڀوٽان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Black Sea|ڪارو سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bosnia|بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bratislava|براتسلاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Brasília|برازيل برازيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Rio de Janeiro|برازيل ريو ڊي جينيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil São Paulo City|برازيل سائو پائولو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil|برازيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver Downtown|برٽش ڪولمبيا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver|برٽش ڪولمبيا وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles Oceans|برطانوي ٻيٽن جا سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles|برطانوي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Calabarzon|ڪالابارزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands North|ڪمبوڊيا اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands South|ڪمبوڊيا ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia|ڪمبوڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cameroon|ڪيمرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Camotes|ڪاموٽيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Acadia|ڪئناڊا البرٽا اڪيڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Athabasca|ڪئناڊا البرٽا اٿاباسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Barrhead|ڪئناڊا البرٽا بارهيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Beaver|ڪئناڊا البرٽا بيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Big Lakes|ڪئناڊا البرٽا بگ ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bighorn|ڪئناڊا البرٽا بگ هورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Birch Hills|ڪئناڊا البرٽا برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bonnyville|ڪئناڊا البرٽا بوني وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Brazeau|ڪئناڊا البرٽا برازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Camrose|ڪئناڊا البرٽا ڪيمروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cardston|ڪئناڊا البرٽا ڪارڊسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clear Hills|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clearwater|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر واٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Crowsnest Pass|ڪئناڊا البرٽا ڪروزنيسٽ پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cypress|ڪئناڊا البرٽا سائپرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Drumheller|ڪئناڊا البرٽا ڊرم هيلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Fairview|ڪئناڊا البرٽا فيئر ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Flagstaff|ڪئناڊا البرٽا فليگ اسٽاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Foothills|ڪئناڊا البرٽا فوٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Forty Mile|ڪئناڊا البرٽا فورٽي مائل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Grande Prairie|ڪئناڊا البرٽا گرانڊ پريري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Greenview|ڪئناڊا البرٽا گرين ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB ID 349|ڪئناڊا البرٽا آءِ ڊي 349]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kananaskis|ڪئناڊا البرٽا ڪناناسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kneehill|ڪئناڊا البرٽا نيهِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac La Biche|ڪئناڊا البرٽا لاڪ لا بيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac Ste Anne|ڪئناڊا البرٽا لاڪ سينٽ اين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lacombe|ڪئناڊا البرٽا لاڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lamont|ڪئناڊا البرٽا لامونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Leduc|ڪئناڊا البرٽا ليڊڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lesser Slave River|ڪئناڊا البرٽا ليزر سليو درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lethbridge|ڪئناڊا البرٽا ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mackenzie|ڪئناڊا البرٽا ميڪنزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Minburn|ڪئناڊا البرٽا منبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mountain View|ڪئناڊا البرٽا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Newell|ڪئناڊا البرٽا نيويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Lights|ڪئناڊا البرٽا ناردرن لائيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Sunrise|ڪئناڊا البرٽا ناردرن سن رائيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Opportunity|ڪئناڊا البرٽا آپرچونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Paintearth|ڪئناڊا البرٽا پينٽ ارٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Parkland|ڪئناڊا البرٽا پارڪ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Peace|ڪئناڊا البرٽا پيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Pincher Creek|ڪئناڊا البرٽا پنچر ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ponoka|ڪئناڊا البرٽا پونوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Provost|ڪئناڊا البرٽا پرووسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ranchland|ڪئناڊا البرٽا رينچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Red Deer|ڪئناڊا البرٽا ريڊ ڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Rocky View|ڪئناڊا البرٽا راڪي ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saddle Hills|ڪئناڊا البرٽا سيڊل هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saint Paul|ڪئناڊا البرٽا سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky Lake|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky River|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 2|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 2]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 3|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 3]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 4|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 4]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Spirit River|ڪئناڊا البرٽا اسپرٽ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Starland|ڪئناڊا البرٽا اسٽارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Stettler|ڪئناڊا البرٽا اسٽيٽلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Strathcona|ڪئناڊا البرٽا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Sturgeon|ڪئناڊا البرٽا اسٽرجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Taber|ڪئناڊا البرٽا ٽيبر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Thorhild|ڪئناڊا البرٽا ٿورهلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Two Hills|ڪئناڊا البرٽا ٽو هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vermilion River|ڪئناڊا البرٽا ورميلين درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vulcan|ڪئناڊا البرٽا ولڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wainwright|ڪئناڊا البرٽا وين رائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Warner|ڪئناڊا البرٽا وارنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Westlock|ڪئناڊا البرٽا ويسٽ لاڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wetaskiwin|ڪئناڊا البرٽا ويٽاسڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wheatland|ڪئناڊا البرٽا ويٽ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Willow Creek|ڪئناڊا البرٽا ولو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wood Buffalo|ڪئناڊا البرٽا ووڊ بفيلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Woodlands|ڪئناڊا البرٽا ووڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Yellowhead|ڪئناڊا البرٽا ييلو هيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Alberni-Clayoquot|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا البرني-ڪليوڪوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Bulkley-Nechako|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا بلڪلي-نيچاڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Capital|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيپيٽل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cariboo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيريبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Columbia-Shuswap|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪولمبيا-شوسواپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Comox Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوموڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cowichan Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪاوچن وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC East Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ايسٽ ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser-Fort George|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر-فورٽ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Greater Vancouver|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا گريٽر وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kitimat-Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيٽيمٽ-اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kootenay Boundary|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوٽيني بائونڊري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Mount Waddington|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا مائونٽ وڊنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Nanaimo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نانائيمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Northern Rockies|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ناردرن راڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Okanagan-Similkameen|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اوڪاناگن-سملڪامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Peace River|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا پيس درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC qathet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا قٿيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Squamish-Lillooet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسڪوامش-للوئيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Strathcona|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Sunshine Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سن شائن ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Thompson-Nicola|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ٿامپسن-نڪولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT North Slave|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز نارٿ سليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT Sahtu|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز ساهتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kitikmeot|ڪئناڊا نوناوُت ڪيٽڪميوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kivalliq|ڪئناڊا نوناوُت ڪِوالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Qikiqtaaluk|ڪئناڊا نوناوُت ڪيڪيڪتالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Brant|ڪئناڊا اونٽاريو برانٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Bruce|ڪئناڊا اونٽاريو بروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Chatham-Kent|ڪئناڊا اونٽاريو چيٿم-ڪينٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Durham|ڪئناڊا اونٽاريو ڊرهام]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Essex|ڪئناڊا اونٽاريو ايسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Greater Sudbury|ڪئناڊا اونٽاريو گريٽر سڊبري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Grey|ڪئناڊا اونٽاريو گري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Haliburton|ڪئناڊا اونٽاريو هاليبرٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Halton|ڪئناڊا اونٽاريو هالٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hamilton|ڪئناڊا اونٽاريو هيملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hastings|ڪئناڊا اونٽاريو هيسٽنگز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Huron|ڪئناڊا اونٽاريو هيورون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Kawartha Lakes|ڪئناڊا اونٽاريو ڪاوارٿا ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lambton|ڪئناڊا اونٽاريو ليمبٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lanark|ڪئناڊا اونٽاريو لانارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Leeds and Grenville|ڪئناڊا اونٽاريو ليڊز ۽ گرين وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Manitoulin|ڪئناڊا اونٽاريو مينيٽولن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Middlesex|ڪئناڊا اونٽاريو مڊل سيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Niagara|ڪئناڊا اونٽاريو نياگرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Northumberland|ڪئناڊا اونٽاريو نارٿمبرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Ottawa|ڪئناڊا اونٽاريو اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Parry Sound|ڪئناڊا اونٽاريو پيري سائونڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peel|ڪئناڊا اونٽاريو پيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Perth|ڪئناڊا اونٽاريو پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peterborough|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prescott and Russell|ڪئناڊا اونٽاريو پريسڪاٽ ۽ رسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prince Edward|ڪئناڊا اونٽاريو پرنس ايڊورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Renfrew|ڪئناڊا اونٽاريو رينفرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Simcoe|ڪئناڊا اونٽاريو سمڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Stormont Dundas and Glengarry|ڪئناڊا اونٽاريو اسٽورمونٽ ڊنڊاس ۽ گلينگيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Waterloo|ڪئناڊا اونٽاريو واٽرلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Wellington|ڪئناڊا اونٽاريو ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN QC Le Rocher-Percé|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لي روشي-پيرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Aberdeen|ڪئناڊا سسڪيچوان ايبرڊين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Antelope Park|ڪئناڊا سسڪيچوان اينٽيلوپ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Arlington|ڪئناڊا سسڪيچوان آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Auvergne|ڪئناڊا سسڪيچوان اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Beaver River|ڪئناڊا سسڪيچوان بيور درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Big Stick|ڪئناڊا سسڪيچوان بگ اسٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Biggar|ڪئناڊا سسڪيچوان بگر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Birch Hills|ڪئناڊا سسڪيچوان برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bjorkdale|ڪئناڊا سسڪيچوان بيورڪڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bone Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان بون ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Britannia|ڪئناڊا سسڪيچوان برٽانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Buckland|ڪئناڊا سسڪيچوان بڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Cambria|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيمبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Canaan|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Carmichael|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪارمائيڪل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Caron|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chaplin|ڪئناڊا سسڪيچوان چيپلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chesterfield|ڪئناڊا سسڪيچوان چيسٽر فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clayton|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clinworth|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪلنورٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coalfields|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪول فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Colonsay|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولونسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Corman Park|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪورمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coteau|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coulee|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Deer Forks|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊيئر فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Duck Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊڪ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Dundurn|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊنڊرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Edenwold|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڊن وولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enfield|ڪئناڊا سسڪيچوان اين فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enterprise|ڪئناڊا سسڪيچوان انٽرپرائز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Estevan|ڪئناڊا سسڪيچوان ايسٽيوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Excelsior|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڪسيلسيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fertile Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فرٽائل وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fox Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فاڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frenchman Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان فرينچمين بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frontier|ڪئناڊا سسڪيچوان فرنٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Garden River|ڪئناڊا سسڪيچوان گارڊن درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen Bain|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين بين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen McPherson|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين مڪفرسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Grassy Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان گراسي ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gravelbourg|ڪئناڊا سسڪيچوان گريولبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gull Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان گل ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happy Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happyland|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hart Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان هارٽ بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hazel Dell|ڪئناڊا سسڪيچوان هيزل ڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hillsborough|ڪئناڊا سسڪيچوان هلزبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hudson Bay|ڪئناڊا سسڪيچوان هڊسن بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Humboldt|ڪئناڊا سسڪيچوان همبولٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Kindersley|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنڊرسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK King George|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنگ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lac Pelletier|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪ پيليٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lacadena|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪاڊينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Alma|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آلما]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Johnston|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ جانسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake of the Rivers|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آف دي رورز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lawtonia|ڪئناڊا سسڪيچوان لاٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Livingston|ڪئناڊا سسڪيچوان لِونگسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lone Tree|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Loon Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Manitou Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان مينيٽو ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Mankota|ڪئناڊا سسڪيچوان منڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Bush|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل بش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Meota|ڪئناڊا سسڪيچوان ميوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milden|ڪئناڊا سسڪيچوان ملڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milton|ڪئناڊا سسڪيچوان ملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Miry Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان مائري ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Monet|ڪئناڊا سسڪيچوان مونيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Jaw|ڪئناڊا سسڪيچوان موس جا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Range|ڪئناڊا سسڪيچوان موس رينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morris|ڪئناڊا سسڪيچوان موريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morse|ڪئناڊا سسڪيچوان مورس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Newcombe|ڪئناڊا سسڪيچوان نيوڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Nipawin|ڪئناڊا سسڪيچوان نپاون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK North Battleford|ڪئناڊا سسڪيچوان نارٿ بيٽلفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Old Post|ڪئناڊا سسڪيچوان اولڊ پوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Orkney|ڪئناڊا سسڪيچوان آرڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Paddockwood|ڪئناڊا سسڪيچوان پيڊاڪ ووڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pense|ڪئناڊا سسڪيچوان پينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Piapot|ڪئناڊا سسڪيچوان پياپوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pinto Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان پنٽو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pittville|ڪئناڊا سسڪيچوان پٽ وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pleasant Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پليزنٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Poplar Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پوپلر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Porcupine|ڪئناڊا سسڪيچوان پورڪيوپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Preeceville|ڪئناڊا سسڪيچوان پريس وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Prince Albert|ڪئناڊا سسڪيچوان پرنس البرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Reno|ڪئناڊا سسڪيچوان رينو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Riverside|ڪئناڊا سسڪيچوان رِور سائيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rodgers|ڪئناڊا سسڪيچوان راجرز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rosemount|ڪئناڊا سسڪيچوان روز مائونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Saskatchewan Landing|ڪئناڊا سسڪيچوان سسڪيچوان لينڊنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Shamrock|ڪئناڊا سسڪيچوان شيمراڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sherwood|ڪئناڊا سسڪيچوان شيروڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Snipe Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان اسنائپ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Souris Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سورس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Andrews|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ اينڊريوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Louis|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Star City|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽار سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Stonehenge|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽون هينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Surprise Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سرپرائيز وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sutton|ڪئناڊا سسڪيچوان سٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Swift Current|ڪئناڊا سسڪيچوان سوئفٽ ڪرنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Turtle River|ڪئناڊا سسڪيچوان ٽرٽل درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Val Marie|ڪئناڊا سسڪيچوان ويل ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Victory|ڪئناڊا سسڪيچوان وڪٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Waverley|ڪئناڊا سسڪيچوان ويورلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wheatlands|ڪئناڊا سسڪيچوان ويٽ لينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Whiska Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وِسڪا ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK White Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان وائيٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Willow Bunch|ڪئناڊا سسڪيچوان ولو بنچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wilton|ڪئناڊا سسڪيچوان ولٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wise Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وائز ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wood River|ڪئناڊا سسڪيچوان ووڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta TM|ڪئناڊا البرٽا ٽي ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta|ڪئناڊا البرٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alberta|البرٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Baffin Island|ڪئناڊا بيفن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia geo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia geo|برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia|برٽش ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Calgary|ڪئناڊا ڪيلگري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Calgary|ڪيلگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Edmonton|ڪئناڊا ايڊمونٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Edmonton|ايڊمونٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Greater Montreal|ڪئناڊا گريٽر مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Kananaskis parks|ڪئناڊا ڪناناسڪس پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Lethbridge|ڪئناڊا ليٿ برج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lethbridge|ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Manitoba|ڪئناڊا مينيٽوبا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manitoba|مينيٽوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Montreal|ڪئناڊا مونٽريال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montreal|مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada New Brunswick|ڪئناڊا نيو برنزوڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Brunswick|نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland and Labrador|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ ۽ ليبراڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Newfoundland|نيوفائونڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Northwest Territories|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nova Scotia|ڪئناڊا نووا اسڪوٽيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nova Scotia|نووا اسڪوٽيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nunavut|ڪئناڊا نوناوُت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Peterborough North|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Quebec|ڪئناڊا اونٽاريو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario|ڪئناڊا اونٽاريو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ontario|اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ottawa|ڪئناڊا اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Prince Edward Island|ڪئناڊا پرنس ايڊورڊ ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada PEI|ڪئناڊا پي اي آءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/PEI|پي اي آءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec (conic)|ڪئناڊا ڪيوبيڪ (مخروطي)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Central|ڪئناڊا ڪيوبيڪ مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Central Quebec|ڪئناڊا مرڪزي ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec City|ڪئناڊا ڪيوبيڪ شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Côte-Nord Region|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڪوٽ-نورڊ علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte-Nord Region Quebec|ڪوٽ-نورڊ علائقو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Eastern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اوڀر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Eastern Quebec|ڪئناڊا اوڀر ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Lac-Saint-Jean|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لاڪ-سينٽ-جين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Lac-Saint-Jean Quebec|ڪئناڊا لاڪ-سينٽ-جين ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Southern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڏکڻ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Quebec|ڪئناڊا ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Western|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اولهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Western Quebec|ڪئناڊا اولهه ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec|ڪئناڊا ڪيوبيڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Quebec|ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Saskatchewan|ڪئناڊا سسڪيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saskatchewan|سسڪيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Ontario|ڪئناڊا ڏکڻ اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Toronto|ڪئناڊا ٽورنٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver City|ڪئناڊا وينڪوور شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver Downtown|ڪئناڊا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver|ڪئناڊا وينڪوور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vancouver|وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Western|ڪئناڊا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Winnipeg|ڪئناڊا ونيپيگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Yukon|ڪئناڊا يوڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada|ڪئناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaGeo|ڪئناڊا جيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaTerrain|ڪئناڊا ٽيرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canary Islands|ڪينري ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Spain Canary Islands|اسپين ڪينري ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Aargau|آرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Ausserrhoden|اپينزيل آئوسرهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Innerrhoden|اپينزيل انررهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Land|بازل-لينڊ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Landschaft|بازل-لينڊشافٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Stadt|بازل-شٽاٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Bern|برن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Fribourg|فريبورگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Geneva|جنيوا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Glarus|گلاروس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubunden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubünden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Grisons|گريزونز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Jura|جورا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Lucerne|لوسرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchatel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchâtel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Nidwalden|نڊوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Obwalden|اوبوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schaffhausen|شافهائوزن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schwyz|شويز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Solothurn|سولوٿرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of St. Gallen|سينٽ گالن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Thurgau|ٿرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Ticino|ٽچينو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Uri|اوري ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Valais|واليس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Vaud|وو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zug|زوگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zurich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zürich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cape Verde|ڪيپ ورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caribbean|ڪيريبين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Carpathian Mountains|ڪارپيٿين جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caspian Sea|ڪيسپيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caucasus mountains|قفقاز جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central African Republic|مرڪزي آفريقي جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central Caracas|مرڪزي ڪاراڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central West Germany 1989|مرڪزي اولهه جرمني 1989]] :[[ماڊيول:Location map/data/CFU|CFU]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chad|چاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Changhua County|چانگهوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Channel Islands|چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Charlottesville to Merrifield|شارلٽس وِل کان ميريفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chatham Islands|چيٿم ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi City|چيائي شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi County|چيائي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Antofagasta|چلي انتوفاگستا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Arica y Parinacota|چلي اريڪا ۽ پاريناڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Aysén|چلي آئيسين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Chiloé|چلي چيلوئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiloé|چيلوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Coquimbo Region|چلي ڪوڪيمبو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Easter Island|چلي ايسٽر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Los Lagos|چلي لوس لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Tarapacá|چلي تاراپاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile|چلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China (equirectangular)|چين (هڪجهڙي مستطيل پروجيڪشن)]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Anhui Fuyang|چين آنهوي فويانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Beijing municipality|چين بيجنگ ميونسپلٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Beijing|چين بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Chongqing|چين چونگ چنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chongqing|چونگ چنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Fujian|چين فوجيان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Fujian|فوجيان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Gansu|چين گانسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Gansu|گانسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong|چين گوانگ ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangdong|گوانگ ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong Foshan Shunde Ronggui|چين گوانگ ڊونگ فوشان شوندي رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi topography|چين گوانگسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi|چين گوانگسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangxi|گوانگسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guizhou|چين گوئيژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guizhou|گوئيژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hainan|چين هائينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hainan|هائينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei|چين هيبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hebei|هيبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang|چين هيبي شيجياژوانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Shijiazhuang|چين شيجياژوانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang urban|چين هيبي شيجياژوانگ شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Heilongjiang|چين هي لونگ جيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Heilongjiang|هي لونگ جيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Henan|چين هينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Henan|هينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hubei|چين هوبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hubei|هوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hunan|چين هونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hunan|هونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Inner Mongolia|چين اندروني منگوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Inner Mongolia|اندروني منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu Nanjing|چين جيانگسو نانجنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nanjing|نانجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu|چين جيانگسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jiangsu|جيانگسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jilin|چين جيلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jilin|جيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Liaoning|چين لياوننگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Liaoning|لياوننگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ningxia|چين ننگشيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ningxia|ننگشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Northern Plain|چين اتر ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Qinghai|چين چنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qinghai|چنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ronggui|چين رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong|چين شان ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shandong|شان ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong Qingdao|چين شان ڊونگ چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Qingdao|چين چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qingdao|چنگدائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanghai|چين شنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanghai|شنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanxi|چين شانشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanxi|شانشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shenzhen|چين شينزين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shenzhen|شينزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Sichuan|چين سيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sichuan|سيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tianjin|چين تيانجن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tianjin|تيانجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet topography|چين تبت جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet|چين تبت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tibet|تبت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Xinjiang|چين سنڪيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Xinjiang|سنڪيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Yunnan|چين يونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Yunnan|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhejiang|چين ژيجيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zhejiang|ژيجيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhengzhou|چين ژينگژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China|چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/City of London 1300|لنڊن شهر 1300]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cockatoo Island NSW|ڪاڪاٽو ٻيٽ نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cold War Germany|ٿڌي جنگ وارو جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Altiplano Cundiboyacense|ڪولمبيا آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Altiplano Cundiboyacense|آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Amazonas Department|ڪولمبيا امازوناس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Antioquia Department|ڪولمبيا انٽيوڪيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Arauca Department|ڪولمبيا ارائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Atlántico Department|ڪولمبيا ائٽلانٽيڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá OSM|ڪولمبيا بوگوٽا او ايس ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá savanna|ڪولمبيا بوگوٽا ساوانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bogotá savanna|بوگوٽا ساوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bolívar Department|ڪولمبيا بوليوار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Deparment physical|ڪولمبيا بوياڪا کاتو جسماني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Department|ڪولمبيا بوياڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caldas Department|ڪولمبيا ڪالداس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caquetá Department|ڪولمبيا ڪاڪيتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caribbean coastal islands|ڪولمبيا ڪيريبين سامونڊي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Casanare Department|ڪولمبيا ڪاساناري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cauca Department|ڪولمبيا ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cesar Department|ڪولمبيا سيزار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Chocó Department|ڪولمبيا چوڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Córdoba Department|ڪولمبيا ڪورڊوبا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cundinamarca Department|ڪولمبيا ڪنڊينامارڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Distrito Capital of Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا گاديءَ وارو ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guainía Department|ڪولمبيا گوائينيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guaviare Department|ڪولمبيا گواوياري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Huila Department|ڪولمبيا ويلا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de Providencia|ڪولمبيا اسلا ڊي پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de San Andrés|ڪولمبيا اسلا ڊي سان اندريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas de San Bernardo|ڪولمبيا اسلاس ڊي سان برناردو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas del Rosario|ڪولمبيا اسلاس ڊيل روساريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia La Guajira Department|ڪولمبيا لا گواخيرا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Magdalena Department|ڪولمبيا مگدالينا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Meta Department|ڪولمبيا ميتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Nariño Department|ڪولمبيا نارينيو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Norte de Santander Department|ڪولمبيا نارتي ڊي سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Putumayo Department|ڪولمبيا پوتومايو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Quindío Department|ڪولمبيا ڪنديو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Risaralda Department|ڪولمبيا رسارالدا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia San Andrés y Providencia|ڪولمبيا سان اندريس ۽ پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santa Marta|ڪولمبيا سانتا مارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santander Department|ڪولمبيا سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Sucre Department|ڪولمبيا سوڪري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Tolima Department|ڪولمبيا توليما کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Valle del Cauca Department|ڪولمبيا والي ڊيل ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vaupés Department|ڪولمبيا وائوپيس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vichada Department|ڪولمبيا ويچادا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia|ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros Grand Comore|ڪوموروس گرانڊ ڪومور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros|ڪوموروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CONCACAF|CONCACAF]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cook Islands|ڪڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Costa Rica|ڪوسٽا ريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crete|ڪريٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crimea|ڪريميئا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Banovina|ڪروشيا بانووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Baranja Drava|ڪروشيا بارانيا ڊراوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krapina-Zagorje County|ڪروشيا ڪرپينا-زاگوريه ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krk|ڪروشيا ڪرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek Županja Ilok|ڪروشيا اوسيئڪ زوپانيا ايلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek-Baranja County|ڪروشيا اوسيئڪ-بارانيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Pula Rijeka Sibenik|ڪروشيا پولا رئيڪا شيبينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Sibenik Drnis Knin|ڪروشيا شيبينيڪ ڊرنش ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Split-Dalmatia County|ڪروشيا اسپلٽ-ڊالماٽيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Vukovar-Srijem County|ڪروشيا ووڪوار-سرييم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Zadar Knin|ڪروشيا زادار ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia|ڪروشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Csongrád Szeged|چونگراد سيگيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cuba|ڪيوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Curaçao|ڪوراسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cyprus|قبرص]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Greater Prague|چيڪ جمهوريه گريٽر پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Moravian-Silesian Region|چيڪ جمهوريه موراوين-سليزين علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Central|چيڪ جمهوريه پراگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Charles Bridge|چيڪ جمهوريه پراگ چارلس برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague city centre|چيڪ جمهوريه پراگ شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Districts|چيڪ جمهوريه پراگ ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Prague Castle|چيڪ جمهوريه پراگ پراگ قلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague|چيڪ جمهوريه پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Vysočina|چيڪ جمهوريه ويسوچينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Zlin|چيڪ جمهوريه زلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic|چيڪ جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Czechia|چيڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czechoslovakia|چيڪوسلوواڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Delta Plan|ڊيلٽا پلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Democratic Republic of the Congo|ڪانگو جي جمهوري جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Aarhus|ڊينمارڪ آرهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aarhus|آرهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Bornholm|ڊينمارڪ بورن هولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Capital Region|ڊينمارڪ گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Central Denmark Region|ڊينمارڪ مرڪزي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Copenhagen|ڊينمارڪ ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Falster|ڊينمارڪ فالسٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Faroe Islands|ڊينمارڪ فيرو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Faroe Islands|فيرو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Funen|ڊينمارڪ فيونن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Greater Copenhagen|ڊينمارڪ گريٽر ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Hadsund|ڊينمارڪ هيڊسنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Helnæs|ڊينمارڪ هيلنيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Lolland|ڊينمارڪ لولنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Møn|ڊينمارڪ مون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark North Jutland Region|ڊينمارڪ اتر جٽلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region of Southern Denmark|ڊينمارڪ ڏاکڻي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Skive|ڊينمارڪ اسڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark|ڊينمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dera Ismail Khan|ڊيرا اسماعيل خان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dinaric Alps|ڊينارڪ الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Djibouti|جبوتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominica|ڊومينيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominican Republic|ڊومينيڪن جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donbas|ڊونباس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donetsk|ڊونيتسڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dorset Geology|ڊورسيٽ جيالاجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dubai|دبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Earth|ڌرتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/World|دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Asia CJK|اوڀر ايشيا سي جي ڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East China Sea|اوڀر چين سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Germany|اوڀر جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Midlands|اوڀر مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor Dili|اوڀر تيمور دلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dili|دلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor|اوڀر تيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Upper Mesopotamia|اوڀر مٿيون ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern China|اوڀر چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern Moravia|اوڀر موراويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Galápagos Islands|ايڪواڊور گالاپاگوس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Quito centre|ايڪواڊور ڪيوٽو مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador|ايڪواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Nile Delta|مصر نيل ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Sinai|مصر سينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt|مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/El Salvador|ايل سلواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Midlands|انگلينڊ مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Project Emily|انگلينڊ پروجيڪٽ ايملي]] :[[ماڊيول:Location map/data/England South West RFU|انگلينڊ ڏکڻ اولهه آر ايف يو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England south|ڏکڻ انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Southampton area|انگلينڊ سائوٿمپٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Trent Valley|انگلينڊ ٽرينٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/English Channel|انگلش چينل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea Bioko|استوائي گني بيوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea mainland|استوائي گني مکيه زمين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea|استوائي گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eritrea|اريٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia and Latvia|ايسٽونيا ۽ لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia Tallinn|ايسٽونيا تالِن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia|ايسٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eswatini|ايسواتيني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Swaziland|سوازي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Afar Region|ايٿوپيا عفار علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Tigray Region|ايٿوپيا ٽگرائي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia|ايٿوپيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe Central|مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe without the extreme north|انتهائي اتر کان سواءِ يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe|يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Russia|يورپي روس]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Soviet Union|يورپي سوويت يونين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/European USSR|يورپي يو ايس ايس آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Union|يورپي يونين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Făgăraş Mountains|فگراش جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax Area|فيئر فيڪس علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax|فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/FATA|فاٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Federated States of Micronesia|مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fejér Székesfehérvár|فيجير سيڪيشفيهروار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fiji|فجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland Islands|فن لينڊ آلاند ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland|فن لينڊ آلاند]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Central Finland|فن لينڊ مرڪزي فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki (mainland)|فن لينڊ هيلسنڪي (مکيه زمين)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki|فن لينڊ هيلسنڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kanta-Häme|فن لينڊ ڪانتا-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kymenlaakso|فن لينڊ ڪيمنلاڪسُو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Lapland|فن لينڊ ليپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Ostrobothnia|فن لينڊ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Päijät-Häme|فن لينڊ پائيجات-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Pirkanmaa|فن لينڊ پيرڪانما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Karelia|فن لينڊ ڏکڻ ڪاريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Ostrobothnia|فن لينڊ ڏکڻ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Savo|فن لينڊ ڏکڻ ساوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Uusimaa|فن لينڊ اوسيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland|فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Florence|فلورينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Forest Park (St. Louis)|فارسٽ پارڪ (سينٽ لوئس)]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ain|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aisne|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Allier|فرانس اليي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alpes-de-Haute-Provence|فرانس آلپ-دي-اوت-پرووانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alsace|فرانس الزاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Angers|فرانس آنجيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aquitaine|فرانس اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes|فرانس اوورني-رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne|فرانس اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bordeaux|فرانس بورڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bourgogne-Franche-Comté|فرانس بورگون-فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Brest|فرانس بريست]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bretagne|فرانس بريتاني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/France Brittany|فرانس برٽني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Burgundy|فرانس برگنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Caen|فرانس ڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Calvados|فرانس ڪالوڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Centre|فرانس مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Champagne-Ardenne|فرانس شيمپين-آردين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente-Maritime|فرانس شارانت-ماريٽائم]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente|فرانس شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Concarneau|فرانس ڪونڪارنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Corsica|فرانس ڪورسيڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Corsica|ڪورسيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Côtes-d'Armor|فرانس ڪوٽس-دارمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Dordogne|فرانس دوردون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Finistère|فرانس فينستير]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Franche-Comté|فرانس فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Grand Est|فرانس گرانڊ ايسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Haute-Garonne|فرانس اوت-گارون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hautes-Alpes|فرانس اوت-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hauts-de-France|فرانس او-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Île-de-France|فرانس ايل-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ille-et-Vilaine|فرانس ايل-اي-ويلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Kerguelen|فرانس ڪرگوئيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Landes|فرانس لانڊس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Languedoc-Roussillon|فرانس لانگدوڪ-روسيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Le Havre|فرانس لو آوَر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lille|فرانس ليل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Limousin|فرانس ليموزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Loire-Atlantique|فرانس لوئر-ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorient|فرانس لوريان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorraine|فرانس لورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lower Normandy|فرانس هيٺين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Marseille|فرانس مارسيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Mayotte|فرانس مايوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Midi-Pyrénées|فرانس ميدي-پيريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Morbihan|فرانس موربيهان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nantes|فرانس نانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nice|فرانس نيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nord-Pas-de-Calais|فرانس نور-پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Normandy|فرانس نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nouvelle-Aquitaine|فرانس نوويل-اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Occitanie|فرانس اوڪيتاني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris 1st arrondissement|فرانس پيرس پهريون ارونڊيسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris and inner ring|فرانس پيرس ۽ اندروني رنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris|فرانس پيرس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Paris|پيرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pas-de-Calais|فرانس پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pays de la Loire|فرانس پئي دو لا لوئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Picardy|فرانس پڪارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Poitou-Charentes|فرانس پواتو-شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Provence-Alpes-Côte d'Azur|فرانس پرووانس-آلپس-ڪوٽ دازور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rennes|فرانس رين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rhône-Alpes|فرانس رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Roadstead of Brest|فرانس بريست روڊسٽيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Savoie|فرانس ساوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France South|ڏکڻ فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Strasbourg|فرانس اسٽراسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Toulouse|فرانس تولوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Upper Normandy|فرانس مٿين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vannes|فرانس وان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vaucluse|فرانس ووڪلوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vienne|فرانس ويين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France|فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Freiburg|فرائي برگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Guiana|فرينچ گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Polynesia|فرينچ پولينيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/FRG and West Berlin|ايف آر جي ۽ اولهه برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Germany|اولهه جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Futuna|فوتونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gabon|گيبون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gambia|گيمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gandhara|گنڌارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gard (Department) France|گارڊ (کاتو) فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/GDR|جي ڊي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Abkhazia|جارجيا ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Adjara|جارجيا ادجارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Guria|جارجيا گوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Imereti|جارجيا ايميريتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kakheti|جارجيا ڪاخيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kvemo Kartli|جارجيا ڪويمو ڪارتلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Mtskheta-Mtianeti|جارجيا مسخيتا-متيانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti|جارجيا راچا-ليچخومي ۽ ڪويمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Samegrelo-Zemo Svaneti|جارجيا ساميگريلو-زيمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Tbilisi|جارجيا تبليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia|جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (country)|جارجيا (ملڪ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/German Empire|جرمن سلطنت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany 1937|جرمني 1937]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Austria Switzerland|جرمني آسٽريا سوئٽزرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Baden-Württemberg|جرمني باڊن-ورٽمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baden-Württemberg|باڊن-ورٽمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bavaria|جرمني بويريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bavaria|بويريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin central|جرمني برلن مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin|جرمني برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Berlin|برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Brandenburg|جرمني برانڊنبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Brandenburg|برانڊنبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bremen|جرمني بريمن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bremen|بريمن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany coast|جرمني سامونڊي ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Frankfurt am Main|جرمني فرينڪفرٽ آم مائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Frankfurt am Main|فرينڪفرٽ آم مائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hamburg|جرمني هيمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hamburg|هيمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hesse|جرمني هيسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hesse|هيسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Karlsruhe|جرمني ڪارلسروهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karlsruhe|ڪارلسروهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Lower Saxony|جرمني هيٺيون سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Saxony|هيٺيون سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Mecklenburg-Vorpommern|جرمني ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mecklenburg-Vorpommern|ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Neckar|جرمني نيڪار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany North Rhine-Westphalia|جرمني نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Rhine-Westphalia|نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany NRW cut|جرمني اين آر ڊبليو ڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhenish Massif|جرمني رينش ميسف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhine|جرمني رائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhineland-Palatinate|جرمني رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhineland-Palatinate|رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saarland|جرمني سارلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saarland|سارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony-Anhalt|جرمني سيڪسني-انهالٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony-Anhalt|سيڪسني-انهالٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony|جرمني سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony|سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Schleswig-Holstein|جرمني شليسوگ-هولسٽائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Schleswig-Holstein|شليسوگ-هولسٽائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Thuringia|جرمني ٿورنگيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Thuringia|ٿورنگيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Weser|جرمني ويزر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany|جرمني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Deutschland|ڊائچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana Ashanti|گهانا اشانتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ashanti|اشانتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana|گهانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gibraltar|جبرالٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gilgit Baltistan|گلگت بلتستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Arlington|جي ايم يو آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Fairfax|جي ايم يو فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Golan Heights|گولان پهاڙيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gran Canaria|گران ڪناريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grand Lyon|گرانڊ ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Great Lakes|وڏيون ڍنڍون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Europe|وڏو يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Mexico City|گريٽر ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Athens central|يونان اٿينز مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Corfu|يونان ڪورفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Edessas|يونان ديموس ايديساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Skydras|يونان ديموس اسڪيدراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Aegean|يونان اتر ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Athens|يونان اتر اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Patras|يونان پاتراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Peloponnese|يونان پيلوپونيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Piraeus|يونان پيرائيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece South Aegean|يونان ڏکڻ ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Southern|ڏکڻ يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki central|يونان ٿيسالونيڪي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki|يونان ٿيسالونيڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Valley of Spercheios|يونان اسپيرخيئوس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece West Athens|يونان اولهه اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Disko Bay|گرين لينڊ ڊسڪو بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Nuuk|گرين لينڊ نوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern Tip|گرين لينڊ ڏاکڻي ڇيڙو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern|ڏکڻ گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Thule|گرين لينڊ ٿولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Upernavik Archipelago|گرين لينڊ اوپرناوڪ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland|گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grenada|گريناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guadeloupe|گواڊيلوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Alta Verapaz|گوئٽي مالا آلتا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Baja Verapaz|گوئٽي مالا باخا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chimaltenango|گوئٽي مالا چيمالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chiquimula|گوئٽي مالا چيڪيمولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Escuintla|گوئٽي مالا اسكوينتلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala Department|گوئٽي مالا گوئٽي مالا کاتو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala|گوئٽي مالا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Huehuetenango|گوئٽي مالا هوئهوئتينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Izabal|گوئٽي مالا ازابال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Jutiapa|گوئٽي مالا جوتياپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Petén|گوئٽي مالا پيٽين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Petén|گوئٽي مالا ايل پيٽين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quetzaltenango|گوئٽي مالا ڪويتزالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quiché|گوئٽي مالا ڪيچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Quiché|گوئٽي مالا ايل ڪيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Retalhuleu|گوئٽي مالا ريتالهو ليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepéquez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepequez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala San Marcos|گوئٽي مالا سان مارڪوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Santa Rosa|گوئٽي مالا سانتا روزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sololá|گوئٽي مالا سولولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala|گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea Conakry|گني ڪوناڪري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea-Bissau|گني بسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea|گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulf of Mexico|نار ميڪسيڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulripshi|گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guyana|گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haarlem including RK Bavo|هارليم، آر ڪي باوو سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haiti|هيٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harford|هارفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harrisonburg to Frederick|هيري سنبرگ کان فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Heves Gyöngyös|هيويش گيونگيوش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hillsboro Beaverton OR|هلزبورو بيورٽن، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hindu-Kush|هندو ڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hokuhoku Line|هوڪوهوڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Honduras|هونڊوراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong Island|هانگ ڪانگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong MTR|هانگ ڪانگ ايم ٽي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong urban core|هانگ ڪانگ شهري مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong|هانگ ڪانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Hermann Park|هيوسٽن هرمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Medical Center|هيوسٽن ميڊيڪل سينٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Memorial Park|هيوسٽن ميموريل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Museum District|هيوسٽن ميوزيم ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu City|سنچو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu County|سنچو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hualien County|هواليئن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Bács-Kiskun|هنگري باچ-ڪشڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Baranya|هنگري بارانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Békés|هنگري بيڪيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Borsod-Abaúj-Zemplén|هنگري بورشود-ابائوئي-زيمپلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Budapest|هنگري بڊاپسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Budapest|بڊاپسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Csongrád|هنگري چونگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Fejér|هنگري فيجير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Győr-Moson-Sopron|هنگري گيور-موشون-شوپرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Hajdú-Bihar|هنگري هائدو-بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Heves|هنگري هيويش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Jász-Nagykun-Szolnok|هنگري ياس-ناگيڪون-سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Komárom-Esztergom|هنگري ڪوماروم-ايسٽرگوم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Nógrád|هنگري نوگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Pest|هنگري پيشت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Somogy|هنگري شوموگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Szabolcs-Szatmár-Bereg|هنگري سابولچ-ساتمار-بيرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Tolna|هنگري ٽولنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Vas|هنگري واش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Veszprém|هنگري ويسپريم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Zala|هنگري زالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary|هنگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iberia|آئيبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iceland|آئس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ilam Iran|ايلام، ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Agra Administrative|ڀارت آگرا انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ahmedabad|ڀارت احمد آباد]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andaman and Nicobar Islands|ڀارت انڊمان ۽ نڪوبار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andhra Pradesh|ڀارت آنڌرا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Arunachal Pradesh|ڀارت اروناچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Assam|ڀارت آسام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bengaluru|ڀارت بينگلورو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Bangalore|ڀارت بنگلور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bhopal|ڀارت ڀوپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bihar|ڀارت بهار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bihar|بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chandigarh|ڀارت چندي ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chennai|ڀارت چنئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chhattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Chattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Dadra and Nagar Haveli|ڀارت دادرا ۽ نگر حويلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi central|ڀارت دهلي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi|ڀارت دهلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India New Delhi|ڀارت نئين دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Goa|ڀارت گوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Greater Jaipur|ڀارت گريٽر جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Gujarat|ڀارت گجرات]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Haryana|ڀارت هريانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Himachal Pradesh|ڀارت هماچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jaipur|ڀارت جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jammu and Kashmir|ڀارت ڄمون ۽ ڪشمير]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jammu and Kashmir|ڄمون ۽ ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jharkhand|ڀارت جهارکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Karnataka|ڀارت ڪرناٽڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karnataka|ڪرناٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kerala|ڀارت ڪيرالا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kerala|ڪيرالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kochi|ڀارت ڪوچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kolkata|ڀارت ڪولڪتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kollam|ڀارت ڪولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ladakh|ڀارت لداخ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ladakh|لداخ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Lakshadweep|ڀارت لڪشديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Madhya Pradesh|ڀارت مڌيا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Maharashtra|ڀارت مهاراشٽر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maharashtra|مهاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Manipur|ڀارت مني پور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Meghalaya|ڀارت ميگھاليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mizoram|ڀارت ميزورام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mumbai|ڀارت ممبئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mumbai|ممبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Nagaland|ڀارت ناگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Odisha|ڀارت اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Orissa|ڀارت اوڙيسا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Odisha|اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Orissa|اوڙيسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Patna|ڀارت پٽنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Puducherry|ڀارت پڊوچيري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Pondicherry|ڀارت پانڊيچيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Punjab|ڀارت پنجاب]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Rajasthan|ڀارت راجستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rajasthan|راجستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Sikkim|ڀارت سکم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tamil Nadu|ڀارت تامل ناڊو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamil Nadu|تامل ناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Telangana|ڀارت تلنگانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tiruchirapalli|ڀارت تروچيراپلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tripura|ڀارت تريپورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh Varanasi|ڀارت اتر پرديش وارانسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh|ڀارت اتر پرديش]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttar Pradesh|اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttarakhand|ڀارت اترکنڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttarakhand|اترکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India West Bengal|ڀارت اولهه بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India|ڀارت]] :[[ماڊيول:Location map/data/India2|ڀارت2]] :[[ماڊيول:Location map/data/India3|ڀارت3]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indian Ocean|هندي سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Aceh|انڊونيشيا آچيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bacan|انڊونيشيا باچان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Badung Regency|انڊونيشيا بادونگ ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bali|انڊونيشيا بالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Balikpapan|انڊونيشيا بالڪ پاپن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bandung|انڊونيشيا بانڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banggai|انڊونيشيا بانگائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung Islands|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banten|انڊونيشيا بانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banyuwangi Regency|انڊونيشيا بانيووانگي ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bekasi|انڊونيشيا بيڪاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bengkulu|انڊونيشيا بينگڪولو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bintan|انڊونيشيا بنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bird's Head Peninsula|انڊونيشيا برڊز هيڊ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bogor Regency|انڊونيشيا بوگور ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bojonegoro Regency|انڊونيشيا بوجونيگورو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Java|انڊونيشيا مرڪزي جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Kalimantan|انڊونيشيا مرڪزي ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Papua|انڊونيشيا مرڪزي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Sulawesi|انڊونيشيا مرڪزي سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Denpasar|انڊونيشيا دينپاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Depok|انڊونيشيا ديپوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Barito Regency|انڊونيشيا اوڀر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Java|انڊونيشيا اوڀر جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kalimantan|انڊونيشيا اوڀر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اوڀر ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Nusa Tenggara|انڊونيشيا اوڀر نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Flores|انڊونيشيا فلوريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gorontalo|انڊونيشيا گورونتالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gunung Mas Regency|انڊونيشيا گونونگ ماس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Halmahera|انڊونيشيا هلماهيرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Highland Papua|انڊونيشيا پهاڙي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jabodetabek|انڊونيشيا جابوديتابيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jambi|انڊونيشيا جامبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Java|انڊونيشيا جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kalimantan|انڊونيشيا ڪليمنتان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Borneo|انڊونيشيا بورنيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southern Borneo|انڊونيشيا ڏکڻ بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kapuas Regency|انڊونيشيا ڪاپواس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Karanganyar Regency|انڊونيشيا ڪرنگانيار ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Katingan Regency|انڊونيشيا ڪاتينگان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kebumen Regency|انڊونيشيا ڪيبومن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kulon Progo Regency|انڊونيشيا ڪولون پروگو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lamandau Regency|انڊونيشيا لاماندائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lampung|انڊونيشيا لامپونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lesser Sunda Islands|انڊونيشيا ننڍا سندا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Nusa Tenggara Islands|انڊونيشيا نوسا تينگارا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lombok|انڊونيشيا لومبوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Majalengka Regency|انڊونيشيا مجالينگڪا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Makassar|انڊونيشيا مڪاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ۽ اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku Islands and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ٻيٽ ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku|انڊونيشيا مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Manado|انڊونيشيا مناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Medan|انڊونيشيا ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Murung Raya Regency|انڊونيشيا مورونگ رايا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Barito Regency|انڊونيشيا اتر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Kalimantan|انڊونيشيا اتر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Maluku|انڊونيشيا اتر مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sulawesi|انڊونيشيا اتر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sumatra|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palangka Raya|انڊونيشيا پالانگڪا رايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palembang|انڊونيشيا پالمبانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Papua|انڊونيشيا پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Poso|انڊونيشيا پوسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia provinces|انڊونيشيا صوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Pulang Pisau Regency|انڊونيشيا پولانگ پيسائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Purworejo Regency|انڊونيشيا پوروريجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Raja Ampat|انڊونيشيا راجا امپات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau Islands|انڊونيشيا رياو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau|انڊونيشيا رياو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Samarinda|انڊونيشيا سمارندا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands Regency|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Semarang|انڊونيشيا سيمارانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seram|انڊونيشيا سيرام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seruyan Regency|انڊونيشيا سيرويان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sidoarjo Regency|انڊونيشيا سيدوارجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Barito Regency|انڊونيشيا ڏکڻ باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Kalimantan|انڊونيشيا ڏکڻ ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Papua|انڊونيشيا ڏکڻ پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sumatra|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southeast Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ اوڀر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southwest Papua|انڊونيشيا ڏکڻ اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Capital Region of Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا خاص گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Region of Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا خاص علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sukamara Regency|انڊونيشيا سوڪامارا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula|انڊونيشيا سولا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula Islands|انڊونيشيا سولا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi|انڊونيشيا سولاويسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Celebes|انڊونيشيا سيليبيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi Topography|انڊونيشيا سولاويسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra North|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra South|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra|انڊونيشيا سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumba|انڊونيشيا سمبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumbawa|انڊونيشيا سمباوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Surabaya|انڊونيشيا سورابايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Tanah Laut Regency|انڊونيشيا تانه لاوت ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Java|انڊونيشيا اولهه جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kalimantan|انڊونيشيا اولهه ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اولهه ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Nusa Tenggara|انڊونيشيا اولهه نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Papua|انڊونيشيا اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sulawesi|انڊونيشيا اولهه سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sumatra|انڊونيشيا اولهه سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Western New Guinea|انڊونيشيا اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia New Guinea|انڊونيشيا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia|انڊونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran Tehran|ايران تهران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran|ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Arbil|عراق اربيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Baghdad|عراق بغداد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Mosul|عراق موصل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq|عراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraqi Kurdistan|عراقي ڪردستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Athy|آئرلينڊ اٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Castledermot|آئرلينڊ ڪاسلڊرموٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Central Dublin|آئرلينڊ مرڪزي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Clonfert|آئرلينڊ ڪلونفرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Cork Central|آئرلينڊ ڪارڪ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Carlow|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cavan|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Clare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪليئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cork|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Donegal|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊونيگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Dublin|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Galway|آئرلينڊ ڪائونٽي گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kerry|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kildare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Dublin|آئرلينڊ ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Ennis|آئرلينڊ اينِس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Galway|آئرلينڊ گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Kildare|آئرلينڊ ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Loughrea|آئرلينڊ لاخريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Tuam|آئرلينڊ ٽوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Youghal|آئرلينڊ يوگل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland|آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Isle of Man|آئل آف مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel ashkelon|اسرائيل اشڪيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel binyamin|اسرائيل بنيامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel center ta|اسرائيل مرڪز تي اي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel gaza|اسرائيل غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Golan|اسرائيل گولان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Greater Tel Aviv|اسرائيل گريٽر تل ابيب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel haifa|اسرائيل حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jerusalem|اسرائيل يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jezreel|اسرائيل يزرعيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Nazareth to Nitzana|اسرائيل ناصره کان نيتزانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel negev mt|اسرائيل نيگيو جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north haifa|اسرائيل اتر حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north negev|اسرائيل اتر نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northeast|اسرائيل اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest negev|اسرائيل اتر اولهه نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest|اسرائيل اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel shomron|اسرائيل شومرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel south wb|اسرائيل ڏکڻ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel|اسرائيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Beyoglu|استنبول بي اوغلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Fatih|استنبول فاتح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul|استنبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Abruzzo|اٽلي ابروزو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Abruzzo|ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Aosta Valley|اٽلي آئوستا وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Apulia|اٽلي اپوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Apulia|اپوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Basilicata|اٽلي باسيليڪاتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Bergamo|اٽلي برگامو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Brescia|اٽلي بريشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Calabria|اٽلي ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Campania|اٽلي ڪامپانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Emilia-Romagna|اٽلي ايميليا-رومانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Friuli-Venezia Giulia|اٽلي فريولي-وينيزيا جوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lazio|اٽلي لازيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lazio|لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Liguria|اٽلي لگوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lombardy|اٽلي لومبارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Marche|اٽلي مارڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan admin|اٽلي ميلان انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan Central|اٽلي مرڪزي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan|اٽلي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Molise|اٽلي موليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy North|اتر اٽلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Italy|اتر اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Parma|اٽلي پارما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Piedmont|اٽلي پيڊمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Reggio Calabria|اٽلي ريگيو ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome Antiquity|اٽلي قديم روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome|اٽلي روم]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rome|روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sardinia|اٽلي سارڊينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sardinia|سارڊينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sicily|اٽلي سسلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sicily|سسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South Tyrol|اٽلي ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South|ڏکڻ اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Trentino-South Tyrol|اٽلي ترينتينو-ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Turin|اٽلي تورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Tuscany|اٽلي ٽسڪني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tuscany|ٽسڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Umbria|اٽلي امبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Varese|اٽلي واريزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venetian Lagoon|اٽلي وينيسيائي لاگون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venetian Lagoon|وينيسيائي لاگون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Veneto|اٽلي وينيتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venice|اٽلي وينس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venezia|وينيزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy|اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/İzmir|ازمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jakarta Metropolitan Area|جڪارتا ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jamaica|جميڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aichi Prefecture|جاپان آئچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Akita|جاپان اڪيتا اڪيتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Honjo|جاپان اڪيتا هونجو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Katagami|جاپان اڪيتا ڪاتاگامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nikaho|جاپان اڪيتا نڪاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nishime|جاپان اڪيتا نشيمي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Prefecture|جاپان اڪيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aomori Prefecture|جاپان آوموري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Chiba Prefecture|جاپان چيبا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan complete|جاپان مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Dewa|جاپان ديوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ehime Prefecture|جاپان ايهيمي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukui Prefecture|جاپان فوڪوئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka city|جاپان فوڪوئوڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka Prefecture|جاپان فوڪوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukushima Prefecture|جاپان فوڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gifu Prefecture|جاپان گيفو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Greater Tokyo area|جاپان گريٽر ٽوڪيو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gunma Prefecture|جاپان گنما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hiroshima Prefecture|جاپان هيروشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hokkaido|جاپان هوڪائيدو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hyogo Prefecture|جاپان هيوگو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ibaraki Prefecture|جاپان اباراڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Kanazawa|جاپان ايشيڪاوا ڪانازاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Prefecture|جاپان ايشيڪاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Iwate Prefecture|جاپان ايواتي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagawa Prefecture|جاپان ڪاگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Kagoshima|جاپان ڪاگوشيما ڪاگوشيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Prefecture|جاپان ڪاگوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanagawa Prefecture|جاپان ڪاناگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kansai|جاپان ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto Chubu Kansai|جاپان ڪانتو چوبو ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto|جاپان ڪانتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kobe|جاپان ڪوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kochi Prefecture|جاپان ڪوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kumamoto Prefecture|جاپان ڪوماموتو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto city|جاپان ڪيوٽو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto|جاپان ڪيوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto Prefecture|جاپان ڪيوٽو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyushu|جاپان ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Mie Prefecture|جاپان ميئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyagi Prefecture|جاپان مياگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyazaki Prefecture|جاپان ميازڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano city|جاپان ناگانو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano Prefecture|جاپان ناگانو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagasaki Prefecture|جاپان ناگاساڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nara Prefecture|جاپان نارا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Niigata Prefecture|جاپان نيگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Oita Prefecture|جاپان اوئيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okayama Prefecture|جاپان اوڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okinawa Prefecture|جاپان اوڪيناوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Osaka Prefecture|جاپان اوساڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ryukyu Islands|جاپان ريوڪيو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saga Prefecture|جاپان ساگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saitama Prefecture|جاپان سائيتاما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shiga Prefecture|جاپان شيگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shimane Prefecture|جاپان شيماني پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shizuoka Prefecture|جاپان شيزوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tochigi Prefecture|جاپان توچيگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku Region|جاپان توهوڪو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku|جاپان توهوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokushima Prefecture|جاپان توڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo Bay and Boso Peninsula|جاپان ٽوڪيو بي ۽ بوسو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo city|جاپان ٽوڪيو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tokyo city|ٽوڪيو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo|جاپان ٽوڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tottori Prefecture|جاپان توتوري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Toyama Prefecture|جاپان توياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Wakayama Prefecture|جاپان واڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Prefecture|جاپان ياماگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tendo|جاپان ياماگاتا تيندو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tsuruoka|جاپان ياماگاتا تسوروئوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamaguchi Prefecture|جاپان ياماگوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamanashi Prefecture|جاپان ياماناشي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yokohama|جاپان يوڪوهاما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan|جاپان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jász-Nagykun-Szolnok Szolnok|ياس-ناگيڪون-سولنوڪ سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem East Central|يروشلم اوڀر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem|يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jhalokati|جهالوڪاٺي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jonava District Municipality|جوناوا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan Amman|اردن عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan|اردن]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Echigo Line|جي آر ايچيگو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Hakushin Line|جي آر هاڪوشن لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Shin'etsu Main Line|جي آر شين ايتسو مين لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Tadami Line|جي آر تادامي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Yahiko Line|جي آر ياهيڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kaohsiung|ڪائوشيونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram relief|قراقرم رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram|قراقرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kashmir|ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kathmandu|کٽمنڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan Baikonur Cosmodrome|قزاقستان بائيڪونور ڪوسموڊروم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan|قزاقستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kėdainiai District Municipality|ڪيدائينيا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Mombasa|ڪينيا ممباسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Nairobi|ڪينيا نيروبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nairobi|نيروبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Rift Valley-Western|ڪينيا رفٽ وادي-اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya|ڪينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Khyber Pakhtunkhwa|خيبر پختونخوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of Hungary|هنگري جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of the East Angles|ايسٽ اينگلز جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kiribati|ڪريباتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Klaipėda|ڪلايپيدا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Korea|ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kosovo|ڪوسوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Krkonoše central|مرڪزي ڪرڪونوشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kuwait|ڪويت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Batken District|ڪرغزستان باتڪن علائقو باتڪن ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Leilek District|ڪرغزستان باتڪن علائقو ليليڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl north|ڪرغزستان چوئي جايئل اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl South|ڪرغزستان چوئي جايئل ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District north|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District south|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Chuy District|ڪرغزستان چوئي علائقو چوئي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Kemin District|ڪرغزستان چوئي علائقو ڪيمين ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Moskva District|ڪرغزستان چوئي علائقو ماسڪوا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Panfilov District|ڪرغزستان چوئي علائقو پانفيلوف ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Sokuluk District|ڪرغزستان چوئي علائقو سوڪولوڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Ysyk-Ata District|ڪرغزستان چوئي علائقو ايسڪ-اتا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Osh Region Chong-Alay District|ڪرغزستان اوش علائقو چونگ-الائي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan|ڪرغزستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyushu|ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Laos|لائوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils municipality|لاتويا دائوگا وپلس ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils|لاتويا دائوگا وپلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga metropolitan|لاتويا ريگا ميٽروپوليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga|لاتويا ريگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia|لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon Beirut|لبنان بيروت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon|لبنان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesotho|ليسوتھو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles|ننڍا انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Levant|لَوانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lewis & Clark College Campus|ليوس ۽ ڪلارڪ ڪاليج ڪيمپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liberia|لائبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Benghazi|لبيا بنغازي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli Old City|لبيا طرابلس پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli|لبيا طرابلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya|لبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liechtenstein|لختن شتائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lika N Dalmatia W Bosnia|ليڪا اتر ڊالماٽيا اولهه بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Limassol municipalities with quarters|ليماسول ميونسپلٽيون ڪوارٽرن سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jonava|لٿوانيا جوناوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jurbarkas District Municipality|لٿوانيا جوربارڪاس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Kaunas|لٿوانيا ڪائوناس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Šilalė District Municipality|لٿوانيا شيلالي ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Varėna District Municipality|لٿوانيا وارينا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Vilnius|لٿوانيا ولنيوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania|لٿوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lower Egypt|هيٺيون مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Diekirch|لڪسمبرگ ڊيڪرش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Grevenmacher|لڪسمبرگ گريوينماخر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg|لڪسمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luzon|لوزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma On Shan|ما آن شان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma-Ka-Ja-Wan Scout Reservation|ما-ڪا-جا-وان اسڪائوٽ ريزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Macau|مڪائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Macau|چين مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Madagascar|مڊگاسڪر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Magallanes and Chilean Antarctica Region|مگالانس ۽ چلي انٽارڪٽڪا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malawi|ملاوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Borneo|ملائيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia District|ملائيشيا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia East|اوڀر ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Iskandar|ملائيشيا اسكندر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Iskandar Puteri|ملائيشيا جوهور اسكندر پوتري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Johor Bahru|ملائيشيا جوهور جوهور بهرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor|ملائيشيا جوهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah Alor Setar|ملائيشيا قدح الور ستار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah|ملائيشيا قدح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kelantan|ملائيشيا ڪلانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur central|ملائيشيا ڪوالالمپور مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur subdistrict|ملائيشيا ڪوالالمپور ذيلي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur|ملائيشيا ڪوالالمپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca Malacca City|ملائيشيا ملاڪا ملاڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca|ملائيشيا ملاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Negeri Sembilan Seremban|ملائيشيا نِگري سِمبيلان سرمبان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Pahang|ملائيشيا پاهانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town central|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town streets|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang|ملائيشيا پينانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Penang|پينانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak Ipoh|ملائيشيا پيراق ايپوه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak|ملائيشيا پيراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sabah Kota Kinabalu|ملائيشيا صباح ڪوٽا ڪينابالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Kuching|ملائيشيا سراواڪ ڪچنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Miri|ملائيشيا سراواڪ ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Petaling Jaya|ملائيشيا سيلانگور پيتالنگ جايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Shah Alam|ملائيشيا سيلانگور شاهه عالم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor|ملائيشيا سيلانگور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Terengganu Kuala Terengganu|ملائيشيا ترنگانو ڪوالا ترنگانو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia West|اولهه ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia|ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Addu|مالديپ ادو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Alif|مالديپ ها الف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Dhaalu|مالديپ ها ڌالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives|مالديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mali|مالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malta|مالٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manchester Metrolink|مانچسٽر ميٽرولنڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mandatory Palestine|لازمي فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila Rizal Park|منيلا رزال پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila|منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marquesas Islands|مارڪيساس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marshall Islands|مارشل ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Marshall islands|مارشل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Martinique|مارٽينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts Essex County|ميساچوسٽس ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massies Corner to Mount Airy|ميسي ڪارنر کان مائونٽ ائري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritania|موريتانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritius|موريشس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean east|اوڀر ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean|ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/megaregion of United States|آمريڪا جو ميگا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesoamerica|ميسوآمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesopotamia|ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Aguascalientes|ميڪسيڪو اَگواسڪالينتيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California Sur|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا سور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California Sur|باخا ڪليفورنيا سور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California|باخا ڪليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Campeche|ميڪسيڪو ڪامپيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chiapas|ميڪسيڪو چياپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiapas|چياپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chihuahua|ميڪسيڪو چيواوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Central|ميڪسيڪو شهر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Centro Historico|ميڪسيڪو شهر تاريخي مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Reforma Angel to Diana|ميڪسيڪو شهر ريفورما اينجل کان ڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Southwest|ميڪسيڪو شهر ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City urban area|ميڪسيڪو شهر شهري علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Coahuila|ميڪسيڪو ڪوئاهويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Colima|ميڪسيڪو ڪوليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Cozumel|ميڪسيڪو ڪوزوميل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Durango|ميڪسيڪو دورنگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Federal District|ميڪسيڪو وفاقي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Greater Guadalajara|ميڪسيڪو گريٽر گوادالاخارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guanajuato|ميڪسيڪو گواناخواتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guerrero|ميڪسيڪو گيريرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Hidalgo|ميڪسيڪو هيدالگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Jalisco|ميڪسيڪو خاليسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Mexico City|ميڪسيڪو ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Michoacán|ميڪسيڪو ميچواڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Morelos|ميڪسيڪو موريلوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nayarit|ميڪسيڪو ناياريت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nuevo León|ميڪسيڪو نوئيبو ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Oaxaca|ميڪسيڪو اوهاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Puebla|ميڪسيڪو پويبلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Querétaro|ميڪسيڪو ڪيريٽارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Quintana Roo|ميڪسيڪو ڪنتانا رو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico San Luis Potosí|ميڪسيڪو سان لوئس پوتوسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sinaloa|ميڪسيڪو سينالوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sonora|ميڪسيڪو سونورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico State of Mexico|ميڪسيڪو ميڪسيڪو رياست]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tabasco|ميڪسيڪو تباسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tamaulipas|ميڪسيڪو تاماولپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamaulipas|تاماولپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana Centro|ميڪسيڪو تيخوانا سينٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana|ميڪسيڪو تيخوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tlaxcala|ميڪسيڪو تلاسڪالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Veracruz|ميڪسيڪو ويراڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Yucatán|ميڪسيڪو يوڪاتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Zacatecas|ميڪسيڪو زاڪاتيڪاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zacatecas|زاڪاتيڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico|ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Miaoli County|مياولي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Michigan Grand Rapids|مشيگن گرينڊ ريپڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Micronesia|مائڪرونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East|وچ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East2|وچ اوڀر2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Midtown Atlanta|مڊٽائون اٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mindanao|منداناو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Anenii Noi|مالدووا انيني نوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cahul|مالدووا ڪاهول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cantemir|مالدووا ڪانتيمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Edineț|مالدووا ايدينيتس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Găgăuzia|مالدووا گاگائوزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Hîncești|مالدووا هينچيشتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Leova|مالدووا ليووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Nisporeni|مالدووا نيسپوريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Transnistria|مالدووا ٽرانسنسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Ungheni|مالدووا اونگيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova|مالدووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Monaco|موناڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mongolia|منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Montenegro|مونٽينيگرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moon|چنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco Greater Casablanca|مراڪش گريٽر ڪاسابلانڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco|مراڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow Metro|ماسڪو ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow|ماسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mount Athos|مائونٽ ايٿوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mozambique|موزمبيق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myanmar|ميانمار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myoko Haneuma Line|ميوڪو هانيوما لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Namibia|نميبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nantou County|نانتو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Napa County|ناپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/NATO|نيٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nauru|نائورو]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1941 east|اين ڊي ايڇ 1941 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1943 east|اين ڊي ايڇ 1943 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH|اين ڊي ايڇ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Near East|ويجهو اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Bagmati Province|نيپال باگمتي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Chapakot|نيپال چاپاڪوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chapakot|چاپاڪوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Gandaki Province|نيپال گنداڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Karnali Province|نيپال ڪرنالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Lumbini Province|نيپال لمبيني صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Province1|نيپال صوبو1]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Madhesh Province|نيپال مڌيش صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Putalibazar|نيپال پوتلي بازار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Putalibazar|پوتلي بازار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Sudurpashchim Province|نيپال سودورپشچم صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Syangja District|نيپال سيانگجا ضلعو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Syangja|سيانگجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal|نيپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands (Lesser Antilles)|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ (ننڍا انٽيليس)]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Central|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Greater|نيدرلينڊز گريٽر ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam metro station|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم ميٽرو اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Antilles|نيدرلينڊز انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Drenthe|نيدرلينڊز ڊرينٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Dutch railway station|نيدرلينڊز ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dutch railway station|ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland (plain)|نيدرلينڊز فليوولينڊ (ميدان)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland|نيدرلينڊز فليوولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Friesland|نيدرلينڊز فريزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Gelderland|نيدرلينڊز گيلڊرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Groningen|نيدرلينڊز گروننگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Haarlem|نيدرلينڊز هارليم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Limburg|نيدرلينڊز لمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Brabant|نيدرلينڊز اتر برابانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Holland|نيدرلينڊز اتر هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Overijssel|نيدرلينڊز اوورائيسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad N|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad NO|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad ZW|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands RandstadRail station|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ريل اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Rotterdam|نيدرلينڊز روٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands South Holland|نيدرلينڊز ڏکڻ هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Utrecht|نيدرلينڊز اوترخت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zeeland|نيدرلينڊز زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zuiderzee Works|نيدرلينڊز زائڊرزي ورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands|نيدرلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia Maré|نيو ڪيلڊونيا ماري]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia|نيو ڪيلڊونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Guinea|نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/New York City Railroads|نيو يارڪ شهر ريلويون]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Auckland|نيوزيلينڊ آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Banks Peninsula|نيوزيلينڊ بئنڪس اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch street|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin area|نيوزيلينڊ ڊنيڊن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin|نيوزيلينڊ ڊنيڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Fiordland|نيوزيلينڊ فيورڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Invercargill street|نيوزيلينڊ انورڪارگل گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough|نيوزيلينڊ مارلبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough Sounds|نيوزيلينڊ مارلبرو سائونڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand North Island|نيوزيلينڊ اتر ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Island|اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Northland|نيوزيلينڊ نارٿلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northland|نارٿلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Otago peninsula|نيوزيلينڊ اوٽاگو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Outlying Islands|نيوزيلينڊ ٻاهرين ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Port Hills|نيوزيلينڊ پورٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand South Island|نيوزيلينڊ ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Taranaki|نيوزيلينڊ تراناڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Taranaki|تراناڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand transparent|نيوزيلينڊ شفاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Wellington|نيوزيلينڊ ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand West Coast|نيوزيلينڊ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand|نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nicaragua|نڪاراگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niger|نائيجر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria Lagos|نائيجيريا لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria|نائيجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nihonkai Hisui Line|نيهونڪائي هيسوئي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niigata Bypass|نيگاتا بائي پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nile|نيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niue|نيوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nordenskiöld Archipelago|نورڊينشيلڊ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norfolk Island|نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North America|اتر آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Atlantic|اتر ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North East England|اتر اوڀر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Italy 1905 relief|اتر اٽلي 1905 رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Korea|اتر ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Nicosia|اتر نڪوسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Pacific|اتر پئسفڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Sea|اتر سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North West England|اتر اولهه انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern and Central Europe|اتر ۽ مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Egypt|اتر مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Armagh|اتر آئرلينڊ آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Coleraine|اتر آئرلينڊ ڪولرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Antrim|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي اينٽرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Armagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Fermanagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي فرمانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Londonderry|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Tyrone|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي ٽائرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Downpatrick|اتر آئرلينڊ ڊائون پيٽرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Londonderry|اتر آئرلينڊ لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Newtownards|اتر آئرلينڊ نيوٽائونارڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Agder|ناروي اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Agder|اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Akershus|ناروي آڪرشهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Akershus|آڪرشهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Aust-Agder|ناروي اوست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aust-Agder|اوست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Bouvet Island|ناروي بووي ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bouvet Island|بووي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Buskerud|ناروي بوسڪرود]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Finnmark|ناروي فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Finnmark|فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hedmark|ناروي هيدمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hordaland|ناروي هورڊالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hordaland|هورڊالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Innlandet|ناروي انلينڊيت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Innlandet|انلينڊيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Jan Mayen|ناروي يان ماين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jan Mayen|يان ماين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Møre og Romsdal|ناروي موره او رومسدال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Møre og Romsdal|موره او رومسدال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nord-Trøndelag|ناروي نورد-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nordland|ناروي نوردلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nordland|نوردلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway North|اتر ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oppland|ناروي اوپلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oppland|اوپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo Central|ناروي اوسلو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo|ناروي اوسلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Østfold|ناروي اوستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Rogaland|ناروي روگالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rogaland|روگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sogn og Fjordane|ناروي سوگن او فيورداني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sogn og Fjordane|سوگن او فيورداني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sør-Trøndelag|ناروي سور-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway South|ڏکڻ ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Telemark|ناروي ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms og Finnmark|ناروي ٽرومس او فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms og Finnmark|ٽرومس او فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms|ناروي ٽرومس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms|ٽرومس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Trøndelag|ناروي ٽروندلاگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Trøndelag|ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vest-Agder|ناروي ويست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vest-Agder|ويست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold og Telemark|ناروي ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold og Telemark|ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold|ناروي ويستفولڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold|ويستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestland|ناروي ويستلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestland|ويستلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Viken|ناروي ويڪن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Viken|ويڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway|ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Novska Virovitica Orahovica|نووسڪا ويرووٽيڪا اوراهووٽسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/NRL|اين آر ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Occupied Yugoslavia|قبضي هيٺ يوگوسلاويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oceania|اوشينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Old Jerusalem|پراڻو يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oman|عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oran|اوران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oregon State University OR|اوريگن اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ottoman Empire1914|عثماني سلطنت 1914]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pacific Ocean|پئسفڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Balochistan|پاڪستان بلوچستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Balochistan Pakistan|بلوچستان پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Karachi|پاڪستان ڪراچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karachi|ڪراچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Lahore|پاڪستان لاهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Punjab|پاڪستان پنجاب]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Punjab Pakistan|پنجاب پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Sindh|پاڪستان سنڌ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sindh|سنڌ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan|پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palau|پلائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palawan|پالاوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestine Gaza|فلسطين غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestinian territories|فلسطيني علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Palestine|فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pamir|پامير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Bocas del Toro Province|پاناما بوڪاس ڊيل تورو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Chiriquí Province|پاناما چيريڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Coclé Province|پاناما ڪوڪلي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Colón Province|پاناما ڪولون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Emberá-Wounaan|پاناما ڪومارڪا ايمبيرا-وونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Guna Yala|پاناما ڪومارڪا گونا يالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Ngäbe-Buglé|پاناما ڪومارڪا نگابي-بوگلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Darién Province|پاناما دارين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Herrera Province|پاناما هيريرا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Los Santos Province|پاناما لوس سانتوس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Panamá Province|پاناما پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Veraguas Province|پاناما ويراگواس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama West Panamá Province|پاناما اولهه پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama|پاناما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Bougainville Island|پاپوا نيو گني بوگن ويل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea East New Britain|پاپوا نيو گني اوڀر نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Gulf Province|پاپوا نيو گني گلف صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae urban|پاپوا نيو گني لاي شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae|پاپوا نيو گني لاي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Britain and Ireland|پاپوا نيو گني نيو برٽن ۽ آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Ireland|پاپوا نيو گني نيو آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Sandaun Province|پاپوا نيو گني سانڊائون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea West New Britain|پاپوا نيو گني اولهه نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea|پاپوا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pará|پارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraguay|پيراگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraná|پارانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Patuakhali|پتوآکالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penang International Airport destinations|پينانگ بين الاقوامي هوائي اڏي جون منزلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penghu County|پينگهو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perlis|پرليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perm|پرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Persian Gulf|فارسي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Daniel Alcides Carrión Province|پيرو دانيئل السيدس ڪاريون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Lima|پيرو ليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Loreto|پيرو لوريٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Tacna|پيرو تاڪنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru|پيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philadelphia|فلاڊلفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Benguet|فلپائن بينگيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Metro Manila|فلپائن ميٽرو منيلا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Manila|ميٽرو منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Nueva Ecija|فلپائن نيووا ايسيجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 1st|فلپائن والينزويلا پهريون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 2nd|فلپائن والينزويلا ٻيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Visayas|فلپائن ويساياس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines|فلپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pichilemu|پيچيلمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pingtung County|پنگٽنگ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pirojpur|پيروجپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland 1939|پولينڊ 1939]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland Greater Poland Voivodeship|پولينڊ گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Greater Poland Voivodeship|گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Hel|پولينڊ ھيل]] :[[Module:Location map/data/Poland Krakow Central|پولينڊ ڪراڪوف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lesser Poland Voivodeship|پولينڊ ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lesser Poland Voivodeship|ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lodz central|پولينڊ ووچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Łódź Voivodeship|پولينڊ ووچ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Łódź Voivodeship|ووچ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lower Silesian Voivodeship|پولينڊ لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Silesian Voivodeship|لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin central|پولينڊ لبلن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin Voivodeship|پولينڊ لبلن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lublin Voivodeship|لبلن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lubusz Voivodeship|پولينڊ لبوش وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Masovian Voivodeship|پولينڊ ماسويئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Opole Voivodeship|پولينڊ اوپولي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Opole Voivodeship|اوپولي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podkarpackie Voivodeship|پولينڊ پوڊڪارپاتسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podlaskie Voivodeship|پولينڊ پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Podlaskie Voivodeship|پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Pomeranian Voivodeship|پولينڊ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Pomeranian Voivodeship|پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Silesian Voivodeship|پولينڊ سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Silesian Voivodeship|سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Świętokrzyskie Voivodeship|پولينڊ شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Świętokrzyskie Voivodeship|شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Szczecin|پولينڊ شچچين]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnów|پولينڊ تارنوو]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnowskie Góry County|پولينڊ تارنوفسڪي گوري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Poland Warmian-Masurian Voivodeship|پولينڊ وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Warmian-Masurian Voivodeship|وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Warsaw central|پولينڊ وارسا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland West Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/West Pomeranian Voivodeship|ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Wrocław|پولينڊ وروتسواف]] :[[Module:Location map/data/Poland|پولينڊ]] :[[Module:Location map/data/Portland State University OR|پورٽلينڊ اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Corvo|پرتگال ازورس ڪوروو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Faial|پرتگال ازورس فيائل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Flores|پرتگال ازورس فلورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Graciosa|پرتگال ازورس گراسيوزا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Pico|پرتگال ازورس پيڪو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Santa Maria|پرتگال ازورس سانتا ماريا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Jorge|پرتگال ازورس سائو جورج]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Miguel|پرتگال ازورس سائو ميگوئل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Terceira|پرتگال ازورس ترسيرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores|پرتگال ازورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Coimbra municipality|پرتگال ڪوئمبرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Lisbon|پرتگال لزبن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Madeira|پرتگال ماديرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Nature Park of Santa Maria|پرتگال سانتا ماريا جو فطري پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Portugal Norte|پرتگال نورتي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Porto Foz de Douro|پرتگال پورتو فوز ڊي دورو]] :[[Module:Location map/data/Portugal topographic|پرتگال جاگرافيائي]] :[[Module:Location map/data/Portugal|پرتگال]] :[[Module:Location map/data/Prince William area|پرنس وليم علائقو]] :[[Module:Location map/data/Principe|پرنسپي]] :[[Module:Location map/data/Pyongyang|پيونگ يانگ]] :[[Module:Location map/data/Pyrenees|پيرينيز]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Daayen|قطر الضعاين]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Khor|قطر الخور]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Shamal|قطر الشمال]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Wakrah Municipality|قطر الوڪرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Qatar Doha|قطر دوحا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Umm Salal|قطر ام صلال]] :[[Module:Location map/data/Qatar|قطر]] :[[Module:Location map/data/Quebec City|ڪيوبيڪ شهر]] :[[Module:Location map/data/Quebec South|ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[Module:Location map/data/Reed College Portland OR|ريڊ ڪاليج پورٽلينڊ، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh (de facto)|جمھوريه آرتساخ، بالفعل]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh|جمھوريه آرتساخ]] :[[Module:Location map/data/Republic of North Macedonia|جمھوريه اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Macedonia|مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/North Macedonia|اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Republic of Macedonia|جمھوريه مقدونيا]] :[[Module:Location map/data/Republic of the Congo|جمھوريه ڪانگو]] :[[Module:Location map/data/Republika Srpska|ريپبلڪا سرپسڪا]] :[[Module:Location map/data/Réunion|ري يونيئن]] :[[Module:Location map/data/Romania Alba|رومانيا البا]] :[[Module:Location map/data/Romania Arad|رومانيا اراد]] :[[Module:Location map/data/Romania Arges|رومانيا ارجش]] :[[Module:Location map/data/Romania Bihor|رومانيا بيهور]] :[[Module:Location map/data/Romania Bistrița-Năsăud|رومانيا بسٽريتسا-نسئود]] :[[Module:Location map/data/Romania Brăila|رومانيا برائلا]] :[[Module:Location map/data/Romania Brașov|رومانيا براشوو]] :[[Module:Location map/data/Romania Bucharest|رومانيا بخارسٽ]] :[[Module:Location map/data/Romania Buzău|رومانيا بوزائو]] :[[Module:Location map/data/Romania Caraș-Severin|رومانيا ڪاراش-سيورين]] :[[Module:Location map/data/Romania Cluj|رومانيا ڪلوج]] :[[Module:Location map/data/Romania Constanta|رومانيا ڪونسٽانٽسا]] :[[Module:Location map/data/Romania Covasna|رومانيا ڪواسنا]] :[[Module:Location map/data/Romania Galati|رومانيا گالاتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Giurgiu|رومانيا جورجيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Gorj|رومانيا گورج]] :[[Module:Location map/data/Romania Harghita|رومانيا هارگيتا]] :[[Module:Location map/data/Romania Hunedoara|رومانيا هونيڊوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Maramureș|رومانيا ماراموريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Mureș|رومانيا موريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Neamt|رومانيا نيامتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Olt|رومانيا اولت]] :[[Module:Location map/data/Romania Prahova|رومانيا پراهووا]] :[[Module:Location map/data/Romania Sălaj|رومانيا سلاژ]] :[[Module:Location map/data/Romania Satu Mare|رومانيا ساتو ماري]] :[[Module:Location map/data/Romania Sibiu|رومانيا سيبيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Teleorman|رومانيا ٽيلي اورمان]] :[[Module:Location map/data/Romania Timiș|رومانيا تيميش]] :[[Module:Location map/data/Romania Timișoara|رومانيا تيميشوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Tulcea|رومانيا تولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vâlcea|رومانيا ولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vaslui|رومانيا واسلوئي]] :[[Module:Location map/data/Romania Vrancea|رومانيا ورانچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania|رومانيا]] :[[Module:Location map/data/Roraima|رورائيما]] :[[Module:Location map/data/Russia Adygea|روس ادگيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Krai|روس التائي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Republic|روس التائي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Amur Oblast|روس امور اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast polar|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ قطبي]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Astrakhan Oblast|روس آستراخان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bashkortostan|روس باشڪورتوستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Belgorod Oblast|روس بيلگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bryansk Oblast|روس بريانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Buryatia|روس برياتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Central Federal District|روس مرڪزي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Chechnya|روس چيچنيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Chelyabinsk Oblast|روس چيليابينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chukotka Autonomous Okrug|روس چڪوتڪا خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chuvashia|روس چواشيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Dagestan|روس داغستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Far Eastern Federal District|روس ڏور اوڀر وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Ingushetia|روس انگوشيتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Irkutsk Oblast|روس ارڪوتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ivanovo Oblast|روس ايوانوفو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Jewish Autonomous Oblast|روس يھودي خودمختيار اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kabardino-Balkaria|روس ڪباردينو-بالڪاريا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaliningrad Oblast|روس ڪاليننگراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kalmykia|روس ڪلميڪيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaluga Oblast|روس ڪالوگا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kamchatka Krai|روس ڪمچاتڪا ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Karachay-Cherkessia|روس ڪاراچائي-چرڪيسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Karelia|روس ڪريليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kemerovo Oblast|روس ڪيميروو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Khabarovsk Krai|روس خاباروفسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Khakassia|روس خاڪسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Khanty-Mansi Autonomous Okrug|روس خانتي-مانسي خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kirov Oblast|روس ڪيروف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Komi Republic|روس ڪومي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Kostroma Oblast|روس ڪاستروما اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnodar Krai|روس ڪراسنوڊار ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnoyarsk Krai|روس ڪراسنو يارسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Kurgan Oblast|روس ڪرگان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kuril Islands|روس ڪوريل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kursk Oblast|روس ڪرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Leningrad Oblast|روس لينن گراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Lipetsk Oblast|روس ليپيتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Magadan Oblast|روس مگادان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Mari El|روس ماري ايل]] :[[Module:Location map/data/Russia Mordovia|روس موردوويا]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Central|روس ماسڪو مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Moscow|مرڪزي ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Oblast|روس ماسڪو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Ring Road|روس ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Moscow Ring Road|ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Russia Moscow MKAD|روس ماسڪو ايم ڪي اي ڊي]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow|روس ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Murmansk Oblast|روس مورمانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nenets Autonomous Okrug|روس نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Central|روس نژني نووگورود مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Nizhny Novgorod|مرڪزي نژني نووگورود]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Kanavino|روس نژني نووگورود ڪاناوينو]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Oblast|روس نژني نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia North Caucasian Federal District|روس اتر قفقازي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia North Ossetia-Alania|روس اتر اوسيشيا-الانيا]] :← [[Module:Location map/data/Russia North Ossetia–Alania|روس اتر اوسيشيا–الانيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Northwestern Federal District|روس اتر اولهه وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Novaya Zemlya|روس نووايا زمليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Novgorod Oblast|روس نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Novosibirsk Oblast|روس نوووسيبيرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Omsk Oblast|روس اومسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Orenburg Oblast|روس اورينبرگ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Oryol Oblast|روس اوريول اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Penza Oblast|روس پينزا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Perm Krai|روس پيرم ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Primorsky Krai|روس پريمورسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Pskov Oblast|روس پسڪوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Rostov Oblast|روس روستوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ryazan Oblast|روس ريازان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg central|روس سينٽ پيٽرزبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg Vasilyevsky Island|روس سينٽ پيٽرزبرگ واسيليئفسڪي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg|روس سينٽ پيٽرزبرگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakha Republic|روس ساخا جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin Oblast|روس سخالين اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin|روس سخالين]] :[[Module:Location map/data/Russia Samara Oblast|روس سمارا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saratov Oblast|روس ساراتوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Smolensk Oblast|روس سمولينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Southern Federal District|روس ڏاکڻو وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Stavropol Krai|روسيا اسٽاوروپول ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Sverdlovsk Oblast|روسيا سويردلوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tambov Oblast|روسيا تامبوف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tatarstan|روسيا تاتارستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Tomsk Oblast|روسيا تومسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tula Oblast|روسيا تُولا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tuva Republic|روسيا تُووا جمهوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Tver Oblast|روسيا ٽوَر اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tyumen Oblast|روسيا ٽيومين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Udmurtia|روسيا اُدمورتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Ulyanovsk Oblast|روسيا اُليانوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vladimir Oblast|روسيا ولاديمير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Volga Federal District|روسيا وولگا وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Volgograd Oblast|روسيا وولگوگراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vologda Oblast|روسيا وولوگدا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Voronezh Oblast|روسيا وورونيز اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Western|روسيا اولهه]] :[[Module:Location map/data/Russia Yamalo-Nenets Autonomous Okrug|روسيا يامالو-نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Yaroslavl Oblast|روسيا ياروسلاول اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Zabaykalsky Krai|روسيا زابائيڪالسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia|روسيا]] :[[Module:Location map/data/Rwanda|روانڊا]] :[[Module:Location map/data/Saba|سابا]] :[[Module:Location map/data/Saint Barthélemy|سينٽ بارٿيليمي]] :[[Module:Location map/data/Saint Kitts and Nevis|سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]] :[[Module:Location map/data/Saint Lucia|سينٽ لوشيا]] :[[Module:Location map/data/Saint Pierre and Miquelon|سينٽ پيئر ۽ ميڪيلون]] :[[Module:Location map/data/Saint Vincent and the Grenadines|سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]] :[[Module:Location map/data/Saint-Martin|سينٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Salton Trough|سالٽن ٽراف]] :[[Module:Location map/data/Samoa|ساموا]] :[[Module:Location map/data/Samtskhe-Javakheti|سامتسخي-جاواخيتي]] :[[Module:Location map/data/San Francisco Bay Area|سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/San Marino|سان مارينو]] :[[Module:Location map/data/Santa Clarita|سانتا ڪلاريتا]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome and Principe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :← [[Module:Location map/data/São Tomé and Príncipe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome|سائو ٽومي]] :[[Module:Location map/data/Saudi Arabia|سعودي عرب]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia Southwest|اسڪينڊينيوا ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia|اسڪينڊينيوا]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen Central|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeenshire|اسڪاٽلينڊ ايبرڊينشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Angus|اسڪاٽلينڊ اينگس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Argyll and Bute|اسڪاٽلينڊ آرگائل ۽ بيوٽ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Badenoch and Strathspey|اسڪاٽلينڊ بيڊينوخ ۽ اسٽرٿسپي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Caithness|اسڪاٽلينڊ ڪيٿنيس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Central Belt|اسڪاٽلينڊ مرڪزي پٽو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Clackmannanshire|اسڪاٽلينڊ ڪليڪمينن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dumfries and Galloway|اسڪاٽلينڊ ڊمفريز ۽ گيلوي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dundee|اسڪاٽلينڊ ڊنڊي]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Lothian|اسڪاٽلينڊ اوڀر لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh Central|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Elgin|اسڪاٽلينڊ ايلگن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Falkirk|اسڪاٽلينڊ فالڪرڪ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Fife|اسڪاٽلينڊ فائف]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow Central|اسڪاٽلينڊ گلاسگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow|اسڪاٽلينڊ گلاسگو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Highland|اسڪاٽلينڊ هائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverclyde|اسڪاٽلينڊ انورڪلائيڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverkeithing|اسڪاٽلينڊ انورڪيٿنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverness area|اسڪاٽلينڊ انورنس علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Scotland Inverness|اسڪاٽلينڊ انورنس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Isle of Skye|اسڪاٽلينڊ آئل آف اسڪائي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Lochaber|اسڪاٽلينڊ لوخابر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Midlothian|اسڪاٽلينڊ مڊلوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Moray|اسڪاٽلينڊ موري]] :[[Module:Location map/data/Scotland Nairn|اسڪاٽلينڊ نيرن]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اتر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ اتر لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North|اسڪاٽلينڊ اتر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Orkney|اسڪاٽلينڊ آرڪني]] :[[Module:Location map/data/Scotland Outer Hebrides|اسڪاٽلينڊ آئوٽر هيبرائيڊز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth and Kinross|اسڪاٽلينڊ پرتھ ۽ ڪنروس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth|اسڪاٽلينڊ پرتھ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Ross and Cromarty|اسڪاٽلينڊ راس ۽ ڪرومارٽي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Scottish Borders|اسڪاٽلينڊ اسڪاٽش بارڊرز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland Whalsay|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ وهالسي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Ayrshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southeast|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southwest|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scotland St Andrews|اسڪاٽلينڊ سينٽ اينڊريوز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Stirling|اسڪاٽلينڊ اسٽرلنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Sutherland|اسڪاٽلينڊ سدرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اولهه ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Lothian|اسڪاٽلينڊ اولهه لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Sea of Marmara|بحر مرمره]] :[[Module:Location map/data/Seattle landmarks|سيئٽل نشانيا]] :[[Module:Location map/data/Seattle WA Downtown|سيئٽل واشنگٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Seine-Maritime|سين-ماريتيم]] :[[Module:Location map/data/Senegal|سينيگال]] :[[Module:Location map/data/SEQ|SEQ]] :[[Module:Location map/data/Serbia and Montenegro|سربيا ۽ مونٽي نيگرو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Belgrade|سربيا بيلگريڊ]] :[[Module:Location map/data/Serbia Novi Sad|سربيا نووي ساد]] :[[Module:Location map/data/Serbia Territory of the Military Commander|سربيا فوجي ڪمانڊر جو علائقو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Vojvodina|سربيا وويووڊينا]] :[[Module:Location map/data/Serbia|سربيا]] :[[Module:Location map/data/Sevastopol|سيوستوپول]] :[[Module:Location map/data/Seychelles|سيشلز]] :[[Module:Location map/data/Shenandoah Valley|شينينڊوا وادي]] :[[Module:Location map/data/Shida Kartli|شيدا ڪارٽلي]] :[[Module:Location map/data/Sierra Leone|سيرا ليون]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail central area|سنگاپور ريل مرڪزي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail|سنگاپور ريل]] :[[Module:Location map/data/Singapore|سنگاپور]] :[[Module:Location map/data/Sint Maarten|سنٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Sky|آسمان]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trnava Region|سلوواڪيا ترناوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Žilina Region|سلوواڪيا ژيلينا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia|سلوواڪيا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia Pomurska|سلووينيا پومورسڪا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia|سلووينيا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Guadalcanal|سولومن ٻيٽ گواڊالڪينال]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Honiara|سولومن ٻيٽ هونيارا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands|سولومن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Somalia|صوماليا]] :[[Module:Location map/data/Somaliland|صومالي لينڊ]] :[[Module:Location map/data/Somogy Kaposvár|شوموگ ڪيپوشوار]] :[[Module:Location map/data/Sonoma County|سونومَا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Eastern Cape|ڏکڻ آفريڪا اوڀر ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Cape|اوڀر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Free State|ڏکڻ آفريڪا فري اسٽيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Greater Johannesburg|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Pretoria Metro|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ پريٽوريا ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal Greater Durban|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال وڏو ڊربن]] :← [[Module:Location map/data/Durban|ڊربن]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال]] :← [[Module:Location map/data/KwaZulu-Natal|ڪوازولو-نٽال]] :[[Module:Location map/data/South Africa Limpopo|ڏکڻ آفريڪا لمپوپو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Mpumalanga|ڏکڻ آفريڪا مپومالانگا]] :[[Module:Location map/data/South Africa North West|ڏکڻ آفريڪا اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/South Africa Northern Cape|ڏکڻ آفريڪا اتر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Pretoria|ڏکڻ آفريڪا پريٽوريا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Cape Town Central|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town Central|ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Greater Cape Town|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ وڏو ڪيپ ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town|ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Western Cape|اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa|ڏکڻ آفريڪا]] :[[Module:Location map/data/South America|ڏکڻ آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Asia|ڏکڻ ايشيا]] :[[Module:Location map/data/South Atlantic|ڏکڻ ائٽلانٽڪ]] :[[Module:Location map/data/South China Sea|ڏکڻ چين سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/South Korea Busan|ڏکڻ ڪوريا بوسان]] :[[Module:Location map/data/South Korea Seoul|ڏکڻ ڪوريا سيئول]] :[[Module:Location map/data/South Korea Ulsan|ڏکڻ ڪوريا السان]] :[[Module:Location map/data/South Korea|ڏکڻ ڪوريا]] :[[Module:Location map/data/South Norway|ڏکڻ ناروي]] :[[Module:Location map/data/South Orkney Islands|ڏکڻ آرڪني ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Ossetia|ڏکڻ اوسيشيا]] :[[Module:Location map/data/South Shetland Islands|ڏکڻ شيٽلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Sudan|ڏکڻ سوڊان]] :← [[Module:Location map/data/Southern Sudan|ڏاکڻو سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Southeast Asia|ڏکڻ اوڀر ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Northern Virginia|ڏاکڻي اتر ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Uruguay|ڏاکڻو يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/Southwest China|ڏکڻ اولهه چين]] :[[Module:Location map/data/Soviet Union|سوويت يونين]] :← [[Module:Location map/data/USSR|يو ايس ايس آر]] :[[Module:Location map/data/Spain Álava|اسپين آلاوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Andalusia|اسپين اندلس]] :[[Module:Location map/data/Spain Aragon|اسپين آراگون]] :[[Module:Location map/data/Spain Asturias|اسپين استورياس]] :[[Module:Location map/data/Spain Balearic Islands|اسپين باليئرڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona municipality|اسپين بارسلونا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona|اسپين بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Basque Country|اسپين باسڪ ملڪ]] :[[Module:Location map/data/Spain Cantabria|اسپين ڪينٽيبريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castile and León|اسپين ڪاستيل ۽ ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Castilla-La Mancha|اسپين ڪاستيا-لا مانچا]] :← [[Module:Location map/data/Spain Castile-La Mancha|اسپين ڪاستيل-لا مانچا]] :[[Module:Location map/data/Spain Catalonia|اسپين ڪتالونيا]] :← [[Module:Location map/data/Catalonia|ڪتالونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Community of Madrid|اسپين ميڊرڊ ڪميونٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Donostia|اسپين دونوستيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Extremadura|اسپين ايڪسٽريمادورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Formentera|اسپين فورمينتيرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Fuerteventura|اسپين فوئرتيونتورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Galicia|اسپين گليشيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Gran Canaria|اسپين گران ڪناريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Ibiza|اسپين ابيزا]] :[[Module:Location map/data/Spain La Palma|اسپين لا پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain La Rioja|اسپين لا ريوخا]] :[[Module:Location map/data/Spain Lanzarote|اسپين لانزاروتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid municipality|اسپين ميڊرڊ ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid|اسپين ميڊرڊ]] :[[Module:Location map/data/Spain Majorca|اسپين مايورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Menorca|اسپين مينورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Murcia|اسپين مرسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Navarre|اسپين ناوار]] :[[Module:Location map/data/Spain Palma|اسپين پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of A Coruña|اسپين صوبو آ ڪورونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Albacete|اسپين صوبو الباسيتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Alicante|اسپين صوبو اليڪانتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Almería|اسپين صوبو الميريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ávila|اسپين صوبو آويلا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Barcelona|اسپين صوبو بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Burgos|اسپين صوبو برگوس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Cádiz|اسپين صوبو ڪاديز]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Castellón|اسپين صوبو ڪاستيون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Córdoba|اسپين صوبو ڪوردوبا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Girona|اسپين صوبو جيرونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Granada|اسپين صوبو غرناطه]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Guadalajara|اسپين صوبو گوادالاخارا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Huelva|اسپين صوبو ويلوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Jaén|اسپين صوبو خائن]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Las Palmas|اسپين صوبو لاس پالماس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of León|اسپين صوبو ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lleida|اسپين صوبو لئيدا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lugo|اسپين صوبو لوگو]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Málaga|اسپين صوبو مالاگا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ourense|اسپين صوبو اورينسي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Palencia|اسپين صوبو پالينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Pontevedra|اسپين صوبو پونتيويدرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Salamanca|اسپين صوبو سالامانڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Santa Cruz de Tenerife|اسپين صوبو سانتا ڪروز دي ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Segovia|اسپين صوبو سيگوويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Seville|اسپين صوبو سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Soria|اسپين صوبو سوريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Tarragona|اسپين صوبو تارراگونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Valencia|اسپين صوبو والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Zamora|اسپين صوبو زامورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Seville|اسپين سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Tenerife|اسپين ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Valencian Community|اسپين والينسيائي ڪميونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Spain Valencia|اسپين والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain with Canary Islands|ڪينري ٻيٽن سميت اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spain|اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spanish Army Military Regions 1990|اسپيني فوجي علائقا 1990]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands relief|اسپرئٽلي ٻيٽ رليف]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands|اسپرئٽلي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Central|سري لنڪا بٽيڪالوا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Greater|سري لنڪا وڏو بٽيڪالوا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Chavakachcheri|سري لنڪا چاواڪچچيري]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Central|سري لنڪا ڪولمبو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo District|سري لنڪا ڪولمبو ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Greater|سري لنڪا وڏو ڪولمبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Municipality|سري لنڪا ڪولمبو ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Central|سري لنڪا جافنا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Greater|سري لنڪا وڏو جافنا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Central|سري لنڪا ڪلينوچچي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Greater|سري لنڪا وڏو ڪلينوچچي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Mannar|سري لنڪا منار]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Northern Province|سري لنڪا اتر صوبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Point Pedro|سري لنڪا پوائنٽ پيڊرو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Trincomalee Central|سري لنڪا ٽرنڪومالي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Central|سري لنڪا واوونيا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Greater|سري لنڪا وڏو واوونيا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka|سري لنڪا]] :[[Module:Location map/data/Stockport railways|اسٽاڪپورٽ ريلويز]] :[[Module:Location map/data/Strait of Juan de Fuca|خوان دي فوڪا سامونڊي لنگهه]] :[[Module:Location map/data/Subantarctic (Indian Ocean)|ذيلي ائنٽارڪٽڪ (هندي سمنڊ)]] :[[Module:Location map/data/Sudan (2005-2011)|سوڊان (2005-2011)]] :[[Module:Location map/data/Sudan Khartoum|سوڊان خرطوم]] :[[Module:Location map/data/Sudan|سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Suriname Paramaribo|سورينام پاراماريبو]] :← [[Module:Location map/data/Paramaribo|پاراماريبو]] :[[Module:Location map/data/Suriname|سورينام]] :[[Module:Location map/data/Svalbard|سوالبارڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gävleborg|سويڊن يووليبورگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Scania|سويڊن اسڪانيا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Skåne|سويڊن اسڪونه]] :[[Module:Location map/data/Sweden Södermanland|سويڊن سودرمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden South|سويڊن ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Southern|سويڊن ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm Municipality|سويڊن اسٽاڪهولم ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm|سويڊن اسٽاڪهولم]] :[[Module:Location map/data/Sweden Uppsala|سويڊن اپسالا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Värmland|سويڊن ورملاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västerbotten|سويڊن ويسٽربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västernorrland|سويڊن ويسٽرنورلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västmanland|سويڊن ويسٽمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västra Götaland|سويڊن ويسٽرا گوتالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden|سويڊن]] :[[Module:Location map/data/Swedish Air Defense Sectors 1989|سويڊني هوائي دفاعي شعبا 1989]] :[[Module:Location map/data/Swedish Military Areas 1989|سويڊني فوجي علائقا 1989]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern downtown|سوئٽزرلينڊ برن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern|سوئٽزرلينڊ برن]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Vaud|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف وو]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Zürich|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف زيورخ]] :[[Module:Location map/data/Switzerland|سوئٽزرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Syria Aleppo|شام حلب]] :[[Module:Location map/data/Syria Ancient City of Aleppo|شام حلب جو قديم شهر]] :[[Module:Location map/data/Syria and Lebanon|شام ۽ لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria Damascus|شام دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Golan|شام گولان]] :[[Module:Location map/data/Syria Old Damascus|شام پراڻو دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq-Lebanon|شام-عراق-لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq|شام-عراق]] :[[Module:Location map/data/Syria|شام]] :[[Module:Location map/data/Tahiti|تاهيتي]] :[[Module:Location map/data/Taichung|تائيچنگ]] :[[Module:Location map/data/Tainan|تائينان]] :[[Module:Location map/data/Taitung County|تائيتونگ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Taiwan Kaohsiung|تائيوان ڪائوشيونگ]] :[[Module:Location map/data/Taiwan|تائيوان]] :[[Module:Location map/data/Tajikistan|تاجڪستان]] :[[Module:Location map/data/Tanzania|تنزانيا]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv location|تل ابيب مقام]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv|تل ابيب]] :[[Module:Location map/data/Tenerife|ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok Metropolitan Region|ٿائيلينڊ بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Bangkok Metropolitan Region|بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bay of Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ جي کاري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chiang Mai Province|ٿائيلينڊ چيانگ مائي صوبو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chonburi|ٿائيلينڊ چونبوري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Isan TMD|ٿائيلينڊ ايسان TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Northern TMD|ٿائيلينڊ اتر TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand|ٿائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Tibetan Plateau|تبت جو پهاڙي ميدان]] :[[Module:Location map/data/Tierra del Fuego|تيئرا ديل فيوگو]] :[[Module:Location map/data/Tigray Region|تگرائي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Timor|تيمور]] :← [[Module:Location map/data/Indonesia Timor|انڊونيشيا تيمور]] :[[Module:Location map/data/Togo|ٽوگو]] :[[Module:Location map/data/Tokelau|ٽوڪيلائو]] :[[Module:Location map/data/Tokharistan|توخارستان]] :[[Module:Location map/data/Tonga|ٽونگا]] :[[Module:Location map/data/Trinidad and Tobago|ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو]] :[[Module:Location map/data/Tsavo national parks|تساوو قومي پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Greater Tunis|تيونس وڏو تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Tunis|تيونس تونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia|تيونس]] :[[Module:Location map/data/Turkey Aegean|ترڪي ايجين]] :[[Module:Location map/data/Turkey Ankara|ترڪي انقره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Istanbul|ترڪي استنبول]] :[[Module:Location map/data/Turkey Marmara|ترڪي مرمره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Şanlıurfa|ترڪي شانلي عرفه]] :[[Module:Location map/data/Turkey South Caria|ترڪي ڏکڻ ڪيريا]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southeast|ترڪي ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southwest|ترڪي ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Turkey|ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Turkmenistan|ترڪمانستان]] :[[Module:Location map/data/Tuvalu|توالو]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala central|يوگنڊا ڪمپالا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala|يوگنڊا ڪمپالا]] :[[Module:Location map/data/Uganda|يوگنڊا]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast close|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر ويجهو]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southwest|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/UK England|برطانيا انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/England|انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Greater London postal|برطانيا وڏو لنڊن پوسٽل]] :[[Module:Location map/data/UK Northern England|برطانيا اتر انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern England|اتر انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Northern Ireland|برطانيا اتر آئرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Ireland|اتر آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Scotland|برطانيا اسڪاٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Scotland|اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Wales Snowdonia|برطانيا ويلز سنوڊونيا]] :[[Module:Location map/data/UK Wales|برطانيا ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Ukraine (1991-2014)|يوڪرين (1991-2014)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Air Force commands|يوڪرين هوائي فوج جون ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast (country map)|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernihiv Oblast|يوڪرين چرنيهيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernivtsi Oblast|يوڪرين چرنووتسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipro|يوڪرين دنيپرو]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipropetrovsk Oblast|يوڪرين دنيپروپيٽروفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Donetsk Oblast|يوڪرين دونيتسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ground Forces operational commands|يوڪرين زميني فوج جون عملي ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ivano-Frankivsk Oblast|يوڪرين ايوانو-فرانڪيوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kharkiv Oblast|يوڪرين خارڪيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kherson Oblast|يوڪرين خيرسون اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Khmelnytskyi Oblast|يوڪرين خميلنيتسڪي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv|يوڪرين ڪِيئف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kirovohrad Oblast|يوڪرين ڪيرووهراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Luhansk Oblast|يوڪرين لوغانسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv Oblast|يوڪرين لويف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv|يوڪرين لويف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Mykolaiv Oblast|يوڪرين ميڪولائيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Odesa Oblast|يوڪرين اوديسا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Poltava Oblast|يوڪرين پولتاوا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Rivne Oblast|يوڪرين رِوني اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Sumy Oblast|يوڪرين سومي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ternopil Oblast|يوڪرين ترنوپِل اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Vinnytsia Oblast|يوڪرين وِنيتسيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Volyn Oblast|يوڪرين وولين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zakarpattia Oblast|يوڪرين زڪارپاتيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zaporizhzhia Oblast|يوڪرين زاپوريژيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast (country map)|يوڪرين ژيتومير اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast|يوڪرين ژيتومير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine|يوڪرين]] :[[Module:Location map/data/UNCAF and CFU|UNCAF ۽ CFU]] :[[Module:Location map/data/United Arab Emirates|گڏيل عرب امارات]] :← [[Module:Location map/data/UAE|يو اي اي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Alderney|برطانيا آلڊرني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Allerdale|برطانيا ايلرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Ireland|برطانيا ۽ آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Northern Germany|برطانيا ۽ اتر جرمني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Anguilla|برطانيا انگويلا]] :← [[Module:Location map/data/Anguilla|انگويلا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Arundel|برطانيا ارنڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ascension Island|برطانيا اسينشن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Ascension Island|اسينشن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedford|برطانيا بيڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire 1974-2009|برطانيا بيڊفورڊشائر 1974-2009]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire|برطانيا بيڊفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Bedfordshire|بيڊفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Berkshire|برطانيا برڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Berkshire|برڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bermuda|برطانيا برمودا]] :← [[Module:Location map/data/Bermuda|برمودا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Beverley Central|برطانيا بيورلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn central|برطانيا بليڪبرن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn with Darwen|برطانيا بليڪبرن وٿ ڊارون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn|برطانيا بليڪبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackpool|برطانيا بليڪپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Barrow-in-Furness|برطانيا برو آف بيرو-ان-فرنيس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Burnley|برطانيا برو آف برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Chorley|برطانيا برو آف چورلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Doncaster|برطانيا برو آف ڊانڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Fylde|برطانيا برو آف فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Hyndburn|برطانيا برو آف هائنڊبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Pendle|برطانيا برو آف پينڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Ribble Valley|برطانيا برو آف ربل وادي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Rossendale|برطانيا برو آف روسنڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of South Ribble|برطانيا برو آف ڏکڻ ربل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of West Lancashire|برطانيا برو آف اولهه لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Wyre|برطانيا برو آف وائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Boston Central|برطانيا بوسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brecon Beacons|برطانيا بريڪن بيڪنز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton and Hove|برطانيا برائيٽن ۽ هوو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton|برطانيا برائيٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol Central|برطانيا برسٽل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol|برطانيا برسٽل]] :← [[Module:Location map/data/Bristol|برسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom British Virgin Islands|برطانيا برطانوي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/British Virgin Islands|برطانوي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Buckinghamshire|برطانيا بڪنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Buckinghamshire|بڪنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley central|برطانيا برنلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley|برطانيا برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Calderdale|برطانيا ڪالڊرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge Central|برطانيا ڪيمبرج مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge|برطانيا ڪيمبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridgeshire|برطانيا ڪيمبرجشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cambridgeshire|ڪيمبرجشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Canterbury Central|برطانيا ڪينٽربري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Carlisle Central|برطانيا ڪارلائل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cayman Islands|برطانيا ڪيمن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Cayman Islands|ڪيمن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London East|برطانيا مرڪزي لنڊن اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London|برطانيا مرڪزي لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Central London|مرڪزي لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Channel Islands|برطانيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cheshire|برطانيا چيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cheshire|چيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chester Central|برطانيا چيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester Central|برطانيا چيچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester District|برطانيا چيچسٽر ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester|برطانيا چيچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Carlisle|برطانيا شهر ڪارلائل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Lancaster|برطانيا شهر لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Preston|برطانيا شهر پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Colchester Central|برطانيا ڪولچيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Copeland|برطانيا ڪوپ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall (mainland)|برطانيا ڪارنوال (مين لينڊ)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall southwest|برطانيا ڪارنوال ڏکڻ اولهه]] :← [[Module:Location map/data/Southwest Cornwall|ڏکڻ اولهه ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall|برطانيا ڪارنوال]] :← [[Module:Location map/data/Cornwall|ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Down|برطانيا ڪائونٽي ڊائون]] :← [[Module:Location map/data/County Down|ڪائونٽي ڊائون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Durham|برطانيا ڪائونٽي ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/County Durham|ڪائونٽي ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Coventry Central|برطانيا ڪوونٽري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Crawley|برطانيا ڪرالي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumberland|برطانيا ڪمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumbria|برطانيا ڪامبريا]] :← [[Module:Location map/data/Cumbria|ڪامبريا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dartmoor|برطانيا ڊارٽمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derby Central|برطانيا ڊربي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derbyshire|برطانيا ڊربيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Derbyshire|ڊربيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derry|برطانيا ڊيري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Devon|برطانيا ڊيون]] :← [[Module:Location map/data/Devon|ڊيون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Doncaster Central|برطانيا ڊانڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dorset|برطانيا ڊورسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Dorset|ڊورسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dover Central|برطانيا ڊوور مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dunwich|برطانيا ڊنوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Durham|برطانيا ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/Durham|ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East of England|برطانيا انگلينڊ جو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Riding of Yorkshire|برطانيا ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/East Riding of Yorkshire|ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Sussex|برطانيا اوڀر سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/East Sussex|اوڀر سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Eden|برطانيا ايڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Edinburgh|برطانيا ايڊنبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Edinburgh|ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Essex|برطانيا ايسڪس]] :← [[Module:Location map/data/Essex|ايسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter Central|برطانيا ايڪسيٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter|برطانيا ايڪسيٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exmoor|برطانيا ايڪسمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Falkland Islands|برطانيا فاڪلينڊ ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Falkland Islands|فاڪلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Fleetwood|برطانيا فليٽ ووڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Forest of Bowland|برطانيا ٻيلو آف بولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucester Central|برطانيا گلوسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucestershire|برطانيا گلوسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Gloucestershire|گلوسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grand Cayman|برطانيا گرينڊ ڪيمن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Great Yarmouth Central|برطانيا گريٽ يارمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Belfast|برطانيا وڏو بيلفاسٽ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Belfast|وڏو بيلفاسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Liverpool|برطانيا وڏو ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Greater London|وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/London|لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom London|برطانيا لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Manchester|برطانيا وڏو مانچسٽر]] :← [[Module:Location map/data/Greater Manchester|وڏو مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grimsby Central|برطانيا گرمزبي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guernsey|برطانيا گرنزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guildford Central|برطانيا گلڊفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hampshire|برطانيا هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hampshire|هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hereford Central|برطانيا هيرفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Herefordshire|برطانيا هيرفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Herefordshire|هيرفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hertfordshire|برطانيا هارٽفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hertfordshire|هارٽفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom High Peak|برطانيا هاءِ پيڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hoxne|برطانيا هاڪسن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Huntingdon|برطانيا هنٽنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich Central|برطانيا اِپس وچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich|برطانيا اِپس وچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isle of Wight|برطانيا آئل آف وائيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Isle of Wight|آئل آف وائيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isles of Scilly|برطانيا آئلز آف سِلي]] :← [[Module:Location map/data/Isles of Scilly|آئلز آف سِلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Jersey|برطانيا جرسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kent|برطانيا ڪينٽ]] :← [[Module:Location map/data/Kent|ڪينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom King's Lynn Central|برطانيا ڪنگز لن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kingston-upon-Hull Central|برطانيا ڪنگسٽن-اپان-هل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lake District|برطانيا ليڪ ڊسٽرڪٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancashire|برطانيا لنڪاشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lancashire|لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster Central|برطانيا لنڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster|برطانيا لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds 1866|برطانيا ليڊز 1866]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds Central|برطانيا ليڊز مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds|برطانيا ليڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester Central|برطانيا ليسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester|برطانيا ليسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicestershire|برطانيا ليسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Leicestershire|ليسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincoln Central|برطانيا لنڪن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincolnshire|برطانيا لنڪنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lincolnshire|لنڪنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool Central|برطانيا ليورپول مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool|برطانيا ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Albertopolis|برطانيا لنڊن البرٽوپولس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barking and Dagenham|برطانيا لنڊن بارڪنگ ۽ ڊيگنهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barnet|برطانيا لنڊن بارنيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bexley|برطانيا لنڊن بيڪسلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Brent|برطانيا لنڊن برينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bromley|برطانيا لنڊن بروملي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Camden|برطانيا لنڊن ڪيمڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London City of London|برطانيا لنڊن شهر لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Croydon|برطانيا لنڊن ڪروئڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ealing|برطانيا لنڊن ايلنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Enfield|برطانيا لنڊن اينفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Greenwich|برطانيا لنڊن گرينوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hackney|برطانيا لنڊن هيڪني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ham|برطانيا لنڊن هيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hammersmith and Fulham|برطانيا لنڊن هيمرسميٿ ۽ فلهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Haringey|برطانيا لنڊن هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Harrow|برطانيا لنڊن هيرو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Havering|برطانيا لنڊن هيورنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hillingdon|برطانيا لنڊن هلنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hounslow|برطانيا لنڊن هائونزلو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Islington|برطانيا لنڊن اِزلنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington and Chelsea|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن ۽ چيلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kingston upon Thames|برطانيا لنڊن ڪنگسٽن اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lambeth|برطانيا لنڊن ليمبٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lewisham|برطانيا لنڊن ليوشيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Merton|برطانيا لنڊن مرٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Newham|برطانيا لنڊن نيوهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Redbridge|برطانيا لنڊن ريڊبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Richmond upon Thames|برطانيا لنڊن رچمنڊ اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Southwark|برطانيا لنڊن سائوٿ وارڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Sutton|برطانيا لنڊن سٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Tower Hamlets|برطانيا لنڊن ٽاور هيملٽس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Waltham Forest|برطانيا لنڊن والٿم فاريسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Wandsworth|برطانيا لنڊن وانڊز ورٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Westminster|برطانيا لنڊن ويسٽ منسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lytham St Annes|برطانيا لٿم سينٽ اينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Manchester|برطانيا مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Merseyside|برطانيا مرسي سائيڊ]] :← [[Module:Location map/data/Merseyside|مرسي سائيڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Milton Keynes|برطانيا ملٽن ڪينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Montserrat|برطانيا مونٽسيرات]] :← [[Module:Location map/data/Montserrat|مونٽسيرات]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe Bay|برطانيا مورڪمبي کاري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe|برطانيا مورڪمبي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne Central|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norfolk|برطانيا نورفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Norfolk|نورفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom North Yorkshire|برطانيا اتر يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/North Yorkshire|اتر يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northampton Central|برطانيا نارٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northamptonshire|برطانيا نارٿيمپٽنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Northamptonshire|نارٿيمپٽنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northumberland|برطانيا نارٿمبرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northumberland|نارٿمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norwich Central|برطانيا نارچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Central|برطانيا ناٽنگهم مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Greater|برطانيا وڏو ناٽنگهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottinghamshire|برطانيا ناٽنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Nottinghamshire|ناٽنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford (central)|برطانيا آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :← [[Module:Location map/data/Oxford (central)|آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford Central|برطانيا آڪسفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford|برطانيا آڪسفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxfordshire|برطانيا آڪسفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Oxfordshire|آڪسفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Pitcairn Island|برطانيا پٽڪيرن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth Central|برطانيا پلمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth|برطانيا پلمٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston central|برطانيا پريسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston|برطانيا پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading Central|برطانيا ريڊنگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading|برطانيا ريڊنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Richmond|برطانيا رچمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rutland|برطانيا رٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rutland|رٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rye|برطانيا راءِ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha|برطانيا سينٽ هيلينا، اسينشن ۽ ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena|برطانيا سينٽ هيلينا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Salisbury Central|برطانيا سالسبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Scarborough Old Town|برطانيا اسڪاربره پراڻو شهر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sheffield|برطانيا شيفيلڊ]] :← [[Module:Location map/data/Sheffield|شيفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shrewsbury Central|برطانيا شروزبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shropshire|برطانيا شروپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Shropshire|شروپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Skelmersdale|برطانيا اسڪيلمرزڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Soho|برطانيا سوهو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Bath and North East|برطانيا سومرسيٽ باٿ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Levels|برطانيا سومرسيٽ ليولز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Mendip|برطانيا سومرسيٽ مينڊپ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset North|برطانيا سومرسيٽ اتر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Sedgemoor|برطانيا سومرسيٽ سيجمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset South|برطانيا سومرسيٽ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Taunton Deane|برطانيا سومرسيٽ ٽانٽن ڊين]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset West|برطانيا سومرسيٽ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset|برطانيا سومرسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Somerset|سومرسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Georgia|برطانيا ڏکڻ جارجيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Lakeland|برطانيا ڏکڻ ليڪ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Yorkshire|برطانيا ڏکڻ يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/South Yorkshire|ڏکڻ يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South|برطانيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton Central|برطانيا سائوٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton|برطانيا سائوٿيمپٽن]] :← [[Module:Location map/data/Southampton|سائوٿيمپٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport Central|برطانيا سائوٿپورٽ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport|برطانيا سائوٿپورٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Staffordshire|برطانيا اسٽافورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Staffordshire|اسٽافورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Stamford Central|برطانيا اسٽيمفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Suffolk|برطانيا سفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Suffolk|سفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sunderland|برطانيا سنڊرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Surrey|برطانيا سري]] :← [[Module:Location map/data/Surrey|سري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom The Fylde|برطانيا دي فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Thetford Central|برطانيا ٿيٽفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tristan da Cunha|برطانيا ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Turks and Caicos Islands|برطانيا ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Turks and Caicos Islands|ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tyne and Wear|برطانيا ٽائن ۽ ويئر]] :← [[Module:Location map/data/Tyne and Wear|ٽائن ۽ ويئر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwick Central|برطانيا واروڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwickshire|برطانيا واروڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Warwickshire|واروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Midlands|برطانيا اولهه مڊلينڊز]] :← [[Module:Location map/data/West Midlands|اولهه مڊلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Sussex|برطانيا اولهه سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/West Sussex|اولهه سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Yorkshire|برطانيا اولهه يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/West Yorkshire|اولهه يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Westmorland|برطانيا ويسٽمورلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wiltshire|برطانيا ولٽشائر]] :← [[Module:Location map/data/Wiltshire|ولٽشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchelsea|برطانيا ونچلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchester Central|برطانيا ونچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcester Central|برطانيا ووسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcestershire|برطانيا ووسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Worcestershire|ووسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom York Central|برطانيا يارڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Yorkshire Dales|برطانيا يارڪشائر ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom|برطانيا]] :← [[Module:Location map/data/UK|برطانيا]] :[[Module:Location map/data/United States Bakersfield|گڏيل رياستون بيڪرزفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Boston Metro|گڏيل رياستون بوسٽن ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/United States Boston|گڏيل رياستون بوسٽن]] :← [[Module:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Central|گڏيل رياستون شڪاگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Downtown|گڏيل رياستون شڪاگو ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Greater|گڏيل رياستون وڏو شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Loop|گڏيل رياستون شڪاگو لوپ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago metropolitan area|گڏيل رياستون شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Near North Side|گڏيل رياستون شڪاگو نئر نارٿ سائڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago|گڏيل رياستون شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Cleveland|گڏيل رياستون ڪليولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United States District of Columbia street|گڏيل رياستون ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا گهٽي]] :[[Module:Location map/data/United States Downtown Las Vegas|گڏيل رياستون ڊائون ٽائون لاس ويگاس]] :[[Module:Location map/data/United States Greater Spokane|گڏيل رياستون وڏو اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States Hawaii (island)|گڏيل رياستون هوائي (ٻيٽ)]] :[[Module:Location map/data/United States Jacksonville|گڏيل رياستون جيڪسن وِل]] :[[Module:Location map/data/United States Kauai|گڏيل رياستون ڪاوائي]] :[[Module:Location map/data/United States Lahaina|گڏيل رياستون لاهاينا]] :[[Module:Location map/data/United States Lake Highlands|گڏيل رياستون ليڪ هاءِلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United States Las Vegas Strip|گڏيل رياستون لاس ويگاس اسٽرپ]] :[[Module:Location map/data/United States Long Beach|گڏيل رياستون لانگ بيچ]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Central|گڏيل رياستون لاس اينجلس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Downtown|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Southern|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Western|گڏيل رياستون لاس اينجلس اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States Lower Manhattan|گڏيل رياستون لوئر مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Maui|گڏيل رياستون مائوئي]] :[[Module:Location map/data/United States Molokai-Lanai|گڏيل رياستون مولوڪائي-لانائي]] :[[Module:Location map/data/United States Monterey Peninsula|گڏيل رياستون مونٽيري پيننسولا]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans East|گڏيل رياستون نيو اورلينز اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans|گڏيل رياستون نيو اورلينز]] :[[Module:Location map/data/United States New York|گڏيل رياستون نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/United States Oahu|گڏيل رياستون اوآهو]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento Delta|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو ڊيلٽا]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northeastern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northwestern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Southern|گڏيل رياستون سين ڊياگو ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego|گڏيل رياستون سين ڊياگو]] :[[Module:Location map/data/United States San Fernando Valley|گڏيل رياستون سين فرننڊو وادي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bay Area|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bayview-Hunters Point|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي ويو-هنٽرز پوائنٽ]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Central|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco County|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو]] :[[Module:Location map/data/United States San Jose|گڏيل رياستون سان هوزي]] :[[Module:Location map/data/United States Seattle Downtown|گڏيل رياستون سيئٽل ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Spokane|گڏيل رياستون اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States St. Louis|گڏيل رياستون سينٽ لوئس]] :[[Module:Location map/data/United States Virginia Alexandria Historical District|گڏيل رياستون ورجينيا اليگزينڊريا تاريخي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. east|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Notre Dame|نوٽر ڊيم يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :[[Module:Location map/data/Uruguay Montevideo|يوراگوئي مونٽيوڊيو]] :[[Module:Location map/data/Uruguay|يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/US Virgin Islands Saint Croix|آمريڪي ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alabama|آمريڪا الاباما]] :← [[Module:Location map/data/Alabama|الاباما]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage downtown|آمريڪا الاسڪا اينڪرج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage|آمريڪا الاسڪا اينڪرج]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks Downtown|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Juneau|آمريڪا الاسڪا جونئو]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka Downtown|آمريڪا الاسڪا سٽڪا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka|آمريڪا الاسڪا سٽڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Unalaska Island|آمريڪا الاسڪا اُنالاسڪا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska|آمريڪا الاسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Alaska|الاسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa central|آمريڪا آمريڪي ساموا مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa central|آمريڪي ساموا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa|آمريڪا آمريڪي ساموا]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa|آمريڪي ساموا]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona inset|آمريڪا ايريزونا انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona Maricopa County|آمريڪا ايريزونا ماريڪوپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona|آمريڪا ايريزونا]] :← [[Module:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[Module:Location map/data/USA Arkansas|آمريڪا آرڪنساس]] :← [[Module:Location map/data/Arkansas|آرڪنساس]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta Downtown|آمريڪا ائٽلانٽا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta|آمريڪا ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :← [[Module:Location map/data/United States Baltimore|گڏيل رياستون بالٽيمور]] :[[Module:Location map/data/USA Briarcliff|آمريڪا برائركلف]] :[[Module:Location map/data/USA Bronx|آمريڪا برانڪس]] :[[Module:Location map/data/USA California Anaheim|آمريڪا ڪيليفورنيا ايناهائم]] :[[Module:Location map/data/USA California Bakersfield Downtown|آمريڪا ڪيليفورنيا بيڪرزفيلڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA California Carmel|آمريڪا ڪيليفورنيا ڪارمل]] :[[Module:Location map/data/USA California Channel Islands|آمريڪا ڪيليفورنيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA California Fresno|آمريڪا ڪيليفورنيا فريسنو]] :[[Module:Location map/data/USA California Mountain View|آمريڪا ڪيليفورنيا مائونٽن ويو]] :[[Module:Location map/data/USA California Napa County|آمريڪا ڪيليفورنيا ناپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Northern|آمريڪا ڪيليفورنيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA California Oakland|آمريڪا ڪيليفورنيا اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United States Oakland|گڏيل رياستون اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA California Berkeley|آمريڪا ڪيليفورنيا برڪلي]] :[[Module:Location map/data/USA California San Diego County|آمريڪا ڪيليفورنيا سين ڊياگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Sonoma County|آمريڪا ڪيليفورنيا سونوما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Southern|آمريڪا ڪيليفورنيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/USA California|آمريڪا ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :[[Module:Location map/data/USA Cape Cod|آمريڪا ڪيپ ڪاڊ]] :← [[Module:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Chesapeake Bay|آمريڪا چيسپيڪ بي]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado Colorado Springs|آمريڪا ڪولوراڊو ڪولوراڊو اسپرنگس]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado|آمريڪا ڪولوراڊو]] :← [[Module:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :[[Module:Location map/data/USA Connecticut|آمريڪا ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[Module:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware inset|آمريڪا ڊيلاويئر انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware|آمريڪا ڊيلاويئر]] :← [[Module:Location map/data/Delaware|ڊيلاويئر]] :[[Module:Location map/data/USA District of Columbia|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/District of Columbia|ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :[[Module:Location map/data/USA East|آمريڪا اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Manatee County|آمريڪا فلوريڊا مينيٽي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Seminole County|آمريڪا فلوريڊا سيمينول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Volusia County|آمريڪا فلوريڊا وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :[[Module:Location map/data/USA Florida|آمريڪا فلوريڊا]] :← [[Module:Location map/data/Florida|فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia Jackson County|آمريڪا جارجيا جيڪسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia UGA Main|آمريڪا جارجيا UGA مين]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia|آمريڪا جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[Module:Location map/data/USA Guam|آمريڪا گوام]] :← [[Module:Location map/data/Guam|گوام]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaii|آمريڪا هوائي]] :← [[Module:Location map/data/Hawaii|هوائي]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaiian Islands|آمريڪا هوائي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Holyoke|آمريڪا هوليوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Idaho|آمريڪا آئيڊاهو]] :← [[Module:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Champaign County|آمريڪا الينواءِ شيمپين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Edgar County|آمريڪا الينواءِ ايڊگر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Fulton County|آمريڪا الينواءِ فلٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois inset|آمريڪا الينواءِ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Iroquois County|آمريڪا الينواءِ اِروڪوا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Ogle County|آمريڪا الينواءِ اوگل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Peoria County|آمريڪا الينواءِ پيوريا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Tazewell County|آمريڪا الينواءِ ٽيزويل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Vermilion County|آمريڪا الينواءِ ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Woodford County|آمريڪا الينواءِ ووڊفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois|آمريڪا الينواءِ]] :← [[Module:Location map/data/Illinois|الينواءِ]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Adams County|آمريڪا انڊيانا ايڊمز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Bartholomew County|آمريڪا انڊيانا بارٿولوميو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Benton County|آمريڪا انڊيانا بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Blackford County|آمريڪا انڊيانا بليڪفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Boone County|آمريڪا انڊيانا بون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Brown County|آمريڪا انڊيانا برائون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Carroll County|آمريڪا انڊيانا ڪيرول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Cass County|آمريڪا انڊيانا ڪيس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clark County|آمريڪا انڊيانا ڪلارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clay County|آمريڪا انڊيانا ڪلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clinton County|آمريڪا انڊيانا ڪلنٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Crawford County|آمريڪا انڊيانا ڪرافورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Dearborn County|آمريڪا انڊيانا ڊيئربورن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Fountain County|آمريڪا انڊيانا فائونٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Harrison County|آمريڪا انڊيانا هيريسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Martin County|آمريڪا انڊيانا مارٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Montgomery County|آمريڪا انڊيانا مونٽگومري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Parke County|آمريڪا انڊيانا پارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Sullivan County|آمريڪا انڊيانا سليوان ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Tippecanoe County|آمريڪا انڊيانا ٽپيڪانو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vermillion County|آمريڪا انڊيانا ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vigo County|آمريڪا انڊيانا ويگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Warren County|آمريڪا انڊيانا وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Washington County|آمريڪا انڊيانا واشنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Wells County|آمريڪا انڊيانا ويلز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Whitley County|آمريڪا انڊيانا وائٽلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana|آمريڪا انڊيانا]] :← [[Module:Location map/data/Indiana|انڊيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis central|آمريڪا انڊياناپولس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis|آمريڪا انڊياناپولس]] :[[Module:Location map/data/USA Iowa|آمريڪا آئووا]] :← [[Module:Location map/data/Iowa|آئووا]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas Ellsworth County|آمريڪا ڪينساس ايلسورٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas|آمريڪا ڪينساس]] :← [[Module:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :[[Module:Location map/data/USA Kentucky|آمريڪا ڪينٽڪي]] :← [[Module:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :[[Module:Location map/data/USA Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles Metropolitan Area|گڏيل رياستون لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles|گڏيل رياستون لاس اينجلس]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge Downtown|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Lafayette|آمريڪا لوزيانا لافايٽ]] :← [[Module:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport Downtown|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport Downtown|شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport|شريوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana|آمريڪا لوزيانا]] :← [[Module:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Lower Manhattan extended|آمريڪا لوئر مينهيٽن وڌايل]] :[[Module:Location map/data/USA Maine|آمريڪا مين]] :← [[Module:Location map/data/Maine|مين]] :[[Module:Location map/data/USA Manhattan|آمريڪا مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Manhattan|مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/United States Manhattan|گڏيل رياستون مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland Broad Creek|آمريڪا ميريلينڊ براڊ ڪريڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland|آمريڪا ميريلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Massachusetts|آمريڪا ميساچوسٽس]] :← [[Module:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :[[Module:Location map/data/USA Metro Atlanta|آمريڪا ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Miami Central|آمريڪا ميامي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Miami|آمريڪا ميامي]] :← [[Module:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :← [[Module:Location map/data/United States Michigan Huron-Clinton Metroparks|گڏيل رياستون مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Wayne County|آمريڪا مشيگن وين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan|آمريڪا مشيگن]] :← [[Module:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest and Northeast|آمريڪا مڊويسٽ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest|آمريڪا مڊويسٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Minneapolis–Saint Paul|آمريڪا مينيئپولس–سينٽ پال]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota Duluth|آمريڪا مينيسوٽا ڊولوٿ]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota|آمريڪا مينيسوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Mississippi|آمريڪا مسيسپي]] :← [[Module:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :[[Module:Location map/data/USA Missouri|آمريڪا مسوري]] :← [[Module:Location map/data/Missouri|مسوري]] :[[Module:Location map/data/USA Montana|آمريڪا مونٽانا]] :← [[Module:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[Module:Location map/data/USA Napa|آمريڪا ناپا]] :[[Module:Location map/data/USA Nebraska|آمريڪا نبراسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Nevada|آمريڪا نيواڊا]] :← [[Module:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire Lakes Region|آمريڪا نيو هيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire|آمريڪا نيو هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic City|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic County|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Bergen County|آمريڪا نيو جرسي برگن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Burlington County|آمريڪا نيو جرسي برلنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Camden County|آمريڪا نيو جرسي ڪيمڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cape May County|آمريڪا نيو جرسي ڪيپ مي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cumberland County|آمريڪا نيو جرسي ڪمبرلينڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Essex County|آمريڪا نيو جرسي ايسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Gloucester County|آمريڪا نيو جرسي گلوسٽر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hudson County|آمريڪا نيو جرسي هڊسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hunterdon County|آمريڪا نيو جرسي هنٽرڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Mercer County|آمريڪا نيو جرسي مرسر ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Middlesex County|آمريڪا نيو جرسي مڊل سيڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County municipalities|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي ميونسپلٽيون]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Morris County|آمريڪا نيو جرسي مورس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey New Brunswick|آمريڪا نيو جرسي نيو برنزوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Ocean County|آمريڪا نيو جرسي اوشن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Passaic County|آمريڪا نيو جرسي پاسائڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Salem County|آمريڪا نيو جرسي سيلم ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Somerset County|آمريڪا نيو جرسي سومرسيٽ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Sussex County|آمريڪا نيو جرسي سسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Union County|آمريڪا نيو جرسي يونين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Warren County|آمريڪا نيو جرسي وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey|آمريڪا نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Mexico|آمريڪا نيو ميڪسيڪو]] :← [[Module:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack and Catskill Parks|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack Park|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York Adirondack Park|نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York City Subway|آمريڪا نيو يارڪ سٽي سب وي]] :[[Module:Location map/data/USA New York City|آمريڪا نيو يارڪ سٽي]] :← [[Module:Location map/data/New York City|نيو يارڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New York Fire Island|آمريڪا نيو يارڪ فائر ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York inset|آمريڪا نيو يارڪ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Long Island|آمريڪا نيو يارڪ لانگ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Staten Island|آمريڪا نيو يارڪ اسٽيٽن آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York|آمريڪا نيو يارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York|نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA North Carolina|آمريڪا اتر ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/North Carolina|اتر ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota Grand Forks|آمريڪا اتر ڊڪوٽا گرينڊ فورڪس]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota|آمريڪا اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/North Dakota|اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/USA Northeast|آمريڪا اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Northern Mariana Islands|آمريڪا اتر ماريانا ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Mariana Islands|اتر ماريانا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio Columbus|آمريڪا اوهايو ڪولمبس]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio|آمريڪا اوهايو]] :← [[Module:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[Module:Location map/data/USA Oklahoma|آمريڪا اوڪلاهوما]] :← [[Module:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Ashland|آمريڪا اوريگن ايشلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Astoria|آمريڪا اوريگن ايسٽوريا]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Bend|آمريڪا اوريگن بينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Corvallis|آمريڪا اوريگن ڪوروالس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Dayton|آمريڪا اوريگن ڊيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Eugene|آمريڪا اوريگن يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Forest Grove|آمريڪا اوريگن فاريسٽ گروو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Grants Pass|آمريڪا اوريگن گرانٽس پاس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Gresham|آمريڪا اوريگن گريشم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Hood River|آمريڪا اوريگن هوڊ درياهه]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Lake Oswego|آمريڪا اوريگن ليڪ اوسويگو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Medford|آمريڪا اوريگن ميڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Oregon City|آمريڪا اوريگن اوريگن سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Pendleton|آمريڪا اوريگن پينڊلٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland downtown|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland downtown|آمريڪا پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland|آمريڪا پورٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Salem|آمريڪا اوريگن سيلم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Spencer Butte and Eugene|آمريڪا اوريگن اسپينسر بيوٽ ۽ يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon The Dalles|آمريڪا اوريگن دي ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tigard|آمريڪا اوريگن ٽگارڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tualatin|آمريڪا اوريگن ٽوالاٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon|آمريڪا اوريگن]] :← [[Module:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia County|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill1|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل1]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill2|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل2]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill3|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل3]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill4|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل4]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania|آمريڪا پينسلوانيا]] :← [[Module:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh central|آمريڪا پٽسبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh neighborhoods|آمريڪا پٽسبرگ پاڙا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh|آمريڪا پٽسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :[[Module:Location map/data/USA Puerto Rico|آمريڪا پورٽو ريڪو]] :← [[Module:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island inset|آمريڪا روڊ آئلينڊ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island|آمريڪا روڊ آئلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA South Carolina|آمريڪا ڏکڻ ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/South Carolina|ڏکڻ ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA South Dakota|آمريڪا ڏکڻ ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/South Dakota|ڏکڻ ڊڪوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Southeast|آمريڪا ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee Nashville|آمريڪا ٽينيسي نيشويل]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee|آمريڪا ٽينيسي]] :← [[Module:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Cooper|آمريڪا ٽيڪساس ڪوپر]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Houston downtown|آمريڪا ٽيڪساس هوسٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Texas|آمريڪا ٽيڪساس]] :← [[Module:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[Module:Location map/data/USA Umnak Island|آمريڪا اُمناڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Utah|آمريڪا يوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Vermont|آمريڪا ورمونٽ]] :← [[Module:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :[[Module:Location map/data/USA VI Saint Croix|آمريڪا ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria region|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Bailey's Crossroads|آمريڪا ورجينيا بيليز ڪراس روڊز]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Clarke|آمريڪا ورجينيا ڪلارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Frederick|آمريڪا ورجينيا فريڊرڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Goshen Scout Reservation|آمريڪا ورجينيا گوشن اسڪائوٽ رزرويشن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Manassas|آمريڪا ورجينيا مناسس]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Northern|آمريڪا ورجينيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Richmond metropolitan area|آمريڪا ورجينيا رچمنڊ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Warren|آمريڪا ورجينيا وارن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia West Virginia border|آمريڪا ورجينيا اولهه ورجينيا سرحد]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia|آمريڪا ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Benton County|آمريڪا واشنگٽن بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Metropolitan Area|آمريڪا واشنگٽن ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Yakima County|آمريڪا واشنگٽن ياڪيما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C. central|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. central|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C. central|واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C.|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي.]] :[[Module:Location map/data/USA Washington|آمريڪا واشنگٽن]] :← [[Module:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Eastern Panhandle|آمريڪا اولهه ورجينيا اوڀر پين هينڊل]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|اولهه ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Romney|آمريڪا اولهه ورجينيا رومني]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia|آمريڪا اولهه ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/West Virginia|اولهه ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA West|آمريڪا اولهه]] :[[Module:Location map/data/USA Wisconsin|آمريڪا وسڪانسن]] :← [[Module:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :[[Module:Location map/data/USA Wyoming|آمريڪا وائيومنگ]] :← [[Module:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :[[Module:Location map/data/USA|آمريڪا]] :← [[Module:Location map/data/United States of America|آمريڪا جون گڏيل رياستون]] :← [[Module:Location map/data/United States|گڏيل رياستون]] :[[Module:Location map/data/USA2|آمريڪا2]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan Tashkent|ازبڪستان تاشقند]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan|ازبڪستان]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Island|وينڪوور ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Washington|وينڪوور واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/Vanuatu|وانواتو]] :[[Module:Location map/data/Vas Szombathely|واش سومباتهي]] :[[Module:Location map/data/Vatican City|ويٽيڪن سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vatican|ويٽيڪن]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Apure|وينزويلا اپوري]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Caracas|وينزويلا ڪاراڪاس]] :[[Module:Location map/data/Venezuela UCV Conjunto Central|وينزويلا UCV مرڪزي مجموعو]] :[[Module:Location map/data/Venezuela|وينزويلا]] :[[Module:Location map/data/Venus|زهره]] :[[Module:Location map/data/Veszprém Veszprém|ويسپريم ويسپريم]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Hanoi|ويتنام هانوئي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Ho Chi Minh City|ويتنام هو چي منھ سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Nang|ويتنام دا نانگ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Lat|ويتنام دا لات]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Phu Quoc|ويتنام فو ڪوڪ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam|ويتنام]] :[[Module:Location map/data/Vilnius District Municipality|ولنيئس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Visayas|وساياس]] :[[Module:Location map/data/Wales Anglesey|ويلز اينگلسي]] :[[Module:Location map/data/Wales Bangor|ويلز بينگور]] :[[Module:Location map/data/Wales Blaenau Gwent|ويلز بلائينائو گوينٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Brecon|ويلز بريڪن]] :[[Module:Location map/data/Wales Bridgend|ويلز برج اينڊ]] :[[Module:Location map/data/Wales Caerphilly|ويلز ڪيرفلي]] :[[Module:Location map/data/Wales Caldey Island|ويلز ڪالڊي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff Central|ويلز ڪارڊف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff|ويلز ڪارڊف]] :[[Module:Location map/data/Wales Carmarthenshire|ويلز ڪارمارٿنشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Ceredigion|ويلز ڪيريڊيگيون]] :[[Module:Location map/data/Wales Conwy|ويلز ڪونوي]] :[[Module:Location map/data/Wales Denbighshire|ويلز ڊينبيشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Flintshire|ويلز فلنٽشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Gwynedd|ويلز گوينيد]] :[[Module:Location map/data/Wales Haverfordwest|ويلز هيورفورڊ ويسٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Merthyr Tydfil|ويلز مرٿر ٽڊفل]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouth|ويلز مونمٿ]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouthshire|ويلز مونمٿشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Neath Port Talbot|ويلز نيٿ پورٽ ٽالبٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Newport|ويلز نيوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Pembrokeshire|ويلز پيمبروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Powys|ويلز پوويس]] :[[Module:Location map/data/Wales Rhondda Cynon Taf|ويلز روندا ڪينن ٽاف]] :[[Module:Location map/data/Wales Swansea|ويلز سوانزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Torfaen|ويلز ٽورفين]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan Barry|ويلز ويل آف گليمورگن بيري]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan|ويلز ويل آف گليمورگن]] :[[Module:Location map/data/Wales Wrexham|ويلز ريڪسهيم]] :[[Module:Location map/data/Wallis and Futuna|والس ۽ فوتونا]] :[[Module:Location map/data/Wallis|والس]] :[[Module:Location map/data/Wasatch Front|واسچ فرنٽ]] :[[Module:Location map/data/WayneCountyMI|وين ڪائونٽي مشيگن]] :[[Module:Location map/data/West Asia|اولهه ايشيا]] :[[Module:Location map/data/West Bank relief|اولهه ڪنارو رليف]] :[[Module:Location map/data/West Bank|اولهه ڪنارو]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/West Germany Northern 1989|اولهه جرمني اتر 1989]] :[[Module:Location map/data/West Midlands (region)|اولهه مڊلينڊز (علائقو)]] :[[Module:Location map/data/Western Europe World Heritage Sites|اولهه يورپ عالمي ورثي ماڳ]] :[[Module:Location map/data/Western Sahara|اولهه صحارا]] :[[Module:Location map/data/Western Turkey|اولهه ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :[[Module:Location map/data/Yemen Aden|يمن عدن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa Governorate|يمن صنعاء گورنريٽ]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa|يمن صنعاء]] :[[Module:Location map/data/Yemen|يمن]] :[[Module:Location map/data/Yorkshire and the Humber|يارڪشائر ۽ همبر]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1929-39)|يوگوسلاويا (1929-39)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1939-41)|يوگوسلاويا (1939-41)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia|يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Yunlin County|يونلن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Zambia|زامبيا]] :[[Module:Location map/data/Zimbabwe|زمبابوي]] {{refend}} aftbvaaoa3sanr90cmi1suk45ioax2j 378825 378821 2026-05-18T11:38:45Z Intisar Ali 8681 378825 wikitext text/x-wiki [[File:template_location_map.svg|thumb|360px|5 جنوري 2014 تائين جا نقشن جي مقام وارا سانچا. ڏنل جاء جا نقشن وارا بھترين مقام ڳولڻ لاءِ ڏنل SVG فائل کي ويب برائوزر جي مدد سان کوليو ۽ تيرن وارا آپشن ۽ زوم فنڪشن استعمال ڪيو.]] ھن فھرست جي مقامن وارا سانچا 13مئي 2018 تائين جا آھن. ان فھرست ۾ {{#expr:2364+427}} ماڊيول شامل آهن. انھن نقشن ۾ کي فنڪشنل نہ سمجھو. پھريون نقشي واري صفحي ۾ وڃو ۽ ان جي لنڪ کي چڪاسيو. [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Recentchangeslinked&target=Template:Location_map/List Related changes list]. __TOC__{{-}} ==لوڪيشن نقشا== {{refbegin|27em}} :[[ماڊيول:Location map/data/100x100|100x100]] :[[ماڊيول:Location map/data/2020 Nagorno-Karabakh conflict map|2020 ناگورنو-ڪاراباخ تڪرار نقشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia Gulripshi|ابخازيا گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia|ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean Sea|ايجيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean|ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/AFC|ايشين فٽبال ڪنفيڊريشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan Kabul|افغانستان ڪابل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan|افغانستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa Zambezi River|آفريڪا زيمبيزي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa|آفريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia equirectangular|افرو-يوريشيا ھمچورس ڏيکاء]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia|افرو-يوريشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Albania|البانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alberta municipal districts|البرٽا ميونسپل ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algeria|الجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algiers|الجزائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alps|الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amapá|اماپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amazon river watershed|ايمازون درياهه جو آبي طاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/America|آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Andorra|اندورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Angola|انگولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctic Peninsula|انٽارڪٽڪ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctica|انٽارڪٽڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua and Barbuda|انٽيگوا ۽ باربوڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua Guatemala|انٽيگوا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua|انٽيگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arab world|عرب دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arctic|آرڪٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires City|ارجنٽائنا بيونس آئرس شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province|ارجنٽائنا بيونس آئرس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires|ارجنٽائنا بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chaco Province|ارجنٽائنا چاڪو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut Province|ارجنٽائنا چوبوت صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut|ارجنٽائنا چوبوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province|ارجنٽائنا ڪورڊوبا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires|ارجنٽائنا وڏو بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Jujuy Province|ارجنٽائنا خوخوئي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province|ارجنٽائنا لا پامپا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Misiones Province|ارجنٽائنا ميسيونيس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Neuquén Province|ارجنٽائنا نيوڪين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Río Negro Province|ارجنٽائنا ريو نيگرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Salta Province|ارجنٽائنا سالتا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina San Juan Province|ارجنٽائنا سان خوان صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Cruz|ارجنٽائنا سانتا ڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Fe Province|ارجنٽائنا سانتا في صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santiago del Estero Province|ارجنٽائنا سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Tierra del Fuego and Staten Island|ارجنٽائنا تيئرا ڊيل فوئيگو ۽ اسٽيٽن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina|ارجنٽائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Armenia|آرمينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba streets|اروبا گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba|اروبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia (equirectangular)|ايشيا (ھمچورس ڏيکاء)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Minor|ايشيا مائنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Southwest|ڏکڻ اولهه ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia|ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Atlantic Ocean|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Auckland|آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia and New Zealand|آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Australian Capital Territory|آسٽريليا آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australian Capital Territory|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Cocos (Keeling) Islands|آسٽريليا ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Greater Adelaide|آسٽريليا وڏو ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Heard and McDonald Islands|آسٽريليا هيئرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Hobart|آسٽريليا هوبرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Jervis Bay Territory|آسٽريليا جروِس بي ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales LGAs|آسٽريليا نيو سائوٿ ويلز مقامي حڪومتي علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New South Wales|نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Newcastle|آسٽريليا نيوڪاسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Norfolk Island|آسٽريليا نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Northern Territory|آسٽريليا ناردرن ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|ناردرن ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Perth|آسٽريليا پرٿ]] :[[Module:Location map/data/Australia OOL|Australia گولڊ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland|آسٽريليا ڪوئنزلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Queensland|ڪوئنزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia|آسٽريليا ڏکڻ آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Australia|ڏکڻ آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney|آسٽريليا سڊني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania|آسٽريليا تسمانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tasmania|تسمانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria|آسٽريليا وڪٽوريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia|آسٽريليا اولهه آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia|آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vienna|آسٽريا ويانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria|آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azad Kashmir|آزاد ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku|آذربائيجان باڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Ganja|آذربائيجان گنجه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan|آذربائيجان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahamas|بهاماس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Balkans|بالڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic Sea|بالٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic states|بالٽڪ رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal|خليج بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan Thimphu|ڀوٽان ٿمفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan|ڀوٽان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Black Sea|ڪارو سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bosnia|بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bratislava|براتسلاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Brasília|برازيل برازيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Rio de Janeiro|برازيل ريو ڊي جينيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil São Paulo City|برازيل سائو پائولو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil|برازيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver Downtown|برٽش ڪولمبيا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver|برٽش ڪولمبيا وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles Oceans|برطانوي ٻيٽن جا سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles|برطانوي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Calabarzon|ڪالابارزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands North|ڪمبوڊيا اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands South|ڪمبوڊيا ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia|ڪمبوڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cameroon|ڪيمرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Camotes|ڪاموٽيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Acadia|ڪئناڊا البرٽا اڪيڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Athabasca|ڪئناڊا البرٽا اٿاباسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Barrhead|ڪئناڊا البرٽا بارهيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Beaver|ڪئناڊا البرٽا بيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Big Lakes|ڪئناڊا البرٽا بگ ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bighorn|ڪئناڊا البرٽا بگ هورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Birch Hills|ڪئناڊا البرٽا برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bonnyville|ڪئناڊا البرٽا بوني وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Brazeau|ڪئناڊا البرٽا برازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Camrose|ڪئناڊا البرٽا ڪيمروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cardston|ڪئناڊا البرٽا ڪارڊسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clear Hills|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clearwater|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر واٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Crowsnest Pass|ڪئناڊا البرٽا ڪروزنيسٽ پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cypress|ڪئناڊا البرٽا سائپرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Drumheller|ڪئناڊا البرٽا ڊرم هيلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Fairview|ڪئناڊا البرٽا فيئر ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Flagstaff|ڪئناڊا البرٽا فليگ اسٽاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Foothills|ڪئناڊا البرٽا فوٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Forty Mile|ڪئناڊا البرٽا فورٽي مائل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Grande Prairie|ڪئناڊا البرٽا گرانڊ پريري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Greenview|ڪئناڊا البرٽا گرين ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB ID 349|ڪئناڊا البرٽا آءِ ڊي 349]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kananaskis|ڪئناڊا البرٽا ڪناناسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kneehill|ڪئناڊا البرٽا نيهِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac La Biche|ڪئناڊا البرٽا لاڪ لا بيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac Ste Anne|ڪئناڊا البرٽا لاڪ سينٽ اين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lacombe|ڪئناڊا البرٽا لاڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lamont|ڪئناڊا البرٽا لامونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Leduc|ڪئناڊا البرٽا ليڊڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lesser Slave River|ڪئناڊا البرٽا ليزر سليو درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lethbridge|ڪئناڊا البرٽا ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mackenzie|ڪئناڊا البرٽا ميڪنزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Minburn|ڪئناڊا البرٽا منبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mountain View|ڪئناڊا البرٽا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Newell|ڪئناڊا البرٽا نيويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Lights|ڪئناڊا البرٽا ناردرن لائيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Sunrise|ڪئناڊا البرٽا ناردرن سن رائيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Opportunity|ڪئناڊا البرٽا آپرچونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Paintearth|ڪئناڊا البرٽا پينٽ ارٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Parkland|ڪئناڊا البرٽا پارڪ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Peace|ڪئناڊا البرٽا پيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Pincher Creek|ڪئناڊا البرٽا پنچر ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ponoka|ڪئناڊا البرٽا پونوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Provost|ڪئناڊا البرٽا پرووسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ranchland|ڪئناڊا البرٽا رينچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Red Deer|ڪئناڊا البرٽا ريڊ ڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Rocky View|ڪئناڊا البرٽا راڪي ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saddle Hills|ڪئناڊا البرٽا سيڊل هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saint Paul|ڪئناڊا البرٽا سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky Lake|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky River|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 2|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 2]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 3|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 3]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 4|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 4]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Spirit River|ڪئناڊا البرٽا اسپرٽ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Starland|ڪئناڊا البرٽا اسٽارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Stettler|ڪئناڊا البرٽا اسٽيٽلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Strathcona|ڪئناڊا البرٽا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Sturgeon|ڪئناڊا البرٽا اسٽرجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Taber|ڪئناڊا البرٽا ٽيبر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Thorhild|ڪئناڊا البرٽا ٿورهلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Two Hills|ڪئناڊا البرٽا ٽو هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vermilion River|ڪئناڊا البرٽا ورميلين درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vulcan|ڪئناڊا البرٽا ولڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wainwright|ڪئناڊا البرٽا وين رائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Warner|ڪئناڊا البرٽا وارنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Westlock|ڪئناڊا البرٽا ويسٽ لاڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wetaskiwin|ڪئناڊا البرٽا ويٽاسڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wheatland|ڪئناڊا البرٽا ويٽ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Willow Creek|ڪئناڊا البرٽا ولو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wood Buffalo|ڪئناڊا البرٽا ووڊ بفيلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Woodlands|ڪئناڊا البرٽا ووڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Yellowhead|ڪئناڊا البرٽا ييلو هيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Alberni-Clayoquot|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا البرني-ڪليوڪوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Bulkley-Nechako|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا بلڪلي-نيچاڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Capital|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيپيٽل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cariboo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيريبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Columbia-Shuswap|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪولمبيا-شوسواپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Comox Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوموڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cowichan Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪاوچن وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC East Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ايسٽ ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser-Fort George|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر-فورٽ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Greater Vancouver|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا گريٽر وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kitimat-Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيٽيمٽ-اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kootenay Boundary|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوٽيني بائونڊري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Mount Waddington|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا مائونٽ وڊنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Nanaimo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نانائيمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Northern Rockies|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ناردرن راڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Okanagan-Similkameen|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اوڪاناگن-سملڪامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Peace River|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا پيس درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC qathet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا قٿيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Squamish-Lillooet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسڪوامش-للوئيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Strathcona|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Sunshine Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سن شائن ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Thompson-Nicola|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ٿامپسن-نڪولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT North Slave|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز نارٿ سليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT Sahtu|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز ساهتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kitikmeot|ڪئناڊا نوناوُت ڪيٽڪميوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kivalliq|ڪئناڊا نوناوُت ڪِوالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Qikiqtaaluk|ڪئناڊا نوناوُت ڪيڪيڪتالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Brant|ڪئناڊا اونٽاريو برانٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Bruce|ڪئناڊا اونٽاريو بروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Chatham-Kent|ڪئناڊا اونٽاريو چيٿم-ڪينٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Durham|ڪئناڊا اونٽاريو ڊرهام]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Essex|ڪئناڊا اونٽاريو ايسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Greater Sudbury|ڪئناڊا اونٽاريو گريٽر سڊبري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Grey|ڪئناڊا اونٽاريو گري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Haliburton|ڪئناڊا اونٽاريو هاليبرٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Halton|ڪئناڊا اونٽاريو هالٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hamilton|ڪئناڊا اونٽاريو هيملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hastings|ڪئناڊا اونٽاريو هيسٽنگز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Huron|ڪئناڊا اونٽاريو هيورون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Kawartha Lakes|ڪئناڊا اونٽاريو ڪاوارٿا ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lambton|ڪئناڊا اونٽاريو ليمبٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lanark|ڪئناڊا اونٽاريو لانارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Leeds and Grenville|ڪئناڊا اونٽاريو ليڊز ۽ گرين وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Manitoulin|ڪئناڊا اونٽاريو مينيٽولن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Middlesex|ڪئناڊا اونٽاريو مڊل سيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Niagara|ڪئناڊا اونٽاريو نياگرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Northumberland|ڪئناڊا اونٽاريو نارٿمبرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Ottawa|ڪئناڊا اونٽاريو اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Parry Sound|ڪئناڊا اونٽاريو پيري سائونڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peel|ڪئناڊا اونٽاريو پيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Perth|ڪئناڊا اونٽاريو پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peterborough|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prescott and Russell|ڪئناڊا اونٽاريو پريسڪاٽ ۽ رسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prince Edward|ڪئناڊا اونٽاريو پرنس ايڊورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Renfrew|ڪئناڊا اونٽاريو رينفرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Simcoe|ڪئناڊا اونٽاريو سمڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Stormont Dundas and Glengarry|ڪئناڊا اونٽاريو اسٽورمونٽ ڊنڊاس ۽ گلينگيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Waterloo|ڪئناڊا اونٽاريو واٽرلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Wellington|ڪئناڊا اونٽاريو ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN QC Le Rocher-Percé|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لي روشي-پيرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Aberdeen|ڪئناڊا سسڪيچوان ايبرڊين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Antelope Park|ڪئناڊا سسڪيچوان اينٽيلوپ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Arlington|ڪئناڊا سسڪيچوان آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Auvergne|ڪئناڊا سسڪيچوان اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Beaver River|ڪئناڊا سسڪيچوان بيور درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Big Stick|ڪئناڊا سسڪيچوان بگ اسٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Biggar|ڪئناڊا سسڪيچوان بگر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Birch Hills|ڪئناڊا سسڪيچوان برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bjorkdale|ڪئناڊا سسڪيچوان بيورڪڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bone Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان بون ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Britannia|ڪئناڊا سسڪيچوان برٽانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Buckland|ڪئناڊا سسڪيچوان بڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Cambria|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيمبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Canaan|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Carmichael|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪارمائيڪل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Caron|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chaplin|ڪئناڊا سسڪيچوان چيپلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chesterfield|ڪئناڊا سسڪيچوان چيسٽر فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clayton|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clinworth|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪلنورٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coalfields|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪول فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Colonsay|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولونسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Corman Park|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪورمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coteau|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coulee|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Deer Forks|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊيئر فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Duck Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊڪ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Dundurn|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊنڊرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Edenwold|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڊن وولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enfield|ڪئناڊا سسڪيچوان اين فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enterprise|ڪئناڊا سسڪيچوان انٽرپرائز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Estevan|ڪئناڊا سسڪيچوان ايسٽيوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Excelsior|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڪسيلسيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fertile Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فرٽائل وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fox Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فاڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frenchman Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان فرينچمين بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frontier|ڪئناڊا سسڪيچوان فرنٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Garden River|ڪئناڊا سسڪيچوان گارڊن درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen Bain|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين بين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen McPherson|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين مڪفرسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Grassy Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان گراسي ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gravelbourg|ڪئناڊا سسڪيچوان گريولبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gull Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان گل ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happy Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happyland|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hart Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان هارٽ بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hazel Dell|ڪئناڊا سسڪيچوان هيزل ڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hillsborough|ڪئناڊا سسڪيچوان هلزبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hudson Bay|ڪئناڊا سسڪيچوان هڊسن بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Humboldt|ڪئناڊا سسڪيچوان همبولٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Kindersley|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنڊرسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK King George|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنگ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lac Pelletier|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪ پيليٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lacadena|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪاڊينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Alma|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آلما]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Johnston|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ جانسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake of the Rivers|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آف دي رورز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lawtonia|ڪئناڊا سسڪيچوان لاٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Livingston|ڪئناڊا سسڪيچوان لِونگسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lone Tree|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Loon Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Manitou Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان مينيٽو ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Mankota|ڪئناڊا سسڪيچوان منڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Bush|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل بش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Meota|ڪئناڊا سسڪيچوان ميوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milden|ڪئناڊا سسڪيچوان ملڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milton|ڪئناڊا سسڪيچوان ملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Miry Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان مائري ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Monet|ڪئناڊا سسڪيچوان مونيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Jaw|ڪئناڊا سسڪيچوان موس جا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Range|ڪئناڊا سسڪيچوان موس رينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morris|ڪئناڊا سسڪيچوان موريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morse|ڪئناڊا سسڪيچوان مورس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Newcombe|ڪئناڊا سسڪيچوان نيوڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Nipawin|ڪئناڊا سسڪيچوان نپاون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK North Battleford|ڪئناڊا سسڪيچوان نارٿ بيٽلفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Old Post|ڪئناڊا سسڪيچوان اولڊ پوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Orkney|ڪئناڊا سسڪيچوان آرڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Paddockwood|ڪئناڊا سسڪيچوان پيڊاڪ ووڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pense|ڪئناڊا سسڪيچوان پينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Piapot|ڪئناڊا سسڪيچوان پياپوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pinto Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان پنٽو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pittville|ڪئناڊا سسڪيچوان پٽ وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pleasant Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پليزنٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Poplar Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پوپلر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Porcupine|ڪئناڊا سسڪيچوان پورڪيوپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Preeceville|ڪئناڊا سسڪيچوان پريس وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Prince Albert|ڪئناڊا سسڪيچوان پرنس البرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Reno|ڪئناڊا سسڪيچوان رينو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Riverside|ڪئناڊا سسڪيچوان رِور سائيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rodgers|ڪئناڊا سسڪيچوان راجرز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rosemount|ڪئناڊا سسڪيچوان روز مائونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Saskatchewan Landing|ڪئناڊا سسڪيچوان سسڪيچوان لينڊنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Shamrock|ڪئناڊا سسڪيچوان شيمراڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sherwood|ڪئناڊا سسڪيچوان شيروڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Snipe Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان اسنائپ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Souris Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سورس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Andrews|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ اينڊريوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Louis|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Star City|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽار سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Stonehenge|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽون هينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Surprise Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سرپرائيز وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sutton|ڪئناڊا سسڪيچوان سٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Swift Current|ڪئناڊا سسڪيچوان سوئفٽ ڪرنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Turtle River|ڪئناڊا سسڪيچوان ٽرٽل درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Val Marie|ڪئناڊا سسڪيچوان ويل ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Victory|ڪئناڊا سسڪيچوان وڪٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Waverley|ڪئناڊا سسڪيچوان ويورلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wheatlands|ڪئناڊا سسڪيچوان ويٽ لينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Whiska Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وِسڪا ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK White Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان وائيٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Willow Bunch|ڪئناڊا سسڪيچوان ولو بنچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wilton|ڪئناڊا سسڪيچوان ولٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wise Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وائز ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wood River|ڪئناڊا سسڪيچوان ووڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta TM|ڪئناڊا البرٽا ٽي ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta|ڪئناڊا البرٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alberta|البرٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Baffin Island|ڪئناڊا بيفن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia geo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia geo|برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia|برٽش ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Calgary|ڪئناڊا ڪيلگري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Calgary|ڪيلگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Edmonton|ڪئناڊا ايڊمونٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Edmonton|ايڊمونٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Greater Montreal|ڪئناڊا گريٽر مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Kananaskis parks|ڪئناڊا ڪناناسڪس پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Lethbridge|ڪئناڊا ليٿ برج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lethbridge|ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Manitoba|ڪئناڊا مينيٽوبا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manitoba|مينيٽوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Montreal|ڪئناڊا مونٽريال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montreal|مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada New Brunswick|ڪئناڊا نيو برنزوڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Brunswick|نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland and Labrador|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ ۽ ليبراڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Newfoundland|نيوفائونڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Northwest Territories|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nova Scotia|ڪئناڊا نووا اسڪوٽيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nova Scotia|نووا اسڪوٽيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nunavut|ڪئناڊا نوناوُت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Peterborough North|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Quebec|ڪئناڊا اونٽاريو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario|ڪئناڊا اونٽاريو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ontario|اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ottawa|ڪئناڊا اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Prince Edward Island|ڪئناڊا پرنس ايڊورڊ ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada PEI|ڪئناڊا پي اي آءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/PEI|پي اي آءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec (conic)|ڪئناڊا ڪيوبيڪ (مخروطي)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Central|ڪئناڊا ڪيوبيڪ مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Central Quebec|ڪئناڊا مرڪزي ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec City|ڪئناڊا ڪيوبيڪ شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Côte-Nord Region|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڪوٽ-نورڊ علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte-Nord Region Quebec|ڪوٽ-نورڊ علائقو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Eastern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اوڀر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Eastern Quebec|ڪئناڊا اوڀر ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Lac-Saint-Jean|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لاڪ-سينٽ-جين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Lac-Saint-Jean Quebec|ڪئناڊا لاڪ-سينٽ-جين ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Southern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڏکڻ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Quebec|ڪئناڊا ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Western|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اولهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Western Quebec|ڪئناڊا اولهه ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec|ڪئناڊا ڪيوبيڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Quebec|ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Saskatchewan|ڪئناڊا سسڪيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saskatchewan|سسڪيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Ontario|ڪئناڊا ڏکڻ اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Toronto|ڪئناڊا ٽورنٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver City|ڪئناڊا وينڪوور شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver Downtown|ڪئناڊا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver|ڪئناڊا وينڪوور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vancouver|وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Western|ڪئناڊا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Winnipeg|ڪئناڊا ونيپيگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Yukon|ڪئناڊا يوڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada|ڪئناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaGeo|ڪئناڊا جيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaTerrain|ڪئناڊا ٽيرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canary Islands|ڪينري ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Spain Canary Islands|اسپين ڪينري ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Aargau|آرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Ausserrhoden|اپينزيل آئوسرهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Innerrhoden|اپينزيل انررهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Land|بازل-لينڊ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Landschaft|بازل-لينڊشافٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Stadt|بازل-شٽاٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Bern|برن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Fribourg|فريبورگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Geneva|جنيوا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Glarus|گلاروس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubunden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubünden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Grisons|گريزونز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Jura|جورا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Lucerne|لوسرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchatel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchâtel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Nidwalden|نڊوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Obwalden|اوبوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schaffhausen|شافهائوزن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schwyz|شويز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Solothurn|سولوٿرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of St. Gallen|سينٽ گالن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Thurgau|ٿرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Ticino|ٽچينو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Uri|اوري ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Valais|واليس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Vaud|وو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zug|زوگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zurich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zürich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cape Verde|ڪيپ ورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caribbean|ڪيريبين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Carpathian Mountains|ڪارپيٿين جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caspian Sea|ڪيسپيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caucasus mountains|قفقاز جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central African Republic|مرڪزي آفريقي جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central Caracas|مرڪزي ڪاراڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central West Germany 1989|مرڪزي اولهه جرمني 1989]] :[[ماڊيول:Location map/data/CFU|CFU]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chad|چاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Changhua County|چانگهوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Channel Islands|چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Charlottesville to Merrifield|شارلٽس وِل کان ميريفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chatham Islands|چيٿم ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi City|چيائي شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi County|چيائي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Antofagasta|چلي انتوفاگستا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Arica y Parinacota|چلي اريڪا ۽ پاريناڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Aysén|چلي آئيسين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Chiloé|چلي چيلوئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiloé|چيلوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Coquimbo Region|چلي ڪوڪيمبو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Easter Island|چلي ايسٽر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Los Lagos|چلي لوس لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Tarapacá|چلي تاراپاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile|چلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China (equirectangular)|چين (هڪجهڙي مستطيل پروجيڪشن)]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Anhui Fuyang|چين آنهوي فويانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Beijing municipality|چين بيجنگ ميونسپلٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Beijing|چين بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Chongqing|چين چونگ چنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chongqing|چونگ چنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Fujian|چين فوجيان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Fujian|فوجيان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Gansu|چين گانسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Gansu|گانسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong|چين گوانگ ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangdong|گوانگ ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong Foshan Shunde Ronggui|چين گوانگ ڊونگ فوشان شوندي رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi topography|چين گوانگسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi|چين گوانگسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangxi|گوانگسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guizhou|چين گوئيژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guizhou|گوئيژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hainan|چين هائينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hainan|هائينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei|چين هيبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hebei|هيبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang|چين هيبي شيجياژوانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Shijiazhuang|چين شيجياژوانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang urban|چين هيبي شيجياژوانگ شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Heilongjiang|چين هي لونگ جيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Heilongjiang|هي لونگ جيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Henan|چين هينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Henan|هينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hubei|چين هوبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hubei|هوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hunan|چين هونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hunan|هونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Inner Mongolia|چين اندروني منگوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Inner Mongolia|اندروني منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu Nanjing|چين جيانگسو نانجنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nanjing|نانجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu|چين جيانگسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jiangsu|جيانگسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jilin|چين جيلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jilin|جيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Liaoning|چين لياوننگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Liaoning|لياوننگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ningxia|چين ننگشيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ningxia|ننگشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Northern Plain|چين اتر ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Qinghai|چين چنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qinghai|چنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ronggui|چين رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong|چين شان ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shandong|شان ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong Qingdao|چين شان ڊونگ چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Qingdao|چين چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qingdao|چنگدائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanghai|چين شنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanghai|شنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanxi|چين شانشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanxi|شانشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shenzhen|چين شينزين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shenzhen|شينزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Sichuan|چين سيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sichuan|سيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tianjin|چين تيانجن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tianjin|تيانجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet topography|چين تبت جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet|چين تبت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tibet|تبت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Xinjiang|چين سنڪيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Xinjiang|سنڪيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Yunnan|چين يونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Yunnan|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhejiang|چين ژيجيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zhejiang|ژيجيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhengzhou|چين ژينگژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China|چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/City of London 1300|لنڊن شهر 1300]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cockatoo Island NSW|ڪاڪاٽو ٻيٽ نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cold War Germany|ٿڌي جنگ وارو جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Altiplano Cundiboyacense|ڪولمبيا آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Altiplano Cundiboyacense|آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Amazonas Department|ڪولمبيا امازوناس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Antioquia Department|ڪولمبيا انٽيوڪيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Arauca Department|ڪولمبيا ارائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Atlántico Department|ڪولمبيا ائٽلانٽيڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá OSM|ڪولمبيا بوگوٽا او ايس ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá savanna|ڪولمبيا بوگوٽا ساوانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bogotá savanna|بوگوٽا ساوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bolívar Department|ڪولمبيا بوليوار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Deparment physical|ڪولمبيا بوياڪا کاتو جسماني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Department|ڪولمبيا بوياڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caldas Department|ڪولمبيا ڪالداس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caquetá Department|ڪولمبيا ڪاڪيتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caribbean coastal islands|ڪولمبيا ڪيريبين سامونڊي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Casanare Department|ڪولمبيا ڪاساناري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cauca Department|ڪولمبيا ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cesar Department|ڪولمبيا سيزار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Chocó Department|ڪولمبيا چوڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Córdoba Department|ڪولمبيا ڪورڊوبا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cundinamarca Department|ڪولمبيا ڪنڊينامارڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Distrito Capital of Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا گاديءَ وارو ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guainía Department|ڪولمبيا گوائينيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guaviare Department|ڪولمبيا گواوياري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Huila Department|ڪولمبيا ويلا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de Providencia|ڪولمبيا اسلا ڊي پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de San Andrés|ڪولمبيا اسلا ڊي سان اندريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas de San Bernardo|ڪولمبيا اسلاس ڊي سان برناردو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas del Rosario|ڪولمبيا اسلاس ڊيل روساريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia La Guajira Department|ڪولمبيا لا گواخيرا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Magdalena Department|ڪولمبيا مگدالينا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Meta Department|ڪولمبيا ميتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Nariño Department|ڪولمبيا نارينيو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Norte de Santander Department|ڪولمبيا نارتي ڊي سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Putumayo Department|ڪولمبيا پوتومايو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Quindío Department|ڪولمبيا ڪنديو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Risaralda Department|ڪولمبيا رسارالدا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia San Andrés y Providencia|ڪولمبيا سان اندريس ۽ پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santa Marta|ڪولمبيا سانتا مارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santander Department|ڪولمبيا سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Sucre Department|ڪولمبيا سوڪري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Tolima Department|ڪولمبيا توليما کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Valle del Cauca Department|ڪولمبيا والي ڊيل ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vaupés Department|ڪولمبيا وائوپيس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vichada Department|ڪولمبيا ويچادا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia|ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros Grand Comore|ڪوموروس گرانڊ ڪومور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros|ڪوموروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CONCACAF|CONCACAF]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cook Islands|ڪڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Costa Rica|ڪوسٽا ريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crete|ڪريٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crimea|ڪريميئا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Banovina|ڪروشيا بانووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Baranja Drava|ڪروشيا بارانيا ڊراوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krapina-Zagorje County|ڪروشيا ڪرپينا-زاگوريه ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krk|ڪروشيا ڪرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek Županja Ilok|ڪروشيا اوسيئڪ زوپانيا ايلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek-Baranja County|ڪروشيا اوسيئڪ-بارانيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Pula Rijeka Sibenik|ڪروشيا پولا رئيڪا شيبينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Sibenik Drnis Knin|ڪروشيا شيبينيڪ ڊرنش ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Split-Dalmatia County|ڪروشيا اسپلٽ-ڊالماٽيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Vukovar-Srijem County|ڪروشيا ووڪوار-سرييم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Zadar Knin|ڪروشيا زادار ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia|ڪروشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Csongrád Szeged|چونگراد سيگيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cuba|ڪيوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Curaçao|ڪوراسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cyprus|قبرص]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Greater Prague|چيڪ جمهوريه گريٽر پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Moravian-Silesian Region|چيڪ جمهوريه موراوين-سليزين علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Central|چيڪ جمهوريه پراگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Charles Bridge|چيڪ جمهوريه پراگ چارلس برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague city centre|چيڪ جمهوريه پراگ شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Districts|چيڪ جمهوريه پراگ ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Prague Castle|چيڪ جمهوريه پراگ پراگ قلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague|چيڪ جمهوريه پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Vysočina|چيڪ جمهوريه ويسوچينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Zlin|چيڪ جمهوريه زلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic|چيڪ جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Czechia|چيڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czechoslovakia|چيڪوسلوواڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Delta Plan|ڊيلٽا پلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Democratic Republic of the Congo|ڪانگو جي جمهوري جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Aarhus|ڊينمارڪ آرهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aarhus|آرهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Bornholm|ڊينمارڪ بورن هولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Capital Region|ڊينمارڪ گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Central Denmark Region|ڊينمارڪ مرڪزي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Copenhagen|ڊينمارڪ ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Falster|ڊينمارڪ فالسٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Faroe Islands|ڊينمارڪ فيرو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Faroe Islands|فيرو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Funen|ڊينمارڪ فيونن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Greater Copenhagen|ڊينمارڪ گريٽر ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Hadsund|ڊينمارڪ هيڊسنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Helnæs|ڊينمارڪ هيلنيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Lolland|ڊينمارڪ لولنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Møn|ڊينمارڪ مون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark North Jutland Region|ڊينمارڪ اتر جٽلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region of Southern Denmark|ڊينمارڪ ڏاکڻي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Skive|ڊينمارڪ اسڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark|ڊينمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dera Ismail Khan|ڊيرا اسماعيل خان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dinaric Alps|ڊينارڪ الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Djibouti|جبوتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominica|ڊومينيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominican Republic|ڊومينيڪن جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donbas|ڊونباس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donetsk|ڊونيتسڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dorset Geology|ڊورسيٽ جيالاجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dubai|دبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Earth|ڌرتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/World|دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Asia CJK|اوڀر ايشيا سي جي ڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East China Sea|اوڀر چين سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Germany|اوڀر جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Midlands|اوڀر مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor Dili|اوڀر تيمور دلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dili|دلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor|اوڀر تيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Upper Mesopotamia|اوڀر مٿيون ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern China|اوڀر چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern Moravia|اوڀر موراويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Galápagos Islands|ايڪواڊور گالاپاگوس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Quito centre|ايڪواڊور ڪيوٽو مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador|ايڪواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Nile Delta|مصر نيل ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Sinai|مصر سينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt|مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/El Salvador|ايل سلواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Midlands|انگلينڊ مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Project Emily|انگلينڊ پروجيڪٽ ايملي]] :[[ماڊيول:Location map/data/England South West RFU|انگلينڊ ڏکڻ اولهه آر ايف يو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England south|ڏکڻ انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Southampton area|انگلينڊ سائوٿمپٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Trent Valley|انگلينڊ ٽرينٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/English Channel|انگلش چينل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea Bioko|استوائي گني بيوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea mainland|استوائي گني مکيه زمين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea|استوائي گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eritrea|اريٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia and Latvia|ايسٽونيا ۽ لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia Tallinn|ايسٽونيا تالِن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia|ايسٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eswatini|ايسواتيني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Swaziland|سوازي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Afar Region|ايٿوپيا عفار علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Tigray Region|ايٿوپيا ٽگرائي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia|ايٿوپيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe Central|مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe without the extreme north|انتهائي اتر کان سواءِ يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe|يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Russia|يورپي روس]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Soviet Union|يورپي سوويت يونين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/European USSR|يورپي يو ايس ايس آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Union|يورپي يونين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Făgăraş Mountains|فگراش جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax Area|فيئر فيڪس علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax|فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/FATA|فاٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Federated States of Micronesia|مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fejér Székesfehérvár|فيجير سيڪيشفيهروار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fiji|فجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland Islands|فن لينڊ آلاند ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland|فن لينڊ آلاند]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Central Finland|فن لينڊ مرڪزي فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki (mainland)|فن لينڊ هيلسنڪي (مکيه زمين)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki|فن لينڊ هيلسنڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kanta-Häme|فن لينڊ ڪانتا-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kymenlaakso|فن لينڊ ڪيمنلاڪسُو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Lapland|فن لينڊ ليپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Ostrobothnia|فن لينڊ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Päijät-Häme|فن لينڊ پائيجات-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Pirkanmaa|فن لينڊ پيرڪانما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Karelia|فن لينڊ ڏکڻ ڪاريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Ostrobothnia|فن لينڊ ڏکڻ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Savo|فن لينڊ ڏکڻ ساوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Uusimaa|فن لينڊ اوسيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland|فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Florence|فلورينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Forest Park (St. Louis)|فارسٽ پارڪ (سينٽ لوئس)]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ain|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aisne|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Allier|فرانس اليي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alpes-de-Haute-Provence|فرانس آلپ-دي-اوت-پرووانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alsace|فرانس الزاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Angers|فرانس آنجيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aquitaine|فرانس اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes|فرانس اوورني-رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne|فرانس اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bordeaux|فرانس بورڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bourgogne-Franche-Comté|فرانس بورگون-فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Brest|فرانس بريست]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bretagne|فرانس بريتاني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/France Brittany|فرانس برٽني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Burgundy|فرانس برگنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Caen|فرانس ڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Calvados|فرانس ڪالوڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Centre|فرانس مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Champagne-Ardenne|فرانس شيمپين-آردين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente-Maritime|فرانس شارانت-ماريٽائم]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente|فرانس شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Concarneau|فرانس ڪونڪارنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Corsica|فرانس ڪورسيڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Corsica|ڪورسيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Côtes-d'Armor|فرانس ڪوٽس-دارمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Dordogne|فرانس دوردون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Finistère|فرانس فينستير]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Franche-Comté|فرانس فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Grand Est|فرانس گرانڊ ايسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Haute-Garonne|فرانس اوت-گارون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hautes-Alpes|فرانس اوت-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hauts-de-France|فرانس او-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Île-de-France|فرانس ايل-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ille-et-Vilaine|فرانس ايل-اي-ويلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Kerguelen|فرانس ڪرگوئيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Landes|فرانس لانڊس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Languedoc-Roussillon|فرانس لانگدوڪ-روسيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Le Havre|فرانس لو آوَر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lille|فرانس ليل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Limousin|فرانس ليموزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Loire-Atlantique|فرانس لوئر-ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorient|فرانس لوريان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorraine|فرانس لورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lower Normandy|فرانس هيٺين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Marseille|فرانس مارسيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Mayotte|فرانس مايوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Midi-Pyrénées|فرانس ميدي-پيريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Morbihan|فرانس موربيهان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nantes|فرانس نانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nice|فرانس نيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nord-Pas-de-Calais|فرانس نور-پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Normandy|فرانس نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nouvelle-Aquitaine|فرانس نوويل-اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Occitanie|فرانس اوڪيتاني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris 1st arrondissement|فرانس پيرس پهريون ارونڊيسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris and inner ring|فرانس پيرس ۽ اندروني رنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris|فرانس پيرس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Paris|پيرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pas-de-Calais|فرانس پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pays de la Loire|فرانس پئي دو لا لوئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Picardy|فرانس پڪارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Poitou-Charentes|فرانس پواتو-شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Provence-Alpes-Côte d'Azur|فرانس پرووانس-آلپس-ڪوٽ دازور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rennes|فرانس رين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rhône-Alpes|فرانس رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Roadstead of Brest|فرانس بريست روڊسٽيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Savoie|فرانس ساوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France South|ڏکڻ فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Strasbourg|فرانس اسٽراسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Toulouse|فرانس تولوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Upper Normandy|فرانس مٿين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vannes|فرانس وان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vaucluse|فرانس ووڪلوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vienne|فرانس ويين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France|فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Freiburg|فرائي برگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Guiana|فرينچ گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Polynesia|فرينچ پولينيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/FRG and West Berlin|ايف آر جي ۽ اولهه برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Germany|اولهه جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Futuna|فوتونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gabon|گيبون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gambia|گيمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gandhara|گنڌارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gard (Department) France|گارڊ (کاتو) فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/GDR|جي ڊي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Abkhazia|جارجيا ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Adjara|جارجيا ادجارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Guria|جارجيا گوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Imereti|جارجيا ايميريتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kakheti|جارجيا ڪاخيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kvemo Kartli|جارجيا ڪويمو ڪارتلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Mtskheta-Mtianeti|جارجيا مسخيتا-متيانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti|جارجيا راچا-ليچخومي ۽ ڪويمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Samegrelo-Zemo Svaneti|جارجيا ساميگريلو-زيمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Tbilisi|جارجيا تبليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia|جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (country)|جارجيا (ملڪ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/German Empire|جرمن سلطنت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany 1937|جرمني 1937]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Austria Switzerland|جرمني آسٽريا سوئٽزرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Baden-Württemberg|جرمني باڊن-ورٽمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baden-Württemberg|باڊن-ورٽمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bavaria|جرمني بويريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bavaria|بويريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin central|جرمني برلن مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin|جرمني برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Berlin|برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Brandenburg|جرمني برانڊنبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Brandenburg|برانڊنبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bremen|جرمني بريمن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bremen|بريمن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany coast|جرمني سامونڊي ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Frankfurt am Main|جرمني فرينڪفرٽ آم مائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Frankfurt am Main|فرينڪفرٽ آم مائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hamburg|جرمني هيمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hamburg|هيمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hesse|جرمني هيسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hesse|هيسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Karlsruhe|جرمني ڪارلسروهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karlsruhe|ڪارلسروهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Lower Saxony|جرمني هيٺيون سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Saxony|هيٺيون سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Mecklenburg-Vorpommern|جرمني ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mecklenburg-Vorpommern|ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Neckar|جرمني نيڪار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany North Rhine-Westphalia|جرمني نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Rhine-Westphalia|نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany NRW cut|جرمني اين آر ڊبليو ڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhenish Massif|جرمني رينش ميسف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhine|جرمني رائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhineland-Palatinate|جرمني رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhineland-Palatinate|رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saarland|جرمني سارلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saarland|سارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony-Anhalt|جرمني سيڪسني-انهالٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony-Anhalt|سيڪسني-انهالٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony|جرمني سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony|سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Schleswig-Holstein|جرمني شليسوگ-هولسٽائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Schleswig-Holstein|شليسوگ-هولسٽائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Thuringia|جرمني ٿورنگيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Thuringia|ٿورنگيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Weser|جرمني ويزر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany|جرمني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Deutschland|ڊائچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana Ashanti|گهانا اشانتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ashanti|اشانتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana|گهانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gibraltar|جبرالٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gilgit Baltistan|گلگت بلتستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Arlington|جي ايم يو آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Fairfax|جي ايم يو فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Golan Heights|گولان پهاڙيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gran Canaria|گران ڪناريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grand Lyon|گرانڊ ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Great Lakes|وڏيون ڍنڍون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Europe|وڏو يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Mexico City|گريٽر ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Athens central|يونان اٿينز مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Corfu|يونان ڪورفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Edessas|يونان ديموس ايديساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Skydras|يونان ديموس اسڪيدراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Aegean|يونان اتر ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Athens|يونان اتر اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Patras|يونان پاتراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Peloponnese|يونان پيلوپونيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Piraeus|يونان پيرائيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece South Aegean|يونان ڏکڻ ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Southern|ڏکڻ يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki central|يونان ٿيسالونيڪي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki|يونان ٿيسالونيڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Valley of Spercheios|يونان اسپيرخيئوس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece West Athens|يونان اولهه اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Disko Bay|گرين لينڊ ڊسڪو بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Nuuk|گرين لينڊ نوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern Tip|گرين لينڊ ڏاکڻي ڇيڙو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern|ڏکڻ گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Thule|گرين لينڊ ٿولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Upernavik Archipelago|گرين لينڊ اوپرناوڪ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland|گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grenada|گريناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guadeloupe|گواڊيلوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Alta Verapaz|گوئٽي مالا آلتا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Baja Verapaz|گوئٽي مالا باخا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chimaltenango|گوئٽي مالا چيمالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chiquimula|گوئٽي مالا چيڪيمولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Escuintla|گوئٽي مالا اسكوينتلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala Department|گوئٽي مالا گوئٽي مالا کاتو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala|گوئٽي مالا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Huehuetenango|گوئٽي مالا هوئهوئتينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Izabal|گوئٽي مالا ازابال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Jutiapa|گوئٽي مالا جوتياپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Petén|گوئٽي مالا پيٽين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Petén|گوئٽي مالا ايل پيٽين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quetzaltenango|گوئٽي مالا ڪويتزالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quiché|گوئٽي مالا ڪيچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Quiché|گوئٽي مالا ايل ڪيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Retalhuleu|گوئٽي مالا ريتالهو ليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepéquez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepequez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala San Marcos|گوئٽي مالا سان مارڪوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Santa Rosa|گوئٽي مالا سانتا روزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sololá|گوئٽي مالا سولولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala|گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea Conakry|گني ڪوناڪري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea-Bissau|گني بسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea|گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulf of Mexico|نار ميڪسيڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulripshi|گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guyana|گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haarlem including RK Bavo|هارليم، آر ڪي باوو سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haiti|هيٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harford|هارفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harrisonburg to Frederick|هيري سنبرگ کان فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Heves Gyöngyös|هيويش گيونگيوش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hillsboro Beaverton OR|هلزبورو بيورٽن، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hindu-Kush|هندو ڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hokuhoku Line|هوڪوهوڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Honduras|هونڊوراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong Island|هانگ ڪانگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong MTR|هانگ ڪانگ ايم ٽي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong urban core|هانگ ڪانگ شهري مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong|هانگ ڪانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Hermann Park|هيوسٽن هرمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Medical Center|هيوسٽن ميڊيڪل سينٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Memorial Park|هيوسٽن ميموريل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Museum District|هيوسٽن ميوزيم ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu City|سنچو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu County|سنچو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hualien County|هواليئن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Bács-Kiskun|هنگري باچ-ڪشڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Baranya|هنگري بارانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Békés|هنگري بيڪيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Borsod-Abaúj-Zemplén|هنگري بورشود-ابائوئي-زيمپلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Budapest|هنگري بڊاپسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Budapest|بڊاپسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Csongrád|هنگري چونگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Fejér|هنگري فيجير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Győr-Moson-Sopron|هنگري گيور-موشون-شوپرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Hajdú-Bihar|هنگري هائدو-بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Heves|هنگري هيويش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Jász-Nagykun-Szolnok|هنگري ياس-ناگيڪون-سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Komárom-Esztergom|هنگري ڪوماروم-ايسٽرگوم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Nógrád|هنگري نوگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Pest|هنگري پيشت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Somogy|هنگري شوموگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Szabolcs-Szatmár-Bereg|هنگري سابولچ-ساتمار-بيرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Tolna|هنگري ٽولنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Vas|هنگري واش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Veszprém|هنگري ويسپريم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Zala|هنگري زالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary|هنگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iberia|آئيبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iceland|آئس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ilam Iran|ايلام، ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Agra Administrative|ڀارت آگرا انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ahmedabad|ڀارت احمد آباد]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andaman and Nicobar Islands|ڀارت انڊمان ۽ نڪوبار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andhra Pradesh|ڀارت آنڌرا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Arunachal Pradesh|ڀارت اروناچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Assam|ڀارت آسام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bengaluru|ڀارت بينگلورو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Bangalore|ڀارت بنگلور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bhopal|ڀارت ڀوپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bihar|ڀارت بهار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bihar|بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chandigarh|ڀارت چندي ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chennai|ڀارت چنئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chhattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Chattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Dadra and Nagar Haveli|ڀارت دادرا ۽ نگر حويلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi central|ڀارت دهلي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi|ڀارت دهلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India New Delhi|ڀارت نئين دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Goa|ڀارت گوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Greater Jaipur|ڀارت گريٽر جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Gujarat|ڀارت گجرات]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Haryana|ڀارت هريانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Himachal Pradesh|ڀارت هماچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jaipur|ڀارت جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jammu and Kashmir|ڀارت ڄمون ۽ ڪشمير]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jammu and Kashmir|ڄمون ۽ ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jharkhand|ڀارت جهارکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Karnataka|ڀارت ڪرناٽڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karnataka|ڪرناٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kerala|ڀارت ڪيرالا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kerala|ڪيرالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kochi|ڀارت ڪوچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kolkata|ڀارت ڪولڪتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kollam|ڀارت ڪولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ladakh|ڀارت لداخ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ladakh|لداخ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Lakshadweep|ڀارت لڪشديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Madhya Pradesh|ڀارت مڌيا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Maharashtra|ڀارت مهاراشٽر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maharashtra|مهاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Manipur|ڀارت مني پور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Meghalaya|ڀارت ميگھاليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mizoram|ڀارت ميزورام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mumbai|ڀارت ممبئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mumbai|ممبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Nagaland|ڀارت ناگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Odisha|ڀارت اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Orissa|ڀارت اوڙيسا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Odisha|اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Orissa|اوڙيسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Patna|ڀارت پٽنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Puducherry|ڀارت پڊوچيري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Pondicherry|ڀارت پانڊيچيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Punjab|ڀارت پنجاب]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Rajasthan|ڀارت راجستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rajasthan|راجستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Sikkim|ڀارت سکم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tamil Nadu|ڀارت تامل ناڊو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamil Nadu|تامل ناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Telangana|ڀارت تلنگانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tiruchirapalli|ڀارت تروچيراپلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tripura|ڀارت تريپورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh Varanasi|ڀارت اتر پرديش وارانسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh|ڀارت اتر پرديش]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttar Pradesh|اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttarakhand|ڀارت اترکنڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttarakhand|اترکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India West Bengal|ڀارت اولهه بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India|ڀارت]] :[[ماڊيول:Location map/data/India2|ڀارت2]] :[[ماڊيول:Location map/data/India3|ڀارت3]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indian Ocean|هندي سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Aceh|انڊونيشيا آچيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bacan|انڊونيشيا باچان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Badung Regency|انڊونيشيا بادونگ ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bali|انڊونيشيا بالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Balikpapan|انڊونيشيا بالڪ پاپن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bandung|انڊونيشيا بانڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banggai|انڊونيشيا بانگائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung Islands|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banten|انڊونيشيا بانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banyuwangi Regency|انڊونيشيا بانيووانگي ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bekasi|انڊونيشيا بيڪاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bengkulu|انڊونيشيا بينگڪولو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bintan|انڊونيشيا بنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bird's Head Peninsula|انڊونيشيا برڊز هيڊ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bogor Regency|انڊونيشيا بوگور ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bojonegoro Regency|انڊونيشيا بوجونيگورو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Java|انڊونيشيا مرڪزي جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Kalimantan|انڊونيشيا مرڪزي ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Papua|انڊونيشيا مرڪزي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Sulawesi|انڊونيشيا مرڪزي سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Denpasar|انڊونيشيا دينپاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Depok|انڊونيشيا ديپوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Barito Regency|انڊونيشيا اوڀر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Java|انڊونيشيا اوڀر جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kalimantan|انڊونيشيا اوڀر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اوڀر ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Nusa Tenggara|انڊونيشيا اوڀر نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Flores|انڊونيشيا فلوريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gorontalo|انڊونيشيا گورونتالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gunung Mas Regency|انڊونيشيا گونونگ ماس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Halmahera|انڊونيشيا هلماهيرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Highland Papua|انڊونيشيا پهاڙي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jabodetabek|انڊونيشيا جابوديتابيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jambi|انڊونيشيا جامبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Java|انڊونيشيا جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kalimantan|انڊونيشيا ڪليمنتان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Borneo|انڊونيشيا بورنيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southern Borneo|انڊونيشيا ڏکڻ بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kapuas Regency|انڊونيشيا ڪاپواس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Karanganyar Regency|انڊونيشيا ڪرنگانيار ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Katingan Regency|انڊونيشيا ڪاتينگان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kebumen Regency|انڊونيشيا ڪيبومن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kulon Progo Regency|انڊونيشيا ڪولون پروگو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lamandau Regency|انڊونيشيا لاماندائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lampung|انڊونيشيا لامپونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lesser Sunda Islands|انڊونيشيا ننڍا سندا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Nusa Tenggara Islands|انڊونيشيا نوسا تينگارا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lombok|انڊونيشيا لومبوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Majalengka Regency|انڊونيشيا مجالينگڪا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Makassar|انڊونيشيا مڪاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ۽ اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku Islands and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ٻيٽ ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku|انڊونيشيا مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Manado|انڊونيشيا مناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Medan|انڊونيشيا ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Murung Raya Regency|انڊونيشيا مورونگ رايا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Barito Regency|انڊونيشيا اتر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Kalimantan|انڊونيشيا اتر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Maluku|انڊونيشيا اتر مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sulawesi|انڊونيشيا اتر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sumatra|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palangka Raya|انڊونيشيا پالانگڪا رايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palembang|انڊونيشيا پالمبانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Papua|انڊونيشيا پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Poso|انڊونيشيا پوسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia provinces|انڊونيشيا صوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Pulang Pisau Regency|انڊونيشيا پولانگ پيسائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Purworejo Regency|انڊونيشيا پوروريجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Raja Ampat|انڊونيشيا راجا امپات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau Islands|انڊونيشيا رياو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau|انڊونيشيا رياو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Samarinda|انڊونيشيا سمارندا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands Regency|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Semarang|انڊونيشيا سيمارانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seram|انڊونيشيا سيرام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seruyan Regency|انڊونيشيا سيرويان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sidoarjo Regency|انڊونيشيا سيدوارجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Barito Regency|انڊونيشيا ڏکڻ باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Kalimantan|انڊونيشيا ڏکڻ ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Papua|انڊونيشيا ڏکڻ پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sumatra|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southeast Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ اوڀر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southwest Papua|انڊونيشيا ڏکڻ اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Capital Region of Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا خاص گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Region of Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا خاص علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sukamara Regency|انڊونيشيا سوڪامارا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula|انڊونيشيا سولا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula Islands|انڊونيشيا سولا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi|انڊونيشيا سولاويسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Celebes|انڊونيشيا سيليبيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi Topography|انڊونيشيا سولاويسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra North|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra South|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra|انڊونيشيا سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumba|انڊونيشيا سمبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumbawa|انڊونيشيا سمباوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Surabaya|انڊونيشيا سورابايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Tanah Laut Regency|انڊونيشيا تانه لاوت ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Java|انڊونيشيا اولهه جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kalimantan|انڊونيشيا اولهه ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اولهه ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Nusa Tenggara|انڊونيشيا اولهه نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Papua|انڊونيشيا اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sulawesi|انڊونيشيا اولهه سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sumatra|انڊونيشيا اولهه سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Western New Guinea|انڊونيشيا اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia New Guinea|انڊونيشيا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia|انڊونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran Tehran|ايران تهران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran|ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Arbil|عراق اربيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Baghdad|عراق بغداد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Mosul|عراق موصل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq|عراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraqi Kurdistan|عراقي ڪردستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Athy|آئرلينڊ اٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Castledermot|آئرلينڊ ڪاسلڊرموٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Central Dublin|آئرلينڊ مرڪزي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Clonfert|آئرلينڊ ڪلونفرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Cork Central|آئرلينڊ ڪارڪ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Carlow|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cavan|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Clare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪليئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cork|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Donegal|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊونيگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Dublin|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Galway|آئرلينڊ ڪائونٽي گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kerry|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kildare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Dublin|آئرلينڊ ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Ennis|آئرلينڊ اينِس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Galway|آئرلينڊ گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Kildare|آئرلينڊ ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Loughrea|آئرلينڊ لاخريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Tuam|آئرلينڊ ٽوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Youghal|آئرلينڊ يوگل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland|آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Isle of Man|آئل آف مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel ashkelon|اسرائيل اشڪيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel binyamin|اسرائيل بنيامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel center ta|اسرائيل مرڪز تي اي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel gaza|اسرائيل غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Golan|اسرائيل گولان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Greater Tel Aviv|اسرائيل گريٽر تل ابيب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel haifa|اسرائيل حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jerusalem|اسرائيل يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jezreel|اسرائيل يزرعيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Nazareth to Nitzana|اسرائيل ناصره کان نيتزانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel negev mt|اسرائيل نيگيو جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north haifa|اسرائيل اتر حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north negev|اسرائيل اتر نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northeast|اسرائيل اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest negev|اسرائيل اتر اولهه نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest|اسرائيل اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel shomron|اسرائيل شومرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel south wb|اسرائيل ڏکڻ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel|اسرائيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Beyoglu|استنبول بي اوغلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Fatih|استنبول فاتح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul|استنبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Abruzzo|اٽلي ابروزو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Abruzzo|ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Aosta Valley|اٽلي آئوستا وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Apulia|اٽلي اپوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Apulia|اپوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Basilicata|اٽلي باسيليڪاتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Bergamo|اٽلي برگامو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Brescia|اٽلي بريشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Calabria|اٽلي ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Campania|اٽلي ڪامپانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Emilia-Romagna|اٽلي ايميليا-رومانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Friuli-Venezia Giulia|اٽلي فريولي-وينيزيا جوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lazio|اٽلي لازيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lazio|لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Liguria|اٽلي لگوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lombardy|اٽلي لومبارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Marche|اٽلي مارڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan admin|اٽلي ميلان انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan Central|اٽلي مرڪزي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan|اٽلي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Molise|اٽلي موليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy North|اتر اٽلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Italy|اتر اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Parma|اٽلي پارما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Piedmont|اٽلي پيڊمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Reggio Calabria|اٽلي ريگيو ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome Antiquity|اٽلي قديم روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome|اٽلي روم]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rome|روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sardinia|اٽلي سارڊينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sardinia|سارڊينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sicily|اٽلي سسلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sicily|سسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South Tyrol|اٽلي ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South|ڏکڻ اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Trentino-South Tyrol|اٽلي ترينتينو-ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Turin|اٽلي تورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Tuscany|اٽلي ٽسڪني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tuscany|ٽسڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Umbria|اٽلي امبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Varese|اٽلي واريزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venetian Lagoon|اٽلي وينيسيائي لاگون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venetian Lagoon|وينيسيائي لاگون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Veneto|اٽلي وينيتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venice|اٽلي وينس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venezia|وينيزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy|اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/İzmir|ازمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jakarta Metropolitan Area|جڪارتا ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jamaica|جميڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aichi Prefecture|جاپان آئچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Akita|جاپان اڪيتا اڪيتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Honjo|جاپان اڪيتا هونجو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Katagami|جاپان اڪيتا ڪاتاگامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nikaho|جاپان اڪيتا نڪاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nishime|جاپان اڪيتا نشيمي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Prefecture|جاپان اڪيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aomori Prefecture|جاپان آوموري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Chiba Prefecture|جاپان چيبا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan complete|جاپان مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Dewa|جاپان ديوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ehime Prefecture|جاپان ايهيمي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukui Prefecture|جاپان فوڪوئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka city|جاپان فوڪوئوڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka Prefecture|جاپان فوڪوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukushima Prefecture|جاپان فوڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gifu Prefecture|جاپان گيفو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Greater Tokyo area|جاپان گريٽر ٽوڪيو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gunma Prefecture|جاپان گنما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hiroshima Prefecture|جاپان هيروشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hokkaido|جاپان هوڪائيدو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hyogo Prefecture|جاپان هيوگو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ibaraki Prefecture|جاپان اباراڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Kanazawa|جاپان ايشيڪاوا ڪانازاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Prefecture|جاپان ايشيڪاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Iwate Prefecture|جاپان ايواتي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagawa Prefecture|جاپان ڪاگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Kagoshima|جاپان ڪاگوشيما ڪاگوشيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Prefecture|جاپان ڪاگوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanagawa Prefecture|جاپان ڪاناگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kansai|جاپان ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto Chubu Kansai|جاپان ڪانتو چوبو ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto|جاپان ڪانتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kobe|جاپان ڪوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kochi Prefecture|جاپان ڪوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kumamoto Prefecture|جاپان ڪوماموتو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto city|جاپان ڪيوٽو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto|جاپان ڪيوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto Prefecture|جاپان ڪيوٽو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyushu|جاپان ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Mie Prefecture|جاپان ميئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyagi Prefecture|جاپان مياگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyazaki Prefecture|جاپان ميازڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano city|جاپان ناگانو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano Prefecture|جاپان ناگانو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagasaki Prefecture|جاپان ناگاساڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nara Prefecture|جاپان نارا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Niigata Prefecture|جاپان نيگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Oita Prefecture|جاپان اوئيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okayama Prefecture|جاپان اوڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okinawa Prefecture|جاپان اوڪيناوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Osaka Prefecture|جاپان اوساڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ryukyu Islands|جاپان ريوڪيو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saga Prefecture|جاپان ساگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saitama Prefecture|جاپان سائيتاما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shiga Prefecture|جاپان شيگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shimane Prefecture|جاپان شيماني پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shizuoka Prefecture|جاپان شيزوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tochigi Prefecture|جاپان توچيگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku Region|جاپان توهوڪو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku|جاپان توهوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokushima Prefecture|جاپان توڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo Bay and Boso Peninsula|جاپان ٽوڪيو بي ۽ بوسو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo city|جاپان ٽوڪيو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tokyo city|ٽوڪيو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo|جاپان ٽوڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tottori Prefecture|جاپان توتوري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Toyama Prefecture|جاپان توياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Wakayama Prefecture|جاپان واڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Prefecture|جاپان ياماگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tendo|جاپان ياماگاتا تيندو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tsuruoka|جاپان ياماگاتا تسوروئوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamaguchi Prefecture|جاپان ياماگوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamanashi Prefecture|جاپان ياماناشي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yokohama|جاپان يوڪوهاما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan|جاپان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jász-Nagykun-Szolnok Szolnok|ياس-ناگيڪون-سولنوڪ سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem East Central|يروشلم اوڀر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem|يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jhalokati|جهالوڪاٺي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jonava District Municipality|جوناوا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan Amman|اردن عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan|اردن]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Echigo Line|جي آر ايچيگو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Hakushin Line|جي آر هاڪوشن لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Shin'etsu Main Line|جي آر شين ايتسو مين لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Tadami Line|جي آر تادامي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Yahiko Line|جي آر ياهيڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kaohsiung|ڪائوشيونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram relief|قراقرم رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram|قراقرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kashmir|ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kathmandu|کٽمنڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan Baikonur Cosmodrome|قزاقستان بائيڪونور ڪوسموڊروم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan|قزاقستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kėdainiai District Municipality|ڪيدائينيا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Mombasa|ڪينيا ممباسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Nairobi|ڪينيا نيروبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nairobi|نيروبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Rift Valley-Western|ڪينيا رفٽ وادي-اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya|ڪينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Khyber Pakhtunkhwa|خيبر پختونخوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of Hungary|هنگري جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of the East Angles|ايسٽ اينگلز جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kiribati|ڪريباتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Klaipėda|ڪلايپيدا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Korea|ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kosovo|ڪوسوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Krkonoše central|مرڪزي ڪرڪونوشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kuwait|ڪويت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Batken District|ڪرغزستان باتڪن علائقو باتڪن ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Leilek District|ڪرغزستان باتڪن علائقو ليليڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl north|ڪرغزستان چوئي جايئل اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl South|ڪرغزستان چوئي جايئل ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District north|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District south|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Chuy District|ڪرغزستان چوئي علائقو چوئي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Kemin District|ڪرغزستان چوئي علائقو ڪيمين ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Moskva District|ڪرغزستان چوئي علائقو ماسڪوا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Panfilov District|ڪرغزستان چوئي علائقو پانفيلوف ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Sokuluk District|ڪرغزستان چوئي علائقو سوڪولوڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Ysyk-Ata District|ڪرغزستان چوئي علائقو ايسڪ-اتا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Osh Region Chong-Alay District|ڪرغزستان اوش علائقو چونگ-الائي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan|ڪرغزستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyushu|ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Laos|لائوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils municipality|لاتويا دائوگا وپلس ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils|لاتويا دائوگا وپلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga metropolitan|لاتويا ريگا ميٽروپوليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga|لاتويا ريگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia|لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon Beirut|لبنان بيروت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon|لبنان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesotho|ليسوتھو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles|ننڍا انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Levant|لَوانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lewis & Clark College Campus|ليوس ۽ ڪلارڪ ڪاليج ڪيمپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liberia|لائبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Benghazi|لبيا بنغازي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli Old City|لبيا طرابلس پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli|لبيا طرابلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya|لبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liechtenstein|لختن شتائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lika N Dalmatia W Bosnia|ليڪا اتر ڊالماٽيا اولهه بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Limassol municipalities with quarters|ليماسول ميونسپلٽيون ڪوارٽرن سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jonava|لٿوانيا جوناوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jurbarkas District Municipality|لٿوانيا جوربارڪاس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Kaunas|لٿوانيا ڪائوناس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Šilalė District Municipality|لٿوانيا شيلالي ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Varėna District Municipality|لٿوانيا وارينا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Vilnius|لٿوانيا ولنيوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania|لٿوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lower Egypt|هيٺيون مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Diekirch|لڪسمبرگ ڊيڪرش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Grevenmacher|لڪسمبرگ گريوينماخر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg|لڪسمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luzon|لوزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma On Shan|ما آن شان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma-Ka-Ja-Wan Scout Reservation|ما-ڪا-جا-وان اسڪائوٽ ريزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Macau|مڪائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Macau|چين مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Madagascar|مڊگاسڪر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Magallanes and Chilean Antarctica Region|مگالانس ۽ چلي انٽارڪٽڪا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malawi|ملاوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Borneo|ملائيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia District|ملائيشيا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia East|اوڀر ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Iskandar|ملائيشيا اسكندر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Iskandar Puteri|ملائيشيا جوهور اسكندر پوتري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Johor Bahru|ملائيشيا جوهور جوهور بهرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor|ملائيشيا جوهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah Alor Setar|ملائيشيا قدح الور ستار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah|ملائيشيا قدح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kelantan|ملائيشيا ڪلانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur central|ملائيشيا ڪوالالمپور مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur subdistrict|ملائيشيا ڪوالالمپور ذيلي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur|ملائيشيا ڪوالالمپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca Malacca City|ملائيشيا ملاڪا ملاڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca|ملائيشيا ملاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Negeri Sembilan Seremban|ملائيشيا نِگري سِمبيلان سرمبان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Pahang|ملائيشيا پاهانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town central|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town streets|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang|ملائيشيا پينانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Penang|پينانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak Ipoh|ملائيشيا پيراق ايپوه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak|ملائيشيا پيراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sabah Kota Kinabalu|ملائيشيا صباح ڪوٽا ڪينابالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Kuching|ملائيشيا سراواڪ ڪچنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Miri|ملائيشيا سراواڪ ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Petaling Jaya|ملائيشيا سيلانگور پيتالنگ جايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Shah Alam|ملائيشيا سيلانگور شاهه عالم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor|ملائيشيا سيلانگور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Terengganu Kuala Terengganu|ملائيشيا ترنگانو ڪوالا ترنگانو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia West|اولهه ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia|ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Addu|مالديپ ادو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Alif|مالديپ ها الف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Dhaalu|مالديپ ها ڌالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives|مالديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mali|مالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malta|مالٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manchester Metrolink|مانچسٽر ميٽرولنڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mandatory Palestine|لازمي فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila Rizal Park|منيلا رزال پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila|منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marquesas Islands|مارڪيساس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marshall Islands|مارشل ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Marshall islands|مارشل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Martinique|مارٽينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts Essex County|ميساچوسٽس ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massies Corner to Mount Airy|ميسي ڪارنر کان مائونٽ ائري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritania|موريتانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritius|موريشس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean east|اوڀر ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean|ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/megaregion of United States|آمريڪا جو ميگا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesoamerica|ميسوآمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesopotamia|ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Aguascalientes|ميڪسيڪو اَگواسڪالينتيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California Sur|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا سور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California Sur|باخا ڪليفورنيا سور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California|باخا ڪليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Campeche|ميڪسيڪو ڪامپيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chiapas|ميڪسيڪو چياپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiapas|چياپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chihuahua|ميڪسيڪو چيواوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Central|ميڪسيڪو شهر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Centro Historico|ميڪسيڪو شهر تاريخي مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Reforma Angel to Diana|ميڪسيڪو شهر ريفورما اينجل کان ڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Southwest|ميڪسيڪو شهر ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City urban area|ميڪسيڪو شهر شهري علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Coahuila|ميڪسيڪو ڪوئاهويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Colima|ميڪسيڪو ڪوليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Cozumel|ميڪسيڪو ڪوزوميل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Durango|ميڪسيڪو دورنگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Federal District|ميڪسيڪو وفاقي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Greater Guadalajara|ميڪسيڪو گريٽر گوادالاخارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guanajuato|ميڪسيڪو گواناخواتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guerrero|ميڪسيڪو گيريرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Hidalgo|ميڪسيڪو هيدالگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Jalisco|ميڪسيڪو خاليسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Mexico City|ميڪسيڪو ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Michoacán|ميڪسيڪو ميچواڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Morelos|ميڪسيڪو موريلوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nayarit|ميڪسيڪو ناياريت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nuevo León|ميڪسيڪو نوئيبو ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Oaxaca|ميڪسيڪو اوهاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Puebla|ميڪسيڪو پويبلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Querétaro|ميڪسيڪو ڪيريٽارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Quintana Roo|ميڪسيڪو ڪنتانا رو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico San Luis Potosí|ميڪسيڪو سان لوئس پوتوسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sinaloa|ميڪسيڪو سينالوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sonora|ميڪسيڪو سونورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico State of Mexico|ميڪسيڪو ميڪسيڪو رياست]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tabasco|ميڪسيڪو تباسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tamaulipas|ميڪسيڪو تاماولپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamaulipas|تاماولپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana Centro|ميڪسيڪو تيخوانا سينٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana|ميڪسيڪو تيخوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tlaxcala|ميڪسيڪو تلاسڪالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Veracruz|ميڪسيڪو ويراڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Yucatán|ميڪسيڪو يوڪاتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Zacatecas|ميڪسيڪو زاڪاتيڪاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zacatecas|زاڪاتيڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico|ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Miaoli County|مياولي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Michigan Grand Rapids|مشيگن گرينڊ ريپڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Micronesia|مائڪرونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East|وچ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East2|وچ اوڀر2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Midtown Atlanta|مڊٽائون اٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mindanao|منداناو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Anenii Noi|مالدووا انيني نوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cahul|مالدووا ڪاهول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cantemir|مالدووا ڪانتيمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Edineț|مالدووا ايدينيتس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Găgăuzia|مالدووا گاگائوزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Hîncești|مالدووا هينچيشتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Leova|مالدووا ليووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Nisporeni|مالدووا نيسپوريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Transnistria|مالدووا ٽرانسنسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Ungheni|مالدووا اونگيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova|مالدووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Monaco|موناڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mongolia|منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Montenegro|مونٽينيگرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moon|چنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco Greater Casablanca|مراڪش گريٽر ڪاسابلانڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco|مراڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow Metro|ماسڪو ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow|ماسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mount Athos|مائونٽ ايٿوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mozambique|موزمبيق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myanmar|ميانمار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myoko Haneuma Line|ميوڪو هانيوما لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Namibia|نميبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nantou County|نانتو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Napa County|ناپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/NATO|نيٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nauru|نائورو]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1941 east|اين ڊي ايڇ 1941 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1943 east|اين ڊي ايڇ 1943 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH|اين ڊي ايڇ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Near East|ويجهو اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Bagmati Province|نيپال باگمتي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Chapakot|نيپال چاپاڪوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chapakot|چاپاڪوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Gandaki Province|نيپال گنداڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Karnali Province|نيپال ڪرنالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Lumbini Province|نيپال لمبيني صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Province1|نيپال صوبو1]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Madhesh Province|نيپال مڌيش صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Putalibazar|نيپال پوتلي بازار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Putalibazar|پوتلي بازار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Sudurpashchim Province|نيپال سودورپشچم صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Syangja District|نيپال سيانگجا ضلعو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Syangja|سيانگجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal|نيپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands (Lesser Antilles)|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ (ننڍا انٽيليس)]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Central|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Greater|نيدرلينڊز گريٽر ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam metro station|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم ميٽرو اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Antilles|نيدرلينڊز انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Drenthe|نيدرلينڊز ڊرينٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Dutch railway station|نيدرلينڊز ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dutch railway station|ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland (plain)|نيدرلينڊز فليوولينڊ (ميدان)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland|نيدرلينڊز فليوولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Friesland|نيدرلينڊز فريزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Gelderland|نيدرلينڊز گيلڊرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Groningen|نيدرلينڊز گروننگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Haarlem|نيدرلينڊز هارليم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Limburg|نيدرلينڊز لمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Brabant|نيدرلينڊز اتر برابانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Holland|نيدرلينڊز اتر هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Overijssel|نيدرلينڊز اوورائيسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad N|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad NO|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad ZW|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands RandstadRail station|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ريل اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Rotterdam|نيدرلينڊز روٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands South Holland|نيدرلينڊز ڏکڻ هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Utrecht|نيدرلينڊز اوترخت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zeeland|نيدرلينڊز زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zuiderzee Works|نيدرلينڊز زائڊرزي ورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands|نيدرلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia Maré|نيو ڪيلڊونيا ماري]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia|نيو ڪيلڊونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Guinea|نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/New York City Railroads|نيو يارڪ شهر ريلويون]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Auckland|نيوزيلينڊ آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Banks Peninsula|نيوزيلينڊ بئنڪس اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch street|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin area|نيوزيلينڊ ڊنيڊن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin|نيوزيلينڊ ڊنيڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Fiordland|نيوزيلينڊ فيورڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Invercargill street|نيوزيلينڊ انورڪارگل گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough|نيوزيلينڊ مارلبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough Sounds|نيوزيلينڊ مارلبرو سائونڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand North Island|نيوزيلينڊ اتر ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Island|اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Northland|نيوزيلينڊ نارٿلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northland|نارٿلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Otago peninsula|نيوزيلينڊ اوٽاگو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Outlying Islands|نيوزيلينڊ ٻاهرين ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Port Hills|نيوزيلينڊ پورٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand South Island|نيوزيلينڊ ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Taranaki|نيوزيلينڊ تراناڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Taranaki|تراناڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand transparent|نيوزيلينڊ شفاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Wellington|نيوزيلينڊ ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand West Coast|نيوزيلينڊ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand|نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nicaragua|نڪاراگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niger|نائيجر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria Lagos|نائيجيريا لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria|نائيجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nihonkai Hisui Line|نيهونڪائي هيسوئي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niigata Bypass|نيگاتا بائي پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nile|نيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niue|نيوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nordenskiöld Archipelago|نورڊينشيلڊ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norfolk Island|نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North America|اتر آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Atlantic|اتر ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North East England|اتر اوڀر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Italy 1905 relief|اتر اٽلي 1905 رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Korea|اتر ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Nicosia|اتر نڪوسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Pacific|اتر پئسفڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Sea|اتر سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North West England|اتر اولهه انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern and Central Europe|اتر ۽ مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Egypt|اتر مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Armagh|اتر آئرلينڊ آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Coleraine|اتر آئرلينڊ ڪولرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Antrim|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي اينٽرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Armagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Fermanagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي فرمانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Londonderry|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Tyrone|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي ٽائرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Downpatrick|اتر آئرلينڊ ڊائون پيٽرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Londonderry|اتر آئرلينڊ لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Newtownards|اتر آئرلينڊ نيوٽائونارڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Agder|ناروي اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Agder|اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Akershus|ناروي آڪرشهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Akershus|آڪرشهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Aust-Agder|ناروي اوست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aust-Agder|اوست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Bouvet Island|ناروي بووي ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bouvet Island|بووي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Buskerud|ناروي بوسڪرود]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Finnmark|ناروي فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Finnmark|فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hedmark|ناروي هيدمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hordaland|ناروي هورڊالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hordaland|هورڊالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Innlandet|ناروي انلينڊيت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Innlandet|انلينڊيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Jan Mayen|ناروي يان ماين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jan Mayen|يان ماين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Møre og Romsdal|ناروي موره او رومسدال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Møre og Romsdal|موره او رومسدال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nord-Trøndelag|ناروي نورد-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nordland|ناروي نوردلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nordland|نوردلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway North|اتر ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oppland|ناروي اوپلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oppland|اوپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo Central|ناروي اوسلو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo|ناروي اوسلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Østfold|ناروي اوستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Rogaland|ناروي روگالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rogaland|روگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sogn og Fjordane|ناروي سوگن او فيورداني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sogn og Fjordane|سوگن او فيورداني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sør-Trøndelag|ناروي سور-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway South|ڏکڻ ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Telemark|ناروي ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms og Finnmark|ناروي ٽرومس او فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms og Finnmark|ٽرومس او فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms|ناروي ٽرومس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms|ٽرومس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Trøndelag|ناروي ٽروندلاگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Trøndelag|ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vest-Agder|ناروي ويست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vest-Agder|ويست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold og Telemark|ناروي ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold og Telemark|ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold|ناروي ويستفولڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold|ويستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestland|ناروي ويستلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestland|ويستلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Viken|ناروي ويڪن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Viken|ويڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway|ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Novska Virovitica Orahovica|نووسڪا ويرووٽيڪا اوراهووٽسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/NRL|اين آر ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Occupied Yugoslavia|قبضي هيٺ يوگوسلاويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oceania|اوشينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Old Jerusalem|پراڻو يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oman|عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oran|اوران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oregon State University OR|اوريگن اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ottoman Empire1914|عثماني سلطنت 1914]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pacific Ocean|پئسفڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Balochistan|پاڪستان بلوچستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Balochistan Pakistan|بلوچستان پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Karachi|پاڪستان ڪراچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karachi|ڪراچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Lahore|پاڪستان لاهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Punjab|پاڪستان پنجاب]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Punjab Pakistan|پنجاب پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Sindh|پاڪستان سنڌ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sindh|سنڌ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan|پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palau|پلائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palawan|پالاوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestine Gaza|فلسطين غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestinian territories|فلسطيني علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Palestine|فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pamir|پامير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Bocas del Toro Province|پاناما بوڪاس ڊيل تورو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Chiriquí Province|پاناما چيريڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Coclé Province|پاناما ڪوڪلي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Colón Province|پاناما ڪولون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Emberá-Wounaan|پاناما ڪومارڪا ايمبيرا-وونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Guna Yala|پاناما ڪومارڪا گونا يالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Ngäbe-Buglé|پاناما ڪومارڪا نگابي-بوگلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Darién Province|پاناما دارين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Herrera Province|پاناما هيريرا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Los Santos Province|پاناما لوس سانتوس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Panamá Province|پاناما پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Veraguas Province|پاناما ويراگواس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama West Panamá Province|پاناما اولهه پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama|پاناما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Bougainville Island|پاپوا نيو گني بوگن ويل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea East New Britain|پاپوا نيو گني اوڀر نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Gulf Province|پاپوا نيو گني گلف صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae urban|پاپوا نيو گني لاي شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae|پاپوا نيو گني لاي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Britain and Ireland|پاپوا نيو گني نيو برٽن ۽ آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Ireland|پاپوا نيو گني نيو آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Sandaun Province|پاپوا نيو گني سانڊائون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea West New Britain|پاپوا نيو گني اولهه نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea|پاپوا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pará|پارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraguay|پيراگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraná|پارانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Patuakhali|پتوآکالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penang International Airport destinations|پينانگ بين الاقوامي هوائي اڏي جون منزلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penghu County|پينگهو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perlis|پرليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perm|پرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Persian Gulf|فارسي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Daniel Alcides Carrión Province|پيرو دانيئل السيدس ڪاريون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Lima|پيرو ليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Loreto|پيرو لوريٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Tacna|پيرو تاڪنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru|پيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philadelphia|فلاڊلفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Benguet|فلپائن بينگيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Metro Manila|فلپائن ميٽرو منيلا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Manila|ميٽرو منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Nueva Ecija|فلپائن نيووا ايسيجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 1st|فلپائن والينزويلا پهريون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 2nd|فلپائن والينزويلا ٻيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Visayas|فلپائن ويساياس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines|فلپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pichilemu|پيچيلمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pingtung County|پنگٽنگ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pirojpur|پيروجپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland 1939|پولينڊ 1939]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland Greater Poland Voivodeship|پولينڊ گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Greater Poland Voivodeship|گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Hel|پولينڊ ھيل]] :[[Module:Location map/data/Poland Krakow Central|پولينڊ ڪراڪوف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lesser Poland Voivodeship|پولينڊ ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lesser Poland Voivodeship|ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lodz central|پولينڊ ووچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Łódź Voivodeship|پولينڊ ووچ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Łódź Voivodeship|ووچ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lower Silesian Voivodeship|پولينڊ لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Silesian Voivodeship|لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin central|پولينڊ لبلن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin Voivodeship|پولينڊ لبلن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lublin Voivodeship|لبلن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lubusz Voivodeship|پولينڊ لبوش وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Masovian Voivodeship|پولينڊ ماسويئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Opole Voivodeship|پولينڊ اوپولي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Opole Voivodeship|اوپولي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podkarpackie Voivodeship|پولينڊ پوڊڪارپاتسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podlaskie Voivodeship|پولينڊ پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Podlaskie Voivodeship|پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Pomeranian Voivodeship|پولينڊ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Pomeranian Voivodeship|پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Silesian Voivodeship|پولينڊ سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Silesian Voivodeship|سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Świętokrzyskie Voivodeship|پولينڊ شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Świętokrzyskie Voivodeship|شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Szczecin|پولينڊ شچچين]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnów|پولينڊ تارنوو]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnowskie Góry County|پولينڊ تارنوفسڪي گوري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Poland Warmian-Masurian Voivodeship|پولينڊ وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Warmian-Masurian Voivodeship|وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Warsaw central|پولينڊ وارسا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland West Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/West Pomeranian Voivodeship|ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Wrocław|پولينڊ وروتسواف]] :[[Module:Location map/data/Poland|پولينڊ]] :[[Module:Location map/data/Portland State University OR|پورٽلينڊ اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Corvo|پرتگال ازورس ڪوروو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Faial|پرتگال ازورس فيائل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Flores|پرتگال ازورس فلورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Graciosa|پرتگال ازورس گراسيوزا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Pico|پرتگال ازورس پيڪو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Santa Maria|پرتگال ازورس سانتا ماريا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Jorge|پرتگال ازورس سائو جورج]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Miguel|پرتگال ازورس سائو ميگوئل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Terceira|پرتگال ازورس ترسيرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores|پرتگال ازورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Coimbra municipality|پرتگال ڪوئمبرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Lisbon|پرتگال لزبن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Madeira|پرتگال ماديرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Nature Park of Santa Maria|پرتگال سانتا ماريا جو فطري پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Portugal Norte|پرتگال نورتي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Porto Foz de Douro|پرتگال پورتو فوز ڊي دورو]] :[[Module:Location map/data/Portugal topographic|پرتگال جاگرافيائي]] :[[Module:Location map/data/Portugal|پرتگال]] :[[Module:Location map/data/Prince William area|پرنس وليم علائقو]] :[[Module:Location map/data/Principe|پرنسپي]] :[[Module:Location map/data/Pyongyang|پيونگ يانگ]] :[[Module:Location map/data/Pyrenees|پيرينيز]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Daayen|قطر الضعاين]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Khor|قطر الخور]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Shamal|قطر الشمال]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Wakrah Municipality|قطر الوڪرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Qatar Doha|قطر دوحا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Umm Salal|قطر ام صلال]] :[[Module:Location map/data/Qatar|قطر]] :[[Module:Location map/data/Quebec City|ڪيوبيڪ شهر]] :[[Module:Location map/data/Quebec South|ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[Module:Location map/data/Reed College Portland OR|ريڊ ڪاليج پورٽلينڊ، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh (de facto)|جمھوريه آرتساخ، بالفعل]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh|جمھوريه آرتساخ]] :[[Module:Location map/data/Republic of North Macedonia|جمھوريه اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Macedonia|مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/North Macedonia|اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Republic of Macedonia|جمھوريه مقدونيا]] :[[Module:Location map/data/Republic of the Congo|جمھوريه ڪانگو]] :[[Module:Location map/data/Republika Srpska|ريپبلڪا سرپسڪا]] :[[Module:Location map/data/Réunion|ري يونيئن]] :[[Module:Location map/data/Romania Alba|رومانيا البا]] :[[Module:Location map/data/Romania Arad|رومانيا اراد]] :[[Module:Location map/data/Romania Arges|رومانيا ارجش]] :[[Module:Location map/data/Romania Bihor|رومانيا بيهور]] :[[Module:Location map/data/Romania Bistrița-Năsăud|رومانيا بسٽريتسا-نسئود]] :[[Module:Location map/data/Romania Brăila|رومانيا برائلا]] :[[Module:Location map/data/Romania Brașov|رومانيا براشوو]] :[[Module:Location map/data/Romania Bucharest|رومانيا بخارسٽ]] :[[Module:Location map/data/Romania Buzău|رومانيا بوزائو]] :[[Module:Location map/data/Romania Caraș-Severin|رومانيا ڪاراش-سيورين]] :[[Module:Location map/data/Romania Cluj|رومانيا ڪلوج]] :[[Module:Location map/data/Romania Constanta|رومانيا ڪونسٽانٽسا]] :[[Module:Location map/data/Romania Covasna|رومانيا ڪواسنا]] :[[Module:Location map/data/Romania Galati|رومانيا گالاتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Giurgiu|رومانيا جورجيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Gorj|رومانيا گورج]] :[[Module:Location map/data/Romania Harghita|رومانيا هارگيتا]] :[[Module:Location map/data/Romania Hunedoara|رومانيا هونيڊوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Maramureș|رومانيا ماراموريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Mureș|رومانيا موريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Neamt|رومانيا نيامتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Olt|رومانيا اولت]] :[[Module:Location map/data/Romania Prahova|رومانيا پراهووا]] :[[Module:Location map/data/Romania Sălaj|رومانيا سلاژ]] :[[Module:Location map/data/Romania Satu Mare|رومانيا ساتو ماري]] :[[Module:Location map/data/Romania Sibiu|رومانيا سيبيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Teleorman|رومانيا ٽيلي اورمان]] :[[Module:Location map/data/Romania Timiș|رومانيا تيميش]] :[[Module:Location map/data/Romania Timișoara|رومانيا تيميشوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Tulcea|رومانيا تولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vâlcea|رومانيا ولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vaslui|رومانيا واسلوئي]] :[[Module:Location map/data/Romania Vrancea|رومانيا ورانچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania|رومانيا]] :[[Module:Location map/data/Roraima|رورائيما]] :[[Module:Location map/data/Russia Adygea|روس ادگيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Krai|روس التائي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Republic|روس التائي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Amur Oblast|روس امور اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast polar|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ قطبي]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Astrakhan Oblast|روس آستراخان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bashkortostan|روس باشڪورتوستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Belgorod Oblast|روس بيلگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bryansk Oblast|روس بريانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Buryatia|روس برياتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Central Federal District|روس مرڪزي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Chechnya|روس چيچنيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Chelyabinsk Oblast|روس چيليابينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chukotka Autonomous Okrug|روس چڪوتڪا خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chuvashia|روس چواشيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Dagestan|روس داغستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Far Eastern Federal District|روس ڏور اوڀر وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Ingushetia|روس انگوشيتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Irkutsk Oblast|روس ارڪوتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ivanovo Oblast|روس ايوانوفو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Jewish Autonomous Oblast|روس يھودي خودمختيار اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kabardino-Balkaria|روس ڪباردينو-بالڪاريا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaliningrad Oblast|روس ڪاليننگراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kalmykia|روس ڪلميڪيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaluga Oblast|روس ڪالوگا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kamchatka Krai|روس ڪمچاتڪا ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Karachay-Cherkessia|روس ڪاراچائي-چرڪيسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Karelia|روس ڪريليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kemerovo Oblast|روس ڪيميروو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Khabarovsk Krai|روس خاباروفسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Khakassia|روس خاڪسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Khanty-Mansi Autonomous Okrug|روس خانتي-مانسي خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kirov Oblast|روس ڪيروف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Komi Republic|روس ڪومي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Kostroma Oblast|روس ڪاستروما اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnodar Krai|روس ڪراسنوڊار ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnoyarsk Krai|روس ڪراسنو يارسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Kurgan Oblast|روس ڪرگان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kuril Islands|روس ڪوريل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kursk Oblast|روس ڪرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Leningrad Oblast|روس لينن گراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Lipetsk Oblast|روس ليپيتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Magadan Oblast|روس مگادان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Mari El|روس ماري ايل]] :[[Module:Location map/data/Russia Mordovia|روس موردوويا]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Central|روس ماسڪو مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Moscow|مرڪزي ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Oblast|روس ماسڪو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Ring Road|روس ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Moscow Ring Road|ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Russia Moscow MKAD|روس ماسڪو ايم ڪي اي ڊي]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow|روس ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Murmansk Oblast|روس مورمانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nenets Autonomous Okrug|روس نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Central|روس نژني نووگورود مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Nizhny Novgorod|مرڪزي نژني نووگورود]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Kanavino|روس نژني نووگورود ڪاناوينو]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Oblast|روس نژني نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia North Caucasian Federal District|روس اتر قفقازي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia North Ossetia-Alania|روس اتر اوسيشيا-الانيا]] :← [[Module:Location map/data/Russia North Ossetia–Alania|روس اتر اوسيشيا–الانيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Northwestern Federal District|روس اتر اولهه وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Novaya Zemlya|روس نووايا زمليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Novgorod Oblast|روس نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Novosibirsk Oblast|روس نوووسيبيرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Omsk Oblast|روس اومسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Orenburg Oblast|روس اورينبرگ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Oryol Oblast|روس اوريول اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Penza Oblast|روس پينزا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Perm Krai|روس پيرم ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Primorsky Krai|روس پريمورسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Pskov Oblast|روس پسڪوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Rostov Oblast|روس روستوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ryazan Oblast|روس ريازان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg central|روس سينٽ پيٽرزبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg Vasilyevsky Island|روس سينٽ پيٽرزبرگ واسيليئفسڪي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg|روس سينٽ پيٽرزبرگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakha Republic|روس ساخا جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin Oblast|روس سخالين اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin|روس سخالين]] :[[Module:Location map/data/Russia Samara Oblast|روس سمارا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saratov Oblast|روس ساراتوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Smolensk Oblast|روس سمولينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Southern Federal District|روس ڏاکڻو وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Stavropol Krai|روسيا اسٽاوروپول ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Sverdlovsk Oblast|روسيا سويردلوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tambov Oblast|روسيا تامبوف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tatarstan|روسيا تاتارستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Tomsk Oblast|روسيا تومسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tula Oblast|روسيا تُولا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tuva Republic|روسيا تُووا جمهوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Tver Oblast|روسيا ٽوَر اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tyumen Oblast|روسيا ٽيومين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Udmurtia|روسيا اُدمورتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Ulyanovsk Oblast|روسيا اُليانوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vladimir Oblast|روسيا ولاديمير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Volga Federal District|روسيا وولگا وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Volgograd Oblast|روسيا وولگوگراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vologda Oblast|روسيا وولوگدا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Voronezh Oblast|روسيا وورونيز اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Western|روسيا اولهه]] :[[Module:Location map/data/Russia Yamalo-Nenets Autonomous Okrug|روسيا يامالو-نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Yaroslavl Oblast|روسيا ياروسلاول اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Zabaykalsky Krai|روسيا زابائيڪالسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia|روسيا]] :[[Module:Location map/data/Rwanda|روانڊا]] :[[Module:Location map/data/Saba|سابا]] :[[Module:Location map/data/Saint Barthélemy|سينٽ بارٿيليمي]] :[[Module:Location map/data/Saint Kitts and Nevis|سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]] :[[Module:Location map/data/Saint Lucia|سينٽ لوشيا]] :[[Module:Location map/data/Saint Pierre and Miquelon|سينٽ پيئر ۽ ميڪيلون]] :[[Module:Location map/data/Saint Vincent and the Grenadines|سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]] :[[Module:Location map/data/Saint-Martin|سينٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Salton Trough|سالٽن ٽراف]] :[[Module:Location map/data/Samoa|ساموا]] :[[Module:Location map/data/Samtskhe-Javakheti|سامتسخي-جاواخيتي]] :[[Module:Location map/data/San Francisco Bay Area|سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/San Marino|سان مارينو]] :[[Module:Location map/data/Santa Clarita|سانتا ڪلاريتا]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome and Principe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :← [[Module:Location map/data/São Tomé and Príncipe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome|سائو ٽومي]] :[[Module:Location map/data/Saudi Arabia|سعودي عرب]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia Southwest|اسڪينڊينيوا ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia|اسڪينڊينيوا]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen Central|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeenshire|اسڪاٽلينڊ ايبرڊينشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Angus|اسڪاٽلينڊ اينگس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Argyll and Bute|اسڪاٽلينڊ آرگائل ۽ بيوٽ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Badenoch and Strathspey|اسڪاٽلينڊ بيڊينوخ ۽ اسٽرٿسپي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Caithness|اسڪاٽلينڊ ڪيٿنيس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Central Belt|اسڪاٽلينڊ مرڪزي پٽو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Clackmannanshire|اسڪاٽلينڊ ڪليڪمينن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dumfries and Galloway|اسڪاٽلينڊ ڊمفريز ۽ گيلوي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dundee|اسڪاٽلينڊ ڊنڊي]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Lothian|اسڪاٽلينڊ اوڀر لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh Central|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Elgin|اسڪاٽلينڊ ايلگن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Falkirk|اسڪاٽلينڊ فالڪرڪ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Fife|اسڪاٽلينڊ فائف]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow Central|اسڪاٽلينڊ گلاسگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow|اسڪاٽلينڊ گلاسگو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Highland|اسڪاٽلينڊ هائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverclyde|اسڪاٽلينڊ انورڪلائيڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverkeithing|اسڪاٽلينڊ انورڪيٿنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverness area|اسڪاٽلينڊ انورنس علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Scotland Inverness|اسڪاٽلينڊ انورنس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Isle of Skye|اسڪاٽلينڊ آئل آف اسڪائي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Lochaber|اسڪاٽلينڊ لوخابر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Midlothian|اسڪاٽلينڊ مڊلوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Moray|اسڪاٽلينڊ موري]] :[[Module:Location map/data/Scotland Nairn|اسڪاٽلينڊ نيرن]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اتر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ اتر لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North|اسڪاٽلينڊ اتر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Orkney|اسڪاٽلينڊ آرڪني]] :[[Module:Location map/data/Scotland Outer Hebrides|اسڪاٽلينڊ آئوٽر هيبرائيڊز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth and Kinross|اسڪاٽلينڊ پرتھ ۽ ڪنروس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth|اسڪاٽلينڊ پرتھ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Ross and Cromarty|اسڪاٽلينڊ راس ۽ ڪرومارٽي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Scottish Borders|اسڪاٽلينڊ اسڪاٽش بارڊرز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland Whalsay|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ وهالسي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Ayrshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southeast|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southwest|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scotland St Andrews|اسڪاٽلينڊ سينٽ اينڊريوز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Stirling|اسڪاٽلينڊ اسٽرلنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Sutherland|اسڪاٽلينڊ سدرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اولهه ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Lothian|اسڪاٽلينڊ اولهه لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Sea of Marmara|بحر مرمره]] :[[Module:Location map/data/Seattle landmarks|سيئٽل نشانيا]] :[[Module:Location map/data/Seattle WA Downtown|سيئٽل واشنگٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Seine-Maritime|سين-ماريتيم]] :[[Module:Location map/data/Senegal|سينيگال]] :[[Module:Location map/data/SEQ|SEQ]] :[[Module:Location map/data/Serbia and Montenegro|سربيا ۽ مونٽي نيگرو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Belgrade|سربيا بيلگريڊ]] :[[Module:Location map/data/Serbia Novi Sad|سربيا نووي ساد]] :[[Module:Location map/data/Serbia Territory of the Military Commander|سربيا فوجي ڪمانڊر جو علائقو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Vojvodina|سربيا وويووڊينا]] :[[Module:Location map/data/Serbia|سربيا]] :[[Module:Location map/data/Sevastopol|سيوستوپول]] :[[Module:Location map/data/Seychelles|سيشلز]] :[[Module:Location map/data/Shenandoah Valley|شينينڊوا وادي]] :[[Module:Location map/data/Shida Kartli|شيدا ڪارٽلي]] :[[Module:Location map/data/Sierra Leone|سيرا ليون]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail central area|سنگاپور ريل مرڪزي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail|سنگاپور ريل]] :[[Module:Location map/data/Singapore|سنگاپور]] :[[Module:Location map/data/Sint Maarten|سنٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Sky|آسمان]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trnava Region|سلوواڪيا ترناوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Žilina Region|سلوواڪيا ژيلينا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia|سلوواڪيا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia Pomurska|سلووينيا پومورسڪا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia|سلووينيا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Guadalcanal|سولومن ٻيٽ گواڊالڪينال]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Honiara|سولومن ٻيٽ هونيارا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands|سولومن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Somalia|صوماليا]] :[[Module:Location map/data/Somaliland|صومالي لينڊ]] :[[Module:Location map/data/Somogy Kaposvár|شوموگ ڪيپوشوار]] :[[Module:Location map/data/Sonoma County|سونومَا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Eastern Cape|ڏکڻ آفريڪا اوڀر ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Cape|اوڀر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Free State|ڏکڻ آفريڪا فري اسٽيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Greater Johannesburg|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Pretoria Metro|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ پريٽوريا ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal Greater Durban|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال وڏو ڊربن]] :← [[Module:Location map/data/Durban|ڊربن]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال]] :← [[Module:Location map/data/KwaZulu-Natal|ڪوازولو-نٽال]] :[[Module:Location map/data/South Africa Limpopo|ڏکڻ آفريڪا لمپوپو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Mpumalanga|ڏکڻ آفريڪا مپومالانگا]] :[[Module:Location map/data/South Africa North West|ڏکڻ آفريڪا اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/South Africa Northern Cape|ڏکڻ آفريڪا اتر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Pretoria|ڏکڻ آفريڪا پريٽوريا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Cape Town Central|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town Central|ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Greater Cape Town|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ وڏو ڪيپ ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town|ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Western Cape|اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa|ڏکڻ آفريڪا]] :[[Module:Location map/data/South America|ڏکڻ آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Asia|ڏکڻ ايشيا]] :[[Module:Location map/data/South Atlantic|ڏکڻ ائٽلانٽڪ]] :[[Module:Location map/data/South China Sea|ڏکڻ چين سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/South Korea Busan|ڏکڻ ڪوريا بوسان]] :[[Module:Location map/data/South Korea Seoul|ڏکڻ ڪوريا سيئول]] :[[Module:Location map/data/South Korea Ulsan|ڏکڻ ڪوريا السان]] :[[Module:Location map/data/South Korea|ڏکڻ ڪوريا]] :[[Module:Location map/data/South Norway|ڏکڻ ناروي]] :[[Module:Location map/data/South Orkney Islands|ڏکڻ آرڪني ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Ossetia|ڏکڻ اوسيشيا]] :[[Module:Location map/data/South Shetland Islands|ڏکڻ شيٽلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Sudan|ڏکڻ سوڊان]] :← [[Module:Location map/data/Southern Sudan|ڏاکڻو سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Southeast Asia|ڏکڻ اوڀر ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Northern Virginia|ڏاکڻي اتر ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Uruguay|ڏاکڻو يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/Southwest China|ڏکڻ اولهه چين]] :[[Module:Location map/data/Soviet Union|سوويت يونين]] :← [[Module:Location map/data/USSR|يو ايس ايس آر]] :[[Module:Location map/data/Spain Álava|اسپين آلاوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Andalusia|اسپين اندلس]] :[[Module:Location map/data/Spain Aragon|اسپين آراگون]] :[[Module:Location map/data/Spain Asturias|اسپين استورياس]] :[[Module:Location map/data/Spain Balearic Islands|اسپين باليئرڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona municipality|اسپين بارسلونا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona|اسپين بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Basque Country|اسپين باسڪ ملڪ]] :[[Module:Location map/data/Spain Cantabria|اسپين ڪينٽيبريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castile and León|اسپين ڪاستيل ۽ ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Castilla-La Mancha|اسپين ڪاستيا-لا مانچا]] :← [[Module:Location map/data/Spain Castile-La Mancha|اسپين ڪاستيل-لا مانچا]] :[[Module:Location map/data/Spain Catalonia|اسپين ڪتالونيا]] :← [[Module:Location map/data/Catalonia|ڪتالونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Community of Madrid|اسپين ميڊرڊ ڪميونٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Donostia|اسپين دونوستيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Extremadura|اسپين ايڪسٽريمادورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Formentera|اسپين فورمينتيرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Fuerteventura|اسپين فوئرتيونتورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Galicia|اسپين گليشيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Gran Canaria|اسپين گران ڪناريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Ibiza|اسپين ابيزا]] :[[Module:Location map/data/Spain La Palma|اسپين لا پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain La Rioja|اسپين لا ريوخا]] :[[Module:Location map/data/Spain Lanzarote|اسپين لانزاروتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid municipality|اسپين ميڊرڊ ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid|اسپين ميڊرڊ]] :[[Module:Location map/data/Spain Majorca|اسپين مايورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Menorca|اسپين مينورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Murcia|اسپين مرسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Navarre|اسپين ناوار]] :[[Module:Location map/data/Spain Palma|اسپين پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of A Coruña|اسپين صوبو آ ڪورونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Albacete|اسپين صوبو الباسيتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Alicante|اسپين صوبو اليڪانتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Almería|اسپين صوبو الميريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ávila|اسپين صوبو آويلا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Barcelona|اسپين صوبو بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Burgos|اسپين صوبو برگوس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Cádiz|اسپين صوبو ڪاديز]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Castellón|اسپين صوبو ڪاستيون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Córdoba|اسپين صوبو ڪوردوبا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Girona|اسپين صوبو جيرونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Granada|اسپين صوبو غرناطه]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Guadalajara|اسپين صوبو گوادالاخارا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Huelva|اسپين صوبو ويلوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Jaén|اسپين صوبو خائن]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Las Palmas|اسپين صوبو لاس پالماس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of León|اسپين صوبو ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lleida|اسپين صوبو لئيدا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lugo|اسپين صوبو لوگو]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Málaga|اسپين صوبو مالاگا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ourense|اسپين صوبو اورينسي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Palencia|اسپين صوبو پالينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Pontevedra|اسپين صوبو پونتيويدرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Salamanca|اسپين صوبو سالامانڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Santa Cruz de Tenerife|اسپين صوبو سانتا ڪروز دي ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Segovia|اسپين صوبو سيگوويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Seville|اسپين صوبو سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Soria|اسپين صوبو سوريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Tarragona|اسپين صوبو تارراگونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Valencia|اسپين صوبو والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Zamora|اسپين صوبو زامورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Seville|اسپين سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Tenerife|اسپين ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Valencian Community|اسپين والينسيائي ڪميونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Spain Valencia|اسپين والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain with Canary Islands|ڪينري ٻيٽن سميت اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spain|اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spanish Army Military Regions 1990|اسپيني فوجي علائقا 1990]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands relief|اسپرئٽلي ٻيٽ رليف]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands|اسپرئٽلي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Central|سري لنڪا بٽيڪالوا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Greater|سري لنڪا وڏو بٽيڪالوا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Chavakachcheri|سري لنڪا چاواڪچچيري]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Central|سري لنڪا ڪولمبو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo District|سري لنڪا ڪولمبو ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Greater|سري لنڪا وڏو ڪولمبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Municipality|سري لنڪا ڪولمبو ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Central|سري لنڪا جافنا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Greater|سري لنڪا وڏو جافنا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Central|سري لنڪا ڪلينوچچي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Greater|سري لنڪا وڏو ڪلينوچچي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Mannar|سري لنڪا منار]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Northern Province|سري لنڪا اتر صوبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Point Pedro|سري لنڪا پوائنٽ پيڊرو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Trincomalee Central|سري لنڪا ٽرنڪومالي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Central|سري لنڪا واوونيا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Greater|سري لنڪا وڏو واوونيا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka|سري لنڪا]] :[[Module:Location map/data/Stockport railways|اسٽاڪپورٽ ريلويز]] :[[Module:Location map/data/Strait of Juan de Fuca|خوان دي فوڪا سامونڊي لنگهه]] :[[Module:Location map/data/Subantarctic (Indian Ocean)|ذيلي ائنٽارڪٽڪ (هندي سمنڊ)]] :[[Module:Location map/data/Sudan (2005-2011)|سوڊان (2005-2011)]] :[[Module:Location map/data/Sudan Khartoum|سوڊان خرطوم]] :[[Module:Location map/data/Sudan|سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Suriname Paramaribo|سورينام پاراماريبو]] :← [[Module:Location map/data/Paramaribo|پاراماريبو]] :[[Module:Location map/data/Suriname|سورينام]] :[[Module:Location map/data/Svalbard|سوالبارڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gävleborg|سويڊن يووليبورگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Scania|سويڊن اسڪانيا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Skåne|سويڊن اسڪونه]] :[[Module:Location map/data/Sweden Södermanland|سويڊن سودرمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden South|سويڊن ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Southern|سويڊن ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm Municipality|سويڊن اسٽاڪهولم ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm|سويڊن اسٽاڪهولم]] :[[Module:Location map/data/Sweden Uppsala|سويڊن اپسالا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Värmland|سويڊن ورملاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västerbotten|سويڊن ويسٽربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västernorrland|سويڊن ويسٽرنورلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västmanland|سويڊن ويسٽمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västra Götaland|سويڊن ويسٽرا گوتالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden|سويڊن]] :[[Module:Location map/data/Swedish Air Defense Sectors 1989|سويڊني هوائي دفاعي شعبا 1989]] :[[Module:Location map/data/Swedish Military Areas 1989|سويڊني فوجي علائقا 1989]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern downtown|سوئٽزرلينڊ برن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern|سوئٽزرلينڊ برن]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Vaud|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف وو]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Zürich|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف زيورخ]] :[[Module:Location map/data/Switzerland|سوئٽزرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Syria Aleppo|شام حلب]] :[[Module:Location map/data/Syria Ancient City of Aleppo|شام حلب جو قديم شهر]] :[[Module:Location map/data/Syria and Lebanon|شام ۽ لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria Damascus|شام دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Golan|شام گولان]] :[[Module:Location map/data/Syria Old Damascus|شام پراڻو دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq-Lebanon|شام-عراق-لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq|شام-عراق]] :[[Module:Location map/data/Syria|شام]] :[[Module:Location map/data/Tahiti|تاهيتي]] :[[Module:Location map/data/Taichung|تائيچنگ]] :[[Module:Location map/data/Tainan|تائينان]] :[[Module:Location map/data/Taitung County|تائيتونگ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Taiwan Kaohsiung|تائيوان ڪائوشيونگ]] :[[Module:Location map/data/Taiwan|تائيوان]] :[[Module:Location map/data/Tajikistan|تاجڪستان]] :[[Module:Location map/data/Tanzania|تنزانيا]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv location|تل ابيب مقام]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv|تل ابيب]] :[[Module:Location map/data/Tenerife|ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok Metropolitan Region|ٿائيلينڊ بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Bangkok Metropolitan Region|بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bay of Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ جي کاري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chiang Mai Province|ٿائيلينڊ چيانگ مائي صوبو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chonburi|ٿائيلينڊ چونبوري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Isan TMD|ٿائيلينڊ ايسان TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Northern TMD|ٿائيلينڊ اتر TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand|ٿائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Tibetan Plateau|تبت جو پهاڙي ميدان]] :[[Module:Location map/data/Tierra del Fuego|تيئرا ديل فيوگو]] :[[Module:Location map/data/Tigray Region|تگرائي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Timor|تيمور]] :← [[Module:Location map/data/Indonesia Timor|انڊونيشيا تيمور]] :[[Module:Location map/data/Togo|ٽوگو]] :[[Module:Location map/data/Tokelau|ٽوڪيلائو]] :[[Module:Location map/data/Tokharistan|توخارستان]] :[[Module:Location map/data/Tonga|ٽونگا]] :[[Module:Location map/data/Trinidad and Tobago|ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو]] :[[Module:Location map/data/Tsavo national parks|تساوو قومي پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Greater Tunis|تيونس وڏو تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Tunis|تيونس تونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia|تيونس]] :[[Module:Location map/data/Turkey Aegean|ترڪي ايجين]] :[[Module:Location map/data/Turkey Ankara|ترڪي انقره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Istanbul|ترڪي استنبول]] :[[Module:Location map/data/Turkey Marmara|ترڪي مرمره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Şanlıurfa|ترڪي شانلي عرفه]] :[[Module:Location map/data/Turkey South Caria|ترڪي ڏکڻ ڪيريا]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southeast|ترڪي ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southwest|ترڪي ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Turkey|ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Turkmenistan|ترڪمانستان]] :[[Module:Location map/data/Tuvalu|توالو]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala central|يوگنڊا ڪمپالا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala|يوگنڊا ڪمپالا]] :[[Module:Location map/data/Uganda|يوگنڊا]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast close|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر ويجهو]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southwest|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/UK England|برطانيا انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/England|انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Greater London postal|برطانيا وڏو لنڊن پوسٽل]] :[[Module:Location map/data/UK Northern England|برطانيا اتر انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern England|اتر انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Northern Ireland|برطانيا اتر آئرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Ireland|اتر آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Scotland|برطانيا اسڪاٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Scotland|اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Wales Snowdonia|برطانيا ويلز سنوڊونيا]] :[[Module:Location map/data/UK Wales|برطانيا ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Ukraine (1991-2014)|يوڪرين (1991-2014)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Air Force commands|يوڪرين هوائي فوج جون ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast (country map)|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernihiv Oblast|يوڪرين چرنيهيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernivtsi Oblast|يوڪرين چرنووتسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipro|يوڪرين دنيپرو]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipropetrovsk Oblast|يوڪرين دنيپروپيٽروفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Donetsk Oblast|يوڪرين دونيتسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ground Forces operational commands|يوڪرين زميني فوج جون عملي ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ivano-Frankivsk Oblast|يوڪرين ايوانو-فرانڪيوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kharkiv Oblast|يوڪرين خارڪيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kherson Oblast|يوڪرين خيرسون اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Khmelnytskyi Oblast|يوڪرين خميلنيتسڪي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv|يوڪرين ڪِيئف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kirovohrad Oblast|يوڪرين ڪيرووهراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Luhansk Oblast|يوڪرين لوغانسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv Oblast|يوڪرين لويف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv|يوڪرين لويف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Mykolaiv Oblast|يوڪرين ميڪولائيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Odesa Oblast|يوڪرين اوديسا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Poltava Oblast|يوڪرين پولتاوا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Rivne Oblast|يوڪرين رِوني اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Sumy Oblast|يوڪرين سومي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ternopil Oblast|يوڪرين ترنوپِل اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Vinnytsia Oblast|يوڪرين وِنيتسيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Volyn Oblast|يوڪرين وولين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zakarpattia Oblast|يوڪرين زڪارپاتيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zaporizhzhia Oblast|يوڪرين زاپوريژيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast (country map)|يوڪرين ژيتومير اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast|يوڪرين ژيتومير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine|يوڪرين]] :[[Module:Location map/data/UNCAF and CFU|UNCAF ۽ CFU]] :[[Module:Location map/data/United Arab Emirates|گڏيل عرب امارات]] :← [[Module:Location map/data/UAE|يو اي اي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Alderney|برطانيا آلڊرني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Allerdale|برطانيا ايلرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Ireland|برطانيا ۽ آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Northern Germany|برطانيا ۽ اتر جرمني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Anguilla|برطانيا انگويلا]] :← [[Module:Location map/data/Anguilla|انگويلا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Arundel|برطانيا ارنڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ascension Island|برطانيا اسينشن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Ascension Island|اسينشن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedford|برطانيا بيڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire 1974-2009|برطانيا بيڊفورڊشائر 1974-2009]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire|برطانيا بيڊفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Bedfordshire|بيڊفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Berkshire|برطانيا برڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Berkshire|برڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bermuda|برطانيا برمودا]] :← [[Module:Location map/data/Bermuda|برمودا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Beverley Central|برطانيا بيورلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn central|برطانيا بليڪبرن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn with Darwen|برطانيا بليڪبرن وٿ ڊارون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn|برطانيا بليڪبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackpool|برطانيا بليڪپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Barrow-in-Furness|برطانيا برو آف بيرو-ان-فرنيس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Burnley|برطانيا برو آف برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Chorley|برطانيا برو آف چورلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Doncaster|برطانيا برو آف ڊانڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Fylde|برطانيا برو آف فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Hyndburn|برطانيا برو آف هائنڊبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Pendle|برطانيا برو آف پينڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Ribble Valley|برطانيا برو آف ربل وادي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Rossendale|برطانيا برو آف روسنڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of South Ribble|برطانيا برو آف ڏکڻ ربل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of West Lancashire|برطانيا برو آف اولهه لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Wyre|برطانيا برو آف وائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Boston Central|برطانيا بوسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brecon Beacons|برطانيا بريڪن بيڪنز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton and Hove|برطانيا برائيٽن ۽ هوو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton|برطانيا برائيٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol Central|برطانيا برسٽل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol|برطانيا برسٽل]] :← [[Module:Location map/data/Bristol|برسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom British Virgin Islands|برطانيا برطانوي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/British Virgin Islands|برطانوي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Buckinghamshire|برطانيا بڪنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Buckinghamshire|بڪنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley central|برطانيا برنلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley|برطانيا برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Calderdale|برطانيا ڪالڊرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge Central|برطانيا ڪيمبرج مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge|برطانيا ڪيمبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridgeshire|برطانيا ڪيمبرجشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cambridgeshire|ڪيمبرجشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Canterbury Central|برطانيا ڪينٽربري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Carlisle Central|برطانيا ڪارلائل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cayman Islands|برطانيا ڪيمن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Cayman Islands|ڪيمن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London East|برطانيا مرڪزي لنڊن اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London|برطانيا مرڪزي لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Central London|مرڪزي لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Channel Islands|برطانيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cheshire|برطانيا چيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cheshire|چيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chester Central|برطانيا چيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester Central|برطانيا چيچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester District|برطانيا چيچسٽر ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester|برطانيا چيچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Carlisle|برطانيا شهر ڪارلائل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Lancaster|برطانيا شهر لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Preston|برطانيا شهر پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Colchester Central|برطانيا ڪولچيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Copeland|برطانيا ڪوپ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall (mainland)|برطانيا ڪارنوال (مين لينڊ)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall southwest|برطانيا ڪارنوال ڏکڻ اولهه]] :← [[Module:Location map/data/Southwest Cornwall|ڏکڻ اولهه ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall|برطانيا ڪارنوال]] :← [[Module:Location map/data/Cornwall|ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Down|برطانيا ڪائونٽي ڊائون]] :← [[Module:Location map/data/County Down|ڪائونٽي ڊائون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Durham|برطانيا ڪائونٽي ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/County Durham|ڪائونٽي ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Coventry Central|برطانيا ڪوونٽري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Crawley|برطانيا ڪرالي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumberland|برطانيا ڪمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumbria|برطانيا ڪامبريا]] :← [[Module:Location map/data/Cumbria|ڪامبريا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dartmoor|برطانيا ڊارٽمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derby Central|برطانيا ڊربي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derbyshire|برطانيا ڊربيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Derbyshire|ڊربيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derry|برطانيا ڊيري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Devon|برطانيا ڊيون]] :← [[Module:Location map/data/Devon|ڊيون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Doncaster Central|برطانيا ڊانڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dorset|برطانيا ڊورسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Dorset|ڊورسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dover Central|برطانيا ڊوور مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dunwich|برطانيا ڊنوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Durham|برطانيا ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/Durham|ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East of England|برطانيا انگلينڊ جو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Riding of Yorkshire|برطانيا ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/East Riding of Yorkshire|ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Sussex|برطانيا اوڀر سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/East Sussex|اوڀر سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Eden|برطانيا ايڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Edinburgh|برطانيا ايڊنبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Edinburgh|ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Essex|برطانيا ايسڪس]] :← [[Module:Location map/data/Essex|ايسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter Central|برطانيا ايڪسيٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter|برطانيا ايڪسيٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exmoor|برطانيا ايڪسمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Falkland Islands|برطانيا فاڪلينڊ ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Falkland Islands|فاڪلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Fleetwood|برطانيا فليٽ ووڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Forest of Bowland|برطانيا ٻيلو آف بولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucester Central|برطانيا گلوسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucestershire|برطانيا گلوسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Gloucestershire|گلوسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grand Cayman|برطانيا گرينڊ ڪيمن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Great Yarmouth Central|برطانيا گريٽ يارمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Belfast|برطانيا وڏو بيلفاسٽ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Belfast|وڏو بيلفاسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Liverpool|برطانيا وڏو ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Greater London|وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/London|لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom London|برطانيا لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Manchester|برطانيا وڏو مانچسٽر]] :← [[Module:Location map/data/Greater Manchester|وڏو مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grimsby Central|برطانيا گرمزبي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guernsey|برطانيا گرنزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guildford Central|برطانيا گلڊفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hampshire|برطانيا هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hampshire|هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hereford Central|برطانيا هيرفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Herefordshire|برطانيا هيرفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Herefordshire|هيرفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hertfordshire|برطانيا هارٽفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hertfordshire|هارٽفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom High Peak|برطانيا هاءِ پيڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hoxne|برطانيا هاڪسن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Huntingdon|برطانيا هنٽنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich Central|برطانيا اِپس وچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich|برطانيا اِپس وچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isle of Wight|برطانيا آئل آف وائيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Isle of Wight|آئل آف وائيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isles of Scilly|برطانيا آئلز آف سِلي]] :← [[Module:Location map/data/Isles of Scilly|آئلز آف سِلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Jersey|برطانيا جرسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kent|برطانيا ڪينٽ]] :← [[Module:Location map/data/Kent|ڪينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom King's Lynn Central|برطانيا ڪنگز لن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kingston-upon-Hull Central|برطانيا ڪنگسٽن-اپان-هل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lake District|برطانيا ليڪ ڊسٽرڪٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancashire|برطانيا لنڪاشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lancashire|لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster Central|برطانيا لنڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster|برطانيا لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds 1866|برطانيا ليڊز 1866]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds Central|برطانيا ليڊز مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds|برطانيا ليڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester Central|برطانيا ليسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester|برطانيا ليسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicestershire|برطانيا ليسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Leicestershire|ليسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincoln Central|برطانيا لنڪن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincolnshire|برطانيا لنڪنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lincolnshire|لنڪنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool Central|برطانيا ليورپول مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool|برطانيا ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Albertopolis|برطانيا لنڊن البرٽوپولس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barking and Dagenham|برطانيا لنڊن بارڪنگ ۽ ڊيگنهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barnet|برطانيا لنڊن بارنيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bexley|برطانيا لنڊن بيڪسلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Brent|برطانيا لنڊن برينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bromley|برطانيا لنڊن بروملي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Camden|برطانيا لنڊن ڪيمڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London City of London|برطانيا لنڊن شهر لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Croydon|برطانيا لنڊن ڪروئڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ealing|برطانيا لنڊن ايلنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Enfield|برطانيا لنڊن اينفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Greenwich|برطانيا لنڊن گرينوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hackney|برطانيا لنڊن هيڪني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ham|برطانيا لنڊن هيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hammersmith and Fulham|برطانيا لنڊن هيمرسميٿ ۽ فلهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Haringey|برطانيا لنڊن هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Harrow|برطانيا لنڊن هيرو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Havering|برطانيا لنڊن هيورنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hillingdon|برطانيا لنڊن هلنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hounslow|برطانيا لنڊن هائونزلو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Islington|برطانيا لنڊن اِزلنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington and Chelsea|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن ۽ چيلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kingston upon Thames|برطانيا لنڊن ڪنگسٽن اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lambeth|برطانيا لنڊن ليمبٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lewisham|برطانيا لنڊن ليوشيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Merton|برطانيا لنڊن مرٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Newham|برطانيا لنڊن نيوهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Redbridge|برطانيا لنڊن ريڊبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Richmond upon Thames|برطانيا لنڊن رچمنڊ اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Southwark|برطانيا لنڊن سائوٿ وارڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Sutton|برطانيا لنڊن سٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Tower Hamlets|برطانيا لنڊن ٽاور هيملٽس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Waltham Forest|برطانيا لنڊن والٿم فاريسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Wandsworth|برطانيا لنڊن وانڊز ورٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Westminster|برطانيا لنڊن ويسٽ منسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lytham St Annes|برطانيا لٿم سينٽ اينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Manchester|برطانيا مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Merseyside|برطانيا مرسي سائيڊ]] :← [[Module:Location map/data/Merseyside|مرسي سائيڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Milton Keynes|برطانيا ملٽن ڪينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Montserrat|برطانيا مونٽسيرات]] :← [[Module:Location map/data/Montserrat|مونٽسيرات]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe Bay|برطانيا مورڪمبي کاري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe|برطانيا مورڪمبي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne Central|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norfolk|برطانيا نورفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Norfolk|نورفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom North Yorkshire|برطانيا اتر يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/North Yorkshire|اتر يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northampton Central|برطانيا نارٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northamptonshire|برطانيا نارٿيمپٽنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Northamptonshire|نارٿيمپٽنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northumberland|برطانيا نارٿمبرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northumberland|نارٿمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norwich Central|برطانيا نارچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Central|برطانيا ناٽنگهم مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Greater|برطانيا وڏو ناٽنگهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottinghamshire|برطانيا ناٽنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Nottinghamshire|ناٽنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford (central)|برطانيا آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :← [[Module:Location map/data/Oxford (central)|آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford Central|برطانيا آڪسفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford|برطانيا آڪسفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxfordshire|برطانيا آڪسفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Oxfordshire|آڪسفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Pitcairn Island|برطانيا پٽڪيرن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth Central|برطانيا پلمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth|برطانيا پلمٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston central|برطانيا پريسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston|برطانيا پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading Central|برطانيا ريڊنگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading|برطانيا ريڊنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Richmond|برطانيا رچمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rutland|برطانيا رٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rutland|رٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rye|برطانيا راءِ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha|برطانيا سينٽ هيلينا، اسينشن ۽ ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena|برطانيا سينٽ هيلينا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Salisbury Central|برطانيا سالسبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Scarborough Old Town|برطانيا اسڪاربره پراڻو شهر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sheffield|برطانيا شيفيلڊ]] :← [[Module:Location map/data/Sheffield|شيفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shrewsbury Central|برطانيا شروزبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shropshire|برطانيا شروپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Shropshire|شروپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Skelmersdale|برطانيا اسڪيلمرزڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Soho|برطانيا سوهو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Bath and North East|برطانيا سومرسيٽ باٿ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Levels|برطانيا سومرسيٽ ليولز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Mendip|برطانيا سومرسيٽ مينڊپ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset North|برطانيا سومرسيٽ اتر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Sedgemoor|برطانيا سومرسيٽ سيجمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset South|برطانيا سومرسيٽ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Taunton Deane|برطانيا سومرسيٽ ٽانٽن ڊين]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset West|برطانيا سومرسيٽ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset|برطانيا سومرسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Somerset|سومرسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Georgia|برطانيا ڏکڻ جارجيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Lakeland|برطانيا ڏکڻ ليڪ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Yorkshire|برطانيا ڏکڻ يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/South Yorkshire|ڏکڻ يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South|برطانيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton Central|برطانيا سائوٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton|برطانيا سائوٿيمپٽن]] :← [[Module:Location map/data/Southampton|سائوٿيمپٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport Central|برطانيا سائوٿپورٽ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport|برطانيا سائوٿپورٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Staffordshire|برطانيا اسٽافورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Staffordshire|اسٽافورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Stamford Central|برطانيا اسٽيمفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Suffolk|برطانيا سفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Suffolk|سفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sunderland|برطانيا سنڊرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Surrey|برطانيا سري]] :← [[Module:Location map/data/Surrey|سري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom The Fylde|برطانيا دي فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Thetford Central|برطانيا ٿيٽفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tristan da Cunha|برطانيا ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Turks and Caicos Islands|برطانيا ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Turks and Caicos Islands|ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tyne and Wear|برطانيا ٽائن ۽ ويئر]] :← [[Module:Location map/data/Tyne and Wear|ٽائن ۽ ويئر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwick Central|برطانيا واروڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwickshire|برطانيا واروڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Warwickshire|واروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Midlands|برطانيا اولهه مڊلينڊز]] :← [[Module:Location map/data/West Midlands|اولهه مڊلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Sussex|برطانيا اولهه سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/West Sussex|اولهه سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Yorkshire|برطانيا اولهه يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/West Yorkshire|اولهه يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Westmorland|برطانيا ويسٽمورلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wiltshire|برطانيا ولٽشائر]] :← [[Module:Location map/data/Wiltshire|ولٽشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchelsea|برطانيا ونچلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchester Central|برطانيا ونچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcester Central|برطانيا ووسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcestershire|برطانيا ووسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Worcestershire|ووسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom York Central|برطانيا يارڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Yorkshire Dales|برطانيا يارڪشائر ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom|برطانيا]] :← [[Module:Location map/data/UK|برطانيا]] :[[Module:Location map/data/United States Bakersfield|گڏيل رياستون بيڪرزفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Boston Metro|گڏيل رياستون بوسٽن ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/United States Boston|گڏيل رياستون بوسٽن]] :← [[Module:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Central|گڏيل رياستون شڪاگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Downtown|گڏيل رياستون شڪاگو ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Greater|گڏيل رياستون وڏو شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Loop|گڏيل رياستون شڪاگو لوپ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago metropolitan area|گڏيل رياستون شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Near North Side|گڏيل رياستون شڪاگو نئر نارٿ سائڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago|گڏيل رياستون شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Cleveland|گڏيل رياستون ڪليولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United States District of Columbia street|گڏيل رياستون ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا گهٽي]] :[[Module:Location map/data/United States Downtown Las Vegas|گڏيل رياستون ڊائون ٽائون لاس ويگاس]] :[[Module:Location map/data/United States Greater Spokane|گڏيل رياستون وڏو اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States Hawaii (island)|گڏيل رياستون هوائي (ٻيٽ)]] :[[Module:Location map/data/United States Jacksonville|گڏيل رياستون جيڪسن وِل]] :[[Module:Location map/data/United States Kauai|گڏيل رياستون ڪاوائي]] :[[Module:Location map/data/United States Lahaina|گڏيل رياستون لاهاينا]] :[[Module:Location map/data/United States Lake Highlands|گڏيل رياستون ليڪ هاءِلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United States Las Vegas Strip|گڏيل رياستون لاس ويگاس اسٽرپ]] :[[Module:Location map/data/United States Long Beach|گڏيل رياستون لانگ بيچ]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Central|گڏيل رياستون لاس اينجلس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Downtown|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Southern|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Western|گڏيل رياستون لاس اينجلس اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States Lower Manhattan|گڏيل رياستون لوئر مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Maui|گڏيل رياستون مائوئي]] :[[Module:Location map/data/United States Molokai-Lanai|گڏيل رياستون مولوڪائي-لانائي]] :[[Module:Location map/data/United States Monterey Peninsula|گڏيل رياستون مونٽيري پيننسولا]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans East|گڏيل رياستون نيو اورلينز اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans|گڏيل رياستون نيو اورلينز]] :[[Module:Location map/data/United States New York|گڏيل رياستون نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/United States Oahu|گڏيل رياستون اوآهو]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento Delta|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو ڊيلٽا]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northeastern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northwestern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Southern|گڏيل رياستون سين ڊياگو ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego|گڏيل رياستون سين ڊياگو]] :[[Module:Location map/data/United States San Fernando Valley|گڏيل رياستون سين فرننڊو وادي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bay Area|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bayview-Hunters Point|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي ويو-هنٽرز پوائنٽ]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Central|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco County|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو]] :[[Module:Location map/data/United States San Jose|گڏيل رياستون سان هوزي]] :[[Module:Location map/data/United States Seattle Downtown|گڏيل رياستون سيئٽل ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Spokane|گڏيل رياستون اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States St. Louis|گڏيل رياستون سينٽ لوئس]] :[[Module:Location map/data/United States Virginia Alexandria Historical District|گڏيل رياستون ورجينيا اليگزينڊريا تاريخي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. east|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Notre Dame|نوٽر ڊيم يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :[[Module:Location map/data/Uruguay Montevideo|يوراگوئي مونٽيوڊيو]] :[[Module:Location map/data/Uruguay|يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/US Virgin Islands Saint Croix|آمريڪي ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alabama|آمريڪا الاباما]] :← [[Module:Location map/data/Alabama|الاباما]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage downtown|آمريڪا الاسڪا اينڪرج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage|آمريڪا الاسڪا اينڪرج]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks Downtown|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Juneau|آمريڪا الاسڪا جونئو]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka Downtown|آمريڪا الاسڪا سٽڪا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka|آمريڪا الاسڪا سٽڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Unalaska Island|آمريڪا الاسڪا اُنالاسڪا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska|آمريڪا الاسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Alaska|الاسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa central|آمريڪا آمريڪي ساموا مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa central|آمريڪي ساموا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa|آمريڪا آمريڪي ساموا]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa|آمريڪي ساموا]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona inset|آمريڪا ايريزونا انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona Maricopa County|آمريڪا ايريزونا ماريڪوپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona|آمريڪا ايريزونا]] :← [[Module:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[Module:Location map/data/USA Arkansas|آمريڪا آرڪنساس]] :← [[Module:Location map/data/Arkansas|آرڪنساس]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta Downtown|آمريڪا ائٽلانٽا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta|آمريڪا ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :← [[Module:Location map/data/United States Baltimore|گڏيل رياستون بالٽيمور]] :[[Module:Location map/data/USA Briarcliff|آمريڪا برائركلف]] :[[Module:Location map/data/USA Bronx|آمريڪا برانڪس]] :[[Module:Location map/data/USA California Anaheim|آمريڪا ڪيليفورنيا ايناهائم]] :[[Module:Location map/data/USA California Bakersfield Downtown|آمريڪا ڪيليفورنيا بيڪرزفيلڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA California Carmel|آمريڪا ڪيليفورنيا ڪارمل]] :[[Module:Location map/data/USA California Channel Islands|آمريڪا ڪيليفورنيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA California Fresno|آمريڪا ڪيليفورنيا فريسنو]] :[[Module:Location map/data/USA California Mountain View|آمريڪا ڪيليفورنيا مائونٽن ويو]] :[[Module:Location map/data/USA California Napa County|آمريڪا ڪيليفورنيا ناپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Northern|آمريڪا ڪيليفورنيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA California Oakland|آمريڪا ڪيليفورنيا اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United States Oakland|گڏيل رياستون اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA California Berkeley|آمريڪا ڪيليفورنيا برڪلي]] :[[Module:Location map/data/USA California San Diego County|آمريڪا ڪيليفورنيا سين ڊياگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Sonoma County|آمريڪا ڪيليفورنيا سونوما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Southern|آمريڪا ڪيليفورنيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/USA California|آمريڪا ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :[[Module:Location map/data/USA Cape Cod|آمريڪا ڪيپ ڪاڊ]] :← [[Module:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Chesapeake Bay|آمريڪا چيسپيڪ بي]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado Colorado Springs|آمريڪا ڪولوراڊو ڪولوراڊو اسپرنگس]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado|آمريڪا ڪولوراڊو]] :← [[Module:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :[[Module:Location map/data/USA Connecticut|آمريڪا ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[Module:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware inset|آمريڪا ڊيلاويئر انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware|آمريڪا ڊيلاويئر]] :← [[Module:Location map/data/Delaware|ڊيلاويئر]] :[[Module:Location map/data/USA District of Columbia|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/District of Columbia|ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :[[Module:Location map/data/USA East|آمريڪا اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Manatee County|آمريڪا فلوريڊا مينيٽي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Seminole County|آمريڪا فلوريڊا سيمينول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Volusia County|آمريڪا فلوريڊا وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :[[Module:Location map/data/USA Florida|آمريڪا فلوريڊا]] :← [[Module:Location map/data/Florida|فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia Jackson County|آمريڪا جارجيا جيڪسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia UGA Main|آمريڪا جارجيا UGA مين]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia|آمريڪا جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[Module:Location map/data/USA Guam|آمريڪا گوام]] :← [[Module:Location map/data/Guam|گوام]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaii|آمريڪا هوائي]] :← [[Module:Location map/data/Hawaii|هوائي]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaiian Islands|آمريڪا هوائي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Holyoke|آمريڪا هوليوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Idaho|آمريڪا آئيڊاهو]] :← [[Module:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Champaign County|آمريڪا الينواءِ شيمپين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Edgar County|آمريڪا الينواءِ ايڊگر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Fulton County|آمريڪا الينواءِ فلٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois inset|آمريڪا الينواءِ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Iroquois County|آمريڪا الينواءِ اِروڪوا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Ogle County|آمريڪا الينواءِ اوگل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Peoria County|آمريڪا الينواءِ پيوريا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Tazewell County|آمريڪا الينواءِ ٽيزويل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Vermilion County|آمريڪا الينواءِ ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Woodford County|آمريڪا الينواءِ ووڊفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois|آمريڪا الينواءِ]] :← [[Module:Location map/data/Illinois|الينواءِ]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Adams County|آمريڪا انڊيانا ايڊمز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Bartholomew County|آمريڪا انڊيانا بارٿولوميو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Benton County|آمريڪا انڊيانا بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Blackford County|آمريڪا انڊيانا بليڪفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Boone County|آمريڪا انڊيانا بون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Brown County|آمريڪا انڊيانا برائون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Carroll County|آمريڪا انڊيانا ڪيرول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Cass County|آمريڪا انڊيانا ڪيس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clark County|آمريڪا انڊيانا ڪلارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clay County|آمريڪا انڊيانا ڪلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clinton County|آمريڪا انڊيانا ڪلنٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Crawford County|آمريڪا انڊيانا ڪرافورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Dearborn County|آمريڪا انڊيانا ڊيئربورن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Fountain County|آمريڪا انڊيانا فائونٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Harrison County|آمريڪا انڊيانا هيريسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Martin County|آمريڪا انڊيانا مارٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Montgomery County|آمريڪا انڊيانا مونٽگومري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Parke County|آمريڪا انڊيانا پارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Sullivan County|آمريڪا انڊيانا سليوان ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Tippecanoe County|آمريڪا انڊيانا ٽپيڪانو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vermillion County|آمريڪا انڊيانا ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vigo County|آمريڪا انڊيانا ويگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Warren County|آمريڪا انڊيانا وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Washington County|آمريڪا انڊيانا واشنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Wells County|آمريڪا انڊيانا ويلز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Whitley County|آمريڪا انڊيانا وائٽلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana|آمريڪا انڊيانا]] :← [[Module:Location map/data/Indiana|انڊيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis central|آمريڪا انڊياناپولس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis|آمريڪا انڊياناپولس]] :[[Module:Location map/data/USA Iowa|آمريڪا آئووا]] :← [[Module:Location map/data/Iowa|آئووا]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas Ellsworth County|آمريڪا ڪينساس ايلسورٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas|آمريڪا ڪينساس]] :← [[Module:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :[[Module:Location map/data/USA Kentucky|آمريڪا ڪينٽڪي]] :← [[Module:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :[[Module:Location map/data/USA Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles Metropolitan Area|گڏيل رياستون لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles|گڏيل رياستون لاس اينجلس]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge Downtown|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Lafayette|آمريڪا لوزيانا لافايٽ]] :← [[Module:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport Downtown|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport Downtown|شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport|شريوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana|آمريڪا لوزيانا]] :← [[Module:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Lower Manhattan extended|آمريڪا لوئر مينهيٽن وڌايل]] :[[Module:Location map/data/USA Maine|آمريڪا مين]] :← [[Module:Location map/data/Maine|مين]] :[[Module:Location map/data/USA Manhattan|آمريڪا مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Manhattan|مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/United States Manhattan|گڏيل رياستون مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland Broad Creek|آمريڪا ميريلينڊ براڊ ڪريڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland|آمريڪا ميريلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Massachusetts|آمريڪا ميساچوسٽس]] :← [[Module:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :[[Module:Location map/data/USA Metro Atlanta|آمريڪا ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Miami Central|آمريڪا ميامي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Miami|آمريڪا ميامي]] :← [[Module:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :← [[Module:Location map/data/United States Michigan Huron-Clinton Metroparks|گڏيل رياستون مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Wayne County|آمريڪا مشيگن وين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan|آمريڪا مشيگن]] :← [[Module:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest and Northeast|آمريڪا مڊويسٽ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest|آمريڪا مڊويسٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Minneapolis–Saint Paul|آمريڪا مينيئپولس–سينٽ پال]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota Duluth|آمريڪا مينيسوٽا ڊولوٿ]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota|آمريڪا مينيسوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Mississippi|آمريڪا مسيسپي]] :← [[Module:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :[[Module:Location map/data/USA Missouri|آمريڪا مسوري]] :← [[Module:Location map/data/Missouri|مسوري]] :[[Module:Location map/data/USA Montana|آمريڪا مونٽانا]] :← [[Module:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[Module:Location map/data/USA Napa|آمريڪا ناپا]] :[[Module:Location map/data/USA Nebraska|آمريڪا نبراسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Nevada|آمريڪا نيواڊا]] :← [[Module:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire Lakes Region|آمريڪا نيو هيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire|آمريڪا نيو هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic City|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic County|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Bergen County|آمريڪا نيو جرسي برگن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Burlington County|آمريڪا نيو جرسي برلنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Camden County|آمريڪا نيو جرسي ڪيمڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cape May County|آمريڪا نيو جرسي ڪيپ مي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cumberland County|آمريڪا نيو جرسي ڪمبرلينڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Essex County|آمريڪا نيو جرسي ايسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Gloucester County|آمريڪا نيو جرسي گلوسٽر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hudson County|آمريڪا نيو جرسي هڊسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hunterdon County|آمريڪا نيو جرسي هنٽرڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Mercer County|آمريڪا نيو جرسي مرسر ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Middlesex County|آمريڪا نيو جرسي مڊل سيڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County municipalities|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي ميونسپلٽيون]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Morris County|آمريڪا نيو جرسي مورس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey New Brunswick|آمريڪا نيو جرسي نيو برنزوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Ocean County|آمريڪا نيو جرسي اوشن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Passaic County|آمريڪا نيو جرسي پاسائڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Salem County|آمريڪا نيو جرسي سيلم ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Somerset County|آمريڪا نيو جرسي سومرسيٽ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Sussex County|آمريڪا نيو جرسي سسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Union County|آمريڪا نيو جرسي يونين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Warren County|آمريڪا نيو جرسي وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey|آمريڪا نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Mexico|آمريڪا نيو ميڪسيڪو]] :← [[Module:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack and Catskill Parks|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack Park|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York Adirondack Park|نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York City Subway|آمريڪا نيو يارڪ سٽي سب وي]] :[[Module:Location map/data/USA New York City|آمريڪا نيو يارڪ سٽي]] :← [[Module:Location map/data/New York City|نيو يارڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New York Fire Island|آمريڪا نيو يارڪ فائر ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York inset|آمريڪا نيو يارڪ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Long Island|آمريڪا نيو يارڪ لانگ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Staten Island|آمريڪا نيو يارڪ اسٽيٽن آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York|آمريڪا نيو يارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York|نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA North Carolina|آمريڪا اتر ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/North Carolina|اتر ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota Grand Forks|آمريڪا اتر ڊڪوٽا گرينڊ فورڪس]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota|آمريڪا اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/North Dakota|اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/USA Northeast|آمريڪا اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Northern Mariana Islands|آمريڪا اتر ماريانا ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Mariana Islands|اتر ماريانا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio Columbus|آمريڪا اوهايو ڪولمبس]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio|آمريڪا اوهايو]] :← [[Module:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[Module:Location map/data/USA Oklahoma|آمريڪا اوڪلاهوما]] :← [[Module:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Ashland|آمريڪا اوريگن ايشلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Astoria|آمريڪا اوريگن ايسٽوريا]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Bend|آمريڪا اوريگن بينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Corvallis|آمريڪا اوريگن ڪوروالس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Dayton|آمريڪا اوريگن ڊيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Eugene|آمريڪا اوريگن يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Forest Grove|آمريڪا اوريگن فاريسٽ گروو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Grants Pass|آمريڪا اوريگن گرانٽس پاس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Gresham|آمريڪا اوريگن گريشم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Hood River|آمريڪا اوريگن هوڊ درياهه]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Lake Oswego|آمريڪا اوريگن ليڪ اوسويگو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Medford|آمريڪا اوريگن ميڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Oregon City|آمريڪا اوريگن اوريگن سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Pendleton|آمريڪا اوريگن پينڊلٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland downtown|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland downtown|آمريڪا پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland|آمريڪا پورٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Salem|آمريڪا اوريگن سيلم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Spencer Butte and Eugene|آمريڪا اوريگن اسپينسر بيوٽ ۽ يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon The Dalles|آمريڪا اوريگن دي ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tigard|آمريڪا اوريگن ٽگارڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tualatin|آمريڪا اوريگن ٽوالاٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon|آمريڪا اوريگن]] :← [[Module:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia County|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill1|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل1]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill2|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل2]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill3|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل3]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill4|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل4]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania|آمريڪا پينسلوانيا]] :← [[Module:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh central|آمريڪا پٽسبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh neighborhoods|آمريڪا پٽسبرگ پاڙا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh|آمريڪا پٽسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :[[Module:Location map/data/USA Puerto Rico|آمريڪا پورٽو ريڪو]] :← [[Module:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island inset|آمريڪا روڊ آئلينڊ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island|آمريڪا روڊ آئلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA South Carolina|آمريڪا ڏکڻ ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/South Carolina|ڏکڻ ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA South Dakota|آمريڪا ڏکڻ ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/South Dakota|ڏکڻ ڊڪوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Southeast|آمريڪا ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee Nashville|آمريڪا ٽينيسي نيشويل]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee|آمريڪا ٽينيسي]] :← [[Module:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Cooper|آمريڪا ٽيڪساس ڪوپر]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Houston downtown|آمريڪا ٽيڪساس هوسٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Texas|آمريڪا ٽيڪساس]] :← [[Module:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[Module:Location map/data/USA Umnak Island|آمريڪا اُمناڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Utah|آمريڪا يوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Vermont|آمريڪا ورمونٽ]] :← [[Module:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :[[Module:Location map/data/USA VI Saint Croix|آمريڪا ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria region|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Bailey's Crossroads|آمريڪا ورجينيا بيليز ڪراس روڊز]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Clarke|آمريڪا ورجينيا ڪلارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Frederick|آمريڪا ورجينيا فريڊرڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Goshen Scout Reservation|آمريڪا ورجينيا گوشن اسڪائوٽ رزرويشن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Manassas|آمريڪا ورجينيا مناسس]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Northern|آمريڪا ورجينيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Richmond metropolitan area|آمريڪا ورجينيا رچمنڊ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Warren|آمريڪا ورجينيا وارن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia West Virginia border|آمريڪا ورجينيا اولهه ورجينيا سرحد]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia|آمريڪا ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Benton County|آمريڪا واشنگٽن بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Metropolitan Area|آمريڪا واشنگٽن ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Yakima County|آمريڪا واشنگٽن ياڪيما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C. central|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. central|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C. central|واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C.|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي.]] :[[Module:Location map/data/USA Washington|آمريڪا واشنگٽن]] :← [[Module:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Eastern Panhandle|آمريڪا اولهه ورجينيا اوڀر پين هينڊل]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|اولهه ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Romney|آمريڪا اولهه ورجينيا رومني]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia|آمريڪا اولهه ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/West Virginia|اولهه ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA West|آمريڪا اولهه]] :[[Module:Location map/data/USA Wisconsin|آمريڪا وسڪانسن]] :← [[Module:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :[[Module:Location map/data/USA Wyoming|آمريڪا وائيومنگ]] :← [[Module:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :[[Module:Location map/data/USA|آمريڪا]] :← [[Module:Location map/data/United States of America|آمريڪا جون گڏيل رياستون]] :← [[Module:Location map/data/United States|گڏيل رياستون]] :[[Module:Location map/data/USA2|آمريڪا2]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan Tashkent|ازبڪستان تاشقند]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan|ازبڪستان]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Island|وينڪوور ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Washington|وينڪوور واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/Vanuatu|وانواتو]] :[[Module:Location map/data/Vas Szombathely|واش سومباتهي]] :[[Module:Location map/data/Vatican City|ويٽيڪن سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vatican|ويٽيڪن]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Apure|وينزويلا اپوري]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Caracas|وينزويلا ڪاراڪاس]] :[[Module:Location map/data/Venezuela UCV Conjunto Central|وينزويلا UCV مرڪزي مجموعو]] :[[Module:Location map/data/Venezuela|وينزويلا]] :[[Module:Location map/data/Venus|زهره]] :[[Module:Location map/data/Veszprém Veszprém|ويسپريم ويسپريم]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Hanoi|ويتنام هانوئي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Ho Chi Minh City|ويتنام هو چي منھ سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Nang|ويتنام دا نانگ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Lat|ويتنام دا لات]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Phu Quoc|ويتنام فو ڪوڪ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam|ويتنام]] :[[Module:Location map/data/Vilnius District Municipality|ولنيئس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Visayas|وساياس]] :[[Module:Location map/data/Wales Anglesey|ويلز اينگلسي]] :[[Module:Location map/data/Wales Bangor|ويلز بينگور]] :[[Module:Location map/data/Wales Blaenau Gwent|ويلز بلائينائو گوينٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Brecon|ويلز بريڪن]] :[[Module:Location map/data/Wales Bridgend|ويلز برج اينڊ]] :[[Module:Location map/data/Wales Caerphilly|ويلز ڪيرفلي]] :[[Module:Location map/data/Wales Caldey Island|ويلز ڪالڊي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff Central|ويلز ڪارڊف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff|ويلز ڪارڊف]] :[[Module:Location map/data/Wales Carmarthenshire|ويلز ڪارمارٿنشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Ceredigion|ويلز ڪيريڊيگيون]] :[[Module:Location map/data/Wales Conwy|ويلز ڪونوي]] :[[Module:Location map/data/Wales Denbighshire|ويلز ڊينبيشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Flintshire|ويلز فلنٽشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Gwynedd|ويلز گوينيد]] :[[Module:Location map/data/Wales Haverfordwest|ويلز هيورفورڊ ويسٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Merthyr Tydfil|ويلز مرٿر ٽڊفل]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouth|ويلز مونمٿ]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouthshire|ويلز مونمٿشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Neath Port Talbot|ويلز نيٿ پورٽ ٽالبٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Newport|ويلز نيوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Pembrokeshire|ويلز پيمبروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Powys|ويلز پوويس]] :[[Module:Location map/data/Wales Rhondda Cynon Taf|ويلز روندا ڪينن ٽاف]] :[[Module:Location map/data/Wales Swansea|ويلز سوانزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Torfaen|ويلز ٽورفين]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan Barry|ويلز ويل آف گليمورگن بيري]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan|ويلز ويل آف گليمورگن]] :[[Module:Location map/data/Wales Wrexham|ويلز ريڪسهيم]] :[[Module:Location map/data/Wallis and Futuna|والس ۽ فوتونا]] :[[Module:Location map/data/Wallis|والس]] :[[Module:Location map/data/Wasatch Front|واسچ فرنٽ]] :[[Module:Location map/data/WayneCountyMI|وين ڪائونٽي مشيگن]] :[[Module:Location map/data/West Asia|اولهه ايشيا]] :[[Module:Location map/data/West Bank relief|اولهه ڪنارو رليف]] :[[Module:Location map/data/West Bank|اولهه ڪنارو]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/West Germany Northern 1989|اولهه جرمني اتر 1989]] :[[Module:Location map/data/West Midlands (region)|اولهه مڊلينڊز (علائقو)]] :[[Module:Location map/data/Western Europe World Heritage Sites|اولهه يورپ عالمي ورثي ماڳ]] :[[Module:Location map/data/Western Sahara|اولهه صحارا]] :[[Module:Location map/data/Western Turkey|اولهه ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :[[Module:Location map/data/Yemen Aden|يمن عدن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa Governorate|يمن صنعاء گورنريٽ]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa|يمن صنعاء]] :[[Module:Location map/data/Yemen|يمن]] :[[Module:Location map/data/Yorkshire and the Humber|يارڪشائر ۽ همبر]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1929-39)|يوگوسلاويا (1929-39)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1939-41)|يوگوسلاويا (1939-41)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia|يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Yunlin County|يونلن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Zambia|زامبيا]] :[[Module:Location map/data/Zimbabwe|زمبابوي]] {{refend}} 9t49eb532r8kzjz9q64yrjr033gloho 378826 378825 2026-05-18T11:39:45Z Intisar Ali 8681 378826 wikitext text/x-wiki [[File:template_location_map.svg|thumb|360px|5 جنوري 2014 تائين جا نقشن جي مقام وارا سانچا. ڏنل جاء جا نقشن وارا بھترين مقام ڳولڻ لاءِ ڏنل SVG فائل کي ويب برائوزر جي مدد سان کوليو ۽ تيرن وارا آپشن ۽ زوم فنڪشن استعمال ڪيو.]] ھن فھرست جي مقامن وارا سانچا 13مئي 2018 تائين جا آھن. ان فھرست ۾ {{#expr:2364+427}} ماڊيول شامل آهن. انھن نقشن ۾ کي فنڪشنل نہ سمجھو. پھريون نقشي واري صفحي ۾ وڃو ۽ ان جي لنڪ کي چڪاسيو. [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Recentchangeslinked&target=Template:Location_map/List Related changes list]. __TOC__{{-}} ==لوڪيشن نقشا== {{refbegin|27em}} :[[ماڊيول:Location map/data/100x100|100x100]] :[[ماڊيول:Location map/data/2020 Nagorno-Karabakh conflict map|2020 ناگورنو-ڪاراباخ تڪرار نقشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia Gulripshi|ابخازيا گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia|ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean Sea|ايجيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean|ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/AFC|ايشين فٽبال ڪنفيڊريشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan Kabul|افغانستان ڪابل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan|افغانستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa Zambezi River|آفريڪا زيمبيزي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa|آفريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia equirectangular|افرو-يوريشيا ھمچورس ڏيکاء]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia|افرو-يوريشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Albania|البانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alberta municipal districts|البرٽا ميونسپل ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algeria|الجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algiers|الجزائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alps|الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amapá|اماپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amazon river watershed|ايمازون درياهه جو آبي طاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/America|آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Andorra|اندورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Angola|انگولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctic Peninsula|انٽارڪٽڪ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctica|انٽارڪٽڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua and Barbuda|انٽيگوا ۽ باربوڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua Guatemala|انٽيگوا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua|انٽيگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arab world|عرب دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arctic|آرڪٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires City|ارجنٽائنا بيونس آئرس شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province|ارجنٽائنا بيونس آئرس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires|ارجنٽائنا بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chaco Province|ارجنٽائنا چاڪو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut Province|ارجنٽائنا چوبوت صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut|ارجنٽائنا چوبوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province|ارجنٽائنا ڪورڊوبا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires|ارجنٽائنا وڏو بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Jujuy Province|ارجنٽائنا خوخوئي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province|ارجنٽائنا لا پامپا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Misiones Province|ارجنٽائنا ميسيونيس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Neuquén Province|ارجنٽائنا نيوڪين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Río Negro Province|ارجنٽائنا ريو نيگرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Salta Province|ارجنٽائنا سالتا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina San Juan Province|ارجنٽائنا سان خوان صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Cruz|ارجنٽائنا سانتا ڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Fe Province|ارجنٽائنا سانتا في صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santiago del Estero Province|ارجنٽائنا سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Tierra del Fuego and Staten Island|ارجنٽائنا تيئرا ڊيل فوئيگو ۽ اسٽيٽن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina|ارجنٽائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Armenia|آرمينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba streets|اروبا گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba|اروبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia (equirectangular)|ايشيا (ھمچورس ڏيکاء)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Minor|ايشيا مائنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Southwest|ڏکڻ اولهه ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia|ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Atlantic Ocean|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Auckland|آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia and New Zealand|آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Australian Capital Territory|آسٽريليا آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australian Capital Territory|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Cocos (Keeling) Islands|آسٽريليا ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Greater Adelaide|آسٽريليا وڏو ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Heard and McDonald Islands|آسٽريليا هيئرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Hobart|آسٽريليا هوبرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Jervis Bay Territory|آسٽريليا جروِس بي ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales LGAs|آسٽريليا نيو سائوٿ ويلز مقامي حڪومتي علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New South Wales|نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Newcastle|آسٽريليا نيوڪاسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Norfolk Island|آسٽريليا نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Northern Territory|آسٽريليا ناردرن ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|ناردرن ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Perth|آسٽريليا پرٿ]] :[[Module:Location map/data/Australia OOL|آسٽريليا گولڊ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland|آسٽريليا ڪوئنزلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Queensland|ڪوئنزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia|آسٽريليا ڏکڻ آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Australia|ڏکڻ آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney|آسٽريليا سڊني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania|آسٽريليا تسمانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tasmania|تسمانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria|آسٽريليا وڪٽوريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia|آسٽريليا اولهه آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia|آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vienna|آسٽريا ويانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria|آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azad Kashmir|آزاد ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku|آذربائيجان باڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Ganja|آذربائيجان گنجه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan|آذربائيجان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahamas|بهاماس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Balkans|بالڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic Sea|بالٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic states|بالٽڪ رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal|خليج بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan Thimphu|ڀوٽان ٿمفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan|ڀوٽان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Black Sea|ڪارو سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bosnia|بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bratislava|براتسلاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Brasília|برازيل برازيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Rio de Janeiro|برازيل ريو ڊي جينيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil São Paulo City|برازيل سائو پائولو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil|برازيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver Downtown|برٽش ڪولمبيا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver|برٽش ڪولمبيا وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles Oceans|برطانوي ٻيٽن جا سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles|برطانوي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Calabarzon|ڪالابارزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands North|ڪمبوڊيا اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands South|ڪمبوڊيا ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia|ڪمبوڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cameroon|ڪيمرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Camotes|ڪاموٽيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Acadia|ڪئناڊا البرٽا اڪيڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Athabasca|ڪئناڊا البرٽا اٿاباسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Barrhead|ڪئناڊا البرٽا بارهيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Beaver|ڪئناڊا البرٽا بيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Big Lakes|ڪئناڊا البرٽا بگ ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bighorn|ڪئناڊا البرٽا بگ هورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Birch Hills|ڪئناڊا البرٽا برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bonnyville|ڪئناڊا البرٽا بوني وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Brazeau|ڪئناڊا البرٽا برازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Camrose|ڪئناڊا البرٽا ڪيمروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cardston|ڪئناڊا البرٽا ڪارڊسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clear Hills|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clearwater|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر واٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Crowsnest Pass|ڪئناڊا البرٽا ڪروزنيسٽ پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cypress|ڪئناڊا البرٽا سائپرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Drumheller|ڪئناڊا البرٽا ڊرم هيلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Fairview|ڪئناڊا البرٽا فيئر ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Flagstaff|ڪئناڊا البرٽا فليگ اسٽاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Foothills|ڪئناڊا البرٽا فوٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Forty Mile|ڪئناڊا البرٽا فورٽي مائل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Grande Prairie|ڪئناڊا البرٽا گرانڊ پريري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Greenview|ڪئناڊا البرٽا گرين ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB ID 349|ڪئناڊا البرٽا آءِ ڊي 349]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kananaskis|ڪئناڊا البرٽا ڪناناسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kneehill|ڪئناڊا البرٽا نيهِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac La Biche|ڪئناڊا البرٽا لاڪ لا بيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac Ste Anne|ڪئناڊا البرٽا لاڪ سينٽ اين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lacombe|ڪئناڊا البرٽا لاڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lamont|ڪئناڊا البرٽا لامونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Leduc|ڪئناڊا البرٽا ليڊڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lesser Slave River|ڪئناڊا البرٽا ليزر سليو درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lethbridge|ڪئناڊا البرٽا ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mackenzie|ڪئناڊا البرٽا ميڪنزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Minburn|ڪئناڊا البرٽا منبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mountain View|ڪئناڊا البرٽا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Newell|ڪئناڊا البرٽا نيويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Lights|ڪئناڊا البرٽا ناردرن لائيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Sunrise|ڪئناڊا البرٽا ناردرن سن رائيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Opportunity|ڪئناڊا البرٽا آپرچونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Paintearth|ڪئناڊا البرٽا پينٽ ارٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Parkland|ڪئناڊا البرٽا پارڪ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Peace|ڪئناڊا البرٽا پيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Pincher Creek|ڪئناڊا البرٽا پنچر ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ponoka|ڪئناڊا البرٽا پونوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Provost|ڪئناڊا البرٽا پرووسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ranchland|ڪئناڊا البرٽا رينچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Red Deer|ڪئناڊا البرٽا ريڊ ڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Rocky View|ڪئناڊا البرٽا راڪي ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saddle Hills|ڪئناڊا البرٽا سيڊل هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saint Paul|ڪئناڊا البرٽا سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky Lake|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky River|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 2|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 2]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 3|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 3]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 4|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 4]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Spirit River|ڪئناڊا البرٽا اسپرٽ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Starland|ڪئناڊا البرٽا اسٽارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Stettler|ڪئناڊا البرٽا اسٽيٽلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Strathcona|ڪئناڊا البرٽا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Sturgeon|ڪئناڊا البرٽا اسٽرجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Taber|ڪئناڊا البرٽا ٽيبر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Thorhild|ڪئناڊا البرٽا ٿورهلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Two Hills|ڪئناڊا البرٽا ٽو هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vermilion River|ڪئناڊا البرٽا ورميلين درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vulcan|ڪئناڊا البرٽا ولڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wainwright|ڪئناڊا البرٽا وين رائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Warner|ڪئناڊا البرٽا وارنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Westlock|ڪئناڊا البرٽا ويسٽ لاڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wetaskiwin|ڪئناڊا البرٽا ويٽاسڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wheatland|ڪئناڊا البرٽا ويٽ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Willow Creek|ڪئناڊا البرٽا ولو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wood Buffalo|ڪئناڊا البرٽا ووڊ بفيلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Woodlands|ڪئناڊا البرٽا ووڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Yellowhead|ڪئناڊا البرٽا ييلو هيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Alberni-Clayoquot|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا البرني-ڪليوڪوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Bulkley-Nechako|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا بلڪلي-نيچاڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Capital|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيپيٽل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cariboo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيريبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Columbia-Shuswap|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪولمبيا-شوسواپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Comox Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوموڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cowichan Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪاوچن وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC East Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ايسٽ ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser-Fort George|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر-فورٽ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Greater Vancouver|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا گريٽر وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kitimat-Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيٽيمٽ-اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kootenay Boundary|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوٽيني بائونڊري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Mount Waddington|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا مائونٽ وڊنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Nanaimo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نانائيمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Northern Rockies|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ناردرن راڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Okanagan-Similkameen|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اوڪاناگن-سملڪامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Peace River|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا پيس درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC qathet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا قٿيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Squamish-Lillooet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسڪوامش-للوئيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Strathcona|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Sunshine Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سن شائن ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Thompson-Nicola|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ٿامپسن-نڪولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT North Slave|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز نارٿ سليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT Sahtu|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز ساهتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kitikmeot|ڪئناڊا نوناوُت ڪيٽڪميوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kivalliq|ڪئناڊا نوناوُت ڪِوالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Qikiqtaaluk|ڪئناڊا نوناوُت ڪيڪيڪتالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Brant|ڪئناڊا اونٽاريو برانٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Bruce|ڪئناڊا اونٽاريو بروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Chatham-Kent|ڪئناڊا اونٽاريو چيٿم-ڪينٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Durham|ڪئناڊا اونٽاريو ڊرهام]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Essex|ڪئناڊا اونٽاريو ايسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Greater Sudbury|ڪئناڊا اونٽاريو گريٽر سڊبري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Grey|ڪئناڊا اونٽاريو گري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Haliburton|ڪئناڊا اونٽاريو هاليبرٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Halton|ڪئناڊا اونٽاريو هالٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hamilton|ڪئناڊا اونٽاريو هيملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hastings|ڪئناڊا اونٽاريو هيسٽنگز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Huron|ڪئناڊا اونٽاريو هيورون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Kawartha Lakes|ڪئناڊا اونٽاريو ڪاوارٿا ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lambton|ڪئناڊا اونٽاريو ليمبٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lanark|ڪئناڊا اونٽاريو لانارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Leeds and Grenville|ڪئناڊا اونٽاريو ليڊز ۽ گرين وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Manitoulin|ڪئناڊا اونٽاريو مينيٽولن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Middlesex|ڪئناڊا اونٽاريو مڊل سيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Niagara|ڪئناڊا اونٽاريو نياگرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Northumberland|ڪئناڊا اونٽاريو نارٿمبرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Ottawa|ڪئناڊا اونٽاريو اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Parry Sound|ڪئناڊا اونٽاريو پيري سائونڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peel|ڪئناڊا اونٽاريو پيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Perth|ڪئناڊا اونٽاريو پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peterborough|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prescott and Russell|ڪئناڊا اونٽاريو پريسڪاٽ ۽ رسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prince Edward|ڪئناڊا اونٽاريو پرنس ايڊورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Renfrew|ڪئناڊا اونٽاريو رينفرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Simcoe|ڪئناڊا اونٽاريو سمڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Stormont Dundas and Glengarry|ڪئناڊا اونٽاريو اسٽورمونٽ ڊنڊاس ۽ گلينگيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Waterloo|ڪئناڊا اونٽاريو واٽرلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Wellington|ڪئناڊا اونٽاريو ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN QC Le Rocher-Percé|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لي روشي-پيرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Aberdeen|ڪئناڊا سسڪيچوان ايبرڊين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Antelope Park|ڪئناڊا سسڪيچوان اينٽيلوپ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Arlington|ڪئناڊا سسڪيچوان آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Auvergne|ڪئناڊا سسڪيچوان اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Beaver River|ڪئناڊا سسڪيچوان بيور درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Big Stick|ڪئناڊا سسڪيچوان بگ اسٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Biggar|ڪئناڊا سسڪيچوان بگر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Birch Hills|ڪئناڊا سسڪيچوان برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bjorkdale|ڪئناڊا سسڪيچوان بيورڪڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bone Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان بون ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Britannia|ڪئناڊا سسڪيچوان برٽانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Buckland|ڪئناڊا سسڪيچوان بڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Cambria|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيمبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Canaan|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Carmichael|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪارمائيڪل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Caron|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chaplin|ڪئناڊا سسڪيچوان چيپلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chesterfield|ڪئناڊا سسڪيچوان چيسٽر فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clayton|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clinworth|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪلنورٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coalfields|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪول فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Colonsay|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولونسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Corman Park|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪورمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coteau|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coulee|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Deer Forks|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊيئر فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Duck Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊڪ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Dundurn|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊنڊرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Edenwold|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڊن وولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enfield|ڪئناڊا سسڪيچوان اين فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enterprise|ڪئناڊا سسڪيچوان انٽرپرائز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Estevan|ڪئناڊا سسڪيچوان ايسٽيوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Excelsior|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڪسيلسيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fertile Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فرٽائل وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fox Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فاڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frenchman Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان فرينچمين بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frontier|ڪئناڊا سسڪيچوان فرنٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Garden River|ڪئناڊا سسڪيچوان گارڊن درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen Bain|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين بين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen McPherson|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين مڪفرسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Grassy Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان گراسي ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gravelbourg|ڪئناڊا سسڪيچوان گريولبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gull Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان گل ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happy Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happyland|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hart Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان هارٽ بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hazel Dell|ڪئناڊا سسڪيچوان هيزل ڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hillsborough|ڪئناڊا سسڪيچوان هلزبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hudson Bay|ڪئناڊا سسڪيچوان هڊسن بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Humboldt|ڪئناڊا سسڪيچوان همبولٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Kindersley|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنڊرسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK King George|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنگ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lac Pelletier|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪ پيليٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lacadena|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪاڊينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Alma|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آلما]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Johnston|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ جانسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake of the Rivers|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آف دي رورز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lawtonia|ڪئناڊا سسڪيچوان لاٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Livingston|ڪئناڊا سسڪيچوان لِونگسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lone Tree|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Loon Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Manitou Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان مينيٽو ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Mankota|ڪئناڊا سسڪيچوان منڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Bush|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل بش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Meota|ڪئناڊا سسڪيچوان ميوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milden|ڪئناڊا سسڪيچوان ملڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milton|ڪئناڊا سسڪيچوان ملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Miry Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان مائري ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Monet|ڪئناڊا سسڪيچوان مونيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Jaw|ڪئناڊا سسڪيچوان موس جا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Range|ڪئناڊا سسڪيچوان موس رينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morris|ڪئناڊا سسڪيچوان موريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morse|ڪئناڊا سسڪيچوان مورس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Newcombe|ڪئناڊا سسڪيچوان نيوڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Nipawin|ڪئناڊا سسڪيچوان نپاون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK North Battleford|ڪئناڊا سسڪيچوان نارٿ بيٽلفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Old Post|ڪئناڊا سسڪيچوان اولڊ پوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Orkney|ڪئناڊا سسڪيچوان آرڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Paddockwood|ڪئناڊا سسڪيچوان پيڊاڪ ووڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pense|ڪئناڊا سسڪيچوان پينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Piapot|ڪئناڊا سسڪيچوان پياپوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pinto Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان پنٽو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pittville|ڪئناڊا سسڪيچوان پٽ وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pleasant Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پليزنٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Poplar Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پوپلر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Porcupine|ڪئناڊا سسڪيچوان پورڪيوپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Preeceville|ڪئناڊا سسڪيچوان پريس وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Prince Albert|ڪئناڊا سسڪيچوان پرنس البرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Reno|ڪئناڊا سسڪيچوان رينو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Riverside|ڪئناڊا سسڪيچوان رِور سائيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rodgers|ڪئناڊا سسڪيچوان راجرز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rosemount|ڪئناڊا سسڪيچوان روز مائونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Saskatchewan Landing|ڪئناڊا سسڪيچوان سسڪيچوان لينڊنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Shamrock|ڪئناڊا سسڪيچوان شيمراڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sherwood|ڪئناڊا سسڪيچوان شيروڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Snipe Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان اسنائپ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Souris Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سورس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Andrews|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ اينڊريوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Louis|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Star City|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽار سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Stonehenge|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽون هينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Surprise Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سرپرائيز وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sutton|ڪئناڊا سسڪيچوان سٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Swift Current|ڪئناڊا سسڪيچوان سوئفٽ ڪرنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Turtle River|ڪئناڊا سسڪيچوان ٽرٽل درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Val Marie|ڪئناڊا سسڪيچوان ويل ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Victory|ڪئناڊا سسڪيچوان وڪٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Waverley|ڪئناڊا سسڪيچوان ويورلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wheatlands|ڪئناڊا سسڪيچوان ويٽ لينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Whiska Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وِسڪا ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK White Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان وائيٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Willow Bunch|ڪئناڊا سسڪيچوان ولو بنچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wilton|ڪئناڊا سسڪيچوان ولٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wise Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وائز ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wood River|ڪئناڊا سسڪيچوان ووڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta TM|ڪئناڊا البرٽا ٽي ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta|ڪئناڊا البرٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alberta|البرٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Baffin Island|ڪئناڊا بيفن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia geo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia geo|برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia|برٽش ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Calgary|ڪئناڊا ڪيلگري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Calgary|ڪيلگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Edmonton|ڪئناڊا ايڊمونٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Edmonton|ايڊمونٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Greater Montreal|ڪئناڊا گريٽر مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Kananaskis parks|ڪئناڊا ڪناناسڪس پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Lethbridge|ڪئناڊا ليٿ برج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lethbridge|ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Manitoba|ڪئناڊا مينيٽوبا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manitoba|مينيٽوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Montreal|ڪئناڊا مونٽريال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montreal|مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada New Brunswick|ڪئناڊا نيو برنزوڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Brunswick|نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland and Labrador|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ ۽ ليبراڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Newfoundland|نيوفائونڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Northwest Territories|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nova Scotia|ڪئناڊا نووا اسڪوٽيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nova Scotia|نووا اسڪوٽيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nunavut|ڪئناڊا نوناوُت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Peterborough North|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Quebec|ڪئناڊا اونٽاريو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario|ڪئناڊا اونٽاريو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ontario|اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ottawa|ڪئناڊا اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Prince Edward Island|ڪئناڊا پرنس ايڊورڊ ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada PEI|ڪئناڊا پي اي آءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/PEI|پي اي آءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec (conic)|ڪئناڊا ڪيوبيڪ (مخروطي)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Central|ڪئناڊا ڪيوبيڪ مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Central Quebec|ڪئناڊا مرڪزي ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec City|ڪئناڊا ڪيوبيڪ شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Côte-Nord Region|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڪوٽ-نورڊ علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte-Nord Region Quebec|ڪوٽ-نورڊ علائقو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Eastern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اوڀر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Eastern Quebec|ڪئناڊا اوڀر ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Lac-Saint-Jean|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لاڪ-سينٽ-جين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Lac-Saint-Jean Quebec|ڪئناڊا لاڪ-سينٽ-جين ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Southern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڏکڻ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Quebec|ڪئناڊا ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Western|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اولهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Western Quebec|ڪئناڊا اولهه ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec|ڪئناڊا ڪيوبيڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Quebec|ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Saskatchewan|ڪئناڊا سسڪيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saskatchewan|سسڪيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Ontario|ڪئناڊا ڏکڻ اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Toronto|ڪئناڊا ٽورنٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver City|ڪئناڊا وينڪوور شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver Downtown|ڪئناڊا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver|ڪئناڊا وينڪوور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vancouver|وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Western|ڪئناڊا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Winnipeg|ڪئناڊا ونيپيگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Yukon|ڪئناڊا يوڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada|ڪئناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaGeo|ڪئناڊا جيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaTerrain|ڪئناڊا ٽيرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canary Islands|ڪينري ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Spain Canary Islands|اسپين ڪينري ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Aargau|آرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Ausserrhoden|اپينزيل آئوسرهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Innerrhoden|اپينزيل انررهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Land|بازل-لينڊ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Landschaft|بازل-لينڊشافٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Stadt|بازل-شٽاٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Bern|برن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Fribourg|فريبورگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Geneva|جنيوا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Glarus|گلاروس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubunden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubünden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Grisons|گريزونز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Jura|جورا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Lucerne|لوسرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchatel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchâtel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Nidwalden|نڊوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Obwalden|اوبوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schaffhausen|شافهائوزن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schwyz|شويز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Solothurn|سولوٿرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of St. Gallen|سينٽ گالن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Thurgau|ٿرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Ticino|ٽچينو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Uri|اوري ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Valais|واليس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Vaud|وو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zug|زوگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zurich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zürich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cape Verde|ڪيپ ورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caribbean|ڪيريبين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Carpathian Mountains|ڪارپيٿين جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caspian Sea|ڪيسپيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caucasus mountains|قفقاز جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central African Republic|مرڪزي آفريقي جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central Caracas|مرڪزي ڪاراڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central West Germany 1989|مرڪزي اولهه جرمني 1989]] :[[ماڊيول:Location map/data/CFU|CFU]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chad|چاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Changhua County|چانگهوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Channel Islands|چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Charlottesville to Merrifield|شارلٽس وِل کان ميريفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chatham Islands|چيٿم ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi City|چيائي شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi County|چيائي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Antofagasta|چلي انتوفاگستا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Arica y Parinacota|چلي اريڪا ۽ پاريناڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Aysén|چلي آئيسين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Chiloé|چلي چيلوئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiloé|چيلوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Coquimbo Region|چلي ڪوڪيمبو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Easter Island|چلي ايسٽر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Los Lagos|چلي لوس لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Tarapacá|چلي تاراپاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile|چلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China (equirectangular)|چين (هڪجهڙي مستطيل پروجيڪشن)]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Anhui Fuyang|چين آنهوي فويانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Beijing municipality|چين بيجنگ ميونسپلٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Beijing|چين بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Chongqing|چين چونگ چنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chongqing|چونگ چنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Fujian|چين فوجيان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Fujian|فوجيان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Gansu|چين گانسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Gansu|گانسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong|چين گوانگ ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangdong|گوانگ ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong Foshan Shunde Ronggui|چين گوانگ ڊونگ فوشان شوندي رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi topography|چين گوانگسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi|چين گوانگسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangxi|گوانگسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guizhou|چين گوئيژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guizhou|گوئيژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hainan|چين هائينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hainan|هائينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei|چين هيبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hebei|هيبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang|چين هيبي شيجياژوانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Shijiazhuang|چين شيجياژوانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang urban|چين هيبي شيجياژوانگ شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Heilongjiang|چين هي لونگ جيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Heilongjiang|هي لونگ جيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Henan|چين هينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Henan|هينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hubei|چين هوبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hubei|هوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hunan|چين هونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hunan|هونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Inner Mongolia|چين اندروني منگوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Inner Mongolia|اندروني منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu Nanjing|چين جيانگسو نانجنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nanjing|نانجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu|چين جيانگسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jiangsu|جيانگسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jilin|چين جيلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jilin|جيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Liaoning|چين لياوننگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Liaoning|لياوننگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ningxia|چين ننگشيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ningxia|ننگشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Northern Plain|چين اتر ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Qinghai|چين چنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qinghai|چنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ronggui|چين رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong|چين شان ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shandong|شان ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong Qingdao|چين شان ڊونگ چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Qingdao|چين چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qingdao|چنگدائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanghai|چين شنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanghai|شنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanxi|چين شانشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanxi|شانشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shenzhen|چين شينزين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shenzhen|شينزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Sichuan|چين سيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sichuan|سيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tianjin|چين تيانجن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tianjin|تيانجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet topography|چين تبت جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet|چين تبت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tibet|تبت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Xinjiang|چين سنڪيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Xinjiang|سنڪيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Yunnan|چين يونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Yunnan|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhejiang|چين ژيجيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zhejiang|ژيجيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhengzhou|چين ژينگژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China|چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/City of London 1300|لنڊن شهر 1300]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cockatoo Island NSW|ڪاڪاٽو ٻيٽ نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cold War Germany|ٿڌي جنگ وارو جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Altiplano Cundiboyacense|ڪولمبيا آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Altiplano Cundiboyacense|آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Amazonas Department|ڪولمبيا امازوناس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Antioquia Department|ڪولمبيا انٽيوڪيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Arauca Department|ڪولمبيا ارائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Atlántico Department|ڪولمبيا ائٽلانٽيڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá OSM|ڪولمبيا بوگوٽا او ايس ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá savanna|ڪولمبيا بوگوٽا ساوانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bogotá savanna|بوگوٽا ساوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bolívar Department|ڪولمبيا بوليوار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Deparment physical|ڪولمبيا بوياڪا کاتو جسماني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Department|ڪولمبيا بوياڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caldas Department|ڪولمبيا ڪالداس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caquetá Department|ڪولمبيا ڪاڪيتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caribbean coastal islands|ڪولمبيا ڪيريبين سامونڊي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Casanare Department|ڪولمبيا ڪاساناري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cauca Department|ڪولمبيا ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cesar Department|ڪولمبيا سيزار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Chocó Department|ڪولمبيا چوڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Córdoba Department|ڪولمبيا ڪورڊوبا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cundinamarca Department|ڪولمبيا ڪنڊينامارڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Distrito Capital of Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا گاديءَ وارو ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guainía Department|ڪولمبيا گوائينيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guaviare Department|ڪولمبيا گواوياري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Huila Department|ڪولمبيا ويلا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de Providencia|ڪولمبيا اسلا ڊي پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de San Andrés|ڪولمبيا اسلا ڊي سان اندريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas de San Bernardo|ڪولمبيا اسلاس ڊي سان برناردو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas del Rosario|ڪولمبيا اسلاس ڊيل روساريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia La Guajira Department|ڪولمبيا لا گواخيرا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Magdalena Department|ڪولمبيا مگدالينا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Meta Department|ڪولمبيا ميتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Nariño Department|ڪولمبيا نارينيو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Norte de Santander Department|ڪولمبيا نارتي ڊي سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Putumayo Department|ڪولمبيا پوتومايو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Quindío Department|ڪولمبيا ڪنديو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Risaralda Department|ڪولمبيا رسارالدا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia San Andrés y Providencia|ڪولمبيا سان اندريس ۽ پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santa Marta|ڪولمبيا سانتا مارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santander Department|ڪولمبيا سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Sucre Department|ڪولمبيا سوڪري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Tolima Department|ڪولمبيا توليما کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Valle del Cauca Department|ڪولمبيا والي ڊيل ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vaupés Department|ڪولمبيا وائوپيس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vichada Department|ڪولمبيا ويچادا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia|ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros Grand Comore|ڪوموروس گرانڊ ڪومور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros|ڪوموروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CONCACAF|CONCACAF]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cook Islands|ڪڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Costa Rica|ڪوسٽا ريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crete|ڪريٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crimea|ڪريميئا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Banovina|ڪروشيا بانووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Baranja Drava|ڪروشيا بارانيا ڊراوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krapina-Zagorje County|ڪروشيا ڪرپينا-زاگوريه ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krk|ڪروشيا ڪرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek Županja Ilok|ڪروشيا اوسيئڪ زوپانيا ايلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek-Baranja County|ڪروشيا اوسيئڪ-بارانيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Pula Rijeka Sibenik|ڪروشيا پولا رئيڪا شيبينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Sibenik Drnis Knin|ڪروشيا شيبينيڪ ڊرنش ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Split-Dalmatia County|ڪروشيا اسپلٽ-ڊالماٽيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Vukovar-Srijem County|ڪروشيا ووڪوار-سرييم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Zadar Knin|ڪروشيا زادار ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia|ڪروشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Csongrád Szeged|چونگراد سيگيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cuba|ڪيوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Curaçao|ڪوراسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cyprus|قبرص]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Greater Prague|چيڪ جمهوريه گريٽر پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Moravian-Silesian Region|چيڪ جمهوريه موراوين-سليزين علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Central|چيڪ جمهوريه پراگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Charles Bridge|چيڪ جمهوريه پراگ چارلس برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague city centre|چيڪ جمهوريه پراگ شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Districts|چيڪ جمهوريه پراگ ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Prague Castle|چيڪ جمهوريه پراگ پراگ قلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague|چيڪ جمهوريه پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Vysočina|چيڪ جمهوريه ويسوچينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Zlin|چيڪ جمهوريه زلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic|چيڪ جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Czechia|چيڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czechoslovakia|چيڪوسلوواڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Delta Plan|ڊيلٽا پلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Democratic Republic of the Congo|ڪانگو جي جمهوري جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Aarhus|ڊينمارڪ آرهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aarhus|آرهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Bornholm|ڊينمارڪ بورن هولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Capital Region|ڊينمارڪ گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Central Denmark Region|ڊينمارڪ مرڪزي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Copenhagen|ڊينمارڪ ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Falster|ڊينمارڪ فالسٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Faroe Islands|ڊينمارڪ فيرو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Faroe Islands|فيرو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Funen|ڊينمارڪ فيونن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Greater Copenhagen|ڊينمارڪ گريٽر ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Hadsund|ڊينمارڪ هيڊسنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Helnæs|ڊينمارڪ هيلنيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Lolland|ڊينمارڪ لولنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Møn|ڊينمارڪ مون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark North Jutland Region|ڊينمارڪ اتر جٽلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region of Southern Denmark|ڊينمارڪ ڏاکڻي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Skive|ڊينمارڪ اسڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark|ڊينمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dera Ismail Khan|ڊيرا اسماعيل خان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dinaric Alps|ڊينارڪ الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Djibouti|جبوتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominica|ڊومينيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominican Republic|ڊومينيڪن جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donbas|ڊونباس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donetsk|ڊونيتسڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dorset Geology|ڊورسيٽ جيالاجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dubai|دبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Earth|ڌرتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/World|دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Asia CJK|اوڀر ايشيا سي جي ڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East China Sea|اوڀر چين سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Germany|اوڀر جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Midlands|اوڀر مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor Dili|اوڀر تيمور دلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dili|دلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor|اوڀر تيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Upper Mesopotamia|اوڀر مٿيون ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern China|اوڀر چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern Moravia|اوڀر موراويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Galápagos Islands|ايڪواڊور گالاپاگوس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Quito centre|ايڪواڊور ڪيوٽو مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador|ايڪواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Nile Delta|مصر نيل ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Sinai|مصر سينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt|مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/El Salvador|ايل سلواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Midlands|انگلينڊ مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Project Emily|انگلينڊ پروجيڪٽ ايملي]] :[[ماڊيول:Location map/data/England South West RFU|انگلينڊ ڏکڻ اولهه آر ايف يو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England south|ڏکڻ انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Southampton area|انگلينڊ سائوٿمپٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Trent Valley|انگلينڊ ٽرينٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/English Channel|انگلش چينل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea Bioko|استوائي گني بيوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea mainland|استوائي گني مکيه زمين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea|استوائي گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eritrea|اريٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia and Latvia|ايسٽونيا ۽ لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia Tallinn|ايسٽونيا تالِن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia|ايسٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eswatini|ايسواتيني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Swaziland|سوازي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Afar Region|ايٿوپيا عفار علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Tigray Region|ايٿوپيا ٽگرائي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia|ايٿوپيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe Central|مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe without the extreme north|انتهائي اتر کان سواءِ يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe|يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Russia|يورپي روس]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Soviet Union|يورپي سوويت يونين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/European USSR|يورپي يو ايس ايس آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Union|يورپي يونين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Făgăraş Mountains|فگراش جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax Area|فيئر فيڪس علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax|فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/FATA|فاٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Federated States of Micronesia|مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fejér Székesfehérvár|فيجير سيڪيشفيهروار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fiji|فجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland Islands|فن لينڊ آلاند ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland|فن لينڊ آلاند]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Central Finland|فن لينڊ مرڪزي فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki (mainland)|فن لينڊ هيلسنڪي (مکيه زمين)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki|فن لينڊ هيلسنڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kanta-Häme|فن لينڊ ڪانتا-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kymenlaakso|فن لينڊ ڪيمنلاڪسُو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Lapland|فن لينڊ ليپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Ostrobothnia|فن لينڊ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Päijät-Häme|فن لينڊ پائيجات-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Pirkanmaa|فن لينڊ پيرڪانما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Karelia|فن لينڊ ڏکڻ ڪاريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Ostrobothnia|فن لينڊ ڏکڻ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Savo|فن لينڊ ڏکڻ ساوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Uusimaa|فن لينڊ اوسيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland|فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Florence|فلورينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Forest Park (St. Louis)|فارسٽ پارڪ (سينٽ لوئس)]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ain|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aisne|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Allier|فرانس اليي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alpes-de-Haute-Provence|فرانس آلپ-دي-اوت-پرووانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alsace|فرانس الزاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Angers|فرانس آنجيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aquitaine|فرانس اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes|فرانس اوورني-رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne|فرانس اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bordeaux|فرانس بورڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bourgogne-Franche-Comté|فرانس بورگون-فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Brest|فرانس بريست]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bretagne|فرانس بريتاني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/France Brittany|فرانس برٽني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Burgundy|فرانس برگنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Caen|فرانس ڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Calvados|فرانس ڪالوڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Centre|فرانس مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Champagne-Ardenne|فرانس شيمپين-آردين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente-Maritime|فرانس شارانت-ماريٽائم]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente|فرانس شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Concarneau|فرانس ڪونڪارنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Corsica|فرانس ڪورسيڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Corsica|ڪورسيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Côtes-d'Armor|فرانس ڪوٽس-دارمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Dordogne|فرانس دوردون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Finistère|فرانس فينستير]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Franche-Comté|فرانس فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Grand Est|فرانس گرانڊ ايسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Haute-Garonne|فرانس اوت-گارون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hautes-Alpes|فرانس اوت-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hauts-de-France|فرانس او-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Île-de-France|فرانس ايل-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ille-et-Vilaine|فرانس ايل-اي-ويلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Kerguelen|فرانس ڪرگوئيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Landes|فرانس لانڊس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Languedoc-Roussillon|فرانس لانگدوڪ-روسيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Le Havre|فرانس لو آوَر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lille|فرانس ليل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Limousin|فرانس ليموزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Loire-Atlantique|فرانس لوئر-ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorient|فرانس لوريان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorraine|فرانس لورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lower Normandy|فرانس هيٺين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Marseille|فرانس مارسيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Mayotte|فرانس مايوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Midi-Pyrénées|فرانس ميدي-پيريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Morbihan|فرانس موربيهان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nantes|فرانس نانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nice|فرانس نيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nord-Pas-de-Calais|فرانس نور-پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Normandy|فرانس نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nouvelle-Aquitaine|فرانس نوويل-اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Occitanie|فرانس اوڪيتاني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris 1st arrondissement|فرانس پيرس پهريون ارونڊيسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris and inner ring|فرانس پيرس ۽ اندروني رنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris|فرانس پيرس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Paris|پيرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pas-de-Calais|فرانس پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pays de la Loire|فرانس پئي دو لا لوئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Picardy|فرانس پڪارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Poitou-Charentes|فرانس پواتو-شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Provence-Alpes-Côte d'Azur|فرانس پرووانس-آلپس-ڪوٽ دازور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rennes|فرانس رين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rhône-Alpes|فرانس رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Roadstead of Brest|فرانس بريست روڊسٽيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Savoie|فرانس ساوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France South|ڏکڻ فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Strasbourg|فرانس اسٽراسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Toulouse|فرانس تولوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Upper Normandy|فرانس مٿين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vannes|فرانس وان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vaucluse|فرانس ووڪلوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vienne|فرانس ويين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France|فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Freiburg|فرائي برگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Guiana|فرينچ گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Polynesia|فرينچ پولينيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/FRG and West Berlin|ايف آر جي ۽ اولهه برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Germany|اولهه جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Futuna|فوتونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gabon|گيبون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gambia|گيمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gandhara|گنڌارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gard (Department) France|گارڊ (کاتو) فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/GDR|جي ڊي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Abkhazia|جارجيا ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Adjara|جارجيا ادجارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Guria|جارجيا گوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Imereti|جارجيا ايميريتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kakheti|جارجيا ڪاخيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kvemo Kartli|جارجيا ڪويمو ڪارتلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Mtskheta-Mtianeti|جارجيا مسخيتا-متيانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti|جارجيا راچا-ليچخومي ۽ ڪويمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Samegrelo-Zemo Svaneti|جارجيا ساميگريلو-زيمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Tbilisi|جارجيا تبليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia|جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (country)|جارجيا (ملڪ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/German Empire|جرمن سلطنت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany 1937|جرمني 1937]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Austria Switzerland|جرمني آسٽريا سوئٽزرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Baden-Württemberg|جرمني باڊن-ورٽمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baden-Württemberg|باڊن-ورٽمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bavaria|جرمني بويريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bavaria|بويريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin central|جرمني برلن مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin|جرمني برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Berlin|برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Brandenburg|جرمني برانڊنبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Brandenburg|برانڊنبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bremen|جرمني بريمن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bremen|بريمن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany coast|جرمني سامونڊي ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Frankfurt am Main|جرمني فرينڪفرٽ آم مائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Frankfurt am Main|فرينڪفرٽ آم مائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hamburg|جرمني هيمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hamburg|هيمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hesse|جرمني هيسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hesse|هيسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Karlsruhe|جرمني ڪارلسروهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karlsruhe|ڪارلسروهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Lower Saxony|جرمني هيٺيون سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Saxony|هيٺيون سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Mecklenburg-Vorpommern|جرمني ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mecklenburg-Vorpommern|ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Neckar|جرمني نيڪار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany North Rhine-Westphalia|جرمني نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Rhine-Westphalia|نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany NRW cut|جرمني اين آر ڊبليو ڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhenish Massif|جرمني رينش ميسف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhine|جرمني رائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhineland-Palatinate|جرمني رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhineland-Palatinate|رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saarland|جرمني سارلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saarland|سارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony-Anhalt|جرمني سيڪسني-انهالٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony-Anhalt|سيڪسني-انهالٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony|جرمني سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony|سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Schleswig-Holstein|جرمني شليسوگ-هولسٽائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Schleswig-Holstein|شليسوگ-هولسٽائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Thuringia|جرمني ٿورنگيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Thuringia|ٿورنگيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Weser|جرمني ويزر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany|جرمني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Deutschland|ڊائچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana Ashanti|گهانا اشانتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ashanti|اشانتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana|گهانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gibraltar|جبرالٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gilgit Baltistan|گلگت بلتستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Arlington|جي ايم يو آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Fairfax|جي ايم يو فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Golan Heights|گولان پهاڙيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gran Canaria|گران ڪناريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grand Lyon|گرانڊ ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Great Lakes|وڏيون ڍنڍون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Europe|وڏو يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Mexico City|گريٽر ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Athens central|يونان اٿينز مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Corfu|يونان ڪورفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Edessas|يونان ديموس ايديساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Skydras|يونان ديموس اسڪيدراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Aegean|يونان اتر ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Athens|يونان اتر اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Patras|يونان پاتراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Peloponnese|يونان پيلوپونيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Piraeus|يونان پيرائيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece South Aegean|يونان ڏکڻ ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Southern|ڏکڻ يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki central|يونان ٿيسالونيڪي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki|يونان ٿيسالونيڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Valley of Spercheios|يونان اسپيرخيئوس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece West Athens|يونان اولهه اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Disko Bay|گرين لينڊ ڊسڪو بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Nuuk|گرين لينڊ نوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern Tip|گرين لينڊ ڏاکڻي ڇيڙو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern|ڏکڻ گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Thule|گرين لينڊ ٿولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Upernavik Archipelago|گرين لينڊ اوپرناوڪ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland|گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grenada|گريناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guadeloupe|گواڊيلوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Alta Verapaz|گوئٽي مالا آلتا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Baja Verapaz|گوئٽي مالا باخا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chimaltenango|گوئٽي مالا چيمالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chiquimula|گوئٽي مالا چيڪيمولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Escuintla|گوئٽي مالا اسكوينتلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala Department|گوئٽي مالا گوئٽي مالا کاتو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala|گوئٽي مالا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Huehuetenango|گوئٽي مالا هوئهوئتينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Izabal|گوئٽي مالا ازابال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Jutiapa|گوئٽي مالا جوتياپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Petén|گوئٽي مالا پيٽين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Petén|گوئٽي مالا ايل پيٽين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quetzaltenango|گوئٽي مالا ڪويتزالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quiché|گوئٽي مالا ڪيچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Quiché|گوئٽي مالا ايل ڪيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Retalhuleu|گوئٽي مالا ريتالهو ليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepéquez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepequez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala San Marcos|گوئٽي مالا سان مارڪوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Santa Rosa|گوئٽي مالا سانتا روزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sololá|گوئٽي مالا سولولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala|گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea Conakry|گني ڪوناڪري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea-Bissau|گني بسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea|گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulf of Mexico|نار ميڪسيڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulripshi|گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guyana|گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haarlem including RK Bavo|هارليم، آر ڪي باوو سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haiti|هيٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harford|هارفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harrisonburg to Frederick|هيري سنبرگ کان فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Heves Gyöngyös|هيويش گيونگيوش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hillsboro Beaverton OR|هلزبورو بيورٽن، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hindu-Kush|هندو ڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hokuhoku Line|هوڪوهوڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Honduras|هونڊوراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong Island|هانگ ڪانگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong MTR|هانگ ڪانگ ايم ٽي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong urban core|هانگ ڪانگ شهري مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong|هانگ ڪانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Hermann Park|هيوسٽن هرمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Medical Center|هيوسٽن ميڊيڪل سينٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Memorial Park|هيوسٽن ميموريل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Museum District|هيوسٽن ميوزيم ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu City|سنچو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu County|سنچو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hualien County|هواليئن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Bács-Kiskun|هنگري باچ-ڪشڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Baranya|هنگري بارانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Békés|هنگري بيڪيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Borsod-Abaúj-Zemplén|هنگري بورشود-ابائوئي-زيمپلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Budapest|هنگري بڊاپسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Budapest|بڊاپسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Csongrád|هنگري چونگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Fejér|هنگري فيجير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Győr-Moson-Sopron|هنگري گيور-موشون-شوپرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Hajdú-Bihar|هنگري هائدو-بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Heves|هنگري هيويش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Jász-Nagykun-Szolnok|هنگري ياس-ناگيڪون-سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Komárom-Esztergom|هنگري ڪوماروم-ايسٽرگوم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Nógrád|هنگري نوگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Pest|هنگري پيشت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Somogy|هنگري شوموگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Szabolcs-Szatmár-Bereg|هنگري سابولچ-ساتمار-بيرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Tolna|هنگري ٽولنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Vas|هنگري واش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Veszprém|هنگري ويسپريم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Zala|هنگري زالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary|هنگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iberia|آئيبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iceland|آئس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ilam Iran|ايلام، ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Agra Administrative|ڀارت آگرا انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ahmedabad|ڀارت احمد آباد]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andaman and Nicobar Islands|ڀارت انڊمان ۽ نڪوبار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andhra Pradesh|ڀارت آنڌرا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Arunachal Pradesh|ڀارت اروناچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Assam|ڀارت آسام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bengaluru|ڀارت بينگلورو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Bangalore|ڀارت بنگلور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bhopal|ڀارت ڀوپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bihar|ڀارت بهار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bihar|بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chandigarh|ڀارت چندي ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chennai|ڀارت چنئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chhattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Chattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Dadra and Nagar Haveli|ڀارت دادرا ۽ نگر حويلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi central|ڀارت دهلي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi|ڀارت دهلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India New Delhi|ڀارت نئين دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Goa|ڀارت گوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Greater Jaipur|ڀارت گريٽر جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Gujarat|ڀارت گجرات]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Haryana|ڀارت هريانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Himachal Pradesh|ڀارت هماچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jaipur|ڀارت جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jammu and Kashmir|ڀارت ڄمون ۽ ڪشمير]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jammu and Kashmir|ڄمون ۽ ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jharkhand|ڀارت جهارکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Karnataka|ڀارت ڪرناٽڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karnataka|ڪرناٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kerala|ڀارت ڪيرالا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kerala|ڪيرالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kochi|ڀارت ڪوچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kolkata|ڀارت ڪولڪتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kollam|ڀارت ڪولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ladakh|ڀارت لداخ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ladakh|لداخ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Lakshadweep|ڀارت لڪشديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Madhya Pradesh|ڀارت مڌيا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Maharashtra|ڀارت مهاراشٽر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maharashtra|مهاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Manipur|ڀارت مني پور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Meghalaya|ڀارت ميگھاليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mizoram|ڀارت ميزورام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mumbai|ڀارت ممبئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mumbai|ممبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Nagaland|ڀارت ناگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Odisha|ڀارت اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Orissa|ڀارت اوڙيسا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Odisha|اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Orissa|اوڙيسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Patna|ڀارت پٽنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Puducherry|ڀارت پڊوچيري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Pondicherry|ڀارت پانڊيچيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Punjab|ڀارت پنجاب]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Rajasthan|ڀارت راجستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rajasthan|راجستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Sikkim|ڀارت سکم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tamil Nadu|ڀارت تامل ناڊو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamil Nadu|تامل ناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Telangana|ڀارت تلنگانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tiruchirapalli|ڀارت تروچيراپلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tripura|ڀارت تريپورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh Varanasi|ڀارت اتر پرديش وارانسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh|ڀارت اتر پرديش]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttar Pradesh|اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttarakhand|ڀارت اترکنڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttarakhand|اترکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India West Bengal|ڀارت اولهه بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India|ڀارت]] :[[ماڊيول:Location map/data/India2|ڀارت2]] :[[ماڊيول:Location map/data/India3|ڀارت3]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indian Ocean|هندي سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Aceh|انڊونيشيا آچيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bacan|انڊونيشيا باچان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Badung Regency|انڊونيشيا بادونگ ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bali|انڊونيشيا بالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Balikpapan|انڊونيشيا بالڪ پاپن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bandung|انڊونيشيا بانڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banggai|انڊونيشيا بانگائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung Islands|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banten|انڊونيشيا بانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banyuwangi Regency|انڊونيشيا بانيووانگي ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bekasi|انڊونيشيا بيڪاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bengkulu|انڊونيشيا بينگڪولو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bintan|انڊونيشيا بنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bird's Head Peninsula|انڊونيشيا برڊز هيڊ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bogor Regency|انڊونيشيا بوگور ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bojonegoro Regency|انڊونيشيا بوجونيگورو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Java|انڊونيشيا مرڪزي جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Kalimantan|انڊونيشيا مرڪزي ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Papua|انڊونيشيا مرڪزي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Sulawesi|انڊونيشيا مرڪزي سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Denpasar|انڊونيشيا دينپاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Depok|انڊونيشيا ديپوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Barito Regency|انڊونيشيا اوڀر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Java|انڊونيشيا اوڀر جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kalimantan|انڊونيشيا اوڀر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اوڀر ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Nusa Tenggara|انڊونيشيا اوڀر نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Flores|انڊونيشيا فلوريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gorontalo|انڊونيشيا گورونتالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gunung Mas Regency|انڊونيشيا گونونگ ماس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Halmahera|انڊونيشيا هلماهيرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Highland Papua|انڊونيشيا پهاڙي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jabodetabek|انڊونيشيا جابوديتابيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jambi|انڊونيشيا جامبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Java|انڊونيشيا جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kalimantan|انڊونيشيا ڪليمنتان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Borneo|انڊونيشيا بورنيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southern Borneo|انڊونيشيا ڏکڻ بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kapuas Regency|انڊونيشيا ڪاپواس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Karanganyar Regency|انڊونيشيا ڪرنگانيار ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Katingan Regency|انڊونيشيا ڪاتينگان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kebumen Regency|انڊونيشيا ڪيبومن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kulon Progo Regency|انڊونيشيا ڪولون پروگو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lamandau Regency|انڊونيشيا لاماندائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lampung|انڊونيشيا لامپونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lesser Sunda Islands|انڊونيشيا ننڍا سندا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Nusa Tenggara Islands|انڊونيشيا نوسا تينگارا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lombok|انڊونيشيا لومبوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Majalengka Regency|انڊونيشيا مجالينگڪا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Makassar|انڊونيشيا مڪاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ۽ اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku Islands and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ٻيٽ ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku|انڊونيشيا مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Manado|انڊونيشيا مناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Medan|انڊونيشيا ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Murung Raya Regency|انڊونيشيا مورونگ رايا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Barito Regency|انڊونيشيا اتر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Kalimantan|انڊونيشيا اتر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Maluku|انڊونيشيا اتر مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sulawesi|انڊونيشيا اتر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sumatra|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palangka Raya|انڊونيشيا پالانگڪا رايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palembang|انڊونيشيا پالمبانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Papua|انڊونيشيا پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Poso|انڊونيشيا پوسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia provinces|انڊونيشيا صوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Pulang Pisau Regency|انڊونيشيا پولانگ پيسائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Purworejo Regency|انڊونيشيا پوروريجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Raja Ampat|انڊونيشيا راجا امپات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau Islands|انڊونيشيا رياو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau|انڊونيشيا رياو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Samarinda|انڊونيشيا سمارندا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands Regency|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Semarang|انڊونيشيا سيمارانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seram|انڊونيشيا سيرام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seruyan Regency|انڊونيشيا سيرويان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sidoarjo Regency|انڊونيشيا سيدوارجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Barito Regency|انڊونيشيا ڏکڻ باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Kalimantan|انڊونيشيا ڏکڻ ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Papua|انڊونيشيا ڏکڻ پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sumatra|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southeast Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ اوڀر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southwest Papua|انڊونيشيا ڏکڻ اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Capital Region of Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا خاص گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Region of Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا خاص علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sukamara Regency|انڊونيشيا سوڪامارا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula|انڊونيشيا سولا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula Islands|انڊونيشيا سولا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi|انڊونيشيا سولاويسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Celebes|انڊونيشيا سيليبيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi Topography|انڊونيشيا سولاويسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra North|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra South|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra|انڊونيشيا سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumba|انڊونيشيا سمبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumbawa|انڊونيشيا سمباوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Surabaya|انڊونيشيا سورابايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Tanah Laut Regency|انڊونيشيا تانه لاوت ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Java|انڊونيشيا اولهه جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kalimantan|انڊونيشيا اولهه ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اولهه ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Nusa Tenggara|انڊونيشيا اولهه نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Papua|انڊونيشيا اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sulawesi|انڊونيشيا اولهه سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sumatra|انڊونيشيا اولهه سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Western New Guinea|انڊونيشيا اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia New Guinea|انڊونيشيا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia|انڊونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran Tehran|ايران تهران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran|ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Arbil|عراق اربيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Baghdad|عراق بغداد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Mosul|عراق موصل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq|عراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraqi Kurdistan|عراقي ڪردستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Athy|آئرلينڊ اٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Castledermot|آئرلينڊ ڪاسلڊرموٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Central Dublin|آئرلينڊ مرڪزي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Clonfert|آئرلينڊ ڪلونفرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Cork Central|آئرلينڊ ڪارڪ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Carlow|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cavan|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Clare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪليئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cork|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Donegal|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊونيگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Dublin|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Galway|آئرلينڊ ڪائونٽي گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kerry|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kildare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Dublin|آئرلينڊ ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Ennis|آئرلينڊ اينِس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Galway|آئرلينڊ گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Kildare|آئرلينڊ ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Loughrea|آئرلينڊ لاخريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Tuam|آئرلينڊ ٽوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Youghal|آئرلينڊ يوگل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland|آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Isle of Man|آئل آف مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel ashkelon|اسرائيل اشڪيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel binyamin|اسرائيل بنيامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel center ta|اسرائيل مرڪز تي اي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel gaza|اسرائيل غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Golan|اسرائيل گولان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Greater Tel Aviv|اسرائيل گريٽر تل ابيب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel haifa|اسرائيل حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jerusalem|اسرائيل يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jezreel|اسرائيل يزرعيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Nazareth to Nitzana|اسرائيل ناصره کان نيتزانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel negev mt|اسرائيل نيگيو جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north haifa|اسرائيل اتر حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north negev|اسرائيل اتر نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northeast|اسرائيل اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest negev|اسرائيل اتر اولهه نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest|اسرائيل اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel shomron|اسرائيل شومرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel south wb|اسرائيل ڏکڻ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel|اسرائيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Beyoglu|استنبول بي اوغلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Fatih|استنبول فاتح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul|استنبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Abruzzo|اٽلي ابروزو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Abruzzo|ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Aosta Valley|اٽلي آئوستا وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Apulia|اٽلي اپوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Apulia|اپوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Basilicata|اٽلي باسيليڪاتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Bergamo|اٽلي برگامو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Brescia|اٽلي بريشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Calabria|اٽلي ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Campania|اٽلي ڪامپانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Emilia-Romagna|اٽلي ايميليا-رومانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Friuli-Venezia Giulia|اٽلي فريولي-وينيزيا جوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lazio|اٽلي لازيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lazio|لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Liguria|اٽلي لگوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lombardy|اٽلي لومبارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Marche|اٽلي مارڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan admin|اٽلي ميلان انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan Central|اٽلي مرڪزي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan|اٽلي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Molise|اٽلي موليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy North|اتر اٽلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Italy|اتر اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Parma|اٽلي پارما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Piedmont|اٽلي پيڊمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Reggio Calabria|اٽلي ريگيو ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome Antiquity|اٽلي قديم روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome|اٽلي روم]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rome|روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sardinia|اٽلي سارڊينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sardinia|سارڊينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sicily|اٽلي سسلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sicily|سسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South Tyrol|اٽلي ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South|ڏکڻ اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Trentino-South Tyrol|اٽلي ترينتينو-ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Turin|اٽلي تورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Tuscany|اٽلي ٽسڪني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tuscany|ٽسڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Umbria|اٽلي امبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Varese|اٽلي واريزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venetian Lagoon|اٽلي وينيسيائي لاگون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venetian Lagoon|وينيسيائي لاگون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Veneto|اٽلي وينيتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venice|اٽلي وينس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venezia|وينيزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy|اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/İzmir|ازمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jakarta Metropolitan Area|جڪارتا ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jamaica|جميڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aichi Prefecture|جاپان آئچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Akita|جاپان اڪيتا اڪيتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Honjo|جاپان اڪيتا هونجو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Katagami|جاپان اڪيتا ڪاتاگامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nikaho|جاپان اڪيتا نڪاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nishime|جاپان اڪيتا نشيمي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Prefecture|جاپان اڪيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aomori Prefecture|جاپان آوموري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Chiba Prefecture|جاپان چيبا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan complete|جاپان مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Dewa|جاپان ديوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ehime Prefecture|جاپان ايهيمي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukui Prefecture|جاپان فوڪوئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka city|جاپان فوڪوئوڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka Prefecture|جاپان فوڪوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukushima Prefecture|جاپان فوڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gifu Prefecture|جاپان گيفو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Greater Tokyo area|جاپان گريٽر ٽوڪيو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gunma Prefecture|جاپان گنما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hiroshima Prefecture|جاپان هيروشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hokkaido|جاپان هوڪائيدو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hyogo Prefecture|جاپان هيوگو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ibaraki Prefecture|جاپان اباراڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Kanazawa|جاپان ايشيڪاوا ڪانازاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Prefecture|جاپان ايشيڪاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Iwate Prefecture|جاپان ايواتي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagawa Prefecture|جاپان ڪاگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Kagoshima|جاپان ڪاگوشيما ڪاگوشيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Prefecture|جاپان ڪاگوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanagawa Prefecture|جاپان ڪاناگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kansai|جاپان ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto Chubu Kansai|جاپان ڪانتو چوبو ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto|جاپان ڪانتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kobe|جاپان ڪوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kochi Prefecture|جاپان ڪوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kumamoto Prefecture|جاپان ڪوماموتو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto city|جاپان ڪيوٽو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto|جاپان ڪيوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto Prefecture|جاپان ڪيوٽو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyushu|جاپان ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Mie Prefecture|جاپان ميئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyagi Prefecture|جاپان مياگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyazaki Prefecture|جاپان ميازڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano city|جاپان ناگانو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano Prefecture|جاپان ناگانو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagasaki Prefecture|جاپان ناگاساڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nara Prefecture|جاپان نارا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Niigata Prefecture|جاپان نيگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Oita Prefecture|جاپان اوئيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okayama Prefecture|جاپان اوڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okinawa Prefecture|جاپان اوڪيناوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Osaka Prefecture|جاپان اوساڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ryukyu Islands|جاپان ريوڪيو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saga Prefecture|جاپان ساگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saitama Prefecture|جاپان سائيتاما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shiga Prefecture|جاپان شيگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shimane Prefecture|جاپان شيماني پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shizuoka Prefecture|جاپان شيزوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tochigi Prefecture|جاپان توچيگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku Region|جاپان توهوڪو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku|جاپان توهوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokushima Prefecture|جاپان توڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo Bay and Boso Peninsula|جاپان ٽوڪيو بي ۽ بوسو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo city|جاپان ٽوڪيو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tokyo city|ٽوڪيو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo|جاپان ٽوڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tottori Prefecture|جاپان توتوري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Toyama Prefecture|جاپان توياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Wakayama Prefecture|جاپان واڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Prefecture|جاپان ياماگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tendo|جاپان ياماگاتا تيندو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tsuruoka|جاپان ياماگاتا تسوروئوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamaguchi Prefecture|جاپان ياماگوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamanashi Prefecture|جاپان ياماناشي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yokohama|جاپان يوڪوهاما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan|جاپان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jász-Nagykun-Szolnok Szolnok|ياس-ناگيڪون-سولنوڪ سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem East Central|يروشلم اوڀر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem|يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jhalokati|جهالوڪاٺي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jonava District Municipality|جوناوا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan Amman|اردن عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan|اردن]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Echigo Line|جي آر ايچيگو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Hakushin Line|جي آر هاڪوشن لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Shin'etsu Main Line|جي آر شين ايتسو مين لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Tadami Line|جي آر تادامي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Yahiko Line|جي آر ياهيڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kaohsiung|ڪائوشيونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram relief|قراقرم رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram|قراقرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kashmir|ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kathmandu|کٽمنڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan Baikonur Cosmodrome|قزاقستان بائيڪونور ڪوسموڊروم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan|قزاقستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kėdainiai District Municipality|ڪيدائينيا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Mombasa|ڪينيا ممباسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Nairobi|ڪينيا نيروبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nairobi|نيروبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Rift Valley-Western|ڪينيا رفٽ وادي-اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya|ڪينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Khyber Pakhtunkhwa|خيبر پختونخوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of Hungary|هنگري جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of the East Angles|ايسٽ اينگلز جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kiribati|ڪريباتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Klaipėda|ڪلايپيدا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Korea|ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kosovo|ڪوسوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Krkonoše central|مرڪزي ڪرڪونوشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kuwait|ڪويت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Batken District|ڪرغزستان باتڪن علائقو باتڪن ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Leilek District|ڪرغزستان باتڪن علائقو ليليڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl north|ڪرغزستان چوئي جايئل اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl South|ڪرغزستان چوئي جايئل ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District north|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District south|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Chuy District|ڪرغزستان چوئي علائقو چوئي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Kemin District|ڪرغزستان چوئي علائقو ڪيمين ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Moskva District|ڪرغزستان چوئي علائقو ماسڪوا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Panfilov District|ڪرغزستان چوئي علائقو پانفيلوف ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Sokuluk District|ڪرغزستان چوئي علائقو سوڪولوڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Ysyk-Ata District|ڪرغزستان چوئي علائقو ايسڪ-اتا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Osh Region Chong-Alay District|ڪرغزستان اوش علائقو چونگ-الائي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan|ڪرغزستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyushu|ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Laos|لائوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils municipality|لاتويا دائوگا وپلس ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils|لاتويا دائوگا وپلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga metropolitan|لاتويا ريگا ميٽروپوليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga|لاتويا ريگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia|لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon Beirut|لبنان بيروت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon|لبنان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesotho|ليسوتھو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles|ننڍا انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Levant|لَوانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lewis & Clark College Campus|ليوس ۽ ڪلارڪ ڪاليج ڪيمپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liberia|لائبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Benghazi|لبيا بنغازي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli Old City|لبيا طرابلس پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli|لبيا طرابلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya|لبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liechtenstein|لختن شتائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lika N Dalmatia W Bosnia|ليڪا اتر ڊالماٽيا اولهه بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Limassol municipalities with quarters|ليماسول ميونسپلٽيون ڪوارٽرن سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jonava|لٿوانيا جوناوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jurbarkas District Municipality|لٿوانيا جوربارڪاس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Kaunas|لٿوانيا ڪائوناس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Šilalė District Municipality|لٿوانيا شيلالي ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Varėna District Municipality|لٿوانيا وارينا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Vilnius|لٿوانيا ولنيوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania|لٿوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lower Egypt|هيٺيون مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Diekirch|لڪسمبرگ ڊيڪرش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Grevenmacher|لڪسمبرگ گريوينماخر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg|لڪسمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luzon|لوزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma On Shan|ما آن شان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma-Ka-Ja-Wan Scout Reservation|ما-ڪا-جا-وان اسڪائوٽ ريزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Macau|مڪائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Macau|چين مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Madagascar|مڊگاسڪر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Magallanes and Chilean Antarctica Region|مگالانس ۽ چلي انٽارڪٽڪا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malawi|ملاوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Borneo|ملائيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia District|ملائيشيا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia East|اوڀر ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Iskandar|ملائيشيا اسكندر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Iskandar Puteri|ملائيشيا جوهور اسكندر پوتري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Johor Bahru|ملائيشيا جوهور جوهور بهرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor|ملائيشيا جوهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah Alor Setar|ملائيشيا قدح الور ستار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah|ملائيشيا قدح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kelantan|ملائيشيا ڪلانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur central|ملائيشيا ڪوالالمپور مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur subdistrict|ملائيشيا ڪوالالمپور ذيلي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur|ملائيشيا ڪوالالمپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca Malacca City|ملائيشيا ملاڪا ملاڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca|ملائيشيا ملاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Negeri Sembilan Seremban|ملائيشيا نِگري سِمبيلان سرمبان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Pahang|ملائيشيا پاهانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town central|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town streets|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang|ملائيشيا پينانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Penang|پينانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak Ipoh|ملائيشيا پيراق ايپوه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak|ملائيشيا پيراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sabah Kota Kinabalu|ملائيشيا صباح ڪوٽا ڪينابالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Kuching|ملائيشيا سراواڪ ڪچنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Miri|ملائيشيا سراواڪ ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Petaling Jaya|ملائيشيا سيلانگور پيتالنگ جايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Shah Alam|ملائيشيا سيلانگور شاهه عالم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor|ملائيشيا سيلانگور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Terengganu Kuala Terengganu|ملائيشيا ترنگانو ڪوالا ترنگانو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia West|اولهه ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia|ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Addu|مالديپ ادو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Alif|مالديپ ها الف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Dhaalu|مالديپ ها ڌالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives|مالديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mali|مالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malta|مالٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manchester Metrolink|مانچسٽر ميٽرولنڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mandatory Palestine|لازمي فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila Rizal Park|منيلا رزال پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila|منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marquesas Islands|مارڪيساس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marshall Islands|مارشل ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Marshall islands|مارشل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Martinique|مارٽينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts Essex County|ميساچوسٽس ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massies Corner to Mount Airy|ميسي ڪارنر کان مائونٽ ائري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritania|موريتانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritius|موريشس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean east|اوڀر ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean|ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/megaregion of United States|آمريڪا جو ميگا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesoamerica|ميسوآمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesopotamia|ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Aguascalientes|ميڪسيڪو اَگواسڪالينتيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California Sur|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا سور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California Sur|باخا ڪليفورنيا سور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California|باخا ڪليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Campeche|ميڪسيڪو ڪامپيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chiapas|ميڪسيڪو چياپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiapas|چياپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chihuahua|ميڪسيڪو چيواوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Central|ميڪسيڪو شهر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Centro Historico|ميڪسيڪو شهر تاريخي مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Reforma Angel to Diana|ميڪسيڪو شهر ريفورما اينجل کان ڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Southwest|ميڪسيڪو شهر ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City urban area|ميڪسيڪو شهر شهري علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Coahuila|ميڪسيڪو ڪوئاهويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Colima|ميڪسيڪو ڪوليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Cozumel|ميڪسيڪو ڪوزوميل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Durango|ميڪسيڪو دورنگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Federal District|ميڪسيڪو وفاقي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Greater Guadalajara|ميڪسيڪو گريٽر گوادالاخارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guanajuato|ميڪسيڪو گواناخواتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guerrero|ميڪسيڪو گيريرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Hidalgo|ميڪسيڪو هيدالگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Jalisco|ميڪسيڪو خاليسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Mexico City|ميڪسيڪو ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Michoacán|ميڪسيڪو ميچواڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Morelos|ميڪسيڪو موريلوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nayarit|ميڪسيڪو ناياريت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nuevo León|ميڪسيڪو نوئيبو ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Oaxaca|ميڪسيڪو اوهاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Puebla|ميڪسيڪو پويبلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Querétaro|ميڪسيڪو ڪيريٽارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Quintana Roo|ميڪسيڪو ڪنتانا رو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico San Luis Potosí|ميڪسيڪو سان لوئس پوتوسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sinaloa|ميڪسيڪو سينالوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sonora|ميڪسيڪو سونورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico State of Mexico|ميڪسيڪو ميڪسيڪو رياست]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tabasco|ميڪسيڪو تباسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tamaulipas|ميڪسيڪو تاماولپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamaulipas|تاماولپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana Centro|ميڪسيڪو تيخوانا سينٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana|ميڪسيڪو تيخوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tlaxcala|ميڪسيڪو تلاسڪالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Veracruz|ميڪسيڪو ويراڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Yucatán|ميڪسيڪو يوڪاتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Zacatecas|ميڪسيڪو زاڪاتيڪاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zacatecas|زاڪاتيڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico|ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Miaoli County|مياولي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Michigan Grand Rapids|مشيگن گرينڊ ريپڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Micronesia|مائڪرونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East|وچ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East2|وچ اوڀر2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Midtown Atlanta|مڊٽائون اٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mindanao|منداناو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Anenii Noi|مالدووا انيني نوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cahul|مالدووا ڪاهول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cantemir|مالدووا ڪانتيمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Edineț|مالدووا ايدينيتس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Găgăuzia|مالدووا گاگائوزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Hîncești|مالدووا هينچيشتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Leova|مالدووا ليووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Nisporeni|مالدووا نيسپوريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Transnistria|مالدووا ٽرانسنسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Ungheni|مالدووا اونگيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova|مالدووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Monaco|موناڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mongolia|منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Montenegro|مونٽينيگرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moon|چنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco Greater Casablanca|مراڪش گريٽر ڪاسابلانڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco|مراڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow Metro|ماسڪو ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow|ماسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mount Athos|مائونٽ ايٿوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mozambique|موزمبيق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myanmar|ميانمار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myoko Haneuma Line|ميوڪو هانيوما لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Namibia|نميبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nantou County|نانتو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Napa County|ناپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/NATO|نيٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nauru|نائورو]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1941 east|اين ڊي ايڇ 1941 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1943 east|اين ڊي ايڇ 1943 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH|اين ڊي ايڇ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Near East|ويجهو اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Bagmati Province|نيپال باگمتي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Chapakot|نيپال چاپاڪوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chapakot|چاپاڪوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Gandaki Province|نيپال گنداڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Karnali Province|نيپال ڪرنالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Lumbini Province|نيپال لمبيني صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Province1|نيپال صوبو1]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Madhesh Province|نيپال مڌيش صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Putalibazar|نيپال پوتلي بازار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Putalibazar|پوتلي بازار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Sudurpashchim Province|نيپال سودورپشچم صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Syangja District|نيپال سيانگجا ضلعو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Syangja|سيانگجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal|نيپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands (Lesser Antilles)|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ (ننڍا انٽيليس)]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Central|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Greater|نيدرلينڊز گريٽر ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam metro station|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم ميٽرو اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Antilles|نيدرلينڊز انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Drenthe|نيدرلينڊز ڊرينٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Dutch railway station|نيدرلينڊز ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dutch railway station|ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland (plain)|نيدرلينڊز فليوولينڊ (ميدان)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland|نيدرلينڊز فليوولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Friesland|نيدرلينڊز فريزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Gelderland|نيدرلينڊز گيلڊرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Groningen|نيدرلينڊز گروننگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Haarlem|نيدرلينڊز هارليم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Limburg|نيدرلينڊز لمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Brabant|نيدرلينڊز اتر برابانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Holland|نيدرلينڊز اتر هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Overijssel|نيدرلينڊز اوورائيسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad N|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad NO|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad ZW|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands RandstadRail station|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ريل اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Rotterdam|نيدرلينڊز روٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands South Holland|نيدرلينڊز ڏکڻ هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Utrecht|نيدرلينڊز اوترخت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zeeland|نيدرلينڊز زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zuiderzee Works|نيدرلينڊز زائڊرزي ورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands|نيدرلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia Maré|نيو ڪيلڊونيا ماري]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia|نيو ڪيلڊونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Guinea|نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/New York City Railroads|نيو يارڪ شهر ريلويون]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Auckland|نيوزيلينڊ آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Banks Peninsula|نيوزيلينڊ بئنڪس اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch street|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin area|نيوزيلينڊ ڊنيڊن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin|نيوزيلينڊ ڊنيڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Fiordland|نيوزيلينڊ فيورڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Invercargill street|نيوزيلينڊ انورڪارگل گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough|نيوزيلينڊ مارلبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough Sounds|نيوزيلينڊ مارلبرو سائونڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand North Island|نيوزيلينڊ اتر ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Island|اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Northland|نيوزيلينڊ نارٿلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northland|نارٿلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Otago peninsula|نيوزيلينڊ اوٽاگو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Outlying Islands|نيوزيلينڊ ٻاهرين ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Port Hills|نيوزيلينڊ پورٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand South Island|نيوزيلينڊ ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Taranaki|نيوزيلينڊ تراناڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Taranaki|تراناڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand transparent|نيوزيلينڊ شفاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Wellington|نيوزيلينڊ ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand West Coast|نيوزيلينڊ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand|نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nicaragua|نڪاراگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niger|نائيجر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria Lagos|نائيجيريا لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria|نائيجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nihonkai Hisui Line|نيهونڪائي هيسوئي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niigata Bypass|نيگاتا بائي پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nile|نيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niue|نيوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nordenskiöld Archipelago|نورڊينشيلڊ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norfolk Island|نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North America|اتر آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Atlantic|اتر ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North East England|اتر اوڀر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Italy 1905 relief|اتر اٽلي 1905 رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Korea|اتر ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Nicosia|اتر نڪوسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Pacific|اتر پئسفڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Sea|اتر سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North West England|اتر اولهه انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern and Central Europe|اتر ۽ مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Egypt|اتر مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Armagh|اتر آئرلينڊ آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Coleraine|اتر آئرلينڊ ڪولرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Antrim|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي اينٽرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Armagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Fermanagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي فرمانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Londonderry|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Tyrone|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي ٽائرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Downpatrick|اتر آئرلينڊ ڊائون پيٽرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Londonderry|اتر آئرلينڊ لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Newtownards|اتر آئرلينڊ نيوٽائونارڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Agder|ناروي اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Agder|اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Akershus|ناروي آڪرشهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Akershus|آڪرشهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Aust-Agder|ناروي اوست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aust-Agder|اوست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Bouvet Island|ناروي بووي ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bouvet Island|بووي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Buskerud|ناروي بوسڪرود]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Finnmark|ناروي فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Finnmark|فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hedmark|ناروي هيدمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hordaland|ناروي هورڊالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hordaland|هورڊالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Innlandet|ناروي انلينڊيت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Innlandet|انلينڊيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Jan Mayen|ناروي يان ماين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jan Mayen|يان ماين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Møre og Romsdal|ناروي موره او رومسدال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Møre og Romsdal|موره او رومسدال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nord-Trøndelag|ناروي نورد-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nordland|ناروي نوردلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nordland|نوردلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway North|اتر ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oppland|ناروي اوپلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oppland|اوپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo Central|ناروي اوسلو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo|ناروي اوسلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Østfold|ناروي اوستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Rogaland|ناروي روگالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rogaland|روگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sogn og Fjordane|ناروي سوگن او فيورداني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sogn og Fjordane|سوگن او فيورداني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sør-Trøndelag|ناروي سور-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway South|ڏکڻ ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Telemark|ناروي ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms og Finnmark|ناروي ٽرومس او فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms og Finnmark|ٽرومس او فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms|ناروي ٽرومس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms|ٽرومس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Trøndelag|ناروي ٽروندلاگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Trøndelag|ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vest-Agder|ناروي ويست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vest-Agder|ويست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold og Telemark|ناروي ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold og Telemark|ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold|ناروي ويستفولڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold|ويستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestland|ناروي ويستلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestland|ويستلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Viken|ناروي ويڪن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Viken|ويڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway|ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Novska Virovitica Orahovica|نووسڪا ويرووٽيڪا اوراهووٽسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/NRL|اين آر ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Occupied Yugoslavia|قبضي هيٺ يوگوسلاويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oceania|اوشينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Old Jerusalem|پراڻو يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oman|عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oran|اوران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oregon State University OR|اوريگن اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ottoman Empire1914|عثماني سلطنت 1914]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pacific Ocean|پئسفڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Balochistan|پاڪستان بلوچستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Balochistan Pakistan|بلوچستان پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Karachi|پاڪستان ڪراچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karachi|ڪراچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Lahore|پاڪستان لاهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Punjab|پاڪستان پنجاب]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Punjab Pakistan|پنجاب پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Sindh|پاڪستان سنڌ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sindh|سنڌ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan|پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palau|پلائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palawan|پالاوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestine Gaza|فلسطين غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestinian territories|فلسطيني علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Palestine|فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pamir|پامير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Bocas del Toro Province|پاناما بوڪاس ڊيل تورو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Chiriquí Province|پاناما چيريڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Coclé Province|پاناما ڪوڪلي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Colón Province|پاناما ڪولون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Emberá-Wounaan|پاناما ڪومارڪا ايمبيرا-وونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Guna Yala|پاناما ڪومارڪا گونا يالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Ngäbe-Buglé|پاناما ڪومارڪا نگابي-بوگلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Darién Province|پاناما دارين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Herrera Province|پاناما هيريرا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Los Santos Province|پاناما لوس سانتوس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Panamá Province|پاناما پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Veraguas Province|پاناما ويراگواس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama West Panamá Province|پاناما اولهه پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama|پاناما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Bougainville Island|پاپوا نيو گني بوگن ويل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea East New Britain|پاپوا نيو گني اوڀر نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Gulf Province|پاپوا نيو گني گلف صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae urban|پاپوا نيو گني لاي شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae|پاپوا نيو گني لاي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Britain and Ireland|پاپوا نيو گني نيو برٽن ۽ آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Ireland|پاپوا نيو گني نيو آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Sandaun Province|پاپوا نيو گني سانڊائون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea West New Britain|پاپوا نيو گني اولهه نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea|پاپوا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pará|پارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraguay|پيراگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraná|پارانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Patuakhali|پتوآکالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penang International Airport destinations|پينانگ بين الاقوامي هوائي اڏي جون منزلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penghu County|پينگهو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perlis|پرليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perm|پرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Persian Gulf|فارسي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Daniel Alcides Carrión Province|پيرو دانيئل السيدس ڪاريون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Lima|پيرو ليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Loreto|پيرو لوريٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Tacna|پيرو تاڪنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru|پيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philadelphia|فلاڊلفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Benguet|فلپائن بينگيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Metro Manila|فلپائن ميٽرو منيلا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Manila|ميٽرو منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Nueva Ecija|فلپائن نيووا ايسيجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 1st|فلپائن والينزويلا پهريون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 2nd|فلپائن والينزويلا ٻيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Visayas|فلپائن ويساياس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines|فلپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pichilemu|پيچيلمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pingtung County|پنگٽنگ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pirojpur|پيروجپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland 1939|پولينڊ 1939]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland Greater Poland Voivodeship|پولينڊ گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Greater Poland Voivodeship|گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Hel|پولينڊ ھيل]] :[[Module:Location map/data/Poland Krakow Central|پولينڊ ڪراڪوف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lesser Poland Voivodeship|پولينڊ ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lesser Poland Voivodeship|ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lodz central|پولينڊ ووچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Łódź Voivodeship|پولينڊ ووچ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Łódź Voivodeship|ووچ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lower Silesian Voivodeship|پولينڊ لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Silesian Voivodeship|لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin central|پولينڊ لبلن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin Voivodeship|پولينڊ لبلن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lublin Voivodeship|لبلن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lubusz Voivodeship|پولينڊ لبوش وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Masovian Voivodeship|پولينڊ ماسويئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Opole Voivodeship|پولينڊ اوپولي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Opole Voivodeship|اوپولي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podkarpackie Voivodeship|پولينڊ پوڊڪارپاتسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podlaskie Voivodeship|پولينڊ پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Podlaskie Voivodeship|پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Pomeranian Voivodeship|پولينڊ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Pomeranian Voivodeship|پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Silesian Voivodeship|پولينڊ سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Silesian Voivodeship|سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Świętokrzyskie Voivodeship|پولينڊ شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Świętokrzyskie Voivodeship|شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Szczecin|پولينڊ شچچين]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnów|پولينڊ تارنوو]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnowskie Góry County|پولينڊ تارنوفسڪي گوري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Poland Warmian-Masurian Voivodeship|پولينڊ وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Warmian-Masurian Voivodeship|وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Warsaw central|پولينڊ وارسا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland West Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/West Pomeranian Voivodeship|ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Wrocław|پولينڊ وروتسواف]] :[[Module:Location map/data/Poland|پولينڊ]] :[[Module:Location map/data/Portland State University OR|پورٽلينڊ اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Corvo|پرتگال ازورس ڪوروو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Faial|پرتگال ازورس فيائل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Flores|پرتگال ازورس فلورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Graciosa|پرتگال ازورس گراسيوزا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Pico|پرتگال ازورس پيڪو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Santa Maria|پرتگال ازورس سانتا ماريا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Jorge|پرتگال ازورس سائو جورج]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Miguel|پرتگال ازورس سائو ميگوئل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Terceira|پرتگال ازورس ترسيرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores|پرتگال ازورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Coimbra municipality|پرتگال ڪوئمبرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Lisbon|پرتگال لزبن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Madeira|پرتگال ماديرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Nature Park of Santa Maria|پرتگال سانتا ماريا جو فطري پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Portugal Norte|پرتگال نورتي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Porto Foz de Douro|پرتگال پورتو فوز ڊي دورو]] :[[Module:Location map/data/Portugal topographic|پرتگال جاگرافيائي]] :[[Module:Location map/data/Portugal|پرتگال]] :[[Module:Location map/data/Prince William area|پرنس وليم علائقو]] :[[Module:Location map/data/Principe|پرنسپي]] :[[Module:Location map/data/Pyongyang|پيونگ يانگ]] :[[Module:Location map/data/Pyrenees|پيرينيز]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Daayen|قطر الضعاين]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Khor|قطر الخور]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Shamal|قطر الشمال]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Wakrah Municipality|قطر الوڪرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Qatar Doha|قطر دوحا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Umm Salal|قطر ام صلال]] :[[Module:Location map/data/Qatar|قطر]] :[[Module:Location map/data/Quebec City|ڪيوبيڪ شهر]] :[[Module:Location map/data/Quebec South|ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[Module:Location map/data/Reed College Portland OR|ريڊ ڪاليج پورٽلينڊ، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh (de facto)|جمھوريه آرتساخ، بالفعل]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh|جمھوريه آرتساخ]] :[[Module:Location map/data/Republic of North Macedonia|جمھوريه اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Macedonia|مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/North Macedonia|اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Republic of Macedonia|جمھوريه مقدونيا]] :[[Module:Location map/data/Republic of the Congo|جمھوريه ڪانگو]] :[[Module:Location map/data/Republika Srpska|ريپبلڪا سرپسڪا]] :[[Module:Location map/data/Réunion|ري يونيئن]] :[[Module:Location map/data/Romania Alba|رومانيا البا]] :[[Module:Location map/data/Romania Arad|رومانيا اراد]] :[[Module:Location map/data/Romania Arges|رومانيا ارجش]] :[[Module:Location map/data/Romania Bihor|رومانيا بيهور]] :[[Module:Location map/data/Romania Bistrița-Năsăud|رومانيا بسٽريتسا-نسئود]] :[[Module:Location map/data/Romania Brăila|رومانيا برائلا]] :[[Module:Location map/data/Romania Brașov|رومانيا براشوو]] :[[Module:Location map/data/Romania Bucharest|رومانيا بخارسٽ]] :[[Module:Location map/data/Romania Buzău|رومانيا بوزائو]] :[[Module:Location map/data/Romania Caraș-Severin|رومانيا ڪاراش-سيورين]] :[[Module:Location map/data/Romania Cluj|رومانيا ڪلوج]] :[[Module:Location map/data/Romania Constanta|رومانيا ڪونسٽانٽسا]] :[[Module:Location map/data/Romania Covasna|رومانيا ڪواسنا]] :[[Module:Location map/data/Romania Galati|رومانيا گالاتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Giurgiu|رومانيا جورجيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Gorj|رومانيا گورج]] :[[Module:Location map/data/Romania Harghita|رومانيا هارگيتا]] :[[Module:Location map/data/Romania Hunedoara|رومانيا هونيڊوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Maramureș|رومانيا ماراموريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Mureș|رومانيا موريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Neamt|رومانيا نيامتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Olt|رومانيا اولت]] :[[Module:Location map/data/Romania Prahova|رومانيا پراهووا]] :[[Module:Location map/data/Romania Sălaj|رومانيا سلاژ]] :[[Module:Location map/data/Romania Satu Mare|رومانيا ساتو ماري]] :[[Module:Location map/data/Romania Sibiu|رومانيا سيبيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Teleorman|رومانيا ٽيلي اورمان]] :[[Module:Location map/data/Romania Timiș|رومانيا تيميش]] :[[Module:Location map/data/Romania Timișoara|رومانيا تيميشوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Tulcea|رومانيا تولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vâlcea|رومانيا ولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vaslui|رومانيا واسلوئي]] :[[Module:Location map/data/Romania Vrancea|رومانيا ورانچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania|رومانيا]] :[[Module:Location map/data/Roraima|رورائيما]] :[[Module:Location map/data/Russia Adygea|روس ادگيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Krai|روس التائي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Republic|روس التائي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Amur Oblast|روس امور اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast polar|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ قطبي]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Astrakhan Oblast|روس آستراخان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bashkortostan|روس باشڪورتوستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Belgorod Oblast|روس بيلگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bryansk Oblast|روس بريانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Buryatia|روس برياتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Central Federal District|روس مرڪزي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Chechnya|روس چيچنيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Chelyabinsk Oblast|روس چيليابينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chukotka Autonomous Okrug|روس چڪوتڪا خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chuvashia|روس چواشيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Dagestan|روس داغستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Far Eastern Federal District|روس ڏور اوڀر وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Ingushetia|روس انگوشيتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Irkutsk Oblast|روس ارڪوتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ivanovo Oblast|روس ايوانوفو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Jewish Autonomous Oblast|روس يھودي خودمختيار اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kabardino-Balkaria|روس ڪباردينو-بالڪاريا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaliningrad Oblast|روس ڪاليننگراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kalmykia|روس ڪلميڪيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaluga Oblast|روس ڪالوگا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kamchatka Krai|روس ڪمچاتڪا ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Karachay-Cherkessia|روس ڪاراچائي-چرڪيسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Karelia|روس ڪريليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kemerovo Oblast|روس ڪيميروو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Khabarovsk Krai|روس خاباروفسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Khakassia|روس خاڪسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Khanty-Mansi Autonomous Okrug|روس خانتي-مانسي خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kirov Oblast|روس ڪيروف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Komi Republic|روس ڪومي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Kostroma Oblast|روس ڪاستروما اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnodar Krai|روس ڪراسنوڊار ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnoyarsk Krai|روس ڪراسنو يارسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Kurgan Oblast|روس ڪرگان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kuril Islands|روس ڪوريل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kursk Oblast|روس ڪرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Leningrad Oblast|روس لينن گراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Lipetsk Oblast|روس ليپيتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Magadan Oblast|روس مگادان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Mari El|روس ماري ايل]] :[[Module:Location map/data/Russia Mordovia|روس موردوويا]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Central|روس ماسڪو مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Moscow|مرڪزي ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Oblast|روس ماسڪو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Ring Road|روس ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Moscow Ring Road|ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Russia Moscow MKAD|روس ماسڪو ايم ڪي اي ڊي]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow|روس ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Murmansk Oblast|روس مورمانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nenets Autonomous Okrug|روس نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Central|روس نژني نووگورود مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Nizhny Novgorod|مرڪزي نژني نووگورود]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Kanavino|روس نژني نووگورود ڪاناوينو]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Oblast|روس نژني نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia North Caucasian Federal District|روس اتر قفقازي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia North Ossetia-Alania|روس اتر اوسيشيا-الانيا]] :← [[Module:Location map/data/Russia North Ossetia–Alania|روس اتر اوسيشيا–الانيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Northwestern Federal District|روس اتر اولهه وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Novaya Zemlya|روس نووايا زمليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Novgorod Oblast|روس نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Novosibirsk Oblast|روس نوووسيبيرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Omsk Oblast|روس اومسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Orenburg Oblast|روس اورينبرگ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Oryol Oblast|روس اوريول اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Penza Oblast|روس پينزا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Perm Krai|روس پيرم ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Primorsky Krai|روس پريمورسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Pskov Oblast|روس پسڪوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Rostov Oblast|روس روستوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ryazan Oblast|روس ريازان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg central|روس سينٽ پيٽرزبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg Vasilyevsky Island|روس سينٽ پيٽرزبرگ واسيليئفسڪي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg|روس سينٽ پيٽرزبرگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakha Republic|روس ساخا جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin Oblast|روس سخالين اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin|روس سخالين]] :[[Module:Location map/data/Russia Samara Oblast|روس سمارا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saratov Oblast|روس ساراتوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Smolensk Oblast|روس سمولينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Southern Federal District|روس ڏاکڻو وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Stavropol Krai|روسيا اسٽاوروپول ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Sverdlovsk Oblast|روسيا سويردلوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tambov Oblast|روسيا تامبوف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tatarstan|روسيا تاتارستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Tomsk Oblast|روسيا تومسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tula Oblast|روسيا تُولا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tuva Republic|روسيا تُووا جمهوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Tver Oblast|روسيا ٽوَر اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tyumen Oblast|روسيا ٽيومين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Udmurtia|روسيا اُدمورتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Ulyanovsk Oblast|روسيا اُليانوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vladimir Oblast|روسيا ولاديمير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Volga Federal District|روسيا وولگا وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Volgograd Oblast|روسيا وولگوگراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vologda Oblast|روسيا وولوگدا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Voronezh Oblast|روسيا وورونيز اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Western|روسيا اولهه]] :[[Module:Location map/data/Russia Yamalo-Nenets Autonomous Okrug|روسيا يامالو-نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Yaroslavl Oblast|روسيا ياروسلاول اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Zabaykalsky Krai|روسيا زابائيڪالسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia|روسيا]] :[[Module:Location map/data/Rwanda|روانڊا]] :[[Module:Location map/data/Saba|سابا]] :[[Module:Location map/data/Saint Barthélemy|سينٽ بارٿيليمي]] :[[Module:Location map/data/Saint Kitts and Nevis|سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]] :[[Module:Location map/data/Saint Lucia|سينٽ لوشيا]] :[[Module:Location map/data/Saint Pierre and Miquelon|سينٽ پيئر ۽ ميڪيلون]] :[[Module:Location map/data/Saint Vincent and the Grenadines|سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]] :[[Module:Location map/data/Saint-Martin|سينٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Salton Trough|سالٽن ٽراف]] :[[Module:Location map/data/Samoa|ساموا]] :[[Module:Location map/data/Samtskhe-Javakheti|سامتسخي-جاواخيتي]] :[[Module:Location map/data/San Francisco Bay Area|سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/San Marino|سان مارينو]] :[[Module:Location map/data/Santa Clarita|سانتا ڪلاريتا]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome and Principe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :← [[Module:Location map/data/São Tomé and Príncipe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome|سائو ٽومي]] :[[Module:Location map/data/Saudi Arabia|سعودي عرب]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia Southwest|اسڪينڊينيوا ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia|اسڪينڊينيوا]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen Central|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeenshire|اسڪاٽلينڊ ايبرڊينشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Angus|اسڪاٽلينڊ اينگس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Argyll and Bute|اسڪاٽلينڊ آرگائل ۽ بيوٽ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Badenoch and Strathspey|اسڪاٽلينڊ بيڊينوخ ۽ اسٽرٿسپي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Caithness|اسڪاٽلينڊ ڪيٿنيس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Central Belt|اسڪاٽلينڊ مرڪزي پٽو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Clackmannanshire|اسڪاٽلينڊ ڪليڪمينن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dumfries and Galloway|اسڪاٽلينڊ ڊمفريز ۽ گيلوي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dundee|اسڪاٽلينڊ ڊنڊي]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Lothian|اسڪاٽلينڊ اوڀر لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh Central|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Elgin|اسڪاٽلينڊ ايلگن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Falkirk|اسڪاٽلينڊ فالڪرڪ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Fife|اسڪاٽلينڊ فائف]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow Central|اسڪاٽلينڊ گلاسگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow|اسڪاٽلينڊ گلاسگو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Highland|اسڪاٽلينڊ هائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverclyde|اسڪاٽلينڊ انورڪلائيڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverkeithing|اسڪاٽلينڊ انورڪيٿنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverness area|اسڪاٽلينڊ انورنس علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Scotland Inverness|اسڪاٽلينڊ انورنس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Isle of Skye|اسڪاٽلينڊ آئل آف اسڪائي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Lochaber|اسڪاٽلينڊ لوخابر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Midlothian|اسڪاٽلينڊ مڊلوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Moray|اسڪاٽلينڊ موري]] :[[Module:Location map/data/Scotland Nairn|اسڪاٽلينڊ نيرن]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اتر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ اتر لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North|اسڪاٽلينڊ اتر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Orkney|اسڪاٽلينڊ آرڪني]] :[[Module:Location map/data/Scotland Outer Hebrides|اسڪاٽلينڊ آئوٽر هيبرائيڊز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth and Kinross|اسڪاٽلينڊ پرتھ ۽ ڪنروس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth|اسڪاٽلينڊ پرتھ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Ross and Cromarty|اسڪاٽلينڊ راس ۽ ڪرومارٽي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Scottish Borders|اسڪاٽلينڊ اسڪاٽش بارڊرز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland Whalsay|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ وهالسي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Ayrshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southeast|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southwest|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scotland St Andrews|اسڪاٽلينڊ سينٽ اينڊريوز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Stirling|اسڪاٽلينڊ اسٽرلنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Sutherland|اسڪاٽلينڊ سدرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اولهه ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Lothian|اسڪاٽلينڊ اولهه لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Sea of Marmara|بحر مرمره]] :[[Module:Location map/data/Seattle landmarks|سيئٽل نشانيا]] :[[Module:Location map/data/Seattle WA Downtown|سيئٽل واشنگٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Seine-Maritime|سين-ماريتيم]] :[[Module:Location map/data/Senegal|سينيگال]] :[[Module:Location map/data/SEQ|SEQ]] :[[Module:Location map/data/Serbia and Montenegro|سربيا ۽ مونٽي نيگرو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Belgrade|سربيا بيلگريڊ]] :[[Module:Location map/data/Serbia Novi Sad|سربيا نووي ساد]] :[[Module:Location map/data/Serbia Territory of the Military Commander|سربيا فوجي ڪمانڊر جو علائقو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Vojvodina|سربيا وويووڊينا]] :[[Module:Location map/data/Serbia|سربيا]] :[[Module:Location map/data/Sevastopol|سيوستوپول]] :[[Module:Location map/data/Seychelles|سيشلز]] :[[Module:Location map/data/Shenandoah Valley|شينينڊوا وادي]] :[[Module:Location map/data/Shida Kartli|شيدا ڪارٽلي]] :[[Module:Location map/data/Sierra Leone|سيرا ليون]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail central area|سنگاپور ريل مرڪزي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail|سنگاپور ريل]] :[[Module:Location map/data/Singapore|سنگاپور]] :[[Module:Location map/data/Sint Maarten|سنٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Sky|آسمان]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trnava Region|سلوواڪيا ترناوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Žilina Region|سلوواڪيا ژيلينا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia|سلوواڪيا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia Pomurska|سلووينيا پومورسڪا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia|سلووينيا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Guadalcanal|سولومن ٻيٽ گواڊالڪينال]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Honiara|سولومن ٻيٽ هونيارا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands|سولومن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Somalia|صوماليا]] :[[Module:Location map/data/Somaliland|صومالي لينڊ]] :[[Module:Location map/data/Somogy Kaposvár|شوموگ ڪيپوشوار]] :[[Module:Location map/data/Sonoma County|سونومَا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Eastern Cape|ڏکڻ آفريڪا اوڀر ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Cape|اوڀر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Free State|ڏکڻ آفريڪا فري اسٽيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Greater Johannesburg|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Pretoria Metro|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ پريٽوريا ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal Greater Durban|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال وڏو ڊربن]] :← [[Module:Location map/data/Durban|ڊربن]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال]] :← [[Module:Location map/data/KwaZulu-Natal|ڪوازولو-نٽال]] :[[Module:Location map/data/South Africa Limpopo|ڏکڻ آفريڪا لمپوپو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Mpumalanga|ڏکڻ آفريڪا مپومالانگا]] :[[Module:Location map/data/South Africa North West|ڏکڻ آفريڪا اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/South Africa Northern Cape|ڏکڻ آفريڪا اتر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Pretoria|ڏکڻ آفريڪا پريٽوريا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Cape Town Central|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town Central|ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Greater Cape Town|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ وڏو ڪيپ ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town|ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Western Cape|اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa|ڏکڻ آفريڪا]] :[[Module:Location map/data/South America|ڏکڻ آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Asia|ڏکڻ ايشيا]] :[[Module:Location map/data/South Atlantic|ڏکڻ ائٽلانٽڪ]] :[[Module:Location map/data/South China Sea|ڏکڻ چين سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/South Korea Busan|ڏکڻ ڪوريا بوسان]] :[[Module:Location map/data/South Korea Seoul|ڏکڻ ڪوريا سيئول]] :[[Module:Location map/data/South Korea Ulsan|ڏکڻ ڪوريا السان]] :[[Module:Location map/data/South Korea|ڏکڻ ڪوريا]] :[[Module:Location map/data/South Norway|ڏکڻ ناروي]] :[[Module:Location map/data/South Orkney Islands|ڏکڻ آرڪني ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Ossetia|ڏکڻ اوسيشيا]] :[[Module:Location map/data/South Shetland Islands|ڏکڻ شيٽلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Sudan|ڏکڻ سوڊان]] :← [[Module:Location map/data/Southern Sudan|ڏاکڻو سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Southeast Asia|ڏکڻ اوڀر ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Northern Virginia|ڏاکڻي اتر ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Uruguay|ڏاکڻو يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/Southwest China|ڏکڻ اولهه چين]] :[[Module:Location map/data/Soviet Union|سوويت يونين]] :← [[Module:Location map/data/USSR|يو ايس ايس آر]] :[[Module:Location map/data/Spain Álava|اسپين آلاوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Andalusia|اسپين اندلس]] :[[Module:Location map/data/Spain Aragon|اسپين آراگون]] :[[Module:Location map/data/Spain Asturias|اسپين استورياس]] :[[Module:Location map/data/Spain Balearic Islands|اسپين باليئرڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona municipality|اسپين بارسلونا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona|اسپين بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Basque Country|اسپين باسڪ ملڪ]] :[[Module:Location map/data/Spain Cantabria|اسپين ڪينٽيبريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castile and León|اسپين ڪاستيل ۽ ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Castilla-La Mancha|اسپين ڪاستيا-لا مانچا]] :← [[Module:Location map/data/Spain Castile-La Mancha|اسپين ڪاستيل-لا مانچا]] :[[Module:Location map/data/Spain Catalonia|اسپين ڪتالونيا]] :← [[Module:Location map/data/Catalonia|ڪتالونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Community of Madrid|اسپين ميڊرڊ ڪميونٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Donostia|اسپين دونوستيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Extremadura|اسپين ايڪسٽريمادورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Formentera|اسپين فورمينتيرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Fuerteventura|اسپين فوئرتيونتورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Galicia|اسپين گليشيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Gran Canaria|اسپين گران ڪناريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Ibiza|اسپين ابيزا]] :[[Module:Location map/data/Spain La Palma|اسپين لا پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain La Rioja|اسپين لا ريوخا]] :[[Module:Location map/data/Spain Lanzarote|اسپين لانزاروتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid municipality|اسپين ميڊرڊ ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid|اسپين ميڊرڊ]] :[[Module:Location map/data/Spain Majorca|اسپين مايورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Menorca|اسپين مينورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Murcia|اسپين مرسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Navarre|اسپين ناوار]] :[[Module:Location map/data/Spain Palma|اسپين پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of A Coruña|اسپين صوبو آ ڪورونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Albacete|اسپين صوبو الباسيتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Alicante|اسپين صوبو اليڪانتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Almería|اسپين صوبو الميريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ávila|اسپين صوبو آويلا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Barcelona|اسپين صوبو بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Burgos|اسپين صوبو برگوس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Cádiz|اسپين صوبو ڪاديز]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Castellón|اسپين صوبو ڪاستيون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Córdoba|اسپين صوبو ڪوردوبا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Girona|اسپين صوبو جيرونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Granada|اسپين صوبو غرناطه]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Guadalajara|اسپين صوبو گوادالاخارا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Huelva|اسپين صوبو ويلوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Jaén|اسپين صوبو خائن]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Las Palmas|اسپين صوبو لاس پالماس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of León|اسپين صوبو ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lleida|اسپين صوبو لئيدا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lugo|اسپين صوبو لوگو]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Málaga|اسپين صوبو مالاگا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ourense|اسپين صوبو اورينسي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Palencia|اسپين صوبو پالينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Pontevedra|اسپين صوبو پونتيويدرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Salamanca|اسپين صوبو سالامانڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Santa Cruz de Tenerife|اسپين صوبو سانتا ڪروز دي ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Segovia|اسپين صوبو سيگوويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Seville|اسپين صوبو سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Soria|اسپين صوبو سوريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Tarragona|اسپين صوبو تارراگونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Valencia|اسپين صوبو والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Zamora|اسپين صوبو زامورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Seville|اسپين سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Tenerife|اسپين ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Valencian Community|اسپين والينسيائي ڪميونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Spain Valencia|اسپين والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain with Canary Islands|ڪينري ٻيٽن سميت اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spain|اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spanish Army Military Regions 1990|اسپيني فوجي علائقا 1990]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands relief|اسپرئٽلي ٻيٽ رليف]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands|اسپرئٽلي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Central|سري لنڪا بٽيڪالوا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Greater|سري لنڪا وڏو بٽيڪالوا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Chavakachcheri|سري لنڪا چاواڪچچيري]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Central|سري لنڪا ڪولمبو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo District|سري لنڪا ڪولمبو ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Greater|سري لنڪا وڏو ڪولمبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Municipality|سري لنڪا ڪولمبو ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Central|سري لنڪا جافنا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Greater|سري لنڪا وڏو جافنا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Central|سري لنڪا ڪلينوچچي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Greater|سري لنڪا وڏو ڪلينوچچي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Mannar|سري لنڪا منار]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Northern Province|سري لنڪا اتر صوبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Point Pedro|سري لنڪا پوائنٽ پيڊرو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Trincomalee Central|سري لنڪا ٽرنڪومالي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Central|سري لنڪا واوونيا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Greater|سري لنڪا وڏو واوونيا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka|سري لنڪا]] :[[Module:Location map/data/Stockport railways|اسٽاڪپورٽ ريلويز]] :[[Module:Location map/data/Strait of Juan de Fuca|خوان دي فوڪا سامونڊي لنگهه]] :[[Module:Location map/data/Subantarctic (Indian Ocean)|ذيلي ائنٽارڪٽڪ (هندي سمنڊ)]] :[[Module:Location map/data/Sudan (2005-2011)|سوڊان (2005-2011)]] :[[Module:Location map/data/Sudan Khartoum|سوڊان خرطوم]] :[[Module:Location map/data/Sudan|سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Suriname Paramaribo|سورينام پاراماريبو]] :← [[Module:Location map/data/Paramaribo|پاراماريبو]] :[[Module:Location map/data/Suriname|سورينام]] :[[Module:Location map/data/Svalbard|سوالبارڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gävleborg|سويڊن يووليبورگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Scania|سويڊن اسڪانيا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Skåne|سويڊن اسڪونه]] :[[Module:Location map/data/Sweden Södermanland|سويڊن سودرمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden South|سويڊن ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Southern|سويڊن ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm Municipality|سويڊن اسٽاڪهولم ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm|سويڊن اسٽاڪهولم]] :[[Module:Location map/data/Sweden Uppsala|سويڊن اپسالا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Värmland|سويڊن ورملاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västerbotten|سويڊن ويسٽربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västernorrland|سويڊن ويسٽرنورلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västmanland|سويڊن ويسٽمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västra Götaland|سويڊن ويسٽرا گوتالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden|سويڊن]] :[[Module:Location map/data/Swedish Air Defense Sectors 1989|سويڊني هوائي دفاعي شعبا 1989]] :[[Module:Location map/data/Swedish Military Areas 1989|سويڊني فوجي علائقا 1989]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern downtown|سوئٽزرلينڊ برن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern|سوئٽزرلينڊ برن]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Vaud|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف وو]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Zürich|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف زيورخ]] :[[Module:Location map/data/Switzerland|سوئٽزرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Syria Aleppo|شام حلب]] :[[Module:Location map/data/Syria Ancient City of Aleppo|شام حلب جو قديم شهر]] :[[Module:Location map/data/Syria and Lebanon|شام ۽ لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria Damascus|شام دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Golan|شام گولان]] :[[Module:Location map/data/Syria Old Damascus|شام پراڻو دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq-Lebanon|شام-عراق-لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq|شام-عراق]] :[[Module:Location map/data/Syria|شام]] :[[Module:Location map/data/Tahiti|تاهيتي]] :[[Module:Location map/data/Taichung|تائيچنگ]] :[[Module:Location map/data/Tainan|تائينان]] :[[Module:Location map/data/Taitung County|تائيتونگ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Taiwan Kaohsiung|تائيوان ڪائوشيونگ]] :[[Module:Location map/data/Taiwan|تائيوان]] :[[Module:Location map/data/Tajikistan|تاجڪستان]] :[[Module:Location map/data/Tanzania|تنزانيا]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv location|تل ابيب مقام]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv|تل ابيب]] :[[Module:Location map/data/Tenerife|ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok Metropolitan Region|ٿائيلينڊ بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Bangkok Metropolitan Region|بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bay of Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ جي کاري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chiang Mai Province|ٿائيلينڊ چيانگ مائي صوبو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chonburi|ٿائيلينڊ چونبوري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Isan TMD|ٿائيلينڊ ايسان TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Northern TMD|ٿائيلينڊ اتر TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand|ٿائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Tibetan Plateau|تبت جو پهاڙي ميدان]] :[[Module:Location map/data/Tierra del Fuego|تيئرا ديل فيوگو]] :[[Module:Location map/data/Tigray Region|تگرائي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Timor|تيمور]] :← [[Module:Location map/data/Indonesia Timor|انڊونيشيا تيمور]] :[[Module:Location map/data/Togo|ٽوگو]] :[[Module:Location map/data/Tokelau|ٽوڪيلائو]] :[[Module:Location map/data/Tokharistan|توخارستان]] :[[Module:Location map/data/Tonga|ٽونگا]] :[[Module:Location map/data/Trinidad and Tobago|ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو]] :[[Module:Location map/data/Tsavo national parks|تساوو قومي پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Greater Tunis|تيونس وڏو تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Tunis|تيونس تونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia|تيونس]] :[[Module:Location map/data/Turkey Aegean|ترڪي ايجين]] :[[Module:Location map/data/Turkey Ankara|ترڪي انقره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Istanbul|ترڪي استنبول]] :[[Module:Location map/data/Turkey Marmara|ترڪي مرمره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Şanlıurfa|ترڪي شانلي عرفه]] :[[Module:Location map/data/Turkey South Caria|ترڪي ڏکڻ ڪيريا]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southeast|ترڪي ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southwest|ترڪي ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Turkey|ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Turkmenistan|ترڪمانستان]] :[[Module:Location map/data/Tuvalu|توالو]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala central|يوگنڊا ڪمپالا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala|يوگنڊا ڪمپالا]] :[[Module:Location map/data/Uganda|يوگنڊا]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast close|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر ويجهو]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southwest|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/UK England|برطانيا انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/England|انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Greater London postal|برطانيا وڏو لنڊن پوسٽل]] :[[Module:Location map/data/UK Northern England|برطانيا اتر انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern England|اتر انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Northern Ireland|برطانيا اتر آئرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Ireland|اتر آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Scotland|برطانيا اسڪاٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Scotland|اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Wales Snowdonia|برطانيا ويلز سنوڊونيا]] :[[Module:Location map/data/UK Wales|برطانيا ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Ukraine (1991-2014)|يوڪرين (1991-2014)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Air Force commands|يوڪرين هوائي فوج جون ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast (country map)|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernihiv Oblast|يوڪرين چرنيهيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernivtsi Oblast|يوڪرين چرنووتسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipro|يوڪرين دنيپرو]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipropetrovsk Oblast|يوڪرين دنيپروپيٽروفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Donetsk Oblast|يوڪرين دونيتسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ground Forces operational commands|يوڪرين زميني فوج جون عملي ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ivano-Frankivsk Oblast|يوڪرين ايوانو-فرانڪيوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kharkiv Oblast|يوڪرين خارڪيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kherson Oblast|يوڪرين خيرسون اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Khmelnytskyi Oblast|يوڪرين خميلنيتسڪي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv|يوڪرين ڪِيئف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kirovohrad Oblast|يوڪرين ڪيرووهراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Luhansk Oblast|يوڪرين لوغانسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv Oblast|يوڪرين لويف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv|يوڪرين لويف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Mykolaiv Oblast|يوڪرين ميڪولائيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Odesa Oblast|يوڪرين اوديسا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Poltava Oblast|يوڪرين پولتاوا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Rivne Oblast|يوڪرين رِوني اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Sumy Oblast|يوڪرين سومي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ternopil Oblast|يوڪرين ترنوپِل اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Vinnytsia Oblast|يوڪرين وِنيتسيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Volyn Oblast|يوڪرين وولين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zakarpattia Oblast|يوڪرين زڪارپاتيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zaporizhzhia Oblast|يوڪرين زاپوريژيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast (country map)|يوڪرين ژيتومير اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast|يوڪرين ژيتومير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine|يوڪرين]] :[[Module:Location map/data/UNCAF and CFU|UNCAF ۽ CFU]] :[[Module:Location map/data/United Arab Emirates|گڏيل عرب امارات]] :← [[Module:Location map/data/UAE|يو اي اي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Alderney|برطانيا آلڊرني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Allerdale|برطانيا ايلرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Ireland|برطانيا ۽ آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Northern Germany|برطانيا ۽ اتر جرمني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Anguilla|برطانيا انگويلا]] :← [[Module:Location map/data/Anguilla|انگويلا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Arundel|برطانيا ارنڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ascension Island|برطانيا اسينشن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Ascension Island|اسينشن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedford|برطانيا بيڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire 1974-2009|برطانيا بيڊفورڊشائر 1974-2009]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire|برطانيا بيڊفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Bedfordshire|بيڊفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Berkshire|برطانيا برڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Berkshire|برڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bermuda|برطانيا برمودا]] :← [[Module:Location map/data/Bermuda|برمودا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Beverley Central|برطانيا بيورلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn central|برطانيا بليڪبرن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn with Darwen|برطانيا بليڪبرن وٿ ڊارون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn|برطانيا بليڪبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackpool|برطانيا بليڪپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Barrow-in-Furness|برطانيا برو آف بيرو-ان-فرنيس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Burnley|برطانيا برو آف برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Chorley|برطانيا برو آف چورلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Doncaster|برطانيا برو آف ڊانڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Fylde|برطانيا برو آف فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Hyndburn|برطانيا برو آف هائنڊبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Pendle|برطانيا برو آف پينڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Ribble Valley|برطانيا برو آف ربل وادي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Rossendale|برطانيا برو آف روسنڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of South Ribble|برطانيا برو آف ڏکڻ ربل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of West Lancashire|برطانيا برو آف اولهه لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Wyre|برطانيا برو آف وائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Boston Central|برطانيا بوسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brecon Beacons|برطانيا بريڪن بيڪنز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton and Hove|برطانيا برائيٽن ۽ هوو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton|برطانيا برائيٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol Central|برطانيا برسٽل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol|برطانيا برسٽل]] :← [[Module:Location map/data/Bristol|برسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom British Virgin Islands|برطانيا برطانوي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/British Virgin Islands|برطانوي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Buckinghamshire|برطانيا بڪنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Buckinghamshire|بڪنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley central|برطانيا برنلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley|برطانيا برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Calderdale|برطانيا ڪالڊرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge Central|برطانيا ڪيمبرج مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge|برطانيا ڪيمبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridgeshire|برطانيا ڪيمبرجشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cambridgeshire|ڪيمبرجشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Canterbury Central|برطانيا ڪينٽربري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Carlisle Central|برطانيا ڪارلائل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cayman Islands|برطانيا ڪيمن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Cayman Islands|ڪيمن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London East|برطانيا مرڪزي لنڊن اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London|برطانيا مرڪزي لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Central London|مرڪزي لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Channel Islands|برطانيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cheshire|برطانيا چيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cheshire|چيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chester Central|برطانيا چيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester Central|برطانيا چيچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester District|برطانيا چيچسٽر ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester|برطانيا چيچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Carlisle|برطانيا شهر ڪارلائل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Lancaster|برطانيا شهر لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Preston|برطانيا شهر پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Colchester Central|برطانيا ڪولچيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Copeland|برطانيا ڪوپ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall (mainland)|برطانيا ڪارنوال (مين لينڊ)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall southwest|برطانيا ڪارنوال ڏکڻ اولهه]] :← [[Module:Location map/data/Southwest Cornwall|ڏکڻ اولهه ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall|برطانيا ڪارنوال]] :← [[Module:Location map/data/Cornwall|ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Down|برطانيا ڪائونٽي ڊائون]] :← [[Module:Location map/data/County Down|ڪائونٽي ڊائون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Durham|برطانيا ڪائونٽي ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/County Durham|ڪائونٽي ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Coventry Central|برطانيا ڪوونٽري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Crawley|برطانيا ڪرالي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumberland|برطانيا ڪمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumbria|برطانيا ڪامبريا]] :← [[Module:Location map/data/Cumbria|ڪامبريا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dartmoor|برطانيا ڊارٽمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derby Central|برطانيا ڊربي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derbyshire|برطانيا ڊربيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Derbyshire|ڊربيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derry|برطانيا ڊيري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Devon|برطانيا ڊيون]] :← [[Module:Location map/data/Devon|ڊيون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Doncaster Central|برطانيا ڊانڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dorset|برطانيا ڊورسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Dorset|ڊورسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dover Central|برطانيا ڊوور مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dunwich|برطانيا ڊنوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Durham|برطانيا ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/Durham|ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East of England|برطانيا انگلينڊ جو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Riding of Yorkshire|برطانيا ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/East Riding of Yorkshire|ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Sussex|برطانيا اوڀر سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/East Sussex|اوڀر سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Eden|برطانيا ايڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Edinburgh|برطانيا ايڊنبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Edinburgh|ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Essex|برطانيا ايسڪس]] :← [[Module:Location map/data/Essex|ايسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter Central|برطانيا ايڪسيٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter|برطانيا ايڪسيٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exmoor|برطانيا ايڪسمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Falkland Islands|برطانيا فاڪلينڊ ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Falkland Islands|فاڪلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Fleetwood|برطانيا فليٽ ووڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Forest of Bowland|برطانيا ٻيلو آف بولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucester Central|برطانيا گلوسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucestershire|برطانيا گلوسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Gloucestershire|گلوسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grand Cayman|برطانيا گرينڊ ڪيمن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Great Yarmouth Central|برطانيا گريٽ يارمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Belfast|برطانيا وڏو بيلفاسٽ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Belfast|وڏو بيلفاسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Liverpool|برطانيا وڏو ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Greater London|وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/London|لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom London|برطانيا لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Manchester|برطانيا وڏو مانچسٽر]] :← [[Module:Location map/data/Greater Manchester|وڏو مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grimsby Central|برطانيا گرمزبي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guernsey|برطانيا گرنزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guildford Central|برطانيا گلڊفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hampshire|برطانيا هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hampshire|هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hereford Central|برطانيا هيرفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Herefordshire|برطانيا هيرفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Herefordshire|هيرفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hertfordshire|برطانيا هارٽفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hertfordshire|هارٽفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom High Peak|برطانيا هاءِ پيڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hoxne|برطانيا هاڪسن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Huntingdon|برطانيا هنٽنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich Central|برطانيا اِپس وچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich|برطانيا اِپس وچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isle of Wight|برطانيا آئل آف وائيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Isle of Wight|آئل آف وائيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isles of Scilly|برطانيا آئلز آف سِلي]] :← [[Module:Location map/data/Isles of Scilly|آئلز آف سِلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Jersey|برطانيا جرسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kent|برطانيا ڪينٽ]] :← [[Module:Location map/data/Kent|ڪينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom King's Lynn Central|برطانيا ڪنگز لن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kingston-upon-Hull Central|برطانيا ڪنگسٽن-اپان-هل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lake District|برطانيا ليڪ ڊسٽرڪٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancashire|برطانيا لنڪاشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lancashire|لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster Central|برطانيا لنڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster|برطانيا لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds 1866|برطانيا ليڊز 1866]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds Central|برطانيا ليڊز مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds|برطانيا ليڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester Central|برطانيا ليسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester|برطانيا ليسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicestershire|برطانيا ليسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Leicestershire|ليسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincoln Central|برطانيا لنڪن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincolnshire|برطانيا لنڪنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lincolnshire|لنڪنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool Central|برطانيا ليورپول مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool|برطانيا ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Albertopolis|برطانيا لنڊن البرٽوپولس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barking and Dagenham|برطانيا لنڊن بارڪنگ ۽ ڊيگنهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barnet|برطانيا لنڊن بارنيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bexley|برطانيا لنڊن بيڪسلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Brent|برطانيا لنڊن برينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bromley|برطانيا لنڊن بروملي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Camden|برطانيا لنڊن ڪيمڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London City of London|برطانيا لنڊن شهر لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Croydon|برطانيا لنڊن ڪروئڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ealing|برطانيا لنڊن ايلنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Enfield|برطانيا لنڊن اينفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Greenwich|برطانيا لنڊن گرينوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hackney|برطانيا لنڊن هيڪني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ham|برطانيا لنڊن هيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hammersmith and Fulham|برطانيا لنڊن هيمرسميٿ ۽ فلهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Haringey|برطانيا لنڊن هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Harrow|برطانيا لنڊن هيرو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Havering|برطانيا لنڊن هيورنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hillingdon|برطانيا لنڊن هلنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hounslow|برطانيا لنڊن هائونزلو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Islington|برطانيا لنڊن اِزلنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington and Chelsea|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن ۽ چيلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kingston upon Thames|برطانيا لنڊن ڪنگسٽن اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lambeth|برطانيا لنڊن ليمبٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lewisham|برطانيا لنڊن ليوشيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Merton|برطانيا لنڊن مرٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Newham|برطانيا لنڊن نيوهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Redbridge|برطانيا لنڊن ريڊبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Richmond upon Thames|برطانيا لنڊن رچمنڊ اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Southwark|برطانيا لنڊن سائوٿ وارڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Sutton|برطانيا لنڊن سٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Tower Hamlets|برطانيا لنڊن ٽاور هيملٽس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Waltham Forest|برطانيا لنڊن والٿم فاريسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Wandsworth|برطانيا لنڊن وانڊز ورٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Westminster|برطانيا لنڊن ويسٽ منسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lytham St Annes|برطانيا لٿم سينٽ اينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Manchester|برطانيا مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Merseyside|برطانيا مرسي سائيڊ]] :← [[Module:Location map/data/Merseyside|مرسي سائيڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Milton Keynes|برطانيا ملٽن ڪينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Montserrat|برطانيا مونٽسيرات]] :← [[Module:Location map/data/Montserrat|مونٽسيرات]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe Bay|برطانيا مورڪمبي کاري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe|برطانيا مورڪمبي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne Central|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norfolk|برطانيا نورفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Norfolk|نورفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom North Yorkshire|برطانيا اتر يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/North Yorkshire|اتر يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northampton Central|برطانيا نارٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northamptonshire|برطانيا نارٿيمپٽنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Northamptonshire|نارٿيمپٽنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northumberland|برطانيا نارٿمبرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northumberland|نارٿمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norwich Central|برطانيا نارچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Central|برطانيا ناٽنگهم مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Greater|برطانيا وڏو ناٽنگهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottinghamshire|برطانيا ناٽنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Nottinghamshire|ناٽنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford (central)|برطانيا آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :← [[Module:Location map/data/Oxford (central)|آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford Central|برطانيا آڪسفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford|برطانيا آڪسفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxfordshire|برطانيا آڪسفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Oxfordshire|آڪسفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Pitcairn Island|برطانيا پٽڪيرن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth Central|برطانيا پلمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth|برطانيا پلمٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston central|برطانيا پريسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston|برطانيا پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading Central|برطانيا ريڊنگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading|برطانيا ريڊنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Richmond|برطانيا رچمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rutland|برطانيا رٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rutland|رٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rye|برطانيا راءِ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha|برطانيا سينٽ هيلينا، اسينشن ۽ ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena|برطانيا سينٽ هيلينا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Salisbury Central|برطانيا سالسبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Scarborough Old Town|برطانيا اسڪاربره پراڻو شهر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sheffield|برطانيا شيفيلڊ]] :← [[Module:Location map/data/Sheffield|شيفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shrewsbury Central|برطانيا شروزبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shropshire|برطانيا شروپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Shropshire|شروپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Skelmersdale|برطانيا اسڪيلمرزڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Soho|برطانيا سوهو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Bath and North East|برطانيا سومرسيٽ باٿ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Levels|برطانيا سومرسيٽ ليولز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Mendip|برطانيا سومرسيٽ مينڊپ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset North|برطانيا سومرسيٽ اتر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Sedgemoor|برطانيا سومرسيٽ سيجمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset South|برطانيا سومرسيٽ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Taunton Deane|برطانيا سومرسيٽ ٽانٽن ڊين]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset West|برطانيا سومرسيٽ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset|برطانيا سومرسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Somerset|سومرسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Georgia|برطانيا ڏکڻ جارجيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Lakeland|برطانيا ڏکڻ ليڪ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Yorkshire|برطانيا ڏکڻ يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/South Yorkshire|ڏکڻ يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South|برطانيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton Central|برطانيا سائوٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton|برطانيا سائوٿيمپٽن]] :← [[Module:Location map/data/Southampton|سائوٿيمپٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport Central|برطانيا سائوٿپورٽ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport|برطانيا سائوٿپورٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Staffordshire|برطانيا اسٽافورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Staffordshire|اسٽافورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Stamford Central|برطانيا اسٽيمفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Suffolk|برطانيا سفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Suffolk|سفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sunderland|برطانيا سنڊرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Surrey|برطانيا سري]] :← [[Module:Location map/data/Surrey|سري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom The Fylde|برطانيا دي فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Thetford Central|برطانيا ٿيٽفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tristan da Cunha|برطانيا ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Turks and Caicos Islands|برطانيا ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Turks and Caicos Islands|ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tyne and Wear|برطانيا ٽائن ۽ ويئر]] :← [[Module:Location map/data/Tyne and Wear|ٽائن ۽ ويئر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwick Central|برطانيا واروڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwickshire|برطانيا واروڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Warwickshire|واروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Midlands|برطانيا اولهه مڊلينڊز]] :← [[Module:Location map/data/West Midlands|اولهه مڊلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Sussex|برطانيا اولهه سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/West Sussex|اولهه سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Yorkshire|برطانيا اولهه يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/West Yorkshire|اولهه يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Westmorland|برطانيا ويسٽمورلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wiltshire|برطانيا ولٽشائر]] :← [[Module:Location map/data/Wiltshire|ولٽشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchelsea|برطانيا ونچلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchester Central|برطانيا ونچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcester Central|برطانيا ووسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcestershire|برطانيا ووسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Worcestershire|ووسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom York Central|برطانيا يارڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Yorkshire Dales|برطانيا يارڪشائر ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom|برطانيا]] :← [[Module:Location map/data/UK|برطانيا]] :[[Module:Location map/data/United States Bakersfield|گڏيل رياستون بيڪرزفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Boston Metro|گڏيل رياستون بوسٽن ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/United States Boston|گڏيل رياستون بوسٽن]] :← [[Module:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Central|گڏيل رياستون شڪاگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Downtown|گڏيل رياستون شڪاگو ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Greater|گڏيل رياستون وڏو شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Loop|گڏيل رياستون شڪاگو لوپ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago metropolitan area|گڏيل رياستون شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Near North Side|گڏيل رياستون شڪاگو نئر نارٿ سائڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago|گڏيل رياستون شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Cleveland|گڏيل رياستون ڪليولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United States District of Columbia street|گڏيل رياستون ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا گهٽي]] :[[Module:Location map/data/United States Downtown Las Vegas|گڏيل رياستون ڊائون ٽائون لاس ويگاس]] :[[Module:Location map/data/United States Greater Spokane|گڏيل رياستون وڏو اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States Hawaii (island)|گڏيل رياستون هوائي (ٻيٽ)]] :[[Module:Location map/data/United States Jacksonville|گڏيل رياستون جيڪسن وِل]] :[[Module:Location map/data/United States Kauai|گڏيل رياستون ڪاوائي]] :[[Module:Location map/data/United States Lahaina|گڏيل رياستون لاهاينا]] :[[Module:Location map/data/United States Lake Highlands|گڏيل رياستون ليڪ هاءِلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United States Las Vegas Strip|گڏيل رياستون لاس ويگاس اسٽرپ]] :[[Module:Location map/data/United States Long Beach|گڏيل رياستون لانگ بيچ]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Central|گڏيل رياستون لاس اينجلس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Downtown|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Southern|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Western|گڏيل رياستون لاس اينجلس اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States Lower Manhattan|گڏيل رياستون لوئر مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Maui|گڏيل رياستون مائوئي]] :[[Module:Location map/data/United States Molokai-Lanai|گڏيل رياستون مولوڪائي-لانائي]] :[[Module:Location map/data/United States Monterey Peninsula|گڏيل رياستون مونٽيري پيننسولا]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans East|گڏيل رياستون نيو اورلينز اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans|گڏيل رياستون نيو اورلينز]] :[[Module:Location map/data/United States New York|گڏيل رياستون نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/United States Oahu|گڏيل رياستون اوآهو]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento Delta|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو ڊيلٽا]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northeastern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northwestern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Southern|گڏيل رياستون سين ڊياگو ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego|گڏيل رياستون سين ڊياگو]] :[[Module:Location map/data/United States San Fernando Valley|گڏيل رياستون سين فرننڊو وادي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bay Area|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bayview-Hunters Point|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي ويو-هنٽرز پوائنٽ]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Central|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco County|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو]] :[[Module:Location map/data/United States San Jose|گڏيل رياستون سان هوزي]] :[[Module:Location map/data/United States Seattle Downtown|گڏيل رياستون سيئٽل ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Spokane|گڏيل رياستون اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States St. Louis|گڏيل رياستون سينٽ لوئس]] :[[Module:Location map/data/United States Virginia Alexandria Historical District|گڏيل رياستون ورجينيا اليگزينڊريا تاريخي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. east|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Notre Dame|نوٽر ڊيم يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :[[Module:Location map/data/Uruguay Montevideo|يوراگوئي مونٽيوڊيو]] :[[Module:Location map/data/Uruguay|يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/US Virgin Islands Saint Croix|آمريڪي ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alabama|آمريڪا الاباما]] :← [[Module:Location map/data/Alabama|الاباما]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage downtown|آمريڪا الاسڪا اينڪرج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage|آمريڪا الاسڪا اينڪرج]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks Downtown|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Juneau|آمريڪا الاسڪا جونئو]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka Downtown|آمريڪا الاسڪا سٽڪا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka|آمريڪا الاسڪا سٽڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Unalaska Island|آمريڪا الاسڪا اُنالاسڪا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska|آمريڪا الاسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Alaska|الاسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa central|آمريڪا آمريڪي ساموا مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa central|آمريڪي ساموا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa|آمريڪا آمريڪي ساموا]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa|آمريڪي ساموا]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona inset|آمريڪا ايريزونا انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona Maricopa County|آمريڪا ايريزونا ماريڪوپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona|آمريڪا ايريزونا]] :← [[Module:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[Module:Location map/data/USA Arkansas|آمريڪا آرڪنساس]] :← [[Module:Location map/data/Arkansas|آرڪنساس]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta Downtown|آمريڪا ائٽلانٽا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta|آمريڪا ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :← [[Module:Location map/data/United States Baltimore|گڏيل رياستون بالٽيمور]] :[[Module:Location map/data/USA Briarcliff|آمريڪا برائركلف]] :[[Module:Location map/data/USA Bronx|آمريڪا برانڪس]] :[[Module:Location map/data/USA California Anaheim|آمريڪا ڪيليفورنيا ايناهائم]] :[[Module:Location map/data/USA California Bakersfield Downtown|آمريڪا ڪيليفورنيا بيڪرزفيلڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA California Carmel|آمريڪا ڪيليفورنيا ڪارمل]] :[[Module:Location map/data/USA California Channel Islands|آمريڪا ڪيليفورنيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA California Fresno|آمريڪا ڪيليفورنيا فريسنو]] :[[Module:Location map/data/USA California Mountain View|آمريڪا ڪيليفورنيا مائونٽن ويو]] :[[Module:Location map/data/USA California Napa County|آمريڪا ڪيليفورنيا ناپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Northern|آمريڪا ڪيليفورنيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA California Oakland|آمريڪا ڪيليفورنيا اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United States Oakland|گڏيل رياستون اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA California Berkeley|آمريڪا ڪيليفورنيا برڪلي]] :[[Module:Location map/data/USA California San Diego County|آمريڪا ڪيليفورنيا سين ڊياگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Sonoma County|آمريڪا ڪيليفورنيا سونوما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Southern|آمريڪا ڪيليفورنيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/USA California|آمريڪا ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :[[Module:Location map/data/USA Cape Cod|آمريڪا ڪيپ ڪاڊ]] :← [[Module:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Chesapeake Bay|آمريڪا چيسپيڪ بي]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado Colorado Springs|آمريڪا ڪولوراڊو ڪولوراڊو اسپرنگس]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado|آمريڪا ڪولوراڊو]] :← [[Module:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :[[Module:Location map/data/USA Connecticut|آمريڪا ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[Module:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware inset|آمريڪا ڊيلاويئر انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware|آمريڪا ڊيلاويئر]] :← [[Module:Location map/data/Delaware|ڊيلاويئر]] :[[Module:Location map/data/USA District of Columbia|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/District of Columbia|ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :[[Module:Location map/data/USA East|آمريڪا اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Manatee County|آمريڪا فلوريڊا مينيٽي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Seminole County|آمريڪا فلوريڊا سيمينول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Volusia County|آمريڪا فلوريڊا وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :[[Module:Location map/data/USA Florida|آمريڪا فلوريڊا]] :← [[Module:Location map/data/Florida|فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia Jackson County|آمريڪا جارجيا جيڪسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia UGA Main|آمريڪا جارجيا UGA مين]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia|آمريڪا جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[Module:Location map/data/USA Guam|آمريڪا گوام]] :← [[Module:Location map/data/Guam|گوام]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaii|آمريڪا هوائي]] :← [[Module:Location map/data/Hawaii|هوائي]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaiian Islands|آمريڪا هوائي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Holyoke|آمريڪا هوليوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Idaho|آمريڪا آئيڊاهو]] :← [[Module:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Champaign County|آمريڪا الينواءِ شيمپين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Edgar County|آمريڪا الينواءِ ايڊگر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Fulton County|آمريڪا الينواءِ فلٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois inset|آمريڪا الينواءِ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Iroquois County|آمريڪا الينواءِ اِروڪوا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Ogle County|آمريڪا الينواءِ اوگل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Peoria County|آمريڪا الينواءِ پيوريا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Tazewell County|آمريڪا الينواءِ ٽيزويل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Vermilion County|آمريڪا الينواءِ ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Woodford County|آمريڪا الينواءِ ووڊفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois|آمريڪا الينواءِ]] :← [[Module:Location map/data/Illinois|الينواءِ]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Adams County|آمريڪا انڊيانا ايڊمز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Bartholomew County|آمريڪا انڊيانا بارٿولوميو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Benton County|آمريڪا انڊيانا بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Blackford County|آمريڪا انڊيانا بليڪفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Boone County|آمريڪا انڊيانا بون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Brown County|آمريڪا انڊيانا برائون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Carroll County|آمريڪا انڊيانا ڪيرول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Cass County|آمريڪا انڊيانا ڪيس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clark County|آمريڪا انڊيانا ڪلارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clay County|آمريڪا انڊيانا ڪلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clinton County|آمريڪا انڊيانا ڪلنٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Crawford County|آمريڪا انڊيانا ڪرافورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Dearborn County|آمريڪا انڊيانا ڊيئربورن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Fountain County|آمريڪا انڊيانا فائونٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Harrison County|آمريڪا انڊيانا هيريسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Martin County|آمريڪا انڊيانا مارٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Montgomery County|آمريڪا انڊيانا مونٽگومري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Parke County|آمريڪا انڊيانا پارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Sullivan County|آمريڪا انڊيانا سليوان ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Tippecanoe County|آمريڪا انڊيانا ٽپيڪانو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vermillion County|آمريڪا انڊيانا ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vigo County|آمريڪا انڊيانا ويگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Warren County|آمريڪا انڊيانا وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Washington County|آمريڪا انڊيانا واشنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Wells County|آمريڪا انڊيانا ويلز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Whitley County|آمريڪا انڊيانا وائٽلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana|آمريڪا انڊيانا]] :← [[Module:Location map/data/Indiana|انڊيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis central|آمريڪا انڊياناپولس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis|آمريڪا انڊياناپولس]] :[[Module:Location map/data/USA Iowa|آمريڪا آئووا]] :← [[Module:Location map/data/Iowa|آئووا]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas Ellsworth County|آمريڪا ڪينساس ايلسورٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas|آمريڪا ڪينساس]] :← [[Module:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :[[Module:Location map/data/USA Kentucky|آمريڪا ڪينٽڪي]] :← [[Module:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :[[Module:Location map/data/USA Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles Metropolitan Area|گڏيل رياستون لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles|گڏيل رياستون لاس اينجلس]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge Downtown|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Lafayette|آمريڪا لوزيانا لافايٽ]] :← [[Module:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport Downtown|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport Downtown|شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport|شريوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana|آمريڪا لوزيانا]] :← [[Module:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Lower Manhattan extended|آمريڪا لوئر مينهيٽن وڌايل]] :[[Module:Location map/data/USA Maine|آمريڪا مين]] :← [[Module:Location map/data/Maine|مين]] :[[Module:Location map/data/USA Manhattan|آمريڪا مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Manhattan|مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/United States Manhattan|گڏيل رياستون مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland Broad Creek|آمريڪا ميريلينڊ براڊ ڪريڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland|آمريڪا ميريلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Massachusetts|آمريڪا ميساچوسٽس]] :← [[Module:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :[[Module:Location map/data/USA Metro Atlanta|آمريڪا ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Miami Central|آمريڪا ميامي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Miami|آمريڪا ميامي]] :← [[Module:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :← [[Module:Location map/data/United States Michigan Huron-Clinton Metroparks|گڏيل رياستون مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Wayne County|آمريڪا مشيگن وين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan|آمريڪا مشيگن]] :← [[Module:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest and Northeast|آمريڪا مڊويسٽ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest|آمريڪا مڊويسٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Minneapolis–Saint Paul|آمريڪا مينيئپولس–سينٽ پال]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota Duluth|آمريڪا مينيسوٽا ڊولوٿ]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota|آمريڪا مينيسوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Mississippi|آمريڪا مسيسپي]] :← [[Module:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :[[Module:Location map/data/USA Missouri|آمريڪا مسوري]] :← [[Module:Location map/data/Missouri|مسوري]] :[[Module:Location map/data/USA Montana|آمريڪا مونٽانا]] :← [[Module:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[Module:Location map/data/USA Napa|آمريڪا ناپا]] :[[Module:Location map/data/USA Nebraska|آمريڪا نبراسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Nevada|آمريڪا نيواڊا]] :← [[Module:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire Lakes Region|آمريڪا نيو هيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire|آمريڪا نيو هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic City|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic County|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Bergen County|آمريڪا نيو جرسي برگن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Burlington County|آمريڪا نيو جرسي برلنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Camden County|آمريڪا نيو جرسي ڪيمڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cape May County|آمريڪا نيو جرسي ڪيپ مي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cumberland County|آمريڪا نيو جرسي ڪمبرلينڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Essex County|آمريڪا نيو جرسي ايسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Gloucester County|آمريڪا نيو جرسي گلوسٽر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hudson County|آمريڪا نيو جرسي هڊسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hunterdon County|آمريڪا نيو جرسي هنٽرڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Mercer County|آمريڪا نيو جرسي مرسر ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Middlesex County|آمريڪا نيو جرسي مڊل سيڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County municipalities|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي ميونسپلٽيون]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Morris County|آمريڪا نيو جرسي مورس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey New Brunswick|آمريڪا نيو جرسي نيو برنزوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Ocean County|آمريڪا نيو جرسي اوشن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Passaic County|آمريڪا نيو جرسي پاسائڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Salem County|آمريڪا نيو جرسي سيلم ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Somerset County|آمريڪا نيو جرسي سومرسيٽ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Sussex County|آمريڪا نيو جرسي سسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Union County|آمريڪا نيو جرسي يونين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Warren County|آمريڪا نيو جرسي وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey|آمريڪا نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Mexico|آمريڪا نيو ميڪسيڪو]] :← [[Module:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack and Catskill Parks|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack Park|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York Adirondack Park|نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York City Subway|آمريڪا نيو يارڪ سٽي سب وي]] :[[Module:Location map/data/USA New York City|آمريڪا نيو يارڪ سٽي]] :← [[Module:Location map/data/New York City|نيو يارڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New York Fire Island|آمريڪا نيو يارڪ فائر ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York inset|آمريڪا نيو يارڪ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Long Island|آمريڪا نيو يارڪ لانگ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Staten Island|آمريڪا نيو يارڪ اسٽيٽن آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York|آمريڪا نيو يارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York|نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA North Carolina|آمريڪا اتر ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/North Carolina|اتر ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota Grand Forks|آمريڪا اتر ڊڪوٽا گرينڊ فورڪس]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota|آمريڪا اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/North Dakota|اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/USA Northeast|آمريڪا اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Northern Mariana Islands|آمريڪا اتر ماريانا ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Mariana Islands|اتر ماريانا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio Columbus|آمريڪا اوهايو ڪولمبس]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio|آمريڪا اوهايو]] :← [[Module:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[Module:Location map/data/USA Oklahoma|آمريڪا اوڪلاهوما]] :← [[Module:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Ashland|آمريڪا اوريگن ايشلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Astoria|آمريڪا اوريگن ايسٽوريا]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Bend|آمريڪا اوريگن بينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Corvallis|آمريڪا اوريگن ڪوروالس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Dayton|آمريڪا اوريگن ڊيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Eugene|آمريڪا اوريگن يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Forest Grove|آمريڪا اوريگن فاريسٽ گروو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Grants Pass|آمريڪا اوريگن گرانٽس پاس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Gresham|آمريڪا اوريگن گريشم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Hood River|آمريڪا اوريگن هوڊ درياهه]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Lake Oswego|آمريڪا اوريگن ليڪ اوسويگو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Medford|آمريڪا اوريگن ميڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Oregon City|آمريڪا اوريگن اوريگن سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Pendleton|آمريڪا اوريگن پينڊلٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland downtown|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland downtown|آمريڪا پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland|آمريڪا پورٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Salem|آمريڪا اوريگن سيلم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Spencer Butte and Eugene|آمريڪا اوريگن اسپينسر بيوٽ ۽ يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon The Dalles|آمريڪا اوريگن دي ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tigard|آمريڪا اوريگن ٽگارڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tualatin|آمريڪا اوريگن ٽوالاٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon|آمريڪا اوريگن]] :← [[Module:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia County|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill1|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل1]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill2|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل2]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill3|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل3]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill4|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل4]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania|آمريڪا پينسلوانيا]] :← [[Module:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh central|آمريڪا پٽسبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh neighborhoods|آمريڪا پٽسبرگ پاڙا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh|آمريڪا پٽسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :[[Module:Location map/data/USA Puerto Rico|آمريڪا پورٽو ريڪو]] :← [[Module:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island inset|آمريڪا روڊ آئلينڊ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island|آمريڪا روڊ آئلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA South Carolina|آمريڪا ڏکڻ ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/South Carolina|ڏکڻ ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA South Dakota|آمريڪا ڏکڻ ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/South Dakota|ڏکڻ ڊڪوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Southeast|آمريڪا ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee Nashville|آمريڪا ٽينيسي نيشويل]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee|آمريڪا ٽينيسي]] :← [[Module:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Cooper|آمريڪا ٽيڪساس ڪوپر]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Houston downtown|آمريڪا ٽيڪساس هوسٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Texas|آمريڪا ٽيڪساس]] :← [[Module:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[Module:Location map/data/USA Umnak Island|آمريڪا اُمناڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Utah|آمريڪا يوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Vermont|آمريڪا ورمونٽ]] :← [[Module:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :[[Module:Location map/data/USA VI Saint Croix|آمريڪا ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria region|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Bailey's Crossroads|آمريڪا ورجينيا بيليز ڪراس روڊز]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Clarke|آمريڪا ورجينيا ڪلارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Frederick|آمريڪا ورجينيا فريڊرڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Goshen Scout Reservation|آمريڪا ورجينيا گوشن اسڪائوٽ رزرويشن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Manassas|آمريڪا ورجينيا مناسس]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Northern|آمريڪا ورجينيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Richmond metropolitan area|آمريڪا ورجينيا رچمنڊ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Warren|آمريڪا ورجينيا وارن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia West Virginia border|آمريڪا ورجينيا اولهه ورجينيا سرحد]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia|آمريڪا ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Benton County|آمريڪا واشنگٽن بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Metropolitan Area|آمريڪا واشنگٽن ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Yakima County|آمريڪا واشنگٽن ياڪيما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C. central|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. central|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C. central|واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C.|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي.]] :[[Module:Location map/data/USA Washington|آمريڪا واشنگٽن]] :← [[Module:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Eastern Panhandle|آمريڪا اولهه ورجينيا اوڀر پين هينڊل]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|اولهه ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Romney|آمريڪا اولهه ورجينيا رومني]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia|آمريڪا اولهه ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/West Virginia|اولهه ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA West|آمريڪا اولهه]] :[[Module:Location map/data/USA Wisconsin|آمريڪا وسڪانسن]] :← [[Module:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :[[Module:Location map/data/USA Wyoming|آمريڪا وائيومنگ]] :← [[Module:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :[[Module:Location map/data/USA|آمريڪا]] :← [[Module:Location map/data/United States of America|آمريڪا جون گڏيل رياستون]] :← [[Module:Location map/data/United States|گڏيل رياستون]] :[[Module:Location map/data/USA2|آمريڪا2]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan Tashkent|ازبڪستان تاشقند]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan|ازبڪستان]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Island|وينڪوور ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Washington|وينڪوور واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/Vanuatu|وانواتو]] :[[Module:Location map/data/Vas Szombathely|واش سومباتهي]] :[[Module:Location map/data/Vatican City|ويٽيڪن سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vatican|ويٽيڪن]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Apure|وينزويلا اپوري]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Caracas|وينزويلا ڪاراڪاس]] :[[Module:Location map/data/Venezuela UCV Conjunto Central|وينزويلا UCV مرڪزي مجموعو]] :[[Module:Location map/data/Venezuela|وينزويلا]] :[[Module:Location map/data/Venus|زهره]] :[[Module:Location map/data/Veszprém Veszprém|ويسپريم ويسپريم]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Hanoi|ويتنام هانوئي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Ho Chi Minh City|ويتنام هو چي منھ سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Nang|ويتنام دا نانگ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Lat|ويتنام دا لات]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Phu Quoc|ويتنام فو ڪوڪ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam|ويتنام]] :[[Module:Location map/data/Vilnius District Municipality|ولنيئس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Visayas|وساياس]] :[[Module:Location map/data/Wales Anglesey|ويلز اينگلسي]] :[[Module:Location map/data/Wales Bangor|ويلز بينگور]] :[[Module:Location map/data/Wales Blaenau Gwent|ويلز بلائينائو گوينٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Brecon|ويلز بريڪن]] :[[Module:Location map/data/Wales Bridgend|ويلز برج اينڊ]] :[[Module:Location map/data/Wales Caerphilly|ويلز ڪيرفلي]] :[[Module:Location map/data/Wales Caldey Island|ويلز ڪالڊي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff Central|ويلز ڪارڊف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff|ويلز ڪارڊف]] :[[Module:Location map/data/Wales Carmarthenshire|ويلز ڪارمارٿنشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Ceredigion|ويلز ڪيريڊيگيون]] :[[Module:Location map/data/Wales Conwy|ويلز ڪونوي]] :[[Module:Location map/data/Wales Denbighshire|ويلز ڊينبيشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Flintshire|ويلز فلنٽشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Gwynedd|ويلز گوينيد]] :[[Module:Location map/data/Wales Haverfordwest|ويلز هيورفورڊ ويسٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Merthyr Tydfil|ويلز مرٿر ٽڊفل]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouth|ويلز مونمٿ]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouthshire|ويلز مونمٿشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Neath Port Talbot|ويلز نيٿ پورٽ ٽالبٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Newport|ويلز نيوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Pembrokeshire|ويلز پيمبروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Powys|ويلز پوويس]] :[[Module:Location map/data/Wales Rhondda Cynon Taf|ويلز روندا ڪينن ٽاف]] :[[Module:Location map/data/Wales Swansea|ويلز سوانزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Torfaen|ويلز ٽورفين]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan Barry|ويلز ويل آف گليمورگن بيري]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan|ويلز ويل آف گليمورگن]] :[[Module:Location map/data/Wales Wrexham|ويلز ريڪسهيم]] :[[Module:Location map/data/Wallis and Futuna|والس ۽ فوتونا]] :[[Module:Location map/data/Wallis|والس]] :[[Module:Location map/data/Wasatch Front|واسچ فرنٽ]] :[[Module:Location map/data/WayneCountyMI|وين ڪائونٽي مشيگن]] :[[Module:Location map/data/West Asia|اولهه ايشيا]] :[[Module:Location map/data/West Bank relief|اولهه ڪنارو رليف]] :[[Module:Location map/data/West Bank|اولهه ڪنارو]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/West Germany Northern 1989|اولهه جرمني اتر 1989]] :[[Module:Location map/data/West Midlands (region)|اولهه مڊلينڊز (علائقو)]] :[[Module:Location map/data/Western Europe World Heritage Sites|اولهه يورپ عالمي ورثي ماڳ]] :[[Module:Location map/data/Western Sahara|اولهه صحارا]] :[[Module:Location map/data/Western Turkey|اولهه ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :[[Module:Location map/data/Yemen Aden|يمن عدن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa Governorate|يمن صنعاء گورنريٽ]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa|يمن صنعاء]] :[[Module:Location map/data/Yemen|يمن]] :[[Module:Location map/data/Yorkshire and the Humber|يارڪشائر ۽ همبر]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1929-39)|يوگوسلاويا (1929-39)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1939-41)|يوگوسلاويا (1939-41)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia|يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Yunlin County|يونلن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Zambia|زامبيا]] :[[Module:Location map/data/Zimbabwe|زمبابوي]] {{refend}} rw9j041clt2ra0gwz16d7v3og41l26m 378832 378826 2026-05-18T11:57:19Z Intisar Ali 8681 378832 wikitext text/x-wiki [[File:template_location_map.svg|thumb|360px|5 جنوري 2014 تائين جا نقشن جي مقام وارا سانچا. ڏنل جاء جا نقشن وارا بھترين مقام ڳولڻ لاءِ ڏنل SVG فائل کي ويب برائوزر جي مدد سان کوليو ۽ تيرن وارا آپشن ۽ زوم فنڪشن استعمال ڪيو.]] ھن فھرست جي مقامن وارا سانچا 13مئي 2018 تائين جا آھن. ان فھرست ۾ {{#expr:2364+427}} ماڊيول شامل آهن. انھن نقشن ۾ کي فنڪشنل نہ سمجھو. پھريون نقشي واري صفحي ۾ وڃو ۽ ان جي لنڪ کي چڪاسيو. [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Recentchangeslinked&target=Template:Location_map/List Related changes list]. __TOC__{{-}} ==لوڪيشن نقشا== {{refbegin|27em}} ===آ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Africa|آفريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa Zambezi River|آفريڪا زيمبيزي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/America|آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/100x100|100x100]] :[[ماڊيول:Location map/data/2020 Nagorno-Karabakh conflict map|2020 ناگورنو-ڪاراباخ تڪرار نقشو]] ===ا=== :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia Gulripshi|ابخازيا گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia|ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean Sea|ايجيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean|ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/AFC|ايشين فٽبال ڪنفيڊريشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan Kabul|افغانستان ڪابل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afghanistan|افغانستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia equirectangular|افرو-يوريشيا ھمچورس ڏيکاء]] :[[ماڊيول:Location map/data/Afro-Eurasia|افرو-يوريشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Albania|البانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alberta municipal districts|البرٽا ميونسپل ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algeria|الجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Algiers|الجزائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Alps|الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amapá|اماپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amazon river watershed|ايمازون درياهه جو آبي طاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Andorra|اندورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Angola|انگولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctic Peninsula|انٽارڪٽڪ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antarctica|انٽارڪٽڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua and Barbuda|انٽيگوا ۽ باربوڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua Guatemala|انٽيگوا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Antigua|انٽيگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arab world|عرب دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Arctic|آرڪٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires City|ارجنٽائنا بيونس آئرس شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province|ارجنٽائنا بيونس آئرس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires|ارجنٽائنا بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chaco Province|ارجنٽائنا چاڪو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut Province|ارجنٽائنا چوبوت صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut|ارجنٽائنا چوبوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province|ارجنٽائنا ڪورڊوبا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires|ارجنٽائنا وڏو بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Jujuy Province|ارجنٽائنا خوخوئي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province|ارجنٽائنا لا پامپا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Misiones Province|ارجنٽائنا ميسيونيس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Neuquén Province|ارجنٽائنا نيوڪين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Río Negro Province|ارجنٽائنا ريو نيگرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Salta Province|ارجنٽائنا سالتا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina San Juan Province|ارجنٽائنا سان خوان صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Cruz|ارجنٽائنا سانتا ڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Fe Province|ارجنٽائنا سانتا في صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santiago del Estero Province|ارجنٽائنا سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Tierra del Fuego and Staten Island|ارجنٽائنا تيئرا ڊيل فوئيگو ۽ اسٽيٽن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina|ارجنٽائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Armenia|آرمينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba streets|اروبا گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba|اروبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia (equirectangular)|ايشيا (ھمچورس ڏيکاء)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Minor|ايشيا مائنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Southwest|ڏکڻ اولهه ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia|ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Atlantic Ocean|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Auckland|آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia and New Zealand|آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Australian Capital Territory|آسٽريليا آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australian Capital Territory|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Cocos (Keeling) Islands|آسٽريليا ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Greater Adelaide|آسٽريليا وڏو ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Heard and McDonald Islands|آسٽريليا هيئرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Hobart|آسٽريليا هوبرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Jervis Bay Territory|آسٽريليا جروِس بي ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales LGAs|آسٽريليا نيو سائوٿ ويلز مقامي حڪومتي علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New South Wales|نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Newcastle|آسٽريليا نيوڪاسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Norfolk Island|آسٽريليا نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Northern Territory|آسٽريليا ناردرن ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|ناردرن ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Perth|آسٽريليا پرٿ]] :[[Module:Location map/data/Australia OOL|آسٽريليا گولڊ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland|آسٽريليا ڪوئنزلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Queensland|ڪوئنزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia|آسٽريليا ڏکڻ آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Australia|ڏکڻ آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney|آسٽريليا سڊني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania|آسٽريليا تسمانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tasmania|تسمانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria|آسٽريليا وڪٽوريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia|آسٽريليا اولهه آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia|آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vienna|آسٽريا ويانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria|آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azad Kashmir|آزاد ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku|آذربائيجان باڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Ganja|آذربائيجان گنجه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan|آذربائيجان]] ===ب=== :[[ماڊيول:Location map/data/Bahamas|بھاماس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Balkans|بالڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic Sea|بالٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic states|بالٽڪ رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal|خليج بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] ===ڀ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan Thimphu|ڀوٽان ٿمفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan|ڀوٽان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Black Sea|ڪارو سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bosnia|بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bratislava|براتسلاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Brasília|برازيل برازيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Rio de Janeiro|برازيل ريو ڊي جينيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil São Paulo City|برازيل سائو پائولو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil|برازيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver Downtown|برٽش ڪولمبيا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver|برٽش ڪولمبيا وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles Oceans|برطانوي ٻيٽن جا سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles|برطانوي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] ===ڀ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan Thimphu|ڀوٽان ٿمفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan|ڀوٽان]] ===ڪ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Calabarzon|ڪالابارزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands North|ڪمبوڊيا اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands South|ڪمبوڊيا ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia|ڪمبوڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cameroon|ڪيمرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Camotes|ڪاموٽيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Acadia|ڪئناڊا البرٽا اڪيڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Athabasca|ڪئناڊا البرٽا اٿاباسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Barrhead|ڪئناڊا البرٽا بارهيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Beaver|ڪئناڊا البرٽا بيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Big Lakes|ڪئناڊا البرٽا بگ ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bighorn|ڪئناڊا البرٽا بگ هورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Birch Hills|ڪئناڊا البرٽا برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bonnyville|ڪئناڊا البرٽا بوني وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Brazeau|ڪئناڊا البرٽا برازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Camrose|ڪئناڊا البرٽا ڪيمروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cardston|ڪئناڊا البرٽا ڪارڊسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clear Hills|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clearwater|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر واٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Crowsnest Pass|ڪئناڊا البرٽا ڪروزنيسٽ پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cypress|ڪئناڊا البرٽا سائپرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Drumheller|ڪئناڊا البرٽا ڊرم هيلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Fairview|ڪئناڊا البرٽا فيئر ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Flagstaff|ڪئناڊا البرٽا فليگ اسٽاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Foothills|ڪئناڊا البرٽا فوٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Forty Mile|ڪئناڊا البرٽا فورٽي مائل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Grande Prairie|ڪئناڊا البرٽا گرانڊ پريري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Greenview|ڪئناڊا البرٽا گرين ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB ID 349|ڪئناڊا البرٽا آءِ ڊي 349]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kananaskis|ڪئناڊا البرٽا ڪناناسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kneehill|ڪئناڊا البرٽا نيهِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac La Biche|ڪئناڊا البرٽا لاڪ لا بيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac Ste Anne|ڪئناڊا البرٽا لاڪ سينٽ اين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lacombe|ڪئناڊا البرٽا لاڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lamont|ڪئناڊا البرٽا لامونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Leduc|ڪئناڊا البرٽا ليڊڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lesser Slave River|ڪئناڊا البرٽا ليزر سليو درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lethbridge|ڪئناڊا البرٽا ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mackenzie|ڪئناڊا البرٽا ميڪنزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Minburn|ڪئناڊا البرٽا منبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mountain View|ڪئناڊا البرٽا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Newell|ڪئناڊا البرٽا نيويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Lights|ڪئناڊا البرٽا ناردرن لائيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Sunrise|ڪئناڊا البرٽا ناردرن سن رائيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Opportunity|ڪئناڊا البرٽا آپرچونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Paintearth|ڪئناڊا البرٽا پينٽ ارٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Parkland|ڪئناڊا البرٽا پارڪ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Peace|ڪئناڊا البرٽا پيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Pincher Creek|ڪئناڊا البرٽا پنچر ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ponoka|ڪئناڊا البرٽا پونوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Provost|ڪئناڊا البرٽا پرووسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ranchland|ڪئناڊا البرٽا رينچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Red Deer|ڪئناڊا البرٽا ريڊ ڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Rocky View|ڪئناڊا البرٽا راڪي ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saddle Hills|ڪئناڊا البرٽا سيڊل هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saint Paul|ڪئناڊا البرٽا سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky Lake|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky River|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 2|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 2]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 3|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 3]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 4|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 4]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Spirit River|ڪئناڊا البرٽا اسپرٽ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Starland|ڪئناڊا البرٽا اسٽارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Stettler|ڪئناڊا البرٽا اسٽيٽلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Strathcona|ڪئناڊا البرٽا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Sturgeon|ڪئناڊا البرٽا اسٽرجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Taber|ڪئناڊا البرٽا ٽيبر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Thorhild|ڪئناڊا البرٽا ٿورهلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Two Hills|ڪئناڊا البرٽا ٽو هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vermilion River|ڪئناڊا البرٽا ورميلين درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vulcan|ڪئناڊا البرٽا ولڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wainwright|ڪئناڊا البرٽا وين رائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Warner|ڪئناڊا البرٽا وارنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Westlock|ڪئناڊا البرٽا ويسٽ لاڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wetaskiwin|ڪئناڊا البرٽا ويٽاسڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wheatland|ڪئناڊا البرٽا ويٽ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Willow Creek|ڪئناڊا البرٽا ولو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wood Buffalo|ڪئناڊا البرٽا ووڊ بفيلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Woodlands|ڪئناڊا البرٽا ووڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Yellowhead|ڪئناڊا البرٽا ييلو هيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Alberni-Clayoquot|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا البرني-ڪليوڪوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Bulkley-Nechako|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا بلڪلي-نيچاڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Capital|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيپيٽل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cariboo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيريبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Columbia-Shuswap|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪولمبيا-شوسواپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Comox Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوموڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cowichan Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪاوچن وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC East Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ايسٽ ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser-Fort George|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر-فورٽ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Greater Vancouver|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا گريٽر وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kitimat-Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيٽيمٽ-اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kootenay Boundary|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوٽيني بائونڊري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Mount Waddington|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا مائونٽ وڊنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Nanaimo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نانائيمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Northern Rockies|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ناردرن راڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Okanagan-Similkameen|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اوڪاناگن-سملڪامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Peace River|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا پيس درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC qathet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا قٿيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Squamish-Lillooet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسڪوامش-للوئيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Strathcona|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Sunshine Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سن شائن ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Thompson-Nicola|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ٿامپسن-نڪولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT North Slave|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز نارٿ سليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT Sahtu|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز ساهتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kitikmeot|ڪئناڊا نوناوُت ڪيٽڪميوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kivalliq|ڪئناڊا نوناوُت ڪِوالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Qikiqtaaluk|ڪئناڊا نوناوُت ڪيڪيڪتالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Brant|ڪئناڊا اونٽاريو برانٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Bruce|ڪئناڊا اونٽاريو بروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Chatham-Kent|ڪئناڊا اونٽاريو چيٿم-ڪينٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Durham|ڪئناڊا اونٽاريو ڊرهام]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Essex|ڪئناڊا اونٽاريو ايسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Greater Sudbury|ڪئناڊا اونٽاريو گريٽر سڊبري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Grey|ڪئناڊا اونٽاريو گري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Haliburton|ڪئناڊا اونٽاريو هاليبرٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Halton|ڪئناڊا اونٽاريو هالٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hamilton|ڪئناڊا اونٽاريو هيملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hastings|ڪئناڊا اونٽاريو هيسٽنگز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Huron|ڪئناڊا اونٽاريو هيورون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Kawartha Lakes|ڪئناڊا اونٽاريو ڪاوارٿا ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lambton|ڪئناڊا اونٽاريو ليمبٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lanark|ڪئناڊا اونٽاريو لانارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Leeds and Grenville|ڪئناڊا اونٽاريو ليڊز ۽ گرين وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Manitoulin|ڪئناڊا اونٽاريو مينيٽولن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Middlesex|ڪئناڊا اونٽاريو مڊل سيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Niagara|ڪئناڊا اونٽاريو نياگرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Northumberland|ڪئناڊا اونٽاريو نارٿمبرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Ottawa|ڪئناڊا اونٽاريو اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Parry Sound|ڪئناڊا اونٽاريو پيري سائونڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peel|ڪئناڊا اونٽاريو پيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Perth|ڪئناڊا اونٽاريو پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peterborough|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prescott and Russell|ڪئناڊا اونٽاريو پريسڪاٽ ۽ رسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prince Edward|ڪئناڊا اونٽاريو پرنس ايڊورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Renfrew|ڪئناڊا اونٽاريو رينفرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Simcoe|ڪئناڊا اونٽاريو سمڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Stormont Dundas and Glengarry|ڪئناڊا اونٽاريو اسٽورمونٽ ڊنڊاس ۽ گلينگيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Waterloo|ڪئناڊا اونٽاريو واٽرلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Wellington|ڪئناڊا اونٽاريو ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN QC Le Rocher-Percé|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لي روشي-پيرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Aberdeen|ڪئناڊا سسڪيچوان ايبرڊين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Antelope Park|ڪئناڊا سسڪيچوان اينٽيلوپ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Arlington|ڪئناڊا سسڪيچوان آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Auvergne|ڪئناڊا سسڪيچوان اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Beaver River|ڪئناڊا سسڪيچوان بيور درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Big Stick|ڪئناڊا سسڪيچوان بگ اسٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Biggar|ڪئناڊا سسڪيچوان بگر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Birch Hills|ڪئناڊا سسڪيچوان برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bjorkdale|ڪئناڊا سسڪيچوان بيورڪڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bone Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان بون ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Britannia|ڪئناڊا سسڪيچوان برٽانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Buckland|ڪئناڊا سسڪيچوان بڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Cambria|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيمبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Canaan|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Carmichael|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪارمائيڪل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Caron|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chaplin|ڪئناڊا سسڪيچوان چيپلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chesterfield|ڪئناڊا سسڪيچوان چيسٽر فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clayton|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clinworth|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪلنورٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coalfields|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪول فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Colonsay|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولونسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Corman Park|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪورمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coteau|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coulee|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Deer Forks|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊيئر فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Duck Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊڪ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Dundurn|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊنڊرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Edenwold|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڊن وولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enfield|ڪئناڊا سسڪيچوان اين فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enterprise|ڪئناڊا سسڪيچوان انٽرپرائز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Estevan|ڪئناڊا سسڪيچوان ايسٽيوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Excelsior|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڪسيلسيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fertile Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فرٽائل وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fox Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فاڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frenchman Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان فرينچمين بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frontier|ڪئناڊا سسڪيچوان فرنٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Garden River|ڪئناڊا سسڪيچوان گارڊن درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen Bain|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين بين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen McPherson|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين مڪفرسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Grassy Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان گراسي ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gravelbourg|ڪئناڊا سسڪيچوان گريولبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gull Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان گل ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happy Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happyland|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hart Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان هارٽ بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hazel Dell|ڪئناڊا سسڪيچوان هيزل ڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hillsborough|ڪئناڊا سسڪيچوان هلزبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hudson Bay|ڪئناڊا سسڪيچوان هڊسن بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Humboldt|ڪئناڊا سسڪيچوان همبولٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Kindersley|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنڊرسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK King George|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنگ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lac Pelletier|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪ پيليٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lacadena|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪاڊينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Alma|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آلما]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Johnston|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ جانسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake of the Rivers|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آف دي رورز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lawtonia|ڪئناڊا سسڪيچوان لاٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Livingston|ڪئناڊا سسڪيچوان لِونگسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lone Tree|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Loon Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Manitou Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان مينيٽو ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Mankota|ڪئناڊا سسڪيچوان منڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Bush|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل بش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Meota|ڪئناڊا سسڪيچوان ميوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milden|ڪئناڊا سسڪيچوان ملڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milton|ڪئناڊا سسڪيچوان ملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Miry Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان مائري ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Monet|ڪئناڊا سسڪيچوان مونيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Jaw|ڪئناڊا سسڪيچوان موس جا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Range|ڪئناڊا سسڪيچوان موس رينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morris|ڪئناڊا سسڪيچوان موريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morse|ڪئناڊا سسڪيچوان مورس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Newcombe|ڪئناڊا سسڪيچوان نيوڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Nipawin|ڪئناڊا سسڪيچوان نپاون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK North Battleford|ڪئناڊا سسڪيچوان نارٿ بيٽلفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Old Post|ڪئناڊا سسڪيچوان اولڊ پوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Orkney|ڪئناڊا سسڪيچوان آرڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Paddockwood|ڪئناڊا سسڪيچوان پيڊاڪ ووڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pense|ڪئناڊا سسڪيچوان پينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Piapot|ڪئناڊا سسڪيچوان پياپوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pinto Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان پنٽو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pittville|ڪئناڊا سسڪيچوان پٽ وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pleasant Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پليزنٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Poplar Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پوپلر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Porcupine|ڪئناڊا سسڪيچوان پورڪيوپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Preeceville|ڪئناڊا سسڪيچوان پريس وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Prince Albert|ڪئناڊا سسڪيچوان پرنس البرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Reno|ڪئناڊا سسڪيچوان رينو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Riverside|ڪئناڊا سسڪيچوان رِور سائيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rodgers|ڪئناڊا سسڪيچوان راجرز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rosemount|ڪئناڊا سسڪيچوان روز مائونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Saskatchewan Landing|ڪئناڊا سسڪيچوان سسڪيچوان لينڊنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Shamrock|ڪئناڊا سسڪيچوان شيمراڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sherwood|ڪئناڊا سسڪيچوان شيروڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Snipe Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان اسنائپ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Souris Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سورس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Andrews|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ اينڊريوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Louis|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Star City|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽار سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Stonehenge|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽون هينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Surprise Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سرپرائيز وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sutton|ڪئناڊا سسڪيچوان سٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Swift Current|ڪئناڊا سسڪيچوان سوئفٽ ڪرنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Turtle River|ڪئناڊا سسڪيچوان ٽرٽل درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Val Marie|ڪئناڊا سسڪيچوان ويل ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Victory|ڪئناڊا سسڪيچوان وڪٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Waverley|ڪئناڊا سسڪيچوان ويورلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wheatlands|ڪئناڊا سسڪيچوان ويٽ لينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Whiska Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وِسڪا ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK White Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان وائيٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Willow Bunch|ڪئناڊا سسڪيچوان ولو بنچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wilton|ڪئناڊا سسڪيچوان ولٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wise Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وائز ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wood River|ڪئناڊا سسڪيچوان ووڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta TM|ڪئناڊا البرٽا ٽي ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta|ڪئناڊا البرٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alberta|البرٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Baffin Island|ڪئناڊا بيفن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia geo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia geo|برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia|برٽش ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Calgary|ڪئناڊا ڪيلگري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Calgary|ڪيلگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Edmonton|ڪئناڊا ايڊمونٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Edmonton|ايڊمونٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Greater Montreal|ڪئناڊا گريٽر مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Kananaskis parks|ڪئناڊا ڪناناسڪس پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Lethbridge|ڪئناڊا ليٿ برج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lethbridge|ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Manitoba|ڪئناڊا مينيٽوبا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manitoba|مينيٽوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Montreal|ڪئناڊا مونٽريال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montreal|مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada New Brunswick|ڪئناڊا نيو برنزوڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Brunswick|نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland and Labrador|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ ۽ ليبراڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Newfoundland|نيوفائونڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Northwest Territories|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nova Scotia|ڪئناڊا نووا اسڪوٽيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nova Scotia|نووا اسڪوٽيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nunavut|ڪئناڊا نوناوُت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Peterborough North|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Quebec|ڪئناڊا اونٽاريو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario|ڪئناڊا اونٽاريو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ontario|اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ottawa|ڪئناڊا اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Prince Edward Island|ڪئناڊا پرنس ايڊورڊ ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada PEI|ڪئناڊا پي اي آءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/PEI|پي اي آءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec (conic)|ڪئناڊا ڪيوبيڪ (مخروطي)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Central|ڪئناڊا ڪيوبيڪ مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Central Quebec|ڪئناڊا مرڪزي ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec City|ڪئناڊا ڪيوبيڪ شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Côte-Nord Region|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڪوٽ-نورڊ علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte-Nord Region Quebec|ڪوٽ-نورڊ علائقو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Eastern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اوڀر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Eastern Quebec|ڪئناڊا اوڀر ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Lac-Saint-Jean|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لاڪ-سينٽ-جين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Lac-Saint-Jean Quebec|ڪئناڊا لاڪ-سينٽ-جين ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Southern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڏکڻ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Quebec|ڪئناڊا ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Western|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اولهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Western Quebec|ڪئناڊا اولهه ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec|ڪئناڊا ڪيوبيڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Quebec|ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Saskatchewan|ڪئناڊا سسڪيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saskatchewan|سسڪيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Ontario|ڪئناڊا ڏکڻ اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Toronto|ڪئناڊا ٽورنٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver City|ڪئناڊا وينڪوور شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver Downtown|ڪئناڊا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver|ڪئناڊا وينڪوور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vancouver|وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Western|ڪئناڊا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Winnipeg|ڪئناڊا ونيپيگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Yukon|ڪئناڊا يوڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada|ڪئناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaGeo|ڪئناڊا جيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaTerrain|ڪئناڊا ٽيرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canary Islands|ڪينري ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Spain Canary Islands|اسپين ڪينري ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Aargau|ڪينٽن - آرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Ausserrhoden|ڪينٽن - اپينزيل آئوسرهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Innerrhoden|ڪينٽن - اپينزيل انررهودن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Land|ڪينٽن - بازل-لينڊ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Landschaft|بازل-لينڊشافٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Stadt|بازل-شٽاٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Bern|برن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Fribourg|فريبورگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Geneva|جنيوا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Glarus|گلاروس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubunden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubünden|گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Grisons|گريزونز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Jura|جورا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Lucerne|لوسرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchatel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchâtel|نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Nidwalden|نڊوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Obwalden|اوبوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schaffhausen|شافهائوزن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schwyz|شويز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Solothurn|سولوٿرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of St. Gallen|سينٽ گالن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Thurgau|ٿرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Ticino|ٽچينو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Uri|اوري ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Valais|واليس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Vaud|وو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zug|زوگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zurich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zürich|زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cape Verde|ڪيپ ورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caribbean|ڪيريبين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Carpathian Mountains|ڪارپيٿين جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caspian Sea|ڪيسپيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caucasus mountains|قفقاز جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central African Republic|مرڪزي آفريقي جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central Caracas|مرڪزي ڪاراڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central West Germany 1989|مرڪزي اولهه جرمني 1989]] :[[ماڊيول:Location map/data/CFU|CFU]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chad|چاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Changhua County|چانگهوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Channel Islands|چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Charlottesville to Merrifield|شارلٽس وِل کان ميريفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chatham Islands|چيٿم ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi City|چيائي شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi County|چيائي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Antofagasta|چلي انتوفاگستا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Arica y Parinacota|چلي اريڪا ۽ پاريناڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Aysén|چلي آئيسين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Chiloé|چلي چيلوئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiloé|چيلوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Coquimbo Region|چلي ڪوڪيمبو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Easter Island|چلي ايسٽر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Los Lagos|چلي لوس لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Tarapacá|چلي تاراپاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile|چلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China (equirectangular)|چين (هڪجهڙي مستطيل پروجيڪشن)]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Anhui Fuyang|چين آنهوي فويانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Beijing municipality|چين بيجنگ ميونسپلٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Beijing|چين بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Chongqing|چين چونگ چنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chongqing|چونگ چنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Fujian|چين فوجيان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Fujian|فوجيان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Gansu|چين گانسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Gansu|گانسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong|چين گوانگ ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangdong|گوانگ ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong Foshan Shunde Ronggui|چين گوانگ ڊونگ فوشان شوندي رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi topography|چين گوانگسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi|چين گوانگسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangxi|گوانگسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guizhou|چين گوئيژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guizhou|گوئيژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hainan|چين هائينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hainan|هائينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei|چين هيبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hebei|هيبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang|چين هيبي شيجياژوانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Shijiazhuang|چين شيجياژوانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang urban|چين هيبي شيجياژوانگ شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Heilongjiang|چين هي لونگ جيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Heilongjiang|هي لونگ جيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Henan|چين هينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Henan|هينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hubei|چين هوبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hubei|هوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hunan|چين هونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hunan|هونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Inner Mongolia|چين اندروني منگوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Inner Mongolia|اندروني منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu Nanjing|چين جيانگسو نانجنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nanjing|نانجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu|چين جيانگسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jiangsu|جيانگسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jilin|چين جيلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jilin|جيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Liaoning|چين لياوننگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Liaoning|لياوننگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ningxia|چين ننگشيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ningxia|ننگشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Northern Plain|چين اتر ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Qinghai|چين چنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qinghai|چنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ronggui|چين رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong|چين شان ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shandong|شان ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong Qingdao|چين شان ڊونگ چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Qingdao|چين چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qingdao|چنگدائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanghai|چين شنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanghai|شنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanxi|چين شانشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanxi|شانشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shenzhen|چين شينزين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shenzhen|شينزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Sichuan|چين سيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sichuan|سيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tianjin|چين تيانجن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tianjin|تيانجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet topography|چين تبت جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet|چين تبت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tibet|تبت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Xinjiang|چين سنڪيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Xinjiang|سنڪيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Yunnan|چين يونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Yunnan|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhejiang|چين ژيجيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zhejiang|ژيجيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhengzhou|چين ژينگژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China|چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/City of London 1300|لنڊن شهر 1300]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cockatoo Island NSW|ڪاڪاٽو ٻيٽ نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cold War Germany|ٿڌي جنگ وارو جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Altiplano Cundiboyacense|ڪولمبيا آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Altiplano Cundiboyacense|آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Amazonas Department|ڪولمبيا امازوناس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Antioquia Department|ڪولمبيا انٽيوڪيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Arauca Department|ڪولمبيا ارائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Atlántico Department|ڪولمبيا ائٽلانٽيڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá OSM|ڪولمبيا بوگوٽا او ايس ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá savanna|ڪولمبيا بوگوٽا ساوانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bogotá savanna|بوگوٽا ساوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bolívar Department|ڪولمبيا بوليوار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Deparment physical|ڪولمبيا بوياڪا کاتو جسماني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Department|ڪولمبيا بوياڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caldas Department|ڪولمبيا ڪالداس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caquetá Department|ڪولمبيا ڪاڪيتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caribbean coastal islands|ڪولمبيا ڪيريبين سامونڊي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Casanare Department|ڪولمبيا ڪاساناري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cauca Department|ڪولمبيا ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cesar Department|ڪولمبيا سيزار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Chocó Department|ڪولمبيا چوڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Córdoba Department|ڪولمبيا ڪورڊوبا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cundinamarca Department|ڪولمبيا ڪنڊينامارڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Distrito Capital of Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا گاديءَ وارو ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guainía Department|ڪولمبيا گوائينيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guaviare Department|ڪولمبيا گواوياري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Huila Department|ڪولمبيا ويلا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de Providencia|ڪولمبيا اسلا ڊي پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de San Andrés|ڪولمبيا اسلا ڊي سان اندريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas de San Bernardo|ڪولمبيا اسلاس ڊي سان برناردو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas del Rosario|ڪولمبيا اسلاس ڊيل روساريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia La Guajira Department|ڪولمبيا لا گواخيرا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Magdalena Department|ڪولمبيا مگدالينا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Meta Department|ڪولمبيا ميتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Nariño Department|ڪولمبيا نارينيو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Norte de Santander Department|ڪولمبيا نارتي ڊي سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Putumayo Department|ڪولمبيا پوتومايو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Quindío Department|ڪولمبيا ڪنديو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Risaralda Department|ڪولمبيا رسارالدا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia San Andrés y Providencia|ڪولمبيا سان اندريس ۽ پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santa Marta|ڪولمبيا سانتا مارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santander Department|ڪولمبيا سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Sucre Department|ڪولمبيا سوڪري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Tolima Department|ڪولمبيا توليما کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Valle del Cauca Department|ڪولمبيا والي ڊيل ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vaupés Department|ڪولمبيا وائوپيس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vichada Department|ڪولمبيا ويچادا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia|ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros Grand Comore|ڪوموروس گرانڊ ڪومور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros|ڪوموروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CONCACAF|CONCACAF]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cook Islands|ڪڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Costa Rica|ڪوسٽا ريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crete|ڪريٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crimea|ڪريميئا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Banovina|ڪروشيا بانووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Baranja Drava|ڪروشيا بارانيا ڊراوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krapina-Zagorje County|ڪروشيا ڪرپينا-زاگوريه ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krk|ڪروشيا ڪرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek Županja Ilok|ڪروشيا اوسيئڪ زوپانيا ايلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek-Baranja County|ڪروشيا اوسيئڪ-بارانيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Pula Rijeka Sibenik|ڪروشيا پولا رئيڪا شيبينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Sibenik Drnis Knin|ڪروشيا شيبينيڪ ڊرنش ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Split-Dalmatia County|ڪروشيا اسپلٽ-ڊالماٽيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Vukovar-Srijem County|ڪروشيا ووڪوار-سرييم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Zadar Knin|ڪروشيا زادار ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia|ڪروشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Csongrád Szeged|چونگراد سيگيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cuba|ڪيوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Curaçao|ڪوراسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cyprus|قبرص]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Greater Prague|چيڪ جمهوريه گريٽر پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Moravian-Silesian Region|چيڪ جمهوريه موراوين-سليزين علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Central|چيڪ جمهوريه پراگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Charles Bridge|چيڪ جمهوريه پراگ چارلس برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague city centre|چيڪ جمهوريه پراگ شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Districts|چيڪ جمهوريه پراگ ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Prague Castle|چيڪ جمهوريه پراگ پراگ قلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague|چيڪ جمهوريه پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Vysočina|چيڪ جمهوريه ويسوچينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Zlin|چيڪ جمهوريه زلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic|چيڪ جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Czechia|چيڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czechoslovakia|چيڪوسلوواڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Delta Plan|ڊيلٽا پلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Democratic Republic of the Congo|ڪانگو جي جمهوري جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Aarhus|ڊينمارڪ آرهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aarhus|آرهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Bornholm|ڊينمارڪ بورن هولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Capital Region|ڊينمارڪ گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Central Denmark Region|ڊينمارڪ مرڪزي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Copenhagen|ڊينمارڪ ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Falster|ڊينمارڪ فالسٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Faroe Islands|ڊينمارڪ فيرو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Faroe Islands|فيرو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Funen|ڊينمارڪ فيونن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Greater Copenhagen|ڊينمارڪ گريٽر ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Hadsund|ڊينمارڪ هيڊسنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Helnæs|ڊينمارڪ هيلنيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Lolland|ڊينمارڪ لولنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Møn|ڊينمارڪ مون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark North Jutland Region|ڊينمارڪ اتر جٽلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region of Southern Denmark|ڊينمارڪ ڏاکڻي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Skive|ڊينمارڪ اسڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark|ڊينمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dera Ismail Khan|ڊيرا اسماعيل خان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dinaric Alps|ڊينارڪ الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Djibouti|جبوتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominica|ڊومينيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominican Republic|ڊومينيڪن جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donbas|ڊونباس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donetsk|ڊونيتسڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dorset Geology|ڊورسيٽ جيالاجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dubai|دبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Earth|ڌرتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/World|دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Asia CJK|اوڀر ايشيا سي جي ڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East China Sea|اوڀر چين سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Germany|اوڀر جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Midlands|اوڀر مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor Dili|اوڀر تيمور دلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dili|دلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Timor|اوڀر تيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/East Upper Mesopotamia|اوڀر مٿيون ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern China|اوڀر چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eastern Moravia|اوڀر موراويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Galápagos Islands|ايڪواڊور گالاپاگوس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Quito centre|ايڪواڊور ڪيوٽو مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador|ايڪواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Nile Delta|مصر نيل ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Sinai|مصر سينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt|مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/El Salvador|ايل سلواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Midlands|انگلينڊ مڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Project Emily|انگلينڊ پروجيڪٽ ايملي]] :[[ماڊيول:Location map/data/England South West RFU|انگلينڊ ڏکڻ اولهه آر ايف يو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England south|ڏکڻ انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Southampton area|انگلينڊ سائوٿمپٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/England Trent Valley|انگلينڊ ٽرينٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/English Channel|انگلش چينل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea Bioko|استوائي گني بيوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea mainland|استوائي گني مکيه زمين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea|استوائي گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eritrea|اريٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia and Latvia|ايسٽونيا ۽ لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia Tallinn|ايسٽونيا تالِن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia|ايسٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eswatini|ايسواتيني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Swaziland|سوازي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Afar Region|ايٿوپيا عفار علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Tigray Region|ايٿوپيا ٽگرائي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia|ايٿوپيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe Central|مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe without the extreme north|انتهائي اتر کان سواءِ يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe|يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Russia|يورپي روس]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Soviet Union|يورپي سوويت يونين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/European USSR|يورپي يو ايس ايس آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Union|يورپي يونين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Făgăraş Mountains|فگراش جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax Area|فيئر فيڪس علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax|فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/FATA|فاٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Federated States of Micronesia|مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fejér Székesfehérvár|فيجير سيڪيشفيهروار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fiji|فجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland Islands|فن لينڊ آلاند ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland|فن لينڊ آلاند]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Central Finland|فن لينڊ مرڪزي فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki (mainland)|فن لينڊ هيلسنڪي (مکيه زمين)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki|فن لينڊ هيلسنڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kanta-Häme|فن لينڊ ڪانتا-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kymenlaakso|فن لينڊ ڪيمنلاڪسُو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Lapland|فن لينڊ ليپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Ostrobothnia|فن لينڊ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Päijät-Häme|فن لينڊ پائيجات-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Pirkanmaa|فن لينڊ پيرڪانما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Karelia|فن لينڊ ڏکڻ ڪاريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Ostrobothnia|فن لينڊ ڏکڻ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Savo|فن لينڊ ڏکڻ ساوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Uusimaa|فن لينڊ اوسيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland|فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Florence|فلورينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Forest Park (St. Louis)|فارسٽ پارڪ (سينٽ لوئس)]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ain|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aisne|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Allier|فرانس اليي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alpes-de-Haute-Provence|فرانس آلپ-دي-اوت-پرووانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alsace|فرانس الزاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Angers|فرانس آنجيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aquitaine|فرانس اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes|فرانس اوورني-رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne|فرانس اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bordeaux|فرانس بورڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bourgogne-Franche-Comté|فرانس بورگون-فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Brest|فرانس بريست]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bretagne|فرانس بريتاني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/France Brittany|فرانس برٽني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Burgundy|فرانس برگنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Caen|فرانس ڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Calvados|فرانس ڪالوڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Centre|فرانس مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Champagne-Ardenne|فرانس شيمپين-آردين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente-Maritime|فرانس شارانت-ماريٽائم]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente|فرانس شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Concarneau|فرانس ڪونڪارنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Corsica|فرانس ڪورسيڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Corsica|ڪورسيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Côtes-d'Armor|فرانس ڪوٽس-دارمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Dordogne|فرانس دوردون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Finistère|فرانس فينستير]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Franche-Comté|فرانس فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Grand Est|فرانس گرانڊ ايسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Haute-Garonne|فرانس اوت-گارون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hautes-Alpes|فرانس اوت-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hauts-de-France|فرانس او-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Île-de-France|فرانس ايل-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ille-et-Vilaine|فرانس ايل-اي-ويلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Kerguelen|فرانس ڪرگوئيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Landes|فرانس لانڊس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Languedoc-Roussillon|فرانس لانگدوڪ-روسيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Le Havre|فرانس لو آوَر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lille|فرانس ليل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Limousin|فرانس ليموزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Loire-Atlantique|فرانس لوئر-ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorient|فرانس لوريان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorraine|فرانس لورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lower Normandy|فرانس هيٺين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Marseille|فرانس مارسيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Mayotte|فرانس مايوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Midi-Pyrénées|فرانس ميدي-پيريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Morbihan|فرانس موربيهان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nantes|فرانس نانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nice|فرانس نيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nord-Pas-de-Calais|فرانس نور-پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Normandy|فرانس نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nouvelle-Aquitaine|فرانس نوويل-اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Occitanie|فرانس اوڪيتاني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris 1st arrondissement|فرانس پيرس پهريون ارونڊيسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris and inner ring|فرانس پيرس ۽ اندروني رنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris|فرانس پيرس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Paris|پيرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pas-de-Calais|فرانس پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pays de la Loire|فرانس پئي دو لا لوئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Picardy|فرانس پڪارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Poitou-Charentes|فرانس پواتو-شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Provence-Alpes-Côte d'Azur|فرانس پرووانس-آلپس-ڪوٽ دازور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rennes|فرانس رين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rhône-Alpes|فرانس رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Roadstead of Brest|فرانس بريست روڊسٽيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Savoie|فرانس ساوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France South|ڏکڻ فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Strasbourg|فرانس اسٽراسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Toulouse|فرانس تولوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Upper Normandy|فرانس مٿين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vannes|فرانس وان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vaucluse|فرانس ووڪلوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vienne|فرانس ويين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France|فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Freiburg|فرائي برگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Guiana|فرينچ گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Polynesia|فرينچ پولينيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/FRG and West Berlin|ايف آر جي ۽ اولهه برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Germany|اولهه جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Futuna|فوتونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gabon|گيبون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gambia|گيمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gandhara|گنڌارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gard (Department) France|گارڊ (کاتو) فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/GDR|جي ڊي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Abkhazia|جارجيا ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Adjara|جارجيا ادجارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Guria|جارجيا گوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Imereti|جارجيا ايميريتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kakheti|جارجيا ڪاخيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kvemo Kartli|جارجيا ڪويمو ڪارتلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Mtskheta-Mtianeti|جارجيا مسخيتا-متيانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti|جارجيا راچا-ليچخومي ۽ ڪويمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Samegrelo-Zemo Svaneti|جارجيا ساميگريلو-زيمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Tbilisi|جارجيا تبليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia|جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (country)|جارجيا (ملڪ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/German Empire|جرمن سلطنت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany 1937|جرمني 1937]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Austria Switzerland|جرمني آسٽريا سوئٽزرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Baden-Württemberg|جرمني باڊن-ورٽمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baden-Württemberg|باڊن-ورٽمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bavaria|جرمني بويريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bavaria|بويريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin central|جرمني برلن مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin|جرمني برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Berlin|برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Brandenburg|جرمني برانڊنبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Brandenburg|برانڊنبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bremen|جرمني بريمن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bremen|بريمن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany coast|جرمني سامونڊي ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Frankfurt am Main|جرمني فرينڪفرٽ آم مائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Frankfurt am Main|فرينڪفرٽ آم مائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hamburg|جرمني هيمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hamburg|هيمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hesse|جرمني هيسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hesse|هيسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Karlsruhe|جرمني ڪارلسروهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karlsruhe|ڪارلسروهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Lower Saxony|جرمني هيٺيون سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Saxony|هيٺيون سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Mecklenburg-Vorpommern|جرمني ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mecklenburg-Vorpommern|ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Neckar|جرمني نيڪار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany North Rhine-Westphalia|جرمني نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Rhine-Westphalia|نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany NRW cut|جرمني اين آر ڊبليو ڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhenish Massif|جرمني رينش ميسف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhine|جرمني رائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhineland-Palatinate|جرمني رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhineland-Palatinate|رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saarland|جرمني سارلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saarland|سارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony-Anhalt|جرمني سيڪسني-انهالٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony-Anhalt|سيڪسني-انهالٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony|جرمني سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony|سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Schleswig-Holstein|جرمني شليسوگ-هولسٽائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Schleswig-Holstein|شليسوگ-هولسٽائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Thuringia|جرمني ٿورنگيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Thuringia|ٿورنگيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Weser|جرمني ويزر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany|جرمني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Deutschland|ڊائچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana Ashanti|گهانا اشانتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ashanti|اشانتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana|گهانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gibraltar|جبرالٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gilgit Baltistan|گلگت بلتستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Arlington|جي ايم يو آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Fairfax|جي ايم يو فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Golan Heights|گولان پهاڙيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gran Canaria|گران ڪناريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grand Lyon|گرانڊ ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Great Lakes|وڏيون ڍنڍون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Europe|وڏو يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Mexico City|گريٽر ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Athens central|يونان اٿينز مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Corfu|يونان ڪورفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Edessas|يونان ديموس ايديساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Skydras|يونان ديموس اسڪيدراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Aegean|يونان اتر ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Athens|يونان اتر اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Patras|يونان پاتراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Peloponnese|يونان پيلوپونيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Piraeus|يونان پيرائيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece South Aegean|يونان ڏکڻ ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Southern|ڏکڻ يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki central|يونان ٿيسالونيڪي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki|يونان ٿيسالونيڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Valley of Spercheios|يونان اسپيرخيئوس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece West Athens|يونان اولهه اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Disko Bay|گرين لينڊ ڊسڪو بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Nuuk|گرين لينڊ نوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern Tip|گرين لينڊ ڏاکڻي ڇيڙو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern|ڏکڻ گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Thule|گرين لينڊ ٿولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Upernavik Archipelago|گرين لينڊ اوپرناوڪ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland|گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grenada|گريناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guadeloupe|گواڊيلوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Alta Verapaz|گوئٽي مالا آلتا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Baja Verapaz|گوئٽي مالا باخا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chimaltenango|گوئٽي مالا چيمالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chiquimula|گوئٽي مالا چيڪيمولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Escuintla|گوئٽي مالا اسكوينتلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala Department|گوئٽي مالا گوئٽي مالا کاتو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala|گوئٽي مالا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Huehuetenango|گوئٽي مالا هوئهوئتينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Izabal|گوئٽي مالا ازابال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Jutiapa|گوئٽي مالا جوتياپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Petén|گوئٽي مالا پيٽين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Petén|گوئٽي مالا ايل پيٽين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quetzaltenango|گوئٽي مالا ڪويتزالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quiché|گوئٽي مالا ڪيچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Quiché|گوئٽي مالا ايل ڪيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Retalhuleu|گوئٽي مالا ريتالهو ليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepéquez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepequez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala San Marcos|گوئٽي مالا سان مارڪوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Santa Rosa|گوئٽي مالا سانتا روزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sololá|گوئٽي مالا سولولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala|گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea Conakry|گني ڪوناڪري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea-Bissau|گني بسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea|گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulf of Mexico|نار ميڪسيڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulripshi|گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guyana|گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haarlem including RK Bavo|هارليم، آر ڪي باوو سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haiti|هيٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harford|هارفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harrisonburg to Frederick|هيري سنبرگ کان فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Heves Gyöngyös|هيويش گيونگيوش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hillsboro Beaverton OR|هلزبورو بيورٽن، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hindu-Kush|هندو ڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hokuhoku Line|هوڪوهوڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Honduras|هونڊوراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong Island|هانگ ڪانگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong MTR|هانگ ڪانگ ايم ٽي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong urban core|هانگ ڪانگ شهري مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong|هانگ ڪانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Hermann Park|هيوسٽن هرمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Medical Center|هيوسٽن ميڊيڪل سينٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Memorial Park|هيوسٽن ميموريل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Museum District|هيوسٽن ميوزيم ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu City|سنچو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu County|سنچو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hualien County|هواليئن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Bács-Kiskun|هنگري باچ-ڪشڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Baranya|هنگري بارانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Békés|هنگري بيڪيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Borsod-Abaúj-Zemplén|هنگري بورشود-ابائوئي-زيمپلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Budapest|هنگري بڊاپسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Budapest|بڊاپسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Csongrád|هنگري چونگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Fejér|هنگري فيجير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Győr-Moson-Sopron|هنگري گيور-موشون-شوپرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Hajdú-Bihar|هنگري هائدو-بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Heves|هنگري هيويش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Jász-Nagykun-Szolnok|هنگري ياس-ناگيڪون-سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Komárom-Esztergom|هنگري ڪوماروم-ايسٽرگوم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Nógrád|هنگري نوگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Pest|هنگري پيشت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Somogy|هنگري شوموگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Szabolcs-Szatmár-Bereg|هنگري سابولچ-ساتمار-بيرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Tolna|هنگري ٽولنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Vas|هنگري واش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Veszprém|هنگري ويسپريم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Zala|هنگري زالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary|هنگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iberia|آئيبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iceland|آئس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ilam Iran|ايلام، ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Agra Administrative|ڀارت آگرا انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ahmedabad|ڀارت احمد آباد]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andaman and Nicobar Islands|ڀارت انڊمان ۽ نڪوبار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andhra Pradesh|ڀارت آنڌرا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Arunachal Pradesh|ڀارت اروناچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Assam|ڀارت آسام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bengaluru|ڀارت بينگلورو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Bangalore|ڀارت بنگلور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bhopal|ڀارت ڀوپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bihar|ڀارت بهار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bihar|بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chandigarh|ڀارت چندي ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chennai|ڀارت چنئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chhattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Chattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Dadra and Nagar Haveli|ڀارت دادرا ۽ نگر حويلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi central|ڀارت دهلي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi|ڀارت دهلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India New Delhi|ڀارت نئين دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Goa|ڀارت گوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Greater Jaipur|ڀارت گريٽر جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Gujarat|ڀارت گجرات]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Haryana|ڀارت هريانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Himachal Pradesh|ڀارت هماچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jaipur|ڀارت جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jammu and Kashmir|ڀارت ڄمون ۽ ڪشمير]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jammu and Kashmir|ڄمون ۽ ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jharkhand|ڀارت جهارکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Karnataka|ڀارت ڪرناٽڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karnataka|ڪرناٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kerala|ڀارت ڪيرالا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kerala|ڪيرالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kochi|ڀارت ڪوچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kolkata|ڀارت ڪولڪتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kollam|ڀارت ڪولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ladakh|ڀارت لداخ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ladakh|لداخ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Lakshadweep|ڀارت لڪشديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Madhya Pradesh|ڀارت مڌيا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Maharashtra|ڀارت مهاراشٽر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maharashtra|مهاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Manipur|ڀارت مني پور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Meghalaya|ڀارت ميگھاليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mizoram|ڀارت ميزورام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mumbai|ڀارت ممبئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mumbai|ممبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Nagaland|ڀارت ناگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Odisha|ڀارت اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Orissa|ڀارت اوڙيسا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Odisha|اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Orissa|اوڙيسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Patna|ڀارت پٽنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Puducherry|ڀارت پڊوچيري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Pondicherry|ڀارت پانڊيچيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Punjab|ڀارت پنجاب]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Rajasthan|ڀارت راجستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rajasthan|راجستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Sikkim|ڀارت سکم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tamil Nadu|ڀارت تامل ناڊو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamil Nadu|تامل ناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Telangana|ڀارت تلنگانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tiruchirapalli|ڀارت تروچيراپلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tripura|ڀارت تريپورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh Varanasi|ڀارت اتر پرديش وارانسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh|ڀارت اتر پرديش]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttar Pradesh|اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttarakhand|ڀارت اترکنڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttarakhand|اترکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India West Bengal|ڀارت اولهه بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India|ڀارت]] :[[ماڊيول:Location map/data/India2|ڀارت2]] :[[ماڊيول:Location map/data/India3|ڀارت3]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indian Ocean|هندي سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Aceh|انڊونيشيا آچيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bacan|انڊونيشيا باچان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Badung Regency|انڊونيشيا بادونگ ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bali|انڊونيشيا بالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Balikpapan|انڊونيشيا بالڪ پاپن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bandung|انڊونيشيا بانڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banggai|انڊونيشيا بانگائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung Islands|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banten|انڊونيشيا بانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banyuwangi Regency|انڊونيشيا بانيووانگي ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bekasi|انڊونيشيا بيڪاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bengkulu|انڊونيشيا بينگڪولو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bintan|انڊونيشيا بنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bird's Head Peninsula|انڊونيشيا برڊز هيڊ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bogor Regency|انڊونيشيا بوگور ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bojonegoro Regency|انڊونيشيا بوجونيگورو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Java|انڊونيشيا مرڪزي جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Kalimantan|انڊونيشيا مرڪزي ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Papua|انڊونيشيا مرڪزي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Sulawesi|انڊونيشيا مرڪزي سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Denpasar|انڊونيشيا دينپاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Depok|انڊونيشيا ديپوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Barito Regency|انڊونيشيا اوڀر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Java|انڊونيشيا اوڀر جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kalimantan|انڊونيشيا اوڀر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اوڀر ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Nusa Tenggara|انڊونيشيا اوڀر نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Flores|انڊونيشيا فلوريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gorontalo|انڊونيشيا گورونتالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gunung Mas Regency|انڊونيشيا گونونگ ماس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Halmahera|انڊونيشيا هلماهيرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Highland Papua|انڊونيشيا پهاڙي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jabodetabek|انڊونيشيا جابوديتابيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jambi|انڊونيشيا جامبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Java|انڊونيشيا جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kalimantan|انڊونيشيا ڪليمنتان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Borneo|انڊونيشيا بورنيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southern Borneo|انڊونيشيا ڏکڻ بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kapuas Regency|انڊونيشيا ڪاپواس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Karanganyar Regency|انڊونيشيا ڪرنگانيار ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Katingan Regency|انڊونيشيا ڪاتينگان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kebumen Regency|انڊونيشيا ڪيبومن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kulon Progo Regency|انڊونيشيا ڪولون پروگو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lamandau Regency|انڊونيشيا لاماندائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lampung|انڊونيشيا لامپونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lesser Sunda Islands|انڊونيشيا ننڍا سندا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Nusa Tenggara Islands|انڊونيشيا نوسا تينگارا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lombok|انڊونيشيا لومبوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Majalengka Regency|انڊونيشيا مجالينگڪا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Makassar|انڊونيشيا مڪاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ۽ اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku Islands and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ٻيٽ ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku|انڊونيشيا مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Manado|انڊونيشيا مناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Medan|انڊونيشيا ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Murung Raya Regency|انڊونيشيا مورونگ رايا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Barito Regency|انڊونيشيا اتر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Kalimantan|انڊونيشيا اتر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Maluku|انڊونيشيا اتر مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sulawesi|انڊونيشيا اتر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sumatra|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palangka Raya|انڊونيشيا پالانگڪا رايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palembang|انڊونيشيا پالمبانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Papua|انڊونيشيا پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Poso|انڊونيشيا پوسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia provinces|انڊونيشيا صوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Pulang Pisau Regency|انڊونيشيا پولانگ پيسائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Purworejo Regency|انڊونيشيا پوروريجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Raja Ampat|انڊونيشيا راجا امپات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau Islands|انڊونيشيا رياو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau|انڊونيشيا رياو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Samarinda|انڊونيشيا سمارندا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands Regency|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Semarang|انڊونيشيا سيمارانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seram|انڊونيشيا سيرام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seruyan Regency|انڊونيشيا سيرويان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sidoarjo Regency|انڊونيشيا سيدوارجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Barito Regency|انڊونيشيا ڏکڻ باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Kalimantan|انڊونيشيا ڏکڻ ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Papua|انڊونيشيا ڏکڻ پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sumatra|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southeast Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ اوڀر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southwest Papua|انڊونيشيا ڏکڻ اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Capital Region of Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا خاص گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Region of Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا خاص علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sukamara Regency|انڊونيشيا سوڪامارا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula|انڊونيشيا سولا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula Islands|انڊونيشيا سولا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi|انڊونيشيا سولاويسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Celebes|انڊونيشيا سيليبيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi Topography|انڊونيشيا سولاويسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra North|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra South|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra|انڊونيشيا سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumba|انڊونيشيا سمبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumbawa|انڊونيشيا سمباوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Surabaya|انڊونيشيا سورابايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Tanah Laut Regency|انڊونيشيا تانه لاوت ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Java|انڊونيشيا اولهه جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kalimantan|انڊونيشيا اولهه ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اولهه ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Nusa Tenggara|انڊونيشيا اولهه نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Papua|انڊونيشيا اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sulawesi|انڊونيشيا اولهه سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sumatra|انڊونيشيا اولهه سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Western New Guinea|انڊونيشيا اولهه نيو گني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia New Guinea|انڊونيشيا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia|انڊونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran Tehran|ايران تهران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran|ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Arbil|عراق اربيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Baghdad|عراق بغداد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Mosul|عراق موصل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq|عراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraqi Kurdistan|عراقي ڪردستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Athy|آئرلينڊ اٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Castledermot|آئرلينڊ ڪاسلڊرموٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Central Dublin|آئرلينڊ مرڪزي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Clonfert|آئرلينڊ ڪلونفرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Cork Central|آئرلينڊ ڪارڪ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Carlow|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cavan|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Clare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪليئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cork|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Donegal|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊونيگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Dublin|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Galway|آئرلينڊ ڪائونٽي گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kerry|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kildare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Dublin|آئرلينڊ ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Ennis|آئرلينڊ اينِس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Galway|آئرلينڊ گالوَي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Kildare|آئرلينڊ ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Loughrea|آئرلينڊ لاخريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Tuam|آئرلينڊ ٽوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Youghal|آئرلينڊ يوگل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland|آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Isle of Man|آئل آف مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel ashkelon|اسرائيل اشڪيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel binyamin|اسرائيل بنيامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel center ta|اسرائيل مرڪز تي اي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel gaza|اسرائيل غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Golan|اسرائيل گولان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Greater Tel Aviv|اسرائيل گريٽر تل ابيب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel haifa|اسرائيل حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jerusalem|اسرائيل يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jezreel|اسرائيل يزرعيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Nazareth to Nitzana|اسرائيل ناصره کان نيتزانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel negev mt|اسرائيل نيگيو جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north haifa|اسرائيل اتر حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north negev|اسرائيل اتر نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northeast|اسرائيل اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest negev|اسرائيل اتر اولهه نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest|اسرائيل اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel shomron|اسرائيل شومرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel south wb|اسرائيل ڏکڻ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel|اسرائيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Beyoglu|استنبول بي اوغلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Fatih|استنبول فاتح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul|استنبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Abruzzo|اٽلي ابروزو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Abruzzo|ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Aosta Valley|اٽلي آئوستا وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Apulia|اٽلي اپوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Apulia|اپوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Basilicata|اٽلي باسيليڪاتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Bergamo|اٽلي برگامو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Brescia|اٽلي بريشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Calabria|اٽلي ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Campania|اٽلي ڪامپانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Emilia-Romagna|اٽلي ايميليا-رومانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Friuli-Venezia Giulia|اٽلي فريولي-وينيزيا جوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lazio|اٽلي لازيو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lazio|لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Liguria|اٽلي لگوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lombardy|اٽلي لومبارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Marche|اٽلي مارڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan admin|اٽلي ميلان انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan Central|اٽلي مرڪزي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan|اٽلي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Molise|اٽلي موليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy North|اتر اٽلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Italy|اتر اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Parma|اٽلي پارما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Piedmont|اٽلي پيڊمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Reggio Calabria|اٽلي ريگيو ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome Antiquity|اٽلي قديم روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome|اٽلي روم]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rome|روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sardinia|اٽلي سارڊينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sardinia|سارڊينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sicily|اٽلي سسلي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sicily|سسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South Tyrol|اٽلي ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South|ڏکڻ اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Trentino-South Tyrol|اٽلي ترينتينو-ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Turin|اٽلي تورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Tuscany|اٽلي ٽسڪني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tuscany|ٽسڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Umbria|اٽلي امبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Varese|اٽلي واريزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venetian Lagoon|اٽلي وينيسيائي لاگون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venetian Lagoon|وينيسيائي لاگون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Veneto|اٽلي وينيتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venice|اٽلي وينس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venezia|وينيزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy|اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/İzmir|ازمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jakarta Metropolitan Area|جڪارتا ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jamaica|جميڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aichi Prefecture|جاپان آئچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Akita|جاپان اڪيتا اڪيتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Honjo|جاپان اڪيتا هونجو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Katagami|جاپان اڪيتا ڪاتاگامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nikaho|جاپان اڪيتا نڪاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nishime|جاپان اڪيتا نشيمي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Prefecture|جاپان اڪيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aomori Prefecture|جاپان آوموري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Chiba Prefecture|جاپان چيبا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan complete|جاپان مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Dewa|جاپان ديوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ehime Prefecture|جاپان ايهيمي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukui Prefecture|جاپان فوڪوئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka city|جاپان فوڪوئوڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka Prefecture|جاپان فوڪوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukushima Prefecture|جاپان فوڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gifu Prefecture|جاپان گيفو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Greater Tokyo area|جاپان گريٽر ٽوڪيو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gunma Prefecture|جاپان گنما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hiroshima Prefecture|جاپان هيروشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hokkaido|جاپان هوڪائيدو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hyogo Prefecture|جاپان هيوگو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ibaraki Prefecture|جاپان اباراڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Kanazawa|جاپان ايشيڪاوا ڪانازاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Prefecture|جاپان ايشيڪاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Iwate Prefecture|جاپان ايواتي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagawa Prefecture|جاپان ڪاگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Kagoshima|جاپان ڪاگوشيما ڪاگوشيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Prefecture|جاپان ڪاگوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanagawa Prefecture|جاپان ڪاناگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kansai|جاپان ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto Chubu Kansai|جاپان ڪانتو چوبو ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto|جاپان ڪانتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kobe|جاپان ڪوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kochi Prefecture|جاپان ڪوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kumamoto Prefecture|جاپان ڪوماموتو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto city|جاپان ڪيوٽو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto|جاپان ڪيوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto Prefecture|جاپان ڪيوٽو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyushu|جاپان ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Mie Prefecture|جاپان ميئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyagi Prefecture|جاپان مياگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyazaki Prefecture|جاپان ميازڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano city|جاپان ناگانو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano Prefecture|جاپان ناگانو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagasaki Prefecture|جاپان ناگاساڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nara Prefecture|جاپان نارا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Niigata Prefecture|جاپان نيگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Oita Prefecture|جاپان اوئيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okayama Prefecture|جاپان اوڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okinawa Prefecture|جاپان اوڪيناوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Osaka Prefecture|جاپان اوساڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ryukyu Islands|جاپان ريوڪيو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saga Prefecture|جاپان ساگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saitama Prefecture|جاپان سائيتاما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shiga Prefecture|جاپان شيگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shimane Prefecture|جاپان شيماني پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shizuoka Prefecture|جاپان شيزوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tochigi Prefecture|جاپان توچيگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku Region|جاپان توهوڪو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku|جاپان توهوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokushima Prefecture|جاپان توڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo Bay and Boso Peninsula|جاپان ٽوڪيو بي ۽ بوسو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo city|جاپان ٽوڪيو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tokyo city|ٽوڪيو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo|جاپان ٽوڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tottori Prefecture|جاپان توتوري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Toyama Prefecture|جاپان توياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Wakayama Prefecture|جاپان واڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Prefecture|جاپان ياماگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tendo|جاپان ياماگاتا تيندو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tsuruoka|جاپان ياماگاتا تسوروئوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamaguchi Prefecture|جاپان ياماگوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamanashi Prefecture|جاپان ياماناشي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yokohama|جاپان يوڪوهاما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan|جاپان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jász-Nagykun-Szolnok Szolnok|ياس-ناگيڪون-سولنوڪ سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem East Central|يروشلم اوڀر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem|يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jhalokati|جهالوڪاٺي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jonava District Municipality|جوناوا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan Amman|اردن عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan|اردن]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Echigo Line|جي آر ايچيگو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Hakushin Line|جي آر هاڪوشن لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Shin'etsu Main Line|جي آر شين ايتسو مين لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Tadami Line|جي آر تادامي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Yahiko Line|جي آر ياهيڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kaohsiung|ڪائوشيونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram relief|قراقرم رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram|قراقرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kashmir|ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kathmandu|کٽمنڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan Baikonur Cosmodrome|قزاقستان بائيڪونور ڪوسموڊروم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan|قزاقستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kėdainiai District Municipality|ڪيدائينيا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Mombasa|ڪينيا ممباسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Nairobi|ڪينيا نيروبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nairobi|نيروبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Rift Valley-Western|ڪينيا رفٽ وادي-اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya|ڪينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Khyber Pakhtunkhwa|خيبر پختونخوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of Hungary|هنگري جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of the East Angles|ايسٽ اينگلز جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kiribati|ڪريباتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Klaipėda|ڪلايپيدا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Korea|ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kosovo|ڪوسوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Krkonoše central|مرڪزي ڪرڪونوشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kuwait|ڪويت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Batken District|ڪرغزستان باتڪن علائقو باتڪن ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Leilek District|ڪرغزستان باتڪن علائقو ليليڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl north|ڪرغزستان چوئي جايئل اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl South|ڪرغزستان چوئي جايئل ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District north|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District south|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Chuy District|ڪرغزستان چوئي علائقو چوئي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Kemin District|ڪرغزستان چوئي علائقو ڪيمين ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Moskva District|ڪرغزستان چوئي علائقو ماسڪوا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Panfilov District|ڪرغزستان چوئي علائقو پانفيلوف ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Sokuluk District|ڪرغزستان چوئي علائقو سوڪولوڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Ysyk-Ata District|ڪرغزستان چوئي علائقو ايسڪ-اتا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Osh Region Chong-Alay District|ڪرغزستان اوش علائقو چونگ-الائي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan|ڪرغزستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyushu|ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Laos|لائوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils municipality|لاتويا دائوگا وپلس ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils|لاتويا دائوگا وپلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga metropolitan|لاتويا ريگا ميٽروپوليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga|لاتويا ريگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia|لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon Beirut|لبنان بيروت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon|لبنان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesotho|ليسوتھو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles|ننڍا انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Levant|لَوانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lewis & Clark College Campus|ليوس ۽ ڪلارڪ ڪاليج ڪيمپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liberia|لائبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Benghazi|لبيا بنغازي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli Old City|لبيا طرابلس پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli|لبيا طرابلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya|لبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liechtenstein|لختن شتائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lika N Dalmatia W Bosnia|ليڪا اتر ڊالماٽيا اولهه بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Limassol municipalities with quarters|ليماسول ميونسپلٽيون ڪوارٽرن سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jonava|لٿوانيا جوناوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jurbarkas District Municipality|لٿوانيا جوربارڪاس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Kaunas|لٿوانيا ڪائوناس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Šilalė District Municipality|لٿوانيا شيلالي ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Varėna District Municipality|لٿوانيا وارينا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Vilnius|لٿوانيا ولنيوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania|لٿوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lower Egypt|هيٺيون مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Diekirch|لڪسمبرگ ڊيڪرش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Grevenmacher|لڪسمبرگ گريوينماخر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg|لڪسمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luzon|لوزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma On Shan|ما آن شان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma-Ka-Ja-Wan Scout Reservation|ما-ڪا-جا-وان اسڪائوٽ ريزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Macau|مڪائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Macau|چين مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Madagascar|مڊگاسڪر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Magallanes and Chilean Antarctica Region|مگالانس ۽ چلي انٽارڪٽڪا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malawi|ملاوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Borneo|ملائيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia District|ملائيشيا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia East|اوڀر ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Iskandar|ملائيشيا اسكندر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Iskandar Puteri|ملائيشيا جوهور اسكندر پوتري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Johor Bahru|ملائيشيا جوهور جوهور بهرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor|ملائيشيا جوهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah Alor Setar|ملائيشيا قدح الور ستار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah|ملائيشيا قدح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kelantan|ملائيشيا ڪلانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur central|ملائيشيا ڪوالالمپور مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur subdistrict|ملائيشيا ڪوالالمپور ذيلي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur|ملائيشيا ڪوالالمپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca Malacca City|ملائيشيا ملاڪا ملاڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca|ملائيشيا ملاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Negeri Sembilan Seremban|ملائيشيا نِگري سِمبيلان سرمبان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Pahang|ملائيشيا پاهانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town central|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town streets|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang|ملائيشيا پينانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Penang|پينانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak Ipoh|ملائيشيا پيراق ايپوه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak|ملائيشيا پيراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sabah Kota Kinabalu|ملائيشيا صباح ڪوٽا ڪينابالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Kuching|ملائيشيا سراواڪ ڪچنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Miri|ملائيشيا سراواڪ ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Petaling Jaya|ملائيشيا سيلانگور پيتالنگ جايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Shah Alam|ملائيشيا سيلانگور شاهه عالم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor|ملائيشيا سيلانگور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Terengganu Kuala Terengganu|ملائيشيا ترنگانو ڪوالا ترنگانو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia West|اولهه ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia|ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Addu|مالديپ ادو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Alif|مالديپ ها الف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Dhaalu|مالديپ ها ڌالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives|مالديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mali|مالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malta|مالٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manchester Metrolink|مانچسٽر ميٽرولنڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mandatory Palestine|لازمي فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila Rizal Park|منيلا رزال پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila|منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marquesas Islands|مارڪيساس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marshall Islands|مارشل ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Marshall islands|مارشل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Martinique|مارٽينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts Essex County|ميساچوسٽس ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massies Corner to Mount Airy|ميسي ڪارنر کان مائونٽ ائري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritania|موريتانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritius|موريشس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean east|اوڀر ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean|ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/megaregion of United States|آمريڪا جو ميگا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesoamerica|ميسوآمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesopotamia|ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Aguascalientes|ميڪسيڪو اَگواسڪالينتيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California Sur|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا سور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California Sur|باخا ڪليفورنيا سور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California|باخا ڪليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Campeche|ميڪسيڪو ڪامپيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chiapas|ميڪسيڪو چياپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiapas|چياپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chihuahua|ميڪسيڪو چيواوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Central|ميڪسيڪو شهر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Centro Historico|ميڪسيڪو شهر تاريخي مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Reforma Angel to Diana|ميڪسيڪو شهر ريفورما اينجل کان ڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Southwest|ميڪسيڪو شهر ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City urban area|ميڪسيڪو شهر شهري علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Coahuila|ميڪسيڪو ڪوئاهويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Colima|ميڪسيڪو ڪوليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Cozumel|ميڪسيڪو ڪوزوميل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Durango|ميڪسيڪو دورنگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Federal District|ميڪسيڪو وفاقي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Greater Guadalajara|ميڪسيڪو گريٽر گوادالاخارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guanajuato|ميڪسيڪو گواناخواتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guerrero|ميڪسيڪو گيريرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Hidalgo|ميڪسيڪو هيدالگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Jalisco|ميڪسيڪو خاليسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Mexico City|ميڪسيڪو ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Michoacán|ميڪسيڪو ميچواڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Morelos|ميڪسيڪو موريلوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nayarit|ميڪسيڪو ناياريت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nuevo León|ميڪسيڪو نوئيبو ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Oaxaca|ميڪسيڪو اوهاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Puebla|ميڪسيڪو پويبلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Querétaro|ميڪسيڪو ڪيريٽارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Quintana Roo|ميڪسيڪو ڪنتانا رو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico San Luis Potosí|ميڪسيڪو سان لوئس پوتوسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sinaloa|ميڪسيڪو سينالوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sonora|ميڪسيڪو سونورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico State of Mexico|ميڪسيڪو ميڪسيڪو رياست]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tabasco|ميڪسيڪو تباسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tamaulipas|ميڪسيڪو تاماولپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamaulipas|تاماولپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana Centro|ميڪسيڪو تيخوانا سينٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana|ميڪسيڪو تيخوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tlaxcala|ميڪسيڪو تلاسڪالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Veracruz|ميڪسيڪو ويراڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Yucatán|ميڪسيڪو يوڪاتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Zacatecas|ميڪسيڪو زاڪاتيڪاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zacatecas|زاڪاتيڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico|ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Miaoli County|مياولي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Michigan Grand Rapids|مشيگن گرينڊ ريپڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Micronesia|مائڪرونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle America|وچ آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East|وچ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East2|وچ اوڀر2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Midtown Atlanta|مڊٽائون اٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mindanao|منداناو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Anenii Noi|مالدووا انيني نوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cahul|مالدووا ڪاهول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cantemir|مالدووا ڪانتيمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Edineț|مالدووا ايدينيتس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Găgăuzia|مالدووا گاگائوزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Hîncești|مالدووا هينچيشتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Leova|مالدووا ليووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Nisporeni|مالدووا نيسپوريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Transnistria|مالدووا ٽرانسنسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Ungheni|مالدووا اونگيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova|مالدووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Monaco|موناڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mongolia|منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Montenegro|مونٽينيگرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moon|چنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco Greater Casablanca|مراڪش گريٽر ڪاسابلانڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco|مراڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow Metro|ماسڪو ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow|ماسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mount Athos|مائونٽ ايٿوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mozambique|موزمبيق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myanmar|ميانمار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myoko Haneuma Line|ميوڪو هانيوما لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Namibia|نميبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nantou County|نانتو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Napa County|ناپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/NATO|نيٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nauru|نائورو]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1941 east|اين ڊي ايڇ 1941 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1943 east|اين ڊي ايڇ 1943 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH|اين ڊي ايڇ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Near East|ويجهو اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Bagmati Province|نيپال باگمتي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Chapakot|نيپال چاپاڪوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chapakot|چاپاڪوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Gandaki Province|نيپال گنداڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Karnali Province|نيپال ڪرنالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Lumbini Province|نيپال لمبيني صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Province1|نيپال صوبو1]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Madhesh Province|نيپال مڌيش صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Putalibazar|نيپال پوتلي بازار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Putalibazar|پوتلي بازار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Sudurpashchim Province|نيپال سودورپشچم صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Syangja District|نيپال سيانگجا ضلعو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Syangja|سيانگجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal|نيپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands (Lesser Antilles)|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ (ننڍا انٽيليس)]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Central|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Greater|نيدرلينڊز گريٽر ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam metro station|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم ميٽرو اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Antilles|نيدرلينڊز انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Drenthe|نيدرلينڊز ڊرينٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Dutch railway station|نيدرلينڊز ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dutch railway station|ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland (plain)|نيدرلينڊز فليوولينڊ (ميدان)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland|نيدرلينڊز فليوولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Friesland|نيدرلينڊز فريزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Gelderland|نيدرلينڊز گيلڊرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Groningen|نيدرلينڊز گروننگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Haarlem|نيدرلينڊز هارليم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Limburg|نيدرلينڊز لمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Brabant|نيدرلينڊز اتر برابانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Holland|نيدرلينڊز اتر هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Overijssel|نيدرلينڊز اوورائيسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad N|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad NO|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad ZW|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands RandstadRail station|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ريل اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Rotterdam|نيدرلينڊز روٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands South Holland|نيدرلينڊز ڏکڻ هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Utrecht|نيدرلينڊز اوترخت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zeeland|نيدرلينڊز زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zuiderzee Works|نيدرلينڊز زائڊرزي ورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands|نيدرلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia Maré|نيو ڪيلڊونيا ماري]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia|نيو ڪيلڊونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Guinea|نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/New York City Railroads|نيو يارڪ شهر ريلويون]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Auckland|نيوزيلينڊ آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Banks Peninsula|نيوزيلينڊ بئنڪس اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch street|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin area|نيوزيلينڊ ڊنيڊن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin|نيوزيلينڊ ڊنيڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Fiordland|نيوزيلينڊ فيورڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Invercargill street|نيوزيلينڊ انورڪارگل گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough|نيوزيلينڊ مارلبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough Sounds|نيوزيلينڊ مارلبرو سائونڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand North Island|نيوزيلينڊ اتر ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Island|اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Northland|نيوزيلينڊ نارٿلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northland|نارٿلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Otago peninsula|نيوزيلينڊ اوٽاگو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Outlying Islands|نيوزيلينڊ ٻاهرين ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Port Hills|نيوزيلينڊ پورٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand South Island|نيوزيلينڊ ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Taranaki|نيوزيلينڊ تراناڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Taranaki|تراناڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand transparent|نيوزيلينڊ شفاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Wellington|نيوزيلينڊ ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand West Coast|نيوزيلينڊ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand|نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nicaragua|نڪاراگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niger|نائيجر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria Lagos|نائيجيريا لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria|نائيجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nihonkai Hisui Line|نيهونڪائي هيسوئي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niigata Bypass|نيگاتا بائي پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nile|نيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niue|نيوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nordenskiöld Archipelago|نورڊينشيلڊ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norfolk Island|نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North America|اتر آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Atlantic|اتر ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North East England|اتر اوڀر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Italy 1905 relief|اتر اٽلي 1905 رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Korea|اتر ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Nicosia|اتر نڪوسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Pacific|اتر پئسفڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Sea|اتر سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North West England|اتر اولهه انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern and Central Europe|اتر ۽ مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Egypt|اتر مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Armagh|اتر آئرلينڊ آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Coleraine|اتر آئرلينڊ ڪولرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Antrim|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي اينٽرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Armagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Fermanagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي فرمانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Londonderry|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Tyrone|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي ٽائرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Downpatrick|اتر آئرلينڊ ڊائون پيٽرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Londonderry|اتر آئرلينڊ لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Newtownards|اتر آئرلينڊ نيوٽائونارڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Agder|ناروي اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Agder|اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Akershus|ناروي آڪرشهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Akershus|آڪرشهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Aust-Agder|ناروي اوست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aust-Agder|اوست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Bouvet Island|ناروي بووي ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bouvet Island|بووي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Buskerud|ناروي بوسڪرود]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Finnmark|ناروي فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Finnmark|فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hedmark|ناروي هيدمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hordaland|ناروي هورڊالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hordaland|هورڊالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Innlandet|ناروي انلينڊيت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Innlandet|انلينڊيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Jan Mayen|ناروي يان ماين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jan Mayen|يان ماين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Møre og Romsdal|ناروي موره او رومسدال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Møre og Romsdal|موره او رومسدال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nord-Trøndelag|ناروي نورد-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nordland|ناروي نوردلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nordland|نوردلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway North|اتر ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oppland|ناروي اوپلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oppland|اوپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo Central|ناروي اوسلو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo|ناروي اوسلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Østfold|ناروي اوستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Rogaland|ناروي روگالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rogaland|روگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sogn og Fjordane|ناروي سوگن او فيورداني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sogn og Fjordane|سوگن او فيورداني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sør-Trøndelag|ناروي سور-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway South|ڏکڻ ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Telemark|ناروي ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms og Finnmark|ناروي ٽرومس او فنمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms og Finnmark|ٽرومس او فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms|ناروي ٽرومس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms|ٽرومس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Trøndelag|ناروي ٽروندلاگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Trøndelag|ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vest-Agder|ناروي ويست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vest-Agder|ويست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold og Telemark|ناروي ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold og Telemark|ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold|ناروي ويستفولڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold|ويستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestland|ناروي ويستلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestland|ويستلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Viken|ناروي ويڪن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Viken|ويڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway|ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Novska Virovitica Orahovica|نووسڪا ويرووٽيڪا اوراهووٽسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/NRL|اين آر ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Occupied Yugoslavia|قبضي هيٺ يوگوسلاويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oceania|اوشينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Old Jerusalem|پراڻو يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oman|عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oran|اوران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oregon State University OR|اوريگن اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ottoman Empire1914|عثماني سلطنت 1914]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pacific Ocean|پئسفڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Balochistan|پاڪستان بلوچستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Balochistan Pakistan|بلوچستان پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Karachi|پاڪستان ڪراچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karachi|ڪراچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Lahore|پاڪستان لاهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Punjab|پاڪستان پنجاب]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Punjab Pakistan|پنجاب پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Sindh|پاڪستان سنڌ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sindh|سنڌ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan|پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palau|پلائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palawan|پالاوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestine Gaza|فلسطين غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestinian territories|فلسطيني علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Palestine|فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pamir|پامير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Bocas del Toro Province|پاناما بوڪاس ڊيل تورو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Chiriquí Province|پاناما چيريڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Coclé Province|پاناما ڪوڪلي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Colón Province|پاناما ڪولون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Emberá-Wounaan|پاناما ڪومارڪا ايمبيرا-وونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Guna Yala|پاناما ڪومارڪا گونا يالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Ngäbe-Buglé|پاناما ڪومارڪا نگابي-بوگلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Darién Province|پاناما دارين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Herrera Province|پاناما هيريرا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Los Santos Province|پاناما لوس سانتوس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Panamá Province|پاناما پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Veraguas Province|پاناما ويراگواس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama West Panamá Province|پاناما اولهه پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama|پاناما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Bougainville Island|پاپوا نيو گني بوگن ويل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea East New Britain|پاپوا نيو گني اوڀر نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Gulf Province|پاپوا نيو گني گلف صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae urban|پاپوا نيو گني لاي شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae|پاپوا نيو گني لاي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Britain and Ireland|پاپوا نيو گني نيو برٽن ۽ آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Ireland|پاپوا نيو گني نيو آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Sandaun Province|پاپوا نيو گني سانڊائون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea West New Britain|پاپوا نيو گني اولهه نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea|پاپوا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pará|پارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraguay|پيراگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraná|پارانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Patuakhali|پتوآکالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penang International Airport destinations|پينانگ بين الاقوامي هوائي اڏي جون منزلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penghu County|پينگهو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perlis|پرليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perm|پرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Persian Gulf|فارسي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Daniel Alcides Carrión Province|پيرو دانيئل السيدس ڪاريون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Lima|پيرو ليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Loreto|پيرو لوريٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Tacna|پيرو تاڪنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru|پيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philadelphia|فلاڊلفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Benguet|فلپائن بينگيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Metro Manila|فلپائن ميٽرو منيلا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Manila|ميٽرو منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Nueva Ecija|فلپائن نيووا ايسيجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 1st|فلپائن والينزويلا پهريون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 2nd|فلپائن والينزويلا ٻيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Visayas|فلپائن ويساياس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines|فلپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pichilemu|پيچيلمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pingtung County|پنگٽنگ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pirojpur|پيروجپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland 1939|پولينڊ 1939]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland Greater Poland Voivodeship|پولينڊ گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Greater Poland Voivodeship|گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Hel|پولينڊ ھيل]] :[[Module:Location map/data/Poland Krakow Central|پولينڊ ڪراڪوف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lesser Poland Voivodeship|پولينڊ ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lesser Poland Voivodeship|ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lodz central|پولينڊ ووچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Łódź Voivodeship|پولينڊ ووچ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Łódź Voivodeship|ووچ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lower Silesian Voivodeship|پولينڊ لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Silesian Voivodeship|لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin central|پولينڊ لبلن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin Voivodeship|پولينڊ لبلن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lublin Voivodeship|لبلن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lubusz Voivodeship|پولينڊ لبوش وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Masovian Voivodeship|پولينڊ ماسويئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Opole Voivodeship|پولينڊ اوپولي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Opole Voivodeship|اوپولي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podkarpackie Voivodeship|پولينڊ پوڊڪارپاتسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podlaskie Voivodeship|پولينڊ پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Podlaskie Voivodeship|پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Pomeranian Voivodeship|پولينڊ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Pomeranian Voivodeship|پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Silesian Voivodeship|پولينڊ سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Silesian Voivodeship|سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Świętokrzyskie Voivodeship|پولينڊ شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Świętokrzyskie Voivodeship|شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Szczecin|پولينڊ شچچين]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnów|پولينڊ تارنوو]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnowskie Góry County|پولينڊ تارنوفسڪي گوري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Poland Warmian-Masurian Voivodeship|پولينڊ وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Warmian-Masurian Voivodeship|وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Warsaw central|پولينڊ وارسا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland West Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/West Pomeranian Voivodeship|ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Wrocław|پولينڊ وروتسواف]] :[[Module:Location map/data/Poland|پولينڊ]] :[[Module:Location map/data/Portland State University OR|پورٽلينڊ اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Corvo|پرتگال ازورس ڪوروو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Faial|پرتگال ازورس فيائل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Flores|پرتگال ازورس فلورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Graciosa|پرتگال ازورس گراسيوزا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Pico|پرتگال ازورس پيڪو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Santa Maria|پرتگال ازورس سانتا ماريا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Jorge|پرتگال ازورس سائو جورج]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Miguel|پرتگال ازورس سائو ميگوئل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Terceira|پرتگال ازورس ترسيرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores|پرتگال ازورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Coimbra municipality|پرتگال ڪوئمبرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Lisbon|پرتگال لزبن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Madeira|پرتگال ماديرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Nature Park of Santa Maria|پرتگال سانتا ماريا جو فطري پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Portugal Norte|پرتگال نورتي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Porto Foz de Douro|پرتگال پورتو فوز ڊي دورو]] :[[Module:Location map/data/Portugal topographic|پرتگال جاگرافيائي]] :[[Module:Location map/data/Portugal|پرتگال]] :[[Module:Location map/data/Prince William area|پرنس وليم علائقو]] :[[Module:Location map/data/Principe|پرنسپي]] :[[Module:Location map/data/Pyongyang|پيونگ يانگ]] :[[Module:Location map/data/Pyrenees|پيرينيز]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Daayen|قطر الضعاين]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Khor|قطر الخور]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Shamal|قطر الشمال]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Wakrah Municipality|قطر الوڪرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Qatar Doha|قطر دوحا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Umm Salal|قطر ام صلال]] :[[Module:Location map/data/Qatar|قطر]] :[[Module:Location map/data/Quebec City|ڪيوبيڪ شهر]] :[[Module:Location map/data/Quebec South|ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[Module:Location map/data/Reed College Portland OR|ريڊ ڪاليج پورٽلينڊ، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh (de facto)|جمھوريه آرتساخ، بالفعل]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh|جمھوريه آرتساخ]] :[[Module:Location map/data/Republic of North Macedonia|جمھوريه اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Macedonia|مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/North Macedonia|اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Republic of Macedonia|جمھوريه مقدونيا]] :[[Module:Location map/data/Republic of the Congo|جمھوريه ڪانگو]] :[[Module:Location map/data/Republika Srpska|ريپبلڪا سرپسڪا]] :[[Module:Location map/data/Réunion|ري يونيئن]] :[[Module:Location map/data/Romania Alba|رومانيا البا]] :[[Module:Location map/data/Romania Arad|رومانيا اراد]] :[[Module:Location map/data/Romania Arges|رومانيا ارجش]] :[[Module:Location map/data/Romania Bihor|رومانيا بيهور]] :[[Module:Location map/data/Romania Bistrița-Năsăud|رومانيا بسٽريتسا-نسئود]] :[[Module:Location map/data/Romania Brăila|رومانيا برائلا]] :[[Module:Location map/data/Romania Brașov|رومانيا براشوو]] :[[Module:Location map/data/Romania Bucharest|رومانيا بخارسٽ]] :[[Module:Location map/data/Romania Buzău|رومانيا بوزائو]] :[[Module:Location map/data/Romania Caraș-Severin|رومانيا ڪاراش-سيورين]] :[[Module:Location map/data/Romania Cluj|رومانيا ڪلوج]] :[[Module:Location map/data/Romania Constanta|رومانيا ڪونسٽانٽسا]] :[[Module:Location map/data/Romania Covasna|رومانيا ڪواسنا]] :[[Module:Location map/data/Romania Galati|رومانيا گالاتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Giurgiu|رومانيا جورجيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Gorj|رومانيا گورج]] :[[Module:Location map/data/Romania Harghita|رومانيا هارگيتا]] :[[Module:Location map/data/Romania Hunedoara|رومانيا هونيڊوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Maramureș|رومانيا ماراموريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Mureș|رومانيا موريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Neamt|رومانيا نيامتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Olt|رومانيا اولت]] :[[Module:Location map/data/Romania Prahova|رومانيا پراهووا]] :[[Module:Location map/data/Romania Sălaj|رومانيا سلاژ]] :[[Module:Location map/data/Romania Satu Mare|رومانيا ساتو ماري]] :[[Module:Location map/data/Romania Sibiu|رومانيا سيبيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Teleorman|رومانيا ٽيلي اورمان]] :[[Module:Location map/data/Romania Timiș|رومانيا تيميش]] :[[Module:Location map/data/Romania Timișoara|رومانيا تيميشوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Tulcea|رومانيا تولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vâlcea|رومانيا ولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vaslui|رومانيا واسلوئي]] :[[Module:Location map/data/Romania Vrancea|رومانيا ورانچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania|رومانيا]] :[[Module:Location map/data/Roraima|رورائيما]] :[[Module:Location map/data/Russia Adygea|روس ادگيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Krai|روس التائي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Republic|روس التائي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Amur Oblast|روس امور اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast polar|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ قطبي]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Astrakhan Oblast|روس آستراخان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bashkortostan|روس باشڪورتوستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Belgorod Oblast|روس بيلگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bryansk Oblast|روس بريانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Buryatia|روس برياتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Central Federal District|روس مرڪزي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Chechnya|روس چيچنيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Chelyabinsk Oblast|روس چيليابينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chukotka Autonomous Okrug|روس چڪوتڪا خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chuvashia|روس چواشيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Dagestan|روس داغستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Far Eastern Federal District|روس ڏور اوڀر وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Ingushetia|روس انگوشيتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Irkutsk Oblast|روس ارڪوتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ivanovo Oblast|روس ايوانوفو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Jewish Autonomous Oblast|روس يھودي خودمختيار اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kabardino-Balkaria|روس ڪباردينو-بالڪاريا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaliningrad Oblast|روس ڪاليننگراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kalmykia|روس ڪلميڪيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaluga Oblast|روس ڪالوگا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kamchatka Krai|روس ڪمچاتڪا ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Karachay-Cherkessia|روس ڪاراچائي-چرڪيسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Karelia|روس ڪريليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kemerovo Oblast|روس ڪيميروو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Khabarovsk Krai|روس خاباروفسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Khakassia|روس خاڪسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Khanty-Mansi Autonomous Okrug|روس خانتي-مانسي خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kirov Oblast|روس ڪيروف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Komi Republic|روس ڪومي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Kostroma Oblast|روس ڪاستروما اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnodar Krai|روس ڪراسنوڊار ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnoyarsk Krai|روس ڪراسنو يارسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Kurgan Oblast|روس ڪرگان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kuril Islands|روس ڪوريل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kursk Oblast|روس ڪرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Leningrad Oblast|روس لينن گراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Lipetsk Oblast|روس ليپيتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Magadan Oblast|روس مگادان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Mari El|روس ماري ايل]] :[[Module:Location map/data/Russia Mordovia|روس موردوويا]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Central|روس ماسڪو مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Moscow|مرڪزي ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Oblast|روس ماسڪو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Ring Road|روس ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Moscow Ring Road|ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Russia Moscow MKAD|روس ماسڪو ايم ڪي اي ڊي]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow|روس ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Murmansk Oblast|روس مورمانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nenets Autonomous Okrug|روس نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Central|روس نژني نووگورود مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Nizhny Novgorod|مرڪزي نژني نووگورود]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Kanavino|روس نژني نووگورود ڪاناوينو]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Oblast|روس نژني نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia North Caucasian Federal District|روس اتر قفقازي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia North Ossetia-Alania|روس اتر اوسيشيا-الانيا]] :← [[Module:Location map/data/Russia North Ossetia–Alania|روس اتر اوسيشيا–الانيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Northwestern Federal District|روس اتر اولهه وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Novaya Zemlya|روس نووايا زمليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Novgorod Oblast|روس نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Novosibirsk Oblast|روس نوووسيبيرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Omsk Oblast|روس اومسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Orenburg Oblast|روس اورينبرگ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Oryol Oblast|روس اوريول اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Penza Oblast|روس پينزا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Perm Krai|روس پيرم ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Primorsky Krai|روس پريمورسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Pskov Oblast|روس پسڪوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Rostov Oblast|روس روستوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ryazan Oblast|روس ريازان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg central|روس سينٽ پيٽرزبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg Vasilyevsky Island|روس سينٽ پيٽرزبرگ واسيليئفسڪي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg|روس سينٽ پيٽرزبرگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakha Republic|روس ساخا جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin Oblast|روس سخالين اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin|روس سخالين]] :[[Module:Location map/data/Russia Samara Oblast|روس سمارا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saratov Oblast|روس ساراتوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Smolensk Oblast|روس سمولينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Southern Federal District|روس ڏاکڻو وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Stavropol Krai|روسيا اسٽاوروپول ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Sverdlovsk Oblast|روسيا سويردلوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tambov Oblast|روسيا تامبوف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tatarstan|روسيا تاتارستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Tomsk Oblast|روسيا تومسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tula Oblast|روسيا تُولا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tuva Republic|روسيا تُووا جمهوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Tver Oblast|روسيا ٽوَر اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tyumen Oblast|روسيا ٽيومين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Udmurtia|روسيا اُدمورتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Ulyanovsk Oblast|روسيا اُليانوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vladimir Oblast|روسيا ولاديمير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Volga Federal District|روسيا وولگا وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Volgograd Oblast|روسيا وولگوگراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vologda Oblast|روسيا وولوگدا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Voronezh Oblast|روسيا وورونيز اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Western|روسيا اولهه]] :[[Module:Location map/data/Russia Yamalo-Nenets Autonomous Okrug|روسيا يامالو-نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Yaroslavl Oblast|روسيا ياروسلاول اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Zabaykalsky Krai|روسيا زابائيڪالسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia|روسيا]] :[[Module:Location map/data/Rwanda|روانڊا]] :[[Module:Location map/data/Saba|سابا]] :[[Module:Location map/data/Saint Barthélemy|سينٽ بارٿيليمي]] :[[Module:Location map/data/Saint Kitts and Nevis|سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]] :[[Module:Location map/data/Saint Lucia|سينٽ لوشيا]] :[[Module:Location map/data/Saint Pierre and Miquelon|سينٽ پيئر ۽ ميڪيلون]] :[[Module:Location map/data/Saint Vincent and the Grenadines|سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]] :[[Module:Location map/data/Saint-Martin|سينٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Salton Trough|سالٽن ٽراف]] :[[Module:Location map/data/Samoa|ساموا]] :[[Module:Location map/data/Samtskhe-Javakheti|سامتسخي-جاواخيتي]] :[[Module:Location map/data/San Francisco Bay Area|سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/San Marino|سان مارينو]] :[[Module:Location map/data/Santa Clarita|سانتا ڪلاريتا]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome and Principe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :← [[Module:Location map/data/São Tomé and Príncipe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome|سائو ٽومي]] :[[Module:Location map/data/Saudi Arabia|سعودي عرب]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia Southwest|اسڪينڊينيوا ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia|اسڪينڊينيوا]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen Central|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeenshire|اسڪاٽلينڊ ايبرڊينشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Angus|اسڪاٽلينڊ اينگس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Argyll and Bute|اسڪاٽلينڊ آرگائل ۽ بيوٽ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Badenoch and Strathspey|اسڪاٽلينڊ بيڊينوخ ۽ اسٽرٿسپي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Caithness|اسڪاٽلينڊ ڪيٿنيس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Central Belt|اسڪاٽلينڊ مرڪزي پٽو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Clackmannanshire|اسڪاٽلينڊ ڪليڪمينن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dumfries and Galloway|اسڪاٽلينڊ ڊمفريز ۽ گيلوي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dundee|اسڪاٽلينڊ ڊنڊي]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Lothian|اسڪاٽلينڊ اوڀر لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh Central|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Elgin|اسڪاٽلينڊ ايلگن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Falkirk|اسڪاٽلينڊ فالڪرڪ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Fife|اسڪاٽلينڊ فائف]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow Central|اسڪاٽلينڊ گلاسگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow|اسڪاٽلينڊ گلاسگو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Highland|اسڪاٽلينڊ هائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverclyde|اسڪاٽلينڊ انورڪلائيڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverkeithing|اسڪاٽلينڊ انورڪيٿنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverness area|اسڪاٽلينڊ انورنس علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Scotland Inverness|اسڪاٽلينڊ انورنس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Isle of Skye|اسڪاٽلينڊ آئل آف اسڪائي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Lochaber|اسڪاٽلينڊ لوخابر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Midlothian|اسڪاٽلينڊ مڊلوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Moray|اسڪاٽلينڊ موري]] :[[Module:Location map/data/Scotland Nairn|اسڪاٽلينڊ نيرن]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اتر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ اتر لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North|اسڪاٽلينڊ اتر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Orkney|اسڪاٽلينڊ آرڪني]] :[[Module:Location map/data/Scotland Outer Hebrides|اسڪاٽلينڊ آئوٽر هيبرائيڊز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth and Kinross|اسڪاٽلينڊ پرتھ ۽ ڪنروس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth|اسڪاٽلينڊ پرتھ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Ross and Cromarty|اسڪاٽلينڊ راس ۽ ڪرومارٽي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Scottish Borders|اسڪاٽلينڊ اسڪاٽش بارڊرز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland Whalsay|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ وهالسي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Ayrshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southeast|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southwest|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scotland St Andrews|اسڪاٽلينڊ سينٽ اينڊريوز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Stirling|اسڪاٽلينڊ اسٽرلنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Sutherland|اسڪاٽلينڊ سدرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اولهه ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Lothian|اسڪاٽلينڊ اولهه لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Sea of Marmara|بحر مرمره]] :[[Module:Location map/data/Seattle landmarks|سيئٽل نشانيا]] :[[Module:Location map/data/Seattle WA Downtown|سيئٽل واشنگٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Seine-Maritime|سين-ماريتيم]] :[[Module:Location map/data/Senegal|سينيگال]] :[[Module:Location map/data/SEQ|SEQ]] :[[Module:Location map/data/Serbia and Montenegro|سربيا ۽ مونٽي نيگرو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Belgrade|سربيا بيلگريڊ]] :[[Module:Location map/data/Serbia Novi Sad|سربيا نووي ساد]] :[[Module:Location map/data/Serbia Territory of the Military Commander|سربيا فوجي ڪمانڊر جو علائقو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Vojvodina|سربيا وويووڊينا]] :[[Module:Location map/data/Serbia|سربيا]] :[[Module:Location map/data/Sevastopol|سيوستوپول]] :[[Module:Location map/data/Seychelles|سيشلز]] :[[Module:Location map/data/Shenandoah Valley|شينينڊوا وادي]] :[[Module:Location map/data/Shida Kartli|شيدا ڪارٽلي]] :[[Module:Location map/data/Sierra Leone|سيرا ليون]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail central area|سنگاپور ريل مرڪزي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail|سنگاپور ريل]] :[[Module:Location map/data/Singapore|سنگاپور]] :[[Module:Location map/data/Sint Maarten|سنٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Sky|آسمان]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trnava Region|سلوواڪيا ترناوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Žilina Region|سلوواڪيا ژيلينا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia|سلوواڪيا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia Pomurska|سلووينيا پومورسڪا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia|سلووينيا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Guadalcanal|سولومن ٻيٽ گواڊالڪينال]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Honiara|سولومن ٻيٽ هونيارا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands|سولومن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Somalia|صوماليا]] :[[Module:Location map/data/Somaliland|صومالي لينڊ]] :[[Module:Location map/data/Somogy Kaposvár|شوموگ ڪيپوشوار]] :[[Module:Location map/data/Sonoma County|سونومَا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Eastern Cape|ڏکڻ آفريڪا اوڀر ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Cape|اوڀر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Free State|ڏکڻ آفريڪا فري اسٽيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Greater Johannesburg|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Pretoria Metro|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ پريٽوريا ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal Greater Durban|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال وڏو ڊربن]] :← [[Module:Location map/data/Durban|ڊربن]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال]] :← [[Module:Location map/data/KwaZulu-Natal|ڪوازولو-نٽال]] :[[Module:Location map/data/South Africa Limpopo|ڏکڻ آفريڪا لمپوپو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Mpumalanga|ڏکڻ آفريڪا مپومالانگا]] :[[Module:Location map/data/South Africa North West|ڏکڻ آفريڪا اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/South Africa Northern Cape|ڏکڻ آفريڪا اتر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Pretoria|ڏکڻ آفريڪا پريٽوريا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Cape Town Central|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town Central|ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Greater Cape Town|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ وڏو ڪيپ ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town|ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ]] :← [[Module:Location map/data/Western Cape|اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa|ڏکڻ آفريڪا]] :[[Module:Location map/data/South America|ڏکڻ آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Asia|ڏکڻ ايشيا]] :[[Module:Location map/data/South Atlantic|ڏکڻ ائٽلانٽڪ]] :[[Module:Location map/data/South China Sea|ڏکڻ چين سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/South Korea Busan|ڏکڻ ڪوريا بوسان]] :[[Module:Location map/data/South Korea Seoul|ڏکڻ ڪوريا سيئول]] :[[Module:Location map/data/South Korea Ulsan|ڏکڻ ڪوريا السان]] :[[Module:Location map/data/South Korea|ڏکڻ ڪوريا]] :[[Module:Location map/data/South Norway|ڏکڻ ناروي]] :[[Module:Location map/data/South Orkney Islands|ڏکڻ آرڪني ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Ossetia|ڏکڻ اوسيشيا]] :[[Module:Location map/data/South Shetland Islands|ڏکڻ شيٽلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Sudan|ڏکڻ سوڊان]] :← [[Module:Location map/data/Southern Sudan|ڏاکڻو سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Southeast Asia|ڏکڻ اوڀر ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Northern Virginia|ڏاکڻي اتر ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Uruguay|ڏاکڻو يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/Southwest China|ڏکڻ اولهه چين]] :[[Module:Location map/data/Soviet Union|سوويت يونين]] :← [[Module:Location map/data/USSR|يو ايس ايس آر]] :[[Module:Location map/data/Spain Álava|اسپين آلاوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Andalusia|اسپين اندلس]] :[[Module:Location map/data/Spain Aragon|اسپين آراگون]] :[[Module:Location map/data/Spain Asturias|اسپين استورياس]] :[[Module:Location map/data/Spain Balearic Islands|اسپين باليئرڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona municipality|اسپين بارسلونا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona|اسپين بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Basque Country|اسپين باسڪ ملڪ]] :[[Module:Location map/data/Spain Cantabria|اسپين ڪينٽيبريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castile and León|اسپين ڪاستيل ۽ ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Castilla-La Mancha|اسپين ڪاستيا-لا مانچا]] :← [[Module:Location map/data/Spain Castile-La Mancha|اسپين ڪاستيل-لا مانچا]] :[[Module:Location map/data/Spain Catalonia|اسپين ڪتالونيا]] :← [[Module:Location map/data/Catalonia|ڪتالونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Community of Madrid|اسپين ميڊرڊ ڪميونٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Donostia|اسپين دونوستيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Extremadura|اسپين ايڪسٽريمادورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Formentera|اسپين فورمينتيرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Fuerteventura|اسپين فوئرتيونتورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Galicia|اسپين گليشيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Gran Canaria|اسپين گران ڪناريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Ibiza|اسپين ابيزا]] :[[Module:Location map/data/Spain La Palma|اسپين لا پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain La Rioja|اسپين لا ريوخا]] :[[Module:Location map/data/Spain Lanzarote|اسپين لانزاروتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid municipality|اسپين ميڊرڊ ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid|اسپين ميڊرڊ]] :[[Module:Location map/data/Spain Majorca|اسپين مايورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Menorca|اسپين مينورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Murcia|اسپين مرسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Navarre|اسپين ناوار]] :[[Module:Location map/data/Spain Palma|اسپين پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of A Coruña|اسپين صوبو آ ڪورونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Albacete|اسپين صوبو الباسيتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Alicante|اسپين صوبو اليڪانتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Almería|اسپين صوبو الميريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ávila|اسپين صوبو آويلا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Barcelona|اسپين صوبو بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Burgos|اسپين صوبو برگوس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Cádiz|اسپين صوبو ڪاديز]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Castellón|اسپين صوبو ڪاستيون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Córdoba|اسپين صوبو ڪوردوبا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Girona|اسپين صوبو جيرونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Granada|اسپين صوبو غرناطه]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Guadalajara|اسپين صوبو گوادالاخارا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Huelva|اسپين صوبو ويلوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Jaén|اسپين صوبو خائن]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Las Palmas|اسپين صوبو لاس پالماس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of León|اسپين صوبو ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lleida|اسپين صوبو لئيدا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lugo|اسپين صوبو لوگو]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Málaga|اسپين صوبو مالاگا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ourense|اسپين صوبو اورينسي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Palencia|اسپين صوبو پالينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Pontevedra|اسپين صوبو پونتيويدرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Salamanca|اسپين صوبو سالامانڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Santa Cruz de Tenerife|اسپين صوبو سانتا ڪروز دي ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Segovia|اسپين صوبو سيگوويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Seville|اسپين صوبو سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Soria|اسپين صوبو سوريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Tarragona|اسپين صوبو تارراگونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Valencia|اسپين صوبو والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Zamora|اسپين صوبو زامورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Seville|اسپين سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Tenerife|اسپين ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Valencian Community|اسپين والينسيائي ڪميونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Spain Valencia|اسپين والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain with Canary Islands|ڪينري ٻيٽن سميت اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spain|اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spanish Army Military Regions 1990|اسپيني فوجي علائقا 1990]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands relief|اسپرئٽلي ٻيٽ رليف]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands|اسپرئٽلي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Central|سري لنڪا بٽيڪالوا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Greater|سري لنڪا وڏو بٽيڪالوا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Chavakachcheri|سري لنڪا چاواڪچچيري]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Central|سري لنڪا ڪولمبو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo District|سري لنڪا ڪولمبو ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Greater|سري لنڪا وڏو ڪولمبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Municipality|سري لنڪا ڪولمبو ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Central|سري لنڪا جافنا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Greater|سري لنڪا وڏو جافنا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Central|سري لنڪا ڪلينوچچي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Greater|سري لنڪا وڏو ڪلينوچچي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Mannar|سري لنڪا منار]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Northern Province|سري لنڪا اتر صوبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Point Pedro|سري لنڪا پوائنٽ پيڊرو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Trincomalee Central|سري لنڪا ٽرنڪومالي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Central|سري لنڪا واوونيا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Greater|سري لنڪا وڏو واوونيا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka|سري لنڪا]] :[[Module:Location map/data/Stockport railways|اسٽاڪپورٽ ريلويز]] :[[Module:Location map/data/Strait of Juan de Fuca|خوان دي فوڪا سامونڊي لنگهه]] :[[Module:Location map/data/Subantarctic (Indian Ocean)|ذيلي ائنٽارڪٽڪ (هندي سمنڊ)]] :[[Module:Location map/data/Sudan (2005-2011)|سوڊان (2005-2011)]] :[[Module:Location map/data/Sudan Khartoum|سوڊان خرطوم]] :[[Module:Location map/data/Sudan|سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Suriname Paramaribo|سورينام پاراماريبو]] :← [[Module:Location map/data/Paramaribo|پاراماريبو]] :[[Module:Location map/data/Suriname|سورينام]] :[[Module:Location map/data/Svalbard|سوالبارڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gävleborg|سويڊن يووليبورگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Scania|سويڊن اسڪانيا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Skåne|سويڊن اسڪونه]] :[[Module:Location map/data/Sweden Södermanland|سويڊن سودرمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden South|سويڊن ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Southern|سويڊن ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm Municipality|سويڊن اسٽاڪهولم ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm|سويڊن اسٽاڪهولم]] :[[Module:Location map/data/Sweden Uppsala|سويڊن اپسالا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Värmland|سويڊن ورملاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västerbotten|سويڊن ويسٽربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västernorrland|سويڊن ويسٽرنورلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västmanland|سويڊن ويسٽمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västra Götaland|سويڊن ويسٽرا گوتالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden|سويڊن]] :[[Module:Location map/data/Swedish Air Defense Sectors 1989|سويڊني هوائي دفاعي شعبا 1989]] :[[Module:Location map/data/Swedish Military Areas 1989|سويڊني فوجي علائقا 1989]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern downtown|سوئٽزرلينڊ برن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern|سوئٽزرلينڊ برن]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Vaud|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف وو]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Zürich|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف زيورخ]] :[[Module:Location map/data/Switzerland|سوئٽزرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Syria Aleppo|شام حلب]] :[[Module:Location map/data/Syria Ancient City of Aleppo|شام حلب جو قديم شهر]] :[[Module:Location map/data/Syria and Lebanon|شام ۽ لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria Damascus|شام دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Golan|شام گولان]] :[[Module:Location map/data/Syria Old Damascus|شام پراڻو دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq-Lebanon|شام-عراق-لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq|شام-عراق]] :[[Module:Location map/data/Syria|شام]] :[[Module:Location map/data/Tahiti|تاهيتي]] :[[Module:Location map/data/Taichung|تائيچنگ]] :[[Module:Location map/data/Tainan|تائينان]] :[[Module:Location map/data/Taitung County|تائيتونگ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Taiwan Kaohsiung|تائيوان ڪائوشيونگ]] :[[Module:Location map/data/Taiwan|تائيوان]] :[[Module:Location map/data/Tajikistan|تاجڪستان]] :[[Module:Location map/data/Tanzania|تنزانيا]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv location|تل ابيب مقام]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv|تل ابيب]] :[[Module:Location map/data/Tenerife|ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok Metropolitan Region|ٿائيلينڊ بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Bangkok Metropolitan Region|بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bay of Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ جي کاري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chiang Mai Province|ٿائيلينڊ چيانگ مائي صوبو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chonburi|ٿائيلينڊ چونبوري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Isan TMD|ٿائيلينڊ ايسان TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Northern TMD|ٿائيلينڊ اتر TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand|ٿائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Tibetan Plateau|تبت جو پهاڙي ميدان]] :[[Module:Location map/data/Tierra del Fuego|تيئرا ديل فيوگو]] :[[Module:Location map/data/Tigray Region|تگرائي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Timor|تيمور]] :← [[Module:Location map/data/Indonesia Timor|انڊونيشيا تيمور]] :[[Module:Location map/data/Togo|ٽوگو]] :[[Module:Location map/data/Tokelau|ٽوڪيلائو]] :[[Module:Location map/data/Tokharistan|توخارستان]] :[[Module:Location map/data/Tonga|ٽونگا]] :[[Module:Location map/data/Trinidad and Tobago|ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو]] :[[Module:Location map/data/Tsavo national parks|تساوو قومي پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Greater Tunis|تيونس وڏو تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Tunis|تيونس تونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia|تيونس]] :[[Module:Location map/data/Turkey Aegean|ترڪي ايجين]] :[[Module:Location map/data/Turkey Ankara|ترڪي انقره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Istanbul|ترڪي استنبول]] :[[Module:Location map/data/Turkey Marmara|ترڪي مرمره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Şanlıurfa|ترڪي شانلي عرفه]] :[[Module:Location map/data/Turkey South Caria|ترڪي ڏکڻ ڪيريا]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southeast|ترڪي ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southwest|ترڪي ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Turkey|ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Turkmenistan|ترڪمانستان]] :[[Module:Location map/data/Tuvalu|توالو]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala central|يوگنڊا ڪمپالا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala|يوگنڊا ڪمپالا]] :[[Module:Location map/data/Uganda|يوگنڊا]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast close|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر ويجهو]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southwest|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/UK England|برطانيا انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/England|انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Greater London postal|برطانيا وڏو لنڊن پوسٽل]] :[[Module:Location map/data/UK Northern England|برطانيا اتر انگلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern England|اتر انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Northern Ireland|برطانيا اتر آئرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Ireland|اتر آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Scotland|برطانيا اسڪاٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Scotland|اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Wales Snowdonia|برطانيا ويلز سنوڊونيا]] :[[Module:Location map/data/UK Wales|برطانيا ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Ukraine (1991-2014)|يوڪرين (1991-2014)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Air Force commands|يوڪرين هوائي فوج جون ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast (country map)|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernihiv Oblast|يوڪرين چرنيهيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernivtsi Oblast|يوڪرين چرنووتسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipro|يوڪرين دنيپرو]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipropetrovsk Oblast|يوڪرين دنيپروپيٽروفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Donetsk Oblast|يوڪرين دونيتسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ground Forces operational commands|يوڪرين زميني فوج جون عملي ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ivano-Frankivsk Oblast|يوڪرين ايوانو-فرانڪيوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kharkiv Oblast|يوڪرين خارڪيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kherson Oblast|يوڪرين خيرسون اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Khmelnytskyi Oblast|يوڪرين خميلنيتسڪي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv|يوڪرين ڪِيئف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kirovohrad Oblast|يوڪرين ڪيرووهراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Luhansk Oblast|يوڪرين لوغانسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv Oblast|يوڪرين لويف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv|يوڪرين لويف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Mykolaiv Oblast|يوڪرين ميڪولائيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Odesa Oblast|يوڪرين اوديسا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Poltava Oblast|يوڪرين پولتاوا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Rivne Oblast|يوڪرين رِوني اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Sumy Oblast|يوڪرين سومي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ternopil Oblast|يوڪرين ترنوپِل اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Vinnytsia Oblast|يوڪرين وِنيتسيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Volyn Oblast|يوڪرين وولين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zakarpattia Oblast|يوڪرين زڪارپاتيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zaporizhzhia Oblast|يوڪرين زاپوريژيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast (country map)|يوڪرين ژيتومير اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast|يوڪرين ژيتومير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine|يوڪرين]] :[[Module:Location map/data/UNCAF and CFU|UNCAF ۽ CFU]] :[[Module:Location map/data/United Arab Emirates|گڏيل عرب امارات]] :← [[Module:Location map/data/UAE|يو اي اي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Alderney|برطانيا آلڊرني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Allerdale|برطانيا ايلرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Ireland|برطانيا ۽ آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Northern Germany|برطانيا ۽ اتر جرمني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Anguilla|برطانيا انگويلا]] :← [[Module:Location map/data/Anguilla|انگويلا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Arundel|برطانيا ارنڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ascension Island|برطانيا اسينشن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Ascension Island|اسينشن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedford|برطانيا بيڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire 1974-2009|برطانيا بيڊفورڊشائر 1974-2009]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire|برطانيا بيڊفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Bedfordshire|بيڊفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Berkshire|برطانيا برڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Berkshire|برڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bermuda|برطانيا برمودا]] :← [[Module:Location map/data/Bermuda|برمودا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Beverley Central|برطانيا بيورلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn central|برطانيا بليڪبرن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn with Darwen|برطانيا بليڪبرن وٿ ڊارون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn|برطانيا بليڪبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackpool|برطانيا بليڪپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Barrow-in-Furness|برطانيا برو آف بيرو-ان-فرنيس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Burnley|برطانيا برو آف برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Chorley|برطانيا برو آف چورلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Doncaster|برطانيا برو آف ڊانڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Fylde|برطانيا برو آف فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Hyndburn|برطانيا برو آف هائنڊبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Pendle|برطانيا برو آف پينڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Ribble Valley|برطانيا برو آف ربل وادي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Rossendale|برطانيا برو آف روسنڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of South Ribble|برطانيا برو آف ڏکڻ ربل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of West Lancashire|برطانيا برو آف اولهه لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Wyre|برطانيا برو آف وائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Boston Central|برطانيا بوسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brecon Beacons|برطانيا بريڪن بيڪنز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton and Hove|برطانيا برائيٽن ۽ هوو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton|برطانيا برائيٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol Central|برطانيا برسٽل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol|برطانيا برسٽل]] :← [[Module:Location map/data/Bristol|برسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom British Virgin Islands|برطانيا برطانوي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/British Virgin Islands|برطانوي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Buckinghamshire|برطانيا بڪنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Buckinghamshire|بڪنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley central|برطانيا برنلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley|برطانيا برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Calderdale|برطانيا ڪالڊرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge Central|برطانيا ڪيمبرج مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge|برطانيا ڪيمبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridgeshire|برطانيا ڪيمبرجشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cambridgeshire|ڪيمبرجشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Canterbury Central|برطانيا ڪينٽربري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Carlisle Central|برطانيا ڪارلائل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cayman Islands|برطانيا ڪيمن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Cayman Islands|ڪيمن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London East|برطانيا مرڪزي لنڊن اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London|برطانيا مرڪزي لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Central London|مرڪزي لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Channel Islands|برطانيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cheshire|برطانيا چيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cheshire|چيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chester Central|برطانيا چيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester Central|برطانيا چيچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester District|برطانيا چيچسٽر ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester|برطانيا چيچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Carlisle|برطانيا شهر ڪارلائل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Lancaster|برطانيا شهر لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Preston|برطانيا شهر پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Colchester Central|برطانيا ڪولچيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Copeland|برطانيا ڪوپ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall (mainland)|برطانيا ڪارنوال (مين لينڊ)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall southwest|برطانيا ڪارنوال ڏکڻ اولهه]] :← [[Module:Location map/data/Southwest Cornwall|ڏکڻ اولهه ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall|برطانيا ڪارنوال]] :← [[Module:Location map/data/Cornwall|ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Down|برطانيا ڪائونٽي ڊائون]] :← [[Module:Location map/data/County Down|ڪائونٽي ڊائون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Durham|برطانيا ڪائونٽي ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/County Durham|ڪائونٽي ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Coventry Central|برطانيا ڪوونٽري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Crawley|برطانيا ڪرالي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumberland|برطانيا ڪمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumbria|برطانيا ڪامبريا]] :← [[Module:Location map/data/Cumbria|ڪامبريا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dartmoor|برطانيا ڊارٽمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derby Central|برطانيا ڊربي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derbyshire|برطانيا ڊربيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Derbyshire|ڊربيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derry|برطانيا ڊيري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Devon|برطانيا ڊيون]] :← [[Module:Location map/data/Devon|ڊيون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Doncaster Central|برطانيا ڊانڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dorset|برطانيا ڊورسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Dorset|ڊورسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dover Central|برطانيا ڊوور مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dunwich|برطانيا ڊنوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Durham|برطانيا ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/Durham|ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East of England|برطانيا انگلينڊ جو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Riding of Yorkshire|برطانيا ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/East Riding of Yorkshire|ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East Sussex|برطانيا اوڀر سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/East Sussex|اوڀر سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Eden|برطانيا ايڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Edinburgh|برطانيا ايڊنبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Edinburgh|ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Essex|برطانيا ايسڪس]] :← [[Module:Location map/data/Essex|ايسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter Central|برطانيا ايڪسيٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exeter|برطانيا ايڪسيٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Exmoor|برطانيا ايڪسمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Falkland Islands|برطانيا فاڪلينڊ ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Falkland Islands|فاڪلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Fleetwood|برطانيا فليٽ ووڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Forest of Bowland|برطانيا ٻيلو آف بولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucester Central|برطانيا گلوسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucestershire|برطانيا گلوسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Gloucestershire|گلوسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grand Cayman|برطانيا گرينڊ ڪيمن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Great Yarmouth Central|برطانيا گريٽ يارمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Belfast|برطانيا وڏو بيلفاسٽ]] :← [[Module:Location map/data/Greater Belfast|وڏو بيلفاسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Liverpool|برطانيا وڏو ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Greater London|وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/London|لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom London|برطانيا لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Manchester|برطانيا وڏو مانچسٽر]] :← [[Module:Location map/data/Greater Manchester|وڏو مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grimsby Central|برطانيا گرمزبي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guernsey|برطانيا گرنزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guildford Central|برطانيا گلڊفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hampshire|برطانيا هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hampshire|هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hereford Central|برطانيا هيرفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Herefordshire|برطانيا هيرفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Herefordshire|هيرفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hertfordshire|برطانيا هارٽفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hertfordshire|هارٽفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom High Peak|برطانيا هاءِ پيڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hoxne|برطانيا هاڪسن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Huntingdon|برطانيا هنٽنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich Central|برطانيا اِپس وچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Ipswich|برطانيا اِپس وچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isle of Wight|برطانيا آئل آف وائيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Isle of Wight|آئل آف وائيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isles of Scilly|برطانيا آئلز آف سِلي]] :← [[Module:Location map/data/Isles of Scilly|آئلز آف سِلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Jersey|برطانيا جرسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kent|برطانيا ڪينٽ]] :← [[Module:Location map/data/Kent|ڪينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom King's Lynn Central|برطانيا ڪنگز لن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kingston-upon-Hull Central|برطانيا ڪنگسٽن-اپان-هل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lake District|برطانيا ليڪ ڊسٽرڪٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancashire|برطانيا لنڪاشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lancashire|لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster Central|برطانيا لنڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster|برطانيا لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds 1866|برطانيا ليڊز 1866]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds Central|برطانيا ليڊز مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds|برطانيا ليڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester Central|برطانيا ليسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester|برطانيا ليسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicestershire|برطانيا ليسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Leicestershire|ليسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincoln Central|برطانيا لنڪن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincolnshire|برطانيا لنڪنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lincolnshire|لنڪنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool Central|برطانيا ليورپول مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool|برطانيا ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Albertopolis|برطانيا لنڊن البرٽوپولس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barking and Dagenham|برطانيا لنڊن بارڪنگ ۽ ڊيگنهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barnet|برطانيا لنڊن بارنيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bexley|برطانيا لنڊن بيڪسلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Brent|برطانيا لنڊن برينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bromley|برطانيا لنڊن بروملي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Camden|برطانيا لنڊن ڪيمڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London City of London|برطانيا لنڊن شهر لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Croydon|برطانيا لنڊن ڪروئڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ealing|برطانيا لنڊن ايلنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Enfield|برطانيا لنڊن اينفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Greenwich|برطانيا لنڊن گرينوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hackney|برطانيا لنڊن هيڪني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ham|برطانيا لنڊن هيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hammersmith and Fulham|برطانيا لنڊن هيمرسميٿ ۽ فلهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Haringey|برطانيا لنڊن هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Harrow|برطانيا لنڊن هيرو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Havering|برطانيا لنڊن هيورنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hillingdon|برطانيا لنڊن هلنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hounslow|برطانيا لنڊن هائونزلو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Islington|برطانيا لنڊن اِزلنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington and Chelsea|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن ۽ چيلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kingston upon Thames|برطانيا لنڊن ڪنگسٽن اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lambeth|برطانيا لنڊن ليمبٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lewisham|برطانيا لنڊن ليوشيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Merton|برطانيا لنڊن مرٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Newham|برطانيا لنڊن نيوهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Redbridge|برطانيا لنڊن ريڊبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Richmond upon Thames|برطانيا لنڊن رچمنڊ اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Southwark|برطانيا لنڊن سائوٿ وارڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Sutton|برطانيا لنڊن سٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Tower Hamlets|برطانيا لنڊن ٽاور هيملٽس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Waltham Forest|برطانيا لنڊن والٿم فاريسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Wandsworth|برطانيا لنڊن وانڊز ورٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Westminster|برطانيا لنڊن ويسٽ منسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lytham St Annes|برطانيا لٿم سينٽ اينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Manchester|برطانيا مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Merseyside|برطانيا مرسي سائيڊ]] :← [[Module:Location map/data/Merseyside|مرسي سائيڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Milton Keynes|برطانيا ملٽن ڪينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Montserrat|برطانيا مونٽسيرات]] :← [[Module:Location map/data/Montserrat|مونٽسيرات]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe Bay|برطانيا مورڪمبي کاري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe|برطانيا مورڪمبي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne Central|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norfolk|برطانيا نورفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Norfolk|نورفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom North Yorkshire|برطانيا اتر يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/North Yorkshire|اتر يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northampton Central|برطانيا نارٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northamptonshire|برطانيا نارٿيمپٽنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Northamptonshire|نارٿيمپٽنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northumberland|برطانيا نارٿمبرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Northumberland|نارٿمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norwich Central|برطانيا نارچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Central|برطانيا ناٽنگهم مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Greater|برطانيا وڏو ناٽنگهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottinghamshire|برطانيا ناٽنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Nottinghamshire|ناٽنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford (central)|برطانيا آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :← [[Module:Location map/data/Oxford (central)|آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford Central|برطانيا آڪسفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford|برطانيا آڪسفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxfordshire|برطانيا آڪسفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Oxfordshire|آڪسفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Pitcairn Island|برطانيا پٽڪيرن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth Central|برطانيا پلمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth|برطانيا پلمٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston central|برطانيا پريسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston|برطانيا پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading Central|برطانيا ريڊنگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading|برطانيا ريڊنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Richmond|برطانيا رچمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rutland|برطانيا رٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rutland|رٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rye|برطانيا راءِ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha|برطانيا سينٽ هيلينا، اسينشن ۽ ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena|برطانيا سينٽ هيلينا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Salisbury Central|برطانيا سالسبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Scarborough Old Town|برطانيا اسڪاربره پراڻو شهر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sheffield|برطانيا شيفيلڊ]] :← [[Module:Location map/data/Sheffield|شيفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shrewsbury Central|برطانيا شروزبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shropshire|برطانيا شروپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Shropshire|شروپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Skelmersdale|برطانيا اسڪيلمرزڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Soho|برطانيا سوهو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Bath and North East|برطانيا سومرسيٽ باٿ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Levels|برطانيا سومرسيٽ ليولز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Mendip|برطانيا سومرسيٽ مينڊپ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset North|برطانيا سومرسيٽ اتر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Sedgemoor|برطانيا سومرسيٽ سيجمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset South|برطانيا سومرسيٽ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Taunton Deane|برطانيا سومرسيٽ ٽانٽن ڊين]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset West|برطانيا سومرسيٽ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset|برطانيا سومرسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Somerset|سومرسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Georgia|برطانيا ڏکڻ جارجيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Lakeland|برطانيا ڏکڻ ليڪ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Yorkshire|برطانيا ڏکڻ يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/South Yorkshire|ڏکڻ يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South|برطانيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton Central|برطانيا سائوٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton|برطانيا سائوٿيمپٽن]] :← [[Module:Location map/data/Southampton|سائوٿيمپٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport Central|برطانيا سائوٿپورٽ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport|برطانيا سائوٿپورٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Staffordshire|برطانيا اسٽافورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Staffordshire|اسٽافورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Stamford Central|برطانيا اسٽيمفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Suffolk|برطانيا سفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Suffolk|سفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sunderland|برطانيا سنڊرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Surrey|برطانيا سري]] :← [[Module:Location map/data/Surrey|سري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom The Fylde|برطانيا دي فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Thetford Central|برطانيا ٿيٽفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tristan da Cunha|برطانيا ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Turks and Caicos Islands|برطانيا ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Turks and Caicos Islands|ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tyne and Wear|برطانيا ٽائن ۽ ويئر]] :← [[Module:Location map/data/Tyne and Wear|ٽائن ۽ ويئر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwick Central|برطانيا واروڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwickshire|برطانيا واروڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Warwickshire|واروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Midlands|برطانيا اولهه مڊلينڊز]] :← [[Module:Location map/data/West Midlands|اولهه مڊلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Sussex|برطانيا اولهه سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/West Sussex|اولهه سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Yorkshire|برطانيا اولهه يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/West Yorkshire|اولهه يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Westmorland|برطانيا ويسٽمورلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wiltshire|برطانيا ولٽشائر]] :← [[Module:Location map/data/Wiltshire|ولٽشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchelsea|برطانيا ونچلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchester Central|برطانيا ونچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcester Central|برطانيا ووسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcestershire|برطانيا ووسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Worcestershire|ووسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom York Central|برطانيا يارڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Yorkshire Dales|برطانيا يارڪشائر ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom|برطانيا]] :← [[Module:Location map/data/UK|برطانيا]] :[[Module:Location map/data/United States Bakersfield|گڏيل رياستون بيڪرزفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Boston Metro|گڏيل رياستون بوسٽن ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/United States Boston|گڏيل رياستون بوسٽن]] :← [[Module:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Central|گڏيل رياستون شڪاگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Downtown|گڏيل رياستون شڪاگو ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Greater|گڏيل رياستون وڏو شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Loop|گڏيل رياستون شڪاگو لوپ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago metropolitan area|گڏيل رياستون شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago Near North Side|گڏيل رياستون شڪاگو نئر نارٿ سائڊ]] :[[Module:Location map/data/United States Chicago|گڏيل رياستون شڪاگو]] :[[Module:Location map/data/United States Cleveland|گڏيل رياستون ڪليولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United States District of Columbia street|گڏيل رياستون ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا گهٽي]] :[[Module:Location map/data/United States Downtown Las Vegas|گڏيل رياستون ڊائون ٽائون لاس ويگاس]] :[[Module:Location map/data/United States Greater Spokane|گڏيل رياستون وڏو اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States Hawaii (island)|گڏيل رياستون هوائي (ٻيٽ)]] :[[Module:Location map/data/United States Jacksonville|گڏيل رياستون جيڪسن وِل]] :[[Module:Location map/data/United States Kauai|گڏيل رياستون ڪاوائي]] :[[Module:Location map/data/United States Lahaina|گڏيل رياستون لاهاينا]] :[[Module:Location map/data/United States Lake Highlands|گڏيل رياستون ليڪ هاءِلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United States Las Vegas Strip|گڏيل رياستون لاس ويگاس اسٽرپ]] :[[Module:Location map/data/United States Long Beach|گڏيل رياستون لانگ بيچ]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Central|گڏيل رياستون لاس اينجلس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Downtown|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Southern|گڏيل رياستون لاس اينجلس ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States Los Angeles Western|گڏيل رياستون لاس اينجلس اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States Lower Manhattan|گڏيل رياستون لوئر مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/United States Maui|گڏيل رياستون مائوئي]] :[[Module:Location map/data/United States Molokai-Lanai|گڏيل رياستون مولوڪائي-لانائي]] :[[Module:Location map/data/United States Monterey Peninsula|گڏيل رياستون مونٽيري پيننسولا]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans East|گڏيل رياستون نيو اورلينز اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States New Orleans|گڏيل رياستون نيو اورلينز]] :[[Module:Location map/data/United States New York|گڏيل رياستون نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/United States Oahu|گڏيل رياستون اوآهو]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento Delta|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو ڊيلٽا]] :[[Module:Location map/data/United States Sacramento|گڏيل رياستون سيڪرامينٽو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northeastern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Northwestern|گڏيل رياستون سين ڊياگو اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego Southern|گڏيل رياستون سين ڊياگو ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/United States San Diego|گڏيل رياستون سين ڊياگو]] :[[Module:Location map/data/United States San Fernando Valley|گڏيل رياستون سين فرننڊو وادي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bay Area|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Bayview-Hunters Point|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو بي ويو-هنٽرز پوائنٽ]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco Central|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco County|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/United States San Francisco|گڏيل رياستون سان فرانسسڪو]] :[[Module:Location map/data/United States San Jose|گڏيل رياستون سان هوزي]] :[[Module:Location map/data/United States Seattle Downtown|گڏيل رياستون سيئٽل ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/United States Spokane|گڏيل رياستون اسپوڪين]] :[[Module:Location map/data/United States St. Louis|گڏيل رياستون سينٽ لوئس]] :[[Module:Location map/data/United States Virginia Alexandria Historical District|گڏيل رياستون ورجينيا اليگزينڊريا تاريخي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. east|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Notre Dame|نوٽر ڊيم يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :[[Module:Location map/data/Uruguay Montevideo|يوراگوئي مونٽيوڊيو]] :[[Module:Location map/data/Uruguay|يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/US Virgin Islands Saint Croix|آمريڪي ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alabama|آمريڪا الاباما]] :← [[Module:Location map/data/Alabama|الاباما]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage downtown|آمريڪا الاسڪا اينڪرج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Anchorage|آمريڪا الاسڪا اينڪرج]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks Downtown|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Fairbanks|آمريڪا الاسڪا فيئر بينڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Juneau|آمريڪا الاسڪا جونئو]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka Downtown|آمريڪا الاسڪا سٽڪا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Sitka|آمريڪا الاسڪا سٽڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska Unalaska Island|آمريڪا الاسڪا اُنالاسڪا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Alaska|آمريڪا الاسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Alaska|الاسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa central|آمريڪا آمريڪي ساموا مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa central|آمريڪي ساموا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA American Samoa|آمريڪا آمريڪي ساموا]] :← [[Module:Location map/data/American Samoa|آمريڪي ساموا]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona inset|آمريڪا ايريزونا انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona Maricopa County|آمريڪا ايريزونا ماريڪوپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Arizona|آمريڪا ايريزونا]] :← [[Module:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[Module:Location map/data/USA Arkansas|آمريڪا آرڪنساس]] :← [[Module:Location map/data/Arkansas|آرڪنساس]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta Downtown|آمريڪا ائٽلانٽا ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Atlanta|آمريڪا ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :← [[Module:Location map/data/United States Baltimore|گڏيل رياستون بالٽيمور]] :[[Module:Location map/data/USA Briarcliff|آمريڪا برائركلف]] :[[Module:Location map/data/USA Bronx|آمريڪا برانڪس]] :[[Module:Location map/data/USA California Anaheim|آمريڪا ڪيليفورنيا ايناهائم]] :[[Module:Location map/data/USA California Bakersfield Downtown|آمريڪا ڪيليفورنيا بيڪرزفيلڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA California Carmel|آمريڪا ڪيليفورنيا ڪارمل]] :[[Module:Location map/data/USA California Channel Islands|آمريڪا ڪيليفورنيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA California Fresno|آمريڪا ڪيليفورنيا فريسنو]] :[[Module:Location map/data/USA California Mountain View|آمريڪا ڪيليفورنيا مائونٽن ويو]] :[[Module:Location map/data/USA California Napa County|آمريڪا ڪيليفورنيا ناپا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Northern|آمريڪا ڪيليفورنيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA California Oakland|آمريڪا ڪيليفورنيا اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/United States Oakland|گڏيل رياستون اوڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA California Berkeley|آمريڪا ڪيليفورنيا برڪلي]] :[[Module:Location map/data/USA California San Diego County|آمريڪا ڪيليفورنيا سين ڊياگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Sonoma County|آمريڪا ڪيليفورنيا سونوما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA California Southern|آمريڪا ڪيليفورنيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/USA California|آمريڪا ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :[[Module:Location map/data/USA Cape Cod|آمريڪا ڪيپ ڪاڊ]] :← [[Module:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Chesapeake Bay|آمريڪا چيسپيڪ بي]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado Colorado Springs|آمريڪا ڪولوراڊو ڪولوراڊو اسپرنگس]] :[[Module:Location map/data/USA Colorado|آمريڪا ڪولوراڊو]] :← [[Module:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :[[Module:Location map/data/USA Connecticut|آمريڪا ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[Module:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware inset|آمريڪا ڊيلاويئر انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Delaware|آمريڪا ڊيلاويئر]] :← [[Module:Location map/data/Delaware|ڊيلاويئر]] :[[Module:Location map/data/USA District of Columbia|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/District of Columbia|ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[Module:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :[[Module:Location map/data/USA East|آمريڪا اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Manatee County|آمريڪا فلوريڊا مينيٽي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Seminole County|آمريڪا فلوريڊا سيمينول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Florida Volusia County|آمريڪا فلوريڊا وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :[[Module:Location map/data/USA Florida|آمريڪا فلوريڊا]] :← [[Module:Location map/data/Florida|فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia Jackson County|آمريڪا جارجيا جيڪسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia UGA Main|آمريڪا جارجيا UGA مين]] :[[Module:Location map/data/USA Georgia|آمريڪا جارجيا]] :← [[Module:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[Module:Location map/data/USA Guam|آمريڪا گوام]] :← [[Module:Location map/data/Guam|گوام]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaii|آمريڪا هوائي]] :← [[Module:Location map/data/Hawaii|هوائي]] :[[Module:Location map/data/USA Hawaiian Islands|آمريڪا هوائي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Holyoke|آمريڪا هوليوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Idaho|آمريڪا آئيڊاهو]] :← [[Module:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Champaign County|آمريڪا الينواءِ شيمپين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Edgar County|آمريڪا الينواءِ ايڊگر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Fulton County|آمريڪا الينواءِ فلٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois inset|آمريڪا الينواءِ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Iroquois County|آمريڪا الينواءِ اِروڪوا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Ogle County|آمريڪا الينواءِ اوگل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Peoria County|آمريڪا الينواءِ پيوريا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Tazewell County|آمريڪا الينواءِ ٽيزويل ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Vermilion County|آمريڪا الينواءِ ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois Woodford County|آمريڪا الينواءِ ووڊفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Illinois|آمريڪا الينواءِ]] :← [[Module:Location map/data/Illinois|الينواءِ]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Adams County|آمريڪا انڊيانا ايڊمز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Bartholomew County|آمريڪا انڊيانا بارٿولوميو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Benton County|آمريڪا انڊيانا بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Blackford County|آمريڪا انڊيانا بليڪفورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Boone County|آمريڪا انڊيانا بون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Brown County|آمريڪا انڊيانا برائون ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Carroll County|آمريڪا انڊيانا ڪيرول ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Cass County|آمريڪا انڊيانا ڪيس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clark County|آمريڪا انڊيانا ڪلارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clay County|آمريڪا انڊيانا ڪلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Clinton County|آمريڪا انڊيانا ڪلنٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Crawford County|آمريڪا انڊيانا ڪرافورڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Dearborn County|آمريڪا انڊيانا ڊيئربورن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Fountain County|آمريڪا انڊيانا فائونٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Harrison County|آمريڪا انڊيانا هيريسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Martin County|آمريڪا انڊيانا مارٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Montgomery County|آمريڪا انڊيانا مونٽگومري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Parke County|آمريڪا انڊيانا پارڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Sullivan County|آمريڪا انڊيانا سليوان ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Tippecanoe County|آمريڪا انڊيانا ٽپيڪانو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vermillion County|آمريڪا انڊيانا ورميلين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Vigo County|آمريڪا انڊيانا ويگو ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Warren County|آمريڪا انڊيانا وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Washington County|آمريڪا انڊيانا واشنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Wells County|آمريڪا انڊيانا ويلز ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana Whitley County|آمريڪا انڊيانا وائٽلي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Indiana|آمريڪا انڊيانا]] :← [[Module:Location map/data/Indiana|انڊيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis central|آمريڪا انڊياناپولس مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Indianapolis|آمريڪا انڊياناپولس]] :[[Module:Location map/data/USA Iowa|آمريڪا آئووا]] :← [[Module:Location map/data/Iowa|آئووا]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas Ellsworth County|آمريڪا ڪينساس ايلسورٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Kansas|آمريڪا ڪينساس]] :← [[Module:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :[[Module:Location map/data/USA Kentucky|آمريڪا ڪينٽڪي]] :← [[Module:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :[[Module:Location map/data/USA Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles Metropolitan Area|گڏيل رياستون لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/United States Los Angeles|گڏيل رياستون لاس اينجلس]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge Downtown|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Lafayette|آمريڪا لوزيانا لافايٽ]] :← [[Module:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport Downtown|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport Downtown|شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana Shreveport|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ]] :← [[Module:Location map/data/Shreveport|شريوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Louisiana|آمريڪا لوزيانا]] :← [[Module:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[Module:Location map/data/USA Lower Manhattan extended|آمريڪا لوئر مينهيٽن وڌايل]] :[[Module:Location map/data/USA Maine|آمريڪا مين]] :← [[Module:Location map/data/Maine|مين]] :[[Module:Location map/data/USA Manhattan|آمريڪا مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Manhattan|مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/United States Manhattan|گڏيل رياستون مينهيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland Broad Creek|آمريڪا ميريلينڊ براڊ ڪريڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Maryland|آمريڪا ميريلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Massachusetts|آمريڪا ميساچوسٽس]] :← [[Module:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :[[Module:Location map/data/USA Metro Atlanta|آمريڪا ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Miami Central|آمريڪا ميامي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Miami|آمريڪا ميامي]] :← [[Module:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :← [[Module:Location map/data/United States Michigan Huron-Clinton Metroparks|گڏيل رياستون مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan Wayne County|آمريڪا مشيگن وين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Michigan|آمريڪا مشيگن]] :← [[Module:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest and Northeast|آمريڪا مڊويسٽ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Midwest|آمريڪا مڊويسٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Minneapolis–Saint Paul|آمريڪا مينيئپولس–سينٽ پال]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota Duluth|آمريڪا مينيسوٽا ڊولوٿ]] :[[Module:Location map/data/USA Minnesota|آمريڪا مينيسوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Mississippi|آمريڪا مسيسپي]] :← [[Module:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :[[Module:Location map/data/USA Missouri|آمريڪا مسوري]] :← [[Module:Location map/data/Missouri|مسوري]] :[[Module:Location map/data/USA Montana|آمريڪا مونٽانا]] :← [[Module:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[Module:Location map/data/USA Napa|آمريڪا ناپا]] :[[Module:Location map/data/USA Nebraska|آمريڪا نبراسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :[[Module:Location map/data/USA Nevada|آمريڪا نيواڊا]] :← [[Module:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire Lakes Region|آمريڪا نيو هيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA New Hampshire|آمريڪا نيو هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic City|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Atlantic County|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Bergen County|آمريڪا نيو جرسي برگن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Burlington County|آمريڪا نيو جرسي برلنگٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Camden County|آمريڪا نيو جرسي ڪيمڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cape May County|آمريڪا نيو جرسي ڪيپ مي ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Cumberland County|آمريڪا نيو جرسي ڪمبرلينڊ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Essex County|آمريڪا نيو جرسي ايسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Gloucester County|آمريڪا نيو جرسي گلوسٽر ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hudson County|آمريڪا نيو جرسي هڊسن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Hunterdon County|آمريڪا نيو جرسي هنٽرڊن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Mercer County|آمريڪا نيو جرسي مرسر ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Middlesex County|آمريڪا نيو جرسي مڊل سيڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County municipalities|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي ميونسپلٽيون]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Morris County|آمريڪا نيو جرسي مورس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey New Brunswick|آمريڪا نيو جرسي نيو برنزوڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Ocean County|آمريڪا نيو جرسي اوشن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Passaic County|آمريڪا نيو جرسي پاسائڪ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Salem County|آمريڪا نيو جرسي سيلم ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Somerset County|آمريڪا نيو جرسي سومرسيٽ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Sussex County|آمريڪا نيو جرسي سسڪس ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Union County|آمريڪا نيو جرسي يونين ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey Warren County|آمريڪا نيو جرسي وارن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New Jersey|آمريڪا نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :[[Module:Location map/data/USA New Mexico|آمريڪا نيو ميڪسيڪو]] :← [[Module:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack and Catskill Parks|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Adirondack Park|آمريڪا نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York Adirondack Park|نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA New York City Subway|آمريڪا نيو يارڪ سٽي سب وي]] :[[Module:Location map/data/USA New York City|آمريڪا نيو يارڪ سٽي]] :← [[Module:Location map/data/New York City|نيو يارڪ سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA New York Fire Island|آمريڪا نيو يارڪ فائر ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York inset|آمريڪا نيو يارڪ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Long Island|آمريڪا نيو يارڪ لانگ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York Staten Island|آمريڪا نيو يارڪ اسٽيٽن آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA New York|آمريڪا نيو يارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York|نيو يارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA North Carolina|آمريڪا اتر ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/North Carolina|اتر ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota Grand Forks|آمريڪا اتر ڊڪوٽا گرينڊ فورڪس]] :[[Module:Location map/data/USA North Dakota|آمريڪا اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/North Dakota|اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/USA Northeast|آمريڪا اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Northern Mariana Islands|آمريڪا اتر ماريانا ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Northern Mariana Islands|اتر ماريانا ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio Columbus|آمريڪا اوهايو ڪولمبس]] :[[Module:Location map/data/USA Ohio|آمريڪا اوهايو]] :← [[Module:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[Module:Location map/data/USA Oklahoma|آمريڪا اوڪلاهوما]] :← [[Module:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Ashland|آمريڪا اوريگن ايشلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Astoria|آمريڪا اوريگن ايسٽوريا]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Bend|آمريڪا اوريگن بينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Corvallis|آمريڪا اوريگن ڪوروالس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Dayton|آمريڪا اوريگن ڊيٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Eugene|آمريڪا اوريگن يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Forest Grove|آمريڪا اوريگن فاريسٽ گروو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Grants Pass|آمريڪا اوريگن گرانٽس پاس]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Gresham|آمريڪا اوريگن گريشم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Hood River|آمريڪا اوريگن هوڊ درياهه]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Lake Oswego|آمريڪا اوريگن ليڪ اوسويگو]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Medford|آمريڪا اوريگن ميڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Oregon City|آمريڪا اوريگن اوريگن سٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Pendleton|آمريڪا اوريگن پينڊلٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland downtown|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland downtown|آمريڪا پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Portland|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/USA Portland|آمريڪا پورٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Salem|آمريڪا اوريگن سيلم]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Spencer Butte and Eugene|آمريڪا اوريگن اسپينسر بيوٽ ۽ يوجين]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon The Dalles|آمريڪا اوريگن دي ڊيلز]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tigard|آمريڪا اوريگن ٽگارڊ]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon Tualatin|آمريڪا اوريگن ٽوالاٽن]] :[[Module:Location map/data/USA Oregon|آمريڪا اوريگن]] :← [[Module:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia County|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill1|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل1]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill2|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل2]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill3|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل3]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill4|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هِل4]] :[[Module:Location map/data/USA Pennsylvania|آمريڪا پينسلوانيا]] :← [[Module:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh central|آمريڪا پٽسبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh neighborhoods|آمريڪا پٽسبرگ پاڙا]] :[[Module:Location map/data/USA Pittsburgh|آمريڪا پٽسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :[[Module:Location map/data/USA Puerto Rico|آمريڪا پورٽو ريڪو]] :← [[Module:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island inset|آمريڪا روڊ آئلينڊ انسيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Rhode Island|آمريڪا روڊ آئلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :[[Module:Location map/data/USA San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA South Carolina|آمريڪا ڏکڻ ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/South Carolina|ڏکڻ ڪيرولائنا]] :[[Module:Location map/data/USA South Dakota|آمريڪا ڏکڻ ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/South Dakota|ڏکڻ ڊڪوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Southeast|آمريڪا ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee Nashville|آمريڪا ٽينيسي نيشويل]] :[[Module:Location map/data/USA Tennessee|آمريڪا ٽينيسي]] :← [[Module:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Cooper|آمريڪا ٽيڪساس ڪوپر]] :[[Module:Location map/data/USA Texas Houston downtown|آمريڪا ٽيڪساس هوسٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/USA Texas|آمريڪا ٽيڪساس]] :← [[Module:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[Module:Location map/data/USA Umnak Island|آمريڪا اُمناڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Utah|آمريڪا يوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[Module:Location map/data/USA Vermont|آمريڪا ورمونٽ]] :← [[Module:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :[[Module:Location map/data/USA VI Saint Croix|آمريڪا ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[Module:Location map/data/USA Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria region|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Alexandria|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Bailey's Crossroads|آمريڪا ورجينيا بيليز ڪراس روڊز]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Clarke|آمريڪا ورجينيا ڪلارڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Frederick|آمريڪا ورجينيا فريڊرڪ]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Goshen Scout Reservation|آمريڪا ورجينيا گوشن اسڪائوٽ رزرويشن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Manassas|آمريڪا ورجينيا مناسس]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Northern|آمريڪا ورجينيا اتر]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Richmond metropolitan area|آمريڪا ورجينيا رچمنڊ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia Warren|آمريڪا ورجينيا وارن]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia West Virginia border|آمريڪا ورجينيا اولهه ورجينيا سرحد]] :[[Module:Location map/data/USA Virginia|آمريڪا ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Benton County|آمريڪا واشنگٽن بينٽن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Metropolitan Area|آمريڪا واشنگٽن ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/USA Washington Yakima County|آمريڪا واشنگٽن ياڪيما ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C. central|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C. central|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C. central|واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/USA Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/United States Washington, D.C.|گڏيل رياستون واشنگٽن، ڊي.سي.]] :[[Module:Location map/data/USA Washington|آمريڪا واشنگٽن]] :← [[Module:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Eastern Panhandle|آمريڪا اولهه ورجينيا اوڀر پين هينڊل]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|اولهه ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia Romney|آمريڪا اولهه ورجينيا رومني]] :[[Module:Location map/data/USA West Virginia|آمريڪا اولهه ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/West Virginia|اولهه ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/USA West|آمريڪا اولهه]] :[[Module:Location map/data/USA Wisconsin|آمريڪا وسڪانسن]] :← [[Module:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :[[Module:Location map/data/USA Wyoming|آمريڪا وائيومنگ]] :← [[Module:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :[[Module:Location map/data/USA|آمريڪا]] :← [[Module:Location map/data/United States of America|آمريڪا جون گڏيل رياستون]] :← [[Module:Location map/data/United States|گڏيل رياستون]] :[[Module:Location map/data/USA2|آمريڪا2]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan Tashkent|ازبڪستان تاشقند]] :[[Module:Location map/data/Uzbekistan|ازبڪستان]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Island|وينڪوور ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Washington|وينڪوور واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/Vanuatu|وانواتو]] :[[Module:Location map/data/Vas Szombathely|واش سومباتهي]] :[[Module:Location map/data/Vatican City|ويٽيڪن سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vatican|ويٽيڪن]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Apure|وينزويلا اپوري]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Caracas|وينزويلا ڪاراڪاس]] :[[Module:Location map/data/Venezuela UCV Conjunto Central|وينزويلا UCV مرڪزي مجموعو]] :[[Module:Location map/data/Venezuela|وينزويلا]] :[[Module:Location map/data/Venus|زهره]] :[[Module:Location map/data/Veszprém Veszprém|ويسپريم ويسپريم]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Hanoi|ويتنام هانوئي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Ho Chi Minh City|ويتنام هو چي منھ سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Nang|ويتنام دا نانگ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Lat|ويتنام دا لات]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Phu Quoc|ويتنام فو ڪوڪ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam|ويتنام]] :[[Module:Location map/data/Vilnius District Municipality|ولنيئس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Visayas|وساياس]] :[[Module:Location map/data/Wales Anglesey|ويلز اينگلسي]] :[[Module:Location map/data/Wales Bangor|ويلز بينگور]] :[[Module:Location map/data/Wales Blaenau Gwent|ويلز بلائينائو گوينٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Brecon|ويلز بريڪن]] :[[Module:Location map/data/Wales Bridgend|ويلز برج اينڊ]] :[[Module:Location map/data/Wales Caerphilly|ويلز ڪيرفلي]] :[[Module:Location map/data/Wales Caldey Island|ويلز ڪالڊي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff Central|ويلز ڪارڊف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff|ويلز ڪارڊف]] :[[Module:Location map/data/Wales Carmarthenshire|ويلز ڪارمارٿنشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Ceredigion|ويلز ڪيريڊيگيون]] :[[Module:Location map/data/Wales Conwy|ويلز ڪونوي]] :[[Module:Location map/data/Wales Denbighshire|ويلز ڊينبيشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Flintshire|ويلز فلنٽشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Gwynedd|ويلز گوينيد]] :[[Module:Location map/data/Wales Haverfordwest|ويلز هيورفورڊ ويسٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Merthyr Tydfil|ويلز مرٿر ٽڊفل]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouth|ويلز مونمٿ]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouthshire|ويلز مونمٿشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Neath Port Talbot|ويلز نيٿ پورٽ ٽالبٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Newport|ويلز نيوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Pembrokeshire|ويلز پيمبروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Powys|ويلز پوويس]] :[[Module:Location map/data/Wales Rhondda Cynon Taf|ويلز روندا ڪينن ٽاف]] :[[Module:Location map/data/Wales Swansea|ويلز سوانزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Torfaen|ويلز ٽورفين]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan Barry|ويلز ويل آف گليمورگن بيري]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan|ويلز ويل آف گليمورگن]] :[[Module:Location map/data/Wales Wrexham|ويلز ريڪسهيم]] :[[Module:Location map/data/Wallis and Futuna|والس ۽ فوتونا]] :[[Module:Location map/data/Wallis|والس]] :[[Module:Location map/data/Wasatch Front|واسچ فرنٽ]] :[[Module:Location map/data/WayneCountyMI|وين ڪائونٽي مشيگن]] :[[Module:Location map/data/West Asia|اولهه ايشيا]] :[[Module:Location map/data/West Bank relief|اولهه ڪنارو رليف]] :[[Module:Location map/data/West Bank|اولهه ڪنارو]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/West Germany Northern 1989|اولهه جرمني اتر 1989]] :[[Module:Location map/data/West Midlands (region)|اولهه مڊلينڊز (علائقو)]] :[[Module:Location map/data/Western Europe World Heritage Sites|اولهه يورپ عالمي ورثي ماڳ]] :[[Module:Location map/data/Western Sahara|اولهه صحارا]] :[[Module:Location map/data/Western Turkey|اولهه ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :[[Module:Location map/data/Yemen Aden|يمن عدن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa Governorate|يمن صنعاء گورنريٽ]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa|يمن صنعاء]] :[[Module:Location map/data/Yemen|يمن]] :[[Module:Location map/data/Yorkshire and the Humber|يارڪشائر ۽ همبر]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1929-39)|يوگوسلاويا (1929-39)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1939-41)|يوگوسلاويا (1939-41)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia|يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Yunlin County|يونلن ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Zambia|زامبيا]] :[[Module:Location map/data/Zimbabwe|زمبابوي]] {{refend}} 41uyn0lt6zzp2x11mbbvxkdfo2auk4m 828 43087 378716 121014 2026-05-17T19:37:21Z Intisar Ali 8681 378716 Scribunto text/plain return { name = 'اينٽارڪٽيڪا', x = '50 + 5/3 * (90+$1) * sin( pi / 180 *$2)', y = '50 - 5/3 * (90+$1) * cos( pi / 180 *$2)', image = 'Antarctica location map.svg', image1 = 'Antarctica relief location map.jpg' } d050mf0oomviy78vmg64ch6y3j924g8 828 43090 378717 121017 2026-05-17T19:38:34Z Intisar Ali 8681 /* */ 378717 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون هن صفحي جي هيٺان وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc|projection=هڪ [[سمت نما مساوي مفاصلاتي پروجيڪشن]] |examples= === جڳھ جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Antarctica | width = 200 | label = جبل ايريبس | lat_deg = -77.53 | lon_deg = 167.15 }} <pre style="width:30em"> {{Location map | Antarctica | width = 200 | label = جبل ايريبس | lat_deg = -77.53 | lon_deg = 167.15 }} </pre> {{clear}} === گهڻن جڳهن وارو نقشو، رليف نقشو (image1) استعمال ڪندي === {{Location map many | Antarctica | relief = yes | width = 200 | caption = انٽارڪٽڪا ۾ ٻه جڳهيون | label1 = جبل ايريبس | lat1_deg = -77.53 | lon1_deg = 167.15 | label2 = امونڊسن-اسڪاٽ اسٽيشن | lat2_deg = -90 | lon2_deg = -139.27 }} <pre style="width:30em"> {{Location map many | Antarctica | relief = yes | width = 200 | caption = انٽارڪٽڪا ۾ ٻه جڳهيون | label1 = جبل ايريبس | lat1_deg = -77.53 | lon1_deg = 167.15 | label2 = امونڊسن-اسڪاٽ اسٽيشن | lat2_deg = -90 | lon2_deg = -139.27 }} </pre> {{clear}} === Location map+، AlternativeMap استعمال ڪندي === {{Location map+ | Antarctica | AlternativeMap = Antarctica relief location map.jpg | width = 200 | caption = انٽارڪٽڪا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Antarctica | label = جبل ايريبس | lat_deg = -77.53 | lon_deg = 167.15 }} {{Location map~ | Antarctica | label = امونڊسن-اسڪاٽ اسٽيشن | lat_deg = -90 | lon_deg = -139.27 }} }} <pre style="width:35em"> {{Location map+ | Antarctica | AlternativeMap = Antarctica relief location map.jpg | width = 200 | caption = انٽارڪٽڪا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Antarctica | label = جبل ايريبس | lat_deg = -77.53 | lon_deg = 167.15 }} {{Location map~ | Antarctica | label = امونڊسن-اسڪاٽ اسٽيشن | lat_deg = -90 | lon_deg = -139.27 }} }} </pre> }} <includeonly> <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون هتي وڃن: --> [[زمرو:جڳھ-نقشي وارا سانچا|انٽارڪٽڪا]] </includeonly> px48hyiffspkidmiv0fv3khibuckqt1 828 43349 378781 122081 2026-05-17T21:57:16Z Intisar Ali 8681 378781 Scribunto text/plain return { name = 'ايشيا', x = '(52.8948) * (cos($1*0.01745329252) * sin(($2-95.0) * 0.01745329252)) * ( ((1+sin($1*0.01745329252) * sin(50.0*0.01745329252) + cos($1*0.01745329252) * cos(50.0*0.01745329252) * cos(($2-95.0)*0.01745329252)) * 0.5)^-0.5 )+50.0', y = '(100-59.381) - (59.381) * ( cos(50.0*0.01745329252) * sin($1*0.01745329252) - sin(50.0*0.01745329252) * cos($1*0.01745329252) * cos(($2-95.0)*0.01745329252) ) * ( ((1+sin($1*0.01745329252) * sin(50.0*0.01745329252) + cos($1*0.01745329252) * cos(50.0*0.01745329252) * cos(($2-95.0)*0.01745329252)) *0.5)^-0.5 )', image = 'Asia_laea_location_map.svg', image1 = 'Asia_laea_relief_location_map.jpg' } hms0x7izt7v83b6w90go9p7y8zb0f6f 14 43566 378638 331395 2026-05-17T17:07:42Z Memon2025 21315 /* */ 378638 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:اتر پاڪستان]] [[زمرو:پاڪستان جا صوبا]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] s6cccb692ggv6gnqx3r1w9r9wwadruj 0 47564 378735 295347 2026-05-17T20:06:43Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378735 wikitext text/x-wiki {{چونڊ مضمون}} {{Infobox person | name =ٽم ڪُڪ | image = Visit of Tim Cook to the European Commission - P061904-946789.jpg | caption = | birth_name = ٽموٿي ڊونلڊ ڪُڪ | birth_date = {{birth date and age|1960|11|1}} | birth_place = [[موبائيل، الاباما|موبائيل]]، [[الاباما]]، آمريڪا جون گڏيل رياستون | residence = [[پالو آلٽو، ڪيليفورنيا]]، آمريڪا جون گڏيل رياستون | education = [[آبرن يونيورسٽي]] {{small|([[بيچلر آف سائنس|بي ايس]])}}<br>[[ڊيوڪ يونيورسٽي]] {{small|([[ماسٽرز آف بزنس ايڊمنسٽريشن|ايم بي اي]])}} | employer = {{plainlist| *[[آئي بي ايم]] {{small|(1982–1994)}} *انٽيليجنس اليڪٽروناڪس {{small|(1994–1998)}} *[[ڪامپيڪ]] {{small|(1998)}} *[[ايپل انڪارپوريشن|ايپل انڪ.]] {{small|(1998–present)}}}} بورڊ رڪن [[نائيڪي انڪ.]] | salary = [[آمريڪي ڊالر]] 15.7 ملين (2018)<ref>{{cite web |url=https://www.ft.com/content/832f07a0-1393-11e9-a581-4ff78404524e |title=DEF 14A |date=February 26, 2016 |website=[[يو ايس سڪيورٽي اينڊ ايڪسچينج ڪميشن|ايس اي سي]]}}</ref> | net_worth = 1.3 ارب آمريڪي ڊالر(2015)<ref>{{cite web |url=https://money.cnn.com/2011/08/26/technology/tim_cook_stock_bonus/index.htm |title=Apple gives Tim Cook $384 million stock grant |last=Cowley |first=Stacey |date=August 26, 2011|website=[سي اين اين] |accessdate=February 5, 2019}}</ref> | signature = Tim Cook Signature.svg }} '''ٽموٿي ڊونلڊ ڪُڪ''' (پيدائش نومبر 1، 1960)<ref>{{cite web |url=https://www.cultofmac.com/110498/who-is-apples-new-ceo-tim-cook-bio/ |title=Who Is Apple's New CEO Tim Cook? [Bio] |last=Brownlee |first=John |date=August 25, 2011 |website=[[Apple community#Other sites|Cult of Mac]] |accessdate=November 13, 2017}}</ref> آمريڪي واپاري ۽ صنعتي انجنيئر آھي. ڪُڪ [[ايپل انڪارپوريشن]] جو [[چيف آيگزيڪيوٽو آفيسر]] آھي، ان کان اڳ ھي [[اسٽيوو جابز]] جي ذيلي عھدي [[چيف آپريٽنگ آفيسر]] طور ايپل ۾ پنھنجيون خدمتون سرانجام ڏيئي چڪو آھي.<ref>{{cite press release |last1=Cotton |first1=Katie |last2=Dowling |first2=Steve |date=August 25, 2011 |title=Steve Jobs Resigns as CEO of Apple: Tim Cook Named CEO and Jobs Elected Chairman of the Board |url=https://www.apple.com/newsroom/2011/08/24Steve-Jobs-Resigns-as-CEO-of-Apple/ |publisher=[[Apple Inc.]] |accessdate=November 13, 2017}}</ref> ٽم ڪُڪ 1998ع تي اپيل ۾ عالمي آپريشنز جي سينئر نائب صدر طور داخل ٿيو، ھن کي بعد ۾ ترقي ڏئي عالمي واپار ۽ آپريشنز جو نائب صدر مقرر ڪيو ويو.<ref name="people.forbes.com">{{cite web |url=https://www.forbes.com/profile/tim-cook/ |title=Tim Cook |website=[[Forbes]] |accessdate=November 13, 2017}}</ref> ھن کي 24 آگسٽ 2011ع تي اسٽوو جابز جي وفات کاناڳ اپيل جو چيف آيگزيڪيوٽو آفيسر مقرر ڪيو ويو.<ref name="nike2">{{cite web |url=http://investors.nikeinc.com/investors/corporate-governance/?toggle=directors |title=Investor Relations – Investors – Corporate Governance |website=[[Nike, Inc.]] |accessdate=November 13, 2017}}</ref> ھن ان عھدي سنڀالڻ کان پوءِ سياسي اصلاحات، سائبرسڪيورٽي ۽ ٻين بنيادي انساني مسئلن بابت وڪالت شروع ڪئي. 2014ع تي ٽم ڪُڪ [[فارچيون 500]] ڪمپينن مان پھريون چيف آيگزيڪيوٽو آفيسر ھو جنھن پڌرو ڪيو تہ ھو [[هم جنس پرستي|ھم جنس پرست]] آھي.<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/video/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811 |title=Apple's Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=October 30, 2014 |website=[[NBCNews.com]]}}</ref> ڪُڪ [[نائيڪي انڪارپورشن]] جي بورد آف ڊائرڪٽر جو ميمبر پڻ آھي.<ref name="nike2"/> مارچ 2015ع تي ھن سندس سموري آمدني خيراتي ادارن کي ڏيڻ جو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2015/mar/26/tim-cook-apple-donate-800m-fortune-charity |title=Tim Cook plans to donate $800m fortune to charity before he dies}}</ref> == شروعاتي زندگي ۽ تعليم == ٽم آمريڪي شھر [[موبائيل، الاباما|موبائيل الاباما]] ۾ 1 نومبر 1960ع تي پيدا ٿيو.<ref name="AL.com-Robertsdale">Michael Finch II: [http://blog.al.com/live/2014/02/tim_cook_--_apple_ceo_and_robe.html ''Tim Cook – Apple CEO and Robertsdale's favorite son – still finds time to return to his Baldwin County roots.''] AL.com, February 24, 2014.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/the-rise-of-apple-ceo-tim-cook-2016-1|title=The rise of Apple CEO Tim Cook, the leader of the first $1 trillion company in the US|first=Matt|last=Weinberger|website=Business Insider}}</ref> ٽم جو والد ڊونلڊ ھڪ شپ يارڊ ۾ ڪم ڪندو ھو. ھن امڙ جيلڊن [[فارميسي]] ۾ ڪم ڪندي ھئي.<ref name="AL.com-Robertsdale"/><ref>{{cite web|url=http://blog.al.com/live/2014/02/tim_cook_--_apple_ceo_and_robe.html|title=Tim Cook – Apple CEO and Robertsdale's favorite son – still finds time to return to his Baldwin County roots|work=AL.com}}</ref> ھن شروعاتي تعليم [[رابرٽسڊل ھاءِ اسڪول]] مان حاصل ڪئي. ھن بي ايس [[صنعتي انجنئرنگ]] جي سند [[آبرن يونيورسٽي]] مان 1982ع تي حاصل ڪئي.<ref>[http://www.thewareaglereader.com/2011/08/portrait-of-new-apple-ceo-tim-cook-as-a-young-auburn-student/#.VEGJW-fOSDo Portrait of New Apple CEO Tim Cook as a Young Auburn Student]: The War Eagle Reader</ref> ھن ايم بي اي جي ڊگري [[ڊيوڪ يونيورسٽي]] جي [[فوڪوا اسڪول آف بزنسز]] مان 1988ع تي حاصل ڪئي.<ref name=dukenews>{{cite news|url=http://www.dukechronicle.com/articles/2009/01/15/fuqua-grad-takes-reins-apple|title=Fuqua grad takes reins at Apple|last=Love|first=Julia|work=[[The Chronicle (Duke University)]]|date=January 14, 2009|accessdate=February 11, 2011|archive-date=March 28, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150328090902/http://www.dukechronicle.com/articles/2009/01/15/fuqua-grad-takes-reins-apple|dead-url=yes|archivedate=March 28, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150328090902/http://www.dukechronicle.com/articles/2009/01/15/fuqua-grad-takes-reins-apple}}</ref> == پيشوراڻي زندگي == === اپيل کان اڳ === آبرن يونيورسٽي مان 1982ع تي بي ايس جي سند حاصل ڪرڻ کان پوءِ ھن 12 سال [[آئي بي ايم]] جي ذاتي ڪمپيوٽر جي واپار واري شعبي ۾ گذاريا، جنھن کان پوءِ ھن کي اتر آمريڪا جو ڊائريڪٽر مقرر ڪيو ويو.<ref name="people.forbes.com"/> ھي اھو وقت ھو جڏھن ٽم ڊيوڪ يونيورسٽي مان ايم بي اي جي سند حاصل ڪئي. ان کا پوءِ ھي انٽيلجنس اليڪٽرانڪس نالي اداري جي ڪمپيوٽر ريسيلر ڊويز جو [[چيف آپريٽنگ آفيسر]] طور خدمتون سرانجام ڏنيون، ھين1997ع تي [[ڪامپيڪ]] ۾ نوڪري اختيار ڪئي جتي ھن ڇھن مھينن لاءِ[[نائب صدر]] طور خدمتون سرانجام ڏنيون.<ref name="CNN Money">{{cite news|url=http://money.cnn.com/2011/08/24/technology/cook_apple.fortune/index3.htm?iid=EL|work=CNN|title=The genius of Steve|date=August 24, 2011|accessdate=October 4, 2013|archive-date=October 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004230845/http://money.cnn.com/2011/08/24/technology/cook_apple.fortune/index3.htm?iid=EL|url-status=dead}}</ref> === ايپل ۾ === ==== شروعاتي دور ==== [[اسٽيوو جابز]] 1998ع ۾ ٽم کي ايپل ۾ اچڻ جي دعوت ڏني. ٽم [[آبرن يونيورسٽي]] ۾ خطاب دوران چيو تہ ھن اسٽوو جابز سان ملڻ کان پوءِ فيصلو ڪيو تہ ھو اپيل جو حصو ٿيندو: {{quote|جيڪڏھن ڏسجي تہ فائدا ڪامپيڪ ۾ وڌيڪ ملي رھيا ھئا. جيڪي ماڻھو مون کي سڃاڻين پيا انھن صلاح ڏني تہ آئون ڪامپيڪ کي نہ ڇڏيان. 1998ع جي ان ڏينھن ۾ پنھنجي دل جو آواز ٻڌو، مون نہ دماغ جو کاٻو پاسو استعمال ڪيو ۽ نا ئي دوستن کان صلاح ورتم... اسٽيوو جابز سان انٽرويو جي پھرين پنجن منٽن ۾ مون فيصلو ڪري ورتو تہ مونکي ايپل ۾ شامل ٿيڻو آھي.}} ھن کي ايپل ۾ عالمي آپريشنز جي سينئر نائب صدر طور مقرر ڪيو ويو. ڪُڪ ھن عھدي تي رھي سمورن گدامن ۽ ڪارخانن کي بند ڪري اھي پيٽي ٺيڪيدارن جي حوالي ڪري ڇڏيا. جنھن کان پوءِ جيڪي شيون ايپل کي مھينن کان پوءِ ٺھي ملنديون ھيون اھي ھاڻ ڏينھن ۾ ملڻ لڳيون. جنوري 2007ع ۾ ٽم کي ترقي ڏئي ليڊ آپريشنز مقرر ڪيو ويو. ۽ ھي 2009 ۾ چيف آيگزيڪيوو مقرر ڪيو ويو، سان وقت ٽم بيماري جي سبب موڪل تي ويل ھو، جنوري 2011ع تي ايپل جي بورڊ آف ڊائريڪٽرز ٽم جي ٽين موڪيل جي درخواست پڻ منظور ڪئي، ان وقت ٽم ايپل ۾ ھر ڏينھن جي ڪاروھنوار جو زميوار ھو. ==== ايپل جو چيف آيگزيڪيوٽو آفيسر ==== ايپل جي سي اِي او جڏھن استعفي ڏنو ۽ بورڊ جو چيئرمين ٿيو تہ 24 آگسٽ 2011ع تي ٽم ڪُڪ جو نالو سي اِي او لاءِ نامزد ڪيو ويو. ڇھہ ھفتا پوءِ، 5 آڪٽوبر 2011ع تي اسٽيوو جابز ڪينسر وگهي فوت ٿي ويو. 29 آڪٽوبر 2012ع تي ٽم ڪمپني جي اڳواڻن ۾ وڏي تبديلي آندي، ھن آئي او ايس جي سينئر نائب صدر اسڪاٽ فارسٽال استعفي ڏئي ڇڏي، ۽ کيس ٽم جو صلاحڪار مقرر ڪيو ويو جنھن کي 2013ع مان ڪمپني مان ڪڍيو ويو. ڪمپني سنڀالڻ کان ڇھہ مھينا پوءِ ھن ريٽئل جي نائب صدر کي پڻ ڪمپني مان ڪڍي ڇڏيو. فارسٽال جي عھدي کي ختم ڪري ان کي چئن عھدن ۾ ورھايو ويو، جنھن ۾ سر جوناٿن ايوو کي انٽرفيس، کي فيڊريگي کي سافٽويئر جو نائب صدر مقرر ڪيو ويو. ايڊي ڪيو کي نقشن ۽ سري جي زميواري ڏني وئي. == حوالا == {{حوالا|3}} == خارجي ڳنڍڻا == * {{Twitter|tim_cook}} {{S-start}} {{S-bus}} {{s-bef|before=[[اسٽيوو جابز]]}} {{s-ttl|title=[[ايپل جي سي اي او جي فھرست|ايپل جو سي اي او]]|years=2011–تاحال}} {{s-inc}} {{S-end}} {{ابتدائی_ترتیب:ڪُڪ, ٽم}} [[زمرو:1960ع جون پيدائشون]] [[زمرو:20 ھين صدي جا آمريڪي واپاري]] [[زمرو:21 ھين صدي جا آمريڪي واپاري]] [[زمرو:جيئرا ماڻهو]] [[زمرو:جيئريون شخصيتون]] [[زمرو:جيوت ماڻهو]] cwy9ugkapfwy59mornb6yr6p0uej7z7 0 47961 378477 378472 2026-05-17T12:05:24Z Mukhtiaraliunar 11438 /* عملي ۽ سياسي زندگي */ 378477 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ھاسارام سندرداس پمناڻي | office = سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر | native_name = {{nobold|ھاسارام سندرداس پمناڻي}} | native_name_lang = ur | image = | caption = | deputy = | predecessor = | successor = | term_start = 1937 | term_end = 1945 | party = [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] | birth_date = {{birth date|1887|4|10|df=y}} | birth_place = روھڙي، سنڌ، برطانوي ھندستان (ھاڻوڪو پاڪستان) | death_date = {{death date and age|1940|7|17|1887|4|10|df=y}} | death_place = [[روھڙي]], [[سنڌ]], [[برطانوي ھندستان]] | alma_mater = فرگوسن ڪاليج پوني | honorific_prefix = }} '''ھاسارام سندرداس پمناڻي''' (10 اپريل 1887ع){{Spaced en dash}} 17 جولاءِ 1940) ھندستان ۾ انگريزي دور جو هڪ سنڌي تعليمدان، سماجي سڌارڪ، سياستدان ۽ آزادي پسند انسان هو. هن [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج جي پرنسپل طور خدمتون سرانجام ڏنيون ۽ 1937 ۾ [[سنڌ صوبائي اسيمبلي|سنڌ قانون ساز اسيمبلي]] جو ميمبر چونڊيو ويو.<ref>سنڌيانا انسائيڪلوپيڊيا، [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي ٻوليءَ جو بااختيار ادارو]]، [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]]، [[سنڌ]].</ref> پمناڻي هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ جو ھڪ سرگرم ڪارڪن ۽ عھديدار ھو. سياسي طور تي ھو [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] جو هڪ اهم مقامي اڳواڻ هو. == ابتدائي زندگي ۽ تعليم == ھاسارام سندرداس پمناڻي 10 اپريل 1887 تي [[سنڌ]] جي [[سکر ضلعو|سکر ضلعي]] جي شهر [[روھڙي|روهڙيءَ]] ۾ هڪ خوشحال سنڌي هندو ڪٽنب ۾ پيدا ٿيو. هن پنهنجي ابتدائي تعليم پنهنجي ڄم واري شهر ۾ حاصل ڪئي ۽ 1906 ۾ مئٽرڪ جو امتحان پاس ڪيو.<ref>{{Cite book|last=تنواڻي|author1=پريم موتيرام|url=https://sanipanhwar.com/uploads/books/2024-08-28_16-34-47_4bf1b589284435338c56e8f046107fcd.pdf|title=Contribution of Sindh in Movement of Independence of India|location=Adipur, India}}</ref> هو اعليٰ تعليم لاءِ [[وڙودرا|بڙودا]] (هاڻي [[وڙودرا|وڙودڙا]] ) هليو ويو، جتي هو برطانوي راڄ خلاف هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۾ شامل ٿيو. ڪاليج جي تعليم جي هڪ سال کان پوءِ ھن [[پوني|پوني جي]] فرگوسن ڪاليج ۾ داخلا ورتي، جتي هن فلسفي ۾ بيچلر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي. == <ref>{{Cite book|surname1=سيد|author1=جي ايم|year=1975|title=جنب گذاريم جن سين|edition=ٽيون|publisher=سنڌي ادبي بورڊ|publication-place=ڄامشورو، سنڌ، پاڪستان}}</ref>سماجي ۽ مذهبي سرگرميون == تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ پمناڻي پنهنجي اباڻي شھر روھڙيءَ ۾ واپس آيو ۽ پنھنجي زندگي سنڌ ۾ سماجي سڌارن ۽ خلق جي خدمت لاءِ وقف ڪري ڇڏيائين. هن [[روھڙي|روهڙي]]ءَ ۾ ''سوامي ڌرم داس سيوا منڊلي'' قائم ڪئي، جيڪا هڪ سماجي-مذهبي تنظيم ھئي. ھن تنظيم جون سنڌ جي ڪيترن ئي علائقن ۾ شاخون قائم ٿيل ھيون، جن ۾ [[جيڪب آباد]] ، اوٻاوڙو، [[شڪارپور]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان|ٽنڊي محمد خان]] شامل آهن. پمناڻيءَ غريب ماڻهن جي مدد ڪرڻ ۽ مقامي آباديءَ ۾ سماجي ۽ مذهبي شعور کي فروغ ڏيڻ لاءِ لافاني ڪردار ادا ڪيو. هن سماجي ۽ مذهبي موضوعن تي ڪيترائي ليک لکيا ۽ ڪتاب ڇپرايا. پمناڻي [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ تلڪ هاءِ اسڪول ۽ تلڪ ڪاٽن فيڪٽري قائم ڪئي. هو ھميشہ انساني ڀلائيءَ جي ڪمن ۾ سرگرم رھندو ھو؛ 1927 ۽ 1931 ۾ [[سنڌو درياھ|سنڌو درياءَ]] جي سخت ٻوڏ دوران، هن متاثر ٿيل برادرين لاءِ کاڌو، ڪپڙا ۽ رهائش جو بندوبست ڪري امداد فراهم ڪئي. == عملي ۽ سياسي زندگي == پمناڻي پنهنجي عملي زندگيءَ جي شروعات روينيو کاتي ۾ ڪئي پر جلد ئي اھا نوڪري ڇڏي تعليم جي شعبي ۾ استاد طور شامل ٿيو. مختلف اسڪولن ۾ خدمتون سرانجام ڏيڻ کان پوءِ، هو [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج ۾ پرنسپال مقرر ٿيو. پنهنجي زندگيءَ جي آخري حصي ۾، هن سرڪاري نوڪريءَ تان استعيفيٰ ڏئي برطانوي راڄ خلاف هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۾ پاڻ کي مڪمل طور تي وقف ڪري ڇڏيو. آزاديءَ جي تحريڪ جي نتيجي ۾، هن کي هڪ سال کان وڌيڪ عرصي تائين قيد ڪيو ويو. 1936ع ۾ [[بمبئي پريزيڊينسي|بمبئي پريزيڊنسي]] کان سنڌ جي علحدگيءَ کان پوءِ ھو 1937ع ۾ [[سنڌ صوبائي اسيمبلي]] جو ميمبر چونڊيو ويو.<ref>انڙ، مختيار علي، اڄوڪو ڏينھن، روزاني عبرت، حيدرآباد، سنڌ، مئي 2026ع</ref> == قتل == 1939ع ۾، سکر ۾ مسجد منزل گاهه جي معاملي تي فرقيوارانه تڪرار پيدا ٿيو، جنهن جي نتيجي ۾ هندو-مسلم فساد برپا ٿيا. انھيءَ عرصي دوران، سنڌ جي مشھور راڳيءَ [[ڀڳت ڪنور رام|ڀڳت ڪنور رام کي]] قتل ڪيو ويو <ref>{{حوالو ويب|date=2021-06-13|quote=2026-04-07}}</ref> پمناڻيءَ اهو معاملو سنڌ جي قانون ساز اسيمبلي ۾ اٿاريو ۽ ھڪ زوردار تقرير ڪئي، جنهن کان پوءِ هن کي موت جون ڌمڪيون ملڻ شروع ٿيون. <ref>{{Cite book|last=Soomro|first=Mahboob Ali|title=The Patriot Life and Time of Shaheed Allah Bux Soomro (1900-1943)|publisher=Thul Historical Sath|year=2019|isbn=978-969-7878-13-0|language=English}}</ref> 17 جولاءِ 1940 تي، [[ميرپور ماٿيلو]] کان واپسيءَ دوران، هو روهڙي ريلوي اسٽيشن تي لهي پنهنجي رهائشگاهه ڏانهن وڃي رهيو هو ته کيس ڏينهن ڏٺي گوليون هڻي قتل ڪيو ويو. ٻڌايو وڃي ٿو ته حملو ڪندڙ اهو ئي شخص هو جيڪو اڳ ۾ ڀڳت ڪنور رام جي قتل ۾ ملوث هو. سندس جنازي جو جلوس ٻئي ڏينهن، 18 جولاءِ 1940 تي ڪڍيو ويو، ۽ ان ۾ هزارين ماڻهن شرڪت ڪئي. ساڳيءَ شام سندس موت تي سوڳ ملهائڻ لاءِ هڪ عوامي گڏجاڻي پڻ منعقد ڪئي وئي. سندس قتل وقت، پمناڻي 52 سالن جي عمر جو هو. <ref name=":0">{{Cite book|last=سيد|first=جي ا ايم|title=جنب گذاريم جن سين|publisher=سنڌي ادبي بورڊ|year=1975|edition=ٽيون|location=ڄامشورو، سنڌ، پاڪستان|language=سنڌي}}</ref> == حوالا == [[زمرو:سکر ضعلو جا ماڻھو]] [[زمرو:سنڌي سياستدان]] [[زمرو:1940ع جون فوتگيون]] [[زمرو:1887ع جون پيدائشون]] [[زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا]] 0zu2caukyumirn0i2s3opq6djei4djy 378478 378477 2026-05-17T12:06:25Z Mukhtiaraliunar 11438 378478 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ھاسارام سندرداس پمناڻي | office = سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر | native_name = {{nobold|ھاسارام سندرداس پمناڻي}} | native_name_lang = ur | image = | caption = | deputy = | predecessor = | successor = | term_start = 1937 | term_end = 1945 | party = [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] | birth_date = {{birth date|1887|4|10|df=y}} | birth_place = روھڙي، سنڌ، برطانوي ھندستان (ھاڻوڪو پاڪستان) | death_date = {{death date and age|1940|7|17|1887|4|10|df=y}} | death_place = [[روھڙي]], [[سنڌ]], [[برطانوي ھندستان]] | alma_mater = فرگوسن ڪاليج پوني | honorific_prefix = }} '''ھاسارام سندرداس پمناڻي''' (10 اپريل 1887ع){{Spaced en dash}} 17 جولاءِ 1940) ھندستان ۾ انگريزي دور جو هڪ سنڌي تعليمدان، سماجي سڌارڪ، سياستدان ۽ آزادي پسند انسان هو. هن [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج جي پرنسپل طور خدمتون سرانجام ڏنيون ۽ 1937 ۾ [[سنڌ صوبائي اسيمبلي|سنڌ قانون ساز اسيمبلي]] جو ميمبر چونڊيو ويو.<ref>سنڌيانا انسائيڪلوپيڊيا، [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي ٻوليءَ جو بااختيار ادارو]]، [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]]، [[سنڌ]].</ref> پمناڻي هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ جو ھڪ سرگرم ڪارڪن ۽ عھديدار ھو. سياسي طور تي ھو [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] جو هڪ اهم مقامي اڳواڻ هو. == ابتدائي زندگي ۽ تعليم == ھاسارام سندرداس پمناڻي 10 اپريل 1887 تي [[سنڌ]] جي [[سکر ضلعو|سکر ضلعي]] جي شهر [[روھڙي|روهڙيءَ]] ۾ هڪ خوشحال سنڌي هندو ڪٽنب ۾ پيدا ٿيو. هن پنهنجي ابتدائي تعليم پنهنجي ڄم واري شهر ۾ حاصل ڪئي ۽ 1906 ۾ مئٽرڪ جو امتحان پاس ڪيو.<ref>{{Cite book|last=تنواڻي|author1=پريم موتيرام|url=https://sanipanhwar.com/uploads/books/2024-08-28_16-34-47_4bf1b589284435338c56e8f046107fcd.pdf|title=Contribution of Sindh in Movement of Independence of India|location=Adipur, India}}</ref> هو اعليٰ تعليم لاءِ [[وڙودرا|بڙودا]] (هاڻي [[وڙودرا|وڙودڙا]] ) هليو ويو، جتي هو برطانوي راڄ خلاف هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۾ شامل ٿيو. ڪاليج جي تعليم جي هڪ سال کان پوءِ ھن [[پوني|پوني جي]] فرگوسن ڪاليج ۾ داخلا ورتي، جتي هن فلسفي ۾ بيچلر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي. == <ref>{{Cite book|surname1=سيد|author1=جي ايم|year=1975|title=جنب گذاريم جن سين|edition=ٽيون|publisher=سنڌي ادبي بورڊ|publication-place=ڄامشورو، سنڌ، پاڪستان}}</ref>سماجي ۽ مذهبي سرگرميون == تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ پمناڻي پنهنجي اباڻي شھر روھڙيءَ ۾ واپس آيو ۽ پنھنجي زندگي سنڌ ۾ سماجي سڌارن ۽ خلق جي خدمت لاءِ وقف ڪري ڇڏيائين. هن [[روھڙي|روهڙي]]ءَ ۾ ''سوامي ڌرم داس سيوا منڊلي'' قائم ڪئي، جيڪا هڪ سماجي-مذهبي تنظيم ھئي. ھن تنظيم جون سنڌ جي ڪيترن ئي علائقن ۾ شاخون قائم ٿيل ھيون، جن ۾ [[جيڪب آباد]] ، اوٻاوڙو، [[شڪارپور]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان|ٽنڊي محمد خان]] شامل آهن. پمناڻيءَ غريب ماڻهن جي مدد ڪرڻ ۽ مقامي آباديءَ ۾ سماجي ۽ مذهبي شعور کي فروغ ڏيڻ لاءِ لافاني ڪردار ادا ڪيو. هن سماجي ۽ مذهبي موضوعن تي ڪيترائي ليک لکيا ۽ ڪتاب ڇپرايا. پمناڻي [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ تلڪ هاءِ اسڪول ۽ تلڪ ڪاٽن فيڪٽري قائم ڪئي. هو ھميشہ انساني ڀلائيءَ جي ڪمن ۾ سرگرم رھندو ھو؛ 1927 ۽ 1931 ۾ [[سنڌو درياھ|سنڌو درياءَ]] جي سخت ٻوڏ دوران، هن متاثر ٿيل برادرين لاءِ کاڌو، ڪپڙا ۽ رهائش جو بندوبست ڪري امداد فراهم ڪئي. == عملي ۽ سياسي زندگي == پمناڻي پنهنجي عملي زندگيءَ جي شروعات روينيو کاتي ۾ ڪئي پر جلد ئي اھا نوڪري ڇڏي تعليم جي شعبي ۾ استاد طور شامل ٿيو. مختلف اسڪولن ۾ خدمتون سرانجام ڏيڻ کان پوءِ، هو [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج ۾ پرنسپال مقرر ٿيو. پنهنجي زندگيءَ جي آخري حصي ۾، هن سرڪاري نوڪريءَ تان استعيفيٰ ڏئي برطانوي راڄ خلاف هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۾ پاڻ کي مڪمل طور تي وقف ڪري ڇڏيو. آزاديءَ جي تحريڪ جي نتيجي ۾، هن کي هڪ سال کان وڌيڪ عرصي تائين قيد ڪيو ويو. 1936ع ۾ [[بمبئي پريزيڊينسي|بمبئي پريزيڊنسي]] کان سنڌ جي علحدگيءَ کان پوءِ ھو 1937ع ۾ [[سنڌ صوبائي اسيمبلي]] جو ميمبر چونڊيو ويو.<ref>انڙ، مختيار علي، اڄوڪو ڏينھن، روزاني عبرت، حيدرآباد، سنڌ، 10 اپريل 2026ع</ref> == قتل == 1939ع ۾، سکر ۾ مسجد منزل گاهه جي معاملي تي فرقيوارانه تڪرار پيدا ٿيو، جنهن جي نتيجي ۾ هندو-مسلم فساد برپا ٿيا. انھيءَ عرصي دوران، سنڌ جي مشھور راڳيءَ [[ڀڳت ڪنور رام|ڀڳت ڪنور رام کي]] قتل ڪيو ويو <ref>{{حوالو ويب|date=2021-06-13|quote=2026-04-07}}</ref> پمناڻيءَ اهو معاملو سنڌ جي قانون ساز اسيمبلي ۾ اٿاريو ۽ ھڪ زوردار تقرير ڪئي، جنهن کان پوءِ هن کي موت جون ڌمڪيون ملڻ شروع ٿيون. <ref>{{Cite book|last=Soomro|first=Mahboob Ali|title=The Patriot Life and Time of Shaheed Allah Bux Soomro (1900-1943)|publisher=Thul Historical Sath|year=2019|isbn=978-969-7878-13-0|language=English}}</ref> 17 جولاءِ 1940 تي، [[ميرپور ماٿيلو]] کان واپسيءَ دوران، هو روهڙي ريلوي اسٽيشن تي لهي پنهنجي رهائشگاهه ڏانهن وڃي رهيو هو ته کيس ڏينهن ڏٺي گوليون هڻي قتل ڪيو ويو. ٻڌايو وڃي ٿو ته حملو ڪندڙ اهو ئي شخص هو جيڪو اڳ ۾ ڀڳت ڪنور رام جي قتل ۾ ملوث هو. سندس جنازي جو جلوس ٻئي ڏينهن، 18 جولاءِ 1940 تي ڪڍيو ويو، ۽ ان ۾ هزارين ماڻهن شرڪت ڪئي. ساڳيءَ شام سندس موت تي سوڳ ملهائڻ لاءِ هڪ عوامي گڏجاڻي پڻ منعقد ڪئي وئي. سندس قتل وقت، پمناڻي 52 سالن جي عمر جو هو. <ref name=":0">{{Cite book|last=سيد|first=جي ا ايم|title=جنب گذاريم جن سين|publisher=سنڌي ادبي بورڊ|year=1975|edition=ٽيون|location=ڄامشورو، سنڌ، پاڪستان|language=سنڌي}}</ref> == حوالا == [[زمرو:سکر ضعلو جا ماڻھو]] [[زمرو:سنڌي سياستدان]] [[زمرو:1940ع جون فوتگيون]] [[زمرو:1887ع جون پيدائشون]] [[زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا]] e85l4f5hrdwn17b025rhoxc0yq77wsg 378500 378478 2026-05-17T12:30:17Z Mukhtiaraliunar 11438 378500 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ھاسارام سندرداس پمناڻي | office = سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر | native_name = {{nobold|ھاسارام سندرداس پمناڻي}} | native_name_lang = ur | image = | caption = | deputy = | predecessor = | successor = | term_start = 1937 | term_end = 1945 | party = [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] | birth_date = {{birth date|1887|4|10|df=y}} | birth_place = روھڙي، سنڌ، برطانوي ھندستان (ھاڻوڪو پاڪستان) | death_date = {{death date and age|1940|7|17|1887|4|10|df=y}} | death_place = [[روھڙي]], [[سنڌ]], [[برطانوي ھندستان]] | alma_mater = فرگوسن ڪاليج پوني | honorific_prefix = }} '''ھاسارام سندرداس پمناڻي''' (10 اپريل 1887ع){{Spaced en dash}} 17 جولاءِ 1940) ھندستان ۾ انگريزي دور جو هڪ سنڌي تعليمدان، سماجي سڌارڪ، سياستدان ۽ آزادي پسند انسان هو. هن [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج جي پرنسپل طور خدمتون سرانجام ڏنيون ۽ 1937 ۾ [[سنڌ صوبائي اسيمبلي|سنڌ قانون ساز اسيمبلي]] جو ميمبر چونڊيو ويو.<ref>سنڌيانا انسائيڪلوپيڊيا، [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي ٻوليءَ جو بااختيار ادارو]]، [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]]، [[سنڌ]].</ref> پمناڻي هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ جو ھڪ سرگرم ڪارڪن ۽ عھديدار ھو. سياسي طور تي ھو [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] جو هڪ اهم مقامي اڳواڻ هو. == ابتدائي زندگي ۽ تعليم == ھاسارام سندرداس پمناڻي 10 اپريل 1887 تي [[سنڌ]] جي [[سکر ضلعو|سکر ضلعي]] جي شهر [[روھڙي|روهڙيءَ]] ۾ هڪ خوشحال سنڌي هندو ڪٽنب ۾ پيدا ٿيو. هن پنهنجي ابتدائي تعليم پنهنجي ڄم واري شهر ۾ حاصل ڪئي ۽ 1906 ۾ مئٽرڪ جو امتحان پاس ڪيو.<ref>{{Cite book|last=تنواڻي|author1=پريم موتيرام|url=https://sanipanhwar.com/uploads/books/2024-08-28_16-34-47_4bf1b589284435338c56e8f046107fcd.pdf|title=Contribution of Sindh in Movement of Independence of India|location=Adipur, India}}</ref> هو اعليٰ تعليم لاءِ [[وڙودرا|بڙودا]] (هاڻي [[وڙودرا|وڙودڙا]] ) هليو ويو، جتي هو برطانوي راڄ خلاف هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۾ شامل ٿيو. ڪاليج جي تعليم جي هڪ سال کان پوءِ ھن [[پوني|پوني جي]] فرگوسن ڪاليج ۾ داخلا ورتي، جتي هن فلسفي ۾ بيچلر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي. == <ref>{{Cite book|surname1=سيد|author1=جي ايم|year=1975|title=جنب گذاريم جن سين|edition=ٽيون|publisher=سنڌي ادبي بورڊ|publication-place=ڄامشورو، سنڌ، پاڪستان}}</ref>سماجي ۽ مذهبي سرگرميون == تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ پمناڻي پنهنجي اباڻي شھر روھڙيءَ ۾ واپس آيو ۽ پنھنجي زندگي سنڌ ۾ سماجي سڌارن ۽ خلق جي خدمت لاءِ وقف ڪري ڇڏيائين. هن [[روھڙي|روهڙي]]ءَ ۾ ''سوامي ڌرم داس سيوا منڊلي'' قائم ڪئي، جيڪا هڪ سماجي-مذهبي تنظيم ھئي. ھن تنظيم جون سنڌ جي ڪيترن ئي علائقن ۾ شاخون قائم ٿيل ھيون، جن ۾ [[جيڪب آباد]] ، اوٻاوڙو، [[شڪارپور]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان|ٽنڊي محمد خان]] شامل آهن. پمناڻيءَ غريب ماڻهن جي مدد ڪرڻ ۽ مقامي آباديءَ ۾ سماجي ۽ مذهبي شعور کي فروغ ڏيڻ لاءِ لافاني ڪردار ادا ڪيو. هن سماجي ۽ مذهبي موضوعن تي ڪيترائي ليک لکيا ۽ ڪتاب ڇپرايا. پمناڻي [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ تلڪ هاءِ اسڪول ۽ تلڪ ڪاٽن فيڪٽري قائم ڪئي. هو ھميشہ انساني ڀلائيءَ جي ڪمن ۾ سرگرم رھندو ھو؛ 1927 ۽ 1931 ۾ [[سنڌو درياھ|سنڌو درياءَ]] جي سخت ٻوڏ دوران، هن متاثر ٿيل برادرين لاءِ کاڌو، ڪپڙا ۽ رهائش جو بندوبست ڪري امداد فراهم ڪئي. == عملي ۽ سياسي زندگي == پمناڻي پنهنجي عملي زندگيءَ جي شروعات روينيو کاتي ۾ ڪئي پر جلد ئي اھا نوڪري ڇڏي تعليم جي شعبي ۾ استاد طور شامل ٿيو. مختلف اسڪولن ۾ خدمتون سرانجام ڏيڻ کان پوءِ، هو [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج ۾ پرنسپال مقرر ٿيو. پنهنجي زندگيءَ جي آخري حصي ۾، هن سرڪاري نوڪريءَ تان استعيفيٰ ڏئي برطانوي راڄ خلاف هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۾ پاڻ کي مڪمل طور تي وقف ڪري ڇڏيو. آزاديءَ جي تحريڪ جي نتيجي ۾، هن کي هڪ سال کان وڌيڪ عرصي تائين قيد ڪيو ويو. 1936ع ۾ [[بمبئي پريزيڊينسي|بمبئي پريزيڊنسي]] کان سنڌ جي علحدگيءَ کان پوءِ ھو 1937ع ۾ [[سنڌ صوبائي اسيمبلي]] جو ميمبر چونڊيو ويو.<ref>انڙ، مختيار علي، اڄوڪو ڏينھن، روزاني عبرت، حيدرآباد، سنڌ، 10 اپريل 2026ع</ref> == قتل == 1939ع ۾، سکر ۾ مسجد منزل گاهه جي معاملي تي فرقيوارانه تڪرار پيدا ٿيو، جنهن جي نتيجي ۾ هندو-مسلم فساد برپا ٿيا. انھيءَ عرصي دوران، سنڌ جي مشھور راڳيءَ [[ڀڳت ڪنور رام|ڀڳت ڪنور رام کي]] قتل ڪيو ويو. پمناڻيءَ اهو معاملو سنڌ جي قانون ساز اسيمبلي ۾ اٿاريو ۽ ھڪ زوردار تقرير ڪئي، جنهن کان پوءِ هن کي موت جون ڌمڪيون ملڻ شروع ٿيون. <ref>{{Cite book|last=Soomro|first=Mahboob Ali|title=The Patriot Life and Time of Shaheed Allah Bux Soomro (1900-1943)|publisher=Thul Historical Sath|year=2019|isbn=978-969-7878-13-0|language=English}}</ref> 17 جولاءِ 1940 تي، [[ميرپور ماٿيلو]] کان واپسيءَ دوران، هو روهڙي ريلوي اسٽيشن تي لهي پنهنجي رهائشگاهه ڏانهن وڃي رهيو هو ته کيس ڏينهن ڏٺي گوليون هڻي قتل ڪيو ويو. ٻڌايو وڃي ٿو ته حملو ڪندڙ اهو ئي شخص هو جيڪو اڳ ۾ ڀڳت ڪنور رام جي قتل ۾ ملوث هو<ref>شيخ، محمد علي، [https://www.dawn.com/news/1628983 HISTORY: A TURNING POINT IN THE HISTORY OF SINDH] ، ڊان، ڪراچي، سنڌ، پاڪستان.</ref>. سندس جنازي جو جلوس ٻئي ڏينهن، 18 جولاءِ 1940 تي ڪڍيو ويو، ۽ ان ۾ هزارين ماڻهن شرڪت ڪئي. ساڳيءَ شام سندس موت تي سوڳ ملهائڻ لاءِ هڪ عوامي گڏجاڻي پڻ منعقد ڪئي وئي. سندس قتل وقت، پمناڻي 52 سالن جي عمر جو هو. <ref name=":0">{{Cite book|last=سيد|first=جي ا ايم|title=جنب گذاريم جن سين|publisher=سنڌي ادبي بورڊ|year=1975|edition=ٽيون|location=ڄامشورو، سنڌ، پاڪستان|language=سنڌي}}</ref> == حوالا == [[زمرو:سکر ضعلو جا ماڻھو]] [[زمرو:سنڌي سياستدان]] [[زمرو:1940ع جون فوتگيون]] [[زمرو:1887ع جون پيدائشون]] [[زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا]] 2inblgzcpmrlh8ummx648sfj74r6fjl 378501 378500 2026-05-17T12:30:50Z Mukhtiaraliunar 11438 /* قتل */ 378501 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ھاسارام سندرداس پمناڻي | office = سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر | native_name = {{nobold|ھاسارام سندرداس پمناڻي}} | native_name_lang = ur | image = | caption = | deputy = | predecessor = | successor = | term_start = 1937 | term_end = 1945 | party = [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] | birth_date = {{birth date|1887|4|10|df=y}} | birth_place = روھڙي، سنڌ، برطانوي ھندستان (ھاڻوڪو پاڪستان) | death_date = {{death date and age|1940|7|17|1887|4|10|df=y}} | death_place = [[روھڙي]], [[سنڌ]], [[برطانوي ھندستان]] | alma_mater = فرگوسن ڪاليج پوني | honorific_prefix = }} '''ھاسارام سندرداس پمناڻي''' (10 اپريل 1887ع){{Spaced en dash}} 17 جولاءِ 1940) ھندستان ۾ انگريزي دور جو هڪ سنڌي تعليمدان، سماجي سڌارڪ، سياستدان ۽ آزادي پسند انسان هو. هن [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج جي پرنسپل طور خدمتون سرانجام ڏنيون ۽ 1937 ۾ [[سنڌ صوبائي اسيمبلي|سنڌ قانون ساز اسيمبلي]] جو ميمبر چونڊيو ويو.<ref>سنڌيانا انسائيڪلوپيڊيا، [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي ٻوليءَ جو بااختيار ادارو]]، [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]]، [[سنڌ]].</ref> پمناڻي هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ جو ھڪ سرگرم ڪارڪن ۽ عھديدار ھو. سياسي طور تي ھو [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] جو هڪ اهم مقامي اڳواڻ هو. == ابتدائي زندگي ۽ تعليم == ھاسارام سندرداس پمناڻي 10 اپريل 1887 تي [[سنڌ]] جي [[سکر ضلعو|سکر ضلعي]] جي شهر [[روھڙي|روهڙيءَ]] ۾ هڪ خوشحال سنڌي هندو ڪٽنب ۾ پيدا ٿيو. هن پنهنجي ابتدائي تعليم پنهنجي ڄم واري شهر ۾ حاصل ڪئي ۽ 1906 ۾ مئٽرڪ جو امتحان پاس ڪيو.<ref>{{Cite book|last=تنواڻي|author1=پريم موتيرام|url=https://sanipanhwar.com/uploads/books/2024-08-28_16-34-47_4bf1b589284435338c56e8f046107fcd.pdf|title=Contribution of Sindh in Movement of Independence of India|location=Adipur, India}}</ref> هو اعليٰ تعليم لاءِ [[وڙودرا|بڙودا]] (هاڻي [[وڙودرا|وڙودڙا]] ) هليو ويو، جتي هو برطانوي راڄ خلاف هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۾ شامل ٿيو. ڪاليج جي تعليم جي هڪ سال کان پوءِ ھن [[پوني|پوني جي]] فرگوسن ڪاليج ۾ داخلا ورتي، جتي هن فلسفي ۾ بيچلر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي. == <ref name=":0">{{Cite book|surname1=سيد|author1=جي ايم|year=1975|title=جنب گذاريم جن سين|edition=ٽيون|publisher=سنڌي ادبي بورڊ|publication-place=ڄامشورو، سنڌ، پاڪستان}}</ref>سماجي ۽ مذهبي سرگرميون == تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ پمناڻي پنهنجي اباڻي شھر روھڙيءَ ۾ واپس آيو ۽ پنھنجي زندگي سنڌ ۾ سماجي سڌارن ۽ خلق جي خدمت لاءِ وقف ڪري ڇڏيائين. هن [[روھڙي|روهڙي]]ءَ ۾ ''سوامي ڌرم داس سيوا منڊلي'' قائم ڪئي، جيڪا هڪ سماجي-مذهبي تنظيم ھئي. ھن تنظيم جون سنڌ جي ڪيترن ئي علائقن ۾ شاخون قائم ٿيل ھيون، جن ۾ [[جيڪب آباد]] ، اوٻاوڙو، [[شڪارپور]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان|ٽنڊي محمد خان]] شامل آهن. پمناڻيءَ غريب ماڻهن جي مدد ڪرڻ ۽ مقامي آباديءَ ۾ سماجي ۽ مذهبي شعور کي فروغ ڏيڻ لاءِ لافاني ڪردار ادا ڪيو. هن سماجي ۽ مذهبي موضوعن تي ڪيترائي ليک لکيا ۽ ڪتاب ڇپرايا. پمناڻي [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ تلڪ هاءِ اسڪول ۽ تلڪ ڪاٽن فيڪٽري قائم ڪئي. هو ھميشہ انساني ڀلائيءَ جي ڪمن ۾ سرگرم رھندو ھو؛ 1927 ۽ 1931 ۾ [[سنڌو درياھ|سنڌو درياءَ]] جي سخت ٻوڏ دوران، هن متاثر ٿيل برادرين لاءِ کاڌو، ڪپڙا ۽ رهائش جو بندوبست ڪري امداد فراهم ڪئي. == عملي ۽ سياسي زندگي == پمناڻي پنهنجي عملي زندگيءَ جي شروعات روينيو کاتي ۾ ڪئي پر جلد ئي اھا نوڪري ڇڏي تعليم جي شعبي ۾ استاد طور شامل ٿيو. مختلف اسڪولن ۾ خدمتون سرانجام ڏيڻ کان پوءِ، هو [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج ۾ پرنسپال مقرر ٿيو. پنهنجي زندگيءَ جي آخري حصي ۾، هن سرڪاري نوڪريءَ تان استعيفيٰ ڏئي برطانوي راڄ خلاف هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۾ پاڻ کي مڪمل طور تي وقف ڪري ڇڏيو. آزاديءَ جي تحريڪ جي نتيجي ۾، هن کي هڪ سال کان وڌيڪ عرصي تائين قيد ڪيو ويو. 1936ع ۾ [[بمبئي پريزيڊينسي|بمبئي پريزيڊنسي]] کان سنڌ جي علحدگيءَ کان پوءِ ھو 1937ع ۾ [[سنڌ صوبائي اسيمبلي]] جو ميمبر چونڊيو ويو.<ref>انڙ، مختيار علي، اڄوڪو ڏينھن، روزاني عبرت، حيدرآباد، سنڌ، 10 اپريل 2026ع</ref> == قتل == 1939ع ۾، سکر ۾ مسجد منزل گاهه جي معاملي تي فرقيوارانه تڪرار پيدا ٿيو، جنهن جي نتيجي ۾ هندو-مسلم فساد برپا ٿيا. انھيءَ عرصي دوران، سنڌ جي مشھور راڳيءَ [[ڀڳت ڪنور رام|ڀڳت ڪنور رام کي]] قتل ڪيو ويو. پمناڻيءَ اهو معاملو سنڌ جي قانون ساز اسيمبلي ۾ اٿاريو ۽ ھڪ زوردار تقرير ڪئي، جنهن کان پوءِ هن کي موت جون ڌمڪيون ملڻ شروع ٿيون. <ref>{{Cite book|last=Soomro|first=Mahboob Ali|title=The Patriot Life and Time of Shaheed Allah Bux Soomro (1900-1943)|publisher=Thul Historical Sath|year=2019|isbn=978-969-7878-13-0|language=English}}</ref> 17 جولاءِ 1940 تي، [[ميرپور ماٿيلو]] کان واپسيءَ دوران، هو روهڙي ريلوي اسٽيشن تي لهي پنهنجي رهائشگاهه ڏانهن وڃي رهيو هو ته کيس ڏينهن ڏٺي گوليون هڻي قتل ڪيو ويو. ٻڌايو وڃي ٿو ته حملو ڪندڙ اهو ئي شخص هو جيڪو اڳ ۾ ڀڳت ڪنور رام جي قتل ۾ ملوث هو<ref>شيخ، محمد علي، [https://www.dawn.com/news/1628983 HISTORY: A TURNING POINT IN THE HISTORY OF SINDH] ، ڊان، ڪراچي، سنڌ، پاڪستان.</ref>. سندس جنازي جو جلوس ٻئي ڏينهن، 18 جولاءِ 1940 تي ڪڍيو ويو، ۽ ان ۾ هزارين ماڻهن شرڪت ڪئي. ساڳيءَ شام سندس موت تي سوڳ ملهائڻ لاءِ هڪ عوامي گڏجاڻي پڻ منعقد ڪئي وئي. سندس قتل وقت، پمناڻي 52 سالن جي عمر جو هو. <ref name=":0" /> == حوالا == [[زمرو:سکر ضعلو جا ماڻھو]] [[زمرو:سنڌي سياستدان]] [[زمرو:1940ع جون فوتگيون]] [[زمرو:1887ع جون پيدائشون]] [[زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا]] 44jc4jnzu3amsny0zp42z1au6hpcuyh 0 48862 378628 368096 2026-05-17T16:09:30Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378628 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{raise|0.2em| تھران}} || | native_name = Tehran | native_name_lang =فارسي | settlement_type = [[راڄڌاني|گاديءَ جو هنڌ]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Towers in Tehran City at night.jpg|px300{{!}}ميلاد ٽاور قرب ٽائون وٽان | photo2a = Azadi Tower - Tehran City.jpg{{!}} آزادي ٽاور | photo2b = Elahiyeh.gif{{!}}شيميران | photo3a = Bagh-e Ferdows Tajrish.jpg{{!}} فردوس باغ | photo3b = City Theater, Tehran.jpg{{!}} شھر جي سينيما | photo4a = نمایی از شمس العماره.jpg{{!}}Golestan Palace | photo4b = Silk Bridge Tehran2.jpg{{!}}توڪال جبل ايڪسپريس وي وٽان | photo5a = Chitgar Lake, Tehran.jpg{{!}}چٽگار ڊنڍ | photo5b ={{!}} تبيعت پل | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage = گھڙيالي ڦيري وانگر مٿان کان هيٺ: ميلاد ٽاور، قرب ٽائون وٽان؛ شيميران، تھران جي سينيما؛ توڪال جبل ابريشم پل کان ؛ تبيعت پل؛ چٽگار ڍنڍ؛ گولستان محل؛ فردوس باغ؛ ۽ آزادي ٽا.}} | image_caption = | image_seal = Tehran Logo.png | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | mapsize = | map_caption = | mapsize1 = | map_caption1 = | pushpin_map = Iran Tehran#Iran#Asia | pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_mapsize = | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = تھران جو ايران ۽ ايشيا ۾ مقام | coordinates = {{coord|35|41|21|N|51|20|20|E|region:IR|display=inline,title}} | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{flagicon|Iran}} [[ايران]] | subdivision_type1 = [[ايران جا صوبا|صوبو]] | subdivision_type2 = [[ضلعو]] | subdivision_type3 = [[ضلعو|بخش]] | subdivision_type4 = | subdivision_name1 = [[تھران صوبو]] | subdivision_name2 = شهرستان تھران<br>شهرستان رئي<br/>شهرستان شيمرانت | subdivision_name3 = مرڪزي ضلعو | subdivision_name4 = | established_title = | established_date = 1778ع | leader_title = ميئر | leader_name = پيروز حناچي | leader_title2 = شھري ڪائونسل جو چيئرمين | leader_name2 = [[محسن ھاشمي رفسنجاني]] | area_footnotes = <ref>[http://www.daftlogic.com/downloads/kml/07102015-iocvfsaw.kml ''Tehran'']{{dead link|date=March 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}. Daft Logic.</ref> | area_magnitude = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 1780 | area_metro_km2 = 1748 | area_urban_sq_mi = | elevation_footnotes = <ref>[http://en.tehran.ir/Default.aspx?tabid=97 ''Tehran, Environment & Geography''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117033007/http://en.tehran.ir/Default.aspx?tabid=97 |date=2015-11-17 }}. Tehran.ir.</ref> | elevation_m = 900 to 1830 | elevation_ft = 2952 to 6003 | population_footnotes = <ref>Urban population: Data for [[Tehran County]]. ~97.5% of county population live in Tehran city<br>Metro population: Estimate on base of census data, includes central part of Tehran province and [[Karaj County]] and [[Fardis]] from [[Alborz province]]</ref> | population_density_km2 = 11800 | population_urban = 8,693,706<ref>https://www.amar.org.ir/english</ref> | population_metro = 15,232,564<ref>{{Cite web | website=citypopulation.de |archive-url=https://web.archive.org/web/20180913144137/http://citypopulation.de/world/Agglomerations.html |url=http://citypopulation.de/world/Agglomerations.html |archive-date=2018-09-13 |title = Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps | date= 2018-09-13}}</ref> | population_est = | population_est_as_of = | population_blank1_title = Population Rank in Iran | population_blank1 = آبادي ۾ ملڪ جو سڀ کان وڏو شھر | population_demonym = تھراني - (انگريزي ۾ ) تھرانين | area_code = (+98) 021 | blank_name = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank_info = [[Semi-arid climate#Cold semi-arid climates|BSk]] | website = [http://en.tehran.ir/ www.tehran.ir] | footnotes = | timezone = [[ايران جو معياري وقت]] | utc_offset = +03:30 | timezone_DST = [[Iran Daylight saving Time|IRDT]] | utc_offset_DST = +04:30 |official_name=تهران بزرگ<br>Greater Tehran}} '''تھران''' (Tehran) [[ايران]] جو سڀ کان وڏو شھر ۽ گادي جو هنڌ آهي. اھو ايران جي [[تھران صوبو|تھران صوبي]] جو پڻ گاديءَ جو هنڌ آهي. شھر جي آبادي 87 لک آھي ۽ [[گريٽر تھران ميٽروپوليٽن]] واري علائقي جي آبادي ڏيڍ ڪروڙ آھي. <ref> ''See [[List of metropolitan areas in Asia]].''</ref> ھي دنيا جو چوويھون وڏو شھر آھي. <ref>{{Cite web |url=http://www.citymayors.com/statistics/urban_2006_1.html |title=The world's largest cities and urban areas in 2006 |website=City Mayors |accessdate=2010-09-25}}</ref> 2016ع کان شھري ڪائونسل جي فيصلي مطابق ھر سال ڇھ آڪٽوبر کي ھن شھر جو ڏينھن ڪري ملھايو ويندو آهي جنھن ڏينھن جن شھر کي قجر گھراڻي جي حڪومت ھن شھر کي سرڪاري طور تي گاديءَ جو هنڌ بڻايو ھو.<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=https://ifpnews.com/exclusive/citizens-of-capital-mark-tehran-day-on-october-6/ |access-date=2019-07-06 |archive-date=2019-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190706073748/https://ifpnews.com/exclusive/citizens-of-capital-mark-tehran-day-on-october-6/ |url-status=dead }}</ref> ==تاريخ== تاريخ جي پراڻي رڪارڊ مطابق ھن شھر واري علائقي تي سڀ کان اول [[ميڊيا (علائقو)|ميڊيا]] وارن قبضو ڪيو ۽ ھي شھر اڏجڻ بعد [[ميڊيا (علائقو)|ميڊيا]] جو اھم شھر بڻجي ويو.<ref>{{Cite book |author=Erdösy, George. |title=The Indo-Aryans of ancient South Asia: Language, material culture and ethnicity |publisher=Walter de Gruyter |date=1995 |page=165 |quote=Possible western place names are the following: Raya-, which is also the ancient name of Median Raga in the Achaemenid inscriptions (Darius, Bisotun 2.13: ''a land in Media called Raga'') and modern Rey south of Tehran}}</ref> ھن شھر کي بعد ۾ مسلمان عربن، ترڪن ۽ منگولن چڙھائي ڪري اجاڙي ڇڏيو پر وري وري آباد ٿي اھميت حاصل ڪئي. [[قجر شاھي گھراڻو|قجر گھراڻي]] جي بادشاھ [[آغا محمد خان قجر]] 1796 ۾ روس سان جنگين دوران ڪوھ قاف جي علائقي کسجي وڃڻ ڪري، ڪوھ قاف جي ويجھو ھجڻ ڪري ھن شھر کي گادي جو هنڌ بڻايو. <ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/585619/Tehran |title=Tehran (Iran) : Introduction – Britannica Online Encyclopedia |work=Encyclopædia Britannica|accessdate=2012-05-21}}</ref> ==مشھور جايون== تھران مشھور تاريخي جاين سان ڀريل آهي جن م [[گولستان محل]]، [[سعد آباد واري عمارت]]، [[نياوران ڪامپليڪس]] پڻ شامل آهن جن م گذريل ٻن شاھي گھراڻن جي رھائش ۽ درٻارون ھيون. ھن شھر جي مشھور جاين ۾ [[آزادي ٽاور]] ھڪ آهي جيڪو [[محمد رضا پھلوي(ايران)|رضا شاھ پھلوي]] 1971 م فارس جي شھنشاھيت جي اڍائي ھزار سالا جشن جي تقريب جي ياد ۾ ٺھرايل ھڪ يادگار آھي. ا شھر جو ميلاد ٽاور 2007 م مڪمل ٿيو جيڪو دنيا جي بغير ٽيڪ وارن منارن ۾ ڇھون نمبر وڏو منارو آھي. طبعيت پل بہ مشھور جاء آھي جيڪا 2014 ۾ ٺھي راس ٿي.<ref name="archdaily">{{Cite web |url=http://www.archdaily.com/566387/tabiat-pedestrian-bridge-diba-tensile-architecture |title=Tabiat Pedestrian Bridge / Diba Tensile Architecture |publisher=[[ArchDaily]] |date=November 17, 2014}}</ref> ==آبادي== ھن شھر جي آبادي جي اڪثريت [[فارسي ماڻھو|فارسي ماڻھن]] جي آھي جن جي ٻولي [[فارسي ٻولي|فارسي]] آھي.<ref name="Mohammad">{{Cite book |author=Abbasi-Shavazi, Mohammad Jalal; McDonald, Peter; Hosseini-Chavoshi, Meimanat. |title=The Fertility Transition in Iran: Revolution and Reproduction |publisher=Springer |date=September 30, 2009 |pages=100–101 |chapter=Region of Residence}}</ref> <ref>{{Cite book |author=Schuppe, Mareike. |title=Coping with Growth in Tehran: Strategies of Development Regulation |publisher=GRIN Verlag |date=2008 |page=13 |quote=Besides Persian, there are Azari, Armenian, and Jewish communities in Tehran. The vast majority of Tehran's residents are Persian-speaking (98.3%).}} </ref> شھر جي 99 سيڪڙو آبادي فارسي ٻولي ڳالهائيندڙ آھي جن ۾ غير فارسي نسل جا ماڻھو بہ شامل آهن جن جي فارسي مادري زبان نہ پر رابطي واري زبان آھي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ايران]] [[زمرو:وڏا شهر]] [[زمرو:راڄڌانيون]] [[زمرو:تهران صوبو]] [[زمرو:ايران ۾ شهر]] [[زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون]] [[زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ]] 7f4c3chkzcq084mq3e4bqbki5e5kkl7 0 49303 378746 377375 2026-05-17T20:29:12Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378746 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = پنڊي گھيب | native_name = | native_name_lang = ur | settlement_type = شھر | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Punjab Pakistan# Pakistan | pushpin_label_position = top | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = پنجاب ۽ پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{Coord|33|14|28|N|72|16|4|E|type:city_region:PK|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_footnotes = | coordinates_region = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[پنجاب، پاڪستان|پنجاب]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 = [[اٽڪ ضلعو]] | subdivision_type3 = تحصيل | subdivision_name3 = [[پنڊي گھيب تحصيل]] | subdivision_type4 = علائقو | subdivision_name4 = [[پوٽوھار جو ميداني علائقو]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 310 | population_as_of = | population_footnotes = | population_total = | population_density_km2 = auto | population_note = | population_demonym = | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = +6 | postal_code_type = | postal_code = 63260 | area_code_type = | area_code = 0572 | iso_code = | website = {{URL|www.tmapindigheb.lgpunjab.org.pk|Tehsil Municipal Administration Pindi Gheb}} | footnotes = }} '''پنڊي گھيب''': {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Pindi Gheb'''}} [[پاڪستان]] جي صوبي پنجاب جي ضلعي اٽڪ جي [[پنڊي گھيب تحصيل]] جو شھر ۽ صدر مقام آهي.<ref name="nrb.gov.pk">[http://www.nrb.gov.pk/lg_election/union.asp?district=2&dn=Attock Tehsils & Unions in the District of Attock - Government of Pakistan] {{webarchive|url=https://web.archi {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126153640/http://www.web.archi/ |date=2018-11-26 }}</ref> 1901 ۾ ھن شھر جي آبادي 8452 ھئي. پنڊي گھيب نالي ۾ پنڊي لفظ پنڊ مان نڪتل آهي جنھن جي معني آهي ڳوٺ، ۽ گھيب گھيبا خان يا گھيبا راء مان نڪتل آهي جيڪو گھيبا قبيلي جو ھڪ وڏو ھيو. 1873 ۾ ھتي ميونسپلٽي قائم ڪئي وئي. ھن شھر جي ٻولي گھڻي ڀاڱي ھندڪو آهي. == حوالا == == حوالا == {{حوالا}} 5g2bjab1ker0nkzmis9zclcrzk52d8x 828 49416 378708 151850 2026-05-17T19:22:36Z Intisar Ali 8681 378708 Scribunto text/plain return { name = 'آمريڪا', y = '50.8714553 - 100 * 0.383328363 * ( sin(($1-20)*pi/180) - cos($1*pi/180) * sin(20*pi/180) * (cos(($2+90)*pi/180)- 1) ) * ( (( 1 + cos(($1-20)*pi/180) + cos($1*pi/180) * cos(20*pi/180) * (cos(($2+90)*pi/180)- 1) )*0.5)^ -0.5 )', x = '50.67894037 + 100 * 0.4330374692 * cos($1*pi/180) * sin(($2+90)*pi/180) * ( (( 1 + cos(($1-20)*pi/180) + cos($1*pi/180) * cos(20*pi/180) * (cos(($2+90)*pi/180)- 1) )*0.5)^ -0.5 )', image = 'Americas laea location map.svg' } cxvf4kwvf1b838cqily7jnluog5ti51 828 49417 378703 151851 2026-05-17T19:12:28Z Intisar Ali 8681 378703 Scribunto text/plain return { name = 'الپس', top = 48.50, bottom = 42.75, left = 4.50, right = 17.00, image = 'Alps location map.png' } pdsmtctgu00k6wr1gwn0q6lr2z6yqsx 828 49418 378727 151852 2026-05-17T19:53:36Z Intisar Ali 8681 378727 Scribunto text/plain return { name = 'عرب دنيا', top = 39, bottom = -18, left = -26, right = 57, image = 'Arab world location map.svg' } i0qaakjcnuw0uvn5kz3x2e0xluhdr17 828 49419 378729 151853 2026-05-17T19:55:15Z Intisar Ali 8681 378729 Scribunto text/plain return { name = 'آرڪٽڪ', x = '50 + 1.25*(90-$1) * sin( pi / 180 *$2)', y = '50 + 1.25*(90-$1) * cos( pi / 180 *$2)', image = 'Arctic Ocean location map.svg', image1 = 'Arctic Ocean relief location map.png' } f7yfn67k8fh1bdqlp4op9z03yn2kfeh 828 49420 378778 151854 2026-05-17T21:54:41Z Intisar Ali 8681 378778 Scribunto text/plain return { name = 'ايشيا', top = 78.3, bottom = -13.5, left = 18, right = 148.5, image = 'Asia location map2.svg' } fuub2io3wwlzgrywysrosqxz7da5q26 828 49421 378779 151855 2026-05-17T21:55:26Z Intisar Ali 8681 378779 Scribunto text/plain return { name = 'ايشيا مائنر', top = 42.5, bottom = 34.2, left = 23.0, right = 36.6, image = 'Turkije satelliet.jpg' } k6wdzfbvo96zjatlt34r3ryfdh0g3fw 828 49422 378780 151856 2026-05-17T21:56:35Z Intisar Ali 8681 378780 Scribunto text/plain return { name = 'ڏکڻ اولھ ايشيا', top = 50.5, bottom = 4, left = 34.5, right = 93, image = 'South West Asia location map.svg' } nqz4axqblyit9mnf85jjiw7n3f5hb6q 828 49423 378782 151857 2026-05-17T21:58:21Z Intisar Ali 8681 378782 Scribunto text/plain return { name = 'ائٽلانٽڪ سمنڊ', x = '50.0 + 50.0*cos( $1*0.01745329252 )*sin( ($2 + 35.0)*0.01745329252 ) * ( ((1 + cos( $1*0.01745329252 )*cos( ($2 + 35.0)*0.01745329252 ) ) *0.5)^ -0.5)', y = '50.0 - 40.7145*sin( $1*0.01745329252 ) * ( ((1 + cos( $1*0.01745329252 )*cos( ($2 + 35.0)*0.01745329252 ) ) *0.5)^ -0.5)', image = 'Atlantic Ocean laea location map.svg', image1 = 'Atlantic Ocean laea relief location map.jpg' } 9xbzk2j8gr47hr36cfmfi3f7a2ole6u 828 49425 378784 151859 2026-05-17T22:00:31Z Intisar Ali 8681 378784 Scribunto text/plain return { name='آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ', top= -9, bottom= -48.3, left= 109, right= 179.4, image= 'Map of Australia and New Zealand.png', } lla7g63wl9m1duxs5xvhqfb9d9ye9gv 828 49534 378759 152163 2026-05-17T21:16:49Z Intisar Ali 8681 378759 Scribunto text/plain return { name = 'سانتا ڪروز صوبو', top = -45.72, bottom= -52.63, left = -73.89, right = -65.37, image = 'Argentina Santa Cruz location map.svg' } j33n2pmp7a4q1wozoi40bvelrox7crz 0 49746 378629 250962 2026-05-17T16:34:23Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378629 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = دايڪندي صوبو |native_name = دا يڪندي |native_name_lang = fa |settlement_type = افغانستان جو صوبو |image_skyline =AH-64 Apache in Daykundi-2012.jpg |image_caption = آمريڪا جو اپاچي اپريل 2012 ۾ دايڪندي صوبي ۾ بمباري ڪندي |image_map = Daykundi in Afghanistan.svg |map_caption =افغانستان جي نقشي م دايڪندي صوبو نمايان ڏيکاريل |coordinates = {{coord|33.75|66.25|region:AF_type:adm1st|display=inline,title}} |subdivision_type = ملڪ |subdivision_name = {{flag|Afghanistan}} |established_title = قيام |established_date = 2004 |seat_type = گادي جو هنڌ |seat = [[نيلي، افغانستان|نيلي]] |leader_title = گورنر |leader_name = [[سيد انوار راحمتي ]] |unit_pref = Metric |area_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.statoids.com/uaf.html|title=Statoids|accessdate=2018-07-19}}</ref> |area_total_km2 = 18088 |population_footnotes = |population_total = 723,980 |population_as_of = 2012 |blank_name_sec1 = ٻوليون |blank_info_sec1 = [[داري ٻولي ]] ([[ھزارگي لھجو]]) |timezone1 = UTC+4:30 |iso_code = AF-DAY |website = {{URL|http://daikundi.gov.af/}} }} '''دايڪندي صوبو''': {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Daykundi '''}} [[افغانستان]] جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو آهي جيڪو گھاٽي آبادي وارو صوبو آهي. صوبي جي آبادي 723,980 آھي. ھي علائقو ھزارہ جات علائقي ۾ اچي وڃي ٿو جتي 90 سيڪڙو ھزارا نسل جا ماڻھو آباد آھن جن جي اڪثريت [[شيعہ|شيعه اسلام]] سان تعلق رکندڙ آھي. باقي آبادي ۾ 6.5 سيڪڙو [[پشتو ٻولي|پشتو]] ڳالهائيندڙ ۽ 3.5 سيڪڙو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ڳالهائيندڙ ماڻهو آھن. صوبي جو گادي جو هنڌ [[نيلي افغانستان|نيلي]] آھي. صوبي جو سربراھ گورنر ھوندو آھي ==انتظامي ورھاست== دايڪندي صوبو 10 ضلعن ۾ ورھايل آھي ۽ ھر ضلعي جو سربراھ ضلعي گورنر ھوندو آھي. [[فائل:US Army ethnolinguistic map of Afghanistan -- circa 2001-09.jpg|250px|thumb| افغانستان جا ٻولي وارا نسلي گروپ]] [[فائل:The Hazara people of Daykundi in September 20, 2009.jpg|thumb|250px|دايڪندي صوبي جا مرد 2009 ۾ ]] {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%;" |+ دايڪندي صوبي جا ضلعا |- !align=left| ضلعو !align=left|صدر مقام !align=left|آبادي <ref name=afghanpaper>{{cite web|url=http://www.afghanpaper.com/info/velaiat/daikondi.htm|title=DaiKundi Province |publisher=[[Ministry of Rural Rehabilitation and Development]]|work=Government of Afghanistan and United Nations Development Programme (UNDP)|accessdate=2012-10-28}}</ref> !align=left|پکيڙ !align=center|ڳوٺن ۽ نسلي گروهن جو تعداد |- |[[اشترلي ضلعو]]||||88,340||1,360&nbsp;km²||343 ڳوٺ. 100% ھزارہ.<ref name=afghanpaper/> |- |[[ڪجران ضلعو]]||||73,800||1,886&nbsp;km²||اڪثريت ۾ بلوچي<ref name=afghanpaper/> |- |[[خدير ضلعو]]||||83,400||1,583&nbsp;km²||294 ڳوٺ. 100% ھزارہ.<ref name=afghanpaper/> |- |[[ڪيتي ضلعو]]||||64,900||887&nbsp;km²||196 ڳوٺ. 36 % ھزارا ۽ بلوچ, 10% ميڪا, 18% مير, 14% زرگر, 10% [[سادات]] (سيد), ۽ 17% ٻيا.<ref name=afghanpaper/> |- |[[ميرامور ضلعو]]||||88,400||2,363&nbsp;km²||326 ڳوٺ. 100% ھزارا.<ref name=afghanpaper/> |- |[[نيلي ضلعو]]||[[نيلي، افغانستان|نيلي]]||95,340||445&nbsp;km²||165 ڳوٺ. 100% ھزارا.<ref>{{Citation |title=Nili District |url=http://www.afghanpaper.com/info/velaiat/daikondi.htm |access-date=2019-09-28 |archive-date=2021-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408161746/http://www.afghanpaper.com/info/velaiat/daikondi.htm |url-status=dead }}</ref> |- |[[ سنگ تخت ضلعو]]|| ||95,000||1,945&nbsp;km²||100% ھزارا.<ref name=afghanpaper/> |- |[[شھرستان ضلعو]]||||72,450||1,963&nbsp;km²||290 ڳوٺ. 100 ھزارا.<ref name=afghanpaper/> |} == حوالا == {{حوالا}} ==وڌيڪ ڏسو== {{افغانستان جا صوبا}} == حوالا == [[زمرو:افغانستان جا صوبا]] [[زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا]] 3fgj68qyrf13vi4x3672f80i5wra2i6 828 52673 378694 171260 2026-05-17T18:51:40Z Intisar Ali 8681 378694 Scribunto text/plain return { name = 'البانيا', top = 42.9, bottom = 39.3, left = 18.3, right = 21.5, image = 'Albania location map.svg', image1 = 'Albania relief location map.jpg' } 2yw9qqmszxqrqpudj8284ptn4wxc5ss 828 52674 378696 171261 2026-05-17T18:54:24Z Intisar Ali 8681 378696 Scribunto text/plain return { name = 'البرٽا', x = '(47.8062 + 6.31607*($2+115) + 0.033133*($1-55) -0.163349*($1-55)*($2+115) + 0.0101163*($2+115)*($2+115) -0.00888419*($1-55)*($1-55))', y = '(45.9081 -0.0512779*($2+115) -8.84793*($1-55) + 0.0102564*($1-55)*($2+115) -0.0167721*($2+115)*($2+115) + 0.0226062*($1-55)*($1-55))', image = 'Alberta municipal districts.png', } i0g1gj216317og5lz03slu1bsz6k2i0 828 52675 378698 171262 2026-05-17T18:56:24Z Intisar Ali 8681 378698 Scribunto text/plain return { name = 'الجيريا', top = 37.8, bottom = 18.25, left = -9.45, right = 12.75, image = 'Algeria location map.svg', image1 = 'Algeria relief location map.jpg' } qzf0zgpy4hi7ec4kj665rbszzyxbvhf 828 52677 378712 171264 2026-05-17T19:28:35Z Intisar Ali 8681 378712 Scribunto text/plain return { name = 'انڊورا', top = 42.675, bottom = 42.4, left = 1.3875, right = 1.8125, image = 'Andorra location map.svg', image1 = 'Andorra relief location map.jpg' } 74cahx0k6rhua2otf6haz22c6dz49lj 828 52678 378710 316128 2026-05-17T19:25:40Z Intisar Ali 8681 378710 Scribunto text/plain return { name = 'انگولا', top = -4.1, bottom = -18.5, left = 11.1, right = 24.5, image = 'Angola location map.svg', image1 = 'Angola rel location map.svg' } 4oc1lw4n9mcngn26p6xlus3zczr3z9k 828 52679 378714 171266 2026-05-17T19:34:53Z Intisar Ali 8681 378714 Scribunto text/plain return { name = 'اينٽارڪٽڪ اپٻيٽ', top = -60.8, bottom = -76.0, left = -76.3, right = -53.7, image = 'Antarctic Peninsula location map.svg' } 0q44e01stepxzqaydicigwv63o2ijyg 828 52680 378720 171267 2026-05-17T19:40:56Z Intisar Ali 8681 378720 Scribunto text/plain return { name = 'انٽيگوا ۽ باربوڊا', top = 17.755, bottom = 16.919, left = -62.4, right = -61.639, image = 'Antigua and Barbuda location map.svg', image1 = 'Antigua and Barbuda location map Topographic.png' } ikr99lbpovglu6yk7csd6rex2t9yx9k 828 52681 378724 171268 2026-05-17T19:45:10Z Intisar Ali 8681 378724 Scribunto text/plain return { name = 'انٽيگوا', top = 17.184, bottom = 16.957, left = -61.948, right = -61.634, image = 'Antigua location map.svg' } jzroo76ujnu2st6j7bb7wa12pwoicsf 828 52682 378722 171269 2026-05-17T19:44:05Z Intisar Ali 8681 378722 Scribunto text/plain return { name = 'انٽيگوا گوئٽي مالا', top = 14.57, bottom = 14.543, left = -90.7423, right = -90.7245, image = 'Antigua Guatemala location map.JPG', } cwfmf9lc57cinf8avzqvwvrg4hmho9e 828 52683 378736 171270 2026-05-17T20:07:33Z Intisar Ali 8681 378736 Scribunto text/plain return { name = 'بيونس آئرس', top = -34.5205861, bottom = -34.7143027, left = -58.5539916, right = -58.3227, image = 'Argentina Buenos Aires City location map.svg' } hvgp82v7t2sswt44o22ekqhlw4a1auo 828 52684 378730 171271 2026-05-17T19:56:26Z Intisar Ali 8681 378730 Scribunto text/plain return { name = 'بيونس آئرس', top = -34.514, bottom = -34.715, left = -58.538, right = -58.321, image = 'Location Buenos Aires City.png' } s0wzaedq3s362a5txkj0x0c12sx6fhi 828 52685 378734 171272 2026-05-17T20:00:26Z Intisar Ali 8681 378734 Scribunto text/plain return { name = 'بيونس آئرس صوبو', top = -32.95, bottom = -41.25, left = -63.9, right = -56.1, image = 'Argentina Buenos Aires location map.svg' } bq5jjhpsb4k7ot6g386ogog4v3pd0ea 828 52686 378737 171273 2026-05-17T20:08:18Z Intisar Ali 8681 378737 Scribunto text/plain return { name = 'چاڪو صوبو', top = -24.0805, bottom = -28, left = -63.42245, right = -58.3807, image = 'Map of Chaco Province.svg' } gj8skruwgo4o6yfjx0gbctis4iagg6d 828 52687 378739 171274 2026-05-17T20:09:55Z Intisar Ali 8681 378739 Scribunto text/plain return { name = 'ارجنٽينا چوبوت', top = -41.78333, bottom = -46.25000, left = -72.38333, right = -63.33333, image = 'Argentina Chubut location map.svg' } 1mtbr155bx236qkk0v9ju805g0tg5xy 828 52688 378738 171275 2026-05-17T20:09:09Z Intisar Ali 8681 378738 Scribunto text/plain return { name = 'چوبوت صوبو', top = -41.78333, bottom = -46.25000, left = -72.38333, right = -63.33333, image = 'Argentina Chubut location map.svg' } 1vjjdm6n6j0uz7gkzk38i9x2dnhg6fe 828 52689 378743 171276 2026-05-17T20:14:21Z Intisar Ali 8681 378743 Scribunto text/plain return { name = 'گريٽر بيونس آئرس', top = -34.3, bottom = -35.05, left = -59, right = -58.1, image = 'Argentina Greater Buenos Aires location map.svg' } 0t8036ooyuny6w4dh1jbxzn5d46qnsv 828 52690 378754 171277 2026-05-17T21:08:25Z Intisar Ali 8681 378754 Scribunto text/plain return { name = 'نيوڪين صوبو', top = -36.1019, bottom = -41.095, left = -71.9681, right = -68.0130, image = 'Map of Neuquén Province.svg', mark = 'Dark Red 800000 pog.svg' } e4fhk6dqvlpoz0rzcgm2ww1dje0v7po 828 52691 378755 171278 2026-05-17T21:09:34Z Intisar Ali 8681 378755 Scribunto text/plain return { name = 'صوبو نيگرو صوبو', top = -37.2, bottom = -42.4467111, left = -72.22698333333334, right = -62.52169444444444, image = 'Argentina Río Negro location map.svg' } hfwiltz1xfuycdbttdx4itjmg9ch1r3 828 52692 378758 171280 2026-05-17T21:15:58Z Intisar Ali 8681 378758 Scribunto text/plain return { name = 'سان خوان صوبو', top = -28.25, bottom = -32.77, left = -70.85, right = -66.47, image = 'Argentina San Juan location map.svg' } j6g5wb6p9v9k6c5j74hrolobhigyatx 828 52693 378765 171281 2026-05-17T21:23:15Z Intisar Ali 8681 378765 Scribunto text/plain return { name = 'تئيرا ڊيل فوئيگو ۽ ڊي لاس ايسٽيڊوس ٻيٽ', top = -51.54, bottom= -55.29, left = -68.93, right = -63.65, image = 'Argentina Tierra del Fuego and Staten Island location map.svg' } rbltrdytn7zwz5litqdxukx29cb4vfv 378766 378765 2026-05-17T21:27:35Z Intisar Ali 8681 378766 Scribunto text/plain return { name = 'تيئرا ڊيل فوئيگو ۽ ڊي لاس ايسٽيڊوس ٻيٽ', top = -51.54, bottom= -55.29, left = -68.93, right = -63.65, image = 'Argentina Tierra del Fuego and Staten Island location map.svg' } 1p2ilk85qqjlbcjfpy7q5sfvysfdo4b 828 52694 378772 171282 2026-05-17T21:37:36Z Intisar Ali 8681 378772 Scribunto text/plain return { name = 'آرمينيا', top = 41.4, bottom = 38.8, left = 43.4, right = 46.7, image = 'Armenia adm location map.svg', image1 = 'Relief Map of Armenia.png' } c9hudvdx8c7yw72k1erhstg7rp06ry4 828 52695 378775 171283 2026-05-17T21:50:59Z Intisar Ali 8681 378775 Scribunto text/plain return { name = 'اروبا', top = 12.65, bottom = 12.38, left = -70.11, right = -69.83, image = 'Aruba location map (2).svg', image1 = 'Aruba relief location map.jpg' } aikecu1wosy48sn9fxa50160hoqvqif 828 52696 378774 171284 2026-05-17T21:39:58Z Intisar Ali 8681 378774 Scribunto text/plain return { name = 'اروبا', top = 12.6379, bottom = 12.3768, left = -70.0975, right = -69.8448, image = 'Location map Aruba.png' } ebprv7h8366r7uhaqksuxpo9snoxkap 828 52698 378786 171286 2026-05-17T22:02:52Z Intisar Ali 8681 378786 Scribunto text/plain return { name = 'آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري', top = -35.1, bottom = -35.96, left = 148.72, right = 149.45, image = 'Australia Capital Territory location map.svg', -- image1 = 'should only be defined if there is a relief image with same coordinates' } d061lls7hecpr2y5zw947w5ilcsnptg 828 52700 378789 171288 2026-05-17T22:09:04Z Intisar Ali 8681 378789 Scribunto text/plain return { name = 'ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻَيٽَ', top = -11.75, bottom = -12.25, left = 96.75, right = 97.00, image = 'Cocos (Keeling) Islands location map.svg' } qjnuzygkeo26ebq3obvw60hbv56xz92 828 52701 378791 171289 2026-05-17T22:11:49Z Intisar Ali 8681 378791 Scribunto text/plain return { name = 'گريٽر ايڊيليڊ', top = -34.55, bottom = -35.20, left = 138.45, right = 138.75, image = 'Australia Greater Adelaide location map.svg', -- image1 = 'Australia Greater Adelaide location map.jpg', -- image2 = 'Australia Greater Adelaide location map blank.svg', -- image3 = 'Australia Greater Adelaide relief location map blank.png' } 5vkrvsoeo0xbbgs4gl4nd1cxbd7slrt 828 52702 378793 171290 2026-05-17T22:16:11Z Intisar Ali 8681 378793 Scribunto text/plain return { name = 'ھيئرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻَيٽَ', top = -52.75, bottom = -53.375, left = 74.0, right = 72.5, image = 'Heard and McDonald location map.svg', image1 = 'Heard Island and McDonald Islands location map Topographic.png' } b3o8hqrdqxloq25eghctrvccmhfp9hl 828 52703 378795 171291 2026-05-17T22:19:02Z Intisar Ali 8681 378795 Scribunto text/plain return { name = 'ھوبرٽ', top = -42.63, bottom = -43.1, left = 147.06, right = 147.64, image = 'Australia Hobart location map.svg' } eos1e864lj1dc867eentc1c1uo8twbm 828 52704 378797 171292 2026-05-17T22:21:20Z Intisar Ali 8681 378797 Scribunto text/plain return { name = 'جروس بَي ٽيريٽري', top = -35.101, bottom = -35.215, left = 150.580, right = 150.783, image = 'Australia Jervis Bay Territory location map.svg', image1 = 'Australia Jervis Bay Territory location map.svg' } 1tye85posj07v0a5n1vp34mjgldq09k 828 52705 378802 171293 2026-05-17T22:24:43Z Intisar Ali 8681 378802 Scribunto text/plain return { name = 'نيوڪاسل, Australia', top = -32.8719, bottom = -32.9547, left = 151.6951, right = 151.8080, image = 'Newcastle, New South Wales map.png' } jtl78uis5x4aqpw5fwngvo203vuuzgb 828 52708 378799 171296 2026-05-17T22:23:10Z Intisar Ali 8681 378799 Scribunto text/plain return { name = 'نيو سائوٿ ويلز جا مڪاني حڪومت وارا علائقا', top = -27.9, bottom = -37.8, left = 140.6, right = 153.9, image = 'Australia New South Wales location map.svg' } sj1kd7nkkseiwg1bidm93md5nk11sk4 828 52709 378816 171297 2026-05-18T11:29:45Z Intisar Ali 8681 378816 Scribunto text/plain return { name = 'نارفولڪ ٻيٽ', top = -28.967, bottom = -29.167, left = 167.867, right = 168.033, image = 'Norfolk Island location map.svg' } mjee1wx624wq8v3jdvxe5q4fhtlptyj 828 52710 378818 171298 2026-05-18T11:31:33Z Intisar Ali 8681 378818 Scribunto text/plain return { name = 'نادرن ٽيريٽري', top = -10.6, bottom = -26.5, left = 127.5, right = 139.5, image = 'Australia Northern Territory location map blank.svg', image1 = 'Australia Northern Territory relief location map.png', image2 = 'Australia Northern Territory location map.svg' } ajpowvn9qd5i3q1f5lmgot2d2kc1vy5 828 52712 378827 171300 2026-05-18T11:41:52Z Intisar Ali 8681 378827 Scribunto text/plain return { name = 'گولڊ ڪوسسٽ ايئرپورٽ', top = -28.15, bottom = -28.18, left = 153.495, right = 153.52, image = 'OOL (YBCG) Map.jpg', } 5rwxax8gb2oyw3oqa7505neag2oscdf 828 52713 378822 171301 2026-05-18T11:34:32Z Intisar Ali 8681 378822 Scribunto text/plain return { name = 'پرٿ', top = -31.68, bottom = -32.32, left = 115.33, right = 116.41, image = 'Australia Perth location map.svg' } 3jumxv1axcvin5v6s7nevble1u1873b 828 52714 378829 171302 2026-05-18T11:43:27Z Intisar Ali 8681 378829 Scribunto text/plain return { name = 'ڪئينزلينڊ', top = -9.0, bottom = -29.5, left = 137.5, right = 154.0, image = 'Australia Queensland location map.svg', image1 = 'Australia Queensland relief location map.jpg', image2 = 'Australia Queensland location map blank.svg' } 7592i7urpprmuwaw46pnf9v4n4t9wtp 2 53638 378519 239403 2026-05-17T12:44:36Z Mukhtiaraliunar 11438 378519 wikitext text/x-wiki پروفيسر ڊاڪٽر مختيار علي انڙ Email: mukhtiaraliunar64@gmail.com سنڌي وڪيپيڊيا لاءِ لکيل/ ترجمو ڪيل منھنجن مضمونن جي فھرست ھيٺ ڏجي ٿي. ھيءَ فھرست اڃا مڪمل ناھي. {{columns-list|colwidth=10em| * [[آشا ڀوسلي]] * [[آڪسفورڊ]] * [[اصطخر]] * [[اصفھان]] * [[اصفھان صوبو]] * [[الھاس نگر]] * [[اوديسا]] * [[ايلبقرقي]] * [[ايبرڊين]] * [[ايرانشهر، ايران|ايرانشھر]] * [[ايريزونا]] * [[بڪاسر]] * [[بيڪانير|بڪانير]] * [[بندو سروور]] * [[ٻارن جا حق]] * [[ٻارمير]] * [[پاسارگاد]] * [[پرٿ، اسڪاٽلينڊ]] * [[پشڪر ڍنڍ]] * [[پمپري]] * [[پيزلي]] * [[پيشين، ايران|پيشين]] * [[تبريز]] * [[تخت جمشيد]] * [[توسان]] * [[ٿرسو]] * [[ٽوڪيو]] * [[ٽيڪساس]] * [[ٽيمپي]] * [[ثميره زرين]] * [[جارج شولاف]] * [[جالق]] * [[جيسلمير]] * [[جيسلمير قلعو]] * [[جھرم]] * [[چابھار]] * [[چوڙيو]] * [[چينڊلر، ايريزونا|چينڊلر]] * [[حياتيءَ جو حق]] * [[خاش]] * [[خميني شھر]] * [[خيرسون]] * [[ديپڪ آشا]] * [[ڊنڊي]] * [[زابل]] * [[زاھدان]] * [[سائرس اعظم]] * [[سائرس اعظم جو ڏھاڙو]] * [[سائرس اعظم جو مقبرو]] * [[سراوان، ايران|سراوان]] * [[سنڌ جا شھر]] * [[سنڌ ۾ يونيورسٽين ۽ ڪاليجن جي فهرست]] * [[سوڀراج نرملداس فاني]] * [[سنسيٽ ڪريٽر]] * [[سيستان ۽ بلوچستان صوبو]] * [[شڪاگو]] * [[شيراز]] * [[صحتمند ماحول جو انساني حق]] * [[غزني]] * [[فارس صوبو]] * [[فليگ اسٽاف، ايريزونا|فليگ اسٽاف]] * [[فينڪس، ايريزونا|فينڪس]] * [[قم]] * [[ڪابل]] * [[ڪازرون]] * [[ڪلمارنوڪ]] * [[ڪنارڪ، ايران|ڪنارڪ]] * [[ڪيف]] * [[کيئلداس فاني]] * [[گانڌي ڌام|گانڌيڌام]] * [[گرنار]] * [[گروزني]] * [[گلاسگو]] * [[ڳوٺ واحد ڏنو انڙ]] * [[ڳوٺ الھڏنو ساند]] * [[لاس اينجلس]] * [[لتا منگيشڪر]] * [[لويف]] * [[لکپت]] * [[مارگريٽ ٿيچر]] * [[ماريوپول]] * [[مانسروور ڍنڍ]] * [[مٺڙا شال ملن]] * [[مڌر ويل|مڌرويل]] * [[مرودشت]] * [[مشھد]] * [[مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جو تحقيقي رسالو]] * [[مهجبين قزلباش|مھجبين قزلباش]] * [[ميسا، ايريزونا|ميسا]] * [[نارائڻ سروور]] * [[ناگپور]] * [[نجف آباد، اصفھان|نجف آباد]] * [[نيو ميڪسيڪو]] * [[نيڪشھر]] * [[وڙودرا|وڙودڙا]] * [[ووپاٽڪي قومي يادگار]] * [[ھاسارام پمناڻي]] * [[ھرات]] * [[ھوسٽن]] }} rrtm6f03vv13ehfxjarl0be69ggax9v 378522 378519 2026-05-17T12:46:20Z Mukhtiaraliunar 11438 378522 wikitext text/x-wiki پروفيسر ڊاڪٽر مختيار علي انڙ Email: mukhtiaraliunar64@gmail.com سنڌي وڪيپيڊيا لاءِ لکيل/ ترجمو ڪيل منھنجن مضمونن جي فھرست ھيٺ ڏجي ٿي. ھيءَ فھرست اڃا مڪمل ناھي. {{columns-list|colwidth=10em| * [[آشا ڀوسلي]] * [[آڪسفورڊ]] * [[اصطخر]] * [[اصفھان]] * [[اصفھان صوبو]] * [[الھاس نگر]] * [[اوديسا]] * [[ايلبقرقي]] * [[ايبرڊين]] * [[ايرانشهر، ايران|ايرانشھر]] * [[ايريزونا]] * [[بڪاسر]] * [[بيڪانير|بڪانير]] * [[بندو سروور]] * [[ٻارن جا حق]] * [[ٻارمير]] * [[پاسارگاد]] * [[پرٿ، اسڪاٽلينڊ]] * [[پشڪر ڍنڍ]] * [[پمپري]] * [[پيزلي]] * [[پيشين، ايران|پيشين]] * [[تبريز]] * [[تخت جمشيد]] * [[توسان]] * [[ٿرسو]] * [[ٽوڪيو]] * [[ٽيڪساس]] * [[ٽيمپي]] * [[ثميره زرين]] * [[جارج شولاف]] * [[جالق]] * [[جيسلمير]] * [[جيسلمير قلعو]] * [[جھرم]] * [[چابھار]] * [[چوڙيو]] * [[چينڊلر، ايريزونا|چينڊلر]] * [[حياتيءَ جو حق]] * [[خاش]] * [[خميني شھر]] * [[خيرسون]] * [[ديپڪ آشا]] * [[ڊنڊي]] * [[زابل]] * [[زاھدان]] * [[سائرس اعظم]] * [[سائرس اعظم جو ڏھاڙو]] * [[سائرس اعظم جو مقبرو]] * [[سراوان، ايران|سراوان]] * [[سنڌ جا شھر]] * [[سنڌ ۾ يونيورسٽين ۽ ڪاليجن جي فهرست]] * [[سوڀراج نرملداس فاني]] * [[سنسيٽ ڪريٽر]] * [[سيستان ۽ بلوچستان صوبو]] * [[شڪاگو]] * [[شيراز]] * [[صحتمند ماحول جو انساني حق]] * [[غزني]] * [[فارس صوبو]] * [[فليگ اسٽاف، ايريزونا|فليگ اسٽاف]] * [[فينڪس، ايريزونا|فينڪس]] * [[قم]] * [[ڪابل]] * [[ڪازرون]] * [[ڪلمارنوڪ]] * [[ڪنارڪ، ايران|ڪنارڪ]] * [[ڪيف]] * [[کيئلداس فاني]] * [[گانڌي ڌام|گانڌيڌام]] * [[گرنار]] * [[گروزني]] * [[گلاسگو]] * [[ڳوٺ واحد ڏنو انڙ]] * [[ڳوٺ الھڏنو ساند]] * [[لاس اينجلس]] * [[لتا منگيشڪر]] * [[لويف]] * [[لکپت]] * [[مارگريٽ ٿيچر]] * [[ماريوپول]] * [[مانسروور ڍنڍ]] * [[مٺڙا شال ملن]] * [[مڌر ويل|مڌرويل]] * [[مرودشت]] * [[مشھد]] * [[مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جو تحقيقي رسالو]] * [[مهجبين قزلباش|مھجبين قزلباش]] * [[ميسا، ايريزونا|ميسا]] * [[نارائڻ سروور]] * [[ناگپور]] * [[نجف آباد، اصفھان|نجف آباد]] * [[نيو ميڪسيڪو]] * [[نيڪشھر]] * [[وڙودرا|وڙودڙا]] * [[ووپاٽڪي قومي يادگار]] * [[ھاسارام سندرداس پمناڻي پمناڻي]] * [[ھرات]] * [[ھوسٽن]] }} i00jqnksy4mrgsumwxwe7nk2tjs7ztd 378524 378522 2026-05-17T12:46:53Z Mukhtiaraliunar 11438 378524 wikitext text/x-wiki پروفيسر ڊاڪٽر مختيار علي انڙ Email: mukhtiaraliunar64@gmail.com سنڌي وڪيپيڊيا لاءِ لکيل/ ترجمو ڪيل منھنجن مضمونن جي فھرست ھيٺ ڏجي ٿي. ھيءَ فھرست اڃا مڪمل ناھي. {{columns-list|colwidth=10em| * [[آشا ڀوسلي]] * [[آڪسفورڊ]] * [[اصطخر]] * [[اصفھان]] * [[اصفھان صوبو]] * [[الھاس نگر]] * [[اوديسا]] * [[ايلبقرقي]] * [[ايبرڊين]] * [[ايرانشهر، ايران|ايرانشھر]] * [[ايريزونا]] * [[بڪاسر]] * [[بيڪانير|بڪانير]] * [[بندو سروور]] * [[ٻارن جا حق]] * [[ٻارمير]] * [[پاسارگاد]] * [[پرٿ، اسڪاٽلينڊ]] * [[پشڪر ڍنڍ]] * [[پمپري]] * [[پيزلي]] * [[پيشين، ايران|پيشين]] * [[تبريز]] * [[تخت جمشيد]] * [[توسان]] * [[ٿرسو]] * [[ٽوڪيو]] * [[ٽيڪساس]] * [[ٽيمپي]] * [[ثميره زرين]] * [[جارج شولاف]] * [[جالق]] * [[جيسلمير]] * [[جيسلمير قلعو]] * [[جھرم]] * [[چابھار]] * [[چوڙيو]] * [[چينڊلر، ايريزونا|چينڊلر]] * [[حياتيءَ جو حق]] * [[خاش]] * [[خميني شھر]] * [[خيرسون]] * [[ديپڪ آشا]] * [[ڊنڊي]] * [[زابل]] * [[زاھدان]] * [[سائرس اعظم]] * [[سائرس اعظم جو ڏھاڙو]] * [[سائرس اعظم جو مقبرو]] * [[سراوان، ايران|سراوان]] * [[سنڌ جا شھر]] * [[سنڌ ۾ يونيورسٽين ۽ ڪاليجن جي فهرست]] * [[سوڀراج نرملداس فاني]] * [[سنسيٽ ڪريٽر]] * [[سيستان ۽ بلوچستان صوبو]] * [[شڪاگو]] * [[شيراز]] * [[صحتمند ماحول جو انساني حق]] * [[غزني]] * [[فارس صوبو]] * [[فليگ اسٽاف، ايريزونا|فليگ اسٽاف]] * [[فينڪس، ايريزونا|فينڪس]] * [[قم]] * [[ڪابل]] * [[ڪازرون]] * [[ڪلمارنوڪ]] * [[ڪنارڪ، ايران|ڪنارڪ]] * [[ڪيف]] * [[کيئلداس فاني]] * [[گانڌي ڌام|گانڌيڌام]] * [[گرنار]] * [[گروزني]] * [[گلاسگو]] * [[ڳوٺ واحد ڏنو انڙ]] * [[ڳوٺ الھڏنو ساند]] * [[لاس اينجلس]] * [[لتا منگيشڪر]] * [[لويف]] * [[لکپت]] * [[مارگريٽ ٿيچر]] * [[ماريوپول]] * [[مانسروور ڍنڍ]] * [[مٺڙا شال ملن]] * [[مڌر ويل|مڌرويل]] * [[مرودشت]] * [[مشھد]] * [[مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جو تحقيقي رسالو]] * [[مهجبين قزلباش|مھجبين قزلباش]] * [[ميسا، ايريزونا|ميسا]] * [[نارائڻ سروور]] * [[ناگپور]] * [[نجف آباد، اصفھان|نجف آباد]] * [[نيو ميڪسيڪو]] * [[نيڪشھر]] * [[وڙودرا|وڙودڙا]] * [[ووپاٽڪي قومي يادگار]] * [[ھاسارام سندرداس پمناڻي]] * [[ھرات]] * [[ھوسٽن]] }} iklxxheimg362wgqnx8osapfhule3ea 0 57120 378685 339294 2026-05-17T18:43:24Z Memon2025 21315 378685 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = ريپبلڪ آف نائيجر | native_name = | common_name = Niger | image_flag = Animated-Flag-Niger.gif | image_coat = Coat of Arms of Niger.svg | symbol_width = 125px | image_map = Niger_(orthographic_projection).svg | map_caption = {{map caption |countryprefix= |location_color= تيز سائو}} | image_map2 = Niger - Location Map (2011) - NER - UNOCHA.svg | national_motto = {{unbulleted list |{{native phrase|fr|"شادابي، محنت ۽ ترقي"|italics=off}} |{{small|"Fraternity, Work, Progress"}}}} | national_anthem = ''[[La Nigérienne]]''<br/> <center>[[File:La_Nig%C3%A9rienne.ogg]]</center> | official_languages = [[فرينچ ٻولي|فرينچ]] | languages_type = [[قومي ٻوليون]] <ref> name="axl.cefan.ulaval.ca">[http://www.axl.cefan.ulaval.ca/afrique/niger-loi-2001-037-LNG.htm République du Niger, "Loi n° 2001-037 du 31 décembre 2001 fixant les modalités de promotion et de développement des langues nationales." L'aménagement linguistique dans le monde] (accessed 21 September 2016)</ref> | languages = {{hlist |[[عربي ]] |[[بدوما ٻولي|بدوما ]]}} {{hlist |[[فلا ٻولي|فلفولدي ]]}} {{hlist |[[گورما ٻولي|گرماچاما ]]}} {{hlist |[[ھئوسا ٻولي|ھئوسا]] |[[ڪانوري ٻولي|ڪانوري ]]}} {{hlist |[[سونگھي ٻولي|سونگھاء ]] |[[تئاريگ ٻولي|تماشيڪ ]] |[[تسواڪ ٻولي|تسواڪ ]] |[[ٽيبو ٻولي|ٽيبو ]]}} | religion = | demonym = نائيجري يا نائيجرن | capital = [[نيامي]] | coordinates = {{Coord|13|32|N|2|05|E|type:city}} | largest_city = نيامي | government_type = [[وحداني رياست|وحداني]] [[نيم صدارتي نظام|نيم صدارتي]] [[ريپبلڪ]] | leader_title1 = [[نائيجر جا صدر |صدر]] | leader_name1 = [[محمدو عيسوفو]] | leader_title2 = [[نائيجر جا وزيراعظم|وزيراعظم]] | leader_name2 = [[برگي رافني ]] | legislature = [[نائيجر جي نيشنل اسيمبلي|نيشنل اسيمبلي]] | area_rank = 21st | area_km2 = 1,267,000 | area_sq_mi = 489,678 | percent_water = 0.02 | population_estimate = {{UN_Population|Niger}} | population_estimate_rank = 61st | population_estimate_year = {{UN_Population|Year}} | population_census = 17,138,707 | population_census_year = 2012 | population_density_km2 = 12.1 | population_density_sq_mi = 31.2 | population_density_rank = | GDP_PPP = $23.475&nbsp;billion<ref name="imf">{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=81&pr.y=10&sy=2018&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=692&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Report for Selected Country Groups and Subjects (PPP valuation of country GDP)|publisher=IMF|accessdate=14 November 2018}} </ref> | GDP_PPP_rank = 140th | GDP_PPP_year = 2018 | GDP_PPP_per_capita = $1,213 | GDP_PPP_per_capita_rank = 183rd | GDP_nominal = $9.869&nbsp;billion<ref name="GDP IMF">{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=81&pr.y=10&sy=2018&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=692&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=World Economic Outlook Database. Report for Selected Countries and Subjects|last=|first=|date=17 April 2018|website=|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date=}}</ref> | GDP_nominal_rank = 136th | GDP_nominal_year = 2018 | GDP_nominal_per_capita = $510<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=62&pr.y=9&sy=2017&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C946%2C914%2C137%2C612%2C546%2C614%2C962%2C311%2C674%2C213%2C676%2C911%2C548%2C193%2C556%2C122%2C678%2C912%2C181%2C313%2C867%2C419%2C682%2C513%2C684%2C316%2C273%2C913%2C868%2C124%2C921%2C339%2C948%2C638%2C943%2C514%2C686%2C218%2C688%2C963%2C518%2C616%2C728%2C223%2C836%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C624%2C692%2C522%2C694%2C622%2C142%2C156%2C449%2C626%2C564%2C628%2C565%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C359%2C960%2C453%2C423%2C968%2C935%2C922%2C128%2C714%2C611%2C862%2C321%2C135%2C243%2C716%2C248%2C456%2C469%2C722%2C253%2C942%2C642%2C718%2C643%2C724%2C939%2C576%2C644%2C936%2C819%2C961%2C172%2C813%2C132%2C726%2C646%2C199%2C648%2C733%2C915%2C184%2C134%2C524%2C652%2C361%2C174%2C362%2C328%2C364%2C258%2C732%2C656%2C366%2C654%2C734%2C336%2C144%2C263%2C146%2C268%2C463%2C532%2C528%2C944%2C923%2C176%2C738%2C534%2C578%2C536%2C537%2C429%2C742%2C433%2C866%2C178%2C369%2C436%2C744%2C136%2C186%2C343%2C925%2C158%2C869%2C439%2C746%2C916%2C926%2C664%2C466%2C826%2C112%2C542%2C111%2C967%2C298%2C443%2C927%2C917%2C846%2C544%2C299%2C941%2C582%2C446%2C474%2C666%2C754%2C668%2C698%2C672&s=NGDPDPC&grp=0&a= World Economic Outlook Database, April 2018], [[International Monetary Fund]]. Accessed on 17 April 2018.</ref> | GDP_nominal_per_capita_rank = 179th | sovereignty_type = آزادي | sovereignty_note = [[فرانس]] کان | established_event1 = آزادي جو اعلان | established_date1 = 3 آگسٽ 1960 | Gini_year = 2014 | Gini_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | Gini = 34.0 <!--number only--> | Gini_ref = <ref>[http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ World Bank GINI index], accessed on 21 January 2016.</ref> | Gini_rank = 70th | HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.377 <!--number only--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=PDF}}</ref> | HDI_rank = 189th | currency = [[ويسٽ آفريڪن سي ايف اي فرانڪ ]] | currency_code = XOF | time_zone = [[اولھ آفريڪي وقت ]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = | utc_offset_DST = | drives_on = ساڄو پاسو | calling_code = [[+227]] | cctld = [[.ne]] | footnote_a = Lowest ranked. }} '''نائيجر''' (Niger)، سرڪاري نالو "ريپبلڪ آف نائيجر"، آفريڪا کنڊ جي اولھه واري پاسي ۾ خشڪي سان گھيريل ملڪ آھي جنھن تي اھو نالو [[درياء نائيجر]] تان پيو. ھن ملڪ جي اتر-اوڀر ۾ [[لبيا]]، اوڀر ۾ [[چاڊ]]، ڏکڻ ۾ [[نائجيريا]]، ڏکڻ-اولھه ۾ [[بينن]]، اتر-اولھه ۾ [[برڪينا فاسو]] ۽ [[مالي]] ۽ اتر-اولھه ۾ [[الجيريا]] واقع آھن. ھن ملڪ جي پکيڙ 12,70,000 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ھي پکيڙ ۾ اولھه آفريڪا جو سڀ کان وڏو ملڪ آهي. ھن ملڪ جي زمين جو 80 سيڪڙو کان ڪجهه مٿي حصو [[صحارا رڻپٽ]] ۾ اچي ٿو. ملڪ جي آبادي جي اڪثريت مسلمان آھي. ملڪ جو وڏي ۾ وڏو شهر ۽ ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ [[نيامي]] شھر آھي جيڪو ملڪ جي ڏکڻ-اولھه واري ڪنڊ تي واقع آهي. نائيجر معاشي طور تي ھڪ ترقي پذير ملڪ آھي. ان جي انساني ترقي جو اشاريو تمام گھٽ آهي. سال 2018ع ۾ 189 ملڪن ۾ ان جو نمبر آخري، 189 ھيو.<ref>{{cite web |title=Latest Human Development Index (HDI) Ranking (2018) |url=http://hdr.undp.org/en/2018-update |website=hdr.undp.org |publisher=UNITED NATIONS DEVELOPMENT PROGRAMME |accessdate=21 September 2018}}</ref> ھتان جي معيشت زراعت آھي پر اڪثر ڏڪار جو شڪار رھندو آھي. ملڪ جي ابادي ۾ تيزي سان اضافو ٿي رهيو آهي.<ref name=EconPop>{{cite news|title=Population Explosion|url=https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21612239-runaway-birth-rates-are-disaster-population-explosion|accessdate=3 August 2015|work=[[The Economist]]|date=16 August 2014}}</ref> ==نالو== نالو نائجر نديءَ مان اچي ٿو جيڪو ملڪ جي اولهه مان وهندو آهي. نديءَ جي نالي جي اصليت غير يقيني آهي. اليگزينڊرين جاگرافيدان ٽالمي وادي گر (پاڙيسري جديد الجيريا ۾) ۽ ڏکڻ ۾ ني-گر ("لوئر گر") جا تفصيل لکيا، ممڪن طور تي نائجر نديءَ ڏانهن اشارو ڪيو. جديد اسپيلنگ نائجر پهريون ڀيرو 1550ع ۾ بربر اسڪالر ليو افريقينس طرفان رڪارڊ ڪيو ويو، ممڪن طور تي تواريگ جملي (e)gărăw-n-gărăwăn مان نڪتل آهي جنهن جي معنيٰ آهي ”دريائن جو درياهه“. لسانيات جي وچ ۾ وسيع اتفاق آهي ته اهو لاطيني نگر Niggar ("ڪارو") مان نڪتل ناهي جيئن ته پهرين غلط طور تي مڃيو ويو. ==تاريخ== ===قبل از تاريخ=== پٿر تي نقاشي ڏيکاريندي زراف، آئي بيڪس ۽ ٻين جانورن جا رڍ ڏاکڻي صحارا ۾ Tiguidit، نائجر جي ويجهو پٿر جا اوزار، جن مان ڪي 280,000 ق.م جي دور جا آهن، اتر اگديز علائقي ۾ ادرار بوس، بلما ۽ جادو ۾ مليا آهن. انهن مان ڪجهه ڳولها وچولي پيليوليٿڪ دور جي ايٽرين ۽ ماسٽرين ٽول ڪلچر سان ڳنڍيا ويا آهن، جيڪي اتر آفريڪا ۾ 90,000 ق.م. کان 20,000 ق. اهو خيال آهي ته اهي انسان هڪ شڪاري-گڏائيندڙ زندگي گذاريندا هئا. قبل از تاريخ آفريقي خشڪي واري دور ۾، صحارا جي آبهوا ٿلهي ۽ وڌيڪ زرخيز هئي، هڪ رجحان آثار قديمه جا ماهر ”سبز صحارا“ جي نالي سان سڏين ٿا، جنهن شڪار لاءِ ”سازگار“ حالتون مهيا ڪيون ۽ بعد ۾ زراعت ۽ مال چارڻ لاءِ. نوليٿڪ دور، تقريبن 10,000 ق.م جي شروعات ۾، ڪيتريون ئي تبديليون ڏٺيون جيئن مٽيءَ جي شين جو تعارف (جيئن ته ٽگلاگل، ٽيمٽ ۽ ٽين اوفيڊين ۾ ان جو ثبوت آهي)، چوپائي مال جي پکيڙ، ۽ مئل کي پٿر جي ٽوملي ۾ دفن ڪرڻ. 4000 ق.م کان 2800 ق.م جي عرصي ۾ موسم جي تبديليءَ سان صحارا آهستي آهستي سڪي وڃڻ لڳو، جنهن ڪري ڏکڻ ۽ اوڀر ۾ آباديءَ جي نمونن ۾ تبديلي آئي. زراعت جي پکيڙ، بشمول باجرا ۽ جوار جي پوک، ۽ مٽيء جي پيداوار. لوهه ۽ ٽامي جون شيون هن دور ۾ نظر اچن ٿيون، جن ۾ ازواغ، تاڪيدا، مارينڊٽ ۽ ٽرمٽ ماسف شامل آهن. ڪيفيان (8000 ق.م کان 6000 ق.م) ۽ بعد ۾ ٽينيرين (5000 ق.م کان 2500 ق.م) ثقافتون، جن جو مرڪز ادرار بوس ۽ گوبيرو تي هو، جتي کنڊ جا کوڙ دريافت ڪيا ويا آهن، هن دور ۾ ترقي ڪئي. سماج زرعي ۽ تفريحي عملن ۾ علائقائي فرق سان اڳتي وڌندا رهيا. هن دور جي هڪ ثقافت بورا ڪلچر (200ع کان 1300ع تائين) آهي، جنهن جو نالو بورا آثار قديمه جي ماڳ لاءِ رکيو ويو آهي، جتي لوهه ۽ سرامڪ جي مجسمن سان ڀريل هڪ دفن دريافت ڪيو ويو هو. نيوليٿڪ دور ۾ صحارا پٿر جي فن جي واڌ ويجهه کي ڏٺو ويو، جن ۾ ايير جبل، ٽرمٽ ماسف، جادو پليٽو، آئيولين، اراڪا، تماڪون، زارزائٽ، ايفروئن، ممنيٽ ۽ ڊابوس؛ هي فن 10,000 ق.م کان 100 عيسوي تائين جي عرصي تائين پکڙيل آهي ۽ مختلف قسم جي جانورن کان وٺي مضمونن جي هڪ حد کي ظاهر ڪري ٿو. ==جاگرافي== نائيجر اولهه آفريڪا ۾ صحارا ۽ سب سهارا علائقن جي وچ ۾ سرحد تي واقع هڪ زميني بند قوم آهي. هن جون سرحدون ڏکڻ ۾ نائيجيريا ۽ بنين، اولهه ۾ برڪينا فاسو ۽ مالي، اتر ۾ الجيريا ۽ لبيا ۽ اوڀر ۾ چاڊ سان ملن ٿيون. نائجر ويڪرائي ڦاڪ 11° ۽ 24° اتر، ۽ ڊگھائي 0° ۽ 16° اوڀر جي وچ ۾ آهي. ان جي ايراضي 12,67,000 چورس ڪلوميٽر (4,89,191 اسڪوائر ميل) آهي جنهن مان 300 چورس ڪلوميٽر (116 اسڪوائر ميل) پاڻي آهي. اهو ان کي فرانس جي ڀيٽ ۾ ٻه ڀيرا گھٽ ڪري ٿو، ۽ دنيا جو 21 هين وڏو ملڪ. نائجر جون سرحدون ستن ملڪن سان لڳن ٿيون ۽ ان جو ڪل ويڪر 5,697 ڪلوميٽر (3,540 ميل) آهي. سڀ کان ڊگھي سرحد ڏکڻ ۾ نائيجيريا سان آهي (1,497 ڪلوميٽر يا 930 ميل). ان کان پوءِ اوڀر ۾ چاڊ، 1,175 ڪلوميٽر (730 ميل)، اتر & اتر-اولهه ۾ الجيريا (956 ڪلوميٽر يا 594 ميل)، ۽ مالي 821 ڪلوميٽر (510 ميل) تي اچي ٿو. نائجر جون سرحدون ڏکڻ اولهه ۾ برڪينا فاسو سان 628 ڪلوميٽر (390 ميل) ۽ بينن سان 266 ڪلوميٽر (165 ميل) ۽ اتر-اوڀر لبيا سان 354 ڪلوميٽر (220 ميل) تي آهن. نائجر ۾ سڀ کان هيٺيون نقطو نائجر ندي آهي، جنهن جي اوچائي 200 ميٽر (656 فوٽ) آهي. بلند ترين نقطو مونٽ آئيدوڪال-ن-تاغيس آهي ايئر جبلن ۾ 2,022 ميٽر (6,634 فوٽ). نائيجير جو علائقو گهڻو ڪري ريگستاني ميدانن ۽ ريل جي ٽڪرن تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڏکڻ ۾ سوانا ۽ اتر ۾ ٽڪريون آهن. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ملڪ]] [[زمرو:نائيجر]] [[زمرو:آفريڪا جا ملڪ]] [[زمرو:زمين بند ملڪ]] [[زمرو:اولهه آفريڪا جا ملڪ]] [[زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ]] [[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]] [[زمرو:آفريڪي يونين جا رڪن ملڪ]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اولهه آفريڪي ملڪن جي اقتصادي برادري]] iew7ukc0v5i0umps9aziclfdr659e5n 0 57446 378747 376063 2026-05-17T20:48:44Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378747 wikitext text/x-wiki {{Short description|Practice of applying paint, pigment, color or other medium to a surface}} [[File:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|thumb|''[[Mona Lisa]]'' (1503–1517) by [[Leonardo da Vinci]] is one of the world's most recognizable paintings.]] '''چٽسالي''' نقاشي، مصوري، رنگ سازي، ڪمانگري يا رنگڪاري (painting)، رڱڻ،<ref>{{حوالو_ويب|url=http://dic.sindhila.edu.pk/index.php?txtsrch=Painting|title=Painting {{!}} Online Sindhi Dictionaries {{!}} آن لائين سنڌي ڊڪشنريون|website=dic.sindhila.edu.pk|access-date=2020-03-30}}</ref><ref>{{حوالو_ويب|url=https://sindhyat.com/database/SindhiDictionary/Painting|title=Painting word Sindhi Meaning, devanagari & Roman translation - Sindhi Dictionary|website=sindhyat.com|language=en|access-date=2020-03-30}}</ref> رنگي، رنگ يا ٻين وسلين جي ڪنهن سطح تي لاڳاپو آهي. فنيات ۾ اِن اِصطلاح کان عمل (act) ۽ نتيجو، جنهن کي چٽ، يا نقش (a painting) سڏيو ويندو آهي، ٻنهين مان مراد آهي. '''نقاشي''' [[ڪاٺ]]، ٺڪر، يا [[مٽي]]ءَ جي شين تي نقش چٽڻ ۽ سونهن خاطر تصويرون يا لکتون ٺاهڻ جو فن نقاشي سڏبو آهي.<ref>ڪتاب: ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛ مرتب: مختيار احمد ملاح؛ پبلشر: [[سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]]، حيدرآباد، سنڌ.</ref> مصوري هڪ بصري فن آهي، جيڪا رنگ، پينٽ يا ٻيو وچولي مواد کي هڪ مضبوط مٿاڇري تي لاڳو ڪرڻ جي مشق سان منسوب ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/paint |title=Paint – Definition |publisher=Merriam-webster.com |date=2012 |access-date=13 March 2014 |archive-date=4 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180304172354/https://www.merriam-webster.com/dictionary/paint |url-status=live }}</ref> وچولو مواد عام طور تي برش سان بنياد تي لاڳو ڪيو ويندو آهي. ٻيا اوزار، جهڙوڪ خراد، اسپنج، ايئر برش، فنڪار جون آڱريون، يا هڪ ٽِپڻ واري ٽيڪنڪ جيڪا ڪشش ثقل استعمال ڪري ٿي استعمال ڪري سگهجن ٿا. فنڪار جيڪو پينٽنگ ٺاهيندو آهي ان کي پينٽر چيو ويندو آهي. فن جي اصطلاح ۾ "پينٽنگ" عمل ۽ عمل جي نتيجي ٻنهي کي بيان ڪري ٿي. پينٽنگ جي سپورٽ ۾ ڀتيون، ڪاغذ، ڪينوس، ڪاٺ، شيشي، لاک، برتن، پتي، ٽامي ۽ ڪنڪريٽ جهڙيون سطحون شامل آهن. پينٽنگ ۾ ريتي، مٽي، ڪاغذ، ڪارڊ بورڊ، اخبار، پلاسٽر، سون جي پتي ۽ حتي پوريون شيون شامل ٿي سگهن ٿيون. پينٽنگ ڊرائنگ، ساخت، اشارو، بيان ۽ تجريد جهڙا عنصر شامل ڪرڻ سان بصري فن جي هڪ اهم شڪل آهي. <ref>{{cite journal|last1=Perry|first1=Lincoln|title=The Music of Painting|journal=The American Scholar|date=Summer 2014|volume=83|issue=3|page=85}}</ref> پينٽنگ قدرتي ۽ نمائندگي ڪندڙ، جيئن پورٽريٽ، اسٽل لائف ۽ لينڊ اسڪيپ پينٽنگ ۾ (جيتوڻيڪ اهي صنفون تجريدي پڻ ٿي سگهن ٿيون)، فوٽوگرافي، تجريد، داستان نگاري، علامت نگاري (جيئن علامت نگار آرٽ ۾)، جذباتي (جيئن اظهار پسندي ۾) يا پنهنجي فطرت ۾ سياسي (جيئن آرٽيوزم ۾) ٿي سگهن ٿيون. پينٽنگ جي تاريخ جو هڪ اهم حصو، مشرقي ۽ مغربي آرٽ ٻنهي ۾، مذهبي آرٽ جو غلبو آهي. هن قسم جي پينٽنگ جون مثالون مٽيءَ جي ٿانون تي افسانوي شخصيتن کي ظاهر ڪرڻ واري آرٽ ورڪ کان وٺي، گرجا گهرن جي ڇتن تي بائبل جي منظرن ۽ گوتم ٻڌ جي زندگي جي منظرن يا مشرقي مذهبي اصل جي ٻئي تصويرن ۾ ملي سگهن. == History == {{Main|History of painting}} {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | footer = | footer_align = left | image2 = Maros_hunting_scene.png | width2 = 180 | caption2 = Redrawing of hunting scene from the Caves in the Maros-Pangkep karst | image1 = Pig-deer print paintings in Pettakere Cave, Maros.jpg | width1 = 200 | caption1 = Cave paintings depicting a wild boar hunt in the [[Caves in the Maros-Pangkep karst|Maros-Pangkep karst]] of Sulawesi are estimated to be at least 43,900 years old (2014). This finding was recognized as "the oldest known depiction of [[storytelling]] and the earliest instance of figurative art in human history." }} [[File:Lubang Jeriji Saléh cave painting of Bull.jpg|thumb|The depiction of a bull found in the [[Lubang Jeriji Saleh]], [[Indonesia]], in 2018, is the world's oldest known figurative painting. The painting is estimated to have been created around 40,000 to 52,000 years ago, or even earlier.]] The oldest known paintings are more than 40,000-60,000 years old ([[art of the Upper Paleolithic]]) and found in the [[caves in the district of Maros]] ([[Sulawesi]], [[Indonesia]]). The oldest are often constructed from hand stencils and simple geometric shapes.<ref name="Aubert2014">M. Aubert et al., "Pleistocene cave art from Sulawesi, Indonesia", ''Nature'' vol. 514, pp. 223–227 (9 October 2014). "using uranium-series dating of coralloid speleothems directly associated with 12 human hand stencils and two figurative animal depictions from seven cave sites in the Maros karsts of Sulawesi, we show that rock art traditions on this Indonesian island are at least compatible in age with the oldest European art. The earliest dated image from Maros, with a minimum age of 39.9 kyr, is now the oldest known hand stencil in the world. In addition, a painting of a [[Babirusa|babirusa ('pig-deer')]] made at least 35.4 kyr ago is among the earliest dated figurative depictions worldwide, if not the earliest one. Among the implications, it can now be demonstrated that humans were producing rock art by ~40 kyr ago at opposite ends of the Pleistocene Eurasian world."</ref>{{efn|Some hand prints have been found in Tibet and dated about 200,000 years-old.<ref>{{cite web |author= Bob McDonald |date= September 24, 2021 |title= 200,000-year-old handprints may be the world's oldest artwork, scientists say |website= cbc.ca |publisher= CBC Radio |url= https://www.cbc.ca/radio/quirks/200-000-year-old-handprints-may-be-the-world-s-oldest-artwork-scientists-say-1.6188120 |access-date= 2024-05-09 }}</ref> }} [[File:Leang Tedongnge rock art panel credit AA Oktaviana-01.jpg|thumb|In 2021, researchers discovered ancient cave art in Leang Tedongnge, Sulawesi, Indonesia, estimated to be at least 45,500 years old. Depicting a warty pig, this artwork is recognized as the world's oldest known example of figurative or representational art.]] In November 2018, scientists reported the discovery of the then-oldest known figurative art painting, over 40,000 (perhaps as old as 52,000) years old, of an unknown animal, in the cave of [[Lubang Jeriji Saléh]] on the [[Indonesia]]n island of [[Borneo]].<ref name="NYT-20181107-cz">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |author-link=Carl Zimmer |title=In Cave in Borneo Jungle, Scientists Find Oldest Figurative Painting in the World – A cave drawing in Borneo is at least 40,000 years old, raising intriguing questions about creativity in ancient societies. |url=https://www.nytimes.com/2018/11/07/science/oldest-cave-art-borneo.html |date=7 November 2018 |work=[[The New York Times]] |access-date=8 November 2018 }}</ref><ref name="NAT-20181107">{{cite journal |author=Aubert, M.|display-authors=et al |title=Palaeolithic cave art in Borneo |date=7 November 2018 |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |doi=10.1038/s41586-018-0679-9 |pmid=30405242 |volume=564 |issue=7735 |pages=254–257 |bibcode=2018Natur.564..254A |s2cid=53208538 }}</ref> In December 2019, cave paintings portraying pig hunting within the [[Caves in the Maros-Pangkep karst|Maros-Pangkep karst]] region in [[Sulawesi]] were discovered to be even older, with an estimated age of at least 43,900 years. This finding was recognized as "the oldest known depiction of [[storytelling]] and the earliest instance of figurative art in human history."<ref>{{Cite journal |last=Aubert |first=M. |display-authors=et al. |date=11 December 2019 |title=Earliest hunting scene in prehistoric art. |journal=Nature |volume=576 |issue=7787 |pages=442–445 |bibcode=2019Natur.576..442A |doi=10.1038/s41586-019-1806-y |pmid=31827284 |s2cid=209311825|hdl=10072/397337 |hdl-access=free }}</ref><ref name="NYT-20191211">{{cite news |last=Ferreira |first=Becky |date=11 December 2019 |title=Mythical Beings May Be Earliest Imaginative Cave Art by Humans – The paintings on an Indonesian island are at least 43,900 years old and depict humanoid figures with animal-like features in a hunting scene. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/12/11/science/cave-art-indonesia.html |access-date=12 December 2019}}</ref> In 2021, cave art of a pig found in [[Sulawesi]], Indonesia, and dated to over 45,500 years ago, has been reported.<ref>{{Cite journal|author1-link=Adam Brumm|last1=Brumm|first1=Adam|last2=Oktaviana|first2=Adhi Agus|last3=Burhan|first3=Basran|last4=Hakim|first4=Budianto|last5=Lebe|first5=Rustan|last6=Zhao|first6=Jian-xin|last7=Sulistyarto|first7=Priyatno Hadi|last8=Ririmasse|first8=Marlon|last9=Adhityatama|first9=Shinatria|last10=Sumantri|first10=Iwan|last11=Aubert|first11=Maxime|date=2021-01-01|title=Oldest cave art found in Sulawesi|journal=Science Advances|language=en|volume=7|issue=3|article-number=eabd4648|doi=10.1126/sciadv.abd4648|issn=2375-2548|pmid=33523879|pmc=7806210|bibcode=2021SciA....7.4648B|doi-access=free}}</ref><ref name="NYT-20210113">{{cite news |last=Ferreira |first=Becky |title=Pig Painting May Be World's Oldest Cave Art Yet, Archaeologists Say – The depiction of the animal on an Indonesian island is at least 45,500 years old, the researchers say. |url=https://www.nytimes.com/2021/01/13/science/cave-painting-indonesia.html |date=January 13, 2021 |work=[[The New York Times]] |access-date=January 14, 2021 }}</ref> On July 3, 2024, the journal ''[[Nature (journal)|Nature]]'' published research findings indicating that the cave paintings which depict [[Anthropomorphism|anthropomorphic]] figures interacting with a pig and measure {{convert|36|by|15|in|cm}} in [[Karampuang cave|Leang Karampuang]] are approximately 51,200 years old, establishing them as the oldest known paintings in the world.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Oktaviana |first1=Adhi Agus |last2=Joannes-Boyau |first2=Renaud |last3=Hakim |first3=Budianto |last4=Burhan |first4=Basran |last5=Sardi |first5=Ratno |last6=Adhityatama |first6=Shinatria |last7=Hamrullah |last8=Sumantri |first8=Iwan |last9=Tang |first9=M. |last10=Lebe |first10=Rustan |last11=Ilyas |first11=Imran |last12=Abbas |first12=Abdullah |last13=Jusdi |first13=Andi |last14=Mahardian |first14=Dewangga Eka |last15=Noerwidi |first15=Sofwan |date=2024-07-03 |title=Narrative cave art in Indonesia by 51,200 years ago |journal=Nature |volume=631 |issue=8022 |pages=814–818 |language=en |doi=10.1038/s41586-024-07541-7 |issn=0028-0836|doi-access=free |pmid=38961284 |pmc=11269172 |bibcode=2024Natur.631..814O }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Harris |first=Garreth |date=2024-07-04 |title=Oldest example of figurative art found in Indonesian cave |url=https://www.theartnewspaper.com/2024/07/04/oldest-example-of-figurative-art-found-in-indonesian-cave |access-date=2024-07-05 |website=The Art Newspaper}}</ref> There are examples of [[cave painting]]s all over the world—in [[Indonesia]], [[France]], [[Spain]], [[Portugal]], [[Italy]], [[China]], [[Bhimbetka rock shelters|India]], [[Australia]], [[Mexico]],<ref>{{Cite web|url = https://www.bbc.com/portuguese/noticias/2013/05/130523_pinturas_caverna_mexico_an|title = Milhares de pinturas rupestres são descobertas em cavernas no México|work = BBC News Brasil|language = pt|date = 23 May 2013|access-date = 2 March 2015|archive-date = 12 April 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20150412001151/http://www.bbc.co.uk/portuguese/noticias/2013/05/130523_pinturas_caverna_mexico_an|url-status = live}}</ref> etc. In Western cultures, [[oil painting]] and [[watercolor]] painting have rich and complex traditions in style and subject matter. In the East, [[ink]] and color ink historically predominated the choice of media, with equally rich and complex traditions. The invention of photography had a major impact on painting. In the decades after the first [[photograph]] was produced in 1829, [[photography|photographic]] processes improved and became more widely practiced, depriving painting of much of its historic purpose to provide an accurate record of the observable world. A series of art movements in the late 19th and early 20th centuries—notably [[Impressionism]], [[Post-Impressionism]], [[Fauvism]], [[Expressionism]], [[Cubism]], and [[Dada]]ism—challenged the [[Renaissance art|Renaissance]] view of the world. Eastern and African painting, however, continued a long history of [[stylization]] and did not undergo an equivalent transformation at the same time.{{Citation needed|date=October 2015}} [[Modern art|Modern]] and [[Contemporary art]] has moved away from the historic value of craft and documentation in favour of [[concept]]. This has not deterred the majority of living painters from continuing to practice painting either as a whole or part of their work. The vitality and versatility of painting in the 21st century defy the previous "declarations" of its demise. In an epoch characterized by the idea of [[Cultural pluralism|pluralism]], there is no consensus as to a representative style of the age. Artists continue to make important works of art in a wide variety of styles and aesthetic [[temperament]]s—their merits are left to the public and the marketplace to judge. [[Feminist art movement|The Feminist art movement]]<ref>{{Cite web |title=A Guide to the Feminist Art Movement's History & Contemporary Impact |url=https://www.riseart.com/guide/2418/guide-to-the-feminist-art-movement#:~:text=The%20Feminist%20Art%20movement%20emerged,gender%20stereotypes%20in%20the%20arts. |url-status=live |website=Rise Art|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426170755/https://www.riseart.com/guide/2418/guide-to-the-feminist-art-movement|archive-date=Apr 26, 2023}}</ref> began in the 1960s during the second wave of [[feminism]]. The movement sought to gain equal rights and equal opportunities for female artists internationally. == Elements of painting == [[File:Chen Hongshou, leaf album painting.jpg|thumb|right|[[Chen Hongshou]] (1598–1652), ''Leaf album painting'' ([[Ming dynasty]])]] [[File:Georges Seurat 066.jpg|thumb|[[Georges Seurat]], ''[[Parade de cirque|Circus Sideshow]] ({{Langx|fr|Parade de cirque}})'' (1887–88)|alt=Shows a pointillist painting of a trombone soloist.]] === Color and tone === [[Color]], made up of [[hue]], [[Saturation color|saturation]], and [[Value (color)|value]], dispersed over a surface is the essence of painting, just as [[pitch (music)|pitch]] and [[rhythm]] are the essence of [[music]]. Color is highly subjective, but has observable psychological effects, although these can differ from one culture to the next. Black is associated with mourning in the West, but in the East, white is. Some painters, theoreticians, writers, and scientists, including [[Johann Wolfgang Goethe|Goethe]],<ref>[https://archive.org/details/goethestheoryco01goetgoog Johann Wolfgang von Goethe, Goethe's theory of colours], John Murray, London 1840</ref> [[Wassily Kandinsky|Kandinsky]],<ref>Wassily Kandinsky Concerning The Spiritual in Art, [Translated By Michael T. H. Sadler, [http://www.semantikon.com/art/kandinskyspiritualinart.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160210194701/http://www.semantikon.com/art/kandinskyspiritualinart.pdf |date=10 February 2016 }}.</ref> and [[Isaac Newton|Newton]],<ref>A letter to the Royal Society presenting A new theory of light and colours Isaac Newton, 1671 [http://www.earlymoderntexts.com/assets/pdfs/newton1671.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151020073107/http://www.earlymoderntexts.com/assets/pdfs/newton1671.pdf |date=20 October 2015 }}</ref> have written their own [[color theory]]. Moreover, the use of language is only an abstraction of color equivalent. The word "[[red]]", for example, can cover a wide range of variations from the pure red of the [[visible spectrum]] of light. There is not a formalized register of different colors in the way that there is agreement on different notes in music, such as [[F (musical note)|F]] or [[C♯ (musical note)|C♯]]. For a painter, color is not simply divided into basic (primary) and derived (complementary or mixed) colors (like red, blue, green, brown, etc.). Painters deal practically with [[pigments]],<ref>[http://colourlex.com/pigments/pigments-colour/ Pigments] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160106133914/http://colourlex.com/pigments/pigments-colour/ |date=6 January 2016 }} at ColourLex</ref> so "[[blue]]" for a painter can be any of the blues: [[phthalocyanine blue]], [[Prussian blue]], [[indigo]], [[Cobalt blue]], [[ultramarine]], and so on. Psychological and symbolical meanings of color are not, strictly speaking, means of painting. Colors only add to the potential, derived context of meanings, and because of this, the perception of a painting is highly subjective. The analogy with music is quite clear—sound in music (like a C note) is analogous to "light" in painting, "shades" to [[Dynamics (music)|dynamics]], and "coloration" is to painting as the specific [[Tone color|timbre]] of musical instruments is to music. These elements do not necessarily form a melody (in music) of themselves; rather, they can add different contexts to it. === Non-traditional elements === Modern artists have extended the practice of painting considerably to include, as one example, [[collage]], which began with [[Cubism]] and is not painting in the strict sense. Some modern painters incorporate different materials such as metal, plastic, [[sand]], [[cement]], [[straw]], [[Leaf painting|leaves]] or [[wood]] for the texture. Examples of this are the works of [[Jean Dubuffet]] and [[Anselm Kiefer]]. There is a growing community of artists who use computers to "paint" color onto a digital "canvas" using programs such as [[Adobe Photoshop]], [[Corel Painter]], and many others. These images can be printed onto traditional canvas if required. === Rhythm === [[File:Jean Metzinger, 1906, La dance (Bacchante), oil on canvas, 73 x 54 cm DSC05359...jpg|thumb|[[Jean Metzinger]], ''[[La danse, Bacchante|La danse (Bacchante)]]'' ({{circa|1906}}), oil on canvas, 73 x 54&nbsp;cm, [[Kröller-Müller Museum]]]] [[Jean Metzinger]]'s mosaic-like [[Divisionist]] technique had its parallel in literature; a characteristic of the alliance between [[Symbolism (movement)|Symbolist]] writers and Neo-Impressionist artists: <blockquote>I ask of divided brushwork not the objective rendering of light, but iridescences and certain aspects of color still foreign to painting. I make a kind of chromatic versification and for syllables, I use strokes which, variable in quantity, cannot differ in dimension without modifying the rhythm of a pictorial phraseology destined to translate the diverse emotions aroused by nature. (Jean Metzinger, {{Circa|1907}})<ref>Jean Metzinger, circa 1907, quoted by Georges Desvallières in La Grande Revue, vol. 124, 1907</ref></blockquote> [[File:Piet Mondriaan, 1921 - Composition en rouge, jaune, bleu et noir.jpg|thumb|[[Piet Mondrian]], ''Composition en rouge, jaune, bleu et noir'' (1921), [[Gemeentemuseum Den Haag]]]] [[Rhythm]], for artists such as [[Piet Mondrian]],<ref name="Tosaki">[https://www.google.com/books/edition/Mondrian_s_Philosophy_of_Visual_Rhythm/tvM-DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 Eiichi Tosaki, ''Mondrian's Philosophy of Visual Rhythm: Phenomenology, Wittgenstein, and Eastern thought''], Vol. 23 of Sophia ''Studies in Cross-cultural Philosophy of Traditions and Cultures'', Springer, 2017, pp. 108–109, 130, 139, 158, {{ISBN|9402411984}}</ref><ref>Piet Mondrian, ''Neo-Plasticism: Its Realization in Music and in Future Theater'', 1922</ref> is important in painting as it is in music. If one defines rhythm as "a pause incorporated into a sequence", then there can be rhythm in paintings. These pauses allow creative force to intervene and add new creations—form, melody, coloration. The distribution of form or any kind of information is of crucial importance in the given work of art, and it directly affects the aesthetic value of that work. This is because the aesthetic value is functionality dependent, i.e. the freedom (of movement) of perception is perceived as beauty. Free flow of energy, in art as well as in other forms of "[[techne]]", directly contributes to the aesthetic value.<ref name="Tosaki" /> Music was important to the birth of [[abstract art]] since music is abstract by nature—it does not try to represent the exterior world, but expresses in an immediate way the inner feelings of the soul. [[Wassily Kandinsky]] often used musical terms to identify his works; he called his most spontaneous paintings "improvisations" and described more elaborate works as "compositions". Kandinsky theorized that "music is the ultimate teacher",<ref>{{Cite web|url=http://www.wassilykandinsky.net/quotes.php|title=Wassily Kandinsky – Quotes|website=www.wassilykandinsky.net|access-date=17 September 2016|archive-date=4 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190204065812/https://www.wassilykandinsky.net/quotes.php|url-status=live}}</ref> and subsequently embarked upon the first seven of his ten ''Compositions''. Hearing tones and chords as he painted, Kandinsky theorized that (for example), yellow is the color of middle [[C (musical note)|C]] on a brassy trumpet; black is the color of closure, and the end of things; and that combinations of colors produce vibrational frequencies, akin to chords played on a piano. In 1871 the young Kandinsky learned to play the piano and cello.<ref>, François Le Targat, ''Kandinsky'', Twentieth Century masters series, Random House Incorporated, 1987, p. 7, {{ISBN|0847808106}}</ref><ref>Susan B. Hirschfeld, Solomon R. Guggenheim Museum, Hilla von Rebay Foundation, ''Watercolours by Kandinsky at the Guggenheim Museum: a selection from the Solomon R. Guggenheim Museum and the Hilla von Rebay Foundation'', 1991</ref> Kandinsky's stage design for a performance of [[Modest Mussorgsky|Mussorgsky]]'s ''[[Pictures at an Exhibition]]'' illustrates his "synaesthetic" concept of a universal correspondence of forms, colors and musical sounds.<ref>{{Cite book|title=Bauhaus|last=Fiedler|first=Jeannine|publisher=h.f. ullmann publishing GmbH|year=2013|isbn=978-3-8480-0275-7|location=Germany|pages=262}}</ref> Music defines much of modernist abstract painting. [[Jackson Pollock]] underscores that interest with his 1950 painting ''[[Autumn Rhythm (Number 30)]]''.<ref>{{Cite web |url=http://www.interlude.hk/front/intersections-art-music-rothko-pollock/ |title=Intersections with art and music, Rothko and Pollock |date=16 April 2016 |access-date=3 February 2019 |archive-date=4 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190204020105/http://www.interlude.hk/front/intersections-art-music-rothko-pollock/ |url-status=live }}</ref> == Aesthetics and theory == {{Main|Theory of painting}} [[File:Pompeii Painter.jpg|thumb|left|Female painter sitting on a campstool and painting a statue of [[Dionysus]] or [[Priapus]] onto a panel which is held by a boy. Fresco from [[Pompeii]], 1st century]] [[Aesthetics]] is the study of [[art]] and [[beauty]]; it was an important issue for 18th- and 19th-century [[Philosophy|philosophers]] such as [[Immanuel Kant|Kant]] and [[Hegel]]. Classical philosophers like [[Plato]] and [[Aristotle]] also theorized about art and painting in particular. Plato disregarded painters (as well as sculptors) in his philosophical system; he maintained that painting cannot depict the [[truth]]—it is a copy of reality (a shadow of the world of ideas) and is nothing but a [[craft]], similar to shoemaking or iron casting.<ref>{{cite web|title=Plato's Aesthetics|url=http://www.rowan.edu/open/philosop/clowney/aesthetics/philos_artists_onart/plato.htm|website=www.rowan.edu|access-date=1 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001041449/http://www.rowan.edu/open/philosop/clowney/Aesthetics/philos_artists_onart/plato.htm|archive-date=1 October 2017}}</ref> By the time of Leonardo, painting had become a closer representation of the truth than painting was in [[Ancient Greece]]. [[Leonardo da Vinci]], on the contrary, said that "{{Langx|it|La Pittura è cosa mentale}}" ("{{Langx|en|painting is a thing of the mind}}").<ref>Rollason, C., & Mittapalli, R. (2002). ''Modern criticism''. New Delhi: Atlantic Publishers and Distributors. p. 196. {{ISBN|812690187X}}</ref> Kant distinguished between [[Beauty]] and the [[Sublime (philosophy)|Sublime]], in terms that clearly gave priority to the former.{{citation needed|date=October 2013}} Although he did not refer to painting in particular, this concept was taken up by painters such as [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]] and [[Caspar David Friedrich]]. [[File:Formella 18, apelle o la pittura, nino pisano, 1334-1336 dettaglio 01.JPG|thumb|upright|[[Nino Pisano]], ''Apelles or the Art of painting'' in detail (1334–1336); relief of the [[Giotto's Bell Tower]] in [[Florence]], Italy|alt=A relief against a wall shows a bearded man reaching up with his hands as his clothes are draped over his body.]] Hegel recognized the failure of attaining a universal concept of beauty and, in his aesthetic essay, wrote that painting is one of the three "romantic" arts, along with [[Poetry]] and [[Music]], for its [[symbol]]ic, highly intellectual purpose.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5m5z_ca-qDkC&pg=PA276|title=Craig, Edward. Routledge Encyclopedia of Philosophy: Genealogy to Iqbal|page=278|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-18709-1|year=1998|access-date=27 March 2020|archive-date=22 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422165916/https://books.google.com/books?id=5m5z_ca-qDkC&pg=PA276|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite EB1911|wstitle= Hegel, Georg Wilhelm Friedrich |volume= 13 |first=William|last=Wallace|author-link=William Wallace | pages = 200&ndash;207; see page 207 |quote=Painting and music are the specially romantic arts. Lastly, as a union of painting and music comes poetry, where the sensuous element is more than ever subordinate to the spirit}}</ref> Painters who have written theoretical works on painting include [[Wassily Kandinsky|Kandinsky]] and [[Paul Klee]].<ref name="Franciscono">Franciscono, Marcel, ''Paul Klee: His Work and Thought'', part 6 'The Bauhaus and Düsseldorf', chap. 'Klee's theory courses', p. 246 and under 'notes to pp. 245–54' p. 365</ref><ref name="Barasch">Barasch, Moshe (2000) ''[https://books.google.com/books?id=R_2wIujisH4C Theories of art – from impressionism to Kandinsky] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401050825/https://books.google.com/books?id=R_2wIujisH4C |date=1 April 2016 }}'', part IV 'Abstract art', chap. 'Color' pp. 332–33</ref> In his essay, Kandinsky maintains that painting has a spiritual value, and he attaches [[primary colors]] to essential feelings or concepts, something that [[Goethe]] and other writers had already tried to do. [[Iconography]] is the study of the content of paintings, rather than their style. [[Erwin Panofsky]] and other [[art historian]]s first seek to understand the things depicted, before looking at their meaning for the viewer at the time, and finally analyzing their wider cultural, religious, and social meaning.<ref>{{cite journal|last1=Jones|first1=Howard|title=The Varieties of Aesthetic Experience|journal=Journal for Spiritual & Consciousness Studies|date=October 2014|volume=37|issue=4|pages=541–252}}{{page needed|date=January 2018}}</ref> In 1890, the Parisian painter [[Maurice Denis]] famously asserted: "Remember that a painting—before being a warhorse, a naked woman or some story or other—is essentially a flat surface covered with colors assembled in a certain order."<ref>[http://uk.encarta.msn.com/encyclopedia_761563353/abstract_art.html Encyclopedia Encarta] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704155609/http://uk.encarta.msn.com/encyclopedia_761563353/Abstract_Art.html |date=4 July 2008 }}</ref> Thus, many 20th-century developments in painting, such as [[Cubism]], were reflections on the ''means'' of painting rather than on the external world—[[nature]]—which had previously been its core subject. Recent contributions to thinking about painting have been offered by the painter and writer Julian Bell. In his book ''What is Painting?'', Bell discusses the development, through history, of the notion that paintings can express feelings and ideas.<ref>{{cite web |url=http://www.artnet.com/Magazine/index/cohen/cohen8-16-99.asp |title=Review by art historian David Cohen |publisher=Artnet.com |access-date=13 March 2014 |archive-date=26 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090126181932/http://www.artnet.com/Magazine/index/cohen/cohen8-16-99.asp |url-status=live }}</ref> In ''Mirror of The World,'' Bell writes: <blockquote>A ''work'' of art seeks to hold your attention and keep it fixed: a ''history'' of art urges it onwards, bulldozing a highway through the homes of the imagination.<ref>{{cite book |title=Mirror of the World: A New History of Art |first=Julian |last=Bell |publisher=Thames and Hudson |page=496 |year=2007 |isbn=978-0-500-23837-0}}</ref></blockquote> == Painting media == Different types of paint are usually identified by the medium that the pigment is suspended or embedded in, which determines the general working characteristics of the paint, such as [[viscosity]], [[miscibility]], [[solubility]], drying time, etc. === Hot wax or encaustic === [[File:Petersinai.jpg|thumb|upright|Encaustic icon from [[Saint Catherine's Monastery]], [[Egypt]] (6th-century)]] [[Encaustic painting]], also known as hot wax painting, involves using heated [[beeswax]] to which colored pigments are added. The liquid/paste is then applied to a surface—usually prepared wood, though [[canvas]] and other materials are often used. The simplest encaustic mixture can be made from adding pigments to beeswax, but there are several other recipes that can be used—some containing other types of [[wax]]es, [[damar resin]], [[linseed oil]], or other ingredients. Pure, powdered pigments can be purchased and used, though some mixtures use oil paints or other forms of pigment. Metal tools and special brushes can be used to shape the paint before it cools, or heated metal tools can be used to manipulate the wax once it has cooled onto the surface. Other materials can be encased or [[collage]]d into the surface, or layered, using the encaustic medium to adhere it to the surface. The technique was the normal one for ancient Greek and Roman panel paintings, and remained in use in the Eastern Orthodox [[icon]] tradition. === Watercolor === [[File:John Martin - Manfred on the Jungfrau (1837).jpg|thumb|left|[[John Martin (painter)|John Martin]], ''[[Manfred on the Jungfrau (Martin)|Manfred on the Jungfrau]]'' (1837), watercolor]] [[Watercolor]] is a painting method in which the paints are made of pigments suspended in a water-soluble vehicle. The traditional and most common support for watercolor paintings is paper; other supports include [[papyrus]], bark papers, plastics, [[vellum]] or [[leather]], [[textile|fabric]], wood and [[canvas]]. In East Asia, watercolor painting with inks is referred to as [[brush painting]] or scroll painting. In [[Chinese painting|Chinese]], [[Korean painting|Korean]], and [[Japanese painting]] it has been the dominant medium, often in monochrome black or browns. India, [[Ethiopia]] and other countries also have long traditions. [[Finger-painting]] with watercolor paints originated in [[China]]. There are various types of watercolors used by artists. Some examples are pan watercolors, liquid watercolors, watercolor brush pens, and [[Pencil|watercolor pencils]]. Watercolor pencils (water-soluble color pencils) may be used either wet or dry. === Gouache === [[File:Rudolf Reschreiter Blick von der Höllentalangerhütte zum Höllentalgletscher und den Riffelwandspitzen 1921.jpg|thumb|left|[[Rudolf Reschreiter]], ''Blick von der Höllentalangerhütte zum Höllentalgletscher und den Riffelwandspitzen'', Gouache (1921)]] [[Gouache]] is a water-based paint consisting of pigment and other materials designed to be used in an opaque painting method. Gouache differs from [[watercolor painting|watercolor]] in that the particles are larger, the ratio of pigment to water is much higher, and an additional, inert, white pigment such as [[chalk]] is also present. This makes gouache heavier and more opaque, with greater reflective qualities. Like all water media, it is diluted with water.<ref name="wash_gou">Cohn, Marjorie B., ''Wash and Gouache'', Fogg Museum, 1977.</ref> Gouache was a popular paint utilized by Egyptians,<ref>{{cite web |title=Gouache {{!}} Watercolor, Acrylics, Tempera |url=https://www.britannica.com/art/gouache |website=www.britannica.com |publisher=Britannica |access-date=March 18, 2024 |language=en}}</ref> Painters such as [[François Boucher|Francois Boucher]] used this medium. This paint is best applied with sable brushes. === Ceramic Glaze === Glazing is commonly known as a premelted liquid glass. This glaze can be dipped or brushed on. This glaze appears chalky and there is a vast difference between the beginning and finished result. To be activated glazed pottery must be placed in a kiln to be fired. This melts the Silica glass in the glaze and transforms it into a vibrant glossy version of itself.<ref>{{cite web |publisher=Grey Fox Pottery |title=The History of Ceramic Glaze |date=4 August 2023 |url=https://greyfoxpottery.com/coffee-mugs/the-history-of-ceramic-glaze}}</ref><ref>"Ceramic glaze." Merriam-Webster.com Dictionary, Merriam-Webster, https://www.merriam-webster.com/dictionary/ceramic%20glaze. Accessed 19 Mar. 2024.</ref> === Ink === [[File:Landscapes of the Four Seasons.jpg|thumb|[[Sesshū Tōyō]], ''Landscapes of the Four Seasons'' (1486), ink and light color on paper ]] Ink paintings are done with a liquid that contains pigments or [[dye]]s and is used to color a surface to produce an image, [[writing|text]], or [[design]]. Ink is used for drawing with a [[pen]], [[brush]], or [[quill]]. Ink can be a complex medium, composed of [[solvent]]s, pigments, dyes, [[resin]]s, [[lubricant]]s, solubilizers, [[surfactant]]s, [[suspended solids|particulate matter]], [[fluorescent|fluorescers]], and other materials. The components of inks serve many purposes; the ink's carrier, colorants, and other additives control flow and thickness of the ink and its appearance when dry. === Enamel === [[File:Waddesdon bequest British Museum DSCF9814 05.JPG|thumb|[[Jean de Court]] (attributed), painted [[Limoges enamel]] dish in detail (mid-16th century), [[Waddesdon Bequest]], [[British Museum]]]] [[Vitreous enamel|Enamels]] are made by painting a substrate, typically metal, with powdered glass; minerals called color oxides provide coloration. After firing at a temperature of 750–850 degrees Celsius (1380–1560 degrees Fahrenheit), the result is a fused lamination of glass and metal. Unlike most painted techniques, the surface can be handled and wetted. Enamels have traditionally been used for decoration of precious objects,<ref>Mayer, Ralph,''The Artist's Handbook of Materials and Techniques'', 3rd ed., New York: Viking, 1970, p. 375.</ref> but have also been used for other purposes. [[Limoges enamel]] was the leading centre of Renaissance enamel painting, with small religious and mythological scenes in decorated surrounds, on plaques or objects such as [[Salt cellar|salts]] or caskets. In the 18th century, enamel painting enjoyed a vogue in Europe, especially as a medium for [[portrait miniature]]s.<ref>McNally, Rika Smith, "Enamel", ''Oxford Art Online''</ref> In the late 20th century, the technique of porcelain enamel on metal has been used as a durable medium for outdoor murals.<ref>Mayer, Ralph, ''The Artist's Handbook of Materials and Techniques'', 3rd ed., New York: Viking, 1970, p. 371.</ref> === Tempera === [[File:Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg|thumb|left|[[Sandro Botticelli]], ''[[The Birth of Venus]]'', Tempera (1485–1486)]] [[File:The Three Graces, by Peter Paul Rubens, from Prado in Google Earth.jpg|thumb|The Three Graces (1636–1638). Museo del Prado, Madrid]] [[Tempera]], also known as egg tempera, is a permanent, fast-drying painting medium consisting of colored pigment mixed with a water-soluble [[Binder (material)|binder]] medium (usually a glutinous material such as egg yolk or some other [[Sizing|size]]). Tempera also refers to the paintings done in this medium. Tempera paintings are very long-lasting, and examples from the first centuries CE still exist. Egg tempera was a primary method of painting until after 1500 when it was superseded by the invention of [[oil painting]]. A paint commonly called tempera (though it is not) consisting of pigment and glue size is commonly used and referred to by some manufacturers in America as [[poster paint]]. === Fresco === [[File:Meister von Mileseva 001.jpg|thumb|upright|left|''[[White Angel]]'' (fresco, c. 1235), Mileševa monastery, Serbia]] [[Fresco]] is any of several related [[mural]] painting types, done on [[plaster]] on walls or ceilings. The word fresco comes from the [[Italian language|Italian]] word ''affresco'' {{IPA|[afˈfresːko]}}, which derives from the Latin word for ''fresh''. Frescoes were often made during the Renaissance and other early time periods. ''[[Buon fresco]]'' technique consists of painting in pigment mixed with water on a thin layer of wet, fresh [[Mortar (masonry)#Lime mortar|lime mortar]] or [[plaster]], for which the Italian word for plaster, [[intonaco]], is used. ''[[A secco]]'' painting, in contrast, is done on dry plaster (''secco'' is "dry" in Italian). The pigments require a binding medium, such as [[egg (food)|egg]] ([[tempera]]), glue or [[oil painting|oil]] to attach the pigment to the wall. === Oil === [[File:Honoré Daumier 008.jpg|thumb|[[Honoré Daumier]], ''The Painter'' (1808–1879), oil on panel with visible brushstrokes]] [[Oil painting]] is the process of painting with [[pigments]] that are bound with a medium of [[drying oil]], such as [[linseed oil]], [[poppyseed oil]] which was widely used in early modern Europe. Often the oil was boiled with a resin such as pine resin or even [[frankincense]]; these were called 'varnishes' and were prized for their body and gloss. Oil paint eventually became the principal medium used for creating artworks as its advantages became widely known. The transition began with [[Early Netherlandish painting]] in northern Europe, and by the height of the [[Renaissance]] oil painting techniques had almost completely replaced [[tempera]] paints in the majority of Europe. === Pastel === [[File:Louis15-1.jpg|thumb|upright|left|[[Maurice Quentin de La Tour]], ''Portrait of Louis XV of France'' (1748), pastel]] [[Pastel]] is a painting medium in the form of a stick, consisting of pure powdered pigment and a binder.<ref>Mayer, Ralph (1970), ''The Artist's Handbook of Materials and Techniques'', 3rd ed., New York: Viking. p. 312.</ref> The pigments used in pastels are the same as those used to produce all colored art media, including [[oil paint]]s; the binder is of a neutral hue and low [[Colorfulness#Saturation|saturation]]. The color effect of pastels is closer to the natural dry pigments than that of any other process.<ref>Mayer, Ralph (1971). ''The Artist's Handbook of Materials and Techniques''. Viking Adult; 5th ed. {{ISBN|0670837016}}</ref> Because the surface of a pastel painting is fragile and easily smudged, its preservation requires protective measures such as framing under glass; it may also be sprayed with a [[fixative (drawing)|fixative]]. Nonetheless, when made with permanent pigments and properly cared for, a pastel painting may endure unchanged for centuries. Pastels are not susceptible, as are paintings made with a fluid medium, to the cracking and discoloration that result from changes in the color, opacity, or dimensions of the medium as it dries. === Acrylic === [[File:Jungle Arc.jpg|thumb|[[Ray Burggraf]], ''Jungle Arc'' (1998), acrylic paint on wood]] [[Acrylic paint]] is fast drying paint containing pigment suspension in [[acrylic resin|acrylic]] polymer [[emulsion]]. Acrylic paints can be diluted with water but become water-resistant when dry. Depending on how much the paint is diluted (with water) or modified with acrylic gels, media, or pastes, the finished acrylic painting can resemble a [[watercolor painting|watercolor]] or an [[oil painting]], or have its own unique characteristics not attainable with other media. The main practical difference between most acrylics and oil paints is the inherent drying time.<ref name=":12">{{Cite web |last=artincontext |date=2021-08-22 |title=Watercolor vs. Acrylic - The Difference Between Watercolor and Acrylic |url=https://artincontext.org/watercolor-vs-acrylic/ |access-date=2022-06-28 |website=artincontext.org |language=en-US}}</ref> Oils allow for more time to blend colors and apply even glazes over under-paintings. This slow drying aspect of oil can be seen as an advantage for certain techniques but may also impede the artist's ability to work quickly. Another difference is that watercolors must be painted onto a porous surface, primarily watercolor paper. Acrylic paints can be used on many different surfaces.<ref name=":12"/><ref name=":2">{{Cite web |title=Understanding drying times for acrylic paints |url=https://www.winsornewton.com/row/education/guides/understanding-the-drying-times-for-acrylic-paints/ |access-date=2022-06-28 |website=Winsor & Newton - ROW |language=en-GB}}</ref> Both acrylic and watercolor are easy to clean up with water. Acrylic paint should be cleaned with soap and water immediately following use. Watercolor paint can be cleaned with just water.<ref>Watercolor vs Acrylic [https://www.rayeoflightstudio.com/watercolor-vs-acrylic/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923190049/https://www.rayeoflightstudio.com/watercolor-vs-acrylic/ |date=2020-09-23 }} accessed August 21, 2020</ref><ref name="Appellof92">{{cite book |author=Appellof, M.E. |url=https://books.google.com/books?id=E2HeUJFqfzsC |title=Everything You Ever Wanted to Know About Watercolor |publisher=Watson-Guptill Publications |year=1992 |isbn=978-0-823-05649-1 |pages=399–}}</ref><ref>Why WaterColor [https://www.theartistsroad.net/articles/whywatercolor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200805161347/https://theartistsroad.net/articles/whywatercolor |date=2020-08-05 }} accessed August 21, 2020</ref> Between 1946 and 1949, [[Leonard Bocour]] and [[Sam Golden]] invented a solution acrylic paint under the brand [[Magna paint]]. These were [[Mineral spirits|mineral spirit]]-based paints. Water-based acrylic paints were subsequently sold as [[latex]] house paints.<ref>{{cite web |last=Sickler |first=Dean |date=Spring 2002 |title=Water-based Alchemy by Dean Sickler |url=http://dundean.com/tips_what_is_latex_paint.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20120829153753/http://dundean.com/tips_what_is_latex_paint.shtml |archive-date=August 29, 2012 |access-date=August 11, 2012 |website=Dundean.com}}</ref> In 1963, George Rowney (part of [[Daler-Rowney]] since 1983) was the first manufacturer to introduce artists' acrylic paints in Europe, under the brand name "Cryla".<ref name="Art Materials">{{cite web |date=2012-02-15 |title=Art Materials |url=http://www.daler-rowney.com/ |access-date=2013-02-05 |publisher=Daler Rowney}}</ref> Acrylics are the most common paints used in [[grattage]], a surrealist technique that began to be used with the advent of this type of paint. Acrylics are used for this purpose because they easily scrape or peel from a surface.<ref>Grattage [http://www.wordiq.com/definition/Grattage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100904065444/http://www.wordiq.com/definition/Grattage|date=2010-09-04}} Art Techniques accessed December 08, 2010</ref> === Spray paint === [[Aerosol paint]] (also called spray paint)<ref>{{cite book |url=https://www.encyclopedia.com/reference/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/aerosol-dispenser |title=Aerosol Dispenser |date=2018}}{{failed verification|date=August 2025}}</ref> is a type of paint that comes in a sealed pressurized container and is released in a fine spray mist when depressing a [[valve]] button. A form of [[spray painting]], [[aerosol]] paint leaves a smooth, evenly coated surface. Standard sized cans are portable, inexpensive and easy to store<!--, unlike _industrial painters_ or artist [[airbrush]]es-->. Aerosol [[Primer (paint)|primer]] can be applied directly to bare metal and many plastics. Speed, portability and permanence also make aerosol paint a common [[graffiti]] medium. In the late 1970s, street graffiti writers' signatures and murals became more elaborate, and a unique style developed as a factor of the aerosol medium and the speed required for illicit work. Many now recognize graffiti and street art as a unique art form and specifically manufactured aerosol paints are made for the graffiti artist. A [[stencil]] protects a surface, except the specific shape to be painted. Stencils can be purchased as movable letters, ordered as professionally cut [[logo]]s or hand-cut by artists. === Water miscible oil paint === [[Water miscible oil paint]]s (also called "water soluble" or "water-mixable") is a modern variety of [[oil paint]] engineered to be thinned and cleaned up with water,<ref>{{Cite web |title=RX Series Alkyd Emulsifiers |url=https://ethox.com/rx-series-alkyd-emulsifiers/ |access-date=2021-04-26 |website=Ethox |language=en-US |archive-date=26 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426140405/https://ethox.com/rx-series-alkyd-emulsifiers/ }}</ref><ref name="Dye2001">{{cite book |author=Sean Dye |url=https://books.google.com/books?id=TPa8JyQkmgMC |title=Painting with Water-Soluble Oils |date=15 June 2001 |publisher=North Light Books |isbn=1-58180-033-9 }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> rather than having to use chemicals such as [[turpentine]]. It can be mixed and applied using the same techniques as traditional oil-based paint, but while still wet it can be effectively removed from brushes, palettes, and rags with ordinary soap and water. Its water solubility comes from the use of an [[oil]] medium in which one end of the [[molecule]] has been altered to bind loosely to water molecules, as in a [[Solution (chemistry)|solution]].<ref name="cold_oil">H. Gluck, "The Impermanences of Painting in Relation to Artists' Materials", ''Journal of the Royal Society of Arts'', Volume CXII 1964</ref> === Sand === {{Main|Sandpainting}} Sandpainting is the art of pouring coloured sands, and powdered pigments from minerals or crystals, or pigments from other natural or synthetic sources onto a surface to make a fixed or unfixed sand painting. === Digital painting === {{Main|Digital painting}} Digital painting is a method of creating an art object (painting) digitally or a technique for making digital art on the computer. As a method of creating an art object, it adapts traditional painting medium such as [[acrylic paint]], [[Oil paint|oils]], [[ink]], [[watercolor]], etc. and applies the pigment to traditional carriers, such as woven canvas cloth, paper, polyester, etc. by means of [[software]] driving [[industrial robot]]ic or office machinery (printers). As a technique, it refers to a [[computer graphics]] software program that uses a [[virtuality|virtual]] canvas and virtual painting box of brushes, colors, and other supplies. The virtual box contains many instruments that do not exist outside the computer, and which give a [[digital art]]work a different look and feel from an artwork that is made the traditional way. Furthermore, digital painting is not 'computer-generated' art as the computer does not automatically create images on the screen using some mathematical calculations. On the other hand, the artist uses his own painting technique to create a particular piece of work on the computer.<ref>{{Cite news|url=http://www.turningpointarts.com/what-is-digital-painting/|title=What is digital painting?|date=1 November 2008|work=Turning Point Arts|access-date=17 May 2017|language=en-US|archive-date=5 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170505040853/http://www.turningpointarts.com/what-is-digital-painting|url-status=live}}</ref> === Other media === Bodily fluids have been used as painting media. [[Andy Warhol]] produced his ''Oxidization'' series by covering canvases with metallic paint and having his assistants and friends urinate on the still-wet paint.<ref>[https://www.warhol.org/conservation/oxidation-paintings/ Oxidation Paintings], The Andy Warhol Museum. Retrieved 18 March 2024.</ref> Blood from menstrual periods has been used to paint images.<ref>Green-Cole, Ruth. "Painting Blood: Visualizing Menstrual Blood in Art." The Palgrave Handbook of Critical Menstruation Studies [Internet], U.S. National Library of Medicine, 25 July 2020, www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK565646/. </ref> Sarah Maple, a contemporary artist, has used her menstrual blood to create portraits to help erase the taboo covering the topic of periods.{{Citation needed|date=April 2025}} == Painting styles == {{Main|Style (visual arts)}} ''Style'' is used in two senses: It can refer to the distinctive visual elements, techniques, and methods that typify an ''individual'' artist's work. It can also refer to the [[Art movement|movement]] or school that an artist is associated with. This can stem from an actual group that the artist was consciously involved with or it can be a category in which art historians have placed the painter. The word 'style' in the latter sense has fallen out of favor in academic discussions about contemporary painting, though it continues to be used in popular contexts. Such movements or classifications include the following: <!--When the section below is fully fleshed out, we might end up duplicating the History of painting article...this might be OK if this section is substantially shorter than the History of painting article! --> === Western === ==== Modernism ==== [[Modernism]] describes both a set of cultural tendencies and an array of associated [[cultural movement]]s, originally arising from wide-scale and far-reaching changes to [[Western culture|Western society]] in the late 19th century and early 20th century. Modernism was a revolt against the conservative values of [[Realism (arts)|realism]].<ref name="Barth79Replenishment">[[John Barth|Barth, John]] (1979) ''[[The Literature of Replenishment]]'', later republished in ''[[The Friday Book]]'' (1984).</ref><ref name="Graff75">[[Gerald Graff|Graff, Gerald]] (1975) ''Babbitt at the Abyss: The Social Context of Postmodern. American Fiction'', [[TriQuarterly]], No. 33 (Spring 1975), pp. 307–37; reprinted in Putz and Freese, eds., Postmodernism and American Literature.</ref> The term encompasses the activities and output of those who felt the "traditional" forms of art, architecture, literature, religious faith, social organization, and daily life were becoming outdated in the new economic, social, and political conditions of an emerging fully industrialized world. A salient characteristic of modernism is self-consciousness. This often led to experiments with form, and work that draws attention to the processes and materials used (and to the further tendency of abstraction).<ref>Gardner, Helen, Horst De la Croix, Richard G. Tansey, and Diane Kirkpatrick. ''Gardner's Art Through the Ages'' (San Diego: [[Harcourt Brace Jovanovich]], 1991). {{ISBN|0155037706}}. p. 953.</ref> ==== Impressionism ==== [[File:Monet - Impression, Sunrise.jpg|thumb|[[Claude Monet]]'s 1872 ''[[Impression, Sunrise]]'' inspired the name of [[Impressionism|the movement]]]] The first example of modernism in painting was [[impressionism]], a school of painting that initially focused on work done, not in studios, but outdoors (''[[en plein air]]''). Impressionist paintings demonstrated that human beings do not see objects, but instead see light itself. The school gathered adherents despite internal divisions among its leading practitioners and became increasingly influential. Initially rejected from the most important commercial show of the time, the government-sponsored [[Paris Salon]], the [[Impressionists]] organized yearly group exhibitions in commercial venues during the 1870s and 1880s, timing them to coincide with the official Salon. A significant event of 1863 was the [[Salon des Refusés]], created by [[Napoleon III of France|Emperor Napoleon III]] to display all of the paintings rejected by the Paris Salon. ==== Abstract styles ==== [[Abstract art|Abstract painting]] uses a [[visual language]] of form, colour and line to create a composition that may exist with a degree of independence from visual references in the world.<ref>{{cite book|author-link=Rudolph Arnheim|last=Arnheim|first= Rudolf|date= 1969|title=Visual Thinking|publisher = University of California Press|isbn = 0-520-24226-2}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Key|first1=Joan|title=Future Use: Abstract Painting|journal=Third Text|date=September 2009|volume=23|issue=5|pages=557–63|doi=10.1080/09528820903184666|s2cid=144061791}}</ref> [[Abstract expressionism]] was an American post-[[World War II]] [[art movement]] that combined the emotional intensity and self-denial of the German [[expressionism|Expressionists]] with the anti-figurative aesthetic of the European abstract schools—such as [[Futurism (art)|Futurism]], [[Bauhaus]] and [[Cubism]], and the image of being rebellious, anarchic, highly idiosyncratic and, some feel, nihilistic.<ref>Shapiro, David/Cecile (2000): Abstract Expressionism. The politics of apolitical painting. p. 189-90 In: Frascina, Francis (2000): Pollock and After. The critical debate. 2nd ed. London: Routledge</ref> [[Action painting]], sometimes called ''gestural abstraction'', is a style of painting in which paint is spontaneously dribbled, splashed or smeared onto the canvas, rather than being carefully applied.<ref>{{cite web | url = http://painting.about.com/od/artglossarya/g/defactionpaint.htm | title = ''Art Glossary: Action Painting'' | access-date = 20 August 2006 | last = Boddy-Evans | first = Marion | publisher = About.com | archive-date = 12 March 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070312224234/http://painting.about.com/od/artglossarya/g/defactionpaint.htm | url-status = live }}</ref> The resulting work often emphasizes the physical act of painting itself as an essential aspect of the finished work or concern of its artist. The style was widespread from the 1940s until the early 1960s and is closely associated with [[abstract expressionism]] (some critics have used the terms "action painting" and "abstract expressionism" interchangeably). Other modernist styles include: * [[Color Field]] * [[Lyrical Abstraction]] * [[Hard-edge painting]] * [[Pop art]] ==== Outsider art ==== The term [[outsider art]] was coined by [[art critic]] Roger Cardinal in 1972 as an English synonym for art brut ({{IPA|fr|aʁ bʁyt|lang}}, "raw art" or "rough art"), a label created by [[France|French]] [[artist]] [[Jean Dubuffet]] to describe [[art]] created outside the boundaries of official culture; Dubuffet focused particularly on art by [[Psychiatric hospital|insane-asylum]] inmates.<ref>{{cite book|last=Cardinal|first= Roger|title=Outsider Art|location= London|date= 1972|publisher = Studio Vista |isbn = 978-0-289-70168-3 }}</ref> Outsider art has emerged as a successful art marketing category (an annual Outsider Art Fair has taken place in New York since 1992). The term is sometimes misapplied as a catch-all marketing label for art created by people outside the mainstream "art world", regardless of their circumstances or the content of their work. ==== Photorealism ==== [[Photorealism]] is the genre of painting based on using the camera and photographs to gather information and then from this information, creating a painting that appears to be very realistic like a [[photograph]]. The term is primarily applied to paintings from the United States [[art movement]] that began in the late 1960s and early 1970s. As a full-fledged art movement, Photorealism evolved from [[Pop Art]]<ref name="Supperrealist Pop Art">Lindey, Christine ''Superrealist Painting and Sculpture,'' William Morrow and Company, New York, 1980, pp. 27–33.</ref><ref name="Chase, Linda 2002. pp 14-15">Chase, Linda, Photorealism at the Millennium, ''The Not-So-Innocent Eye: Photorealism in Context.'' Harry N. Abrams, Inc. New York, 2002. pp. 14–15.</ref><ref>[[Nochlin, Linda]], The Realist Criminal and the Abstract Law II, ''Art in America''. 61 (November – December 1973), P. 98.</ref> and as a counter to [[Abstract Expressionism]]. [[Hyperrealism (painting)|Hyperrealism]] is a genre of painting and sculpture resembling a high-resolution [[photograph]]. [[Hyperrealism (painting)|Hyperrealism]] is a fully-fledged school of [[art]] and can be considered an advancement of Photorealism by the methods used to create the resulting paintings or sculptures. The term is primarily applied to an independent art movement and art style in the United States and Europe that has developed since the early 2000s.<ref>Bredekamp, Horst, Hyperrealism – One Step Beyond. Tate Museum, Publishers, UK. 2006. p. 1</ref> ==== Surrealism ==== [[Surrealism]] is a cultural movement that began in the early 1920s and is best known for the artistic and literary production of those affiliated with the [[Surrealist Movement]]. Surrealist artworks feature the element of surprise, the uncanny, the unconscious, unexpected juxtapositions and [[Non sequitur (literary device)|non-sequitur]]; however, many Surrealist artists and writers regard their work as an expression of the philosophical movement first and foremost, with the works being an artifact. Leader [[André Breton]] was explicit in his assertion that Surrealism was above all a revolutionary movement. Surrealism developed out of the [[Dada]] activities of [[World War I]] and the most important center of the movement was [[Paris]]. From the 1920s onward, the movement spread around the globe, eventually affecting the [[visual art]]s, [[literature]], [[film]] and [[music]] of many countries, as well as [[politics|political]] thought and practice, [[philosophy]] and [[social theory]]. {{See also|Outline of painting#Styles of painting}} === East Asian === * [[File:Immortal in Splashed Ink.jpg|thumb|[[Liang Kai]]'', Drunken Celestial'' (12th century), ink on [[Xuan paper]]]] [[File:MET DP153920.jpg|thumb|[[Yun Bing]], ''Album Leaf'' (17th century), ink and color on paper]]'''[[Chinese painting|Chinese]]''' ** [[Tang Dynasty painting|Tang Dynasty]] ** [[Ming Dynasty painting|Ming Dynasty]] ** [[Shan shui]] ** [[Ink and wash painting]] ** [[Bird-and-flower painting|Hua niao]] ** [[Southern School]] *** [[Zhe school (painting)|Zhe School]] *** [[Wu School]] ** [[History of Chinese art#Contemporary Art|Contemporary]] * '''[[Japanese painting|Japanese]]''' ** [[Yamato-e]] ** [[Rimpa school]] ** [[Emakimono]] ** [[Kanō school]] ** [[Shijō school]] ** [[Superflat]] * '''[[Korean painting|Korean]]''' === Southeast Asia === * '''[[Indonesian painting|Indonesian]]''' === Islamic === * [[Arabic miniature]] * [[Ottoman miniature]] * [[Persian miniature]] * [[Calligraphy]] === Indian === ==== Miniature painting ==== Miniature paintings were the primary form of painting in pre-colonial India. These were done on a special paper (known as wasli) using mineral and natural colours. Miniature painting is not one style but a group of several styles of schools of painting such as Mughal, Pahari, Rajasthani, Company style etc. '''[[Mughal painting|Mughal miniature painting]]''' is a particular style of [[South Asia]]n, particularly North Indian (more specifically, modern day India and Pakistan), painting confined to [[Miniature (illuminated manuscript)|miniatures]] either as book illustrations or as single works to be kept in albums ([[muraqqa]]). It emerged<ref>{{Cite web |title=Mughal Painting – Evolution & History, Features & Prominent Artists |url=https://www.culturalindia.net/indian-art/paintings/mughal.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102715/https://www.culturalindia.net/indian-art/paintings/mughal.html |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=www.culturalindia.net |language=en}}</ref> from [[Persian miniature]] painting (itself partly of [[Chinese painting|Chinese origin]]) and developed in the court of the [[Mughal Empire]] of the 16th to 18th centuries. Mughal painting immediately took a much greater interest in realistic portraiture than was typical of Persian miniatures. Animals and plants were the main subject of many miniatures for albums, and were more realistically depicted.<ref>{{Cite web |date=22 August 2016 |title=Mughal Painting |url=https://selfstudyhistory.com/2016/08/22/mughal-painting-2/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102703/https://selfstudyhistory.com/2016/08/22/mughal-painting-2/ |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=Self Study History |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions – Islam: Mughal Empire (1500s, 1600s) |url=https://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/mughalempire_1.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101110065723/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/mughalempire_1.shtml |archive-date=10 November 2010 |access-date=22 November 2021 |website= BBC |date=2009 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mughal painting |url=https://www.britannica.com/art/Mughal-painting |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102658/https://www.britannica.com/art/Mughal-painting |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> [[File:Maker unknown, India - Krishna and Radha - Google Art Project.jpg|thumb|''Krishna and Radha'', might be the work of [[Nihâl Chand]], master of Kishangarh school of Rajput Painting]] '''[[Rajasthani painting]]''' evolved and flourished in the royal courts of [[Rajputana]]<ref>{{Cite web |title=Rājput painting {{!}} Indian art |url=https://www.britannica.com/art/Rajput-painting |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102657/https://www.britannica.com/art/Rajput-painting |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=Britannica |language=en}}</ref> in northern India, mainly during the 17th century. Artists trained in the tradition of the [[Mughal miniature]] were dispersed from the imperial Mughal court, and developed styles also drawing from local traditions of painting, especially those illustrating the Sanskrit Epics, the ''[[Mahabharata]]'' and ''[[Ramayana]]''. Subjects varied, but portraits of the ruling family, often engaged in hunting or their daily activities, were generally popular, as were narrative scenes from the epics or [[Hindu mythology]], as well as some [[Genre painting|genre scenes]] of landscapes, and humans.<ref>{{Cite web |title=Rajput Paintings, Rajput Paintings India, Rajput Painting History |url=https://www.culturalindia.net/indian-art/paintings/rajput.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102657/https://www.culturalindia.net/indian-art/paintings/rajput.html |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=www.culturalindia.net}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 August 2012 |title=Rajput painting |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/rajput-painting-1345188164-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122104201/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/rajput-painting-1345188164-1 |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=Jagran Josh}}</ref> '''Punjab Hills or [[Pahari painting]]''' of which Kangra, Guller, Basholi were major sub-styles. Kangra painting is the pictorial art of [[Kangra, Himachal Pradesh|Kangra]], named after [[Kangra State|Kangra]], [[Himachal Pradesh]], a former [[princely state]], which patronized the art. It became prevalent with the fading of [[Basohli Painting|Basohli school of painting]] in mid-18th century.<ref>{{Cite web |title=Kāngra painting |url=https://www.britannica.com/art/Kangra-painting |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102656/https://www.britannica.com/art/Kangra-painting |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=Britannica |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Bradnock |first1=Robert W. |url=https://books.google.com/books?id=nWKaR6LbEGcC&q=pligrim+Dharamshala%22&pg=PA512 |title=Footprint India |last2=Bradnock |first2=Roma |date=2004 |publisher=Footprint |isbn=978-1-904777-00-7 |page=512 |language=en |access-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219034009/https://books.google.com/books?id=nWKaR6LbEGcC&q=pligrim+Dharamshala%22&pg=PA512 |archive-date=19 February 2022 |url-status=live}}</ref> The focal theme of Kangra painting is Shringar (the erotic sentiment). The subjects are seen in Kangra painting exhibit the taste and the traits of the lifestyle of the society of that period.<ref>{{Cite web |date=27 July 2021 |title=Kangra Painting – The Delicate Art of the Himachal Pradesh |url=https://www.caleidoscope.in/art-culture/kangra-painting |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102659/https://www.caleidoscope.in/art-culture/kangra-painting |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=Caleidoscope {{!}} Indian Culture, Heritage |language=en-US}}</ref> The artists adopted themes from the love poetry of [[Jayadeva]] and [[Keshavdas|Keshav Das]] who wrote ecstatically of the love of [[Radha]] and [[Krishna]] with [[Bhakti]] being the driving force.<ref>{{Cite web |title=Kangra Paintings {{!}} District Kangra, Government of Himachal Pradesh {{!}} India |url=https://hpkangra.nic.in/gallery/kangra-paintings/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102659/https://hpkangra.nic.in/gallery/kangra-paintings/ |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Vijay |date=1 November 2020 |title=How love, war and Mughal fine art inspired Kangra painting |url=https://theprint.in/pageturner/excerpt/how-love-war-and-mughal-fine-art-inspired-kangra-painting/533500/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102657/https://theprint.in/pageturner/excerpt/how-love-war-and-mughal-fine-art-inspired-kangra-painting/533500/ |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref>[[File:Khan Bahadur Khan with men of his clan (6125079998) cropped.jpg|left|thumb|Khan Bahadur Khan with Men of his Clan, c. 1815, from the Fraser Album, Company Style]]'''Company style''' is a term for a hybrid Indo-European style of paintings made in India by Indian artists, many of whom worked for European patrons in the [[British East India Company]] or other foreign Companies in the 18th and 19th centuries.<ref>{{Cite web |title=Company Painting in Nineteenth-Century India &#124; Essay &#124; Heilbrunn Timeline of Art History &#124; the Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/cpin/hd_cpin.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171220030814/https://metmuseum.org/toah/hd/cpin/hd_cpin.htm |archive-date=20 December 2017 |access-date=22 November 2021 |website=www.metmuseum.org|date=October 2004 }}</ref> Three distinct styles of Company Painting emerged in three British Power Centres – [[Delhi]], [[Kolkata|Calcutta]] and [[Madras]]. The subject matter of company paintings made for western patrons was often documentary rather than imaginative, and as a consequence, the Indian artists were required to adopt a more naturalistic approach to painting than had traditionally been usual.<ref>{{Cite web |title=Company Paintings – Capturing an Era |url=https://s3.ap-south-1.amazonaws.com/img.livehistoryindia.com/wp-content/uploads/2018/12/9__Tavern_Scene-scaled.jpg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102659/https://s3.ap-south-1.amazonaws.com/img.livehistoryindia.com/wp-content/uploads/2018/12/9__Tavern_Scene-scaled.jpg |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=Live History India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Victoria and Albert Museum |first=Digital Media |date=16 November 2012 |title=Indian company paintings |url=http://www.vam.ac.uk/content/articles/i/indian-company-paintings/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102700/http://www.vam.ac.uk/content/articles/i/indian-company-paintings/ |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=www.vam.ac.uk |language=en-GB}}</ref> The '''Sikh style''' and [[Deccan painting|'''Deccan style''']] are other prominent Miniature painting styles of India. ==== Pichwai painting ==== [[Pichhwai|Pichwai paintings]] are paintings on textile and usually depicting stories from the life of Lord Krishna.<ref>{{Cite web |date=2022-07-15 |title=The colourful tradition of Indian Pichwai Painting |url=https://indianartspalace.in/the-colorful-tradition-of-indian-pichwai-paintings/ |access-date=2022-08-10 |language=en-US}}</ref> These were made in large format and often used as a backdrop to the main idol in temples or homes. Pichwai paintings were made and are still made mainly in Rajasthan, India. However very few were made in the Deccan region, but these are extremely rare. The purpose of pichhwais, other than artistic appeal, is to narrate tales of Krishna to the illiterate. Temples have sets with different images, which are changed according to the [[Shrinathji#Festivals and rituals at the temple|calendar of festivals celebrating the deity]].<ref>Blurton, 142-143</ref> ==== Folk and tribal art ==== Pattachitra is a general term for traditional, cloth-based [[scroll]] painting, based in the eastern Indian [[States and territories of India|states]] of [[Odisha]] and [[West Bengal]].<ref>{{Cite web|title=Parampara Project {{!}} Pata Chitra|url=https://www.paramparaproject.org/traditions_pata-chitra.html|access-date=22 November 2021|website=www.paramparaproject.org|archive-date=19 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220219040030/https://www.paramparaproject.org/traditions_pata-chitra.html|url-status=live}}</ref> The Pattachitra painting tradition is closely linked with the worship of Lord [[Jagannath]] in Odisha.<ref>{{Cite web|title=Daricha Foundation|url=http://www.daricha.org/sub_genre.aspx?ID=39&Name=Patachitra|access-date=22 November 2021|website=www.daricha.org|archive-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102659/http://www.daricha.org/sub_genre.aspx?ID=39&Name=Patachitra|url-status=live}}</ref> The subject matter of Pattachitra is limited to religious themes. Patachitra artform is known for its intricate details as well as mythological narratives and folktales inscribed in it. All colours used in the Paintings are natural and paintings are made fully old traditional way by Chitrakaras that is Odiya Painter. Pattachitra style of painting is one of the oldest and most popular art forms of [[Odisha]]. Patachitras are a component of an ancient [[Bengalis|Bengali]] narrative art, originally serving as a visual device during the performance of a song.<ref>{{Cite web|date=2 August 2015|title=Myths and Folktales in the Patachitra Art of Bengal: Tradition and Modernity|url=https://chitrolekha.com/myths-and-folktales-patachitra/|access-date=22 November 2021|website=The Chitrolekha Journal on Art and Design|language=en-US|archive-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102700/https://chitrolekha.com/myths-and-folktales-patachitra/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=15 June 2016|title=Orissa Pattachitra –|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-in-school/orissa-pattachitra/article14422369.ece|access-date=22 November 2021|issn=0971-751X|archive-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102657/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-in-school/orissa-pattachitra/article14422369.ece|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=says|first=Conrad Comrie|date=26 April 2017|title=Patachitra: Ancient scroll painting of Bengal|url=https://mediaindia.eu/culture/patachitra-ancient-scroll-painting-of-bengal/|access-date=22 November 2021|website=Media India Group|language=en|archive-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122154252/https://mediaindia.eu/culture/patachitra-ancient-scroll-painting-of-bengal/|url-status=live}}</ref> Madhubani Art is a style of [[Indian painting]], practiced in the [[Mithila (region)|Mithila region]] of India and Nepal. The style is characterized by complex geometrical patterns, these paintings are famous for representing ritual content used for particular occasions like festivals, religious rituals etc.<ref>{{Cite web |title=Madhubani (Mithila) Painting – History, Designs & Artists |url=https://www.culturalindia.net/indian-art/paintings/madhubani.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102658/https://www.culturalindia.net/indian-art/paintings/madhubani.html |archive-date=22 November 2021 |access-date=22 November 2021 |website=www.culturalindia.net |language=en}}</ref> [[Warli painting|Warli]] is another folk tribal art form from India. ==== Bengal School ==== The Bengal School<ref>{{Cite web|title=National Gallery of Modern Art, New Delhi|url=http://ngmaindia.gov.in/sh-bengal.asp|access-date=22 November 2021|website=ngmaindia.gov.in|archive-date=22 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022113236/http://ngmaindia.gov.in/sh-bengal.asp|url-status=live}}</ref> was an [[art movement]] and a style of [[Indian painting]] that originated in [[Bengal]], primarily [[Kolkata]] and [[Shantiniketan]], and flourished throughout the [[Indian subcontinent]], during the [[British Raj]] in the early 20th century.<ref>{{Cite web |date=8 August 2022 |title=Bengal School Painting – The transition to Modernism |url=https://indianartspalace.in/bengal-school-painting/ |access-date=10 August 2022 |language=en-US}}</ref> The Bengal school arose as an [[avant garde]] and nationalist movement reacting against the [[academic art]] styles previously promoted in India, both by Indian artists such as [[Raja Ravi Varma]] and in British art schools. The school wanted to establish a distinct Indian style which celebrated the indigenous cultural heritage. In an attempt to reject colonial aesthetics, [[Abanindranath Tagore]] also turned to China and Japan with the intent of promoting a pan-Asian aesthetic and incorporated elements from Far Eastern art, such as the [[Ink wash painting|Japanese wash technique]].<ref>{{Cite web|title=Bengal School of Art|url=https://www.artsy.net/gene/bengal-school-of-art|access-date=22 November 2021|website=Artsy|archive-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102658/https://www.artsy.net/gene/bengal-school-of-art|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=How the Bengal School of Art Changed Colonial India's Art Landscape|url=https://www.artisera.com/blogs/expressions/how-the-bengal-school-of-art-changed-colonial-indias-art-landscape |date=February 27, 2017 |access-date=22 November 2021|website=Artisera|archive-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102658/https://www.artisera.com/blogs/expressions/how-the-bengal-school-of-art-changed-colonial-indias-art-landscape|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=18 August 2012|title=Bengal School of Art|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/bengal-school-of-art-1345270637-1|access-date=22 November 2021|website=Jagran Josh|archive-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102659/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/bengal-school-of-art-1345270637-1|url-status=live}}</ref> ==== Others ==== [[File:Mysore Painting.jpg|left|thumb|upright|19th Century Mysore Painting of Goddess [[Saraswathi]] ]] * Mysore painting is an important form of classical [[South India]]n painting that originated in and around the town of [[Mysore]] in [[Karnataka]] encouraged and nurtured by the Mysore rulers. Mysore paintings are known for their elegance, muted colours, and attention to detail. The themes for most of these paintings are [[Hindu]] gods and goddesses and scenes from [[Hindu mythology]].<ref>{{Cite web|title=Mysore Paintings {{!}} Buy Mysore School Paintings {{!}} Shop Online at Artisera|url=https://www.artisera.com/collections/mysore-paintings|access-date=22 November 2021|website=Artisera|archive-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122102659/https://www.artisera.com/collections/mysore-paintings|url-status=live}}</ref> * [[Samikshavad]] * [[Tanjore painting|Tanjore]] * [[Kerala mural painting]] === African === * [[Egyptian painting]] * [[Ethiopian painting]] * [[Tingatinga (painting)|Tingatinga]] === Contemporary art === <!-- It seems that some of the art forms listed here are not painting forms--for example video art --> {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="margin:auto; width:100%; border:0 solid #e5ffec; background:#=#e5ffec;" |- | style="vertical-align:top; width:17%;"| === 1950s === * [[Abstract Expressionism]] * [[American Figurative Expressionism]] * [[Bay Area Figurative Movement]] * [[Lyrical Abstraction]] * [[New York Figurative Expressionism]] * [[New York School (art)|New York School]] | style="vertical-align:top; width:16%;"| === 1960s === * [[Abstract expressionism]] * [[American Figurative Expressionism]] * [[Abstract Imagists]] * [[Bay Area Figurative Movement]] * [[Color field]] * [[Computer art]] * [[Conceptual art]] * [[Fluxus]] * [[Happening]]s * [[Hard-edge painting]] * [[Lyrical Abstraction]] * [[Minimalism]] * [[Neo-figurative]] * [[Neo-Dada]] * [[New York School (art)|New York School]] * [[Nouveau Réalisme]] * [[Op Art]] * [[Performance art]] * [[Pop Art]] * [[Postminimalism]] * [[Washington Color School]] * [[Kinetic art]] | style="vertical-align:top; width:16%;"| === 1970s === * [[Arte Povera]] * [[Ascii Art]] * [[Bad Painting]] * [[Body art]] * [[Artist's book]] * [[Feminist art]] * [[Installation art]] * [[Land Art]] * [[Lowbrow (art movement)]] * [[Photorealism]] * [[Postminimalism]] * [[Process Art]] * [[Video art]] * [[Funk art]] * [[Pattern and Decoration]] | style="vertical-align:top; width:16%;"| === 1980s === * [[Appropriation art]] * [[Culture jamming]] * [[Demoscene]] * [[Electronic art]] * [[Figuration Libre]] * [[Graffiti Art]] * [[Live Art (art form)|Live art]] * [[Mail art]] * [[Postmodern art]] * [[Neo-conceptual art]] * [[Neo-expressionism]] * [[Neo-pop]] * [[Sound art]] * [[Transgressive art]] * [[Video installation]] * [[Institutional Critique]] * [[Neogeo (art)|NeoGeo]] | style="vertical-align:top; width:16%;"| === 1990s === * [[Bio art]] * [[Cyberarts]] * [[Cynical Realism]] * [[Digital Art]] * [[Information art]] * [[Internet art]] * [[Massurrealism]] * [[Maximalism]] * [[Transpressionism]] * [[New media art]] * [[Software art]] * [[New European Painting]] * [[Young British Artists]] | style="vertical-align:top; width:16%;"| === 2000s === * [[Digital painting|Digital Painting]] * [[Hyperrealism (visual arts)|Hyperrealism]] * [[Classical Realism]] * [[Relational art]] * [[Street art]] * [[Stuckism]] * [[Superflat]] * [[Pseudorealism]] * [[Videogame art]] * [[Superstroke]] * [[VJ (video performance artist)|VJ art]] * [[Virtual art]] |} == Types of painting == [[File:Bodegón de recipientes (Zurbarán).jpg|thumb|[[Francisco de Zurbarán]], ''Still Life with Pottery Jars'' ({{langx|es|Bodegón de recipientes}}) (1636), oil on canvas, 46 x 84&nbsp;cm, [[Museo del Prado]], [[Madrid]]]] === Allegory === [[Allegory]] is a [[Figurative art|figurative]] [[Mode (literature)|mode]] of representation conveying meaning other than the literal. Allegory communicates its message by means of [[symbol]]ic figures, actions, or symbolic representation. Allegory is generally treated as a figure of [[rhetoric]], but an allegory does not have to be expressed in [[language]]: it may be addressed to the eye and is often found in realistic painting. An example of a simple visual allegory is the image of the [[Personifications of death|grim reaper]]. Viewers understand that the image of the grim reaper is a symbolic representation of death. === Bodegón === [[File:Reza Abbasi - Two Lovers (1630).jpg|thumb|upright|[[Reza Abbasi]], ''Two Lovers'' (1630)]] In [[Spanish art]], a [[bodegón]] is a [[still life]] painting depicting pantry items, such as victuals, game, and drink, often arranged on a simple stone slab, and also a painting with one or more figures, but significant still life elements, typically set in a kitchen or tavern. Starting in the [[Baroque]] period, such paintings became popular in Spain in the second quarter of the 17th century. The tradition of still life painting appears to have started and was far more popular in the contemporary [[Low Countries]], today Belgium and [[Netherlands]] (then Flemish and Dutch artists), than it ever was in [[southern Europe]]. [[Dutch Golden Age painting#Still lifes|Northern still lifes]] had many subgenres: the ''breakfast piece'' was augmented by the ''[[trompe-l'œil]]'', the ''flower bouquet'', and the ''[[vanitas]]''. In Spain, there were much fewer patrons for this sort of thing, but a type of ''breakfast piece'' did become popular, featuring a few objects of food and tableware laid on a table. === Figure painting === A [[figure painting]] is a [[work of art]] in any of the painting media with the primary subject being the human figure, whether clothed or [[Nude (art)|nude]]. Figure painting may also refer to the activity of creating such a work. The human figure has been one of the contrast subjects of art since the first Stone Age cave paintings and has been reinterpreted in various styles throughout history.<ref>{{cite journal|last1=Droste|first1=Flip|title=Cave Paintings of the Early Stone Age|journal=Semiotica|date=October 2014|volume=2014|issue=202|pages=155–165|doi=10.1515/sem-2014-0035|s2cid=170631343}}</ref> Some artists well known for figure painting are [[Peter Paul Rubens]], [[Edgar Degas]], and [[Édouard Manet]]. === Illustration painting === [[Illustration]] paintings are those used as illustrations in books, magazines, and theater or movie [[posters]] and comic books. Today, there is a growing interest in collecting and admiring the original artwork. Various museum exhibitions, magazines, and art galleries have devoted space to the illustrators of the past. In the visual art world, illustrators have sometimes been considered less important in comparison with fine artists and [[graphic designer]]s. But as the result of [[computer game]] and comic industry growth, illustrations are becoming valued as popular and profitable artworks that can acquire a wider market than the other two, especially in [[Korea]], Japan, [[Hong Kong]] and the United States. The illustrations of medieval [[codices]] were known as [[Illuminated manuscript|illuminations]], and were individually hand-drawn and painted. With the invention of the [[printing press]] during the 15th century, [[books]] became more widely distributed, and often illustrated with [[woodcuts]].<ref>{{cite web |title=What Is an Illuminated Manuscript? |url=https://www.nga.gov/conservation/paper/manuscript-project.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004050635/https://www.nga.gov/conservation/paper/manuscript-project.html |archive-date=4 October 2022 |access-date=21 October 2022 |website=National Gallery of Art}}</ref><ref>{{cite web |date=27 July 2010 |title=Heavenly Craft: The Woodcut in Early Printed Books |url=https://www.loc.gov/exhibits/heavenlycraft/heavenly-15th.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020234750/https://www.loc.gov/exhibits/heavenlycraft/heavenly-15th.html |archive-date=20 October 2022 |access-date=21 October 2022 |website=Library of Congress}}</ref> In [[America]], this led to a "golden age of illustration" from before the 1880s until the early 20th century. A small group of illustrators became highly successful, with the imagery they created considered a portrait of American aspirations of the time.<ref>{{Cite web |title=The R. Atkinson Fox Society: What Was the Golden Age of Illustration? |url=http://www.rafoxsociety.com/what-was-the-golden-age-of-illustration/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414063829/http://www.rafoxsociety.com/what-was-the-golden-age-of-illustration/ |archive-date=2015-04-14 |access-date=2015-04-08}}</ref> Among the best-known illustrators of that period were [[N. C. Wyeth|N.C. Wyeth]] and [[Howard Pyle]] of the [[Brandywine School]], [[James Montgomery Flagg]], [[Elizabeth Shippen Green]], [[J. C. Leyendecker]], [[Violet Oakley]], [[Maxfield Parrish]], [[Jessie Willcox Smith]], and [[John Rea Neill]]. In [[France]], on 1905, the Contemporary Book Society commissioned [[Paul Jouve]] to illustrate [[Rudyard Kipling's The Jungle Book|Rudyard Kipling's Jungle Book]]. Paul Jouve will devote ten years to the 130 illustrations of this book which will remain as one of the masterpieces of bibliophilia.<ref>{{Cite web |title=Paul Jouve |url=https://www.pauljouve.com/resultats/2021-06-25-sotheby-s-france-128.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215154738/https://www.pauljouve.com/resultats/2021-06-25-sotheby-s-france-128.html |archive-date=2021-12-15 |access-date=2021-12-15}}</ref> === Landscape painting === {{main|Landscape art}} [[File:Andreas Achenbach - Clearing Up—Coast of Sicily - Walters 37116.jpg|left|thumb|[[Andreas Achenbach]], ''Clearing Up, Coast of Sicily'' (1847), [[The Walters Art Museum]]<ref>Achenbach specialized in the "sublime" mode of landscape painting in which man is dwarfed by nature's might and fury.</ref><ref>{{cite web |publisher= [[The Walters Art Museum]] |url= http://art.thewalters.org/detail/19760 |title= Clearing Up—Coast of Sicily |access-date= 18 September 2012 |archive-date= 9 May 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130509233109/http://art.thewalters.org/detail/19760 |url-status= live }}</ref>]] [[Landscape art|Landscape painting]] is a term that covers the depiction of natural scenery such as mountains, valleys, trees, rivers, lakes, and forests, and especially art where the main subject is a wide view, with its elements arranged into a coherent composition. In other works, landscape backgrounds for figures can still form an important part of the work. The sky is almost always included in the view, and [[weather]] is often an element of the composition. Detailed landscapes as a distinct subject are not found in all artistic traditions and develop when there is already a sophisticated tradition of representing other subjects. The two main traditions spring from [[Western painting]] and [[Chinese art]], going back well over a thousand years in both cases. === Portrait painting === [[File:Abraham Lincoln in the United States Congress by.jpg|thumb|upright|[[Ned Bittinger]], ''[[Abraham Lincoln (Bittinger)|Portrait of Abraham Lincoln]] in Congress'' (2004), [[United States Capitol|US Capitol]]]] [[Portrait painting]]s are representations of a person, in which the face and its expression is predominant. The intent is to display the likeness, [[Personality type|personality]], and even the mood of the person. The art of the portrait flourished in Ancient Greek and especially [[Roman sculpture]], where sitters demanded individualized and realistic portraits, even unflattering ones. One of the best-known portraits in the Western world is [[Leonardo da Vinci]]'s painting titled ''[[Mona Lisa]]'', which is thought to be a portrait of [[Lisa del Giocondo|Lisa Gherardini]], the wife of Francesco del Giocondo.<ref>{{cite web|url=http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/mona-lisa-%E2%80%93-portrait-lisa-gherardini-wife-francesco-del-giocondo |title=Mona Lisa – Portrait of Lisa Gherardini, wife of Francesco del Giocondo |publisher=Louvre Museum |date=1503–1519|access-date=13 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730003620/http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/mona-lisa-%E2%80%93-portrait-lisa-gherardini-wife-francesco-del-giocondo |archive-date=30 July 2014 }}</ref> Warhol was one of the most prolific portrait painters of the 20th century. Warhol's painting ''[[Shot Marilyns|Orange Shot Marilyn]]'' of [[Marilyn Monroe]] is an iconic early example of his work from the 1960s, and [[Prince (painting)|Orange Prince (1984)]] of the pop singer [[Prince (musician)|Prince]] is later example, both exhibiting Warhol's unique graphic style of portraiture.<ref>{{Cite news |title=Andy Warhol Portraits That Changed The World Forever |work=Widewalls |url=https://www.widewalls.ch/10-faces-by-andy-warhol-february-2015/mao-tse-tung-8/ |access-date=2018-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327212218/https://www.widewalls.ch/10-faces-by-andy-warhol-february-2015/mao-tse-tung-8/ |archive-date=2018-03-27}}</ref><ref>{{Cite web |title=Andy Warhol. Marilyn Monroe. 1967 {{!}} MoMA |url=https://www.moma.org/collection/works/61240 |access-date=2018-03-27 |website=The Museum of Modern Art}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Andy Warhol Foundation for the Visual Arts – Andy Warhol Biography |url=http://warholfoundation.org/legacy/biography.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100724192941/http://www.warholfoundation.org/legacy/biography.html |archive-date=2010-07-24 |access-date=2018-03-27 |website=warholfoundation.org}}</ref> === Still life === [[File:Otto Marseus van Schrieck - A Forest Floor Still-Life - WGA21061.jpg|thumb|[[Otto Marseus van Schrieck]], ''A Forest Floor Still-Life'' (1666)]] A [[still life]] is a work of [[art]] depicting mostly [[wikt:inanimate|inanimate]] subject matter, typically commonplace objects—which may be either natural (food, flowers, plants, rocks, or shells) or human-made (drinking glasses, books, vases, jewelry, coins, pipes, and so on). With origins in the Middle Ages and Ancient Greek/Roman art, still life paintings give the artist more leeway in the arrangement of design elements within a composition than do paintings of other types of subjects such as [[Landscape art|landscape]] or [[portrait]]ure. Still life paintings, particularly before 1700, often contained religious and allegorical symbolism relating to the objects depicted. Some modern still life breaks the two-dimensional barrier and employs three-dimensional mixed media, and uses found objects, photography, computer graphics, as well as video and sound. === Veduta === A [[veduta]] is a highly detailed, usually large-scale painting of a [[cityscape]] or some other vista. This [[genre]] of [[landscape art|landscape]] originated in [[Flanders]], where artists such as [[Paul Bril]] painted ''vedute'' as early as the 16th century. As the itinerary of the [[Grand Tour]] became somewhat standardized, ''vedute'' of familiar scenes like the Roman Forum or the Grand Canal recalled early ventures to the Continent for aristocratic Englishmen. In the later 19th century, more personal impressions of cityscapes replaced the desire for topographical accuracy, which was satisfied instead by painted [[panorama]]s. == See also == {{Portal|Visual arts|Painting}} * [[20th-century Western painting]] * [[Cobweb painting]] * [[Drawing]] * [[Fine art]] * [[Graphic arts]] * [[Index of painting-related articles]] * [[List of most expensive paintings]] * [[Outline of painting]] * [[Performance art]] * [[Business process outsourcing in China#Painting|Painting outsourcing in China]] * [[Visual arts]] * [[Image]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Painting}} {{Wikiquote}} {{Wiktionary|painting}} {{Wikisource|Portal:Painting}} * Howard Daniel (1971). ''Encyclopedia of Themes and Subjects in Painting: Mythological, Biblical, Historical, Literary, Allegorical, and Topical''. New York: Harry N. Abrams Inc. * W. Stanley Taft Jr. and James W. Mayer (2000). ''The Science of Paintings''. Springer-Verlag. {{Art world}} {{Branches of the visual arts}} {{Humanities}} {{Aesthetics}} {{Authority control}} [[زمرو:مصوري]] [[زمرو:فن]] [[زمرو:فنون]] [[زمرو:بصري فنون]] [[زمرو:فن جا ڪم]] [[زمرو:مصوري جون ٽيڪنڪون]] 1oj2heaq9kwfqmft5hn2yrdgzg5njg3 0 59678 378814 356612 2026-05-18T10:39:52Z -wuppertaler 20753 changed one image (higher resolution) 378814 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = پرنسپلٽي آف لڪتنسٽائن<br>Principality of Liechtenstein | common_name = لڪتنسٽائن | native_name = Fürstentum Liechtenstein ([[جرمن ٻولي|جرمن]]) | image_flag = Flag of Liechtenstein.svg | image_coat = Staatswappen-Liechtensteins.svg | national_motto = {{small|"خدا، شھزادئ ۽ وطن لاء"}} | national_anthem = <center>''[[Oben am jungen Rhein]]''<br/>{{small|(سنڌي:"ننڍي رائن ندي جي مٿيان")}}<div style="padding-top:0.5em;">[[فائل:Oben am jungen Rhein, by the U.S. Navy Band.ogg|center]]</div></center> | image_map = Europe-Liechtenstein.svg | map_caption = {{map caption |location_color=سائي رنگ ۾|region=يورپ|region_color= هلڪو سرمئي|legend=Location Liechtenstein Europe.png}} | image_map2 = Liechtenstein - Location Map (2013) - LIE - UNOCHA.svg | capital = [[فادوتس|فادوتز]] | largest_settlement = شان (Schaan) <br/>{{small|{{coord|47|10|00|N|9|30|35|E|display=inline}}}} | largest_settlement_type = شھر | official_languages = [[جرمن ٻولي|جرمن]] | religion_year = 2015ع<ref>{{cite web |url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |title=Central Intelligence Agency|author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date= 7 February 2020|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=24 February 2020}}</ref> | religion = فهرست * 83.2% [[عيسائيت]] ** 73.4% [[رومن ڪيٿولڪ چرچ|ڪيٿولڪ]] ** 9.8% [[عيسائيت|ٻيا عيسائي]] * 7.0% [[لامذھب]] * 5.9% [[اسلام]] * 3.9% ۽ ٻيا مذھب | demonym = لڪتنسٽائني | government_type = [[وحداني رياست|وحداني]] [[پارلياماني نظام|پارلياماني]]، [[بادشاھ|نيم آئيني بادشاھت]] | leader_title1 = شاھي سربراهه | leader_name1 = ھانس ايڊم ٻيون | leader_title2 = انتظامي شاهي حاڪم | leader_name2 = شهزادو ايلوس | leader_title3 = وزيراعظم | leader_name3 = ايڊريئن ھئسلر | legislature = لنڊسٽاگ | sovereignty_type = پرنسپلٽي جي حيثيت ۾ خودمختياري | established_event1 = فادوتس جي ڪائونٽي شيلنبرگ جو الحاق | established_date1 = 23 جنوري، 1719ع | established_event2 = پريسبرگ معاھدو | established_date2 = 12 جولائي، 1806ع | established_event3 = جرمن ڪنفيڊريشن کان علحدگي | established_date3 = 24 آگسٽ، 1866ع | area_km2 = 160 | area_rank = 191هون | area_sq_mi = 61 | percent_water = 2.7<ref>[http://www.llv.li/pdf-llv-as-jb_2011_1.1_geografie__raumnutzung_2011 Raum, Umwelt und Energie] {{webarchive |url= https://web.archive.org/web/20111012083302/http://www.llv.li/pdf-llv-as-jb_2011_1.1_geografie__raumnutzung_2011 |date=12 October 2011}} Landesverwaltung Liechtenstein. Retrieved 2 October 2011.</ref> | population_estimate = 38,749<ref name="Liechpop">{{cite web|url=https://www.llv.li/#/12150/-bevolkerung-und-wohnen|title=Amt für Statistik, Landesverwaltung Liechtenstein |website=Llv.li|accessdate=30 June 2019}}</ref> | population_estimate_year = 2020ع | population_estimate_rank = 217هون | population_density_km2 = 237 | population_density_sq_mi = 587<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 57هون | GDP_PPP = 5.3 ارب آمريڪي ڊالر<ref> {{cite web |url= http://www.llv.li/files/as/fl-in-zahlen-englisch-2016.pdf |title=Liechtenstein in Figures: 2016 |website=Llv.li|accessdate=3 August 2017}}</ref> | GDP_PPP_year = 2013ع | GDP_PPP_rank = 149هون | GDP_PPP_per_capita = 98,432 آمريڪي ڊالر<ref name="Liechpop"/><ref name="Liechfigures"/><ref name="wdi"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ٽيون | GDP_nominal = 5.15 ارب آمريڪي ڊالر<ref name="Liechfigures">[http://www.llv.li/amtsstellen/llv-as-wichtige_zahlen_engl.htm Key Figures for Liechtenstein] {{webarchive |url= https://web.archive.org/web/20090917040625/http://www.llv.li/amtsstellen/llv-as-wichtige_zahlen_engl.htm |date=17 September 2009}} Landesverwaltung Liechtenstein. Retrieved 1 July 2012.</ref><ref name="wdi">[http://data.worldbank.org/data-catalog World Development Indicators], [[World Bank]]. Retrieved 1 July 2012. Note: "PPP conversion factor, GDP (LCU per international $)" and "Official exchange rate (LCU per US$, period average)" for Switzerland were used.</ref> | GDP_nominal_year = 2010ع | GDP_nominal_rank = 147هون | GDP_nominal_per_capita = 1,43,151 آمريڪي ڊالر <ref name="Liechpop"/><ref name="Liechfigures"/><ref name="wdi"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ٻيون | Gini = <!--number only--> | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI = 0.917 <!--number only--> | HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=PDF}}</ref> | HDI_rank = 18هون | currency = سُوِس فرانڪ | currency_code = CHF | time_zone = وچ يورپي معياري وقت (CEST) | utc_offset = +01:00 | utc_offset_DST = +02:00 | time_zone_DST = CEST | drives_on = ساڄو پاسو | calling_code = +423 | cctld = [[.li]] | footnote_a = | today = }} '''لڪتنسٽائن''' (Liechtenstein)، سرڪاري نالو "پرنسپلٽي آف لڪتنسٽائن"، وچ يورپ جي ڏکڻ اولھه ۾ [[الپس جبل]] لڳ [[جرمن ٻولي]] ڳالھائيندڙ ماڻھن جي ھڪ ننڍڙي رياست آھي،<ref>{{cite journal |doi=10.1007/BF00273120 |journal=GeoJournal |volume=28 |issue=4 |title=IGU regional conference on environment and quality of life in central Europe|year=1992 |s2cid=189889904}}</ref> جيڪا ھڪ نيم آئيني بادشاهت واري رياست آھي، جنھن جي رياستي سربراھه کي پرنس سڏيندا آھن، جيڪو نيم صدارتي نظام جي صدر وانگر بااختيار رياستي سربراھه ھوندو آھي. ھن ملڪ جون سرحدون اولھه ۽ ڏکڻ ۾ [[سوئيٽزرلينڊ]] سان، اوڀر ۽ اتر ۾ [[آسٽريا]] سان ملن ٿيون. اھو پکيڙ ۾ يورپ جو چوٿون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي جنهن جي پکيڙ 160 چورس ڪلوميٽر آھي ۽ سال <small>'''2019'''</small> جي اندازي مطابق ان جي آبادي <small>'''38,749'''</small> ھئي.<ref>[https://www.llv.li/files/as/bevolkerungsstatistik-30-juni-2019.pdf Bevölkerungsstatistik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308113909/https://www.llv.li/files/as/bevolkerungsstatistik-30-juni-2019.pdf |date=2021-03-08 }}. Amt für Statistik. Liechtenstein. 30 June 2019</ref> ملڪ انتظامي طور تي 11 ميونسپلٽين ۾ ورھايل آھي. هن جي گادي جو هنڌ [[فادوتس]] (Vaduz) شھر آھي. ھي ملڪ في ڪس جي ڊي پي جي لحاظ کان دنيا جي امير ملڪن ۾ شمار ٿئي ٿو.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html CIA – The World Factbook – Country Comparison :: GDP – per capita (PPP)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130424075526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html |date=2013-04-24 }} Cia.gov. Retrieved 24 December 2011.</ref> الپس جبلن جي سلسلي ۾ ھجڻ جي ڪري سياري جي راندين جو مرڪز ھوندو آھي. اھا [[گڏيل قومن جو ادارو|گڏيل قومن جي اداري]]، ڪائونسل آف يورپ ۽ يورپي آزاد تجارتي ايسوسيئيشن جو رڪن آهي. لڪتنسٽائن شينجن ايريا ۽ [[يورپين ايڪانامڪ ايريا|يورپي اڪنامي علائقي]] ۾ ھجڻ جي باوجود اڃان تائين [[يورپي اتحاد|يورپين يونين]] جو ميمبر ناھي. ==تاريخ== [[فائل:2008-05-19 Balzers Liechtenstein 5472.jpg|thumb| [[گٽينبرگ قلعو]]، بالزرس، لڪٽنسٽائين]] [[فائل:Liechtenstein asv2022-10 img22 Vaduz Schloss.jpg|thumb| [[فدوتز وارو قلعو]] گادي جي هنڌ تان نظر ايندي جنھن ۾ لڪٽنسٽائين جي پرنس جي رھائش گاھ واقع آهي]] [[فائل:Johann Josef I von Liechtenstein.jpg|thumb|upright| جوھان پھريون جوزف جيڪو 1805ع کان 1806ع ۽ وري 1814عکان 1836ع تائين لڪٽنسٽائين جو پرنس ھيو]] تيرھين صديءَ ۾ جڏهن 1264ع ۾ ڪائبرگ شاھي خاندان جو لڪٽنسٽائين واري علائقي تان ڪنٽرول ختم ٿيو ته [[روڊولف پھريون، ھبسبرگ| روڊولف پھرين]] ( جيڪو 1273ع ۾ پاڪ رومي ايمپائر جو شھنشاھ بڻيو) لڪٽنسٽائين کي پنھنجي ھبسبرگ واري علائقي ۾ شامل ڪري ڇڏيو<ref name = Nationsencyclopedia>[http://www.nationsencyclopedia.com/Europe/Switzerland-HISTORY.html Switzerland history] Nationsencyclopedia.com. Retrieved 27 November 2009</ref><ref name = Nationsonline>[http://www.nationsonline.org/oneworld/History/Switzerland-history.htm History of Switzerland] Nationsonline.org. Retrieved 27 November 2009</ref> اھڙي طرح لڪٽنسٽائين وارو علائقو پاڪ رومي ايمپائر جو حصو ٿي ويو ۽ رومي شھنشاھ پاران [[ھوھينمس]] جي ڪائونٽن (نوابن) کي جاگير ۾ ڏنو ويو ۽ اھو جاگيري معاھدو 1699ع ۾ [[لڪٽنسٽائين شاھي خاندان]] کي وڪڻڻ تائين قائم رھيو. ان سودي سان ھن ملڪ تي لڪٽنسٽائين خاندان جو نالو پئجي ويو جيڪو اصل ۾ آسٽريا جي ھيٺين پاسي لڪٽنسٽائين قلعي سان تعلق رکندڙ ھيو جتي کين جاگير ھئي. 23 جنوري 1719 تي<ref name="creation">{{cite web|title=History, creation of Liechtenstein|url=https://www.liechtenstein.li/en/country-and-people/history/creation-of-liechtenstein/|website=liechtenstein.li|publisher=Liechtenstein Marketing|accessdate=1 April 2017}}</ref> ھن علائقي جي زمين جي خريداري بعد رومي ايمپائر جي شھنشاھ چارلس ڇھين جي حڪم سان فدوتز ۽ شيلنبرگ جي علائقن کي ملائي نئين پرنسپلٽي وجود ۾ آئي جنھن تي لڪٽنسٽائين نالو رکيو ويو. اھو نالو لڪٽنسٽائين خاندان جي شھزادي انٽون فلوريئن طرفان شھنشاھ جي سچائي سان خدمت جي سلي طور رکيو ويو. ان تاريخ کان لڪٽنسٽائين پاڪ رومي ايمپائر جي ھڪ خودمختيار ميمبر رياست جي حيثيت ۾ وجود ۾ آيو. حيرت واري ڳالھ اھا آھي تہ ان پرنسپلٽي جا شھزادا آسٽريا ۾ پنھنجي جاگير واري قلعي ۾ رھيا ۽ سؤ سال کان مٿي گذرڻ بعد اتي آيا. انھن ٻاھران ان تي حڪومت پئي ڪئي. اوڻويھين صديءَ ۾ فرانس جي نيپولين بوناپارٽ جنگ ڪري پاڪ رومي ايمپائر جو خاتمو آندو ۽ پوء نيپولين ان جي جاء تي 25 جولائي 1806ع ۾ [[رائن واري ڪنفيڊريشن]] قائم ڪرائي لڪٽنسٽائين جو پرنس پڻ ان ڪنفيڊريشن جو ميمبر ٿيو. 19 آڪٽوبر 1813ع تي اھا ڪنفيڊريشن ٽٽي وئي جنھن بعد 20 جون 1815ع تي لڪٽنسٽائين جرمن ڪنفيڊريشن ۾ شامل ٿي ويو جنھن جو صدر آسٽريا جو شھنشاھ ھيو. 1818ع ۾ لڪٽنسٽائين جي [[پرنس جوھان پھريون جوزف]] ھن پرنسپلٽي ۾ ھڪ محدود قسم جو آئين نافذ ڪيو. ساڳي سال پھريون ڀيرو لڪٽنسٽائين خاندان جي پرنس الوئي ٻيون ھن سرزمين تي پھريون قدم رکيو ۽ پھرين جنگ عظيم جي خاتمي تائين ھن پرنسپلٽي پھرين آسٽريائي ايمپائر سان ۽ پوءِ آسٽرو ھنگري ايمپائر سان ويجھن تعلقاتن ۾ رھي. پوئين ايمپائر جي خاتمي سان آسٽريا جي ريپبلڪ قائم ٿي جنھن بعد ھيء پرنسپلٽي ان کان علحده رھي. 1929ع ۾ پرنس فرانز پھريون 75 سالن جي عمر ۾ تخت تي ويٺو. [[فائل:Franz I von Liechtenstein in Russia.jpg|thumb|upright| [[پرنس فرانز پھريون، لڪٽنسٽائين]] 1929ع کان 1938ع تائين]] ھن جي شادي ويانا جي ھڪ مالدار يھودي خاندان جي عورت ايلزبيٿ سان ٿي ھئي. ھن جي دور ۾ نازي پارٽي جي ملڪ ۾ ڪا شاخ نہ ھجڻ باوجود ان پارٽيءَ سان ھمدردي واري تحريڪ ھن ملڪ جي نئشنل يونين پارٽي ۾ شروع ٿي چڪي ھئي ۽ اتي ايلزبيٿ جي مخالفت شروع ٿي وئي<ref>{{cite news |title= Liechtenstein: Nazi Pressure? |date= 11 April 1938 |url= http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,759431,00.html |work= Time |location= New York |accessdate= 26 May 2010 |archive-date= 21 July 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130721035152/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,759431,00.html |dead-url= yes |archivedate= 21 July 2013 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130721035152/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,759431,00.html }}</ref>. مارچ 1938ع ۾ آسٽريا جرمني جو حصو ٿيڻ بعد جولاء جي مھيني ۾ پرنس فرانز آسٽريا ۾ وفات ڪري ويو ۽ ان جي جاء تي پرنس فرانز ٻيون جوزف گاديءَ تي ويٺو جيڪو آسٽريا جي جرمني ۾ شامل ٿيڻ بعد لڪٽنسٽائين لڏي آيو. ٻين جنگ عظيم ۾ ھي ملڪ سرڪاري طور تي غيرجانبدار رھيو ۽ ھن پنھنجي خاندان جي خزانن کي محفوظ ڪرڻ لاء لڪٽنسٽائين منتقل ڪيو. ==معيشت== 1836ع ۾ ھن ملڪ ۾ پھرين فيڪٽري لڳي. 1861ع ۾ ھتي پھرين بئنڪ سيونگز اينڊ لون بئنڪ جي نالي سان قائم ٿي ۽ ساڳي سال ھتي پھرين ڪپھ مان ڌاڳو ٺاھڻ واري مل قائم ٿي. 1866ع ۾ جرمن ڪنفيڊريشن جو خاتمو عمل ۾ آيو. 1868ع ۾ مالي گھوٽالي ڪري فوج جي اداري کي ختم ڪيو ويو. 1872ع ۾ سوئٽزرلينڊ ۽ آسٽرو ھنگري ايمپائر وچ ۾ ريلوي لائين وڇائي وئي جيڪا ھن ملڪ مان گذاري وئي. 1866 ۾ درياه رائن تي ٻہ پلون سوئٽزرلينڊ ڏي وڃڻ لاء ٺاھيون ويون. 1970 واري ڏھاڪي ۾ ھن ملڪ ڪارپوريٽ ٽيڪس ۾ تمام گھڻي ڪمي آندي جنھن ڪري سرمائيدارن ھن ملڪ جو رخ ڪيو ۽ ھي ملڪ دنيا جي امير ملڪن ۾ شامل ٿي ويو. ==سياسي ۽ انتظامي نظام== [[فائل:Liechtenstein - Gemeinden mit Exklaven.png|thumb|upright=1.2|left|لڪٽنسٽائين جون انتظامي ڊويزنون]] [[فائل:Landtagsgebäude und Regierungsgebäude.jpg|thumb|فدوتز شھر ملڪ جي گادي جو هنڌ آهي]] [[فائل:Hans-Adam Prince of Liechtenstein (1974) by Erling Mandelmann.jpg|thumb|upright| 1974ع ۾ پرنس ھانس ايڊم ٻيون]] ھن ملڪ جو رياستي سربراھ شاھي خاندان منجھان ھوندو آھي ۽ ھتي ھڪ چونڊيل پارليامينٽ ڪم ڪندي آهي جيڪا ملڪ ۾ قانون نافذ ڪري ٿي. مارچ 2003ع ۾ ھتي 1921ع جي آئين کي منسوخ ڪري موجوده نئون آئين نافذ ڪيو ويو جنھن ۾ پرنس کي وڏا اختيار مليل آهن. ھي ڪنھن بہ پارليامينٽ جي قانون کي ويٽو ڪري سگھي ٿو ۽ قانون لاء ملڪ ۾ رفرينڊم ڪرائي سگھي ٿو. پارليامينٽ کي ٽوڙي سگھي ٿو پر ان لاء کيس لازمي طور تي ريفرنڊم ڪرائڻو پوندو جنھن ذريعي توثيق سان پارليامينٽ ٽٽي ويندي referendum.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/1066002.stm#leaders "Country profile: Liechtenstein – Leaders"]. BBC News. 6 December 2006. Retrieved 29 December 2006.</ref>. ملڪ جي ايگزيڪيوٽو اختياري حڪومت جي سربراه وزيراعظم ۽ ان جي چئن ڪائونسلرن وٽ ھوندي آھي. حڪومت جا ڪائونسلر دراصل وزير ھوندا آھن. وزيراعظم ۽ ڪائونسلرن جي مقرري پرنس پارليامينٽ جي مرضي مطابق ڪندو آهي. آئين مطابق ملڪ جي ھر خطي مان ٻہ پارليامينٽ جا ميمبر چونڊيا ويندا<ref>{{cite web |url= http://www.liechtenstein.li/en/eliechtenstein_main_sites/portal_fuerstentum_liechtenstein/fl-staat-staat/fl-staat-regierung.htm |title=Principality of Liechtenstein – Government |accessdate=11 January 2010 |url-status=dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20070807124607/http://www.liechtenstein.li/en/eliechtenstein_main_sites/portal_fuerstentum_liechtenstein/fl-staat-staat/fl-staat-regierung.htm |archivedate=7 August 2007}}. Retrieved 11 January 2010.</ref> پارليامينٽ وزيراعظم يا ڪنھن ڪائونسلر کي ھٽائڻ لاء پرنس کي چئي سگھي ٿي. پارليامينٽ ھڪ ايواني آھي. جنھن کي [[لئنڊٽيگ]] سڏين ٿا جنھن جا 25 ميمبر ھوندا آھن جن جي چونڊ چئن سالن لاءِ ٿيندي آهي<ref>{{cite web|url=http://www.liechtenstein.li/en/eliechtenstein_main_sites/portal_fuerstentum_liechtenstein/fl-staat-staat/fl-staat-landtag/fl-staat-landtagswahlen.htm |title=Principality of Liechtenstein website – Parliamentary elections |accessdate=11 January 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040807234454/http://www.liechtenstein.li/en/eliechtenstein_main_sites/portal_fuerstentum_liechtenstein/fl-staat-staat/fl-staat-landtag/fl-staat-landtagswahlen.htm |archivedate=7 August 2004}}. Retrieved 11 January 2010.</ref> ھن ملڪ ۾ عورتن کي ووٽ جو حق پھرين جولاءِ 1984ع ۾ مليو. سن لاء رفرينڊم ڪرايو ويو ھو جنھن ۾ 51.30 سيڪڙو مردن عورتن جي ان حق جي حمايت ڪئي هئي<ref>[https://www.nytimes.com/1984/07/02/world/around-the-world-liechtenstein-women-win-right-to-vote.html "Liechtenstein Women Win Right to Vote"]. ''The New York Times''. 2 July 1984. Retrieved 8 July 2011.</ref>. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ليختنسٽائن]] [[زمرو:ملڪ]] [[زمرو:يورپي ملڪ]] [[زمرو:عيسائي رياستون]] [[زمرو:وچ يورپ جا ملڪ]] [[زمرو:زمين بند ملڪ]] [[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]] [[زمرو:يورپ جي ڪائونسل جون ڀاتي رياستون]] ma87gssoprmcteciid8558k092yigah 828 59953 378695 201480 2026-05-17T18:53:22Z Intisar Ali 8681 /* */ 378695 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي ھيٺان وڃن ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc|image=[[File:Albania-CIA WFB Map.png|thumb|250px|البانيا جو نقشو]] |examples= === جڳھ جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Albania | width = 150 | lat_deg = 41.33 | lon_deg = 19.82 | label = ترانا }} <pre style="width:30em"> {{Location map | Albania | width = 150 | lat_deg = 41.33 | lon_deg = 19.82 | label = ترانا }} </pre> {{clear}} === گهڻن جڳهن وارو نقشو، رليف نقشو (image1) استعمال ڪندي === {{Location map many | Albania | relief = yes | width = 150 | caption = البانيا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = 41.33 | lon1_deg = 19.82 | label1 = ترانا | lat2_deg = 40.62 | lon2_deg = 20.77 | label2 = ڪورچا }} <pre style="width:30em"> {{Location map many | Albania | relief = yes | width = 150 | caption = البانيا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = 41.33 | lon1_deg = 19.82 | label1 = ترانا | lat2_deg = 40.62 | lon2_deg = 20.77 | label2 = ڪورچا }} </pre> {{clear}} === Location map+، AlternativeMap استعمال ڪندي === {{Location map+ | Albania | AlternativeMap = Albania relief location map.jpg | width = 150 | caption = البانيا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Albania | lat_deg = 41.33 | lon_deg = 19.82 | label = ترانا }} {{Location map~ | Albania | lat_deg = 40.62 | lon_deg = 20.77 | label = ڪورچا }} }} <pre style="width:35em"> {{Location map+ | Albania | AlternativeMap = Albania relief location map.jpg | width = 150 | caption = البانيا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Albania | lat_deg = 41.33 | lon_deg = 19.82 | label = ترانا }} {{Location map~ | Albania | lat_deg = 40.62 | lon_deg = 20.77 | label = ڪورچا }} }} </pre> }} <includeonly> <!-- زمرا هتي وڃن، ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن --> [[زمرو:ملڪ موجب جڳھ-نقشي وارا سانچا|Albania]] </includeonly> fa60juirvhuszw7v07mqjprhaygy9ep 828 59954 378697 201481 2026-05-17T18:55:38Z Intisar Ali 8681 /* */ 378697 wikitext text/x-wiki {{Module:Location map/data/doc |examples = {{Location map+|Alberta municipal districts|width=375 | places = {{Location map~|Alberta municipal districts|lat_deg=60|lon_deg=-120}} {{Location map~|Alberta municipal districts|lat_deg=53.8|lon_deg=-120}} {{Location map~|Alberta municipal districts|lat_deg=49|lon_deg=-114}} {{Location map~|Alberta municipal districts|lat_deg=49|lon_deg=-110}} {{Location map~|Alberta municipal districts|lat_deg=60|lon_deg=-110}} {{Location map~|Alberta municipal districts|lat_deg=58|lon_deg=-114}} | caption = ووڊ بفيلا نيشنل پارڪ جي ڪنڊن ۽ حدن ۾ پنن جي آزمائش }} }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ، مهرباني ڪري؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ڪينيڊا جڳھ-نقشي وارا سانچا|البرٽا ميونسپل ضلعا]] }}</includeonly> tni492jox4cdcuqfyf94i5vnfx6umwc 828 59955 378699 201482 2026-05-17T18:58:12Z Intisar Ali 8681 /* */ 378699 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن. --> {{ماڊيول:Location map/data/doc|image=[[File:Algeria-CIA WFB Map.png|thumb|250px|الجيريا جو نقشو]] |examples= === جڳھ جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Algeria | width = 180 | lat_deg = 36.7 | lon_deg = 3.22 | label = الجزائر }} <pre style="width:30em"> {{Location map | Algeria | width = 180 | lat_deg = 36.7 | lon_deg = 3.22 | label = الجزائر }} </pre> {{clear}} === گهڻن جڳهن وارو نقشو، رليف نقشو (image1) استعمال ڪندي === {{Location map many | Algeria | relief = yes | width = 180 | caption = الجيريا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = 36.7 | lon1_deg = 3.22 | label1 = الجزائر | pos1 = bottom | lat2_deg = 22.79 | lon2_deg = 5.52 | label2 = تمنراست | pos2 = bottom }} <pre style="width:30em"> {{Location map many | Algeria | relief = yes | width = 180 | caption = الجيريا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = 36.7 | lon1_deg = 3.22 | label1 = الجزائر | pos1 = bottom | lat2_deg = 22.79 | lon2_deg = 5.52 | label2 = تمنراست | pos2 = bottom }} </pre> {{clear}} === Location map+، AlternativeMap استعمال ڪندي === {{Location map+ | Algeria | AlternativeMap = Algeria relief location map.jpg | width = 180 | caption = الجيريا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Algeria | lat_deg = 36.7 | lon_deg = 3.22 | label = الجزائر | position = bottom }} {{Location map~ | Algeria | lat_deg = 22.79 | lon_deg = 5.52 | label = تمنراست | position = bottom }} }} <pre style="width:35em"> {{Location map+ | Algeria | AlternativeMap = Algeria relief location map.jpg | width = 180 | caption = الجيريا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Algeria | lat_deg = 36.7 | lon_deg = 3.22 | label = الجزائر | position = bottom }} {{Location map~ | Algeria | lat_deg = 22.79 | lon_deg = 5.52 | label = تمنراست | position = bottom }} }} </pre> }} <includeonly> <!-- زمرا هتي وڃن، ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن --> [[زمرو:الجيريا جڳھ-نقشي وارا سانچا| ]] </includeonly> egv1saojh1dd8c2tk2b6ldkob1ocumg 828 59956 378704 201483 2026-05-17T19:13:45Z Intisar Ali 8681 /* */ 378704 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون هن صفحي جي هيٺان وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc|image=[[File:Alps with borders.jpg|thumb|300px|الپس جو نقشو]]|name=[[الپس]] |examples= === جڳھ جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Alps | width = 300 | lat_deg = 45.83 | lon_deg = 6.87 | label = مون بلان }} <pre style="width:30em"> {{Location map | Alps | width = 300 | lat_deg = 45.83 | lon_deg = 6.87 | label = مون بلان }} </pre> {{clear}} === گهڻن جڳهن وارو نقشو === {{Location map many | Alps | width = 300 | caption = الپس ۾ ٽي جبل | lat1_deg = 45.83 | lon1_deg = 6.87 | label1 = مون بلان | pos1 = bottom | lat2_deg = 45.94 | lon2_deg = 7.87 | label2 = مونٽي روزا | lat3_deg = 46.54 | lon3_deg = 8.13 | label3 = فنسٽيرارهورن }} <pre style="width:30em"> {{Location map many | Alps | width = 300 | caption = الپس ۾ ٽي جبل | lat1_deg = 45.83 | lon1_deg = 6.87 | label1 = مون بلان | pos1 = bottom | lat2_deg = 45.94 | lon2_deg = 7.87 | label2 = مونٽي روزا | lat3_deg = 46.54 | lon3_deg = 8.13 | label3 = فنسٽيرارهورن }} </pre> {{clear}} === Location map+ === {{Location map+ | Alps | width = 300 | caption = الپس ۾ ٽي جبل | places = {{Location map~ | Alps | lat_deg = 45.83 | lon_deg = 6.87 | label = مون بلان | position = bottom }} {{Location map~ | Alps | lat_deg = 45.94 | lon_deg = 7.87 | label = مونٽي روزا }} {{Location map~ | Alps | lat_deg = 46.54 | lon_deg = 8.13 | label = فنسٽيرارهورن }} }} <pre style="width:35em"> {{Location map+ | Alps | width = 300 | caption = الپس ۾ ٽي جبل | places = {{Location map~ | Alps | lat_deg = 45.83 | lon_deg = 6.87 | label = مون بلان | position = bottom }} {{Location map~ | Alps | lat_deg = 45.94 | lon_deg = 7.87 | label = مونٽي روزا }} {{Location map~ | Alps | lat_deg = 46.54 | lon_deg = 8.13 | label = فنسٽيرارهورن }} }} </pre> }} <includeonly> <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون هتي وڃن: --> [[زمرو:جڳھ-نقشي وارا سانچا|الپس]] </includeonly> qbztg3k1nazdy82fowzf0ir63kiact9 828 59957 378709 201484 2026-05-17T19:24:42Z Intisar Ali 8681 /* */ 378709 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/North America]] * [[ماڊيول:Location map/data/South America]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:جڳھ-نقشي ماڊيول|آمريڪا]] }}</includeonly> pewpmv0a47bixoz2zstyzf6bc2qvm76 828 59976 378713 201503 2026-05-17T19:31:19Z Intisar Ali 8681 /* */ 378713 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:Andorra map.png|thumb|250px|انڊورا جو نقشو]] |examples= === جڳھ جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Andorra | width = 200 | lat_deg = 42.5 | lon_deg = 1.5 | label = انڊورا لا ويلا }} <pre style="width:30em"> {{Location map | Andorra | width = 200 | lat_deg = 42.5 | lon_deg = 1.5 | label = انڊورا لا ويلا }} </pre> {{clear}} === گهڻن جڳهن وارو نقشو، رليف نقشو (image1) استعمال ڪندي === {{Location map many | Andorra | relief = yes | width = 200 | caption = انڊورا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = 42.5 | lon1_deg = 1.5 | label1 = انڊورا لا ويلا | lat2_deg = 42.57 | lon2_deg = 1.67 | label2 = سولديو }} <pre style="width:30em"> {{Location map many | Andorra | relief = yes | width = 200 | caption = انڊورا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = 42.5 | lon1_deg = 1.5 | label1 = انڊورا لا ويلا | lat2_deg = 42.57 | lon2_deg = 1.67 | label2 = سولديو }} </pre> {{clear}} === Location map+، AlternativeMap استعمال ڪندي === {{Location map+ | Andorra | AlternativeMap = Andorra relief location map.jpg | width = 200 | caption = انڊورا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Andorra | lat_deg = 42.5 | lon_deg = 1.5 | label = انڊورا لا ويلا }} {{Location map~ | Andorra | lat_deg = 42.57 | lon_deg = 1.67 | label = سولديو }} }} <pre style="width:35em"> {{Location map+ | Andorra | AlternativeMap = Andorra relief location map.jpg | width = 200 | caption = انڊورا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Andorra | lat_deg = 42.5 | lon_deg = 1.5 | label = انڊورا لا ويلا }} {{Location map~ | Andorra | lat_deg = 42.57 | lon_deg = 1.67 | label = سولديو }} }} </pre> | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Europe]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ --> [[زمرو:ملڪ موجب جڳھ-نقشي وارا سانچا|انڊورا]] }}</includeonly> 2vvlyviab28mn169m4e6xpm46zqzkbn 828 59977 378711 316127 2026-05-17T19:27:51Z Intisar Ali 8681 /* */ 378711 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:Angola map.png|thumb|250px|انگولا جو نقشو]] |examples= === جڳھ جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Angola | width = 180 | lat_deg = -8.84 | lon_deg = 13.24 | label = لوانڊا }} <pre style="width:30em"> {{Location map | Angola | width = 180 | lat_deg = -8.84 | lon_deg = 13.24 | label = لوانڊا }} </pre> {{clear}} === گهڻن جڳهن وارو نقشو، رليف نقشو (image1) استعمال ڪندي === {{Location map many | Angola | relief = yes | width = 180 | caption = انگولا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = -8.84 | lon1_deg = 13.24 | label1 = لوانڊا | lat2_deg = -5.55 | lon2_deg = 12.20 | label2 = ڪابيندا }} <pre style="width:30em"> {{Location map many | Angola | relief = yes | width = 180 | caption = انگولا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = -8.84 | lon1_deg = 13.24 | label1 = لوانڊا | lat2_deg = -5.55 | lon2_deg = 12.20 | label2 = ڪابيندا }} </pre> {{clear}} === Location map+، AlternativeMap استعمال ڪندي === {{Location map+ | Angola | AlternativeMap = Angola relief location map.svg | width = 180 | caption = انگولا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Angola | lat_deg = -8.84 | lon_deg = 13.24 | label = لوانڊا }} {{Location map~ | Angola | lat_deg = -5.55 | lon_deg = 12.20 | label = ڪابيندا }} }} <pre style="width:35em"> {{Location map+ | Angola | AlternativeMap = Angola relief location map.svg | width = 180 | caption = انگولا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Angola | lat_deg = -8.84 | lon_deg = 13.24 | label = لوانڊا }} {{Location map~ | Angola | lat_deg = -5.55 | lon_deg = 12.20 | label = ڪابيندا }} }} </pre> |see also = }} <includeonly> <!-- زمرا هتي وڃن، ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن --> [[زمرو:ملڪ موجب جڳھ-نقشي وارا سانچا|انگولا]] </includeonly> f3hfuz0everl1hu1jp2zqc5y3szu8r8 828 59978 378715 201505 2026-05-17T19:35:59Z Intisar Ali 8681 /* */ 378715 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ڏانهن وڃن --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Antarctica]] }}<includeonly> <!-- زمرا هتي وڃن: --> [[زمرو:جڳھ-نقشي وارا سانچا|انٽارڪٽڪ جزيرو نما]] </includeonly> insneylxl7yty20u9g137745u62dyyd 828 59979 378721 201506 2026-05-17T19:42:13Z Intisar Ali 8681 /* */ 378721 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:Antigua and Barbuda-CIA WFB Map.png|thumb|250px|اينٽيگوا ۽ باربوڊا جو نقشو]] |examples= === جڳھ جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Antigua and Barbuda | width = 250 | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز }} <pre style="width:30em"> {{Location map | Antigua and Barbuda | width = 250 | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز }} </pre> {{clear}} === گهڻن جڳهن وارو نقشو، رليف نقشو (image1) استعمال ڪندي === {{Location map many | Antigua and Barbuda | relief = yes | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۽ باربوڊا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = 17.117 | lon1_deg = -61.85 | label1 = سينٽ جانز (اينٽيگوا) | lat2_deg = 17.633 | lon2_deg = -61.833 | label2 = ڪوڊرنگٽن (باربوڊا) }} <pre style="width:35em"> {{Location map many | Antigua and Barbuda | relief = yes | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۽ باربوڊا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = 17.117 | lon1_deg = -61.85 | label1 = سينٽ جانز (اينٽيگوا) | lat2_deg = 17.633 | lon2_deg = -61.833 | label2 = ڪوڊرنگٽن (باربوڊا) }} </pre> {{clear}} === Location map+، AlternativeMap استعمال ڪندي === {{Location map+ | Antigua and Barbuda | AlternativeMap = Antigua and Barbuda location map Topographic.png | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۽ باربوڊا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Antigua and Barbuda | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز (اينٽيگوا) }} {{Location map~ | Antigua and Barbuda | lat_deg = 17.633 | lon_deg = -61.833 | label = ڪوڊرنگٽن (باربوڊا) }} }} <pre style="width:42em"> {{Location map+ | Antigua and Barbuda | AlternativeMap = Antigua and Barbuda location map Topographic.png | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۽ باربوڊا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Antigua and Barbuda | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز (اينٽيگوا) }} {{Location map~ | Antigua and Barbuda | lat_deg = 17.633 | lon_deg = -61.833 | label = ڪوڊرنگٽن (باربوڊا) }} }} </pre> | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Antigua]] * [[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ملڪ موجب جڳھ-نقشي وارا سانچا|اينٽيگوا ۽ باربوڊا]] }}</includeonly> oy37wz4w1bbq1wlhoko3s6f64da2vgh 828 59980 378725 201507 2026-05-17T19:50:04Z Intisar Ali 8681 /* */ 378725 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:Antigua and Barbuda-CIA WFB Map.png|thumb|250px|اينٽيگوا ۽ باربوڊا جو نقشو]] |examples= === مقام جو نقشو === {{Location map | Antigua | width = 250 | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز }} <pre style="width:30em"> {{Location map | Antigua | width = 250 | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز }} </pre> {{clear}} === گهڻن مقامن وارو نقشو === {{Location map many | Antigua | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = 17.117 | lon1_deg = -61.85 | label1 = سينٽ جانز | lat2_deg = 17.0 | lon2_deg = -61.767 | label2 = انگلش هاربر }} <pre style="width:30em"> {{Location map many | Antigua | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۾ ٻه جڳهيون | lat1_deg = 17.117 | lon1_deg = -61.85 | label1 = سينٽ جانز | lat2_deg = 17.0 | lon2_deg = -61.767 | label2 = انگلش هاربر }} </pre> {{clear}} === مقامي نقشو+ === {{Location map+ | Antigua | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Antigua | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز }} {{Location map~ | Antigua | lat_deg = 17.0 | lon_deg = -61.767 | label = انگلش هاربر }} }} <pre style="width:30em"> {{Location map+ | Antigua | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۾ ٻه جڳهيون | places = {{Location map~ | Antigua | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز }} {{Location map~ | Antigua | lat_deg = 17.0 | lon_deg = -61.767 | label = انگلش هاربر }} }} </pre> | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Antigua and Barbuda]] * [[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ملڪ موجب جڳھ-نقشي وارا سانچا|اينٽيگوا]] }}</includeonly> oekxdx39d5u6um666mx2cfbpu7sd82d 378726 378725 2026-05-17T19:52:53Z Intisar Ali 8681 /* */ 378726 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:Antigua and Barbuda-CIA WFB Map.png|thumb|250px|اينٽيگوا ۽ باربوڊا جو نقشو]] |examples= === مقام جو نقشو === {{Location map | Antigua | width = 250 | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز }} <pre style="width:30em"> {{Location map | Antigua | width = 250 | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز }} </pre> {{clear}} === گهڻن مقامن وارو نقشو === {{Location map many | Antigua | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۾ ٻه مقام | lat1_deg = 17.117 | lon1_deg = -61.85 | label1 = سينٽ جانز | lat2_deg = 17.0 | lon2_deg = -61.767 | label2 = انگلش هاربر }} <pre style="width:30em"> {{Location map many | Antigua | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۾ ٻه مقام | lat1_deg = 17.117 | lon1_deg = -61.85 | label1 = سينٽ جانز | lat2_deg = 17.0 | lon2_deg = -61.767 | label2 = انگلش هاربر }} </pre> {{clear}} === مقامي نقشو+ === {{Location map+ | Antigua | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۾ ٻه مقام | places = {{Location map~ | Antigua | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز }} {{Location map~ | Antigua | lat_deg = 17.0 | lon_deg = -61.767 | label = انگلش هاربر }} }} <pre style="width:30em"> {{Location map+ | Antigua | width = 250 | caption = اينٽيگوا ۾ ٻه مقام | places = {{Location map~ | Antigua | lat_deg = 17.117 | lon_deg = -61.85 | label = سينٽ جانز }} {{Location map~ | Antigua | lat_deg = 17.0 | lon_deg = -61.767 | label = انگلش هاربر }} }} </pre> | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Antigua and Barbuda]] * [[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ملڪ موجب جڳھ-نقشي وارا سانچا|اينٽيگوا]] }}</includeonly> mji6x9lb73a70xnpqhkago5hcmwui4j 828 59982 378728 201509 2026-05-17T19:54:35Z Intisar Ali 8681 /* */ 378728 wikitext text/x-wiki {{Module:Location map/data/doc }} <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ملڪ موجب جڳھ-نقشي وارا سانچا|عرب دنيا]] }}</includeonly> s2g9e03a1uol4rher3lplmqmnqvlq7x 828 59986 378733 201513 2026-05-17T19:58:51Z Intisar Ali 8681 /* */ 378733 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{ماڊيول:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ارجنٽائنا جا جڳھ-نقشي وارا سانچا|بيونس آئرس]] }}</includeonly> 9adk7dhbt5pz74a6ekl5zrudbs9tqhh 828 59997 378773 201524 2026-05-17T21:39:04Z Intisar Ali 8681 /* */ 378773 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون هن صفحي جي هيٺان وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc|image=[[File:Am-map1.png|thumb|250px|آرمينيا جو نقشو]] |examples= === مقام جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Armenia | width = 200 | lat_deg = 40.18 | lon_deg = 44.52 | label = يريوان }} <pre style="width:30em"> {{Location map | Armenia | width = 200 | lat_deg = 40.18 | lon_deg = 44.52 | label = يريوان }} </pre> {{clear}} === گهڻن مقامن وارو نقشو، رليف نقشو (image1) استعمال ڪندي === {{Location map many | Armenia | relief = yes | width = 200 | caption = آرمينيا ۾ ٻه مقام | lat1_deg = 40.18 | lon1_deg = 44.52 | label1 = يريوان | lat2_deg = 40.79 | lon2_deg = 43.85 | label2 = گيومري }} <pre style="width:30em"> {{Location map many | Armenia | relief = yes | width = 200 | caption = آرمينيا ۾ ٻه مقام | lat1_deg = 40.18 | lon1_deg = 44.52 | label1 = يريوان | lat2_deg = 40.79 | lon2_deg = 43.85 | label2 = گيومري }} </pre> {{clear}} === مقامي نقشو+، AlternativeMap استعمال ڪندي === {{Location map+ | Armenia | AlternativeMap = Armenia with NKR relief map.png | width = 200 | caption = آرمينيا ۾ ٻه مقام | places = {{Location map~ | Armenia | lat_deg = 40.18 | lon_deg = 44.52 | label = يريوان }} {{Location map~ | Armenia | lat_deg = 40.79 | lon_deg = 43.85 | label = گيومري }} }} <pre style="width:35em"> {{Location map+ | Armenia | AlternativeMap = Relief Map of Armenia.png | width = 200 | caption = آرمينيا ۾ ٻه مقام | places = {{Location map~ | Armenia | lat_deg = 40.18 | lon_deg = 44.52 | label = يريوان }} {{Location map~ | Armenia | lat_deg = 40.79 | lon_deg = 43.85 | label = گيومري }} }} </pre> }} <includeonly> <!-- زمرا هتي وڃن، ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي وڃن: --> [[زمرو:ملڪ موجب جڳھ-نقشي وارا سانچا|آرمينيا]] </includeonly> kcp0bz8mxm4llt19k51w9dlbp33jprb 828 59998 378776 201525 2026-05-17T21:52:10Z Intisar Ali 8681 /* */ 378776 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:Aruba-CIA WFB Map.png|thumb|250px|اروبا جو نقشو]] |examples= === مقام جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Aruba | width = 250 | lat_deg = 12.519 | lon_deg = -70.037 | label = اورانجيسٽاڊ }} <pre style="width:30em"> {{Location map | Aruba | width = 250 | lat_deg = 12.519 | lon_deg = -70.037 | label = اورانجيسٽاڊ }} </pre> {{clear}} === گهڻن مقامن وارو نقشو، رليف نقشو (image1) استعمال ڪندي === {{Location map many | Aruba | relief = yes | width = 250 | caption = اروبا ۾ ٻه مقام | lat1_deg = 12.519 | lon1_deg = -70.037 | pos1 = left | label1 = اورانجيسٽاڊ | lat2_deg = 12.442 | lon2_deg = -69.933 | label2 = ساوانيتا | pos2 = left }} <pre style="width:30em"> {{Location map many | Aruba | relief = yes | width = 250 | caption = اروبا ۾ ٻه مقام | lat1_deg = 12.519 | lon1_deg = -70.037 | pos1 = left | label1 = اورانجيسٽاڊ | lat2_deg = 12.442 | lon2_deg = -69.933 | label2 = ساوانيتا | pos2 = left }} </pre> {{clear}} === مقامي نقشو+، AlternativeMap استعمال ڪندي === {{Location map+ | Aruba | AlternativeMap = Aruba relief location map.jpg | width = 250 | caption = اروبا ۾ ٻه مقام | places = {{Location map~ | Aruba | lat_deg = 12.519 | lon_deg = -70.037 | label = اورانجيسٽاڊ | position = left }} {{Location map~ | Aruba | lat_deg = 12.442 | lon_deg = -69.933 | label = ساوانيتا | position = left }} }} <pre style="width:35em"> {{Location map+ | Aruba | AlternativeMap = Aruba relief location map.jpg | width = 250 | caption = اروبا ۾ ٻه مقام | places = {{Location map~ | Aruba | lat_deg = 12.519 | lon_deg = -70.037 | label = اورانجيسٽاڊ | position = left }} {{Location map~ | Aruba | lat_deg = 12.442 | lon_deg = -69.933 | label = ساوانيتا | position = left }} }} </pre> | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles]] * [[ماڊيول:Location map/data/Aruba streets]]، جيڪو مختلف سرحدي هم آهنگن سان مختلف نقشي جي تصوير ڏيکاري ٿو }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:اروبا جا جڳھ-نقشي وارا سانچا| ]] }}</includeonly> 6sdf3rgcxs69zcn6k8mejdd8z2i5akd 828 60006 378785 201533 2026-05-17T22:01:43Z Intisar Ali 8681 /* */ 378785 wikitext text/x-wiki {{Module:Location map/data/doc|examples= {{location map+ |Australia and New Zealand |float=right |width=425 |caption=ٽيمون |places= {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-34.90 |long=138.56 |label= <div style="font-size:80%;">[[ايڊيليڊ يونائيٽيڊ]]</div>|position=left}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-27.44 |long=153.03 |label= <div style="font-size:80%;">[[برسبين اسٽرائيڪرز]]</div>|position=right}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-36.91 |long=174.81 |label= <div style="font-size:80%;">[[فٽبال ڪنگز]]</div>|position=left}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-33.87 |long=150.95 |label= <div style="font-size:80%;">[[مارڪوني اسٽيلينز]]</div>|position=right}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-37.76 |long=144.84 |label= <div style="font-size:80%;">[[ميلبورن نائيٽس]]</div>|position=left}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-32.91 |long=151.72 |label= <div style="font-size:80%;">[[Newcastle Jets FC|نيوڪاسل يونائيٽيڊ]]</div>|position=top}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-33.83 |long=151.20 |label= <div style="font-size:80%;">[[Northern Spirit FC|ناردرن اسپرٽ]]</div>|position=top}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-33.80 |long=150.99 |label= <div style="font-size:80%;">[[پيرا ميٽا پاور]]</div>|position=top}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-31.94 |long=115.87 |label= <div style="font-size:80%;">[[پرتھ گلوري]]</div>|position=right}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-37.84 |long=144.96 |label= <div style="font-size:80%;">[[سائوٿ ميلبورن ايف سي]]</div>|position=right}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-33.91 |long=151.09 |label= <div style="font-size:80%;">[[سڊني اولمپڪ]]</div>|position=bottom}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-33.87 |long=150.87 |label= <div style="font-size:80%;">[[سڊني يونائيٽيڊ]]</div>|position=left}} {{location map~ |Australia and New Zealand |lat=-34.46 |long=150.86 |label= <div style="font-size:80%;">[[وولونگونگ وولوز]]</div>|position=bottom}} }} }} <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ، مهرباني ڪري؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي وارا سانچا|Australia and New Zealand]] [[زمرو:نيوزيلينڊ جا جڳھ-نقشي وارا سانچا|Australia and New Zealand]] }}</includeonly> lw10bakbq748hf93nsgci1xtx4wykvl 828 60008 378787 201535 2026-05-17T22:04:07Z Intisar Ali 8681 /* */ 378787 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:Australian Capital Territory parishes.png|thumb|200px|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري جو نقشو]] |examples= === مقام جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | label = ڪينبرا | lat_deg = 35 | lat_min = 18 | lat_sec = 27 | lat_dir = S | lon_deg = 149 | lon_min = 07 | lon_sec = 28 | lon_dir = E }} <pre style="width:38em"> {{Location map | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | label = ڪينبرا | lat_deg = 35 | lat_min = 18 | lat_sec = 27 | lat_dir = S | lon_deg = 149 | lon_min = 07 | lon_sec = 28 | lon_dir = E }} </pre> {{clear}} === گهڻن مقامن وارو نقشو === {{Location map many | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | caption = آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري ۾ مقام | lat1 = -35.170 | long1 = 149.069 | label1 = هال | lat2 = -35.567 | long2 = 149.133 | label2 = وليمسڊيئل | lat3 = -35.297 | long3 = 148.922 | label3 = يورياڙا | lat4 = -35.341 | long4 = 149.229 | label4 = اوڪس اسٽيٽ }} <pre style="width:38em"> {{Location map many | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | caption = آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري ۾ مقام | lat1 = -35.170 | long1 = 149.069 | label1 = هال | lat2 = -35.567 | long2 = 149.133 | label2 = وليمسڊيئل | lat3 = -35.297 | long3 = 148.922 | label3 = يورياڙا | lat4 = -35.341 | long4 = 149.229 | label4 = اوڪس اسٽيٽ }} </pre> {{clear}} === مقامي نقشو+ === {{Location map+ | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | caption = آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري ۾ مقام | places = {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.170 | long = 149.069 | label = هال }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.567 | long = 149.133 | label = وليمسڊيئل }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.297 | long = 148.922 | label = يورياڙا }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.341 | long = 149.229 | label = اوڪس اسٽيٽ }} }} <pre style="width:38em"> {{Location map+ | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | caption = آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري ۾ مقام | places = {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.170 | long = 149.069 | label = هال }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.567 | long = 149.133 | label = وليمسڊيئل }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.297 | long = 148.922 | label = يورياڙا }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.341 | long = 149.229 | label = اوڪس اسٽيٽ }} }} </pre> | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي وارا سانچا|Australian Capital Territory]] }}</includeonly> cjx04c4gmnow0eyop75t63nlpzmipw4 828 60009 378788 201536 2026-05-17T22:05:50Z Intisar Ali 8681 /* */ 378788 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:Australian Capital Territory parishes.png|thumb|200px|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري جو نقشو]] |examples= === مقام جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | label = ڪينبرا | lat_deg = 35 | lat_min = 18 | lat_sec = 27 | lat_dir = S | lon_deg = 149 | lon_min = 07 | lon_sec = 28 | lon_dir = E }} <pre style="width:38em"> {{Location map | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | label = ڪينبرا | lat_deg = 35 | lat_min = 18 | lat_sec = 27 | lat_dir = S | lon_deg = 149 | lon_min = 07 | lon_sec = 28 | lon_dir = E }} </pre> {{clear}} === گهڻن مقامن وارو نقشو === {{Location map many | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | caption = آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري ۾ مقام | lat1 = -35.170 | long1 = 149.069 | label1 = هال | lat2 = -35.567 | long2 = 149.133 | label2 = وليمسڊيئل | lat3 = -35.297 | long3 = 148.922 | label3 = يورياڙا | lat4 = -35.341 | long4 = 149.229 | label4 = اوڪس اسٽيٽ }} <pre style="width:38em"> {{Location map many | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | caption = آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري ۾ مقام | lat1 = -35.170 | long1 = 149.069 | label1 = هال | lat2 = -35.567 | long2 = 149.133 | label2 = وليمسڊيئل | lat3 = -35.297 | long3 = 148.922 | label3 = يورياڙا | lat4 = -35.341 | long4 = 149.229 | label4 = اوڪس اسٽيٽ }} </pre> {{clear}} === مقامي نقشو+ === {{Location map+ | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | caption = آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري ۾ مقام | places = {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.170 | long = 149.069 | label = هال }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.567 | long = 149.133 | label = وليمسڊيئل }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.297 | long = 148.922 | label = يورياڙا }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.341 | long = 149.229 | label = اوڪس اسٽيٽ }} }} <pre style="width:38em"> {{Location map+ | Australia Australian Capital Territory | width = 200 | caption = آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري ۾ مقام | places = {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.170 | long = 149.069 | label = هال }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.567 | long = 149.133 | label = وليمسڊيئل }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.297 | long = 148.922 | label = يورياڙا }} {{Location map~ | Australia Australian Capital Territory | lat = -35.341 | long = 149.229 | label = اوڪس اسٽيٽ }} }} </pre> | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي وارا سانچا|Australian Capital Territory]] }}</includeonly> cjx04c4gmnow0eyop75t63nlpzmipw4 0 76405 378719 360598 2026-05-17T19:40:47Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378719 wikitext text/x-wiki {{short description|U.S. state}} {{About|the U.S. state}} {{Infobox U.S. state | official_name = ورجينيا جي دولت مشترڪه<br>Commonwealth of Virginia | image_flag = Flag of Virginia.svg | name = ورجينيا<br>Virginia | anthem = "[[Our Great Virginia]]"<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Our Great Virginia.ogg|start=00:02|Our Great Virginia]]</div> | flag_alt = Navy blue flag with the circular Seal of Virginia centered on it. | image_seal = Seal of Virginia.svg | seal_alt = A circular seal with the words "Virginia" on the top and "Sic Semper Tyrannis" on the bottom. In the center, a woman wearing a blue toga and Athenian helmet stands on the chest of dead man wearing a purple breastplate and skirt. The woman holds a spear and sheathed sword. The man holds a broken chain while his crown lies away from the figures. Orange leaves encircle the seal. | flag_link = Flag of Virginia | seal_link = Seal of Virginia | nicknames = Old Dominion, Mother of Presidents | motto = {{nowrap|{{lang|la|[[Sic semper tyrannis]]}}}}<br />{{nowrap|(English: Thus Always to Tyrants)}}<ref name="sic">{{harvnb|Hamilton|2016|pp=6}}</ref> | image_map = Virginia in United States.svg | map_alt = Virginia is located on the Atlantic coast along the line that divides the northern and southern halves of the United States. It runs mostly east to west. It includes a small peninsula across a bay which is discontinuous with the rest of the state. | OfficialLang = English | Languages = {{plainlist| * English 86% * Spanish 6% * Other 8%}} | population_demonym = Virginian | LargestCity = [[Virginia Beach, Virginia|Virginia Beach]] | seat = [[Richmond, Virginia|Richmond]] | LargestMetro = [[Washington metropolitan area|Washington]] (metro and urban) | area_rank = 35th | area_total_sq_mi = 42,774.2 | area_total_km2 = 110,785.67 | width_mi = 200 | width_km = 320 | length_mi = 430 | length_km = 690 | area_water_percent = 7.4 | Latitude = 36°&nbsp;32′&nbsp;N to 39°&nbsp;28′&nbsp;N | Longitude = 75°&nbsp;15′&nbsp;W to 83°&nbsp;41′&nbsp;W | population_rank = 12th | population_as_of = 2023 | 2010Pop = 8,715,698<ref name=QuickFacts/> | MedianHouseholdIncome = $80,615 | 2000DensityUS = 219.3 | 2000Density = 84.7 | population_density_rank = 14th | IncomeRank = [[List of U.S. states and territories by income#States and territories ranked by median household income|10th]] | elevation_max_point = [[Mount Rogers (Virginia)|Mount Rogers]]<ref name=mtrogers/> | elevation_max_ft = 5,729 | elevation_max_m = 1746 | elevation_ft = 950 | elevation_m = 290 | elevation_min_point = [[Atlantic Ocean]] | elevation_min_m = 0 | elevation_min_ft = 0 | Former = Colony of Virginia | AdmittanceDate = June 25, 1788 | AdmittanceOrder = 10th | Governor = {{nowrap|[[Glenn Youngkin]] ([[Republican Party (United States)|R]])}} | Lieutenant Governor = {{nowrap|[[Winsome Sears]] (R)}} | Legislature = [[Virginia General Assembly|General Assembly]] | Upperhouse = [[Senate of Virginia|Senate]] | Lowerhouse = [[Virginia House of Delegates|House of Delegates]] | Judiciary = [[Supreme Court of Virginia]] | Senators = {{plainlist| * {{nowrap|[[Mark Warner]] ([[Democratic Party (United States)|D]])}} * {{nowrap|[[Tim Kaine]] (D)}}}} | Representative = 6 Democrats<br />5 Republicans | timezone1 = [[Eastern Time Zone|Eastern]] | utc_offset1 = -05:00 | timezone1_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | utc_offset1_DST = -04:00 | iso_code = US-VA | postal_code = VA | TradAbbreviation = Va. | website = virginia.gov }} '''ورجينيا''' (Virginia) سرڪاري طور تي ورجينيا جي دولت مشترڪه (Commonwealth of Virginia) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا جي گڏيل رياستن]] جي هڪ رياست آھي. اها آمريڪا جي ڏکڻ اوڀر ۽ وچ ائٽلانٽڪ علائقن ۾ ائٽلانٽڪ ساحل ۽ اپالاچين جبلن جي وچ ۾ هڪ رياست آهي. رياست جي گاديءَ جو هنڌ رچمنڊ آهي ۽ ان جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر ورجينيا بیچ آهي، جيتوڻيڪ ان جي سڀ کان وڌيڪ آبادي واري سب ڊويزن فيئرفيڪس ڪائونٽي آهي، جيڪو اتر ورجينيا جو حصو آهي، جتي ورجينيا جي 87 لک 20 هزار جي آبادي جو هڪ ٽيون حصو آهي. ورجينيا نالو [[گڏيل بادشاھت|برطانيه]] جي راڻي، ايلزبٿ پھرین جي نالي تي رکيو ويو، جنهن کي [[انگريزي ٻولي|انگريزيءَ]] ۾ ڪنواری سڏيو ويندو هو، ڇاڪاڻ ته هوءَ هميشه غير شادي شده هئي. رياست کي ”اولڊ ڪنگڊم“ ۽ ڪڏهن ”صدرن جي ماءُ“ به سڏيو ويندو هو، ڇاڪاڻ ته هتي اٺ آمريڪي صدر پيدا ٿيا. بليو ريج جبل رياست جي الهندي ۽ ڏکڻ اولهه وارن حصن کي پار ڪري ٿو. رياست جو مرڪزي علائقو گهڻو ڪري پیدمونت (Piedmont) ۾ واقع آهي. اڀرندي ورجينيا ائٽلانٽڪ ميدان جو حصو آهي، ۽ وچ وارو جزيرو چيساپيڪ خليج جو وات بڻجي ٿو. زرخيز شینندوآ Shenandoah وادي رياست جي سڀ کان وڌيڪ پيداواري زرعي ملڪن کي فروغ ڏئي ٿي، جڏهن ته اتر ورجينيا ۾ معيشت، ٽيڪنالاجي ڪمپنيون ۽ يو ايس جا وفاقي حڪومتي ادارا، بشمول يو ايس ڊپارٽمينٽ آف ڊفينس ۽ سينٽرل انٽيليجنس ايجنسيون هلائين ٿيو. ھیمپتن روڈ (Hampton Roads) پڻ علائقي جي مکيه بندرگاهه ۽ بحري اسٽيشن، نارفولڪ، دنيا جو سڀ کان وڏو بحري مرڪز، جي ماڳ آهي. ورجينيا جي تاريخ ڪيترن ئي انديشي گروهن سان شروع ٿئي ٿي، جن ۾ پاوٿان به شامل آهن. سال 1607ع ۾، لنڊن ڪمپني ورجينيا جي ڪالوني کي نئين دنيا ۾ پهرين مستقل انگريزي ڪالوني طور قائم ڪيو. ورجينيا جي رياست جو نالو، پراڻي ڊومين، هن حيثيت جو هڪ حوالو آهي. آفريڪا کان غلامن ۽ بي گھر ٿيل مقامي قبيلن جي زمينن پوک جي وڌندڙ معيشت کي وڌايو، پر ڪالوني جي اندر ۽ ٻاهر ٻنهي تڪرارن کي پڻ وڌايو. ورجينيا آمريڪي انقلاب ۾ اصل تيرهن ڪالونين مان هڪ هئي ۽ ان جنگ دوران اتي ڪيتريون ئي اهم جنگيون وڙهيون ويون. آمريڪي گهرو ويڙهه دوران ورجينيا ۾ وڌيڪ وڏيون جنگيون وڙهيون ويون، جنهن رياست کي ورهايو جيئن رچمنڊ ۾ حڪومت ڪنفيڊريشن ۾ شامل ٿي وئي، پر ڪيتريون ئي اتر اولهه ملڪ يونين سان وفادار رهيون، جنهن ڪري 1863ع ۾ ويسٽ ورجينيا جي علحدگيءَ جو سبب بڻيو. جيتوڻيڪ رياست تعميراتي دور کان پوءِ لڳ ڀڳ هڪ صدي تائين هڪ پارٽيءَ جي حڪمراني هيٺ هئي، ٻنهي وڏين سياسي پارٽين ورجينيا ۾ 1970ع جي ڏهاڪي ۾ جم ڪرو قانونن جي منسوخي کان پوءِ مقابلو ڪيو آهي. ورجينيا جي رياستي قانون ساز ورجينيا جنرل اسيمبلي آهي، جيڪا جولاءِ 1619ع ۾ قائم ڪئي وئي هئي، جيڪا اتر آمريڪا ۾ سڀ کان پراڻي موجوده قانون ساز ادارو آهي. اهو 40 رڪني سينيٽ ۽ 100 رڪني هائوس آف ڊيليگيٽس تي مشتمل آهي. ٻين رياستن جي برعڪس، ورجينيا ۾ شهر ۽ ڪائونٽيون ڪم ڪن ٿيون، پر رياستي حڪومت هر هڪ اندر اڪثر مقامي روڊن جو انتظام ڪري ٿي. اها واحد رياست آهي جتي گورنرن کي لڳاتار بئین بار منتخب ڪرڻ کان منع ٿيل آهي. [[فائل:USA_Names_Virginia.png|thumb|ورجينيا]] == تاریخ == ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|voy=Virginia}} ===سرڪاري معلومات=== * [https://www.virginia.gov State Government website] * [https://virginiageneralassembly.gov Virginia General Assembly] * [https://www.courts.state.va.us Virginia's Judicial system] ===تفريح ۽ سياحت=== * [https://www.virginia.org Virginia Tourism Website] * [https://www.dcr.virginia.gov/state-parks Virginia State Parks] * [https://dwr.virginia.gov/blog/explore-the-wild-wildlife-management-areas Virginia Wildlife Management Areas] ===ثقافت ۽ تاريخ=== * [https://www.lva.virginia.gov Library of Virginia] * [https://virginiahistory.org Virginia Museum of Culture and History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240819221109/https://virginiahistory.org/ |date=2024-08-19 }} * [https://encyclopediavirginia.org Encyclopedia Virginia] ===نقشا ۽ آباديات=== * [https://www.usgs.gov/states/virginia USGS geographic resources of Virginia] * [http://climate.virginia.edu/ Virginia State Climatology Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061005095007/http://climate.virginia.edu/ |date=October 5, 2006}} * [https://web.archive.org/web/20120720090246/http://www.ers.usda.gov/data-products/state-fact-sheets/state-data.aspx?StateFIPS=51&StateName=Virginia#.U8BDivldUeo Virginia State Facts from USDA, Economic Research Service] * {{OSM relation|224042}} {{s-start}} {{s-bef|before=[[New Hampshire]]}} {{s-ttl|title=[[List of U.S. states by date of admission to the Union]]|years=Ratified [[United States Constitution|Constitution]] on June 25, 1788 (10th)}} {{s-aft|after=[[New York (state)|New York]]}} {{s-end}} {{Geographic location |West = {{flag|Kentucky}} |Northwest = {{flag|West Virginia}} |North = {{flag|Maryland}} |Northeast = {{flag|Washington, D.C.|name=District of Columbia}} |Centre = {{flag|Virginia}}: [[Outline of Virginia|Outline]] • [[Index of Virginia-related articles|Index]] |East = [[Atlantic Ocean]] |Southeast = {{flag|North Carolina}} |South = {{flagu|North Carolina}} |Southwest = {{flag|Tennessee}} }} {{Navboxes |title = <span style="font-size:11pt;">Topics related to Virginia</span><br />''Old Dominion'' |list = {{Virginia|expanded}} {{Protected areas of Virginia}} {{Southern United States}} {{Thirteen Colonies}} {{Confederate States political divisions}} {{United States political divisions}} |state=expanded}} {{Authority control}} {{coord|38.0|-79.0|dim:200000_region:US-VA_type:adm1st|name=Commonwealth of Virginia|display=title}} [[زمرو:ورجينيا رياست]] [[زمرو:ڏاکڻي آمريڪا]] [[زمرو:ڏاکڻي ائٽلانٽڪ رياستون]] [[زمرو:آمريڪا جي ڪنفيڊريٽ رياستون]] [[زمرو:آمريڪا جي اوڀر ساحل جون رياستون]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون]] [[زمرو:ملحق آمريڪا]] [[زمرو:1788ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:آمريڪا ۾ 1788ع جون قائم ڪيل رياستون]] [[زمرو:آمريڪا ۾ اڳوڻي برطانوي ڪالونيون ۽ محافظ رياستون]] pfx2zw8ggoeqkq8pnby03sk7ckh7yqj 0 76449 378723 374714 2026-05-17T19:44:17Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378723 wikitext text/x-wiki {{Infobox U.S. state | name = وسڪونسن | image_flag = Flag of Wisconsin.svg | flag_link = وسڪونسن جو جهنڊو | image_seal = Seal of Wisconsin.svg | seal_link = وسڪونسن جي مهر | image_map = Wisconsin in United States.svg | nicknames = بيجر اسٽيٽ، آمريڪا جو کيرستان | motto = اڳتي وڌو | anthem = ''[[On, Wisconsin!]]'' | Former = وسڪونسن ٽيريٽري | seat = [[ميڊيسن]] | population_demonym = وسڪونسنائيٽ، چيـزهيڊ (عام اصطلاح) | OfficialLang = ڪابه سرڪاري ٻولي ناهي | Languages = {{plainlist| * انگريزي %90.7 * اسپيني %5.0 * ٻيون ٻوليون %4.3 }} | LargestCity = ملواڪي | LargestCounty = ملواڪي ڪائونٽي | LargestMetro = ميلواڪي | Governor = ٽوني ايورز | Lieutenant Governor = سارا روڊريگيز | Legislature = وسڪونسن قانون ساز | Upperhouse = وسڪونسن سينيٽ | Lowerhouse = وسڪونسن اسٽيٽ اسيمبلي | Judiciary = وسڪونسن سپريم ڪورٽ | Senators = {{plainlist| * رون جانسن * ٽيمي بالڊون}} | area_rank = 23هون | area_total_sq_mi = 65,498.37 | area_total_km2 = 169,640 | area_land_sq_mi = 54,153.1 | area_land_km2 = 140,256 | area_water_percent = 17 | Latitude = 42° 30′ اتر کان 47° 05′ اتر | Longitude = 86° 46′ اولھ کان 92° 54′ اولھ | population_rank = 20هون | population_as_of = 2024 | 2010Pop = 5,960,975 | MedianHouseholdIncome = $74,631 (2023) | IncomeRank = 26هون | AdmittanceOrder = 30هون | AdmittanceDate = 29 مئي 1848 | timezone1 = [[مرڪزي وقت جو علائقو (اتر آمريڪا)|مرڪزي]] | utc_offset1 = −06:00 | timezone1_DST = مرڪزي ڏينهن جو وقت | utc_offset1_DST = −05:00 | width_km = 427 | width_mi = 260 | length_km = 507 | length_mi = 311 | elevation_max_point = ٽمز هِل | elevation_max_m = 595 | elevation_max_ft = 1,951 | elevation_m = 320 | elevation_ft = 1,050 | elevation_min_point = [[مشي گن ڍنڍ]] | elevation_min_m = 176 | elevation_min_ft = 579 | iso_code = US-WI | postal_code = WI | TradAbbreviation = Wis., Wisc. | website = https://www.wisconsin.gov | Capital = [[ميڊيسن]] }} '''وسڪونسن''' (تلفظ: وِسڪانسن) آمريڪا جي گڏيل رياستن جي هڪ رياست آهي، جيڪا اپر مڊويسٽ ۽ وڏين ڍنڍن واري علائقي ۾ واقع آهي. ان جي اولهه ۾ [[منيسوٽا]]، ڏکڻ اولهه ۾ [[آئيووا]]، ڏکڻ ۾ [[الينوائي|ايلينوئي]]، اوڀر ۾ [[مشي گن ڍنڍ]]، اتر اوڀر ۾ [[مشي گن|مشي گن رياست]] ۽ اتر ۾ [[سپريئر ڍنڍ|سپيرير ڍنڍ]] واقع آهن. لڳ ڀڳ 60 لک آبادي سان وسڪونسن آباديءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي 21هين وڏي رياست ۽ رقبي جي لحاظ کان 23هين وڏي رياست آهي. هن رياست ۾ ڪُل 72 ڪائونٽيون آهن. وسڪونسن جو سڀ کان وڏو شهر ملواڪي آهي، جڏهن ته گاديءَ جو هنڌ ۽ ٻيو وڏو شهر [[ميڊيسن|ميڊيسن شهر]] آهي. ٻين اهم شهري علائقن ۾ گرين بي ۽ فاڪس سٽيز شامل آهن. وسڪونسن جي جاگرافي گهڻي تنوع رکي ٿي. اتر ۾ گهڻا ٻيلا آهن (جن ۾ چيوا ميگون–نيڪوليٽ نيشنل فاريسٽ شامل آهي)، اولهه ۾ غير برفاني ڊرفٽ ليس ايريا جون ٽڪريون آهن، جڏهن ته اندروني حصن کان اوڀر طرف ليڪ مشيگن تائين ميداني علائقا، نچاڻيون زمينون ۽ فارم پکڙيل آهن. وسڪونسن وٽ گريٽ ليڪس جي ٽئين وڏي سامونڊي ڪناري جي ڊگھائي آهي، جيڪا صرف [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] کان گهٽ آهي. يورپي رابطي وقت هن علائقي ۾ الگونڪين ۽ سيوئن قومون رهنديون هيون، ۽ اڄ وسڪونسن ۾ وفاقي سطح تي تسليم ٿيل يارهن اصلي آمريڪي قبيلن جا علائقا موجود آهن. وسڪونسن اڳ ۾ نارٿ ويسٽ ٽيريٽري جو حصو هو ۽ 1848ع ۾ رياست طور يونين ۾ شامل ٿيو. اوڻيهين ۽ ويهين صديءَ جي شروعات ۾ گهڻا يورپي مهاجر، خاص طور [[جرمني]] ۽ [[اسڪينڊينيويا]] مان، هتي اچي آباد ٿيا. وسڪونسن اڄ به جرمن-آمريڪي ۽ اسڪينڊي نيوين-آمريڪي ثقافت جو اهم مرڪز آهي، خاص طور کاڌي ۾، جهڙوڪ براتوُرسٽ ۽ ڪرنگل. هي رياست آمريڪا جي اهم ڏوهي پالڻ وارن علائقن مان هڪ آهي ۽ ان کي “آمريڪا جو کيرستان” چيو وڃي ٿو. وسڪونسن خاص طور پنهنجي [[پنير]] لاءِ مشهور آهي. ميلواڪي ۾ بيئر جي صنعت ڊگهي عرصي کان قائم آهي، ۽ وسڪونسن پنهنجي نرم وسڪونسن جي شراب وارا قانون ۽ پيئڻ واري ثقافت لاءِ پڻ سڃاتي وڃي ٿي. هن رياست جي معيشت جو بنياد پيداوار، صحت جون خدمتون، معلوماتي ٽيڪنالاجي ۽ زراعت تي آهي، خاص طور کير، ڪرين بيري ۽ جنسنگ تي. سياحت به وسڪونسن جي معيشت ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي. وسڪونسن ۾ يونيسڪو جو هڪ عالمي ورثو پڻ موجود آهي، جيڪو مشهور معمار، فرينڪ لوئيڊ رائيٽ جي ڊزائين ڪيل ٻن اهم عمارتن تي مشتمل آهي: ٽيلائيسن ۽ هيربرٽ ۽ ڪيٿرين جيڪبز فرسٽ هائوس. سياسي طور وسڪونسن کي قومي ۽ رياستي چونڊن ۾ هڪ “سوئنگ اسٽيٽ” سمجهيو ويندو آهي ۽ [[ريپبلڪن پارٽي]] جو بنياد به سال 1854ع ۾ وسڪونسن ۾ پيو. وسڪونسن زمين جي لحاظ کان 25 نمبر وڏي رياست آهي ۽ 20 هين وڏي آبادي واري رياست آهي. اهو 72 ڪائونٽين ۾ ورهايل آهي ۽ 2020ع جي مردم شماري جي مطابق تقريبن 59 لک جي آبادي هئي. آبادي جي ٻين وڏن مرڪزن ۾ گرين بي، ڪينوشا، ريسائن ۽ فاڪس سٽيز شامل آهن. يورپي رابطي جي وقت، علائقو الگونڪوائن (Algonquian) ۽ سايووان (Siouan) قومن طرفان آباد هو، ۽ اڄ اهو يارنهن وفاق طور تسليم ٿيل قبيلن جو گهر آهي. ان جي معيشت تي، پيداوار، صحت جي سار سنڀار، معلوماتي ٽيڪنالاجي ۽ زراعت، خاص طور تي ڊيري، ڪرينبيري ۽ جينسنگ (ginseng) جو تسلط آهي. [[سياحت]] پڻ رياست جي معيشت ۾ هڪ اهم حصو آهي. سال 2020ع ۾ مجموعي گھربل پيداوار 348 بلين آمريڪي ڊالر هئي. وڪوسنسن هڪ يونيسڪو جي عالمي ورثي واري سائيٽ جو گهر آهي، جنهن ۾ ٻه اهم عمارتون شامل آهن جيڪي وڪونسن ۾ پيدا ٿيل آرڪيٽيڪٽ فرينڪ لائيڊ رائٽ پاران ٺاهيل آهن: هن جو اسٽوڊيو ٽاليسن ۾ اسپرنگ گرين جي ويجهو ۽ ميڊيسن ۾ سندس جيڪبس l هائوس. ريپبلڪن پارٽي سال 1854ع ۾ وسڪونسن ۾ قائم ڪئي وئي. وڌيڪ تازن سالن ۾، خاص ڪري 2016ع ۽ 2020ع ۾، وسڪونسن صدارتي چونڊن ۾ هڪ جنگ جو ميدان رهيو آهي. ==وسڪونسن نالو== لفظ ''وسڪونسن'' اُن نالي مان نڪتل آهي، جيڪو يورپي نوآبادڪاريءَ جي زماني ۾ هن علائقي ۾ رهندڙ الگونڪين ٻوليون ڳالهائيندڙ مقامي آمريڪي گروهن مان ڪنهن هڪ [[وسڪونسن درياهه]] لاءِ رکيو هو.<ref>{{cite web |url=http://www.wisconsinhistory.org/topics/wisconsin-name/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20051028075712/http://www.wisconsinhistory.org/topics/wisconsin-name/ |url-status=dead |archive-date=October 28, 2005 |title=Wisconsin's Name: Where it Came from and What it Means |access-date=July 24, 2008 |publisher=Wisconsin Historical Society}}</ref> فرانسيسي ڳولا ڪندڙ [[جاڪ مارڪيٽ]] 1673ع ۾ وسڪونسن درياهه تائين پهچندڙ پهريون يورپي هو، ۽ هن پنهنجي جرنل ۾ درياهه کي {{lang|fr|Meskousing}} (ممڪن طور ᒣᔅᑯᐤᓯᣙ ''meskowsin'') سڏيو.<ref>{{Cite book | last = Marquette | first = Jacques | author-link = Jacques Marquette | year = 1673 | contribution = The Mississippi Voyage of Jolliet and Marquette, 1673 | contribution-url = http://www.americanjourneys.org/aj-051/ | editor-last = Kellogg | editor-first = Louise P. | title = Early Narratives of the Northwest, 1634–1699 | place = New York | publisher = Charles Scribner's Sons | page = 235 | oclc = 31431651 | access-date = July 25, 2008 | archive-date = January 25, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210125212847/https://www.americanjourneys.org/aj-051/ | url-status = live }}</ref> پوءِ وارن فرانسيسي ليکڪن {{lang|fr|Meskousing}} جي اِسپيلنگ بدلائي {{lang|fr|Ouisconsin}} ڪئي، ۽ وقت سان گڏ اهو نالو وسڪونسن درياهه سان گڏ ڀرپاسي وارن علائقن لاءِ به استعمال ٿيڻ لڳو. جڏهن 19هين صديءَ جي شروعات ۾ انگريزي ڳالهائيندڙ وڏي تعداد ۾ هتي اچڻ لڳا، ته هنن {{lang|fr|Ouisconsin}} جي اِسپيلنگ کي [[anglicized|انگريزي بڻائي]] ''Wisconsin'' ڪيو. [[وسڪونسن ٽيريٽري]] جي قانونساز اداري 1845ع ۾ موجوده اِسپيلنگ کي سرڪاري طور منظور ڪيو.<ref>{{cite journal | last = Smith | first = Alice E. | title = Stephen H. Long and the Naming of Wisconsin | journal = Wisconsin Magazine of History | volume = 26 | issue = 1 | pages = 67–71 | date = September 1942 | url = http://content.wisconsinhistory.org/u?/wmh,14413 | access-date = July 24, 2008 | archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20170525200450/http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/14413 | archive-date = May 25, 2017 | url-status = dead | author-link = Alice E. Smith (historian) }} {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20170525200450/http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/14413 |date=May 25, 2017 }}</ref> الگونڪين ٻولين ۾ “وسڪونسن” لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظ ۽ اُن جي اصلي معنيٰ ٻنهي بابت ڄاڻ وقت سان ڌنڌلي ٿي وئي آهي. جيتوڻيڪ مختلف تشريحون موجود آهن، پر گهڻيون تشريحون درياهه ۽ اُن جي ڪنارن سان لڳل ڳاڙهي سينڊ اسٽون (sandstone) سان ڳنڍين ٿيون. هڪ نمايان نظريي مطابق نالو [[ميامي-اليونئي ٻولي|مائيامي]] ٻوليءَ جي لفظ {{lang|mia|مسڪانسنگ}} مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ {{gloss|it lies red}} (“اها ڳاڙهي پئي آهي/ڳاڙهي نظر اچي ٿي”) آهي—هي وسڪونسن درياھ جي اُن منظر ڏانهن اشارو آهي، جتان اهو [[وسڪونسن ڊيلز درياھ]] جي ڳاڙهي سينڊ اسٽون (وارياسي پٿر) مان وهي ٿو.<ref>McCafferty, Michael. 2003. ''[http://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=article&id=2002552&journal_code=ONO On Wisconsin: The Derivation and Referent of an Old Puzzle in American Placenames] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911183554/http://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=article&id=2002552&journal_code=ONO |date=September 11, 2017 }}''. Onoma 38: 39–56</ref> ٻين نظرين ۾ چيو ويو آهي ته نالو [[Ojibwa]] ٻوليءَ جي ڪيترن ممڪن لفظن مان ڪنهن هڪ مان آيو آهي، جن جي معنيٰ {{gloss|red stone place}} (“ڳاڙهي پٿر واري جاءِ”)، {{gloss|where the waters gather}} (“جتي پاڻي گڏ ٿين ٿا”) يا {{gloss|great rock}} (“وڏو پٿر”) ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | last = Vogel | first = Virgil J. | title = Wisconsin's Name: A Linguistic Puzzle | journal = Wisconsin Magazine of History | volume = 48 | issue = 3 | pages = 181–186 | year = 1965 | url = http://content.wisconsinhistory.org/u?/wmh,23263 | access-date = July 24, 2008 | archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20170525200457/http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/23263 | archive-date = May 25, 2017 | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20170525200457/http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/23263 |date=May 25, 2017 }}</ref> وڌيڪ تازو، [[يونيورسٽي آف وسڪونسن-گرين بي]] جي ليڪچرر ۽ [[مينوميني]] بزرگ ناپوس ٽرني تجويز ڏني ته نالي جو ماخذ [[مينوميني ٻولي|مينوميني]] ٻوليءَ جو لفظ ''Wēskōhsaeh'' ٿي سگهي ٿو، جنهن جي معنيٰ “سٺي جاءِ” آهي.<ref>{{cite web |last= McCoy |first= Kate |date= 2019-05-10 |title= How Did Wisconsin Get Its Name? Well, It's Complicated |url= https://www.wpr.org/culture/how-did-wisconsin-get-its-name-well-its-complicated/ |website= [[Wisconsin Public Radio]] |location= Madison, WI |publisher= |access-date= 2025-06-07}}</ref><ref>{{cite web |last= Reid |first= Claire |date= 2023-08-31 |title= From Meskousing to Ouisconsin to Wisconsin: How the Badger State got its name |url= https://www.jsonline.com/story/life/wisconsin-family/2023/08/31/how-did-wisconsin-get-its-name/70726974007/ |website= [[Milwaukee Journal Sentinel]] |location= Milwaukee, WI |publisher= Andy Fisher |access-date= 2025-06-07}}</ref> ==تاريخ== {{Main|وسڪونسن جي تاريخ }} ===قديم تاريخ=== [[File:Ancient Aztalan Village DSC 0 121.jpg|thumb|left|[[ازٽالان اسٽيٽ پارڪ]] اُن قديم [[مسيسيپيائي ثقافت]] جي وسنديءَ جي جڳهه ڏيکاري ٿو، جيڪا ڏهين کان تيرهين صدي عيسويءَ دوران عروج تي هئي.]] وسڪونسن گذريل لڳ ڀڳ 14,000 سالن دوران ڪيترين ئي ثقافتن جو گهر رهيو آهي. سڀ کان پهريان ماڻهو لڳ ڀڳ 10,000 ق م ۾ [[وسڪونسن برفاني دور]] دوران هتي پهتا. اهي ابتدائي رهواسي، جن کي [[پيلئو-انڊين]] سڏيو وڃي ٿو، برفاني دور جي هاڻي ختم ٿي ويل جانورن جو شڪار ڪندا هئا، جهڙوڪ [[بواز ماسٽوڊان]]—هڪ قديم [[ماسٽوڊان]] جو ڍانچو، جيڪو ڏکڻ اولهه وسڪونسن ۾ ڀالن جي نوڪن سان گڏ مليو.<ref>{{Cite book | last1=Theler | first1=James | last2=Boszhardt | first2=Robert | title=Twelve Millennia: Archaeology of the Upper Mississippi River Valley | year=2003 |publisher=University of Iowa Press |location= Iowa City, Iowa |isbn=978-0-87745-847-0|page=59 }}</ref> برفاني دور جي پڄاڻي لڳ ڀڳ 8000 ق م ۾ ٿي، جنهن کان پوءِ ايندڙ [[آرڪيئڪ دور]] ۾ ماڻهو شڪار، مڇي مارڻ ۽ جهنگلي ٻوٽن مان خوراڪ گڏ ڪرڻ تي گذر ڪندا هئا. زرعي سماج آهستي آهستي [[ووڊلينڊ دور]] دوران، 1000 ق م کان 1000 عيسويءَ تائين، وجود ۾ آيا. هن دور جي آخر ۾ وسڪونسن “[[ايفيجي ماونڊ]] ثقافت” جو مرڪز هو، جنهن زمين تي جانورن جي شڪلن وارا هزارين دڙا (ماونڊ) تعمير ڪيا.<ref>{{Cite book|last1=Birmingham|first1=Robert|last2=Eisenberg|first2=Leslie|title=Indian Mounds of Wisconsin|year=2000 |publisher=University of Wisconsin Press|location=Madison, Wisconsin|isbn=978-0-299-16870-4|pages=100–110}}</ref> ان کان پوءِ، 1000 کان 1500 عيسويءَ جي وچ ۾، [[مسيسيپيائي ثقافت|مسيسيپيائي]] ۽ [[انيئوٽا]] ثقافتن مضبوط وسنديون ٺاهيون، جن ۾ ڏکڻ اوڀر وسڪونسن ۾ موجود قلعي بند ڳوٺ [[ازٽالان]] به شامل هو.<ref>Birmingham 2000, pp. 152–56</ref> ونيوٽا ماڻهن کي جديد [[آئيوائي ماڻھو|آئيوائي]] ۽ [[ھو-چنڪ]] قومن جا ابا ڏاڏا سمجهيو وڃي ٿو، جيڪي يورپين جي اچڻ وقت [[مينوميني]] قوم سان گڏ وسڪونسن علائقي ۾ رهندا هئا.<ref>Birmingham 2000, pp. 165–67</ref> ٻيا مقامي آمريڪي گروهه، جيڪي يورپين جي پهرين آبادڪاريءَ وقت وسڪونسن ۾ رهندا هئا، انهن ۾ [[اوجبوي]]، [[ساڪ ماڻھو|ساڪ]]، [[ميسڪواڪي]]، [[ڪيڪاپو ماڻھو|ڪيڪاپو]] ۽ [[پوٽاواٽومي]] شامل هئا، جيڪي 1500 کان 1700ع جي وچ ۾ اوڀر کان لڏي هتي آيا.<ref>{{cite book|last=Boatman|first=John|editor-first=Donald| editor-last=Fixico|title=An Anthology of Western Great Lakes Indian History|publisher=University of Wisconsin–Milwaukee|year=1987|chapter=Historical Overview of the Wisconsin Area: From Early Years to the French, British, and Americans|oclc=18188646}}</ref> ===يورپي آبادڪاري=== {{Main|نئون فرانس|فرينچ انڊين جنگ| پئرس وارو معاھدو (1763)| ڪيوبڪ صوبو (1763–1791)|انڊين ريزرو (1763)}} [[File:Jean Nicolet.jpg|thumb|upright=1.2| [[جين نڪوليٽ]]، جنهن کي 1910ع ۾ فرينڪ روهر بيڪ جي ٺهيل تصوير ۾ ڏيکاريو ويو آهي، غالباً وسڪونسن جو جائزو وٺندڙ پهريون يورپي هو. هي ڀت-تصوير [[Brown County Courthouse (Wisconsin)|براون ڪائونٽي ڪورٽ هائوس]]، گرين بي ۾ موجود آهي.]] اهو امڪان آهي ته وسڪونسن تائين پهچندڙ پهريون يورپي فرانسيسي ڳولا ڪندڙ [[جين نڪوليٽ]] هو. هن 1634ع ۾ [[جارجين بي]] کان [[وڏيون ڍنڍون]] وسيلي ٻيڙي هلائي اولهه طرف سفر ڪيو، ۽ روايتي طور سمجهيو وڃي ٿو ته هو [[گرين بي, وسڪونسن|گرين بي]] ڀرسان [[ڳاڙھا ڪنارا, برائون ڪائونٽي, Wisconsin|ڳاڙھن ڪنارن]] وٽ لٿو.<ref>{{cite web|title=Jean Nicolet|url=http://www.uwgb.edu/wisfrench/library/articles/nicolet.htm|author=Rodesch, Gerrold C.|year=1984|publisher=[[University of Wisconsin–Green Bay]]|access-date=March 13, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117084337/http://www.uwgb.edu/wisfrench/library/articles/nicolet.htm|archive-date=January 17, 2013|url-status=dead}}</ref> [[پيري ريڊيسن]] ۽ [[ميڊرڊ ڊيس گروسيليئرس]] 1654–1666ع دوران ٻيهر گرين بي آيا ۽ 1659–1660ع ۾ [[چيڪوميگن بي]] پهتا، جتي هنن مقامي آمريڪين سان فر جي واپار ڪئي.<ref>{{cite web|title=Turning Points in Wisconsin History: Arrival of the First Europeans|url=http://www.wisconsinhistory.org/turningpoints/tp-006/?action=more_essay|publisher=[[Wisconsin Historical Society]]|access-date=March 13, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211019/https://www.wisconsinhistory.org/turningpoints/tp-006/?action=more_essay|archive-date=March 19, 2022|url-status=live}}</ref> 1673ع ۾ [[جيڪس مارڪئٽي]] ۽ [[لوئيس جوليئٽ]] پهريان ماڻهو هئا، جن [[فاڪس-وسڪانسن واٽر وي]] وسيلي [[مسيسيپي درياھ ]] تائين، [[پريئري دو شين، وسڪونسن]] ڀرسان، سفر جو رڪارڊ لکيو.<ref>{{cite journal|last=Jaenen|first=Cornelius|year=1973|title=French colonial attitudes and the exploration of Jolliet and Marquette|journal=Wisconsin Magazine of History|volume=56|issue=4|pages=300–310|url=http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/26553|access-date=January 31, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202080523/http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/26553|archive-date=February 2, 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202080523/http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/26553 |date=February 2, 2017 }}</ref> سترهين ۽ ارڙهين صديءَ دوران [[فرانسيسي]] واپاري، جهڙوڪ [[نڪولس پيرٽ]]، وسڪونسن ۾ [[پشم جو واپار|پشم جي واپار]] ۾ سرگرم رهيا، پر فرانسيسين 1763ع ۾ [[فرينچ انڊين جنگ]] کان پوءِ [[برطانوي ايمپائر|برطانيا]] کي علائقي جو ڪنٽرول وڃائڻ تائين وسڪونسن ۾ ڪا به مستقل آبادڪاري نه ڪئي. ان جي باوجود، جنگ کان پوءِ به ڪيترائي فرانسيسي واپاري علائقي ۾ رهيا، ۽ ڪجهه، جهڙوڪ [[چارلس ڊي لينگليڊ]]، 1764ع کان مستقل طور وسڪونسن ۾ آباد ٿي ويا.<ref name="Wisconsin Historical Society">{{cite web|title=Dictionary of Wisconsin History: Langlade, Charles Michel|url=http://www.wisconsinhistory.org/dictionary/index.asp?action=view&term_id=2266&search_term=Langlade%2C+Charles+Michel|publisher=[[Wisconsin Historical Society]]|access-date=March 13, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101204150014/http://www.wisconsinhistory.org/dictionary/index.asp?action=view&term_id=2266&search_term=Langlade%2C+Charles+Michel|archive-date=December 4, 2010|url-status=live}}</ref> برطانوي آهستي آهستي فرينچ اينڊ انڊين وار دوران وسڪونسن تي ڪنٽرول حاصل ڪيو، 1761ع ۾ گرين بي تي قبضو ڪيو ۽ 1763ع ۾ سڄي علائقي تي حاوي ٿيا. فرانسيسين وانگر، برطانوي به بنيادي طور فر جي واپار ۾ دلچسپي رکندا هئا. 1791ع ۾ هڪ اهم واقعو تڏهن پيش آيو، جڏهن ٻه آزاد آفريقي-آمريڪي واپاري موجوده [[مارينيٽ، وسڪونسن|مارينيٽ]] ڀرسان [[مينوميني]] ماڻهن سان گڏ فر واپار جو مرڪز قائم ڪيو. ===آمريڪي علائقو=== [[File:Vertefeuille.JPG|thumb|[[Francois Vertefeuille House|فرانسوا ورٽيفيئي هائوس]]، [[پريئري دو شين، وسڪونسن]] ۾ واقع آهي، جيڪو 1810ع واري ڏهاڪي دوران کلن جي واپار ڪندڙن طرفان تعمير ڪيو ويو.]] [[آمريڪي انقلابي جنگ]] کان پوءِ، 1783ع ۾ وسڪونسن گڏيل رياستن جي ملڪيت بڻيو. 1787ع ۾ اهو [[آمريڪا جو اتر اولھ وارو خطو|نارٿ ويسٽ ٽيريٽري]] جو حصو بڻيو، پوءِ مختلف وقتن تي [[انڊيانا ٽيريٽري]]، [[اليونوائي ٽيريٽري]] ۽ [[مشيگن ٽيريٽري]] ۾ شامل رهيو. برطانوي اثر 1812ع جي جنگ کان پوءِ ختم ٿيو، جنهن سان علائقي ۾ آمريڪي موجودگي پڪي ٿي.<ref>{{cite book|title=Wisconsin: A History|last=Nesbit|first=Robert|year=1973|publisher=University of Wisconsin Press|location=Madison, WI|isbn=978-0-299-06370-2|pages=[https://archive.org/details/wisconsinhistory0000nesb/page/62 62–64]|url=https://archive.org/details/wisconsinhistory0000nesb/page/62}}</ref> آمريڪي دور ۾ معيشت کلن جي واپار مان هٽي ڪري شيھي (lead) جي کاڻن ڏانهن مڙي. معدني دولت جي اميد ڪيترن ئي مهاجرن کي معدنياتي جاين ۽ [[ڊاج ول, وسڪونسن|ڊاج وِل]] ڏانهن آندو. ڪجهه کاڻ کوٽيندڙ ڪندڙ پنهنجي کوٽيل کوهن ۾ رهندا هئا، جنهن سبب کين “بيجر” سڏيو ويو—۽ اتان ئي وسڪونسن کي “بيجر اسٽيٽ” جو لقب مليو.<ref>{{cite web|title=Badger Nickname|url=http://www.uwbadgers.com/trads/nickname.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110323002815/http://www.uwbadgers.com/trads/nickname.html|url-status=dead|archive-date=March 23, 2011|publisher=University of Wisconsin|access-date=March 14, 2010}}</ref> ===رياستي حيثيت=== {{Main| يونين ۾ شموليت}} [[File:3c Wisconsin Statehood Centennial, 1948 issue.jpg|thumb|1948ع ۾ آمريڪي پوسٽ آفيس وسڪونسن جي رياست بڻجڻ جي سئو ساله جشن لاءِ يادگاري ٽپال جاري ڪئي.]] آباديءَ ۾ واڌ کان پوءِ، وسڪونسن 29 مئي 1848ع تي گڏيل رياستن جي 30هين رياست طور شامل ٿيو. ان وقت [[Nelson Dewey]] پهريون [[وسڪونسن جو گورنر|گورنر]] ٿيو، جنهن نئين رياستي حڪومت جي قيام ۽ بنيادي ڍانچي، رستن، ريلوي لائينن، واهن ۽ بندرگاهن، جي ترقيءَ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو.<ref name="1960bio">{{cite book |last=Toepel |first=M. G. |editor-first=Hazel L. |editor-last=Kuehn |title=The Wisconsin Blue Book, 1960 |year=1960 |publisher=Wisconsin Legislative Reference Library |pages=71–74}}</ref> ===گهرو ويڙهه وارو دور ۽ معاشي واڌ=== {{Main|Wisconsin in the American Civil War}} [[File:LittleWhiteSchoolhouse.jpg|thumb|left|[[ننڍو اڇو اسڪول هائوس]]، [[رائپونظ, وسڪونسن|رائپون]] ۾، [[ريپبلڪن پارٽي (يونائيٽيڊ اسٽيٽس)|ريپبلڪن پارٽي]] جي قوم-سطح تي پهرين گڏجاڻيءَ جي ميزباني ڪئي.]] شروعاتي وسڪونسن جي سياست غلامي بابت قومي سطح جي وڏي بحث سان جڙيل هئي. پنهنجي بنياد کان ئي آزاد رياست هئڻ سبب، وسڪونسن اترين [[آمريڪا ۾ غلامي جي خاتمي واري تحريڪ|غلامي جو خاتمي واري (ابوليشنسٽ)]] تحريڪ جو اهم مرڪز بڻيو. هي بحث 1854ع ۾ خاص طور تي تڏهن تيز ٿي ويو جڏهن [[يشوع گلوور]]، [[ميزوري]] جو ڀڳوڙو غلام، [[ريسين, وسڪونسن|ريسين]] ۾ گرفتار ڪيو ويو. گلوور کي وفاقي [[فجٽو سليو ايڪٽ آف 1850|ڀڳوڙن غلامن واري قانون (1850)]] تحت حراست ۾ ورتو ويو، پر ابوليشنسٽن جي هڪ هجوم اُن جيل تي حملو ڪيو جتي گلوور قيد هو ۽ کيس ڪينيڊا ڀڄڻ ۾ مدد ڏني. ان واقعي مان پيدا ٿيل مقدمي ۾ [[وسڪونسن سپريم ڪورٽ]] آخرڪار ڀڳوڙن غلامن واري قانون کي غيرآئيني قرار ڏنو.<ref>{{cite book|title=Leading Events of Wisconsin History|last=Legler|first=Henry|year=1898|publisher=Sentinel|location=Milwaukee, Wis.|pages=226–229|url=http://digicoll.library.wisc.edu/WIReader/WER1124.html|chapter=Rescue of Joshua Glover, a Runaway Slave|access-date=October 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018071024/http://digicoll.library.wisc.edu/WIReader/WER1124.html|archive-date=October 18, 2017|url-status=dead}}</ref> [[ريپبلڪن پارٽي (يونائيٽيڊ اسٽيٽس)|ريپبلڪن پارٽي]]، جيڪا 20 مارچ 1854ع تي غلاميءَ جي واڌ خلاف سرگرم ڪارڪنن پاران [[رائپون, وسڪونسن|رائپون]] ۾ قائم ڪئي وئي، انهن واقعن کان پوءِ رياستي سياست تي حاوي ٿيندي وئي.<ref>{{cite book|last=Nesbit|year=1973|isbn=978-0-299-06370-2|pages=[https://archive.org/details/wisconsinhistory0000nesb/page/238 238–239]|title=Wisconsin: a history|publisher=University of Wisconsin Press |url=https://archive.org/details/wisconsinhistory0000nesb/page/238}}</ref> [[آمريڪي گهرو ويڙھ]] دوران، وسڪونسن جا لڳ ڀڳ 91,000 فوجي [[يونين (آمريڪي گھرو ويڙھ|يونين]] لاءِ وڙهيا.<ref>{{cite web|title=Turning Points in Wisconsin History: The Iron Brigade, Old Abe and Military Affairs|url=http://www.wisconsinhistory.org/turningpoints/tp-023/?action=more_essay|publisher=[[Wisconsin Historical Society]]|access-date=March 13, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101204150829/http://www.wisconsinhistory.org/turningpoints/tp-023/?action=more_essay|archive-date=December 4, 2010|url-status=live}}</ref> وسڪونسن جون ڪيتريون ئي ريجمينٽون نمايان رهيون، جن مان ٽي ريجمينٽون مشهور "[[آئرن بريگيڊ]]" ۾ شامل هيون— [[ٻين وسڪونسن انفنٽري رجمينٽ|ٻي وسڪونسن]], [[ڇھين وسڪونسن انفنٽري رجمينٽ|ڇهين وسڪونسن]]، ۽ [[ستين وسڪونسن انفنٽري رجمينٽ|ستين وسڪونسن]]. [[اٺين وسڪونسن انفنٽري رجمينٽ|اٺين وسڪونسن]]، جيڪا پڻ سخت جنگين ۾ شامل رهي، اڪثر ڪري پنهنجي مسڪوٽ [[اولڊ ايب]] (هڪ [[گنجو عقاب]]) سان گڏ ميدانِ جنگ ۾ داخل ٿيندي هئي. [[File:Chase Stone Barn - Green Grass.jpg|thumb|[[ڊينيل اي. ڪراوس اسٽون بارن]]، [[چيس, وسڪونسن|چيس]] ۾، 1903ع ۾ تعمير ٿيو، جڏهن رياست ۾ کير-ڌنڌو (ڊئري فارمنگ) ڦهلجڻ لڳو.]] رياست بڻجڻ جي شروعاتي سالن ۾ وسڪونسن جي معيشت ۾ به تنوع آيو. سيصا (ليڊ) جي کاڻڪني گهٽجڻ لڳي، جڏهن ته زراعت رياست جي ڏاکڻي اڌ ۾ هڪ وڏو پيشو بڻجي وئي. اناج کي منڊيءَ تائين پهچائڻ لاءِ رياست اندر ريلويون وڇايون ويون، ۽ ريسين ۾ [[جي. آءِ. ڪيس اينڊ ڪمپني]] جهڙيون صنعتون زرعي اوزار ۽ مشينري ٺاهڻ لاءِ قائم ٿيون. 1860ع واري ڏهاڪي دوران وسڪونسن ٿوري عرصي لاءِ ملڪ جي اهم ڪڻڪ پيدا ڪندڙ رياستن مان هڪ بڻيو.<ref>{{cite book|last=Nesbit|year=1973|isbn=978-0-299-06370-2|page=[https://archive.org/details/wisconsinhistory0000nesb/page/273 273]|title=Wisconsin: a history|publisher=University of Wisconsin Press |url=https://archive.org/details/wisconsinhistory0000nesb/page/273}}</ref> ساڳئي وقت، ڪاٺ/لڪڙي جي صنعت رياست جي گهڻ-ٻيلن واري اترين علائقن تي حاوي رهي، ۽ [[لا ڪراس]]، [[او ڪليئر, وسڪونسن|او ڪليئر]]، ۽ [[واساو, وسڪونسن|واساو]] جهڙن شهرن ۾ آرا مشينون اڀري آيون. انهن معاشي سرگرمين جا ماحولياتي لحاظ کان ڳرا نتيجا نڪتا. 19هين صديءَ جي آخر تائين، گهڻي ۽ سخت زراعت مٽيءَ جي زرخيزي کي نقصان پهچايو ۽ ڪاٺ ڪٽائي رياست جا گهڻا ٻيلَ ختم ڪري ڇڏيا.<ref>{{cite book|last=Nesbit|year=1973|isbn=978-0-299-06370-2|pages=[https://archive.org/details/wisconsinhistory0000nesb/page/281 281, 309]|title=Wisconsin: a history|publisher=University of Wisconsin Press |url=https://archive.org/details/wisconsinhistory0000nesb/page/281}}</ref> انهن حالتن ڪڻڪ جي زراعت ۽ ڪاٺ جي صنعت کي تيزيءَ سان زوال ڏانهن ڌڪي ڇڏيو. 1890ع واري ڏهاڪي کان وسڪونسن جي هارين ڪڻڪ کان هٽي کير-پيداواري (ڊئري) ڌنڌي ڏانهن رخ ڪيو، ته جيئن زمين جو وڌيڪ پائيدار ۽ منافعي بخش استعمال ٿي سگهي. ڪيترائي مهاجر پنير ٺاهڻ جون روايتون ساڻ کڻي آيا، جيڪي رياست جي موافق جاگرافي ۽ [[يونيورسٽي آف وسڪونسن]] ۾ [[اسٽيفن بيبڪاڪ]] جي اڳواڻي هيٺ ڊئري تحقيق سان گڏجي، وسڪونسن کي آمريڪا جي کير واري زمين جي شهرت ڏيارڻ ۾ مددگار بڻيون.<ref>{{cite book|title= The Progressive Era, 1893–1914|series=History of Wisconsin|volume=4|first=John|last=Buenker|publisher=State Historical Society of Wisconsin|location=Madison, WI|year=1998|editor-first=William Fletcher|editor-last=Thompson|isbn=978-0-87020-303-9|pages=25, 40–41, 62}}</ref> ان دوران، [[الڊو ليئوپولڊ]] سميت تحفظِ فطرت جا حامي 20هين صديءَ جي شروعات ۾ رياست جا ٻيلَ ٻيهر بحال ڪرڻ ۾ مددگار ٿيا،<ref>{{cite web|title=Turning Points in Wisconsin History: The Modern Environmental Movement|url=http://www.wisconsinhistory.org/turningpoints/tp-048/?action=more_essay|publisher=[[Wisconsin Historical Society]]|access-date=March 13, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101204150526/http://www.wisconsinhistory.org/turningpoints/tp-048/?action=more_essay|archive-date=December 4, 2010|url-status=live}}</ref> جنهن سان وڌيڪ نون سرن سان هلندڙ ڪاٺ ۽ [[پيپر مل]] صنعت لاءِ راهه هموار ٿي ۽ اترين ٻيلن ۾ تفريحي سياحت کي به وڌايو ويو. 20هين صديءَ جي شروعاتي دور ۾ وسڪونسن ۾ صنعتڪاري پڻ زور وٺندي وئي، جنهن کي يورپ مان ايندڙ وڏي مهاجر مزدور قوت هٿي ڏني. ميلواڪي جهڙن شهرن ۾ صنعتون شراب سازي ۽ خوراڪ پروسيسنگ کان وٺي ڳري مشينري ۽ اوزار سازي تائين پکڙيل هيون، ۽ 1910ع تائين ڪُل پيداوار جي قدر موجب وسڪونسن آمريڪي رياستن ۾ اٺين نمبر تي اچي ويو.<ref>{{cite book|title= The Progressive Era, 1893–1914|series=History of Wisconsin|volume=4|first=John|last=Buenker|publisher=State Historical Society of Wisconsin|location=Madison, WI|year=1998|editor-first=William Fletcher|editor-last=Thompson|isbn=978-0-87020-303-9|pages=80–81}}</ref> ===پروگريسِو دور ۽ عالمي جنگون=== [[File:Suffragists campaigning in Wisconsin, June 7, 1916.jpg|thumb|[[عورتن جي ووٽ جو حق|عورتن جي ووٽ جي حق]] لاءِ مهم هلائيندڙ، 1916ع. وسڪونسن انهن شروعاتي رياستن مان هئي جن [[ آمريڪي آئين ۾ اوڻويهين ترميم]] کي توثيق ڏني.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Suffrage 2020 Illinois|url=https://suffrage2020illinois.org/|access-date=January 16, 2021|website=Suffrage 2020 Illinois|language=en}}</ref>]] 20هين صديءَ جي شروعاتي دور ۾ [[ترقي پسندي (يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۾)|ترقي پسندظ]] سياست جي اڀار کي نمايان حيثيت حاصل ٿي، جنهن جي اڳواڻي [[رابرٽ ايم. لا فولٽ]] ڪئي، جيڪو 1901ع کان 1906ع تائين گورنر ۽ 1906ع کان 1925ع تائين آمريڪي سينيٽر رهيو. 1901ع کان 1914ع جي وچ ۾ وسڪونسن ۾ پروگريسِو ريپبلڪنن ملڪ جو پهريون جامع رياستي پرائمري چونڊ نظام قائم ڪيو،<ref>{{cite book|title=The American direct primary: party institutionalization and transformation in the North |last=Ware|first=Alan|year=2002|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge, England|isbn=978-0-521-81492-8|page=118}}</ref> ڪم جي هنڌ زخمن بابت پهريون اثرائتو [[ مزدورن جي معاوضي جو قانون]] نافذ ڪيو،<ref>{{cite web|last=Ranney|first=Joseph|title=Wisconsin's Legal History: Law and the Progressive Era, Part 3: Reforming the Workplace|url=http://www.wisbar.org/AM/TemplateRedirect.cfm?template=/CM/ContentDisplay.cfm&ContentID=35854|archive-url=https://archive.today/20120918150059/http://www.wisbar.org/AM/TemplateRedirect.cfm?template=/CM/ContentDisplay.cfm&ContentID=35854|url-status=dead|archive-date=September 18, 2012|access-date=March 13, 2010}}</ref> ۽ پهريون رياستي [[آمدني ٽيڪس]] پڻ متعارف ڪرايو،<ref>{{cite journal|last=Stark|first=John|year=1987|title=The Establishment of Wisconsin's Income Tax|journal=Wisconsin Magazine of History|volume=71|issue=1|pages=27–45|url=http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/36669|access-date=January 31, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202080527/http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/36669|archive-date=February 2, 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202080527/http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/36669 |date=February 2, 2017 }}</ref> جنهن سان ٽيڪس لاڳو ٿيڻ کي اصل ڪمائيءَ سان وڌيڪ متناسب بڻايو ويو. [[پهريئن عالمي جنگ]] دوران، وسڪونسن ۽ ان جي ڪيترن [[وسڪونسن جيظريپبلڪن پارٽي ريپبلڪنن]]، ترقي پسند ۽ قدامت پسندن جي غيرجانبداريءَ سبب، ۽ رياست جي آباديءَ ۾ [[جرمن-آمريڪي]] ۽ اسڪينڊي نيوين-آمريڪين جي وڏي حصي جي ڪري، ڪيترن “تمام گهڻن محب وطنن” طرفان وسڪونسن تي “غدار رياست" هجڻ جا الزام لڳايا ويا.<ref>{{Cite journal |last=Cary |first=Lorin Lee |date=1969 |title=The Wisconsin Loyalty Legion, 1917–1918 |url=https://www.jstor.org/stable/4634484 |journal=The Wisconsin Magazine of History |volume=53 |issue=1 |pages=33–50 |jstor=4634484 |issn=0043-6534 |access-date=February 2, 2024 |archive-date=February 2, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202010328/https://www.jstor.org/stable/4634484 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=October 10, 2012 |title=Expression Leads to Repression |url=https://www.wisconsinhistory.org/Records/Article/CS3418 |access-date=February 1, 2024 |website=Wisconsin Historical Society |language=en |archive-date=April 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401193504/http://www.wisconsinhistory.org/Content.aspx?dsNav=N:4294963828-4294963805&dsRecordDetails=R:CS3418 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Falk |first=Karen |date=1942 |title=Public Opinion in Wisconsin during World War I |url=https://www.jstor.org/stable/4631476 |journal=The Wisconsin Magazine of History |volume=25 |issue=4 |pages=389–407 |jstor=4631476 |issn=0043-6534 |access-date=February 2, 2024 |archive-date=February 2, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202010329/https://www.jstor.org/stable/4631476 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=August 21, 2013 |title=ODD WISCONSIN: State denounced as 'traitor' in 1917 |url=https://lacrossetribune.com/courierlifenews/lifestyles/odd-wisconsin-state-denounced-as-traitor-in-1917/article_6c65843a-0ad5-11e3-8caa-001a4bcf887a.html |access-date=February 2, 2024 |website=La Crosse Tribune |language=en |archive-date=February 2, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202010329/https://lacrossetribune.com/courierlifenews/lifestyles/odd-wisconsin-state-denounced-as-traitor-in-1917/article_6c65843a-0ad5-11e3-8caa-001a4bcf887a.html |url-status=live }}</ref> يورپ ۾ جنگ جاري رهندي، لا فولٽ وسڪونسن ۾ جنگ-مخالفت تحريڪ جي اڳواڻي ڪئي ۽ پروگريسِو سينيٽرن جو هڪ گروهه صدر [[ووڊرو ولسن]] جي اُن بل کي روڪڻ ۾ سرگرم رهيو، جنهن تحت واپاري جهازن کي هٿياربند ڪرڻ جي ڳالهه هئي. ڪيترن وسڪونسن جي سياستدانن، جهڙوڪ [[ايمانوئل ايل. فلپ]] ۽ [[آروِن لينروٽ]] تي “ٻٽي وفاداري” جا الزام لڳايا ويا.<ref>''The History of Wisconsin 1914–1940'' by Paul W. Glad, 1990. State Historical Society of Wisconsin, p.309-310.</ref> جنگ جا کُلا مخالفت ڪندڙ موجود هئڻ باوجود، جنگ شروع ٿيندي ئي ڪيترن وسڪونسن وارن غيرجانبداري ڇڏي ڏني. ڪاروبار، محنت ڪش، ۽ زراعت جنگ مان خوشحالي ماڻي. 118,000 کان وڌيڪ ماڻهو فوجي خدمتن ۾ ويا، ۽ وسڪونسن اُن قومي ڀرتي بابت سڀ کان پهرين رپورٽ ڪندڙ رياست هئي، جيڪا [[آمريڪي فوج]] جي ذريعي ڪئي وئي.<ref>{{Cite web |date=August 3, 2012 |title=World War I |url=https://www.wisconsinhistory.org/Records/Article/CS422 |access-date=February 2, 2024 |website=Wisconsin Historical Society |language=en |archive-date=February 2, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202010329/https://www.wisconsinhistory.org/Records/Article/CS422 |url-status=live }}</ref> گورنر فلپ رياست ۾ [[جرمن-مخالف هسٽيريا]] کي روڪڻ ۾ ڪامياب رهيو.<ref>{{Cite web |date=2017-08-08 |title=Philipp, Emanuel Lorenz 1861 - 1925 |url=https://www.wisconsinhistory.org/Records/Article/CS11743 |access-date=2025-04-29 |website=Wisconsin Historical Society |language=en}}</ref> ان دور ۾ ترقي پسنف “وسڪونسن آئيڊيا” تحت [[وسڪانسن يونيورسٽي|يو ڊبليو–ايڪسٽينشن]] نظام وسيلي يونيورسٽي آف وسڪونسن جي خدمتن کي سڄي رياست تائين وڌايو ويو.<ref>{{cite book|last=Stark|first=Jack|chapter=The Wisconsin Idea: The University's Service to the State|title=The State of Wisconsin Blue Book, 1995–1996|location=Madison|publisher=Legislative Reference Bureau|year=1995|pages=99–179|oclc=33902087|chapter-url=http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/WI/WI-idx?type=article&did=WI.WIBlueBk1995.i0009&id=WI.WIBlueBk1995&isize=L|access-date=January 31, 2017|archive-date=October 17, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017001801/http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/WI/WI-idx?type=article&did=WI.WIBlueBk1995.i0009&id=WI.WIBlueBk1995&isize=L|url-status=live}}</ref> 1932ع ۾ يو ڊبليو جي معاشيات جي پروفيسرن [[جان آر. ڪامنز]] ۽ هيرالڊ گرووز وسڪونسن کي آمريڪا جو پهريون [[بي روزگاري معاوضو| بي روزگاري معاوضي]] وارو پروگرام ٺاهڻ ۾ مدد ڏني.<ref>{{cite journal|last=Nelson|first=Daniel|year=1968|title=The Origins of Unemployment Insurance in Wisconsin|journal=Wisconsin Magazine of History|volume=51|issue=2|pages=109–21|url=http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/31447|access-date=January 31, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202080531/http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/31447|archive-date=February 2, 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202080531/http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/31447 |date=February 2, 2017 }}</ref> يونيورسٽيءَ جي ٻين “وسڪونسن آئيڊيا” وارن عالمن اهو منصوبو تيار ڪرڻ ۾ ڪردار ادا ڪيو، جيڪو 1935ع جي نيو ڊيل واري [[سوشل سيڪيورٽي ايڪٽ]] جو بنياد بڻيو، ۽ وسڪونسن جي ماهر [[آرٿر جي. آلٽمائيئر]] ان ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو.<ref>Arthur J. Altmeyer, "The Wisconsin Idea and Social Security." ''Wisconsin Magazine of History'' (1958) 42#1: 19–25.</ref> لا فولٽ جي وفات کان پوءِ، سندس پُٽ [[فلپ لا فولث|فلپ]] ۽ [[رابرٽ لا فولٽ]] وسڪونسن ريپبلڪن پارٽيءَ جي قيادت سنڀالي، ۽ پوءِ پنهنجي والد جي [[آمريڪي پروگريسِو پارٽي]] جي جانشين طور [[وسڪونسن پروگريسِو پارٽي]] قائم ڪئي. هي پارٽي 1930ع واري ڏهاڪي جي وچ ۾ صدر [[فرينڪلِن ڊي. روزويلٽ]] ۽ پروگريسِو ڊيموڪريٽن جي سهڪار سان طاقت ورتي، ۽ رياست ۽ ڪانگريس ۾ ڪيترائي عهدا کٽي ورتا. پارٽي پوءِ ڪمزور ٿيڻ لڳي، ۽ فلپ تي اسڪينڊل ۽ آمرانه رويي جا الزام لڳڻ کان پوءِ، هو 1938 ۾ گورنري جي چونڊ [[جوليس پي. هائل]] کان هارائي ويو ۽ سياست ڇڏي [[ٻي عالمي جنگ]] ۾ خدمتون انجام ڏيڻ لاءِ ويو. فلپ جنهن تنظيم کي قومي سياسي نئين ترتيب لاءِ اڳڀرو ڪرڻ گهريو، [[نيشنل پروگريسِوز آف آمريڪا]]—اها به پوءِ ڪمزور ٿي وئي، ۽ آخرڪار وسڪونسن پروگريسِوز پارٽي ختم ڪرڻ لاءِ ووٽ ڏنو.<ref>{{Cite book |last=Kasparek |first=Jonathan |title=Fighting Son: A Biography of Philip F. La Follette |publisher=[[Wisconsin Historical Society]] |year=2006 |isbn=978-0-87020-353-4}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=TIME |title=WISCONSIN: Heil Heil |url=https://time.com/archive/6768930/wisconsin-heil-heil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250524091532/https://time.com/archive/6768930/wisconsin-heil-heil/ |archive-date=May 24, 2025 |access-date=2025-11-14 |magazine=TIME |language=en |url-status=live }}</ref> ===ويهين صديءَ جي وچ کان اڄ تائين=== ٻي عالمي جنگ جي فوري پوءِ واري دور ۾ وسڪونسن وارا ڪيترن مسئلن تي ورهايل هئا، جهڙوڪ [[گڏيل قومون|گڏيل قومن]] جو قيام، يورپ جي بحاليءَ جي حمايت، ۽ [[سوويت يونين]] جي وڌندڙ طاقت. پر جڏهن [[يورپ جو “آئرن ڪرٽن”]] جي پس منظر ۾ ڪميونسٽ ۽ سرمائيدار ڪئمپن ۾ ورهائجي ويو، ۽ پروگريسِو پارٽي ٽٽي پئي، تڏهن [[رابرٽ لا فولٽ جونيئر]] 1946ع جي سينيٽ چونڊ وڙهڻ لاءِ ٻيهر وسڪونسن ريپبلڪن پارٽيءَ ۾ شامل ٿيو. هو [[جوزف ميڪارٿي]] کان 1946 واري ريپبلڪن پرائمري]] ۾ ٿوري فرق سان هارائي ويو. 1949ع جي [[يني ڪميونسٽ انقلاب]] کان پوءِ، عوامي راءِ ڪميونسٽ واڌاري جي مقابلي ۾ جمهوريت ۽ سرمائيداريءَ جي تحفظ جي حمايت ڏانهن وڌيڪ جهڪڻ لڳي.<ref name=":3">A Short History of Wisconsin By Erika Janik page 149</ref> [[File:Swing bridge, Superior, Wisconsin (cut).jpg|thumb|20هين صديءَ ۾ [[سپيريئر, وسڪانسن|سُپيرِيئر]] وڏين ڍنڍن وسيلي [[ليڪ فريٽر]] جهازن ذريعي لوهي ڌاتو (iron ore) جي موڪل (شپمينٽ) لاءِ وڏو مرڪز هو.]] ويهين صديءَ جي وچ کان آخر تائين، وسڪونسن ڪيترن سياسي انتهاپسند رخن جو شاهد رهيو: 1950ع واري ڏهاڪي ۾ سينيٽر ميڪارٿي جي [[ميڪڪارٿي ازم|ڪميونزم-مخالفت]] مهم، ۽ 1970ع ۾ ماحولياتي اڳواڻ [[گيلورڊ نيلسن]] طرفان [[زمين جو ڏينھن]] جي بنياد. يو ڊبليو-ميڊيسن ۾ [[ويتنام جنگ]] خلاف شديد احتجاجن دوران، انارڪسٽن جي حملي جو انجام آگسٽ 1970ع ۾ [[اسٽرلنگ ھال بم ڌماڪو |اسٽرلنگ هال بم ڌماڪي]] جي صورت ۾ نڪتو. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ ريپبلڪن گورنر [[ٽامي ٿامپسن]] جي دور ۾ رياست [[ويلفيئر سڌارا]] به آندا.<ref>{{cite web|title=Tommy Thompson: Human Services Reformer|website = [[ABC News (United States)|ABC News]]|url=https://abcnews.go.com/Politics/story?id=122179&page=1|date=September 4, 2004|access-date=March 13, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110130132917/https://abcnews.go.com/Politics/story?id=122179&page=1|archive-date=January 30, 2011|url-status=live}}</ref> ان سان گڏ، 20هين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ وسڪونسن جي معيشت ۾ وڌيڪ تبديليون آيون، جتي ڳري صنعت ۽ پيداوار گهٽجڻ لڳي ۽ ان جي جاءِ تي دوا، تعليم، زرعي ڪاروبار، ۽ سياحت تي ٻڌل [[سروس معيشت]] وڌيڪ اهم ٿي وئي. ==جاگرافي== {{وِسڪانسن جي جاگرافي}} [[File:Wisconsin geographic provinces.svg|thumb|وِسڪانسن جا جاگرافيائي علائقا]] وِسڪانسن [[آمريڪا جي وچ اولھ]] ۾ واقع آھي ۽ اھو [[عظيم ڍنڍن جو علائقو]] ۽ [[اپر مڊ ويسٽ]] ٻنھي جو حصو آھي۔ رياست جو ڪُل رقبو {{Convert|65,496|sqmi|km2}} آھي۔ وِسڪانسن جي اتر ۾ [[ڍنڍ سپيرير]] ۽ [[مشِيگن]]، اوڀر ۾ [[ڍنڍ مشيگن]]، ڏکڻ ۾ [[الينواءِ]]، ڏکڻ اولهه ۾ [[آئيوا]] ۽ اتر اولهه ۾ [[منيسوٽا]] واقع آھن۔ مشيگن سان سرحدي تڪرار ٻه عدالتي ڪيسن ذريعي حل ڪيو ويو، ٻئي [[وِسڪانسن بمقابله مشيگن]]، 1934ع ۽ 1935ع ۾۔ رياست جون حدون اولهه ۾ [[مسيسيپي درياهه]] ۽ [[سينٽ ڪروئي درياهه (وِسڪانسن–منيسوٽا)|سينٽ ڪروئي درياهه]]، ۽ اتر اوڀر ۾ [[مينومِني درياهه]] ۽ [[مونٽريل درياهه (وِسڪانسن–مشيگن)|مونٽريل درياهه]] تي مشتمل آھن۔<ref>{{cite web |url=https://www.nps.gov/subjects/rivers/wisconsin.htm |website=نيشنل پارڪ سروس |access-date=21 جون 2024ع |title=وِسڪانسن – درياهه (آمريڪي نيشنل پارڪ سروس)}}</ref> وڏين ڍنڍن ۽ مسيسيپي درياھ جي وچ ۾ واقع ھجڻ سبب، وِسڪانسن ۾ جاگرافيائي خاصيتن جي وڏي تنوع موجود آھي۔ رياست کي پنج نمايان علائقن ۾ ورھايو ويو آھي۔ اتر ۾، [[ سپيرير ڍنڍ جو گھٽ ميداني علائقو]] ڍنڍ سپيرير جي ڪناري سان گڏ ھڪ پٽو والاري ٿو۔ ان کان ٿورو ڏکڻ طرف، اتر ھاءِ لينڊ واقع آھي، جتي گڏيل سخت ڪاٺ ۽ سدا بہار وڻن جا وڏا ٻيلا آھن، جن ۾ {{convert|1500000|acre|adj=on|abbr=off}} تي پکڙيل [[شيڪوا ميگون–نڪوليٽ نيشنل فاريسٽ]] پڻ شامل آھي، گڏوگڏ ھزارين برفاني ڍنڍون، ۽ رياست جو سڀ کان اوچو نقطو [[ٽِمز ھِل]] پڻ ھتي واقع آھي۔ رياست جي وچ ۾، [[مرڪزي ميداني علائقو (وِسڪانسن)|مرڪزي ميداني علائقو]] موجود آھي، جتي [[سينڊ اسٽون]] جون منفرد بناوٽون جهڙوڪ [[وِسڪانسن درياھ جا ڊيلز]] موجود آھن، ۽ ساڳئي وقت زرعي لحاظ کان زرخيز زمينون پڻ ملن ٿيون۔ ڏکڻ اوڀر ۾ [[اوڀر ريڄز ۽ گھٽ زميني علائقو]] واقع آھي، جيڪو وِسڪانسن جي ڪيترن ئي وڏن شھرن جو گھر آھي۔ ھن علائقي ۾ ريڄن ۾ [[نائيگرا ايسڪارپمينٽ]] شامل آھي، جيڪو نيو يارڪ کان وڌي ٿو، گڏوگڏ [[بليڪ ندي واري ايسڪارپمينٽ (وِسڪانسن)|بليڪ رِور ايسڪارپمينٽ]] ۽ [[ميگنيشيَن ايسڪارپمينٽ]] پڻ شامل آھن۔<ref name=Martin1965>{{cite book|isbn=978-0-299-03475-7|url=https://archive.org/details/physicalgeograph0000mart|url-access=registration|page=247|title=وِسڪانسن جي جسماني جاگرافي|publisher=يونيورسٽي آف وِسڪانسن پريس|year=1965ع|author=لارنس مارٽن|access-date=14 سيپٽمبر 2010ع}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.wisconline.com/wisconsin/geoprovinces/easternridges.html|title=وِسڪانسن جا اوڀر ريڄز ۽ گھٽ زميني علائقا|publisher=وِسڪانسن آن لائن|access-date=14 سيپٽمبر 2010ع|archive-url=https://web.archive.org/web/20010209021338/http://www.wisconline.com/wisconsin/geoprovinces/easternridges.html|archive-date=9 فيبروري 2001ع|url-status=dead}}</ref> ڏکڻ اولهه ۾، اولهه اپلينڊ ھڪ سخت ۽ اڀريلو منظرنامو آھي، جتي ٻيلا ۽ زراعت گڏيل صورت ۾ موجود آھن، جن ۾ مسيسيپي درياهه جي ڪنارن تي ڪيترائي اڀرا ٽڪر (بلفس) ۽ [[بارابو رينج]] شامل آھن۔ ھي علائقو [[ڊرفٽ ليس علائقو]] جو حصو آھي، جيڪو [[آئيوا]]، [[الينواءِ]] ۽ [[منيسوٽا]] جي حصن تائين پکڙيل آھي۔ مجموعي طور، وِسڪانسن جي زمين جو 46٪ حصو ٻيلن سان ڍڪيل آھي۔ {{multiple image | total_width = 380 | image1 = TypicalDriftless.jpg | caption1 = [[ڊرفٽ ليس علائقو]]، جتي برفاني دور ([[برفاني زمانو]]) جي ڳرندڙ برف مان وهندڙ پاڻي [[تلڇي پٿر]] ۾ کوٽائي ڪري اڀرا ٽڪر پيدا ڪيا۔ | image2 = Big waves on Devils Island shoreline (e99f5cd1-548c-439d-962d-0c03204c2bf8).jpg | caption2 = [[سمنڊ جون غارون]] [[ايپسٽل ٻيٽ]]ن جي ڪنارن تي [[ڍنڍ سپيرير]] ۾ موجود آھن۔ }} وِسڪانسن ۾ اهڙيون جيالاجيڪل بناوٽون ۽ معدني تهه موجود آهن، جن جي عمر ٽن ارب سالن کان به وڌيڪ کان وٺي ڪجهہ هزار سالن تائين پکڙيل آهي، جڏهن ته گهڻا پٿر لکين سالن پراڻا آهن۔<ref>{{cite map |author=مدري، ايم. جي. |author2=براون، بي. اي. |author3=گرينبرگ، جي. ڪي. |year=1982ع |title=وِسڪانسن جو بيڊراڪ جيالاجيڪل نقشو |publisher=يونيورسٽي آف وِسڪانسن ايڪسٽينشن }}</ref> سڀ کان پراڻيون جيالاجيڪل بناوٽون 600 ملين سالن کان وڌيڪ اڳ [[پري ڪيمبرين]] دور ۾ ٺهيون، جيڪي گهڻو ڪري برفاني تههن جي هيٺان واقع آهن۔ بارابو رينج جو وڏو حصو [[بارابو ڪوارٽزائيٽ]] ۽ ٻين پري ڪيمبرين [[ميٽامورفڪ پٿر]]ن تي مشتمل آهي۔<ref name="Hanson">هانسن، جي. ايف.، [http://wisconsingeologicalsurvey.org/pdfs/IC14.pdf ''بارابو ضلعي جي جيالاجي، وِسڪانسن''] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140222184825/http://wisconsingeologicalsurvey.org/pdfs/IC14.pdf |date=22 فيبروري 2014ع }}، يونيورسٽي آف وِسڪانسن ايڪسٽينشن، نومبر 1970ع، انفارميشن سرڪيولر 14</ref><ref>{{Cite web |date=اپريل 1981ع |title=وِسڪانسن جي بيڊراڪ جيالاجي |url=https://wgnhs.wisc.edu/pubshare/M067.pdf |url-status=live |access-date=14 آڪٽوبر 2021ع |archive-date=4 آگسٽ 2021ع |archive-url=https://web.archive.org/web/20210804145204/https://wgnhs.wisc.edu/pubshare/M067.pdf }}</ref> هي علائقو تازين برفاني دور دوران، يعني [[وِسڪانسن گليشيئيشن]] ۾، [[گليشيئر]]ن سان ڍڪيل نه رهيو۔ [[لينگليڊ ڪائونٽي]] ۾ هڪ اهڙي مٽي ملي ٿي، جيڪا ڪائونٽي کان ٻاهر تمام گهٽ ڏسڻ ۾ اچي ٿي، جنهن کي [[اينٽيگو (مٽي)|اينٽيگو سلٽ لوم]] سڏيو وڃي ٿو۔<ref>{{Cite web |url=https://www.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/nrcs142p2_019841.pdf |title=وِسڪانسن جي رياستي مٽي: اينٽيگو سلٽ لوم |author=آمريڪي زراعت کاتو، قدرتي وسيلن جي تحفظ واري سروس |date=اپريل 1999ع |access-date=17 آڪٽوبر 2017ع |archive-url=https://web.archive.org/web/20170516155048/https://www.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/nrcs142p2_019841.pdf |archive-date=16 مئي 2017ع }}</ref> رياست ۾ 12,000 کان وڌيڪ نالن وارا درياهه ۽ وهڪرا موجود آهن، جن جي ڪُل ڊيگهه {{Convert|84,000|mile|km|abbr=}} آهي۔<ref>{{Cite web |title=درياهه {{!}} وِسڪانسن ڊي اين آر |url=https://dnr.wisconsin.gov/topic/rivers |access-date=30 آڪٽوبر 2020ع |website=dnr.wisconsin.gov |archive-date=30 آڪٽوبر 2020ع |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030215318/https://dnr.wisconsin.gov/topic/rivers |url-status=live }}</ref> رياست ۾ 15,000 کان وڌيڪ نالن وارا ڍنڍون آهن، جن جو ڪُل رقبو لڳ ڀڳ {{Convert|1|e6acre|km2|abbr=|spell=}} آهي۔ [[ڍنڍ وِنيبيگو]] سڀ کان وڏي اندرين ڍنڍ آهي، جنهن جو رقبو {{Convert|137,700|acres|km2|abbr=}} کان وڌيڪ آهي، ۽ ان جي ڪناري جي ڊيگهه {{Convert|88|miles|km|abbr=}} آهي۔ ٻنهي عظيم ڍنڍن جي ڪنارن سان گڏ، وِسڪانسن وٽ {{Convert|800|mi|km}} کان وڌيڪ ساحلي پٽي آهي ({{Convert|500|mi|km}} کان وڌيڪ، جيڪڏهن ننڍا ٻيٽ ۽ کوٽايون شامل نه ڪيون وڃن)۔<ref name="Martin (1916) p. 21">{{harvp|مارٽن|1916|p=21}}</ref><ref>{{cite web |url=https://dnr.wisconsin.gov/topic/GreatLakes/Learn.html |title=وِسڪانسن جون عظيم ڍنڍون: ڍنڍ مشيگن ۽ ڍنڍ سپيرير |publisher=وِسڪانسن ڊي اين آر }}</ref> وِسڪانسن جا ڪيترائي [[وِسڪانسن جي ٻيٽن جي فهرست|نالن وارا ٻيٽ]] عظيم ڍنڍن ۾ واقع آهن؛ ڪيترائي [[ڊور پيننسولا]] جي چوڌاري ڍنڍ مشيگن ۾ آهن يا [[ايپسٽل ٻيٽ]]ن جو حصو آهن، جيڪي ڍنڍ سپيرير ۾ واقع آهن۔<ref>{{cite web |title=ڊور ڪائونٽي جو نقشو |url=https://wisconsindot.gov/Documents/travel/road/hwy-maps/county-maps/door.pdf |website=ڊور ڪائونٽي ٽرانسپورٽيشن کاتو |access-date=29 ڊسمبر 2020ع |archive-date=1 فيبروري 2021ع |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201004227/https://wisconsindot.gov/Documents/travel/road/hwy-maps/county-maps/door.pdf |url-status=live }}</ref> باقي وِسڪانسن جا ٻيٽ مسيسيپي درياهه ۽ اندرين ڍنڍن ۽ درياهن ۾ واقع آهن۔ [[نيشنل پارڪ سروس]] جي تحفظ هيٺ علائقن ۾ [[ايپسٽل ٻيٽ نيشنل ليڪ شور]]، [[آئيس ايج ٽريل|آئيس ايج نيشنل سينڪ ٽريل]]، ۽ [[سينٽ ڪروئي نيشنل سينڪ رِوَر وي]] ۽ [[نارٿ ڪنٽري ٽريل|نارٿ ڪنٽري نيشنل سينڪ ٽريل]] جا حصا شامل آهن۔<ref>{{cite web |url=https://www.nps.gov/state/wi/index.htm |title=وِسڪانسن |publisher=نيشنل پارڪ سروس |access-date=24 جولاءِ 2024ع }}</ref> ان کان علاوه، رياست ۾ 18 وڌيڪ [[وِسڪانسن ۾ قومي قدرتي نشانيون|قومي قدرتي نشانيون]] موجود آهن، جن ۾ واريءَ جا ٽڪر، دلدل، ٻوڏيل علائقا، ۽ پراڻا ٻيلا شامل آهن۔ وِسڪانسن ۾ [[وِسڪانسن جا اسٽيٽ پارڪ|50 رياستي پارڪ يونٽ]] آهن، جيڪي {{convert|60570|acres|km2}} کان وڌيڪ رقبو والارين ٿا، ۽ انهن کي [[وِسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف نيچرل ريسورسز]] سنڀالي ٿو۔ ٻيلي کاتي وٽ {{convert|471329|acres|km2}} وڌيڪ زمين آهي، جيڪا [[وِسڪانسن جا رياستي ٻيلا]] آهن۔<ref>{{cite web |url=https://www.milwaukeemag.com/your-guide-to-wisconsins-50-state-parks/ |title=وِسڪانسن جي 50 رياستي پارڪن لاءِ رهنمائي |author=واٽرز، ايللي |date=15 جولاءِ 2024ع |publisher=ملواڪي ميگزين |access-date=7 آڪٽوبر 2024ع }}</ref> ===موسم=== {{further|وِسڪانسن ۾ موسمي تبديلي}} [[File:Wisconsin Köppen.svg|thumb|وِسڪانسن جا ڪوپن موسمي قسم]] وِسڪانسن جو گهڻو حصو گرم-اونهاري واري [[نمي واري براعظمي آبهوا]] ([[ڪوپن موسمي درجابندي|ڪوپن]] ''Dfb'') ۾ شامل آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۽ ڏکڻ اولهه جا حصا گرم-اونهاري واري نمي واري براعظمي آبهوا (ڪوپن ''Dfa'') ۾ اچن ٿا۔ رياست ۾ سڀ کان وڌيڪ گرمي پد [[وِسڪانسن ڊيلز]] ۾ 13 جولاءِ 1936ع تي رڪارڊ ٿيو، جتي گرمي 114 °F (46 °C) تائين پهتي۔ سڀ کان گهٽ گرمي پد [[ڪوڊري]] ڳوٺ ۾ 2 ۽ 4 فيبروري 1996ع تي −55 °F (−48 °C) رڪارڊ ٿيو۔ وِسڪانسن ۾ ساليانو برفباري به گهڻي ٿيندي آهي، ڏکڻ علائقن ۾ سراسري طور {{convert|40|in|cm}} ۽ ڍنڍ سپيرير جي [[سنوبيلٽ]] علائقي ۾ هر سال {{convert|160|in|cm}} تائين۔<ref name="uwexclimate">{{cite web |url=http://www.uwex.edu/sco/stateclimate.html |title=وِسڪانسن جي موسميات |access-date=16 مارچ 2007ع |last=بينڊيٽي |first=مائيڪل |publisher=يونيورسٽي آف وِسڪانسن–ايڪسٽينشن |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117094615/http://www.uwex.edu/sco/stateclimate.html |archive-date=17 جنوري 2013ع }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:90%;" |+ '''وِسڪانسن جي چونڊيل شهرن لاءِ مهينيوار سراسري وڌ ۽ گهٽ گرمي پد''' [°F (°C)] ! جنوري !! فيبروري !! مارچ !! اپريل !! مئي !! جون !! جولاءِ !! آگسٽ !! سيپٽمبر !! آڪٽوبر !! نومبر !! ڊسمبر |- | 25/10<br />(−4/−12) | 29/13<br />(−2/−11) | 40/23<br />(5/−5) | 55/35<br />(13/1) | 67/45<br />(19/7) | 76/55<br />(25/13) | 81/59<br />(27/15) | 79/58<br />(26/14) | 71/49<br />(22/10) | 58/38<br />(14/4) | 43/28<br />(6/−2) | 30/15<br />(−1/−9) |} {{Weather box |single line = y |location = وِسڪانسن (معياري قدر 1981–2010) |Jan record high F = 66 |Feb record high F = 69 |Mar record high F = 89 |Apr record high F = 97 |May record high F = 109 |Jun record high F = 106 |Jul record high F = 114 |Aug record high F = 108 |Sep record high F = 104 |Oct record high F = 95 |Nov record high F = 84 |Dec record high F = 70 |Jan high F = 23.9 |Feb high F = 29.2 |Mar high F = 40.6 |Apr high F = 55.5 |May high F = 67.3 |Jun high F = 76.3 |Jul high F = 80.4 |Aug high F = 78.2 |Sep high F = 69.8 |Oct high F = 56.9 |Nov high F = 41.2 |Dec high F = 27.5 |year high F = 52.9 |Jan mean F = 15.0 |Feb mean F = 19.6 |Mar mean F = 30.5 |Apr mean F = 44.0 |May mean F = 55.3 |Jun mean F = 64.7 |Jul mean F = 69.1 |Aug mean F = 67.1 |Sep mean F = 58.7 |Oct mean F = 46.5 |Nov mean F = 33.1 |Dec mean F = 19.4 |Jan low F = 3.7 |Feb low F = 6.3 |Mar low F = 18.3 |Apr low F = 31.6 |May low F = 42.6 |Jun low F = 52.4 |Jul low F = 57.2 |Aug low F = 55.0 |Sep low F = 47.1 |Oct low F = 36.2 |Nov low F = 23.7 |Dec low F = 10.6 |year low F = 31.8 |Jan record low F = −54 |Feb record low F = −55 |Mar record low F = −48 |Apr record low F = −20 |May record low F = 7 |Jun record low F = 20 |Jul record low F = 27 |Aug record low F = 22 |Sep record low F = 10 |Oct record low F = −7 |Nov record low F = −34 |Dec record low F = −52 |precipitation colour = green |Jan precipitation inch = 1.15 |Feb precipitation inch = 1.03 |Mar precipitation inch = 1.80 |Apr precipitation inch = 2.63 |May precipitation inch = 3.54 |Jun precipitation inch = 4.17 |Jul precipitation inch = 3.79 |Aug precipitation inch = 3.78 |Sep precipitation inch = 3.75 |Oct precipitation inch = 2.38 |Nov precipitation inch = 2.00 |Dec precipitation inch = 1.27 |year precipitation inch = |Jul snow inch = 0.0 |Aug snow inch = 0.0 |Sep snow inch = 0.0 |Oct snow inch = 0.8 |Nov snow inch = 4.9 |Dec snow inch = 10.2 |Jan snow inch = 11.4 |Feb snow inch = 9.5 |Mar snow inch = 8.7 |Apr snow inch = 3.2 |May snow inch = 0.4 |Jun snow inch = 0.0 |year snow inch = 48.7 |source = {{cite web |url=http://www.aos.wisc.edu/~sco/clim-history/state/index.html |title=وِسڪانسن اسٽيٽ ڪلائيميٽالاجي آفيس }} }} ===شهر=== {{Further|وِسڪانسن جي ميونسپلٽين جي آبادي موجب فهرست|وِسڪانسن جون انتظامي ورهاستون}} [[File:Wisconsin Municipalities Map.png|thumb|[[وِسڪانسن جون انتظامي ورهاستون|وِسڪانسن جون ميونسپلٽيون]]: [[وِسڪانسن جون ڪائونٽيون|ڪائونٽيون]]، [[وِسڪانسن جا شهر|شهر]]، [[وِسڪانسن جا ڳوٺ|ڳوٺ]]، ۽ [[وِسڪانسن جون ٽائونون|ٽائونون]].]] وِسڪانسن ۾ ٽن قسمن جون ميونسپلٽيون آهن: شهر، ڳوٺ، ۽ ٽائونون۔ [[شهر (وِسڪانسن)|شهر]] ۽ [[ڳوٺ (وِسڪانسن)|ڳوٺ]] شامل ٿيل شهري علائقا آهن۔ [[ٽائون (وِسڪانسن)|ٽائونون]] [[وِسڪانسن جون سياسي ذيلي ورهاستون#ڪائونٽي|ڪائونٽين]] جون غير شامل ٿيل [[ننڍيون سول ورهاستون]] آهن، جن وٽ محدود خود حڪمراني هوندي آهي۔ وِسڪانسن جي ٻه ٽيهائي کان وڌيڪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي۔<ref name="wi2000">{{cite web |url=http://www.doa.state.wi.us/docs_view2.asp?docid=418 |title=وِسڪانسن ڪائونٽين لاءِ شهري/ڳوٺاڻين آباديءَ جو انگ ۽ سيڪڙو: 1 اپريل 2000ع |access-date=16 مارچ 2007ع |last=نيلر |format=PDF |publisher=رياست وِسڪانسن، ڊپارٽمينٽ آف ايڊمنسٽريشن |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311091426/http://www.doa.state.wi.us/docs_view2.asp?docid=418 |archive-date=11 مارچ 2007ع }}</ref> [[ملواڪي]]، جيڪو ڏکڻ اوڀر وِسڪانسن ۾ واقع آهي، رياست جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 580,000 آهي۔ [[ملواڪي ميٽروپوليٽن علائقو]] رياست جي 1.57 ملين آبادي تي مشتمل آهي۔ لڳ ڀڳ 280,000 آبادي سان، رياستي گاديءَ جو هنڌ [[ميڊيسن، وِسڪانسن|ميڊيسن]] مستقل طور تي رياست ۽ ملڪ جي رهائش لائق شهرن ۾ شمار ٿيندو آهي، ۽ اهو وِسڪانسن جو [[آباديءَ ۾ واڌ|تيزي سان وڌندڙ]] شهر پڻ آهي۔<ref>{{cite news |title=سنسس: ميڊيسن ۽ ان جا ڀرپاسي علائقا وِسڪانسن جي تيزي سان وڌندڙ شهرن ۾ مٿانهون |url=https://madison.com/wsj/news/local/govt-and-politics/census-madison-suburbs-top-list-of-fastest-growing-cities-in-wisconsin/article_c079b92b-1f18-5ac4-8538-0c74e004e018.html |access-date=24 جولاءِ 2020ع |work=Madison.com |archive-date=29 آڪٽوبر 2020ع |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029202910/https://madison.com/wsj/news/local/govt-and-politics/census-madison-suburbs-top-list-of-fastest-growing-cities-in-wisconsin/article_c079b92b-1f18-5ac4-8538-0c74e004e018.html }}</ref><ref>{{cite news |last=Wells |first=Kevin |title=ٽي وِسڪانسن جا شهر ٽاپ 100 بهترين رهائش وارن هنڌن ۾ شامل |url=https://www.tmj4.com/news/local-news/three-wisconsin-cities-ranked-in-top-100-best-places-to-live-per-livability |access-date=24 فيبروري 2021ع |agency=WTMJ-TV |date=7 مارچ 2019ع }}</ref> ڏکڻ وِسڪانسن ۾ واقع [[ميڊيسن ميٽروپوليٽن علائقو]] ۾ لڳ ڀڳ 680,000 ماڻهو رهن ٿا۔ رياست ۾ وچولي جسامت وارا ڪيترائي شهر پکڙيل آهن۔ انهن مان سڀ کان وڏو [[گرين بي، وِسڪانسن|گرين بي]] آهي، جيڪو اتر اوڀر وِسڪانسن ۾ واقع آهي، ۽ ان جي ميٽرو علائقي ۾ لڳ ڀڳ 320,000 ماڻهو رهن ٿا۔ ٻين ميٽروپوليٽن شهرن ۾ [[ايپلٽن، وِسڪانسن|ايپلٽن]]، [[ريسِين، وِسڪانسن|ريسِين]]، [[او اسڪوش، وِسڪانسن|او اسڪوش]]، [[ايو ڪليئر، وِسڪانسن|ايو ڪليئر]]، [[جينز وِل، وِسڪانسن|جينز وِل]]، [[واوساو، وِسڪانسن|واوساو]]، [[لا ڪراس، وِسڪانسن|لا ڪراس]]، [[شيبوئگن، وِسڪانسن|شيبوئگن]]، ۽ [[فونڊ ڊو ليڪ، وِسڪانسن|فونڊ ڊو ليڪ]] شامل آهن۔ ان کان علاوه، ٻيا 12 شهر [[مائيڪروپوليٽن شمارياتي علائقن]] جا مرڪز طور ڪم ڪن ٿا، جيڪي عام طور تي ڀرپاسي ڪم ڪندڙ فارمن جي نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل هوندا آهن۔ 2011ع تائين، وِسڪانسن ۾ 12 اهڙا شهر هئا جن جي آبادي 50,000 يا ان کان وڌيڪ هئي، جيڪي رياست جي 73٪ روزگار جي نمائندگي ڪن ٿا۔<ref>وِسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف روينيو، "وِسڪانسن جا ميٽروپوليٽن شمارياتي علائقا"، سمر 2011ع.</ref> {{anchor|وڏا شهر}} {{Largest cities | country = وِسڪانسن | stat_ref =<ref>{{cite web |title=آبادي موجب وِسڪانسن جا ٽاپ 100 وڏا شهر |url=https://www.biggestuscities.com/wi |website=biggestuscities.com |access-date=3 مارچ 2021ع }}</ref> | city_1 = ملواڪي | div_1 = ملواڪي ڪائونٽي{{!}}ملواڪي | pop_1 = 577,222 | city_2 = ميڊيسن | div_2 = ڊين ڪائونٽي{{!}}ڊين | pop_2 = 269,840 | city_3 = گرين بي | div_3 = براون ڪائونٽي{{!}}براون | pop_3 = 107,395 | city_4 = ڪينوشا | div_4 = ڪينوشا ڪائونٽي{{!}}ڪينوشا | pop_4 = 99,986 | city_5 = ريسِين | div_5 = ريسِين ڪائونٽي{{!}}ريسِين | pop_5 = 77,816 | city_6 = ايپلٽن | div_6 = آئوٽاگامي ڪائونٽي{{!}}آئوٽاگامي | pop_6 = 75,644 | city_7 = واوڪيشا | div_7 = واوڪيشا ڪائونٽي{{!}}واوڪيشا | pop_7 = 71,158 | city_8 = ايو ڪليئر | div_8 = ايو ڪليئر ڪائونٽي{{!}}ايو ڪليئر | pop_8 = 69,421 | city_9 = او اسڪوش | div_9 = وِنيبيگو ڪائونٽي{{!}}وِنيبيگو | pop_9 = 66,816 | city_10 = جينز وِل | div_10 = راڪ ڪائونٽي{{!}}راڪ | pop_10 = 65,615 | city_11 = ويسٽ ايلس | div_11 = ملواڪي ڪائونٽي{{!}}ملواڪي | pop_11 = 60,325 | city_12 = لا ڪراس | div_12 = لا ڪراس ڪائونٽي{{!}}لا ڪراس | pop_12 = 52,680 | city_13 = شيبوئگن | div_13 = شيبوئگن ڪائونٽي{{!}}شيبوئگن | pop_13 = 49,929 | city_14 = واوواٽوسا | div_14 = ملواڪي ڪائونٽي{{!}}ملواڪي | pop_14 = 46,396 | city_15 = فونڊ ڊو ليڪ | div_15 = فونڊ ڊو ليڪ ڪائونٽي{{!}}فونڊ ڊو ليڪ | pop_15 = 44,678 | city_16 = بروڪ فيلڊ | div_16 = واوڪيشا ڪائونٽي{{!}}واوڪيشا | pop_16 = 41,464 | city_17 = نيو برلن | div_17 = واوڪيشا ڪائونٽي{{!}}واوڪيشا | pop_17 = 40,451 | city_18 = واوساو | div_18 = ميريٿان ڪائونٽي{{!}}ميريٿان | pop_18 = 39,994 | city_19 = مينومني فالز | div_19 = واوڪيشا ڪائونٽي{{!}}واوڪيشا | pop_19 = 38,527 | city_20 = گرين فيلڊ | div_20 = ملواڪي ڪائونٽي{{!}}ملواڪي | pop_20 = 37,803 }} ==آبادي (ڊيموگرافڪس){{anchor|قوميت}}== ===آبادي=== {{US Census population |1820= 1444 |1830= 3635 |1840= 30945 |1850= 305391 |1860= 775881 |1870= 1054670 |1880= 1315457 |1890= 1693330 |1900= 2069042 |1910= 2333860 |1920= 2632067 |1930= 2939006 |1940= 3137587 |1950= 3434575 |1960= 3951777 |1970= 4417731 |1980= 4705767 |1990= 4891769 |2000= 5363675 |2010= 5686986 |2020= 5893718 |estyear=2025 |estimate= 5972787 |estref=<ref>{{cite web |title=وسڪانسن |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/WI/PST045223 |website=census.gov |access-date=28 جون 2024}}</ref> |align-fn=center |footnote=ذريعو: 1910–2020<ref>{{cite web |title=تاريخي آباديءَ ۾ تبديليءَ جي ڊيٽا (1910–2020) |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/dec/popchange-data-text.html |website=Census.gov |publisher=آمريڪا جي مردم شماري بيورو (United States Census Bureau) |access-date=1 مئي 2021 |archive-date=29 اپريل 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429012609/https://www.census.gov/data/tables/time-series/dec/popchange-data-text.html |url-status=dead }}</ref> }} [[File:Wisconsin 2020 Population Density.png|thumb|upright=1.25|وسڪانسن 2020 آباديءَ جي گهاٽائيءَ جو نقشو]] [[File:Ethnic Origins in Wisconsin.png|thumb|upright=1.25|وسڪانسن ۾ نسلي/قومياتي اصل]] [[File:Wisconsin demographics.webp|thumb|وسڪانسن جي آبادي بابت 2024 جا انگ اکر]] [[آمريڪا جي مردم شماري بيورو (United States Census Bureau)|آمريڪا جي مردم شماري بيورو]] وسڪانسن جي آباديءَ جو اندازو 1 جولاءِ 2019 تي 5,822,434 لڳايو، جيڪو [[2010 آمريڪا جي مردم شماري (2010 United States census)|2010 آمريڪا جي مردم شماري]] کان پوءِ 2.4٪ واڌ ڏيکاري ٿو.<ref name="PopEstUS">{{cite web|url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/wi,US/PST045218|title=QuickFacts وسڪانسن؛ آمريڪا (United States)|website=2018 آباديءَ جا اندازا (Population Estimates)|publisher=[[آمريڪا جي مردم شماري بيورو (United States Census Bureau)]], آبادي ڊويزن (Population Division)|date=8 فيبروري 2019|access-date=8 فيبروري 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815114553/https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/WI,US/PST045218|archive-date=15 آگسٽ 2019|url-status=live}}</ref> هن ۾ گذريل مردم شماري کان پوءِ 150,659 ماڻهن جي قدرتي واڌ شامل هئي (يعني 614,771 ڄمڻيون منفي 464,112 فوتگيون)، ۽ خالص لڏپلاڻ (net migration) سبب 12,755 ماڻهن جي گهٽتائي پڻ شامل هئي. اميگريشن (immigration) نتيجي طور 59,251 ماڻهن جي خالص واڌ ٿي، جڏهن ته آمريڪا جي اندروني لڏپلاڻ سبب 72,006 ماڻهن جي خالص گهٽتائي ٿي.<ref name="Components">{{cite web|url = https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2010s-state-total.html|title =رهواسي آباديءَ ۾ تبديليءَ جي جزن جا اندازا: آمريڪا، علائقا، رياستون، ۽ پورٽو ريڪو: 1 جولاءِ 2018 کان 1 جولاءِ 2019 تائين|access-date = 10 جون 2020|archive-date = 26 جنوري 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200126071436/https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2010s-state-total.html|url-status = live}}</ref> [[آمريڪا جي هائوسنگ ۽ اربن ڊولپمينٽ کاتو (United States Department of Housing and Urban Development)|HUD]] جي 2022 واري [[ڪانگريس ڏانهن سالياني بي گهرن جي جائزي جي رپورٽ (Annual Homeless Assessment Report to Congress)|سالياني بي گهرن جي جائزي جي رپورٽ]] موجب، وسڪانسن ۾ اندازاً 4,775 [[بي گهر (homeless)|بي گهر]] ماڻهو هئا.<ref>{{Cite web |title=2007–2022 رياست موجب PIT ڳڻپون |url=https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fwww.huduser.gov%2Fportal%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Fxls%2F2007-2022-PIT-Counts-by-State.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK |access-date=14 مارچ 2023 |archive-date=14 مارچ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314020239/https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fwww.huduser.gov%2Fportal%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Fxls%2F2007-2022-PIT-Counts-by-State.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=2022 سالياني بي گهرائيءَ جي جائزي جي رپورٽ (AHAR) ڪانگريس ڏانهن |url=https://www.huduser.gov/portal/sites/default/files/pdf/2022-AHAR-Part-1.pdf |access-date=14 مارچ 2023 |archive-date=11 مارچ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311234217/https://www.huduser.gov/portal/sites/default/files/pdf/2022-AHAR-Part-1.pdf |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable collapsible"; text-align:right; font-size:80%;" |+ style="font-size:90%" |[[2020 آمريڪا جي مردم شماري (2020 United States census)|2020 مردم شماري]] موجب نسلي/قومياتي جوڙجڪ |- ! نسل ۽ قوميت<ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/race-and-ethnicity-in-the-united-state-2010-and-2020-census.html |title=آمريڪا ۾ نسل ۽ قوميت: 2010 مردم شماري ۽ 2020 مردم شماري |author=<!--Not stated--> |date=12 آگسٽ 2021 |website=census.gov |publisher=آمريڪا جي مردم شماري بيورو (United States Census Bureau) |access-date=26 سيپٽمبر 2021 |archive-date=15 آگسٽ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815165418/https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/race-and-ethnicity-in-the-united-state-2010-and-2020-census.html |url-status=live }}</ref> ! colspan="2" data-sort-type=number |صرف (Alone) ! colspan="2" data-sort-type=number |ڪل (Total) |- | [[غير-هسپانڪ يا لاطيني اڇا (Non-Hispanic or Latino whites)|اڇا (غير-هسپانڪ)]] |align=right| {{bartable|78.6|%|2||background:gray}} |align=right| {{bartable|81.9|%|2||background:gray}} |- | [[هسپانڪ ۽ لاطيني آمريڪي (Hispanic and Latino Americans)|هسپانڪ يا لاطيني]]{{efn|هسپانڪ يا لاطيني اصل وارا ماڻهو ڪل ۽ جزوي نسل/اصل جي وچ ۾ ڌار نه ڪيا ويندا آهن.}} |align=right| {{bartable}} |align=right| {{bartable|7.6|%|2||background:green}} |- | [[افريقي آمريڪي (African Americans)|افريقي آمريڪي (غير-هسپانڪ)]] |align=right| {{bartable|6.2|%|2||background:mediumblue}} |align=right| {{bartable|7.3|%|2||background:mediumblue}} |- | [[ايشيائي آمريڪي (Asian Americans)|ايشيائي]] |align=right| {{bartable|3.0|%|2||background:purple}} |align=right| {{bartable|3.6|%|2||background:purple}} |- | [[آمريڪي مقامي (Native American)|مقامي آمريڪي]] |align=right| {{bartable|0.8|%|2||background:gold}} |align=right| {{bartable|2.0|%|2||background:gold}} |- | [[پئسفڪ ٻيٽ واسي آمريڪي (Pacific Islander Americans)|پئسفڪ ٻيٽ واسي]] |align=right| {{bartable|0.03|%|2||background:pink}} |align=right| {{bartable|0.1|%|2||background:pink}} |- | ٻيا |align=right| {{bartable|0.3|%|2||background:brown}} |align=right| {{bartable|1.1|%|2||background:brown}} |} {| class="wikitable sortable collapsible nowrap" style="font-size: 90%;" |+ '''وسڪانسن ۾ نسل موجب تاريخي آبادي''' |- ! نسلي جوڙجڪ !! 1990<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/population/www/documentation/twps0076/twps0076.html |title=تاريخي مردم شماري انگ اکر: نسل موجب آباديءَ جا ڪُل (1790 کان 1990)، ۽ هسپانڪ اصل موجب (1970 کان 1990) — آمريڪا، علائقا، ڊويزنون، ۽ رياستون |author=آبادي ڊويزن، لورا ڪي. يڪس (Laura K. Yax) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120812191959/http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0076/twps0076.html |archive-date=12 آگسٽ 2012 }}</ref>!! 2000<ref>{{cite web|url=http://censusviewer.com/state/WI|title=وسڪانسن جي آبادي—مردم شماري 2010 ۽ 2000 انٽرايڪٽو نقشو، ڊيموگرافڪس، انگ اکر، Quick Facts—CensusViewer|access-date=23 جولاءِ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160323174812/http://censusviewer.com/state/WI|archive-date=23 مارچ 2016|url-status=usurped}}</ref>!! 2010<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census/decade.2010.html|title=2010 مردم شماري ڊيٽا |author=سينٽر فار نيو ميڊيا اينڊ پروموشنز (C2PO)|access-date=18 فيبروري 2018|archive-date=22 مئي 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170522200920/https://census.gov/programs-surveys/decennial-census/decade.2010.html|url-status=live}}</ref>!! 2020<ref>{{cite web |title=2020 ڏهاڪي مردم شماري، وسڪانسن، ٽيبل P1: نسل |url=https://data.census.gov/cedsci/table?g=0400000US55&y=2020&d=DEC%20Redistricting%20Data%20%28PL%2094-171%29&tid=DECENNIALPL2020.P1 |website=data.census.gov |publisher=يو. ايس. مردم شماري بيورو (U.S. Census Bureau) |access-date=8 جولاءِ 2022 |archive-date=8 جولاءِ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708180347/https://data.census.gov/cedsci/table?g=0400000US55&y=2020&d=DEC%20Redistricting%20Data%20%28PL%2094-171%29&tid=DECENNIALPL2020.P1 |url-status=live }}</ref> |- | [[اڇا آمريڪي (White American)|اڇا]] || 92.2% || 88.9% || 86.2% || 80.4% |- | [[افريقي آمريڪي (African American)|ڪارا]] || 5.0% || 5.7% || 6.3% || 6.4% |- | [[ايشيائي آمريڪي (Asian American)|ايشيائي]] || 1.1% || 1.7% || 2.3% || 3.0% |- | مقامي || 0.8% || 0.9% || 1.0% || 1.0% |- | [[هاوائي مقامي (Native Hawaiian)|مقامي هاوائي]] ۽<br />[[پئسفڪ ٻيٽ واسي (Pacific Islander)|ٻيا پئسفڪ ٻيٽ واسي]] || – || – || – || – |- | [[آمريڪا جي مردم شماري ۾ نسل ۽ قوميت (Race and ethnicity in the United States Census)|ٻيو نسل]] || 0.9% || 1.6% || 2.4% || 3.1% |- | [[ٻه يا وڌيڪ نسل (Two or more races)|ٻه يا وڌيڪ نسل]] || – || 1.3% || 1.8% || 6.1% |- |[[هسپانڪ ۽ لاطيني آمريڪي (Hispanic and Latino Americans)|هسپانڪ يا لاطيني]] (ڪنهن به نسل جا) |1.9% |3.6% |5.9% |7.6% |- |[[غير-هسپانڪ اڇا (Non-Hispanic whites)|غير-هسپانڪ اڇا]] |91.3% |87.3% |83.3% |78.6% |} 2022 ۾، يورپي نسب جا پنج سڀ کان وڏا گروهه هي هئا: [[جرمن آمريڪي|جرمن]] (36٪)، [[آئرش آمريڪي|آئرش]] (10.2٪)، [[پولش آمريڪي|پولش]] (7.9٪)، [[انگريز آمريڪي|انگريز]] (6.7٪)، ۽ [[نارويجي آمريڪي|نارويجي]] (6.3٪).<ref>{{Cite web |title=گرڊ ڏيک: ٽيبل B04006 - سينس رپورٽر |url=https://censusreporter.org/data/table/?table=B04006&geo_ids=04000US55&primary_geo_id=04000US55 |access-date=29 جون 2024 |website=censusreporter.org}}</ref> رياست جي هر ڪائونٽي ۾ سڀ کان عام نسب جرمن آهي، سواءِ [[مينومني ڪائونٽي، وسڪانسن|مينومني]]، [[ٽريمپيلو ڪائونٽي، وسڪانسن|ٽريمپيلو]]، ۽ [[ورنين ڪائونٽي، وسڪانسن|ورنين]] جي.<ref>{{cite web|url=http://www.legis.state.wi.us/LRB/bb/03bb/128-133.pdf|title=وِسڪانسن بليو بڪ 2003–2004|access-date=25 جولاءِ 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325105850/http://www.legis.state.wi.us/LRB/bb/03bb/128-133.pdf|archive-date=25 مارچ 2009}}</ref> وسڪانسن ۾ ڪنهن به ٻي رياست جي ڀيٽ ۾ پولش نسب وارن رهواسين جو سيڪڙو سڀ کان وڌيڪ آهي.<ref name="census.gov">{{cite web|url=https://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20040920132346/http://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf |url-status=dead |archive-date=20 سيپٽمبر 2004 |title="نسب: 2000"، آمريڪا جو مردم شماري بيورو (U.S. Census Bureau) |access-date=25 جولاءِ 2010 }}</ref> 2022 واري [[آمريڪي ڪميونٽي سروي (American Community Survey)|آمريڪي ڪميونٽي سروي]] مطابق، وسڪانسن جي آباديءَ مان 7.6٪ [[هسپانڪ ۽ لاطيني آمريڪي|هسپانڪ يا لاطيني]] اصل (ڪنهن به نسل جا) هئا. سڀ کان وڏا هسپانڪ نسب وارا گروهه هي هئا: [[ميڪسيڪن آمريڪي|ميڪسيڪن]] (5.1٪)، [[پورٽو ريڪن|پورٽو ريڪن]] (1.1٪)، [[وچ آمريڪا|وچ آمريڪا]] وارا (0.4٪)، ۽ [[ڪيوبي آمريڪي|ڪيوبي]] (0.1٪)، جڏهن ته 0.9٪ ماڻهن ٻين هسپانڪ يا لاطيني اصليتن جي رپورٽ ڪئي.<ref>{{Cite web |title=گرڊ ڏيک: ٽيبل B03001 - سينس رپورٽر |url=https://censusreporter.org/data/table/?table=B03001&geo_ids=04000US55&primary_geo_id=04000US55 |access-date=29 جون 2024 |website=censusreporter.org}}</ref> پنهنجي قيام کان وٺي، وسڪانسن نسلي طور گهڻ-گڏيل (ethnically heterogeneous) رهيو آهي. فرانسيسي فر-واپارين (fur traders) واري دور کان پوءِ آبادگارن جي ايندڙ لهر کني ڪندڙن (miners) تي مشتمل هئي، جن مان ڪيترائي [[ڪورنيش آمريڪي|ڪورنيش]] هئا؛ اهي رياست جي ڏکڻ اولهه واري علائقي ۾ اچي رهيا. ان کان پوءِ ايندڙ لهر تي “يانڪيز” (Yankees) جو غلبو هو—اهي [[انگريز آمريڪي|انگريز نسل]] جا لڏپلاڻ ڪندڙ هئا جيڪي [[نيو انگلينڊ]] ۽ [[اپ اسٽيٽ نيو يارڪ]] مان آيا؛ رياست-هئڻ جي شروعاتي سالن ۾ انهن رياست جي ڳري صنعت، مالي معاملن، سياست، ۽ تعليم تي غلبو رکيو. 1850 کان 1900 جي وچ ۾، مهاجر گهڻو ڪري [[جرمن آمريڪي|جرمن]]، [[اسڪينڊي ني وين آمريڪي|اسڪينڊي ني وين]] (جنهن ۾ سڀ کان وڏو گروهه [[نارويجي آمريڪي|نارويجي]] هو)، [[آئرش آمريڪي|آئرش]]، ۽ [[پولش آمريڪي|پولش]] هئا. 20هين صديءَ ۾، ڪافي [[افريقي آمريڪي]] ۽ [[ميڪسيڪن آمريڪي|ميڪسيڪن]] [[ملواڪي]] ۾ اچي رهيا؛ ۽ [[ويٽنام جنگ]] جي خاتمي کان پوءِ [[همونگ آمريڪي|همونگ]] ماڻهن جي هڪ وڏي آمد ٿي. مختلف نسلي گروهه رياست جي مختلف علائقن ۾ وڃي وسيا. جيتوڻيڪ جرمن مهاجر سڄي رياست ۾ وسي رهيا، پر سڀ کان وڏو ارتڪاز (concentration) [[ملواڪي]] ۾ هو. نارويجي مهاجر اتر ۽ اولهه ۾ ڪاٺ ڪٽائي (lumbering) ۽ زراعت/فارمنگ وارن علائقن ۾ وسي رهيا. آئرش، اطالوي، ۽ پولش مهاجر بنيادي طور شهري علائقن ۾ آباد ٿيا.<ref>Miller, Frank H., [http://content.wisconsinhistory.org/cdm4/document.php?CISOROOT=/tp&CISOPTR=14489 "وِسڪانسن ۾ پولينڊ جا ماڻهو (The Polanders in Wisconsin)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090829135614/http://content.wisconsinhistory.org/cdm4/document.php?CISOROOT=%2Ftp&CISOPTR=14489 |date=29 آگسٽ 2009 }}, پارڪمين ڪلب پبليڪيشنز نمبر 10. ملواڪي، وِسڪانسن: پارڪمين ڪلب، 1896؛ حاصل ڪيل: 29 جنوري 2008.</ref> [[مينومني ڪائونٽي، وسڪانسن|مينومني ڪائونٽي]] اوڀر آمريڪا ۾ اها واحد ڪائونٽي آهي جتي مقامي آمريڪين جي اڪثريت آهي. [[افريقي آمريڪي|افريقي آمريڪي]] ملواڪي ڏانهن آيا، خاص طور 1940 کان پوءِ. وسڪانسن جي افريقي-آمريڪي آباديءَ جو 86٪ چار شهرن ۾ رهندو آهي: [[ملواڪي]]، [[ريسين، وسڪانسن|ريسين]]، [[بيلواٽ، وسڪانسن|بيلواٽ]]، ۽ [[ڪينوشا]]؛ جڏهن ته ملواڪي ۾ رياست جي ڪارن آمريڪين مان لڳ ڀڳ ٽي-چوٿون رهندا آهن. [[گريٽ ليڪس]] واري علائقي ۾، صرف [[ڊيٽرائيٽ]] ۽ [[ڪليولئنڊ]] ۾ افريقي-آمريڪي رهواسين جو سيڪڙو وڌيڪ آهي.<ref>{{Cite web |last=Slesinger |first=Doris P. |title=وسڪانسن ۾ افريقي آمريڪي |url=https://cdn.apl.wisc.edu/publications/African_American_Chartbook.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629174407/https://cdn.apl.wisc.edu/publications/African_American_Chartbook.pdf |archive-date=29 جون 2023 |access-date=29 جون 2023}}</ref> وسڪانسن جي ايشيائي آباديءَ مان لڳ ڀڳ 33٪ [[همونگ ماڻهو|همونگ]] آهن، ۽ وڏيون برادريون [[ملواڪي]]، [[واسو، وسڪانسن|واسو]]، [[گرين بي، وسڪانسن|گرين بي]]، [[شيبوگن، وسڪانسن|شيبوگن]]، [[ايپلٽن، وسڪانسن|ايپلٽن]]، [[ميڊيسن، وسڪانسن|ميڊيسن]]، [[لا ڪراس]]، [[ايو ڪليئر، وسڪانسن|ايو ڪليئر]]، [[اوشڪوش، وسڪانسن|اوشڪوش]]، ۽ [[مينٽووڪ، وسڪانسن|مينٽووڪ]] ۾ موجود آهن.<ref>{{cite web|url=http://www.apl.wisc.edu/publications/HmongChartbook.pdf|title=وسڪانسن جي همونگ آبادي |access-date=26 اپريل 2010|publisher=يونيورسٽي آف وِسڪانسن–ميڊيسن اپلائيڊ پاپوليشن ليبارٽري (University of Wisconsin–Madison Applied Population Laboratory)|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331124635/https://cdn.apl.wisc.edu/publications/HmongChartbook.pdf|archive-date=31 مارچ 2022|url-status=dead}}</ref> وسڪانسن ۾ 61,629 ماڻهو—يا آباديءَ جو لڳ ڀڳ 1٪—پاڻ کي همونگ طور سڃاڻن ٿا.<ref>{{Cite web |title=گرڊ ڏيک: ٽيبل B02018 - سينس رپورٽر |url=https://censusreporter.org/data/table/?table=B02018&geo_ids=04000US55&primary_geo_id=04000US55#valueType%7Cestimate |access-date=29 جون 2024 |website=censusreporter.org}}</ref> وسڪانسن جي رهواسين مان 71.7٪ وسڪانسن ۾ ڄائو، 23.0٪ آمريڪا جي ڪنهن ٻي رياست ۾ ڄائو، 0.7٪ [[پورٽو ريڪو]]، آمريڪا جي ٻيٽ وارن علائقن ۾ ڄائو، يا آمريڪي والدين وٽ پرڏيهه ۾ ڄائو، ۽ 4.6٪ پرڏيهي ڄاول هئا.<ref>[https://www.census.gov آمريڪا جي مردم شماري ويب سائيٽ (U.S. Census website)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19961227012639/http://www.census.gov/ |date=27 ڊسمبر 1996 }} . Factfinder2.census.gov؛ حاصل ڪيل: 2 آگسٽ 2013.</ref> 2018 ۾، وسڪانسن ڏانهن مهاجرن (immigrants) جا اصل ملڪ هي هئا: ميڪسيڪو، ڀارت، چين، [[لاوس]]، ۽ [[فلپائن]].<ref>{{cite web|url=https://www.americanimmigrationcouncil.org/sites/default/files/research/immigrants_in_wisconsin.pdf|title=وسڪانسن ۾ مهاجر |access-date=4 جنوري 2024|archive-date=9 مارچ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240309031633/https://www.americanimmigrationcouncil.org/sites/default/files/research/immigrants_in_wisconsin.pdf|url-status=live}}</ref> ;ڄمڻين جي ڊيٽا [[File:Wisconsin counties by race.svg|thumb|260px|[[2020 آمريڪا جي مردم شماري (2020 U.S. census)|2020 آمريڪا جي مردم شماري]] مطابق، نسل جي اڪثريت (racial plurality) موجب وسڪانسن جي ڪائونٽين جو نقشو{{Collapsible list | title = ڏند ڪٿا (Legend)|{{col-begin}}{{col-2}} '''غير-هسپانڪ اڇا''' {{legend|#dd7e6b|40–50%}} {{legend|#a61c00|60–70%}} {{legend|#85200c|70–80%}} {{legend|#5b0f00|80–90%}} {{legend|#410b00|90%+}} {{col-2}} '''مقامي آمريڪي''' {{legend|#274e13|80–90%}} {{col-end}} }}]] ''نوٽ: جدول ۾ ڄمڻ جا انگ 100٪ کان وڌيڪ ٿين ٿا، ڇاڪاڻ⁠تہ هسپانوي ماڻهن کي سندن نسل (ethnicity) ۽ سندن نسلاني درجي (race) ٻنهي حسابن سان ڳڻيو ويندو آهي، جنهن سبب ڪُل انگ وڌي ويندو آهي.'' {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+ ماءُ جي واحد نسل يا نسلي سڃاڻپ موجب زنده ڄمڻ (Live births) |- ! [[آمريڪا جي مردم شماري ۾ نسل ۽ نسلي سڃاڻپ|نسل / نسلي سڃاڻپ]] ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 ! 2019 ! 2020 ! 2021 ! 2022 ! 2023 |- | [[غير هسپانوي اڇا|غير هسپانوي اڇا]] | 49,357 (74.0%) | 49,440 (73.6%) | 49,024 (73.1%) | 47,994 (72.0%) | 46,309 (71.3%) | 45,654 (71.2%) | 44,784 (70.8%) | 42,715 (70.5%) | 43,991 (71.2%) | 42,455 (70.7%) | 41,471 (69.4%) |- | [[افريقي آمريڪي|افريقي آمريڪي]] | 6,956 (10.4%) | 7,328 (10.9%) | 7,386 (11.0%) | 6,569 (9.9%) | 6,864 (10.6%) | 6,622 (10.3%) | 6,859 (10.8%) | 6,429 (10.6%) | 5,964 (9.6%) | 5,688 (9.5%) | 5,592 (9.3%) |- | [[ايشيائي آمريڪي|ايشيائي آمريڪي]] | 3,197 (4.8%) | 3,333 (5.0%) | 3,276 (4.9%) | 3,220 (4.8%) | 3,017 (4.6%) | 3,155 (4.9%) | 2,942 (4.6%) | 2,870 (4.7%) | 2,692 (4.3%) | 2,661 (4.4%) | 2,651 (4.4%) |- | [[آمريڪا جا مقامي ماڻهو|آمريڪي انڊين]] | 1,011 (1.5%) | 980 (1.5%) | 1,029 (1.5%) | 689 (1.0%) | 745 (1.1%) | 707 (1.1%) | 664 (1.0%) | 573 (0.9%) | 546 (0.9%) | 499 (0.8%) | 486 (0.8%) |- | ''[[هسپانوي ۽ لاطيني آمريڪي|هسپانوي]]'' (ڪنهن به نسل مان) | ''6,398'' (9.6%) | ''6,375'' (9.5%) | ''6,604'' (9.9%) | ''6,504'' (9.8%) | ''6,368'' (9.8%) | ''6,365'' (9.9%) | ''6,463'' (10.2%) | ''6,438'' (10.6%) | ''6,923'' (11.2%) | ''6,971'' (11.6%) | ''7,591'' (12.7%) |- | '''ڪل''' | '''66,649''' (100%) | '''67,161''' (100%) | '''67,041''' (100%) | '''66,615''' (100%) | '''64,975''' (100%) | '''64,098''' (100%) | '''63,270''' (100%) | '''60,594''' (100%) | '''61,781''' (100%) | '''60,049''' (100%) | '''59,754''' (100%) |} * 2016 کان پوءِ، [[اڇا هسپانوي ۽ لاطيني آمريڪي|اڇا هسپانوي]] نسل جا ڄمڻ الڳ الڳ گڏ نه ڪيا ويندا آهن، پر هڪ ئي ''هسپانوي'' درجي ۾ شامل ڪيا ويندا آهن؛ هسپانوي اصل جا ماڻهو ڪنهن به نسل سان تعلق رکي سگهن ٿا. ===مذهب=== {{Pie chart | thumb = right | caption = مذهبي پاڻ-سڃاڻپ، [[پبلڪ رليجن ريسرچ انسٽيٽيوٽ (Public Religion Research Institute)|پبلڪ رليجن ريسرچ انسٽيٽيوٽ]] جي 2022 واري ''آمريڪن ويلوز سروي (American Values Survey)'' مطابق<ref name="avs">{{cite web |last=Staff |date=24 فيبروري 2023 |title=2022 آمريڪن ويلوز ايٽلس: مذهبي روايت |url=https://ava.prri.org/#religious/2022/States/religion/m/US-WI |access-date=29 آگسٽ 2024 |website=[[پبلڪ رليجن ريسرچ انسٽيٽيوٽ (Public Religion Research Institute)|Public Religion Research Institute]]}}</ref> | label1 = [[آمريڪا ۾ پروٽيسٽنٽ ازم|پروٽيسٽنٽ ازم]] | value1 = 41 | color1 = blue | label2 = [[آمريڪا ۾ ڪيٿولڪيت|ڪيٿولڪيت]] | value2 = 27 | color2 = purple | label3 = [[جِيهوواه جا شاهد|جِيهوواه جا شاهد]] | value3 = 1 | color3 = teal | label4 = [[آمريڪا ۾ يهوديت|يهوديت]] | value4 = 1 | color4 = pink | label5 = [[آمريڪا ۾ ٻڌ ڌرم|ٻڌ ڌرم]] | value5 = 1 | color5 = yellow | label6 = [[آمريڪا ۾ هندومت|هندومت]] | value6 = 1 | color6 = orange | label7 = [[يونيٽيرين يونيورسلزم]] | value7 = 1 | color7 = green | label8 = [[نيو ايج]] | value8 = 1 | color8 = red | label9 = [[آمريڪا ۾ غيرمذهبيت|غير وابسته (Unaffiliated)]] | value9 = 25 | color9 = white | label10 = ٻيا | value10= 1 | color10 = black }} [[پبلڪ رليجن ريسرچ انسٽيٽيوٽ (Public Religion Research Institute)|پبلڪ رليجن ريسرچ انسٽيٽيوٽ]] جي 2022 واري ''آمريڪن ويلوز سروي (American Values Survey)'' مطابق، جيڪي ماڻهو ڪنهن مذهب يا روحاني روايت سان پاڻ کي وابسته سمجهندا هئا، اهي رياست جي آباديءَ جو لڳ ڀڳ 75٪ هئا.<ref name="carroll2000">{{cite book|last=Carroll|first=Brett E.|title=آمريڪا ۾ مذهب جو روٽليج تاريخي ايٽلس (The Routledge Historical Atlas of Religion in America)|series=روٽليج آمريڪي تاريخ جا ايٽلس (Routledge Atlases of American History)|date=28 ڊسمبر 2000|publisher=[[روٽليج (Routledge)|Routledge]]|isbn=978-0-415-92137-4}}</ref> وسڪانسن وارن مان 69٪ پاڻ کي [[عيسائيت|عيسائي]] طور سڃاڻايو. تفصيل سان، جواب ڏيندڙن مان 25٪ پاڻ کي [[مين لائن (پروٽيسٽنٽ)|مين لائن پروٽيسٽنٽ]]، 12٪ [[ايونجيليڪل ازم|ايونجيليڪل پروٽيسٽنٽ]]، 4٪ ٻين پروٽيسٽنٽن، ۽ 27٪ [[آمريڪا ۾ ڪيٿولڪيت|ڪيٿولڪ]] طور سڃاڻايو. آباديءَ مان لڳ ڀڳ 25٪ ڪنهن به مذهبي جماعت سان وابسته نه هئا. هن سروي مطابق ننڍيون اقليتون [[يهوديت|يهودي]] (1٪)، [[هندومت|هندو]] (1٪)، [[ٻڌ ڌرم|ٻڌ]] (1٪)، [[جِيهوواه جا شاهد]] (1٪)، [[يونيٽيرين يونيورسلزم|يونيٽيرين يونيورسلِسٽ]] (1٪)، [[اسلام|مسلمان]] (<1٪)، [[مورمنزم|مورمن]] (<1٪)، ۽ ٻيا عقيدا پڻ موجود آهن.<ref name="avs" /> وسڪانسن ۾ عيسائيت غالب مذهب آهي. [[ايسوسيئيشن آف رليجن ڊيٽا آرڪائيوز |ايسوسيئيشن آف رليجن ڊيٽا آرڪائيوز]] جي 2020 واري مطالعي مطابق، ڪيٿولڪيت هڪ واحد سڀ کان وڏي فرقي طور هئي جنهن جا 1,237,342 پيروڪار هئا؛ ان کان پوءِ [[آمريڪا ۾ ايونجيليڪل لٿرن چرچ|ايونجيليڪل لٿرن چرچ اِن آمريڪا]] جا 316,245 ميمبر، ۽ [[وسڪانسن ايونجيليڪل لٿرن سنوڊ|وسڪانسن ايونجيليڪل لٿرن سنوڊ]] جا 209,788 پيروڪار هئا.<ref>{{Cite web |title=2020 لاءِ نقشا ۽ ڊيٽا فائيل: آمريڪا مذهب مردم شماري {{!}} مذهبي شماريات ۽ آبادي جا انگ (Religious Statistics & Demographics) |url=https://www.usreligioncensus.org/index.php/node/1639 |access-date=30 آگسٽ 2024 |website=www.usreligioncensus.org |archive-date=15 جنوري 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115001940/https://www.usreligioncensus.org/index.php/node/1639 |url-status=live }}</ref> 276,904 ماڻهو [[غيرفرقي عيسائيت]] سان وابسته هئا. ===ڏوھ=== {{main|وسڪانسن ۾ ڏوھ }} 2009 لاءِ سڄي رياست ۾ ايف بي آءِ (FBI) جي ڏوهن واري شماريات ۾ هي انگ شامل هئا: 144 قتل/غيرغفلت واري انسان ڪشي؛ 1,108 زنا بالجبر ؛ 4,850 ڦرلٽ؛ 8,431 شديد حملا؛ ۽ 147,486 ملڪيت جا ڏوھ .<ref>{{cite web |url=http://www2.fbi.gov/ucr/cius2009/data/table_05.html |title=ٽيبل 5—آمريڪا ۾ ڏوھ 2009 (Table 5—Crime in the United States 2009) |publisher=.fbi.gov |access-date=15 سيپٽمبر 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014044856/http://www2.fbi.gov/ucr/cius2009/data/table_05.html |archive-date=14 آڪٽوبر 2013 |url-status=dead }}</ref> [[وسڪانسن، بيورو آف جسٽس انفارميشن اينڊ انالسس]] وسيلي پنهنجون شماريات پڻ شايع ڪري ٿو.<ref>[https://www.doj.state.wi.us/dles/bjia/bureau-justice-information-and-analysis بيورو آف جسٽس انفارميشن اينڊ انالسس]، اڳ ۾ هي ڪم آفيس آف جسٽس اسسٽنس ڪندي هئي، ڏسو {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120723032703/http://oja.state.wi.us/index.asp?locid=97 |date=23 جولاءِ 2012 }}</ref> رياست 2009 ۾ 14,603 پرتشدد ڏوهن جي رپورٽ ڏني، جن جي ڪليئرنس ريٽ ( يعني % حل ٿيل) 50٪ هئي.<ref>[https://web.archive.org/web/20120426081731/http://oja.wi.gov/docview.asp?docid=19873&locid=97 Oja.wi.gov] (آرڪائيو ڪيل: 26 اپريل 2012)</ref> رياست 2009 ۾ 4,633 جنسي حملا رپورٽ ڪيا، ۽ جنسي حملن لاءِ ڪُل ڪليئرنس ريٽ 57٪ هئي. ==معيشت== {{See also|وسڪانسن ۾ في فرد آمدني موجب جڳھون}} 2023ع ۾ وسڪانسن جي [[رياستي مجموعي پيداوار]] 413.966 ارب ڊالر هئي، جيڪا ان کي آمريڪا جي رياستن ۾ مجموعي پيداوار جي لحاظ کان 21هين نمبر تي رکي ٿي.<ref>{{cite web|عنوان=رياست موجب مجموعي پيداوار |تاريخ=جنوري 1997 |يوآر ايل=https://fred.stlouisfed.org/series/WINGSP |ناشر=سينٽ لوئيس فيڊرل رزرو |رسائي=26 آگسٽ 2024}}</ref> وسڪانسن جي معيشت جو بنياد صنعتڪاري، زراعت ۽ سياحت تي آهي. 2022ع ۾ في فرد ذاتي آمدني 61,475 ڊالر هئي، جڏهن⁠تہ علائقائي قيمتي برابري مطابق ترتيب ڏيڻ کان پوءِ اها 66,596 ڊالر ٿي. مئي 2025ع تائين رياست ۾ بيروزگاري جي شرح 3.3٪ هئي.<ref>{{cite web|عنوان=وسڪانسن |تاريخ=10 جولاءِ 2025 |يوآر ايل=https://www.cnbc.com/2025/07/10/wisconsin-top-states-for-business-ranking.html |ناشر=سي اين بي سي |رسائي=9 جنوري 2026}}</ref> 2009ع کان وٺي وسڪانسن ۾ گهٽ ۾ گهٽ اجرت 7.25 ڊالر في ڪلاڪ آهي، جيڪا وفاقي شرح جي برابر آهي.<ref>{{cite web|عنوان=ڇا وسڪانسن ۾ رهڻي ڪهڻي جي مقابلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ اجرت سڀ کان گهٽ آهي؟ |تاريخ=14 ڊسمبر 2022 |يوآر ايل=https://wisconsinwatch.org/2022/12/does-wisconsin-have-the-worst-minimum-wage-to-cost-of-living-ratio-in-the-country/ |ناشر=وسڪانسن واچ |رسائي=3 نومبر 2023}}</ref> وسڪانسن ۾ قائم اٺ وڏيون ڪمپنيون [[فارچون 500]] جي فهرست ۾ شامل آهن. 2024ع ۾ هن فهرست ۾ [[نارٿ ويسٽرن ميچوئل]]، [[فائزرِو]]، [[مين پاور گروپ]]، [[راڪ ويل آٽوميشن]] ۽ [[ڊبليو اي سي انرجي گروپ]] (سڀئي ملواڪي ۾)، ان کان سواءِ [[ڪولز]] (مينومني فالز)، [[امريڪن فيملي انشورنس]] (ميڊيسن) ۽ [[اوشڪوش ڪارپوريشن]] (اوشڪوش) شامل هيون.<ref>{{cite web|عنوان=2024ع جي فارچون 500 ۾ وسڪانسن جون اٺ ڪمپنيون |تاريخ=6 جون 2024 |يوآر ايل=https://www.jsonline.com/story/money/business/2024/06/06/wisconsin-companies-on-2024-fortune-500-led-by-northwestern-mutual/73998064007/ |ناشر=ملواڪي جرنل سينٽينل |رسائي=27 آگسٽ 2024}}</ref> ===صنعت=== 2015ع تائين وسڪانسن ۾ صنعتڪاري سان لاڳاپيل روزگار جو انگ لڳ ڀڳ 500,000 هو، جيڪو 1970ع جي سطح جي برابر هو. بهرحال، 2000ع کان 2016ع تائين رياستي مجموعي پيداوار ۾ صنعت جو حصو 21.5٪ کان گهٽجي 18.5٪ ٿي ويو، جيڪو سڀني رياستن ۾ اٺين نمبر تي هو.<ref>{{cite web|عنوان=وسڪانسن ۾ صنعتڪاري جي حالت |تاريخ=2018 |يوآر ايل=https://economicdevelopment.extension.wisc.edu/files/2019/05/Manufacturing_Full-report.pdf |ناشر=وسڪانسن يونيورسٽي |رسائي=26 آگسٽ 2024}}</ref> 1970ع ۾ ڪُل روزگار جو 28٪ صنعت سان لاڳاپيل هو، جيڪو 2015ع ۾ گهٽجي 14٪ رهجي ويو. 2008ع ۾ صنعتڪاري مان حاصل ٿيندڙ پيداوار 48.9 ارب ڊالر هئي، جنهن وسڪانسن کي صنعتي پيداوار ۾ ڏهين نمبر تي رکيو.<ref>{{cite web|عنوان=صنعتڪاري ۾ مٿيون ڏهه رياستون |يوآر ايل=https://web.archive.org/web/20120625085243/http://econpost.com/industry/manufacturing-industry-top-10-states-gdp}}</ref> وسڪانسن جون اهم صنعتي ڪمپنيون هي آهن: [[ڪوهلر ڪمپني]]، [[مرڪري مرين]]، [[راڪ ويل آٽوميشن]]، [[جانسن ڪنٽرولز]]، [[جان ڊيئر]]، [[برگس اينڊ اسٽرئٽن]]، [[ملواڪي اليڪٽرڪ ٽول ڪمپني]]، [[ملر اليڪٽرڪ]]، [[ڪيٽرپلر]]، [[اوشڪوش ڪارپوريشن]]، [[هارلي ڊيوڊسن]]، [[ڪيس آءِ ايڇ]]، [[ايس سي جانسن اينڊ سن]]، [[ايشلي فرنيچر]] ۽ [[ايرينس]]. وسڪانسن ڪاٺ ۽ ڪاغذ جي صنعت ۾ به نمايان حيثيت رکي ٿو. رياست ڪاغذ ۽ پيڪيجنگ جي پيداوار ۾ ملڪ اندر پهرين نمبر تي آهي. [[ليڪ ونيباگو]] کان [[گرين بي]] تائين لوئر فاڪس نديءَ جي 39 ميلن واري حصي ۾ 24 ڪاغذ جا ڪارخانا قائم آهن.<ref>{{cite web|عنوان=وسڪانسن جي ڪاغذي صنعت جي ارتقا |تاريخ=6 ڊسمبر 2022 |يوآر ايل=https://badgerherald.com/features/2022/12/06/paper-cuts-deep-the-evolution-of-wisconsins-paper-industry/ |ناشر=دي بيجر هيرالڊ |رسائي=26 آگسٽ 2024}}</ref> وسڪانسن ۾ ڪاٺ جي صنعت انتهائي اهم حيثيت رکي ٿي، ۽ رياست ڪاغذ ۽ پيڪيجنگ جي وڏي پيدا ڪندڙن مان هڪ آهي. وسڪانسن ڪاغذي شين جي پيداوار ۾ سڄي ملڪ اندر پهرين نمبر تي آهي؛ [[ليڪ ونيباگو]] کان [[گرين بي (ليڪ مشيگن)|گرين بي]] تائين هيٺئين فاڪس نديءَ جي {{convert|39|mi|km}} ڊگهي حصي سان گڏ 24 [[ڪاغذ جو ڪارخانو|ڪاغذ جا ڪارخانا]] قائم آهن.<ref>{{cite web|url=https://badgerherald.com/features/2022/12/06/paper-cuts-deep-the-evolution-of-wisconsins-paper-industry/ |title=وسڪانسن جي ڪاغذي صنعت جي ارتقا |author=ليڊيا لارسن |publisher=دي بيجر هيرالڊ |date=6 ڊسمبر 2022 |access-date=26 آگسٽ 2024 }}</ref> رياست جي صنعتڪاري شعبي جو وڏو حصو تجارتي خوراڪ جي تياري تي ٻڌل آهي، جنهن ۾ مشهور برانڊ جهڙوڪ [[آسڪر ميئر]]، [[ٽامب اسٽون (پيزا)|ٽامب اسٽون]] منجمد پيزا، [[جانسن وِل فوڊز|جانسن وِل]] [[براٽورسٽ|براٽس]]، ۽ [[فريڊ يوزنگر|يوزنگر جي ساسج]] شامل آهن. صرف [[ڪرافٽ فوڊز]] وسڪانسن ۾ پنج هزار کان وڌيڪ ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي. [[ملواڪي]] بِيئر جي وڏي پيدا ڪندڙن مان هڪ آهي ۽ اڳ ۾ [[ملر بريونگ ڪمپني]]—ملڪ جي ٻي وڏي بِيئر ٺاهيندڙ—جو مرڪزي دفتر پڻ هتي موجود هو، جيستائين اها ڪُورز سان ضم نه ٿي. ان کان اڳ [[جوزف شلٽز بريونگ ڪمپني|شلٽز]]، [[ويلنٽائن بليٽز بريونگ ڪمپني|بليٽز]]، ۽ [[پيبسٽ بريونگ ڪمپني|پيبسٽ]] ملواڪي جون بنيادي بِيئر ٺاهيندڙ ڪمپنيون هيون. صحت جي سار سنڀال وارن اوزارن ۽ سافٽ ويئر جي ترقي ۽ تياري پڻ رياست جي معيشت جو هڪ وڌندڙ شعبو آهي، جنهن ۾ اهم ادارا جهڙوڪ [[جي اي هيلٿ ڪيئر]]، [[ايپڪ سسٽمز]]، ۽ [[ٽو مو ٿراپي]] شامل آهن. ===زراعت=== {{Main|وسڪانسن ۾ زراعت}} {{see also|وسڪانسن جي کير واري صنعت|وسڪانسن جو پنير}} [[File:Dunnum Family's Top of the Town dairy farm near Westby in Vernon County, Wisconsin.jpg|thumb|[[وسڪانسن جي کير واري صنعت|وسڪانسن جي کير واري فارم]] تي کير ڏيندڙ ڳئون]] وسڪانسن آمريڪا جي لڳ ڀڳ چوٿين حصي جي پنير پيدا ڪري ٿو، ۽ پنير جي پيداوار ۾ قومي سطح تي اڳواڻ آهي.<ref name=USDA>"ڪوٽيچ پنير کان سواءِ ڪُل پنير جي پيداوار—رياستون ۽ آمريڪا: فيبروري 2010 ۽ 2011" آمريڪي زراعت کاتي ۾، [http://www.usda.gov/nass/PUBS/TODAYRPT/dary0411.pdf ''ڊيري پراڊڪٽس''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120113150907/http://www.usda.gov/nass/PUBS/TODAYRPT/dary0411.pdf |date=13 جنوري 2012 }}, ص 13–14.</ref> کير جي پيداوار ۾ وسڪانسن [[ڪيليفورنيا]] کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي،<ref>"کير ڏيندڙ ڳئون ۽ پيداوار—23 چونڊيل رياستون: مارچ 2011 ۽ 2012" آمريڪي زراعت کاتي ۾، [https://usda01.library.cornell.edu/usda/current/MilkProd/MilkProd-04-19-2012.pdf ''کير جي پيداوار'']، ص 3.</ref> ۽ في فرد کير جي پيداوار ۾ ڪيليفورنيا ۽ [[ورمونٽ]] کان پوءِ ٽئين نمبر تي آهي.<ref>"جدول 6: رياست موجب في فرد کير جي پيداوار، 2003" CITEC ۾، [http://www.citec.org/test/dairy_industry_study_020105.pdf ''آمريڪا ۽ اتر نيو يارڪ ۾ ڊيري صنعت''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426081730/http://www.citec.org/test/dairy_industry_study_020105.pdf |date=26 اپريل 2012 }}, ص 25.</ref> وسڪانسن مکڻ جي پيداوار ۾ به ٻئي نمبر تي آهي، ۽ ملڪ جي لڳ ڀڳ چوٿين حصي جو مکڻ پيدا ڪري ٿو.<ref>وسڪانسن ملڪ مارڪيٽنگ بورڊ، [https://archive.today/20130105104124/http://www.wisdairy.com/Upload/statistics/wi_rank_nation_dairy_industry_2007.gif وسڪانسن جي قومي ڊيري صنعت ۾ حيثيت: 2007]</ref> وسڪانسن آمريڪا جي اها واحد رياست آهي جتي پنير ۽ مکڻ ٺاهيندڙن لاءِ لائسنس رکڻ لازمي آهي.<ref>{{Cite web|last=مالينا|first=ڪرس|date=1 جون 2016|title=وسڪانسن ۾ پنير ٺاهڻ چاهيو ٿا؟ اهو اوترو آسان ناهي|url=https://www.wpr.org/want-make-cheese-wisconsin-its-harder-one-might-think|access-date=7 سيپٽمبر 2021|website=وسڪانسن پبلڪ ريڊيو}}</ref> رياست قومي سطح تي [[سيلج]] لاءِ مکئي، [[ڪرئن بيري]]،<ref name="USDA Cran">آمريڪي زراعت کاتو، [https://www.nass.usda.gov/Statistics_by_State/Wisconsin/Publications/Crops/2022/WI-Cranberries-Annual-05-22.pdf ''وسڪانسن زرعي خبرون – ڪرئن بيري''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240517111240/https://www.nass.usda.gov/Statistics_by_State/Wisconsin/Publications/Crops/2022/WI-Cranberries-Annual-05-22.pdf |date=17 مئي 2024 }}, 4 مئي 2022، ص 1.</ref> [[جنسنگ]]،<ref name="USDA Gin">آمريڪي زراعت کاتو، ''[https://www.agcensus.usda.gov/Publications/2012/Full_Report/Volume_1,_Chapter_1_US/usv1.pdf 2012ع جي زراعت جي مردم شماري] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171206190206/https://www.agcensus.usda.gov/Publications/2012/Full_Report/Volume_1,_Chapter_1_US/usv1.pdf |date=2017-12-06 }}'', واشنگٽن ڊي سي: 2014، ص 475–476.</ref> ۽ [[سنيپ بين]] جي پيداوار ۾ پهرين نمبر تي آهي. رياست قومي سطح تي ڪرئن بيري جي اڌ کان وڌيڪ فصل ۽ 97٪ جنسنگ پيدا ڪري ٿي. وسڪانسن [[جَو]]، آلو، گاجر، کٽا [[چيري]]، [[ميپل شربت]]، ۽ [[مٺو مکڻ]] جي پيداوار ۾ به اڳواڻ آهي. رياست جي زرعي اهميت وسڪانسن جي [[رياستي چوٿائي سڪو]] تي هولسٽائن ڳئون، مکئي جي ٻوٽي، ۽ پنير جي ڦيٿي جي تصويرن مان ظاهر ٿئي ٿي.<ref>{{cite news| url=http://www.jsonline.com/story/index.aspx?id=173693| title=ڊوئل فيصلي ۾ تبديلي آڻي، سڪي تي ڳئون شامل ڪري ٿو| last=والٽرز| first=اسٽيون| work=ملواڪي جرنل سينٽينل| access-date=30 مارچ 2007}}</ref> رياست هر سال "[[ايلس اِن ڊيريلينڊ]]" چونڊي ٿي، جيڪا سڄي دنيا ۾ وسڪانسن جي زرعي شين جي تشهير ڪري ٿي.<ref>وسڪانسن کاتو زراعت، واپار ۽ صارف تحفظ، [https://datcp.wi.gov/Pages/Growing_WI/AliceInDairyland.aspx ايلس اِن ڊيريلينڊ].</ref> ڊيري صنعت جي اهميت سبب وسڪانسن کي "آمريڪا جي ڊيريلينڊ" سڏيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web|title=وسڪانسن ڇا لاءِ مشهور آهي؟|url=https://www.worldatlas.com/articles/what-is-wisconsin-known-for.html|access-date=7 سيپٽمبر 2021|website=ورلڊ ايٽلس}}</ref> جيڪو 1940ع ۾ سرڪاري رياستي نعرو بڻايو ويو.<ref>{{Cite web|date=23 مئي 2012 |title=وسڪانسن جون رياستي نشانيون |url=https://www.wisconsinhistory.org/Records/Article/CS2908 |access-date=27 آگسٽ 2024 |website=وسڪانسن هسٽاريڪل سوسائٽي}}</ref> ===سياحت=== {{Further|ڊور ڪائونٽي، وسڪانسن جي معيشت}} [[File:Wisconsin Dells, Memorial Day Weekend 2014.jpg|thumb|[[وسڪانسن ندي جا ڊيلز]]، جيڪي دريائي منظرن ۽ ويجهن [[تفريحي پارڪ]]ن تي ٻڌل سياحتي علائقو آهن.]] وسڪانسن جي سياحت کاتي موجب، 2021ع ۾ سياحت مان ڪُل 20.9 ارب ڊالر جو معاشي اثر پيدا ٿيو، جيڪو رياست جو ٽيون وڏو شعبو آهي.<ref name="witour">{{cite web|url=https://www.wpr.org/economy/wisconsin-most-popular-favorite-places-to-visit |title=وسڪانسن ۾ سياحت هر سال اربين ڊالر ڪمائي ٿي |author=لابريا واٽسن |publisher=وسڪانسن پبلڪ ريڊيو |date=9 مئي 2023 |access-date=31 آگسٽ 2024 }}</ref> [[سمر فيسٽ]] ۽ [[اي اي اي ايئر وينچر اوشڪوش]] جهڙا ميلا عالمي ڌيان ڇڪائين ٿا ۽ هر سال لکين سياح آڪرش ڪن ٿا.<ref>برگٽ ليزن، "تصويري ورهاست: سياحتي ماڳ جو مثال"، جرنل آف سروسز مارڪيٽنگ (2001).</ref> رياست جا اهم سياحتي ماڳ [[هارلي ڊيوڊسن ميوزيم]]، [[ليمبو فيلڊ]]، [[ملواڪي آرٽ ميوزيم]]، [[چيذن ميوزيم آف آرٽ]]، [[هينري وِلاس زو]]، [[نيشنل ريل روڊ ميوزيم]]، ۽ [[وسڪانسن اسٽيٽ ڪيپيٽل]] آهن.<ref>{{cite web|url=https://hellodoorcounty.com/popular-wisconsin-travel-destinations/ |title=ڊيٽا موجب وسڪانسن جا ست مشهور سياحتي ماڳ |author=مارڪ اسٽونمين |publisher=هيلو ڊور ڪائونٽي |date=3 مارچ 2023 |access-date=31 آگسٽ 2024 }}</ref> ٻيا اهم سياحتي هنڌ [[ٽاليئسن (اسٽوڊيو)|ٽاليئسن]]—معمار [[فرينڪ لائيڊ رائيٽ]] جو اسٽوڊيو—[[هاوس آن دي راڪ]]، ۽ [[سرڪس ورلڊ ميوزيم]] آهن، جيڪو [[رِنگلنگ برادرز]] جي آبائي شهر [[بارابو، وسڪانسن|بارابو]] ۾ واقع آهي. [[وسڪانسن ندي جا ڊيلز]]، جيڪي ڏکڻ-مرڪزي وسڪانسن ۾ پٿريلي بناوتن سبب مشهور هڪ تنگ وادي (گهاري) آهن، هر سال چار ملين کان وڌيڪ سياحن کي پاڻ ڏانهن متوجه ڪن ٿا، جتي دريائي نظارن جي پاڻيءَ واري سير ۽ علائقي ۾ موجود ڪيترن ئي [[تفريحي پارڪ]]ن جو وڏو ڪردار آهي.<ref name="witour" /> ويجهو موجود [[ڊيولز ليڪ اسٽيٽ پارڪ (وسڪانسن)|ڊيولز ليڪ اسٽيٽ پارڪ]] پڻ [[وسڪانسن جا رياستي پارڪ]]ن مان سڀ کان وڌيڪ گهميل پارڪن مان هڪ آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو ڊيلز جي ويجهو آهي ۽ پنهنجي قدرتي نظارن سبب به مشهور آهي. [[ڊور پيننسولا]]، جيڪو رياست جي اوڀرئين ڪناري کان ٻاهر طرف وڌيل آهي، ان ۾ [[ڊور ڪائونٽي، وسڪانسن|ڊور ڪائونٽي]] شامل آهي، جيڪا ٻيڙين هلائيندڙن لاءِ هڪ مشهور منزل آهي، ڇو⁠تہ پيننسولا جي ٻنهي پاسن—گرين بي ۽ ليڪ مشيگن—تي قدرتي بندرن ۽ ٻيڙين جي لانچنگ پوائنٽن جو وڏو تعداد موجود آهي. هي علائقو هر سال ٻن ملين کان وڌيڪ سياحن کي پاڻ ڏانهن ڇڪي ٿو، جيڪي ان جي خوبصورت ڳوٺن، موسمي چيري چونڊ، ۽ [[مڇي اُبالڻ]] (فش بوئل) جي روايت مان لطف اندوز ٿين ٿا.<ref>[https://web.archive.org/web/20141029161327/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/Completed/Town%20of%20Sevasopol%20Comprehensive%20Plan.pdf ٽائون آف سيوستوپول جامع منصوبا 2028]، نومبر 2008، باب 4، صفحو 11 (پي ڊي ايف جو صفحو 64) (آرڪائيو: 29 آڪٽوبر 2014)</ref><ref>وليم ايڇ ٽشلر، ''ڊور ڪائونٽي جو زمردي خزانو: پيننسولا اسٽيٽ پارڪ جي تاريخ'' (يونيورسٽي آف وسڪانسن پريس، 2006)</ref> رياست ۾ ڍنڍن ۽ ندين جي وڏي تعداد سبب، پاڻيءَ سان لاڳاپيل وندر انتهائي مقبول آهي. نارٿ ووڊز ليڪ ڪنٽري ۾، جيڪو اڳ ۾ ڪاٺ جي صنعت تي ٻڌل علائقو هو، هاڻي گهڻو ڪري موڪلن جي منزل ۾ تبديل ٿي چڪو آهي. ماحول ۽ ماحوليات بابت وڌندڙ دلچسپي، شڪار ۽ مڇي مارڻ جهڙين روايتي دلچسپين سان گڏجي، ويجهن شهرن مان وڏي شهري آبادي کي پاڻ ڏانهن ڇڪي ٿي.<ref>ايرن شيپيرو، ''اتر ووڊز جي ڪشش: اپر مڊويسٽ ۾ سياحت جي واڌ'' (يونيورسٽي آف مني سوٽا پريس، 2015)</ref> ڏکڻ اوڀر وسڪانسن ۾ [[ليڪ جنيوا، وسڪانسن|ليڪ جنيوا]] پڻ پاڻيءَ سان لاڳاپيل وندر لاءِ اهڙي ئي مقبول آهي. ===توانائي=== {{See also|فوڪس آن انرجي|وسڪانسن ۾ هوا جي توانائي|وسڪانسن ۾ شمسي توانائي}} [[File:Wisconsin power grid.webp|thumb|[[وسڪانسن جا بجلي گهر|وسڪانسن جو بجلي نظام]]]] وسڪانسن ۾ تيل، گئس يا ڪوئلي جي ڪا به پيداوار نٿي ٿئي.<ref name="eia-sedb">{{cite web|url=http://www.eia.gov/state/?sid=WI#tabs-3|title=آمريڪي توانائي معلوماتي اداري (EIA) — آزاد انگ اکر ۽ تجزيو|access-date=20 ڊسمبر 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220173535/http://www.eia.gov/state/?sid=WI#tabs-3|archive-date=20 ڊسمبر 2014|url-status=live}}</ref> رياست اندر بجلي جي پيداوار گهڻي ڀاڱي ڪوئلي مان ٿئي ٿي. ٻيا اهم ذريعا قدرتي گئس ۽ نيوڪليئر توانائي آهن.<ref name="eia-sedb" /> رياست وٽ اهو قانوني هدف مقرر هو ته 2015 جي پڄاڻي تائين ان جي بجليءَ جو ڏهه سيڪڙو قابلِ تجديد ذريعن مان حاصل ڪيو وڃي.<ref>[http://thinkprogress.org/climate/2014/06/13/3448779/wisconsin-hits-renewable-goal-early/]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220172307/http://thinkprogress.org/climate/2014/06/13/3448779/wisconsin-hits-renewable-goal-early/|date=20 ڊسمبر 2014}} ٿنڪ پروگريس — وسڪانسن قابلِ تجديد هدف وقت کان اڳ حاصل ڪيو</ref> اهو هدف حاصل ڪيو ويو، پر گهڻو ڪري رياست کان ٻاهر وارن ذريعن ذريعي. {{As of|2014}}، ان ڏهه سيڪڙو مان لڳ ڀڳ ٽيون حصو ٻاهرين رياستن، خاص طور تي مني سوٽا ۽ آئيوا مان هوا ذريعي پيدا ٿيل بجلي مان حاصل ٿيندو هو. رياست وٽ اندروني سطح تي هوا جي توانائي جي ترقي لاءِ غير جانبدار پاليسيون آهن.<ref>{{cite web|url=http://union-bulletin.com/news/2014/sep/08/wind-power-industry-grows-so-does-opposition/|archive-url=https://archive.today/20141220161722/http://union-bulletin.com/news/2014/sep/08/wind-power-industry-grows-so-does-opposition/|url-status=dead|title=هوا جي توانائي جي صنعت وڌي ٿي، مخالفت به وڌي ٿي — والا والا يونين|date=20 ڊسمبر 2014|archive-date=20 ڊسمبر 2014}}</ref> ===ٽيڪس نظام=== {{main|آمريڪا ۾ وڪرو ٽيڪس|آمريڪا ۾ ملڪيت ٽيڪس|رياستي آمدني ٽيڪس}} [[File:Wisconsin Budget (2021).webp|thumb|upright=1.25|وسڪانسن جو بجيٽ (2021)]] وسڪانسن ذاتي [[آمدني ٽيڪس]] وصول ڪري ٿو، جيڪو پنج [[آمدني درجا]]ن جي بنياد تي 4٪ کان 7.65٪ تائين آهي. رياست جو [[وڪرو ٽيڪس]] ۽ [[استعمال ٽيڪس]] 5.0٪ آهي. اُڻونجاهه ڪائونٽين ۾ اضافي طور 0.5٪ وڪرو/استعمال ٽيڪس به لاڳو آهي.<ref>{{cite web|url=http://www.revenue.wi.gov/esd/cotax07.html|title=ڪائونٽي وڪرو ٽيڪس ورڇ—2007|access-date=24 مارچ 2007|date=6 مارچ 2007|publisher=وسڪانسن کاتوِ آمدني|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080513134039/http://www.revenue.wi.gov/esd/cotax07.html|archive-date=13 مئي 2008}}</ref> وسڪانسن جي رهواسين تي لاڳو ٿيندڙ سڀ کان عام ملڪيت ٽيڪس حقيقي [[ملڪيت ٽيڪس]] آهي، يعني رهائشي ملڪيت تي ٽيڪس. وسڪانسن گاڏين تي ملڪيت ٽيڪس لاڳو نٿو ڪري، پر سالياني رجسٽريشن فيس ضرور وصول ڪري ٿو. ملڪيت ٽيڪس مقامي حڪومتن لاءِ آمدني جو سڀ کان اهم ذريعو آهي، ۽ اسڪول ضلعن، فني-تربيتي ڪاليجن، خاص مقصد وارن ضلعن ۽ ٽيڪس واڌاري واري مالي ضلعن جي فنڊنگ جو به بنيادي طريقو آهي. برابر ڪيل قدر رياست ۾ سڀني ٽيڪس لائق ملڪيتن جي مڪمل مارڪيٽ قيمت تي ٻڌل هوندا آهن، سواءِ زرعي زمين جي. هارين کي رليف ڏيڻ لاءِ زرعي زمين جي قيمت ان جي زرعي استعمال جي بنياد تي مقرر ڪئي ويندي آهي، نه⁠ته ممڪن ترقياتي قيمت جي بنياد تي. اهي برابر ڪيل قدر رياستي امدادي ادائيگين جي ورڇ لاءِ استعمال ٿين ٿا، جڏهن⁠تہ مقامي اسيسرن طرفان تيار ڪيل اسيسمينٽون هر ميونسپلٽي اندر ملڪيت ٽيڪس جو بار ورهائڻ لاءِ استعمال ٿين ٿيون. وسڪانسن [[غير محسوس ملڪيت]] تي ڪو به ٽيڪس لاڳو نٿو ڪري. وسڪانسن [[وارثي ٽيڪس]] به وصول نٿو ڪري. 1 جنوري 2008 تائين، وسڪانسن جو [[جاگير ٽيڪس]] وفاقي جاگير ٽيڪس قانونن کان الڳ هو؛ ان ڪري رياست ڪجهه وڏين جاگيرن تي پنهنجو جاگير ٽيڪس لاڳو ڪندي هئي.<ref>{{cite web|url=http://www.revenue.wi.gov/faqs/ise/estate.html#ret3|title=وسڪانسن کاتوِ آمدني|publisher=Revenue.wi.gov|access-date=25 جولاءِ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100722063948/http://www.revenue.wi.gov/faqs/ise/estate.html#ret3|archive-date=22 جولاءِ 2010|url-status=dead}}</ref> وسڪانسن ۾ ڪا به [[ٽول روڊ]] موجود ناهي؛ شاهراهن جي تعمير ۽ سار سنڀال لاءِ ڪجهه حصو [[موٽر ايندھن ٽيڪس]] مان ۽ باقي رقم رياستي جنرل فنڊ مان ڏني ويندي آهي. غير شاهراهي رستن جي تعمير ۽ سار سنڀال مقامي حڪومتون (ميونسپلٽيون يا ڪائونٽيون) ڪن ٿيون. ==ثقافت== [[File:JO PARIS 2024 PENTATHLON MODERNE MENS PARC DU CHATEAU DE VERSAILLES - 53915642596.jpg|thumb|[[چيزهيڊ]] ٽوپيون [[2024 سمر اولمپڪس]] ۾]] {{see also|وسڪانسن ۾ چيز ٺاهڻ جي تاريخ}} وسڪانسن جي رهواسين کي ”وسڪانسنائٽس“ چيو ويندو آهي. رياست جي ڳوٺاڻي معيشت ۾ [[کير پالڻ]] ۽ [[چيز ٺاهڻ]] سان لاڳاپيل حوالن جي روايتي اهميت (رياست جون [[لائسنس پليٽون]] 1940 کان وٺي ”آمريڪا جو ڊيريلينڊ“ لکن ٿيون)<ref>ڪرسٽوپولس، مائيڪ ۽ جوسلن، جي. "Legislators took license with ideas for slogan on plate" ''Milwaukee Sentinel'' 12–27–85; صفحو 5، حصو 1</ref> سبب هڪ لقب (ڪڏهن ڪڏهن غير رهواسين وٽان طعن طور به استعمال ٿيندڙ) ”[[چيزهيڊ]]ز“ مشهور ٿيو، ۽ پيل فوم مان پنير جي ٽڪري (وِج) جهڙي شڪل ۾ ٺهندڙ ”چيزهيڊ ٽوپين“ جو رواج به پيدا ٿيو. وسڪانسن ۾ شهرين جي ورثي کي ملهائڻ لاءِ ڪيترائي [[نسلي]] ميلا سڄي رياست ۾ منعقد ٿين ٿا. اهڙن ميلن ۾ [[سمر فيسٽ]]، [[اوڪٽوبر فيسٽ جشن|اوڪٽوبر فيسٽ]]، [[پولش فيسٽ]]، [[فيسٽا اٽاليانا]]، [[آئرش فيسٽ]]، باستيل ڊييز، [[سٽيندي مائي]] (نارويجي آئين جو ڏينهن)، [[شيبوئگن، وسڪانسن|شيبوئگن]] ۾ براٽ(ورسٽ) ڊييز، [[پولا اسڪِي، وسڪانسن#پولا اسڪِي پولڪا ڊييز|پولڪا ڊييز]]، [[منرو، وسڪانسن|منرو]] ۽ [[ميڪوان]] ۾ چيز ڊييز، آفريڪن ورلڊ فيسٽيوَل، انڊين سمر، عرب فيسٽ، وسڪانسن هاءِلينڊ گيمز، ۽ ٻيا ڪيترائي شامل آهن.<ref>{{cite web|url=http://www.travelwisconsin.com/things-to-do/entertainment-attractions/fairs-festivals#/directory/108?CurrentPage=108&ContentPageId=407555&ContentPage_WidgetId=136852&BaseContentId=136055&Keyword=&StartDate=&EndDate=&CityId=0&CountyId=0&City=&MileRange=0&CategoryId=0&RegionId=0|title=وسڪانسن جا ميلا ۽ فيسٽيوَل—ٽريول وسڪانسن|website=TravelWisconsin|access-date=May 5, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150514154010/http://www.travelwisconsin.com/things-to-do/entertainment-attractions/fairs-festivals#/directory/108?CurrentPage=108&ContentPageId=407555&ContentPage_WidgetId=136852&BaseContentId=136055&Keyword=&StartDate=&EndDate=&CityId=0&CountyId=0&City=&MileRange=0&CategoryId=0&RegionId=0|archive-date=May 14, 2015|url-status=dead}}</ref> ===معماري=== [[File:Taliesin Courtyard 02.jpg|thumb|[[ٽاليئسن (اسٽوڊيو)|ٽاليئسن]] معمار [[فرينڪ لوئڊ رائيٽ]] جو اسٽوڊيو هو.]] [[نارڊڪ ۽ اسڪينڊي ني ويئن آمريڪين|اتر يورپي]] ماڻهن جي وسڪانسن ڏانهن لڏپلاڻ ۽ [[اپر مڊويسٽ]] ۾ اچڻ سان گڏ، اهي [[لاگ هائوس|ڪاٺين ٿنڀن وارا گهر]] (لاگ گهر) ٺاهڻ جون تڪنيڪون به پاڻ سان گڏ کڻي آيا.<ref>{{Cite web|date=April 27, 2016|title=آمريڪي لاگ گهر جي تاريخ|url=https://hankeringforhistory.com/the-history-of-the-american-log-home/|access-date=July 5, 2021|website=Hankering for History|language=en-US|archive-date=July 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190344/https://hankeringforhistory.com/the-history-of-the-american-log-home/|url-status=live}}</ref> [[ملواڪي آرٽ ميوزيم]] پنهنجي ”ڪوادرئچي پيويلين“ سبب مشهور آهي، جيڪو اسپيني معمار [[سانتيئگو ڪالاتراوا]] پاران ٺاهيو ويو. ڪوادرئچي پيويلين ۾ هڪ هلندڙ، پرن جهڙو ”برڪ ''[[بريز سوليئل]]''“ موجود آهي، جيڪو ڏينهن جو {{convert|217|ft}} جيتري پر ڦهلاءُ تائين کلي ويندو آهي، ۽ رات يا خراب موسم ۾ اوچي محرابي ڍانچي تي ويڙهجي بند ٿي ويندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Museum |first=Milwaukee Art |title=Visit {{!}} Milwaukee Art Museum |url=https://mam.org/visit/ |access-date=November 5, 2024 |website=mam.org}}</ref> [[فرينڪ لوئڊ رائيٽ]]، جيڪو [[پريئري اسڪول]] طرزِ تعمير ۽ [[يوسونيا]] ن گهر واري تصور جو اڳواڻ معمار طور سڃاتو وڃي ٿو، وسڪانسن ۾ ئي پرورش پائي. 20هين صدي ۾ رائيٽ جو گهر ۽ اسٽوڊيو [[ٽاليئسن (اسٽوڊيو)|ٽاليئسن]] ۾ هو، جيڪو [[اسپرنگ گرين، وسڪانسن]] جي ڏکڻ ۾ واقع آهي. ٽاليئسن ۽ ميڊيسن ۾ يوسونين [[هربرٽ ۽ ڪيٿرين جيڪبس پهريون گهر|جيڪبس آءِ هائوس]]، ”[[فرينڪ لوئڊ رائيٽ جي 20هين صدي جي تعمير]]“ جي حصي طور [[يونيسڪو]] جي [[عالمي ورثي ماڳ]]ن ۾ شامل آهن.<ref name="whs"/> وسڪانسن ۾ رائيٽ جا ٻيا اهم ڪم [[واواتوسا]] ۾ [[ايننشيئيشن گريڪ آرتھوڊڪس چرچ]]، [[ميڊيسن جي فرسٽ يونيٽيرين سوسائٽي]]، ۽ [[جانسن وئڪس هيڊڪوارٽرز]] آهن. ميڊيسن ۾ [[مونو نا ٽيرس]]—هڪ ڪنوينشن سينٽر، جيڪو ٽاليئسن جي معمار اينٿني پٽنَم پاران ڊزائين ڪيو ويو—رائيٽ جي 1930ع واري ڊزائين تي ٻڌل آهي.<ref>[http://www.purecontemporary.com/Interview/article/11 Pure Contemporary interview] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012181448/http://purecontemporary.com/Interview/article/11 |date=October 12, 2007 }} اينٿني پٽنَم سان انٽرويو</ref> ===شراب=== [[File:Miller Brewery.png|thumb|ملواڪي ۾ [[ملر برونگ ڪمپني|ملر بروري]]]] شراب نوشي ڊگهي عرصي کان وسڪانسن جي ثقافت جو هڪ اهم حصو سمجهي ويندي رهي آهي، ۽ رياست في-ڪس شراب استعمال، رياست وار شراب استعمال، ۽ پيئندڙن جي تناسب جهڙن قومي ماپن ۾ اڪثر مٿين درجن ۾ يا ويجهو رهندي آهي. البت في-واقعي في-ڪس استعمال ۾ رياست جو درجو گهٽ آهي؛ واقعن جو تعداد (يعني اهي موقعا جن ۾ شراب شامل هجي) نمايان طور تي وڌيڪ يا سڀ کان وڌيڪ هوندو آهي، پر هر واقعي ۾ مقدار گهٽ هوندي آهي—جنهن سبب وسڪانسن جي پيئڻ واري صورت کي بار بار ۽ نسبتاً معتدل چيو وڃي ٿو.<ref>{{cite news|url=http://www.jsonline.com/news/wisconsin/31237904.html|author=Rick Romell|title=Drinking deeply ingrained in Wisconsin's culture|newspaper=Milwaukee Journal Sentinel|date=October 19, 2008|access-date=August 18, 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114133501/http://www.jsonline.com/news/wisconsin/31237904.html|archive-date=January 14, 2012}}</ref> جرمن لڏپلاڻ واري ورثي سان ثقافتي سڃاڻپ، ملواڪي ۾ وڏين برورين جي ڊگهي موجودگي، ۽ ٿڌي آبهوا جهڙا عنصر اڪثر وسڪانسن ۾ شراب نوشي جي گهڻائي سان ڳنڍيا وڃن ٿا. وسڪانسن ۾ ڪيترائي وڏا بروري ڪارخانا قائم ٿيا، خاص طور تي ملواڪي ۾، جنهن کي صديءَ جي موڙ کان اڳ ”برو سٽي“ جو لقب به مليو. [[ملر برونگ ڪمپني]]، [[پابسٽ برونگ ڪمپني]]، [[جوزف شليٽز برونگ ڪمپني]]، ۽ [[جيڪب لائيننڪُوگل برونگ ڪمپني]] سڀ مقامي ڪاروبار طور شروع ٿيا ۽ پوءِ قومي مارڪيٽن تائين پهتا. ٻين مشهور ڪرافٽ برون ۾ ”ايلي اسائلم“<ref>{{Cite web|title=Ale Asylum|url=http://www.aleasylum.com/|access-date=March 23, 2021|website=www.aleasylum.com}}</ref>، [[ڪئپيٽل بروري|ڪئپيٽل]]، [[اسپريخر بروري|اسپريخر]]، ۽ [[نيو گليرس برونگ ڪمپني|نيو گليرس]] شامل آهن؛ آخري برانڊ پنهنجي ”اسپاٽيڊ ڪا“ فارم هائوس ايلي لاءِ مشهور آهي، جيڪا رڳو وسڪانسن ۾ ئي وڪرو ٿيندي آهي.<ref>{{cite web |last1=Rotman |first1=Audrey |title=Explained: Why New Glarus beer is only sold in Wisconsin |url=https://608today.6amcity.com/new-glarus-beer-only-sold-wisconsin |website=608 Today |date=November 12, 2021 |access-date=May 23, 2024}}</ref> وسڪانسن ۾ قانوني شراب نوشي جي عمر 21 سال آهي، سواءِ ان حالت جي جڏهن ڪو شخص والدين، سرپرست، يا مڙس/زوجه (جيڪو گهٽ ۾ گهٽ 21 سال جو هجي) سان گڏ هجي. جيڪڏهن ڪو شخص برور، بروپب، هول سيلر، يا ”شراب اِيڌن“ جو پيدا ڪندڙ وٽ ملازمت ڪري، ته شراب رکڻ بابت عمر جون ڪجهه گهرجون ختم ڪيون وڃن ٿيون. شراب خريد ڪرڻ لاءِ گهٽ ۾ گهٽ قانوني عمر 21 سال آهي، ۽ ان بابت ڪا به استثنا ناهي.<ref>{{cite web|url=http://www.dor.state.wi.us/faqs/ise/atundrg.html|work=Wisconsin Department of Revenue|title=Alcohol Beverage Laws for Retailers, Underage Alcohol Questions|date=November 25, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141213022814/http://www.dor.state.wi.us/faqs/ise/atundrg.html|archive-date=December 13, 2014}}</ref> ”ايبسولوٽ سوبراٽي“ قانون موجب، جيڪو شخص قانوني عمر (هن وقت 21) کان گهٽ هجي، اهو شراب استعمال ڪرڻ بعد گاڏي هلائي نٿو سگهي.<ref>{{Cite web |url=https://www.uwplatt.edu/files/police/absolutesobriety.pdf |title=Wisconsin's Absolute Sobriety Law, What It Means And Its Consequences |work=University of Wisconsin |location=Platteville, WI |date=2012 |access-date=March 12, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170109083553/https://www.uwplatt.edu/files/police/absolutesobriety.pdf |archive-date=January 9, 2017 |url-status=dead }}</ref> 2003 ۾ وفاقي حڪومت جي دٻاءَ سبب، ڊي يو آءِ (نشئي حالت ۾ ڊرائيونگ) جي جرم لاءِ منع ٿيل رت ۾ شراب جي حد 0.08 بي اي سي تي گهٽائي وئي.<ref>{{cite web|url=http://legis.wisconsin.gov/lrb/pubs/wb/03wb9.pdf |title=Prohibited Blood Alcohol Concentration Reduced to .08 |work=Wisconsin Briefs from the Legislative Reference Bureau |id=Brief 03–9 |date=December 2003 |access-date=May 5, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150130185021/http://legis.wisconsin.gov/lrb/pubs/wb/03wb9.pdf |archive-date=January 30, 2015 }}</ref> ===کاڌو=== {{main|وسڪانسن جو کاڌو}} [[File:Fried Cheese Curds Green Bay Wisconsin.JPG|thumb|تريل [[چيز ڪرڊ]]ز]] وسڪانسن جو کاڌو پنهنجي [[وسڪانسن جو چيز|چيز]] ۽ ٻين کير وارين شين سبب مشهور آهي. [[ڪولبي چيز]] پهريون ڀيرو 1885 ۾ وسڪانسن ۾ تيار ٿيو (نالو [[ڪولبي، وسڪانسن]] تان رکيو ويو)، ۽ [[برڪ چيز]] پهريون ڀيرو 1877 ۾ رياست ۾ ٺهيو.<ref name="norton2009">{{cite book |last1=Norton |first1=James |last2=Dilley |first2=Becca |year=2009 |title=The Master Cheesemakers of Wisconsin |publisher=[[University of Wisconsin Press]] |isbn=978-0-299-23433-1 |page=151}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.widmerscheese.com/the-story-of-wisconsin-brick-cheese/ | title=Story of Brick Cheese &#124; Widmer's Cheese Cellar &#124; (888) 878-1107 }}</ref> رياست آمريڪا ۾ [[لمبرگر چيز]] جي واحد پيدا ڪندڙ پڻ آهي. [[چيز ڪرڊ]]ز هڪ مشهور صورت آهي، جيڪا الڳ ڪري ٿڌي حالت ۾ سنئڪ طور به کائي سگهجي ٿي، يا بيٽر ۾ ويڙهي تري ڪري شروعاتي کاڌي طور پيش ڪئي وڃي ٿي—اڪثر [[رينچ ڊريسنگ]] سان ڊِپنگ ساس طور گڏ ڏني ويندي آهي. [[هاٽ اينڊ اسپائسي چيز بريڊ]]، جيڪو ميڊيسن ۾ تيار ۽ وڪرو ٿيندو آهي، مانيءَ جو هڪ مشهور قسم آهي. وسڪانسن [[چيز]] جو ملڪ اندر سڀ کان وڏو پيدا ڪندڙ آهي، ۽ چيز کي رياست جي سرڪاري کير واري پيداوار قرار ڏنل آهي. رياست [[ڪرين بيري]]ز (سرڪاري ڦر) ۽ [[جنسينگ]] جي به اهم پيدا ڪندڙن مان آهي.<ref>{{cite web |title=About Cranberries {{!}} Wisconsin State Cranberry Growers Association |url=https://www.wiscran.org/cranberries/ |website=www.wiscran.org |access-date=January 2, 2023 |archive-date=January 2, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230102165605/https://www.wiscran.org/cranberries/ |url-status=dead }}</ref> ميڊيسن ۾ [[ڊين ڪائونٽي فارمرز مارڪيٽ]] ملڪ جو سڀ کان وڏو ”صرف پيدا ڪندڙن“ وارو هارين جو مارڪيٽ آهي.<ref name="BadgerHeraldReidy">{{cite web|last1=Reidy|first1=Kiyoko|title=Public market gets green light from Madison City Council|url=https://badgerherald.com/news/2015/11/11/public-market-gets-green-light-from-madison-city-council/|website=The Badger Herald|accessdate=August 8, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160808003220/https://badgerherald.com/news/2015/11/11/public-market-gets-green-light-from-madison-city-council/|archivedate=August 8, 2016|date=November 11, 2015|quote=The Dane County Farmers' Market is the largest producers-only farmers' market in the country, with additional markets around the county nearly every day of the week, Kemble said.}}</ref><ref name="WaPoWax">{{cite news|last1=Wax|first1=Emily|title=The Impulsive Traveler: In Wisconsin, supper clubs make a comeback|url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/travel/the-impulsive-traveler-in-wisconsin-supper-clubs-make-a-comeback/2012/08/23/83b1c48a-db3f-11e1-9745-d9ae6098d493_story.html|newspaper=The Washington Post|accessdate=August 8, 2016|date=August 24, 2012|quote=Beyond the supper clubs, one highlight of our trip that surprised me was the epic Saturday Dane County farmers market, which stretches for blocks around the capitol. It's said to be the largest producers-only farmers market — meaning that all items must be produced locally — in the country.}}</ref> جمعي رات جو [[فش فراءِ]]—اڪثر بيٽر ۾ ويڙهي تريل [[پرچ]] يا [[والي آئي]]—وسڪانسن ۾ عام روايت آهي، جڏهن⁠تہ اتر اوڀر وسڪانسن ۽ [[ڊور ڪائونٽي، وسڪانسن|ڊور ڪائونٽي]] ۾ [[مڇي اُبالڻ]] (فش بوئل) وڌيڪ مقبول آهي. [[سپر ڪلب]] به وسڪانسن جي کاڌي واري ورثي جو هڪ عام رجحان آهي ۽ اڪثر فش فراءِ لاءِ منزل بڻجي ٿو؛ ٻين تريل شين کي به عام طور ساٿين کاڌن طور پيش ڪيو ويندو آهي، جڏهن⁠تہ ٽارٽر ساس ۽ [[ڪول سلا]] يا ”ڪرِمزَن سلا“ جهڙا ڪنڊيمينٽ پڻ ملن ٿا—ڪرِمزَن سلا، ڪول سلا جو اهڙو قسم آهي جنهن ۾ وسڪانسن جون ڪرين بيري شامل هونديون آهن.<ref>{{Cite web|title=Crimson Slaw|url=https://www.midwestliving.com/recipe/salads/crimson-slaw/|access-date=March 24, 2021|website=Midwest Living|language=en}}</ref> [[بيئر سوپ|بيئر-چيز سوپ]] عام طور مختلف قسم جي بيئر ۽ چيڊر يا ڪولبي چيز مان، ساڳي وقت ساسيج، آلو ۽ سائي پياز سان گڏ تيار ڪيو ويندو آهي. [[بويا (اسٽو)|بويا]] وسڪانسن ۾ عام هڪ [[اسٽو]] آهي، جيڪو اڪثر گوشت ۽ ڀاڄين جي ”ميرپوا“ (ڀاڄين جو ملايل بنياد) سان تيار ڪيو ويندو آهي ۽ ”بويا ڪيٽل“ ۾ هلڪي آنچ تي ڪيترن ڏينهن تائين پچايو ويندو آهي.<ref>{{cite web| url=http://host.madison.com/ct/news/local/govt-and-politics/booyah-this-northeastern-wisconsin-tradition-could-become-the-official-state/article_cc13c0ac-80e5-5b29-a84f-894851b1bf75.html |title=Booyah! This northeastern Wisconsin tradition could become the official state soup |publisher=The Capital Times |date=December 10, 2015 |accessdate=September 21, 2016}}</ref> ڏکڻ اوڀر واري شهر [[ريسين، وسڪانسن|ريسين]] پنهنجي [[ڪرِنگل]] سبب مشهور آهي، جيڪو هڪ مٺو پَتلو-پف پيسٽري جهڙو مٺاڻ آهي ۽ اڪثر ڊيسرٽ طور پيش ڪيو ويندو آهي. هي نسخو 1800ع واري ڏهاڪي ۾ [[ڊينش آمريڪين]] هن علائقي ۾ آندو، ۽ 2013 ۾ ڪرِنگل کي وسڪانسن جي سرڪاري رياستي پيسٽري قرار ڏنو ويو.<ref>{{cite web |title=Wisconsin State Pastry - Kringle |url=https://statesymbolsusa.org/symbol-official-item/wisconsin/food-agriculture/kringle |website=statesymbolsusa.org |date=June 20, 2016 |accessdate=November 6, 2020}}</ref><ref>{{cite web |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129215909/http://www.jrn.com/tmj4/news/213832791.html |archive-date=2014-11-29 |title=Kringle becomes Wisconsin state pastry |website=Today'S TMJ4 |date=July 1, 2013 |url=http://www.jrn.com/tmj4/news/213832791.html |first1=Jaclyn |last1=Brandt |access-date= July 26, 2013 |publisher=Journal Communications }}</ref> [[وسڪانسن اسٽيٽ فيئر]] پنهنجي وڏن [[ڪريم پف]]س سبب به مشهور آهي.<ref>{{Cite news|url=https://wistatefair.com/fair/original-cream-puffs/|title=Original Cream Puffs|work=Wisconsin State Fair |access-date=January 10, 2020|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2018/08/12/637932151/the-cream-puffs-of-wisconsin |date=August 12, 2018 |first1=Lulu |last1=Garcia-Navarro |title=The Cream Puffs Of Wisconsin|work=NPR |access-date=January 10, 2020|language=en}}</ref> [[بٽر برگر]] جو آغاز وسڪانسن ۾ ٿيو، گهڻو امڪان [[سوليءَز گرِل]] ( [[گلينڊيل، وسڪانسن|گلينڊيل]] ) ۾.<ref>{{cite web |last1=Christenson |first1=Ann |title=Your Guide to Finding the Best Burger in Milwaukee |url=https://www.milwaukeemag.com/your-guide-to-finding-the-best-burger-in-milwaukee/ |website=Milwaukee Magazine |accessdate=November 6, 2020 |date=October 2, 2020}}</ref> [[ڪلورز]] هڪ مڊويسٽ علائقي جي [[فاسٽ ڪيجول ريسٽورنٽ|فاسٽ-ڪيجول کاڌي واري ريسٽورنٽ چين]] آهي، جيڪا اصل ۾ [[ساڪ سٽي، وسڪانسن|ساڪ سٽي]] مان شروع ٿي ۽ هن وقت [[پريئري ڊُو سَيڪ، وسڪانسن|پريئري ڊُو سَيڪ]] ۾ هيڊڪوارٽر رکي ٿي؛ اهو بٽر برگر، تريل چيز ڪرڊز ۽ منجمد ڪسٽڊ پيش ڪرڻ لاءِ مشهور آهي. [[لا ڪرواءِ اسپارڪلنگ واٽر]] جو آغاز [[لا ڪراس، وسڪانسن|لا ڪراس]] مان ٿيو. === فلم === وسڪانسن ۾ هڪ محدود پر وڌندڙ [[وسڪانسن ۾ فلم انڊسٽري|فلم انڊسٽري]] موجود آهي، جنهن کي 2025 ۾ رياستي ترغيبن جي ٻيهر بحالي سان جزوي سهارو مليو. ===موسيقي=== {{Main|وسڪانسن جي موسيقي}} [[File:Generac.jpg|thumb|[[سمر فيسٽ]] ملواڪي جي ڊائون ٽائون ۾ هر سال ٿيندڙ موسيقي فيسٽيوَل آهي.]] ملواڪي هر سال [[سمر فيسٽ]] جي ميزباني ڪري ٿو، جنهن کي ”دنيا جو سڀ کان وڏو موسيقي فيسٽيوَل“ سڏيو ويندو آهي؛<ref>{{Cite web|url=https://onmilwaukee.com/articles/07attendance|title=OnMilwaukee|website=Onmilwaukee.com|access-date=13 September 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mymidwestmagazine.com/2007/05/01/fun-in-the-sun/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629105003/http://mymidwestmagazine.com/2007/05/01/fun-in-the-sun/|url-status=usurped|title=金沙电子游戏app下载(中国)有限公司|archive-date=29 June 2007|website=Mymidwestmagazine.com|access-date=13 September 2023}}</ref> هي فيسٽيوَل ڍنڍ ڪناري [[هينري مائير فيسٽيوَل پارڪ]] ۾ منعقد ٿيندو آهي، جيڪو ڊائون ٽائون جي ڏکڻ پاسي واقع آهي؛ ۽ اتي ئي اونهاري دوران ڪيترن [[نسلي]] موسيقي فيسٽيوَلن جي به ڊگهي قطار لڳندي آهي. [[وسڪانسن ايريا ميوزڪ انڊسٽري]] هر سال وسڪانسن جي بهترين فنڪارن لاءِ ايوارڊ شو منعقد ڪري ٿي.<ref>{{cite web|url=http://wamimusic.com/|title=WAMI—Wisconsin Area Music Industry|access-date=May 5, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150423150452/http://wamimusic.com/|archive-date=April 23, 2015|url-status=dead}}</ref> [[ايپلٽن، وسڪانسن|ايپلٽن]] ۾ [[مائيل آف ميوزڪ]] مختلف اندازن جو هڪ ساليانو ”سڀ اصل“ موسيقي فيسٽيوَل آهي، جيڪو اڻڄاتل گهمندڙ موسيقارن ۽ بينڊن تي ڌيان ڏئي ٿو.<ref>{{Cite web |url=http://whby.com/index.php/News/WHBY_News/555622 |title=News Talk 1150 WHBY Appleton, Green Bay, Fox Cities |access-date=2015-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150821112855/http://www.whby.com/index.php/News/WHBY_News/555622 |archive-date=2015-08-21 |url-status=dead }}</ref> ٻين موسيقي فيسٽيوَلن ۾ [[هوف بيٽ (فيسٽيوَل)|هوف بيٽ]] ڪنٽري فيسٽ، ڪنٽري جئم يو ايس اي، [[هوڊاگ ڪنٽري فيسٽيوَل]]، [[لائيفسٽ]]، پورٽر فيلڊ ڪنٽري ميوزڪ فيسٽيوَل، ٽوئن ليڪس ۾ ڪنٽري ٿنڊر يو ايس اي،<ref name="Country Music Chicago">{{cite web|title=Wisconsin Country Music Festivals|url=http://eauxclaires.com/|website=Eaux Claires|access-date=June 22, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170623161504/http://eauxclaires.com/|archive-date=June 23, 2017|url-status=dead}}</ref> ۽ ڪنٽري يو ايس اي شامل آهن. ===تفريح=== {{see also|وسڪانسن جي اميوزمنٽ پارڪن جي فهرست}} وسڪانسن جو گهڻ رخو قدرتي نظارو رياست کي ٻاهرين تفريح لاءِ هڪ مقبول موڪلن واري منزل بڻائي ٿو. سياري وارن واقعن ۾ اسڪينگ، برف تي مڇيگيري، ۽ [[ورلڊ چيمپيئن شپ سنوموبائل ڊربي|ورلڊ چيمپيئن شپ سنوموبائل ڊربي]] شامل آهن. وسڪانسن ٻن وڏين ڍنڍن (گريٽ ليڪس) جي ڪنارن تي واقع آهي ۽ اندروني علائقن ۾ به مختلف سائيزن جون ڪيترين ڍنڍون موجود آهن؛ رياست ۾ {{convert|11188|sqmi|km2}} پاڻي موجود آهي، جيڪو ٽي ٻين رياستن—[[الاسڪا]]، [[مشيگن]]، ۽ [[فلوريڊا]]—کان سواءِ سڀني کان وڌيڪ آهي.<ref>{{cite book|title=Statistical Abstract of the United States: 2012 |url=https://www.census.gov/compendia/statab/2012/tables/12s0358.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20111017210726/http://www.census.gov/compendia/statab/2012/tables/12s0358.pdf |url-status=dead |archive-date=October 17, 2011 |access-date=November 23, 2012 |year=2012 |publisher=U.S. Government Printing Office |page=223 }}</ref> [[وسڪانسن شپ ريڪ ڪوسٽ نيشنل ميرين سينڪچوئري|وسڪانسن شپ ريڪ ڪوسٽ نيشنل ميرين سينڪچوئري]] 2021 ۾ ڍنڍ مشيگن جي وسڪانسن ڀرسان پاڻيءَ ۾ قائم ڪئي وئي، ۽ اها تاريخي لحاظ کان اهم ڪيترن [[ٻڏل جهاز|ٻڏل جهازن]] جي ماڳ طور سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{cite web|url=https://www.federalregister.gov/documents/2021/06/23/2021-12846/wisconsin-shipwreck-coast-national-marine-sanctuary-designation-final-regulations|title=Wisconsin Shipwreck Coast National Marine Sanctuary Designation; Final Regulations|publisher=NOAA via Federal Register|date=June 23, 2021|access-date=June 29, 2021|archive-date=October 23, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023012203/https://www.federalregister.gov/documents/2021/06/23/2021-12846/wisconsin-shipwreck-coast-national-marine-sanctuary-designation-final-regulations|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sanctuaries.noaa.gov/media/docs/wisconsin-shipwreck-coast-national-marine-sanctuary.pdf |title=National Marine Sanctuaries media document: Wisconsin Shipwreck Coast National Marine Sanctuary Accessed 29 June 2021 |access-date=September 9, 2023 |archive-date=September 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230911180736/https://nmssanctuaries.blob.core.windows.net/sanctuaries-prod/media/docs/wisconsin-shipwreck-coast-national-marine-sanctuary.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.noaa.gov/news-release/noaa-designates-new-national-marine-sanctuary-in-wisconsin-s-lake-michigan |title=NOAA News "NOAA designates new national marine sanctuary in Wisconsin's Lake Michigan," June 22, 2021 Accessed 29 June 2021 |date=June 22, 2021 |access-date=September 9, 2023 |archive-date=June 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603142508/https://www.noaa.gov/news-release/noaa-designates-new-national-marine-sanctuary-in-wisconsin-s-lake-michigan |url-status=live }}</ref> وسڪانسن ۾ ٻاهرين سرگرميون تمام مقبول آهن، خاص طور شڪار ۽ مڇيگيري. شڪار ٿيندڙ جانورن مان سڀ کان وڌيڪ عام [[وائيٽ ٽيل هرڻ|وائيٽ ٽيل هرڻ]] آهي. وسڪانسن ۾ هر سال 600,000 کان به وڌيڪ هرڻ-شڪار لائسنس وڪرو ٿين ٿا.<ref name="wdnr2008">{{cite press release|title=A Chronology Of Wisconsin Deer Hunting From Closed Seasons To Antlerless Permits|publisher=[[وسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف نيچرل ريسورسز]]|date=November 12, 2005|url=http://www.dnr.state.wi.us/org/caer/ce/news/rbnews/2005/111205scr4.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070211061345/http://www.dnr.state.wi.us/org/caer/ce/news/rbnews/2005/111205scr4.htm|archive-date=February 11, 2007|access-date=March 16, 2007}}</ref> 2008 ۾ [[وسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف نيچرل ريسورسز|وسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف نيچرل ريسورسز]] شڪار کان اڳ هرڻن جي آبادي جو اندازو 1.5 کان 1.7&nbsp;ملين جي وچ ۾ لڳايو. ===راندين=== {{Main|وسڪانسن ۾ راندين}} {{multiple image | direction = vertical | total_width = 230 | image1 = Lambeau Field bowl.jpg | caption1 = [[ليمبو فيلڊ]] عوامي ملڪيت واري [[گريِن بي پيڪرز]] ( [[نيشنل فٽبال ليگ|نيشنل فٽبال ليگ]] ) جو گهر آهي. | image2 = F1 V10 (53742784505).jpg | caption2 = [[روڊ آمريڪا]]، [[ايلکارٽ ليڪ، وسڪانسن|ايلکارٽ ليڪ]] جي ويجهو، 1950ع واري ڏهاڪي کان [[موٽر اسپورٽ|موٽر اسپورٽ]] ريسون ميزباني ڪندو رهيو آهي. }} وسڪانسن ٽن راندين ۾ ميجر ليگ ٽيمن وسيلي نمائندگي رکي ٿو: فٽبال، بيسبال، ۽ باسڪيٽبال. [[ليمبو فيلڊ]]، جيڪو [[گريِن بي، وسڪانسن]] ۾ واقع آهي، [[نيشنل فٽبال ليگ|نيشنل فٽبال ليگ]] جي [[گريِن بي پيڪرز]] جو گهر آهي. پيڪرز 1921 ۾ ليگ جي ٻي سيزن کان اين ايف ايل جو حصو آهن، ۽ اين ايف ايل ۾ سڀ کان ننڍي شهر جي فرنچائز آهن، ۽ واحد فرنچائز جيڪا رياست ڀر ۾ شيئر هولڊرن جي ملڪيت آهي.<ref>Green Bay Packers, Inc., [http://www.packers.com/fan_zone/faq/ Fan Zone FAQ], accessed February 28, 2010. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100318031051/http://www.packers.com/fan_zone/faq/ |date=March 18, 2010 }}</ref> [[ملواڪي بروئرز]]، رياست جي واحد ميجر ليگ بيسبال ٽيم، 2001 کان ملواڪي ۾ [[امريڪن فيملي فيلڊ|امريڪن فيملي فيلڊ]] ۾ کيڏي رهي آهي. بروئرز کان اڳ ملواڪي وٽ ٻه اڳيون ميجر ليگ ٽيمون رهيون آهن. پهرين ٽيم (نالي ۾ به بروئرز) 1901 ۾ رڳو هڪ سيزن کيڏي، پوءِ [[سينٽ لوئس برائونز]] بڻجي وئي. ملواڪي 1953 کان 1965 تائين (جڏهن هو بوسٽن کان لڏي آيا) هاڻي واري [[اٽلانٽا بريوز]] فرنچائز جو به گهر رهيو، ۽ 1957 ۾ [[ورلڊ سيريز|ورلڊ سيريز]] کٽي.<ref>{{cite web|url=http://atlanta.braves.mlb.com/atl/history/story_of_the_braves.jsp|title=Story of the Braves—History|website=Atlanta Braves|access-date=May 5, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151030062629/http://atlanta.braves.mlb.com/atl/history/story_of_the_braves.jsp|archive-date=October 30, 2015|url-status=dead}}</ref> [[ملواڪي بڪس]] ( [[نيشنل باسڪيٽبال ايسوسيئيشن|نيشنل باسڪيٽبال ايسوسيئيشن]] ) پنهنجا گهريلو ميچ [[فائزرَو فورم|فائزرَو فورم]] ۾ کيڏن ٿا.<ref>NBA Hoops Online [http://nbahoopsonline.com/teams/MilwaukeeBucks/Articles/1.html Bucks History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525200112/http://nbahoopsonline.com/teams/MilwaukeeBucks/Articles/1.html |date=May 25, 2017 }}, accessed February 17, 2015.</ref> رياست ۾ هوڪي ( [[ملواڪي ايڊمرلز]] ) ۽ بيسبال ( [[وسڪانسن ٽِمبَر ريٽلرز]]، جيڪي [[ايپلٽن، وسڪانسن|ايپلٽن]] ۾ آهن، ۽ [[بيلوئٽ اسڪاءِ ڪارپ]]، [[هاءِ-اي]] مائنر ليگز جا) جون مائنر ليگ ٽيمون به آهن. انهن وابسته مائنر ليگ ٽيمن کان علاوه، وسڪانسن وٽ [[امريڪن ايسوسيئيشن آف پروفيشنل بيسبال]] جون ٻه ٽيمون به آهن: [[ملواڪي مِلڪ مين]] ( [[فرينڪلِن، ملواڪي ڪائونٽي، وسڪانسن|فرينڪلِن]] ۾)<ref>{{Cite web|date=September 18, 2020|title=Milkmen Bring Home the Championship For Milwaukee|url=https://www.milwaukeemag.com/milkmen-bring-home-the-championship-for-milwaukee/|access-date=June 19, 2021|website=Milwaukee Magazine|language=en-US|archive-date=June 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613180204/https://www.milwaukeemag.com/milkmen-bring-home-the-championship-for-milwaukee/|url-status=live}}</ref> ۽ [[ليڪ ڪَنٽري ڊاڪ هائونڊز]] ( [[اوڪونومووڪ، وسڪانسن|اوڪونومووڪ]] ۾)<ref>{{Cite web|last=Reichard|first=Kevin|date=June 10, 2021|title=New for 2022: Lake Country DockHounds|url=https://ballparkdigest.com/2021/06/10/new-for-2022-lake-country-dockhounds/|access-date=June 19, 2021|website=Ballpark Digest|language=en-US|archive-date=June 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613150632/https://ballparkdigest.com/2021/06/10/new-for-2022-lake-country-dockhounds/|url-status=live}}</ref> وسڪانسن ۾ [[نارٿ وُڊز ليگ]] جون نَو ٽيمون پڻ آهن. [[ميڊيسن مالارڊز]]، [[لا ڪراس لاگرز]]، [[ليڪ شور چِنوڪس]]، [[او ڪليئر ايڪسپريس]]، [[فونڊ ڊُو لاڪ ڊاڪ اسپائيڊرز]]، [[گريِن بي راڪرز]]، [[ڪينوشا ڪِنگ فِش]]، [[واساو وُڊچڪس]]، ۽ [[وسڪانسن ريپڊز رافٽرز]]—سڀئي ڪاليجي آل-اسٽار اونهاري ليگ ۾ کيڏن ٿا. پيڪرز کان علاوه، گريِن بي هڪ [[اِنڊور آمريڪن فٽبال]] ٽيم [[گريِن بي بليزَرد]] ( [[اِنڊور فٽبال ليگ|اِنڊور فٽبال ليگ]] ) جو به گهر آهي. رياست ست ڀيرا ايم آءِ ايس ايل/ايم اي ايس ايل چيمپيئن [[ملواڪي ويو]] جو پڻ گهر آهي.<ref>{{cite web|url=http://www.milwaukeewave.com/|title=Milwaukee Wave Professional Indoor Soccer|access-date=May 5, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316060229/http://www.milwaukeewave.com/|archive-date=March 16, 2015|url-status=dead}}</ref> وسڪانسن [[فارورڊ ميڊيسن ايف سي]] جو به گهر آهي، جيڪا پروفيشنل فٽبال (ساڪر) ٽيم آهي ۽ [[يو ايس ايل ليگ وَن|يو ايس ايل ليگ وَن]] ۾ کيڏي ٿي. ناردرن ايليٽ فٽبال ليگ ۾ وسڪانسن جون ڪيترين شوقيا نيم-پرو ٽيمون شامل آهن. وسڪانسن ۾ ڪيترائي [[ڪاليجي راندين]] جا پروگرام پڻ آهن، جن ۾ [[اين سي اي اي ڊويزن ون]] جون [[وسڪانسن بيجرز]]، [[ملواڪي پينٿرز]]، ۽ [[گريِن بي فينڪس]] شامل آهن. [[مارڪيٽ گولڊن ايگلز]] ( [[بِگ ايسٽ ڪانفرنس]] ) رياست جو ٻيو وڏو ڪاليجي پروگرام آهي، ۽ پنهنجي [[مارڪيٽ گولڊن ايگلز مردن جي باسڪيٽبال|مردن جي باسڪيٽبال ٽيم]] لاءِ مشهور آهي. يونيورسٽي آف وسڪانسن سسٽم جا ٻيا ڪيترائي اسڪول [[وسڪانسن اِنٽر ڪاليجيئيٽ اٿليٽڪ ڪانفرنس]] ۾ [[ڊويزن ٿري]] سطح تي مقابلو ڪن ٿا. هي ڪانفرنس ملڪ جي ڪامياب ترين ڪانفرنسن مان هڪ آهي؛ 30 مارچ 2015 تائين 15 مختلف راندين ۾ 107 اين سي اي اي قومي چيمپيئن شپون دعويٰ ڪيون ويون.<ref>{{cite web|url=http://www.wiacsports.com/sports/2010/7/23/GEN_0723103641.aspx|title=Wisconsin Intercollegiate Athletic Conference|access-date=April 10, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104023738/http://www.wiacsports.com/sports/2010/7/23/GEN_0723103641.aspx|archive-date=November 4, 2013|url-status=dead}}</ref> [[ملواڪي مائيل]]، هڪ اوول ٽريڪ جيڪو 1903 ۾ کليو، دنيا جو سڀ کان پراڻو هلندڙ موٽر اسپورٽس وينيو آهي؛ هن [[اِنڊي ڪار سيريز]] ۽ [[ناسڪار ايڪسفنيٽي سيريز]] جي ميزباني ڪئي آهي.<ref>{{cite web |url=http://www.milwaukeemile.com/History-2010.asp |title=Milwaukee Mile Website—History |publisher=Milwaukeemile.com |access-date=July 25, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607234936/http://www.milwaukeemile.com/History-2010.asp |archive-date=June 7, 2010 }}</ref> [[روڊ آمريڪا]]، [[ايلکارٽ ليڪ، وسڪانسن]] جي ويجهو، 2024 تائين [[اِنڊي ڪار سيريز]]، [[آءِ ايم ايس اي اسپورٽس ڪار چيمپيئن شپ]]، [[اسپورٽس ڪار ڪلب آف آمريڪا]] جي [[جي ٽي ورلڊ چيلنج آمريڪا]]، [[ٽرانس-ايم سيريز]]، ۽ [[موٽو آمريڪا]] سوپر بائيڪ چيمپيئن شپ جون ريسون ميزباني ڪري ٿو. [[ورلڊ چيمپيئن شپ سنوموبائل ڊربي]] [[ايگل رِور، وسڪانسن]] ۾ منعقد ٿيندو آهي. عالمي چيمپيئن شپ [[آف-روڊ ريسنگ]] جو ايونٽ [[ڪرينڊن اِنٽرنيشنل آف-روڊ ريس وي]] ۾ ٿيندو آهي. وسڪانسن ۾ ملڪ جو سڀ کان پراڻو هلندڙ [[ويلوڊروم]] [[ڪينوشا]] ۾ آهي، جتي 1927 کان وٺي هر سال ريسون ٿينديون رهن ٿيون.<ref>{{cite web |url=http://www.333m.com/ |title=Kenosha Velodrome Association |publisher=333m.com |access-date=July 25, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128215649/http://www.333m.com/ |archive-date=January 28, 2011 |url-status=dead }}</ref> [[شيبوئگن]] ۾ [[وِسلِنگ اسٽريٽس]] گولف ڪلب واقع آهي، جنهن 2004، 2010 ۽ 2015 ۾ [[پي جي اي چيمپيئن شپ]]س ۽ 2020 ۾ [[رائيڊر ڪپ]] (يو ايس اي ۽ يورپ جي وچ ۾ گولف مقابلو) جي ميزباني ڪئي.<ref>{{cite web|url=http://www.cybergolf.com/golf_news/whistling_straits_named_as_site_for_pga_championships_ryder_cup_matches|title=Whistling Straits Named as Site for PGA Championships & Ryder Cup Matches|website=Cybergolf.com a CBS Sports partner|access-date=September 28, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826234353/http://www.cybergolf.com/golf_news/whistling_straits_named_as_site_for_pga_championships_ryder_cup_matches|archive-date=August 26, 2014|url-status=dead}}</ref> [[گريٽر ملواڪي اوپن]]، جيڪو پوءِ [[يو ايس بئنڪ چيمپيئن شپ اِن ملواڪي]] سڏجڻ لڳو، 1968 کان 2009 تائين پي جي اي ٽور جو ٽورنامينٽ هو، جيڪو هر سال [[برائون ڊير]] ۾ ٿيندو هو. 2017 ۾، [[ايرِن هِلز]]—[[ايرِن، وسڪانسن]] ۾ هڪ گولف ڪورس، ملواڪي کان لڳ ڀڳ 30 ميل اتر اولهه—[[يو ايس اوپن]] جي ميزباني ڪئي.<ref name=ctmchges>{{cite news |url=https://www.chicagotribune.com/2014/07/05/erin-hills-making-changes-in-advance-of-2017-us-open/ |newspaper=Chicago Tribune |last=Greenstein |first=Teddy |title=Erin Hills making changes in advance of 2017 U.S. Open |date=July 5, 2014 |access-date=June 15, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809135304/http://articles.chicagotribune.com/2014-07-05/sports/ct-erin-hills-us-open-spt-0706-20140705_1_usga-tee-point-man |archive-date=August 9, 2016 |url-status=live }}</ref> ==حڪومت ۽ سياست== [[File:Wisconsin State Capitol, Christmas Eve, 2012.jpg|thumb|[[وسڪانسن اسٽيٽ ڪيپيٽل]] شهر [[ميڊيسن، وسڪانسن|ميڊيسن]] ۾ [[مينڊوٽا ڍنڍ]] ۽ [[مونوونا ڍنڍ]] جي وچ واري [[اسٿمس]] (زميني تنگ پٽو) تي واقع آهي.]] [[وسڪانسن جو آئين]] رياستي حڪومت جي ڍانچي ۽ ڪم کي واضح ڪري ٿو، جيڪا ٽن شاخن ۾ منظم آهي: انتظامي، قانون ساز، ۽ عدالتي. [[وسڪانسن بليو بُڪ]] رياست جي حڪومت ۽ سياست بابت بنيادي ڇپيل حوالو سمجهيو وڃي ٿو. اهو هر ٻن سالن بعد ٻيهر ڇپبو آهي، ۽ ان جون ڪاپيون رياستي قانون سازن وٽان ملي سگهن ٿيون.<ref>Wisconsin Statutes, [https://law.justia.com/codes/wisconsin/2021/chapter-35/section-35-15/ 35.15 Laws of Wisconsin], accessed September 3, 2022</ref> [[مينومني]] جو قانون به [[مينومني انڊين رزرويشن]] اندر لاڳو ٿئي ٿو. ===رياستي حڪومت=== {{See also|وسڪانسن جي رياستي ايجنسين جي فهرست}} انتظامي شاخ جي اڳواڻي [[وسڪانسن جو گورنر]] ڪري ٿو. موجوده گورنر [[ٽوني ايورز]] آهي، جنهن 7 جنوري 2019 تي عهدو سنڀاليو. وسڪانسن جو آئين گورنر کي رياستي قانون ساز اداري پاران پاس ڪيل بلن تي ويٽو جو اختيار ڏئي ٿو، ۽ خرچن/رقمن وارن بلن تي [[line-item veto|لائين-آئيٽم ويٽو]] جو اختيار به ڏئي ٿو. [[وسڪانسن جو ليفٽيننٽ گورنر|ليفٽيننٽ گورنر]]، جيڪڏهن گورنر عهدو ڇڏڻ يا هٽجڻ سبب موجود نه هجي، ته سندس جاءِ تي اچي ٿو ۽ گورنر پاران سونپيل ذميواريون ادا ڪري ٿو. موجوده ليفٽيننٽ گورنر [[سارا روڊريگز]] آهي. انتظامي شاخ جا ٻيا چونڊيل آئيني عهدا هي آهن: [[وسڪانسن جو سيڪريٽري آف اسٽيٽ|سيڪريٽري آف اسٽيٽ]] ([[سارا گوڊليوسڪي]])، [[وسڪانسن جو اسٽيٽ ٽريزرر|ٽريزرر]] ([[جان ليبر]]), [[وسڪانسن جو اٽارني جنرل|اٽارني جنرل]] ([[جوش ڪول]]), ۽ غير پارٽي بندي [[وسڪانسن جو سپرنٽنڊنٽ آف پبلڪ انسٽرڪشن|سپرنٽنڊنٽ آف پبلڪ انسٽرڪشن]] ([[جل انڊرلي]]).<ref>{{cite web|url=https://docs.legis.wisconsin.gov/misc/lc/briefing_book/ch01_structure_government.pdf |title=Wisconsin's Structure of Government and Law |author=Letzing, Rachel |publisher=Wisconsin Legislative Council |date=November 2018 |access-date=May 25, 2024 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://ballotpedia.org/Wisconsin_state_executive_offices |title=Wisconsin state executive offices |publisher=Ballotpedia |access-date=May 25, 2024 }}</ref> [[File:Secretary Pompeo Delivers Remarks in the Senate Chamber of the Wisconsin State Capitol (50378281008).jpg|thumb|وسڪانسن اسٽيٽ ڪيپيٽل ۾ [[وسڪانسن اسٽيٽ سينيٽ|سينيٽ چيئمبر]]]] [[وسڪانسن اسٽيٽ ليجسليچر]] وسڪانسن جي قانون ساز شاخ آهي. ليجسليچر هڪ [[bicameral|ٻن ايوانن وارو]] ادارو آهي، جنهن ۾ [[وسڪانسن اسٽيٽ اسيمبلي]] ۽ [[وسڪانسن اسٽيٽ سينيٽ]] شامل آهن. اسيمبلي ۾ 99 ميمبر آهن، ۽ سينيٽ ۾ 33 ميمبر آهن. وسڪانسن اسيمبلي جا سڀ 99 ميمبر ٻه سالن جي مدت لاءِ چونڊيا وڃن ٿا ۽ انهن تي مدت جون حدون لاڳو ناهن. اهڙيءَ طرح وسڪانسن سينيٽ جا سڀ 33 ميمبر چار سالن جي مدت لاءِ چونڊيا وڃن ٿا ۽ انهن تي به مدت جون حدون لاڳو ناهن.<ref name="legislative">[https://archive.today/20130626174729/https://docs.legis.wisconsin.gov/misc/wiscon/_13/_6 Article IV], Wisconsin Constitution (accessed April 25, 2013)</ref> سينيٽ جو اڌ حصو هر ٻن سالن بعد چونڊبو آهي. ٻنهي ايوانن جا ميمبر پنهنجين صفن مان ووٽ ذريعي صدارت ڪندڙ عهديدار چونڊين ٿا، جيئن [[Speaker (politics)|اسيمبلي جو اسپيڪر]] ۽ [[President of the Senate|سينيٽ جو صدر]]. سينيٽ ۽ اسيمبلي ٻنهي جا قانون ساز ساليانو $55,141 پگهار وٺن ٿا. ٻن سالن ۾ هر قانون ساز کي $66,008 عام آفيسي خرچن، ڇپائي، ٽپال ۽ ضلعي خط و ڪتابت لاءِ ڏنا وڃن ٿا.<ref>{{cite web|url=https://www.ncsl.org/research/about-state-legislatures/2022-legislator-compensation.aspx|title=2022 Legislator Compensation|website=ncsl.org|access-date=May 25, 2024|archive-date=October 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012060022/https://www.ncsl.org/research/about-state-legislatures/2022-legislator-compensation.aspx|url-status=dead}}</ref> وسڪانسن جي عدالتي نظام جا چار درجا آهن: ميونسپل عدالتون، سرڪٽ عدالتون، اپيلن جي عدالت، ۽ سپريم ڪورٽ. ميونسپل عدالتون عام طور [[مقامي آرڊيننس]] سان لاڳاپيل معاملن جا ڪيس ٻڌن ٿيون. [[وسڪانسن سرڪٽ ڪورٽ|سرڪٽ عدالتون]] وسڪانسن جون [[ٽرائل عدالتون]] آهن؛ انهن کي رياست اندر سڀني ديواني ۽ فوجداري ڪيسن ۾ [[ابتدائي اختيار]] حاصل آهي. سرڪٽ ڪورٽن جي فيصلن خلاف چئلينج [[وسڪانسن ڪورٽ آف اپيلز]] ۾ ٻڌا وڃن ٿا، جيڪا 16 ججن تي مشتمل آهي ۽ عام طور ٽي ججن وارن بينچن ۾ ويهندي آهي. رياست جي اعليٰ ترين اپيلٽ عدالت طور، [[وسڪانسن سپريم ڪورٽ]] هيٺين عدالتن مان اپيلون به ٻڌي سگهي ٿي ۽ ڪجهه اصل ڪارروايون به. ڪيسن جا فيصلا ڪرڻ کان علاوه، سپريم ڪورٽ رياست جي عدالتي نظام جي انتظام ۽ وسڪانسن ۾ قانوني پيشو اختيار ڪرڻ جي ضابطن جي نگراني جي ذميوار پڻ آهي.<ref name="Wisconsin Court System">{{cite web|url=http://www.wicourts.gov/courts/overview/overview.htm|title=Wisconsin Court System—court system overview|publisher=Wicourts.gov|date=September 28, 2011|access-date=February 18, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120214080934/http://www.wicourts.gov/courts/overview/overview.htm|archive-date=February 14, 2012|url-status=live}}</ref> ===وفاقي نمائندگي=== 2020 جي مردم شماري کان پوءِ [[آمريڪي جي ڪانگريسي ورهاست]] مطابق، وسڪانسن وٽ آمريڪي ايوانِ نمائندگان ۾ اٺ سيٽون آهي. آمريڪا جي 119هين گڏيل رياستن واري ڪانگريس جي وقت تائين ڇهه وفاقي نمائندا [[ريپبلڪن پارٽي (يونائيٽيڊ اسٽيٽس)|ريپبلڪن]] آهن جڏهن ته ٻه [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (يونائيٽيڊ اسٽيٽس)|ڊيموڪريٽ]] آهن. [[گوين مور]] وسڪانسن جي وفد ۾ سڀ کان سينيئر ميمبر آهي، جڏهن ته سڀ کان جونيئر [[ٽوني وِڊ]] آهي. وسڪانسن جو سينيئر [[آمريڪي سينيٽر]] [[رون جانسن]] (ريپبلڪن) آهي، ۽ جونيئر [[ٽيمي بالڊون]] (ڊيموڪريٽ) آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.congress.gov/members?q=%7B%22congress%22%3A117%2C%22member-state%22%3A%22Wisconsin%22%7D |title=Members of the U.S. Congress |publisher=United States Congress |access-date=May 25, 2024 }}</ref> وسڪانسن [[آمريڪا جي ستين سرڪٽ جي اپيلٽ عدالت]] جي [[اپيلٽ اختيار]] هيٺ اچي ٿو، جنهن ۾ [[وسڪانسن جو اوڀر ضلعي ڊسٽرڪٽ ڪورٽ]] ۽ [[وسڪانسن جو اولهه ضلعي ڊسٽرڪٽ ڪورٽ]] شامل آهن. ===سياست=== {{main|وسڪانسن جي سياست}} {{See also|وسڪانسن ۾ آمريڪي صدارتي چونڊون|وسڪانسن ۾ سياسي پارٽين جي طاقت}} {{Gallery |title=2024 United States presidential election in Wisconsin |width=160 |height=170 |align=right |File:Wisconsin Presidential Election Results 2024.svg|ضلعن موجب نتيجا {{leftlegend|#4389E3|ڊيموڪريٽ}}{{leftlegend|#AA0000|ريپبلڪن}} |File:WI President 2024.svg|ميونسپلٽي موجب نتيجا }} وسڪانسن کي وفاقي سطح تي [[جھول واري رياست]] سمجهيو وڃي ٿو، جتي ڪڏهن [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (يونائيٽيڊ اسٽث)|ڊيموڪريٽ]] ۽ ڪڏهن [[ريپبلڪن پارٽي (يونائيٽيڊ اسٽيٽس)|ريپبلڪن]] اميدوار ڪامياب ٿين ٿا.<ref>{{Cite web |last=Rakich |first=Nathaniel |date=October 16, 2020 |title=Wisconsin Was Never A Safe Blue State |url=https://fivethirtyeight.com/features/wisconsin-was-never-a-safe-blue-state/ |access-date=March 29, 2023 |website=FiveThirtyEight |language=en-US |archive-date=January 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115223612/https://fivethirtyeight.com/features/wisconsin-was-never-a-safe-blue-state/ |url-status=live }}</ref> ريپبلڪن [[ڊونلڊ ٽرمپ]] [[2024 جي آمريڪي صدارتي چونڊ]] ۾ رياست 0.87٪ جي فرق سان کٽي؛ ۽ اُن چونڊ ۾ هي فرق سڀني رياستن مان سڀ کان گهٽ هو. ڊيموڪريٽ [[جو بائيڊن]] [[2020 جي آمريڪي صدارتي چونڊ]] ۾ 0.63٪ جي ننڍڙي فرق سان وسڪانسن کٽي هئي.<ref>{{Cite web|title=Live election results: 2020 Wisconsin results|url=https://www.politico.com/2020-election/results/wisconsin/|access-date=January 18, 2021|website=www.politico.com|language=en|archive-date=January 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119162934/https://www.politico.com/2020-election/results/wisconsin/|url-status=live}}</ref> ٽرمپ [[2016 United States presidential election in Wisconsin|2016]] ۾ به 0.77٪ جي اهڙي ئي گهٽ فرق سان وسڪانسن کٽي، ۽ اهو پهريون ڀيرو هو جو وسڪانسن [[1984 United States presidential election|1984]] کان پوءِ ڪنهن ريپبلڪن صدارتي اميدوار کي ووٽ ڏنو. وسڪانسن [[نيري ڀت (آمريڪي سياست)|نيري ڀت]] جو حصو هو—اهڙيون رياستون جن کي ڊيموڪريٽ پارٽي هر صدارتي چونڊ ۾ [[1992 جي آمريڪي صدارتي چونڊ]] کان [[2012 جي آمريڪي صدارتي چونڊ]] تائين کٽي رهي.<ref>{{cite news |title='It's Such a Relief': Biden Voters Rebuild a Wall That Trump Smashed |date=November 8, 2020 |last1=Goldmacher |first1=Shane |last2=Corasaniti |first2=Nick |last3=Gabriel |first3=Trip |url=https://www.nytimes.com/2020/11/08/us/politics/joe-biden-voters.html |access-date=November 8, 2020 |work=The New York Times |archive-date=May 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505033651/https://www.nytimes.com/2020/11/08/us/politics/joe-biden-voters.html |url-status=live }}</ref> 1848 ۾ رياست بڻجڻ کان وٺي، وسڪانسن ۾ ريپبلڪن صدارتي اميدوار 26 ڀيرا کٽيا، ڊيموڪريٽ 18 ڀيرا، ۽ هڪ ڀيرو [[پروگريسِو پارٽي (يونائيٽيڊ اسٽيٽس, 1924–1934)|پروگريسِو پارٽي]] کٽي. رياستي سطح تي وسڪانسن مقابلي واري نوعيت رکي ٿو؛ حڪومت تي ڪنٽرول باقاعدي طور ٻنهي پارٽين جي وچ ۾ بدلجندو رهي ٿو. [[2014 جي وسڪونسن جون عام چونڊون]] کان پوءِ گورنر، ليفٽيننٽ گورنر، اٽارني جنرل ۽ ٽريزرر سڀ ريپبلڪن هئا، جڏهن ته سيڪريٽري آف اسٽيٽ ڊيموڪريٽ هو.<ref>[http://wisconsinvote.org Wisconsin 2014 election results] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180102143923/https://www.wisconsinvote.org/ |date=January 2, 2018 }}, wisconsinvote.org; accessed November 5, 2014.</ref> پر [[2018 جي وسڪونسن جون چونڊون|2018 جي چونڊن]] ۾ ڊيموڪريٽن بيلٽ تي موجود سڀ آئيني رياستي عهدا کٽي ورتا؛ وسڪانسن ۾ 1982 کان پوءِ اهو پهريون ڀيرو ٿيو.<ref>{{cite news |last=Johnson |first=Shawn |date=January 17, 2023 |title=Lawsuit challenging Wisconsin 'lame duck' law persists more than 4 years after it was passed |work=[[Wisconsin Public Radio]] |url=https://www.wpr.org/lawsuit-challenging-wisconsin-lame-duck-law-persists-attorneys-general |accessdate=February 6, 2023 |archive-date=February 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206232237/https://www.wpr.org/lawsuit-challenging-wisconsin-lame-duck-law-persists-attorneys-general |url-status=live }}</ref> [[List of governors of Wisconsin|وسڪانسن جي 46 گورنرن]] مان 32 ريپبلڪن، 12 ڊيموڪريٽ، هڪ [[وگ پارٽي (يونائيٽيڊ اسٽيٽس)|وِگ]]، ۽ ٻه [[وسڪانسن پروگريسو پارٽي|وسڪانسن پروگريسِو پارٽي]] جا ميمبر رهيا آهن. 2020 جي هڪ مطالعي موجب، شهرين لاءِ ووٽ ڏيڻ جي آسانيءَ جي لحاظ کان وسڪانسن کي 25هين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{cite journal |last1=J. Pomante II |first1=Michael |last2=Li |first2=Quan |title=Cost of Voting in the American States: 2020 |journal=Election Law Journal: Rules, Politics, and Policy |date=December 15, 2020 |volume=19 |issue=4 |pages=503–509 |doi=10.1089/elj.2020.0666 |s2cid=225139517 |doi-access=free |issn=1533-1296}}</ref> ڪجهه ماڻهن جو دليل آهي ته 2011 کان پوءِ رياست ۾ [[جمھوريت جي واپسي ]] جا لاڙا وڌيا آهن.<ref name=":2">{{Cite book |last1=Ginsburg |first1=Tom |title=How to Save a Constitutional Democracy |last2=Huq |first2=Aziz |publisher=[[University of Chicago Press]] |year=2018 |isbn=9780226564388 |pages=7–11, 13, 16, 22, 31 |quote=Wisconsin's elections can be criticized along the third of these criteria, China's along all three. The result is a series of "blurred and imperfect" boundaries between democracy and its alternatives, in addition to myriad pathways away from democratic ordering toward one of a range of alternatives.}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite news |last=Levine |first=Sam |date=April 5, 2023 |title=Liberal judge's Wisconsin supreme court race win shows a shake-up in US politics |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/us-news/2023/apr/05/wisconsin-supreme-court-election-results-janet-protasiewicz-win |access-date=April 5, 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406031220/https://www.theguardian.com/us-news/2023/apr/05/wisconsin-supreme-court-election-results-janet-protasiewicz-win |url-status=live }}</ref> ڪجهه سياسي سائنسدان وسڪانسن کي [[مخلوط نظام]] طور درجا بندي ڪن ٿا؛<ref name=":2" /> رياست جون [[وسڪونسن جو ايوانِ نمائندگان]] ۽ [[رياستي ليجسليچر (يونائيٽيڊ اسٽيٽس)]] واريون چونڊون [[آزاد ۽ منصفانا چونڊون|آزاد ته آهن، پر منصفاڻي ناهن]]، ۽ ضلعن ۾ “تمام شديد [[پارٽي بندي واري جيريمانڊرنگ]]” وسيلي ريپبلڪنن کي “[[آمريڪي چونڊون|چونڊاتي گردش]] کان وڌيڪ” مضبوط ڪرڻ جي ڳالهه ڪئي وڃي ٿي.<ref name=":2" /><ref name=":0">{{Cite journal |last=Grumbach |first=Jacob M. |date=December 1, 2022 |title=Laboratories of Democratic Backsliding |journal=American Political Science Review |volume=117 |issue=3 |language=en |pages=967–984 |doi=10.1017/S0003055422000934 |s2cid=234000893 |issn=0003-0554 |doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last=Tharoor |first=Ishaan |date=November 8, 2022 |title=U.S. democracy slides toward 'competitive authoritarianism' |language=en-US |newspaper=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/11/08/american-democracy-backsliding-competitive-authoritarianism/ |access-date=April 5, 2023 |issn=0190-8286 |archive-date=March 30, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330111007/https://www.washingtonpost.com/world/2022/11/08/american-democracy-backsliding-competitive-authoritarianism/ |url-status=live }}</ref> وسڪانسن سپريم ڪورٽ 2023 جي فيصلي ''[ڪلارڪ بنام وسڪانسن اليڪشنز ڪميشن]]'' ۾ قانون ساز جيريمانڊرنگ کي رد ڪيو.<ref>{{Cite news |last=Bosman |first=Julie |date=December 22, 2023 |title=Justices in Wisconsin Order New Legislative Maps |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2023/12/22/us/wisconsin-redistricting-maps-gerrymander.html |access-date=December 22, 2023 |issn=0362-4331}}</ref> [[File:2011 Wisconsin Budget Protests 1 JO.jpg|thumb|left|[[2011 وسڪانسن ايڪٽ 10]] سبب ميڊيسن ۾ رياستي ڪيپيٽل عمارت جي چوڌاري وڏي پيماني تي احتجاج ٿيا.<ref>{{cite news|url=https://latimes.com/news/nationworld/nation/la-na-wisconsin-protests-20110227,0,3378088.story|author=ايبي سيويل|title=سڄي ملڪ ۾ احتجاج ڪندڙ وسڪانسن جي يونين مخالف بل جي مخالفت ۾ نڪري پيا|work=لاس اينجلس ٽائيمز|date=February 27, 2011|access-date=February 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303124853/http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/la-na-wisconsin-protests-20110227,0,3378088.story|archive-date=March 3, 2011|url-status=live}}</ref>]] [[آمريڪي گهرو ويڙهه]] دوران، وسڪانسن هڪ [[گڏيل رياستن جي ريپبلڪن پارٽي جي تاريخ|تاريخي طور ريپبلڪن رياست]] هئي؛ حقيقت ۾ اها ئي اها رياست آهي جتي ريپبلڪن پارٽي جنم ورتو، پر 19هين صديءَ جي آخر ۾ نسلي ۽ مذهبي مسئلن اتحاد ۾ عارضي ورهاست پيدا ڪئي. 1890ع جي [[بينٽ قانون]] واري مهم تڪراري طور سڀني اسڪولن ۾ تعليم جو واحد ذريعو انگريزي کي لازمي قرار ڏنو، جنهن سبب جرمن برادري ريپبلڪن پارٽي ڇڏي [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] ڏانهن منتقل ٿي وئي، ڇاڪاڻ⁠تہ ريپبلڪن پارٽي ان قانون جي حمايت ڪئي هئي.<ref>{{cite journal|last1=ڪيلوگ|first1=لوئيس فلپس|title=وسڪانسن ۾ بينٽ قانون|url=https://archive.org/details/sim_wisconsin-magazine-of-history_1918-09_2_1/page/n5|journal=وسڪانسن مئگزين آف هسٽري|date=September 1918|volume=2|issue=1|pages=3–25|jstor=4630124}}</ref> وسڪانسن جي سياسي تاريخ وسيع دائري تي پکڙيل آهي، جنهن ۾ [[رابرٽ لا فوليٽ]] ۽ [[پروگريسِو تحريڪ]] کان وٺي نمايان ڪميونزم مخالف [[جوزف مڪ ڪارٿي]] تائين شخصيتون شامل آهن. 20هين صديءَ جي شروعات کان [[آمريڪا جي سوشلسٽ پارٽي]] جو مرڪز ملواڪي ۾ رهيو. هن رجحان کي “[[''سيور سوشلسزم'']]" سڏيو ويندو هو، ڇاڪاڻ⁠تہ چونڊيل عهديدار انقلاب بدران عوامي ڪم ۽ سڌارن تي وڌيڪ ڌيان ڏيندا هئا (جيتوڻيڪ شهر ۾ انقلابي سوشلسزم به موجود هو). هن جو اثر 1950ع جي ڏهاڪي جي آخر ۾ وڏي حد تائين [[ٻيو ڳاڙهو خوف|ڳاڙهي خوف]] ۽ نسلي ڇڪتاڻ سبب گهٽجي ويو.<ref name="smith2003">{{cite journal|last=اسمتھ|first=ڪيون ڊي.|date=Spring 2003|title=سوشلسزم کان نسل پرستي ڏانهن: جنگ کان پوءِ ملواڪي ۾ طبقي ۽ سڃاڻپ جي سياست|journal=مشيگن هسٽاريڪل ريويو|volume=29|issue=1|pages=71–95|doi=10.2307/20174004|jstor=20174004}}</ref> گڏيل رياستن جي ڪنهن وڏي شهر جو پهريون سوشلسٽ ميئر [[ايمِل سائيڊل]] هو، جيڪو 1910ع ۾ ملواڪي جو ميئر چونڊيو ويو؛ ان کان پوءِ شهر [[ڊينيل هوان]]، [[فرينڪ پي زيڊلر]] ۽ [[هينري مائر]] کي پڻ سوشلسٽ ميئر چونڊيو. سوشلسٽ [[اخبار ايڊيٽر]] [[وڪٽر برگر]] کي بار بار آمريڪي ايوانِ نمائندگان جو ميمبر چونڊيو ويو. [[File:1942 Wisconsin gubernatorial election results map by county.svg|thumb|[[1942 وسڪانسن گورنري چونڊ|1942]] ۾، [[اورلينڊ اسٽين لومِس]] وسڪانسن جو آخري [[وسڪانسن پروگريسِو پارٽي]] سان لاڳاپيل گورنر چونڊيو ويو، پر چونڊجڻ کان ٿوري ئي دير پوءِ وفات ڪري ويو.<ref>{{Cite web |date=2017-08-08 |title=لومِس، اورلينڊ اسٽين 1893 – 1942 |url=https://www.wisconsinhistory.org/Records/Article/CS9999 |access-date=2025-04-23 |website=وسڪانسن هسٽاريڪل سوسائٽي |language=سنڌي}}</ref>|211x211px]] 20هين صديءَ جي پهرين اڌ دوران، وسڪانسن جي سياست تي رابرٽ لا فوليٽ ۽ سندس پٽن جو غلبو رهيو، جيڪي شروعات ۾ ريپبلڪن پارٽي سان ۽ پوءِ [[وسڪانسن پروگريسِو پارٽي]] سان لاڳاپيل رهيا. 1945ع کان وٺي، رياست ۾ ريپبلڪن ۽ ڊيموڪريٽن جي وچ ۾ ويجهو توازن برقرار رهيو آهي.<ref name="conant2006">{{cite book|last=ڪوننٽ|first=جيمس ڪي.|title=وسڪانسن جي سياست ۽ حڪومت: جمهوريت جي آمريڪي ليبارٽري|date=March 1, 2006|publisher=[[يونيورسٽي آف نيبرسڪا پريس]]|isbn=978-0-8032-1548-1|chapter=1}}</ref> وسڪانسن جو ڪانگريس ميمبر [[پال ريان]] [[2012 آمريڪي صدارتي چونڊ|2012 جي چونڊ]] ۾ [[مِٽ رومني]] سان گڏ ريپبلڪن نائب صدارتي اميدوار هو،<ref>{{cite web|url=https://www.boston.com/uncategorized/noprimarytagmatch/2012/08/11/mitt-romney-chooses-paul-ryan-as-running-mate |title=مِٽ رومني پال ريان کي پنهنجو ساٿي چونڊيو |publisher=بوسٽن ڊاٽ ڪام |last1=وائزر |first1=ميٽ |last2=بينڊر |first2=برائن |date=August 11, 2012 |access-date=March 18, 2024 }}</ref> ۽ بعد ۾ [[گڏيل رياستن جي ايوانِ نمائندگان جو اسپيڪر]] طور 54هين نمبر تي خدمتون سرانجام ڏنيون.<ref>{{cite web |last1=هيٽس هوزن |first1=ويلري |last2=بيٿ |first2=رچرڊ ايس.|title=ايوانِ نمائندگان جا اسپيڪر: چونڊون، 1913–2023 |date=November 6, 2023 |work=ڪانگريس لاءِ سي آر ايس رپورٽ |page=8 |url=https://fas.org/sgp/crs/misc/RL30857.pdf |publisher=[[ڪانگريشنل ريسرچ سروس]]، [[لائبريري آف ڪانگريس]] |location=واشنگٽن ڊي سي |access-date=March 18, 2024 |archive-date=July 3, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210703214715/https://fas.org/sgp/crs/misc/RL30857.pdf |url-status=dead }}</ref> ===بين الاقوامي لاڳاپا=== وسڪانسن جا ڀيڻ-رياست لاڳاپا [[هيسه]] (جرمني)، [[چيبا پريفيڪچر]] (جاپان)، [[جاليسڪو]] (ميڪسيڪو)، [[هيلونگجيانگ]] (چين)، ۽ [[نڪاراگوا]] سان آهن.<ref name="iw2006">{{cite web|url=http://international.wi.gov/SisterStates.html|title=ڀيڻ رياستون ۽ شهر|access-date=February 23, 2012|date=February 4, 2010|publisher=انٽرنيشنل وسڪانسن|archive-url=https://web.archive.org/web/20100204165758/http://international.wi.gov/SisterStates.html|archive-date=February 4, 2010}}</ref> [[ميڪسيڪو قونصل خانو]] 1 جولاءِ 2016 تي ملواڪي ۾ کوليو ويو.<ref>{{cite web|url=http://archive.jsonline.com/business/mexican-consulate-to-open-in-milwaukee-on-july-1-b99750361z1-384305021.html|title=ملواڪي ۾ 1 جولاءِ تي ميڪسيڪو قونصل خانو کوليو ويو |website=جيسن لائين ڊاٽ ڪام|access-date=March 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180303110303/http://archive.jsonline.com/business/mexican-consulate-to-open-in-milwaukee-on-july-1-b99750361z1-384305021.html|archive-date=March 3, 2018|url-status=live}}</ref> ==تعليم== {{See also|وسڪانسن ۾ ڪاليجن ۽ يونيورسٽين جي فهرست|وسڪانسن ۾ هاءِ اسڪولن جي فهرست|وسڪانسن ۾ اسڪول ضلعن جي فهرست}} [[File:Bascom Hall Sunset.jpg|thumb|[[وسڪانسن يونيورسٽي–ميڊيسن]]، [[وسڪانسن يونيورسٽي سسٽم]] جو مرڪزي (فليگ شپ) ڪيمپس آهي.]] وسڪانسن، مشيگن ۽ مينيسوٽا سان گڏ، [[مڊويسٽرن]] علائقي ۾ آمريڪي رياستي يونيورسٽي تحريڪ جي اُڀار دوران، [[آمريڪي گهرو ويڙهه]] کان پوءِ، اڳواڻ رياستن مان هو. 20هين صديءَ جي شروعات تائين، رياست ۾ تعليم “[[وسڪانسن آئيڊيا]]” جي حمايت ڪندي هئي، جنهن جو زور رياست جي ماڻهن جي خدمت تي هو. “وسڪانسن آئيڊيا” ان دور ۾ ڪاليجن ۽ يونيورسٽين اندر موجود پروگريسِو تحريڪ جو نمايان مثال هئي.<ref name=nye>{{cite book|last=رڊولف|first=فريڊرڪ|title=دي آمريڪن ڪاليج اينڊ يونيورسٽي: اي هسٽري|publisher=[[يونيورسٽي آف جارجيا پريس]]، ايٿنز ۽ لنڊن|year=1990}}</ref> [[وسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف پبلڪ انسٽرڪشن]] رياست ۾ [[رياستي تعليمي ايجنسي]] ۽ عوامي لائبريرين جي انتظام جو ذميوار ادارو آهي.<ref>{{cite web|url=https://dpi.wi.gov/content/about-us |title=اسان بابت |work=وسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف پبلڪ انسٽرڪشن |date=February 15, 2012 |access-date=July 15, 2024 }}</ref> هن کاتي جي اڳواڻي [[وسڪانسن جو سپرنٽنڊنٽ آف پبلڪ انسٽرڪشن]] ڪندو آهي، جيڪو غير پارٽي بندي، آئيني عهديدار هوندو آهي ۽ هر چار سالن بعد بهار جي پرائمري چونڊن ۾ چونڊيو ويندو آهي، جيڪا گذريل سال جي صدارتي چونڊ کان ڇهه مهينا پوءِ ٿيندي آهي. وسڪانسن ۾ سرڪاري [[پوسٽ سيڪنڊري تعليم]] ٻن ادارن تي مشتمل آهي. [[وسڪانسن يونيورسٽي سسٽم]] ۾ رياست جون ٻه ٽئير ون [[تحقيقي يونيورسٽي|تحقيقي يونيورسٽيون]] شامل آهن، جيئن [[ڪارنيگي فائونڊيشن فار دي ايڊوانسمينٽ آف ٽيچنگ]] پاران درجا بندي ڪيل آهن: مرڪزي [[وسڪانسن يونيورسٽي–ميڊيسن]] ۽ [[وسڪانسن يونيورسٽي–ملواڪي]].<ref>{{cite web|title=ڊاڪٽرل يونيورسٽيون: سڀ کان وڌيڪ تحقيقي سرگرمي |url=http://carnegieclassifications.iu.edu/lookup/srp.php?clq=%7B%22basic2005_ids%22%3A%2215%22%7D |publisher=ڪارنيگي ڪلاسيفڪيشن آف انسٽيٽيوشنز آف هائير ايڊيوڪيشن |accessdate=November 14, 2024 }}</ref> هن سسٽم ۾ وڌيڪ يارهن جامع يونيورسٽيون ۽ ڏهه ٻه-ساله برانچ ڪيمپس شامل آهن. اهو ملڪ جي سڀ کان وڏن سرڪاري اعليٰ تعليمي نظامن مان هڪ آهي، جتي هر سال 160,000 کان وڌيڪ يونيورسٽي شاگرد داخل ٿين ٿا ۽ سڄي رياست ۾ لڳ ڀڳ 41,000 تدريسي ۽ غير تدريسي عملي کي روزگار مهيا ڪيو وڃي ٿو.<ref>{{cite web|title=تدريسي ۽ غير تدريسي عملو |url=https://www.wisconsin.edu/accountability/faculty-and-staff/ |website=وسڪانسن جون يونيورسٽيون |date=December 28, 2017 |access-date=July 15, 2024 }}</ref> 16 ڪيمپس تي ٻڌل [[وسڪانسن ٽيڪنيڪل ڪاليج سسٽم]] ٻه-ساله اسوسيئيٽ ڊگريون، هڪ ۽ ٻه ساله ٽيڪنيڪل ڊپلوما، ۽ مختصر مدي وارا ٽيڪنيڪل ڊپلوما ۽ سرٽيفڪيٽ جاري ڪري ٿو. اهو وسڪانسن جي ڪاروباري ۽ صنعتي برادري کي تربيت ۽ ٽيڪنيڪي سهائتا پڻ فراهم ڪري ٿو. [[ڪيرول يونيورسٽي]] وسڪانسن جو پهريون اعليٰ تعليمي ادارو هو. اهو علائقائي قانون ساز اسيمبلي طرفان 31 جنوري 1846 تي قائم ڪيو ويو، ۽ گهرو ويڙهه دوران عارضي طور پنهنجون ڪارروائيون معطل ڪيون ويون.<ref>{{cite web|url=https://www.wisconsinhistory.org/Records/Article/CS6118|title=ڪيرول ڪاليج |date=August 8, 2017 |website=وسڪانسن هسٽاريڪل سوسائٽي |access-date=January 15, 2019 }}</ref> [[بيلوئٽ ڪاليج]] رياست جو سڀ کان پراڻو لڳاتار هلندڙ ڪاليج آهي، جيڪو 2 فيبروري 1846 تي قائم ٿيو.<ref>{{cite web|url=https://spectrumnews1.com/wi/milwaukee/news/2021/03/28/historic-tour-marks-175-years-for-wisconsin-s-first-college |title=‘اسان هميشه هتي رهيا آهيون’: شاگرد وسڪانسن جي پهرين ڪاليج ۾ پڙهڻ بابت عڪس بيان ڪري ٿو |author=ڪارپنٽر، ميگن |publisher=اسپيڪٽرم نيوز 1 |date=April 3, 2021 |access-date=March 14, 2025 }}</ref> [[مارڪيٽ يونيورسٽي]] ٽئير ٽو تحقيقي يونيورسٽي ۽ داخلا جي لحاظ کان وسڪانسن جي سڀ کان وڏي نجي يونيورسٽي آهي.<ref>{{cite web |title=ڪارنيگي ڪلاسيفڪيشنز انسٽيٽيوشن لُڪ اپ |url=https://carnegieclassifications.iu.edu/lookup/view_institution.php?unit_id=239105 |publisher=سينٽر فار پوسٽ سيڪنڊري ايڊيوڪيشن |website=carnegieclassifications.iu.edu |access-date=September 12, 2020}}</ref><ref name="nces">{{cite web|url=https://nces.ed.gov/ipeds/institution-profile/239105 |title=ادارتي ڊيٽا پروفائيل – مارڪيٽ يونيورسٽي |publisher=نيشنل سينٽر فار ايڊيوڪيشن اسٽيٽسٽڪس |access-date=January 17, 2025 }}</ref> اها 1909 ۾ دنيا جي پهرين گڏيل تعليم ڏيندڙ ڪيٿولڪ يونيورسٽي بڻجي.<ref>{{cite web|url=https://marquetteu.medium.com/building-on-history-and-tradition-d87ae5402757 |title=تاريخ ۽ روايتن تي تعمير |author=مارڪيٽ يونيورسٽي |publisher=ميڊيم |date=October 9, 2020 |access-date=March 14, 2025 }}</ref> ٻين نجي ڪاليجن ۽ يونيورسٽين ۾ [[الورنو ڪاليج]]، [[ڪارٿيچ ڪاليج]]، [[ڪانڪورڊيا يونيورسٽي وسڪانسن]]، [[ايج وُڊ يونيورسٽي]]، [[ليڪلينڊ يونيورسٽي]]، [[لارنس يونيورسٽي]]، [[ميڊيڪل ڪاليج آف وسڪانسن]]، [[ملواڪي اسڪول آف انجنيئرنگ]]، [[ريپن ڪاليج]]، [[سينٽ نوربرٽ ڪاليج]]، [[وسڪانسن لوٿرن ڪاليج]]، ۽ [[ويٽربو يونيورسٽي]] شامل آهن. ==آمد و رفت== {{See also|وسڪانسن ۾ هوائي اڏن جي فهرست|وسڪانسن ۾ رياستي ٽرنڪ هاءِ ويز جي فهرست|وسڪانسن ريلوي لائينن جي فهرست|وسڪانسن ۾ لائيٽ هائوسز جي فهرست}} [[File:Aerial view of Wind Point Lighthouse, Wisconsin, US julesvernex2.jpg|thumb|[[ونڊ پوائنٽ لائيٽ هائوس]]، ڍنڍ [[مشِيگن ڍنڍ]] تي واقع آهي]] وسڪانسن ۾ اٺ تجارتي خدمتون مهيا ڪندڙ هوائي اڏا آهن، جن کان علاوه ڪيترائي [[جنرل ايويئيشن]] جا هوائي اڏا پڻ موجود آهن. [[ملواڪي مچل انٽرنيشنل ايئرپورٽ]] وسڪانسن ۾ واقع سڀ کان وڏو هوائي اڏو آهي، جنهن کي [[ايف اي اي ايئرپورٽ درجابندي]] موجب وچولي-هب بنيادي تجارتي سروس سهولت طور درجا ڏنو ويو آهي.<ref name="NPIAS Airports">{{cite web |title=NPIAS Report 2023-2027 Appendix A |url=https://www.faa.gov/sites/faa.gov/files/2022-10/ARP-NPIAS-2023-Appendix-A.pdf |website=[[فيڊرل ايويئيشن ايڊمنسٽريشن]] |accessdate=December 4, 2022 |date=October 6, 2022}}</ref> [[ڊين ڪائونٽي ريجنل ايئرپورٽ]] ۽ [[ايپلٽن انٽرنيشنل ايئرپورٽ]] کي ننڍي-هب بنيادي تجارتي هوائي اڏن طور درجا ڏنو ويو آهي، جيڪي [[ميڊيسن]] ۽ [[فاڪس سٽيز]] علائقن کي خدمتون فراهم ڪن ٿا. وسڪانسن ۾ ڪيترائي [[انٽر سٽي بس]] هلائيندڙ ادارا خدمتون مهيا ڪن ٿا، جيڪي 71 اسٽاپن ۽ 53 شهرن تائين پهچ رکن ٿا. هيٺيان بس آپريٽر مقرر شيڊول موجب بس سروس فراهم ڪن ٿا: [[ايم ٽريڪ ٿرووَي]]، [[بيجر بس]]، [[فلڪس بس]]، [[گري هائونڊ لائينز]]، [[انڊين ٽريلز]]، [[جيفرسن لائينز]]، [[ليمرز بس لائينز]]، [[ميگا بس]]، [[وين گيلڊر بس ڪمپني]]، ۽ [[وسڪانسن ڪوچ لائينز]].<ref>{{cite web|url=https://wisconsindot.gov/Documents/travel/pub-transit/icbus-map.pdf|title=2023 Wisconsin Intercity Bus Map|access-date=September 29, 2023|archive-date=August 1, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230801144920/https://wisconsindot.gov/Documents/travel/pub-transit/icbus-map.pdf|url-status=live}}</ref> وسڪانسن ۾ اٺ [[وسڪانسن ۾ انٽر اسٽيٽ هاءِ ويز جي فهرست]] شامل آهن، جن مان پنج [[انٽر اسٽيٽ هاءِ وي سسٽم#پرائمري رستا]] ۽ ٽي [[انٽر اسٽيٽ هاءِ وي سسٽم#معاون رستا]] آهن. هن نظام جو پهريون حصو 1956 ۾ تعمير ٿيو، ۽ ان جي تازين توسيع 2015 ۾ ٿي، جڏهن [[انٽر اسٽيٽ 41|آءِ-41]] کي نظام ۾ شامل ڪيو ويو. وسڪانسن جي سڀ کان ڊگهي انٽر اسٽيٽ هاءِ وي [[انٽر اسٽيٽ 94 وسڪانسن ۾|آءِ-94]] آهي. رياست ۾ چوڏهن [[آمريڪي نمبر ڏنل هاءِ ويز]] پڻ آهن، جيڪي 1926 کان وچ 1930ع واري ڏهاڪي تائين مقرر ڪيا ويا. ان کان علاوه ڪيترائي [[ڪاروباري رستا]] به آهن، جيڪي عام طور مقامي حڪومتن طرفان سنڀاليا وڃن ٿا. [[وسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف ٽرانسپورٽيشن]] [[وسڪانسن اسٽيٽ ٽرنڪ هاءِ وي سسٽم|158 رياستي ٽرنڪ هاءِ ويز]] سنڀالي ٿو، جيڪي ٻه-لين وارا ڳوٺاڻا رستا کان وٺي محدود داخلا واري فري ويز تائين پکڙيل آهن. اهي هاءِ ويز رياست جي ٽرانسپورٽيشن فنڊ ذريعي مالي سهائتا حاصل ڪن ٿيون، جيڪو ٻين رياستن جي هاءِ وي فنڊن کان ان لحاظ سان منفرد آهي جو اهو مڪمل طور عام فنڊ کان الڳ رکيو ويندو آهي؛ تنهنڪري ٽرانسپورٽيشن مان حاصل ٿيندڙ آمدني لازمي طور ٽرانسپورٽيشن تي ئي خرچ ڪئي وڃي ٿي. رياستي هاءِ ويز جي اڪثريتي فنڊنگ پيٽرول ٽيڪسن ۽ گاڏين جي رجسٽريشن فيسن مان اچي ٿي.<ref>{{cite web |author = وسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف ٽرانسپورٽيشن |date = n.d. |url = http://wisconsindot.gov/Documents/about-wisdot/who-we-are/dept-overview/funding.pdf |title = وسڪانسن ٽرانسپورٽيشن کي ڪيئن فنڊ ڪري ٿو؟ |publisher = وسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف ٽرانسپورٽيشن |access-date = January 14, 2017 |archive-date = January 31, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170131094713/http://wisconsindot.gov/Documents/about-wisdot/who-we-are/dept-overview/funding.pdf |url-status = dead }}</ref> {{Wisconsin rail network|collapse=y}} [[ايم ٽريڪ]] روزانو مسافر ريل سروس [[ملواڪي]] ۽ [[شڪاگو]] جي وچ ۾ ''[[هياواٿا]]'' ذريعي فراهم ڪري ٿو. ''[[بوريالس]]'' روزانو [[شڪاگو]] ۽ [[سينٽ پال، مينيسوٽا]] تائين سروس مهيا ڪري ٿو، ۽ ڊگهي فاصلي واري بين الرياستي ''[[ايمپاير بِلڊر]]'' ريل جي مددگار سروس آهي؛ اهي ٻئي وسڪانسن جي ڪيترن ئي شهرن ۾ اسٽاپ رکن ٿا.<ref>{{cite web|url=http://www.amtrak.com/empire-builder-train|title=ايمپاير بِلڊر|access-date=July 8, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709193823/http://www.amtrak.com/empire-builder-train|archive-date=July 9, 2015|url-status=live}}</ref> شهري ريل فراهم ڪندڙ [[ميٽرا]] جي [[يونين پيسفڪ / نارٿ لائين]] جو اترئين آخري اسٽيشن [[ڪينوشا]] ۾ آهي، جيڪا وسڪانسن رياست ۾ واحد ميٽرا لائين ۽ اسٽيشن آهي.<ref>{{Cite web|url=https://metrarail.com/maps-schedules/train-lines/UP-N/map|title=لائين ميپ |website=metrarail.com|access-date=November 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113030823/https://metrarail.com/maps-schedules/train-lines/UP-N/map|archive-date=November 13, 2019|url-status=dead}}</ref> [[دي هاپ]]، ملواڪي ۾ جديد اسٽريٽ ڪار نظام، 2018 ۾ سروس شروع ڪئي. 2.1 ميل (3.4&nbsp;ڪلو ميٽر) تي مشتمل شروعاتي لائين [[ملواڪي انٽرموڊل اسٽيشن]] کان [[برنس ڪامنز]] تائين هلي ٿي. ==رياستي نشان== {{see also|وسڪانسن جي رياستي نشانين جي فهرست}} [[File:What are you looking at? (48480462057).jpg|thumb|[[آمريڪن بيجر]] وسڪانسن جو [[آمريڪي رياستن جي مماليا جي فهرست|رياستي جانور]] آهي.]] وسڪانسن کي روايتي طور “بيجر اسٽيٽ” سڏيو ويندو آهي، جنهن جو سبب ان جي شروعاتي تاريخ ۾ [[سيسو]] جي [[کان کني]] آهي. رياست جا ڪيترائي ابتدائي آبادڪار ڏکڻ اولهه وسڪانسن جي معدنيات سان مالا مال علائقي ۾ کان کني جي امڪان سبب هتي آيا، اهو علائقو اڳ ۾ [[آمريڪا جا مقامي ماڻهو]] ۽ گڏيل رياستن جي وچ ۾ تڪرار هيٺ رهيو هو. ڪجهه کان کنيندڙ سياري دوران زمين جي مٿان عمارتون ٺاهڻ لاءِ وقت يا وسيلن جي کوٽ سبب ٽڪرين جي اندر کوٽ ڪري رهائش اختيار ڪندا هئا. جيئن [[آمريڪن بيجر]] پنهنجن پنجن سان کوٽ ڪري ٻُريون ٺاهي ٿو، اهڙيءَ طرح انهن کان کنيندڙن کي “بيجر” جو لقب ڏنو ويو. [[وسڪانسن يونيورسٽي–ميڊيسن]] 1889 ۾ هن لقب کان پوءِ بيجر کي پنهنجي ماسڪوٽ طور اختيار ڪيو؛ ۽ 1957 ۾ بيجر کي وسڪانسن جو سرڪاري رياستي جانور قرار ڏنو ويو.<ref>{{cite web|url=https://www.jsonline.com/story/life/green-sheet/2021/11/09/why-wisconsin-badger-state-and-do-actual-badgers-live-here/6095021001/ |title=Why is Wisconsin the Badger State — and do actual badgers live here? |author=Jurado, Alexa |publisher=Milwaukee Journal Sentinel |date=November 9, 2021 |access-date=July 16, 2024 }}</ref> {{div col|colwidth=27em}} * [[رياستي لقب]]: ''بيجر اسٽيٽ''، ''آمريڪا جو کير جو ملڪ'' * [[آمريڪي رياستن ۽ علائقن جي نعرا|رياستي نعرو]]: ''فارورڊ'' * [[آمريڪي رياستن جا گيت|رياستي گيت]]: ''آن، وسڪانسن!'' * [[آمريڪي رياستن جا پکي|رياستي پکي]]: [[آمريڪن رابن]] * [[آمريڪي رياستن جا مماليا|رياستي جانور]]: [[آمريڪن بيجر]] * [[آمريڪي رياستن جا مماليا|رياستي گهريلو جانور]]: [[ڏاندار ڍڳو|کير واري ڳئون]] * [[آمريڪي رياستن جا مماليا|رياستي جهنگلي جانور]]: [[اڇي پڇ وارو هرڻ]] * [[آمريڪي رياستن جون مڇيون|رياستي مڇي]]: [[مسڪلنج]] * [[آمريڪي رياستن جا حشرات|رياستي حشره]]: [[اولهه واري ماکيءَ جي مک]] * [[آمريڪي رياستن جا ڪتا|رياستي ڪتو]]: [[آمريڪن واٽر اسپينيل]] * [[آمريڪي رياستن جون خوراڪون|رياستي کير جي پيداوار]]: [[چيز]] * [[آمريڪي رياستن جون خوراڪون|رياستي ميوو]]: [[ڪرين بيري]] * [[آمريڪي رياستن جون گاهون|رياستي اناج]]: [[مڪئي]] * [[آمريڪي رياستن جون خوراڪون|رياستي پيسٽري]]: [[ڪرنگل]] * [[آمريڪي رياستن جا مشروب|رياستي مشروب]]: [[کير]] * رياستي [[ڪاڪٽيل]]: [[برانڊي اولڊ فيشنڊ]] * [[آمريڪي رياستن جا ناچ|رياستي ناچ]]: [[پولڪا]] * [[رياستي فوسل]]: [[ٽريلوباٽ]] * [[آمريڪي رياستن جا گل|رياستي گل]]: [[ووڊ وائلٽ]] * [[آمريڪي رياستن جا وڻ|رياستي وڻ]]: [[شوگر ميپل]] * [[آمريڪي رياستن جا معدنيات، پٿر ۽ قيمتي پٿر|رياستي پٿر]]: [[گرينائيٽ]] * [[آمريڪي رياستن جا معدنيات، پٿر ۽ قيمتي پٿر|رياستي معدني]]: [[گيلينا]] * [[پنجاهه رياستي ڪوارٽر|رياستي سڪو]]: 2004 ۾ جاري ٿيل آمريڪي سڪو، جنهن تي رياستي نعرو، ڳئون جو مٿو، پنير جو ڦيرو ۽ مڪئي جو ٻوٽو ڏيکاريل آهي. * [[آمريڪي رياستن جون مٽيون|رياستي مٽي]]: [[انٽيگو]] {{div col end}} == وڌيڪ پڙهڻ لاءِ == * {{Cite book|last1=Barone|first1=Michael|first2=Richard E.|last2=Cohen|title=The Almanac of American Politics, 2006|year=2005|location=Washington, DC|publisher=National Journal|isbn=978-0-89234-112-2|url=https://archive.org/details/almanacofamerica00mich_5}} * Cross, John A. and Kazimierz J. Zaniewski. ''The Geography of Wisconsin'' (University of Wisconsin Press, 2022) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=58289 online review] * {{Cite book|last=Current|first=Richard|title=Wisconsin: A History|year=2001|location=Urbana, IL|publisher=University of Illinois Press|isbn=978-0-252-07018-1}} * {{Cite book|last=Gara|first=Larry|title=A Short History of Wisconsin|year=1962|location=Madison, WI|publisher=State Historical Society of Wisconsin}} * {{Cite book|last=Holmes|first=Fred L.|title=Wisconsin |others=5 vols|location=Chicago, IL|year=1946}} * {{Cite book|last=Nesbit|first=Robert C.|title=Wisconsin: A History|edition=Rev.|year=1989|location=Madison|publisher=University of Wisconsin Press|isbn=978-0-299-10800-7|url-access=registration|url=https://archive.org/details/wisconsinhistory0002nesb}} * {{Cite book|last=Pearce|first=Neil|title=The Great Lakes States of America|year=1980|location=New York|publisher=Norton|isbn=978-0-393-05619-8|url=https://archive.org/details/greatlakesstates00peir}} * {{Cite book|last=Quaife|first=Milo M.|title=Wisconsin, Its History and Its People, 1634–1924 |others=4 vols|year=1924}} * {{Cite book|last=Raney|first=William Francis|title=Wisconsin: A Story of Progress|year=1940|location=New York |publisher=Prentice-Hall}} * {{Cite book|editor-last=Robinson|editor-first=Arthur H. |editor2-first=J. B.|editor2-last=Culver|title=The Atlas of Wisconsin|year=1974}} * {{Cite book|editor-last=Sisson|editor-first=Richard|title=The American Midwest: An Interpretive Encyclopedia|year=2006|location=Bloomington, IN|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-34886-9}} * {{Citation | url = https://books.google.com/books?id=jBCvxBTJQHYC&q=An+Illustrated+History+of+the+State+of+Wisconsin | title = An Illustrated History of the State of Wisconsin: Being a Complete Civil, Political, and Military History of the State from its First Exploration down to 1875 | first1 = Charles R | last1 = Tuttle | place = Madison, WI | year= 1875 | publisher = B. B. Russell}} * {{Cite book|last=Van Ells|first=Mark D.|title=Wisconsin [On-The-Road Histories]|year=2009|location=Northampton, MA|publisher=Interlink Books|isbn=978-1-56656-673-5|url=https://archive.org/details/wisconsin00vane}} * {{Cite book|last=Vogeler|first=I.|title=Wisconsin: A Geography|year=1986|location=Boulder|publisher=Westview Press|isbn=978-0-86531-492-4 }} * {{Cite book|author=Wisconsin Cartographers' Guild|title=Wisconsin's Past and Present: A Historical Atlas|year=2002}} * {{Cite book |author=Works Progress Administration|title=Wisconsin: A Guide to the Badger State|year=1941}} :''وڌيڪ ڪتاب ڏسو [[وسڪانسن جي تاريخ]] تي'' ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|voy =وسڪانسن}} * {{official website|https://www.wisconsin.gov}} * {{Cite web|url=https://nationalmap.gov/small_scale/printable/images/pdf/reference/pagegen_wi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212163404/https://nationalmap.gov/small_scale/printable/images/pdf/reference/pagegen_wi.pdf |url-status=dead |archive-date=December 12, 2019 |type=map|work=نيشنل ايٽلس|title=وسڪانسن|publisher=گڏيل رياستن جي حڪومت}} * {{Cite web|url=https://dnr.wi.gov/eek/nature/state/|title=وسڪانسن جا رياستي نشان|publisher=رياست وسڪانسن|access-date=December 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220072943/https://dnr.wi.gov/eek/nature/state/|archive-date=December 20, 2014|url-status=dead}} * {{Cite web|url=https://legis.wisconsin.gov/|title=وسڪانسن اسٽيٽ ليجسليچر}} * {{Cite web|url=https://www.wicourts.gov|publisher=وسڪانسن|title=عدالتي نظام}} * {{Cite web|url=https://www.ers.usda.gov/data-products/state-fact-sheets/state-data.aspx?StateFIPS=55&StateName=Wisconsin#.U859T_ldVu0|archive-url=https://archive.today/20140726130245/http://www.ers.usda.gov/data-products/state-fact-sheets/state-data.aspx?StateFIPS=55&StateName=Wisconsin%23.U859T_ldVu0|url-status=dead|archive-date=July 26, 2014|title=وسڪانسن بابت رياستي حقيقتون|publisher=يو ايس ڊي اي}} * [https://web.archive.org/web/20080511063816/https://www.lmhscscorecard.com/sc/brief.cgi?s=1 وسڪانسن جي صحت ۽ آبادي بابت ڊيٽا] لا ڪراس ميڊيڪل هيلٿ سائنس ڪنسورشيم * [https://web.archive.org/web/20101229213558/https://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=WI وسڪانسن لاءِ توانائي پروفائيل — معاشي، ماحولياتي ۽ توانائي ڊيٽا] * [https://www.wisconsinhistory.org/ وسڪانسن تاريخي سوسائٽي] * [https://digital.library.wisc.edu/1711.dl/WI وسڪانسن رياست جو مجموعو] طرفان [https://uwdc.library.wisc.edu/ وسڪانسن يونيورسٽي ڊجيٽل ڪليڪشن سينٽر] * [https://web.archive.org/web/20070515184143/https://faculty.uwstout.edu/shiellt/freespeech1/ وسڪانسن جي آزاديءِ اظهار جي ورثي بابت] * [https://www.travelwisconsin.com/ وسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف ٽورازم] * {{Citation | contribution-url = https://www.dot.wisconsin.gov/travel/transit/ | title = سفر بابت ڄاڻ | contribution = عوامي ٽرانزٽ وسيلي سفر | publisher = وسڪانسن ڊپارٽمينٽ آف ٽرانسپورٽيشن | access-date = July 31, 2011 | archive-date = August 8, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808190327/http://www.dot.wisconsin.gov/travel/transit/ | url-status = dead }}. * {{OSM relation |165466}} * {{Citation | url = https://collections.lib.uwm.edu/cdm4/results.php?CISOOP1=all&CISOBOX1=Wisconsin&CISOFIELD1=statep&CISOOP2=all&CISOBOX2=wisconsin+--+maps&CISOFIELD2=subjec&CISOROOT=/agdm&t=s | type = نقشا | title = وسڪانسن | publisher = آمريڪن جاگرافيائي سوسائٽي لائبريري}}. {{s-start}} {{s-bef|before=[[آئيوا]]}} {{s-ttl|title=[[رياست بڻجڻ جي تاريخ موجب آمريڪي رياستن جي فهرست]]|years=29 مئي 1848 تي شامل ٿيو (30هون)}} {{s-aft|after=ڪيليفورنيا}} {{s-end}} {{Navboxes |title = <span style="font-size:11pt;">وسڪانسن سان لاڳاپيل موضوع</span><br />''آمريڪا جو کير جو ملڪ'' |list = {{Wisconsin|expanded}} {{Protected areas of Wisconsin}} {{WisconsinPoliticalParties}} {{Midwestern United States}} {{New France}} {{United States political divisions}} |state=expanded}} {{Authority control}} {{coord|44|-90|dim:300000_region:US-WI_source:enwiki_type:adm1st|name=رياست وسڪانسن|display=title}} [[زمرو:وسڪونسن]] [[زمرو:وچ اولهائين آمريڪا]] [[زمرو:اوڀرين اتر مرڪزي رياستون]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون]] [[زمرو:متصل آمريڪا]] [[زمرو:1848ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1848ع ۾ آمريڪا ۾ اسٽيبلشمينٽ]] 0uxnsmttmpf76qwiuqw5plckrchnhzn 0 79714 378761 365141 2026-05-17T21:18:33Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378761 wikitext text/x-wiki {{Short description|Theoretical means of transportation}} {{for|real Gravity trains|Gravity railroad}} [[File:Ceres gravity train.webp|thumb|سيرس ڪشش ثقل ٽرين جو تصور. ايسٽرائيڊ بيلٽ کي مائننگ ڪرڻ لاءِ ۽ خام مال کي مرڪزي ريفائننگ پوائنٽ ۽ لانچ پوائنٽ/اسپيس لفٽ تائين پهچائڻ لاءِ، ڪشش ثقل ٽرينون استعمال ٿي سگھن ٿيون.]] '''ڪشش ثقل ٽرين''' (Gravity Train) نقل و حمل جو هڪ تصوراتي وسيلو آهي، جيڪا هڪ گولي (Sphere) جي مٿاڇري تي ٻن نقطن جي وچ ۾ ڪم ڪرڻ جي مقصد لاءِ، هڪ سڌي سرنگ جي پٺيان ٻن نقطن کي گولي جي اندرين ذريعي ڳنڍيندي. هڪ ڪشش ثقل ٽرين، هڪ گولي جي مٿاڇري تي ٻن نقطن جي وچ ۾ ڪم ڪرڻ جي مقصد لاء ۽ نقل و حمل جو مقصد لاء، هڪ نظرياتي وسيلو آهي. اهو هڪ سڌي سرنگ جي پٺيان ٻن نقطن کي ڳنڍڻ واري دائري جي اندرين ذريعي ملائڻ سان ممڪن آهي. هڪ وڏي جسم جهڙوڪ [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] ۾، هن ٽرين کي صرف [[ڪشش ثقل]] جي قوت کي استعمال ڪندي تيز ڪرڻ لاءِ ڇڏي سگهجي ٿو، ڇاڪاڻ ته سفر جي پهرئين اڌ دوران (وڏي وڃڻ واري نقطي کان وچ تائين)، هيٺاهين ڇڪ، ڪشش ثقل جي مرڪز ڏانهن، ان کي منزل طرف ڇڪيندو. سفر جي ٻئي اڌ دوران، تيز رفتار ٽريجڪٽري جي مقابلي ۾ مخالف طرف ۾ هوندو، پر، رڳڙ جي اثرن کي نظر انداز ڪندي، اڳ ۾ حاصل ڪيل رفتار هن سست رفتار تي قابو پوندي ۽ نتيجي ۾، ٽرين جي رفتار صفر تي پهچي ويندي جڏهن لڳ ڀڳ ان وقت ٽرين پنهنجي منزل تي پهتي.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/philosophiaenatu28233gut|title=Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|last=Newton|first=Isaac}}</ref> ==تصور جي اصليت== 17هين صدي عيسويءَ ۾ برطانوي سائنسدان رابرٽ هڪ [[آئزڪ نيوٽن]] کي لکيل خط ۾ [[ڌرتي]]ءَ جي اندر هڪ شئي جي حرڪت (Acceleration) جو خيال پيش ڪيو. 19هين صدي عيسويءَ ۾ فرينچ اڪيڊمي آف سائنسز کي ڪشش ثقل واري ٽرين منصوبي کي سنجيدگيءَ سان پيش ڪيو ويو. ساڳيو خيال، بغير حساب جي، ليوس ڪيرول پاران 1893 ۾ سلوي ۽ برونو جي مقالي ۾ پيش ڪيو ويو. اهو خيال 1960ع جي ڏهاڪي ۾ ٻيهر دريافت ڪيو ويو جڏهن فزڪسسٽ پال ڪوپر آمريڪي جرنل آف فزڪس ۾ هڪ مقالو شايع ڪيو جنهن ۾ تجويز ڪيو ويو ته ڪشش ثقل ٽرينن کي مستقبل جي ٽرانسپورٽ منصوبي لاء نظر ۾ رکيو وڃي. ==رياضياتي نقطه نظر== هڪ گولي واري ڌرتيءَ جي مفروضي تحت هڪجهڙائي واري کثافت سان ۽ لاڳاپن جي اثرن سان گڏوگڏ رگڙ کي نظر انداز ڪرڻ، ڪشش ثقل واري ٽرين ۾ هيٺيان خاصيتون آهن:<ref>[http://www.docstoc.com/docs/566538/Gravity-Train-Project Robin Davis: A Physicist's Pipe Dream]{{Dead link|date=January 2024|fix-attempted=yes}}</ref> * سفر جي مدت جو دارومدار رڳو ڌرتيءَ جي کثافت ۽ ڪشش ثقل مسلسل تي هوندو، پر ڌرتيءَ جي قطر تي نه * وڌ ۾ وڌ رفتار تريجيڪتري جي وچ واري نقطي تي پهتن تي هوندي. انهن نقطن جي وچ ۾ ڪشش ثقل جي ٽرينن لاءِ جيڪي هڪ ٻئي جا مخالف نه هوندا آهن، هيٺيون رکو: * هڪ هم جنس ڌرتيءَ ذريعي مختصر وقت واري سرنگ هڪ هائيپو سائڪلائيڊ آهي. ٻن اينٽي پوڊل پوائنٽن جي خاص صورت ۾، هائيپوسائيڪلائيڊ هڪ سڌي لڪير ڏانهن خراب ٿئي ٿو. * ڏنل ڌرتيءَ تي سموريون سڌيون ڪشش ثقل واريون ٽرينون هڪ سفر مڪمل ڪرڻ ۾ بلڪل ايترو ئي وقت وٺڻيون (يعني ان جي مٿاڇري تي ڪٿي به هجي، ان جي رفتار جا ٻه آخري نقطا ڪٿي به هجن). ڌرتيءَ جي ڌرتيءَ تي خاص طور تي، جيئن ته ڪشش ثقل ٽرين جي حرڪت هڪ ليڪ تي تمام گهٽ ڌرتيءَ جي مدار واري سيٽلائيٽ جي حرڪت جو پروجيڪشن آهي، ان ۾ هيٺيان پيرا ميٽر آهن: * سفر جو وقت 2530.30 سيڪنڊن جي برابر آهي (تقريبن 42.2 منٽ، هڪ لو ارٿ آربٽ سيٽلائيٽ جو اڌ عرصو)، فرض ڪيو ته ڌرتي يونيفارم کثافت جو هڪ مڪمل دائرو آهي. ڌرتيءَ جي اندر حقيقي کثافت جي ورڇ کي نظر ۾ رکندي، جيئن ابتدائي حوالن ڌرتيءَ جي ماڊل مان معلوم ٿئي ٿو، متوقع زوال جو وقت 42 کان 38 منٽن تائين گھٽجي وڃي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Klotz|first1=Alexander R.|year=2015|title=The gravity tunnel in a non-uniform Earth|journal=American Journal of Physics|volume=83|issue=3|pages=231–237|arxiv=1308.1342|bibcode=2015AmJPh..83..231K|doi=10.1119/1.4898780|s2cid=118572386}}</ref> ڪجهه انگن اکرن کي نظر ۾ رکڻ لاءِ، سڀ کان اونهو موجوده بور هول ڪولا سپر ڊيپ بورهول آهي، جنهن جي سچي کوٽائي 12,262 ميٽر آهي؛ لنڊن ۽ پيرس جي وچ ۾ فاصلو (350 ڪلوميٽر) کي هڪ هائيپو سائيڪلائيڊيڪل (hypocycloidical) رستي ذريعي 1,11,408 ميٽر اونهو سوراخ ٺاهڻ جي ضرورت پوندي. نه رڳو ايتري کوٽائي 9 ڀيرا وڏي آهي، پر ان لاءِ هڪ سرنگ جي به ضرورت پوندي جيڪا ڌرتيءَ جي مينٽل مان گذرندي. ==رياضياتي تشڪيل== Using the approximations that the [[Earth]] is perfectly [[sphere|spherical]] and of uniform [[density]] <math>\rho</math>, and the fact that within a [[Shell theorem|uniform hollow sphere]] there is no gravity, the gravitational acceleration <math>a</math> experienced by a body within the Earth is proportional to the ratio of the distance from the center <math>r</math> to the Earth's radius <math>R</math>. This is because underground at distance <math>r</math> from the center is like being on the surface of a planet of radius <math>r</math>, within a hollow sphere which contributes nothing. :<math>a = \frac{GM}{r^2} = \frac{G\rho V}{r^2} = \frac{G\rho\frac{4}{3}\pi\,r^3}{r^2} = G\rho \frac{4}{3}\pi\,r </math> On the surface, <math>r = R</math>, so the gravitational acceleration is <math>g = G\rho \frac{4}{3}\pi\,R </math>. Hence, the gravitational acceleration at <math>r</math> is :<math>a = \frac{r}{R}\,g</math> ===Diametric path to antipodes=== In the case of a straight line through the center of the Earth, the acceleration of the body is equal to that of gravity: it is falling freely straight down. We start falling at the surface, so at time <math>t</math> (treating acceleration and velocity as positive downwards): :<math>r_t = R - \int_0^t v_t \,dt = R - \int_0^t\int_0^t a_t\,dt\,dt</math> Differentiating twice: :<math>\frac{d^2r}{dt^2} = -a_t = -\frac{r}{R}\,g = -\omega^2\,r</math> where <math>\omega = \sqrt\frac{g}{R}</math>. This class of problems, where there is a restoring force proportional to the displacement away from zero, has general solutions of the form <math>r = k \cos(\omega t + \varphi)</math>, and describes [[simple harmonic motion]] such as in a [[spring (device)|spring]] or [[pendulum]]. In this case <math> r_t = R \cos \sqrt\frac{g}{R}\,t </math> so that <math>r_0 = R</math>, we begin at the surface at time zero, and oscillate back and forth forever. The travel time to the [[antipodes]] is half of one cycle of this oscillator, that is the time for the argument to <math>\cos \sqrt\frac{g}{R}\,t</math> to sweep out <math>{\pi}</math> radians. Using simple approximations of <math>g = 10\text{ m}/\text{s}^2, R = 6500\text{ km}</math> that time is : <math>T = \frac \pi \omega = \frac \pi {\sqrt\frac{g}{R}} \approx \frac{3.1415926}{\sqrt\frac{10}{6500000}} \approx 2532 \text{ s} </math> ===Straight path between two arbitrary points=== [[File:GravTrainTangent1.png|thumb|Path of gravity train]] For the more general case of the straight line path between any two points on the surface of a sphere we calculate the acceleration of the body as it moves [[friction]]lessly along its straight path. The body travels along AOB, O being the midpoint of the path, and the closest point to the center of the Earth on this path. At distance <math>r</math> along this path, the force of gravity depends on distance <math>x</math> to the center of the Earth as above. Using the shorthand <math>b = R \sin \theta</math> for length OC: :<math>g_r = \frac{x}{R}\,g = \frac{\sqrt{r^2+b^2}}{R}\,g</math> The resulting acceleration on the body, because is it on a frictionless [[inclined_plane#Analysis|inclined surface]], is <math>g_r \cos \varphi</math>: [[File:GravTrainTangent2.png|thumb|Diagram of forces on a gravity train on non-diametrical straight line path]] :<math>a_r = g_r \cos \varphi = \frac{\sqrt{r^2+b^2}}{R}\,g \cos \varphi</math> But <math>\cos \varphi</math> is <math>r/x = \frac{r}{\sqrt{r^2+b^2}}</math>, so substituting: :<math>a_r = \frac{\sqrt{r^2+b^2}}{R}\,g\,\frac{r}{\sqrt{r^2+b^2}} = \frac{r}{R} \, g </math> which is exactly the same for this new <math>r</math>, distance along AOB away from O, as for the <math>r</math> in the [[diameter|diametric]] case along ACD. So the remaining analysis is the same, accommodating the initial condition that the maximal <math>r</math> is <math>R \cos \theta = AO</math> the complete equation of motion is : <math> r_t = R \cos \theta \cos \sqrt\frac{g}{R}\,t </math> The time constant <math>\omega = \sqrt\frac{g}{R}</math> is the same as in the diametric case so the journey time is still 42 minutes; it's just that all the distances and speeds are scaled by the constant <math>\cos \theta</math>. ===Dependence on radius of planet=== The time constant <math>\omega</math> depends only on <math>\frac{g}{R}</math> so if we expand that we get : <math>\frac{g}{R} = \frac{GM/R^2}{R} = \frac{GM}{R^3} = \frac{G\rho\,V}{R^3} = \frac{G\rho\,\frac{4}{3}\pi\,R^3}{R^3} = G\rho\,\frac{4}{3}\pi </math> which depends only on the [[gravitational constant]] and <math>\rho</math> the [[density]] of the planet. The size of the planet is immaterial; the journey time is the same if the density is the same. ==افسانوي ادب ۾== سال 2012ع جي فلم ”ٽوٽل ريڪال“ ۾ ”دي فال“ نالي هڪ ڪشش ثقل واري ٽرين [[ڌرتي]]ءَ جي مرڪز مان گذرندي [[مغربي يورپ]] ۽ [[آسٽريليا]] جي وچ ۾ سفر ڪري ٿي.<ref>{{cite web|url=http://blog.wolframalpha.com/2012/08/13/the-science-of-total-recall/|title=The Science of Total Recall | first=Jason|last=Martinez|date=2012-08-13|work= Wolfram-Alpha Blog |accessdate=March 30, 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://entertainment.time.com/2012/08/06/spoiler-alert-the-8000-mile-hole-in-total-recall/|title=Spoiler Alert: The 8,000-Mile Hole in Total Recall|first=Lily|last=Rothman|date=August 6, 2012|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|accessdate=March 30, 2018|archive-date=March 22, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180322235032/http://entertainment.time.com/2012/08/06/spoiler-alert-the-8000-mile-hole-in-total-recall/|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[هائپر لوپ]] * [[ڪشش ثقل ٽريڪٽر]] * [[خلائي لفٽ]] ==خارجي لنڪس== * [https://ggbm.at/g68gscer A simulation of this motion; includes tunnels that do not pass through the center of the earth. Also shows a satellite with same period.] * [http://www.damninteresting.com/?p=696 ''The Gravity Express''] * [https://web.archive.org/web/20071021162642/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,842469,00.html ''To Everywhere in 42 Minutes''] {{DEFAULTSORT:Gravity Train}} [[Category:Mechanics]] [[Category:Fictional technology]] [[Category:Hypothetical technology]] [[Category:High-speed rail]] [[Category:Gravity|Train]] [[Category:Differential equations]] [[Category:Travel to the Earth's center]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ميڪانيات]] [[زمرو:ٽرينون]] [[زمرو:ٽيڪنالاجي]] 86je5v0vck5zzmkflnhu1p61ia2eh9y 0 80169 378532 330936 2026-05-17T12:57:27Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 378532 wikitext text/x-wiki [[File:Abies_alba_02.jpg|ساڄو|thumb|300x300 عڪسلون|هڪ سلور فر جو ڦوٽو جنهن ۾ لڳاتار ٽي سال رکيل پنن کي ڏيکاريندي.]] [[File:2018-06-01_(123)_Spiraea_(spiraea)_at_Bichlhäusl_in_Frankenfels,_Austria.jpg|thumb|304x304 عڪسلون|سدابهار ٻوٽو ]] [[نباتاتيات]] ۾، '''سدابهار''' (evergreen) اهڙا ٻوٽا آهن، جنهن ۾ [[پن]] هوندا آهن، جيڪي سڄو سال سائيا ۽ ڪارائتا رهندا آهن. <ref>{{حوالو ويب|url=https://mgnv.org/plants/glossary/evergreen/|title=Evergreen|date=2023-01-23|website=Master Gardeners of Northern Virginia|language=en-US|access-date=2024-06-07}}</ref> هي عام [[ڊيسيڊوئس (پُراڻي)|ڊيسيڊيئس]] ٻوٽن [[ڊيسيڊوئس (پُراڻي)|جي]] ابتڙ آهي، جيڪي سياري يا سڪي موسم ۾ پنهنجا ڦڙا مڪمل طور وڃائي ڇڏيندا آهن. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:سدابهار وڻ]] [[زمرو:وڻ]] [[زمرو:ٻوٽا]] [[زمرو:نباتيات]] [[زمرو:نباتاتيات]] dqsyydnlfgq51aol7wriqsej8kdtr55 0 80352 378627 377171 2026-05-17T15:44:13Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378627 wikitext text/x-wiki {{Short description|Class of vascular plants}} {{About|ٻوٽن جي هڪ گروهه||فرن (سلجھائپ)|۽ |فرنس (سلجھائپ)}} '''برسيان''' يا '''فرن''' (Fern؛ سائنسي نالو، پوليپوڊايوپسڊا ۽ پوليپوڊائيوفيٽا)، ويسڪولر ٻوٽن (زائلم ۽ فلوئم سان گڏ ٻوٽا) جو هڪ گروھ آهي، جيڪا اسپورز (spores) ذريعي ٻيهر پيدا ٿيڻ ٿا ۽ نه انهن جا ٻج هوندا آهن ۽ نه ئي انهن تي گل ايندا آهن. اها سينور (Moss) کان، وسڪولر هجڻ جي ڪري، يعني خاص ٽشوز هجڻ سان، جيڪي پاڻي ۽ غذائي مواد جي ترسيل ڪندا آهن، مختلف آهن. هنن جي زندگي جي چڪر ۾، اسپوروفائٽ (شاخ واري توليد) غالب مرحلو هوندو آهي.<ref name="DK Pub.-2017">{{Cite book|edition=11th|title=Ultimate Visual Dictionary|publisher=[[DK Pub.]]|year=2017|isbn=978-1-4654-5894-0|url=|pages=120–121|language=en|chapter=Horsetails, clubmosses, and ferns|chapter-url=https://archive.org/details/ultimate-visual-dictionary-by-dk-z-lib.org/page/120/mode/2up|via=Internet Archive}}</ref><ref>{{cite journal|title=Early evolution of life cycles in embryophytes: A focus on the fossil evidence of gametophyte/sporophyte size and morphological complexity|last1=Gerrienne|first1=Philippe|last2=Gonez|first2=Paul|journal=Journal of Systematics and Evolution|year=2011|volume=49|issue=1|pages=1–16|doi=10.1111/j.1759-6831.2010.00096.x|bibcode=2011JSyEv..49....1G |doi-access=free}}</ref> {{Automatic taxobox | name = برسيان<br>Ferns | fossil_range = وچين ڊيوونيئن دور کان اڃ تائين | image = {{Multiple image |perrow = 2 |total_width = 270 |image1 = Psilotum.jpg |caption1 = سائلوسيٽياليس |image2 = Equisetopsida.jpg |caption2 = اڪويسيٽئليس |image3 = Flickr - brewbooks - Angiopteris evecta - Mule's foot fern (1).jpg |caption3 = ماراٽيئليس |image4 = Osmunda regalis Moore50.png |caption4 = اوسمونڊئليس |image5 = WP2-Hymenophyllum-Exkursion nach Berdorf (Luxemburgexkursion) 011.jpg |caption5 = همينوفائلاليس |image6 = Dipteris conjugata 破傘蕨 001 (天問).jpg |caption6 = گليچينياليس |image7 = Tree Fern (48717210587).jpg |caption7 = ساياٿياليس |image8 = The ferns of Great Britain, and their allies the club-mosses, pepperworts, and horsetails (Pl. 2) (8515393495).jpg |caption8 = پوليپوڊياليس، برطانيه جا فرن ۽ لاڳاپيل ڪلب موس، پيپر وورٽ ۽ هارس ٽيل |border = infobox }} | taxon = پوليپوڊائيپسيڊا | authority = ڪرونڪئست، تختاجان، ۽ ڊبليو. زم | subdivision_ranks = ذيلي جماعتون | subdivision = * † اسٽاروٽيريڊيڊائي * †زائيگوٽيريڊيڊائي * ايڪويسيٽيڊائي * مئراٽيڊائي * اوڦيوگلوسيڊائي * پوليپوڊيڊائي | synonyms = * فليڪئٽائي<small>ڪوبٽسڪي 1990</small> * فليسيس * فليڪوڦائٽا <small>اينڊلخر 1836</small> * مونيلوڦائٽا <small>ڪينٽينو ۽ ڊونوگوئ 2007</small> * ٽيريڊوپسيڊا <small>رجين 1828</small> }} فرن ۾ پيچيده پنن کي ميگافل سڏيو ويندو آهي جيڪي ڪلب موس جي مائڪروفل کان وڌيڪ پيچيده هوندا آهن. گهڻا فرن ليپٽيوسپورنگيٽ فرن آهن. اُهي ڪنڊا لڳل ٿلها هيڊز ٺاهيندا آهن جيڪي اڻلڀ ۽ ڦاٽن ۾ وڌندا آهن. گروپ ۾ اٽڪل <small>10,560</small> سڃاتل موجوده [[نوع (حياتيات)|نوعون]] شامل آهن. فرن جي وضاحت هتي وسيع معنيٰ ۾، سڀئي پوليپوڊايوپسڊا، جنهن ۾ <small>ليپٽوسپورنجيئيٽ</small> <small>Leptosporangiate</small> <small>(پوليپوڊيڊائي</small> <small>Polypodiidae)</small> ۽ <small>يوسپورنجيئيٽ</small> <small>(Eusporangiate)</small> فرن شامل آهن. پوئين گروهه ۾ هارس ٽيل <small>(Horsetail)</small>، وسڪ فرن <small>(Whisk Fern)،</small> مراٽيئوئڊ <small>(marattioid)</small> ۽ اوفيوگلوسوئڊ <small>(ophioglossoid)</small> فرن شامل آهن، جي طور ڪئي وئي آهي. ڪرائون گروپ، جن ۾ ليپٽوسپورنجيئٽس ۽ يوسپورنجيئٽس شامل آهن، اندازاً 423.2 ملين سال اڳ سلوريئن دور جي آخر ۾ پيدا ٿيا،<ref name="Polypodiopsida2">{{cite journal|last1=Nitta|first1=Joel H.|last2=Schuettpelz|first2=Eric|last3=Ramírez-Barahona|first3=Santiago|last4=Iwasaki|first4=Wataru|display-authors=et al.|year=2022|title=An Open and Continuously Updated Fern Tree of Life|journal=Frontiers in Plant Science|volume=13|page=909768|doi=10.3389/fpls.2022.909768|pmc=9449725|pmid=36092417|doi-access=free}}</ref> پر پوليپوڊيلس، اهو گروهه جيڪا %<small>80</small> موجود فرن جي نوعن تي مشتمل آهي، ظاهر نه ٿيو ۽ نه ئي ڪريٽاسيئس دور تائين هن ۾ تنوع پيدا ٿيو. اها گلدار ٻوٽن <small>(Angiosperms)</small>، جيڪي دنيا جي نباتات تي غلبو ڪيا، جي اڀار سان گڏ آيا. فرن وڏي اقتصادي اهميت جا حامل نه آهن، پر ڪجهه نوعون کاڌ خوراڪ، دوائن، بايو فرٽيلائزر، آرائشي ٻوٽن ۽ آلوده مٽي جي علاج لاءِ استعمال ٿينديون آهن. اها فضا (atmosphere) مان ڪيميائي آلودگي کي ختم ڪرڻ جي صلاحيت لاءِ تحقيق جو موضوع بڻيل آهن. فرن جون ڪجهه نوع، جهڙوڪ بريڪن (پيٽريڊيئم اڪيلينم) ۽ واٽر فرن (ازولا فيليڪولائيڊس)، سڄي دنيا ۾ اهم ٻوٽا آهن. ڪجھ فرن نوع، جهڙوڪ ازولا، نائٽروجن کي درست ڪري سگھن ٿا ۽ چانورن جي ٻوٽن جي نائيٽروجن غذائيت ۾ اهم ڪردار ادا ڪري سگھن ٿا. اها پڻ لوڪ ڪهاڻين ۾ ڪجهه ڪردار ادا ڪن ٿا. ==وضاحت== ===اسپوروڦائٽ=== [[Image:Samambaia (do tupi samambaîa) havaiana mini, em ambiente doméstico 02.jpg|thumb|برازيل ۾ گھر ۾ اُڀريل فرن]] موجوده فرن جڙي ٻوٽي وارا ۽ بارہماسي آهن ۽ گھڻا ڪاٺيءَ جي واڌ جي کوٽ رکن ٿا.<ref>{{Cite book |last=Mauseth |first=James D. |url=https://books.google.com/books?id=UEsBPPlxP7EC&pg=PA492 |title=Botany: an Introduction to Plant Biology |date=September 2008 |publisher=Jones & Bartlett Publishers |isbn=978-1-4496-4720-9 |page=492}}</ref> جڏهن ڪاٺيءَ جي واڌ موجود هوندي آهي، اها ٿڙ ۾ هوندي آهي.<ref name="Levyns-1966">{{Cite book |last=Levyns |first=M. R. |title=A Guide to the Flora of the Cape Peninsula |publisher=Juta & Company |year=1966 |edition=2nd Revised |oclc=621340}}</ref> انهن جا پن [[ڊيسيڊيئس|پنن]] [[ڊيسيڊيئس|کرڻ وارا]] يا [[سدابهار|سدا بهار]] ٿي سگهن ٿا ۽ ڪجهه آبهوا جي لحاظ کان نيم سدا بهار هوندا آهن<ref>{{Cite book |last1=Fernández |first1=Helena |url=https://books.google.com/books?id=smtpBM7UgXEC&pg=PA175 |title=Working with Ferns: Issues and Applications |last2=Kumar |first2=Ashwani |last3=Revilla |first3=Maria Angeles |date=2010-11-11 |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-7162-3 |page=175}}</ref> ۽ [[گلن وارا ٻوٽا|ٻج واري ٻوٽن]] جي اسپوروفائٽس وانگر، اها فرن تنن، پنن ۽ جڙن تي مشتمل هوندا آهن. فرن اسپرماتوفائٽ کان مختلف آهن، انهن ۾ اها ٻج جي بدران اسپورن ذريعي ٻيهر پيدا ٿين ٿا. <ref>{{Cite book |last=Hodgson |first=Larry |url=https://books.google.com/books?id=HDij6Fmk2MwC&pg=PA329 |title=Making the Most of Shade: How to Plan, Plant, and Grow a Fabulous Garden that Lightens Up the Shadows |date=2005-01-01 |publisher=Rodale |isbn=978-1-57954-966-4 |page=329}}</ref> بهرحال، اهي اسپور پيدا ڪندڙ برائيوفائٽ کان پڻ مختلف آهن. انهي ۾، ٻج واري ٻوٽن وانگر، پولي اسپورنجيو فائٽس هوندا آهن. انهن جا اسپوروفائٽس شاخون ڪن ٿا ۽ ڪيترائي اسپورنجيا پيدا ڪن ٿا. برائيوفائٽس جي برعڪس، فرن اسپوروفائٽس آزاد رهندڙ آهن ۽ صرف مختصر طور تي ماده جي گيمٽوفائٽ تي منحصر آهن. ٻوٽي جو سائو فوٽوسنٿيٽڪ حصو ٽيڪنيڪل طور تي هڪ ميگافل آهي ۽ فرن ۾ ان کي اڪثر فرونڊ (fronds) سڏيو ويندو آهي. ليپٽو اسپورنجيٽ فرن ۾ نوان پن عام طور تي هڪ تنگ سرپل (spiral) ۾ فيڊل هيڊ فرڳنڊز جي کلڻ سان وڌندا آهن، جنهن کي ڪروزيئر سڏيو ويندو آهي. پتي جي هن بي ترتيب ٿيڻ کي سرڪينيٽ ورنيشن چيو ويندو آهي. ڪجهه خاندانن ۾، جهڙوڪ بليچناسي پنن کي ٻن قسمن ۾ ورهايو ويو آهي؛ اسپوروفيلس يا زرخيز فرونڊز، جيڪا اسپور پيدا ڪن ٿا ۽ ٽروپوفيلس يا جراثيم کان پاڪ فرونڊز، جيڪا اسپورز پيدا نه ٿا ڪن. فرن اسپورز اسپورنگيا ۾ پيدا ٿين ٿا، جيڪا عام طور تي سوري ٺاهڻ لاءِ ڪلستر ٿيل هوندا آهن. اسپورنگيا کي حفاظتي ڪوٽنگ، جن کي انڊسيئم سڏيو ويندو آهي، سان ڍڪي سگهجي ٿو. اسپورنگيا جي ترتيب [[درجابندي (حياتيات)|درجه بندي]] ۾ اهم آهي. مونومارفڪ فرن، زرخيز ۽ جراثيم کان پاڪ پن مارفولاجيڪل طور تي هڪجهڙا نظر اچن ٿا ۽ ٻئي [[ڦوٽوسنٿيسس|فوٽوسنٿيسائيز]] ڪرڻ جي قابل آهن. هيميڊيمورفڪ فرن ۾، زرخيز پنن جو صرف هڪ حصو جراثيم کان پاڪ پنن کان مختلف آهي. ڊيمارفڪ (هولومارفڪ) فرن ۾، ٻن قسمن جا پن مارفالاجيڪل طور تي الڳ آهن.<ref>[https://2019.botanyconference.org/engine/search/index.php?func=detail&aid=758 Understanding the contribution of LFY and PEBP flowering genes to fern leaf dimorphism – Botany 2019] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251113021126/https://2019.botanyconference.org/engine/search/index.php?func=detail&aid=758 |date=2025-11-13 }}.</ref> زرخيز پن جراثيم کان پاڪ پنن کان تمام تنگ آهن ۽ شايد ڪو به سائو ٽشو، جيئن بليچناسي ۽ لوماريوپسيڊاسي ۾، نه هجي. [[File:Croziers, fronds, rhizomes of bracken fern.jpg|thumb|ڪروزيئر، فرونڊ ۽ بريڪن جا رائيزوم. هن نوع ۾، ٽانڊا زمين اندر وڌندا آهن ۽ ٻوٽي کي افقي طور تي پکڙجڻ جي اجازت ڏيندا آهن.]] فرن جي پنن جي اناٽومي سادي کان وٺي تمام گهڻي ورهايل تائين ڪٿي به ٿي سگهي ٿي<ref>[https://www.fs.fed.us/wildflowers/beauty/ferns/structure.shtml Fern Structure – Forest Service].</ref> يا اڃا به غير يقيني مثال طور گليچينياسي، ليگوڊياسي. ورهايل شڪلون "پنيٽ"، جتي پنن جا حصا مڪمل طور تي هڪ ٻئي کان الڳ آهن يا پنٽيفائيڊ (جزوي طور تي پنيٽ) آهن، جتي پنن جا حصا اڃا تائين جزوي طور تي ڳنڍيل آهن. جڏهن پنن کي هڪ کان وڌيڪ ڀيرا شاخ ڪيو ويندو آهي، اهو پنٽ شڪلن ۽ پنٽيفائيڊ جو ميلاپ پڻ ٿي سگهي ٿو. جيڪڏهن پنن جا بليڊ ٻه ڀيرا ورهايا وڃن، ٻوٽي ۾ بائيپنيٽ فرونڊ ۽ ٽرپپنيٽ فرنڊ آهن.<ref>[https://www.nzplants.auckland.ac.nz/en/about/ferns/structure/frond.html Fern Structure – Forest Service], Auckland, New Zealand.</ref> جيڪڏهن اهي ٽي ڀيرا شاخ ڪن ٿا ۽ ٽيٽرا- ۽ پينٽاپينيٽ فرنڊ تائين. وڻ جي فرن ۾، مکيه ٿڙ جيڪو پن کي اسٽيم سان ڳنڍي ٿو (جنهن کي اسٽيپ سڏيو ويندو آهي)، ان ۾ اڪثر ڪري ڪيترائي پتي هوندا آهن. پنن جي جوڙجڪ، جيڪو اسٽيپ مان وڌندا آهن، کي پني سڏيو ويندو آهي ۽ اڪثر ڪري ننڍن پننول ۾ ورهايل آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.basicbiology.net/plants/ferns/fronds.php |title=Fern Fronds |publisher=Basic Biology |access-date=2014-12-06 |archive-date=19 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419003216/http://basicbiology.net/plants/ferns/fronds.php }}</ref> فرن جي تنن کي رائيزوم سڏيو ويندو آهي، جيتوڻيڪ اهي صرف ڪجهه نوعن ۾ زمين جي اندر وڌندا آهن. ايپيفيٽڪ نوعون ۽ ڪيتريون ئي زميني نوعن ۾ زمين جي مٿان رينگندڙ اسٽولون هوندا آهن مثال طور، پوليپوڊياسي ۽ ڪيترن ئي گروهن ۾ زمين جي مٿان بيٺل نيم ڪاٺ جا ٿڙ هوندا آهن، مثال طور، سائٿياسي، اسڪيلي وڻ جا فرن. اهي ڪجهه نوعن ۾ 20 ميٽر (66 فوٽ) ڊگها ٿي سگهن ٿا مثال طور، نارفولڪ ٻيٽ تي سائٿيا براوني ۽ نيوزي لينڊ ۾ سائٿيا ميڊولاريس.<ref>{{cite book |first1=Mark F. |last1=Large |first2=John E. |last2=Braggins |author-link2=John E. Braggins |date=2004 |title=Tree Ferns |publisher=Timber Press |isbn=0-88192-630-2 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/treeferns00mark |page= }}</ref> جڙون زمين جي اندر غير فوٽوسنٿيٽڪ جوڙجڪ آهن، جيڪي مٽي مان پاڻي ۽ غذائي مواد کڻنديون آهن. اها هميشه ريشيدار هونديون آهن ۽ ساخت جي لحاظ کان ٻج جي ٻوٽن جي پاڙن سان تمام گهڻي ملندڙ جلندڙ آهن. === گئميٽوفائٽس === جيئن سڀني ويسڪولر ٻوٽن ۾ اسپوروفائٽ غالب مرحلو يا زندگي جي چڪر ۾ نوع آهي، فرن جا گيميٽوفائٽس بهرحال ٻج جي ٻوٽن کان تمام مختلف آهن. اهي آزاد رهندڙ ۽ ليوروورٽ جي ٻوٽن سان مشابهت رکن ٿا، جڏهن ته ٻج جي ٻوٽن جا ٻوٽا اسپور وال اندر ترقي ڪن ٿا ۽ غذائيت لاءِ پيرنٽ سپوروفائٽ تي منحصر آهن .<ref>{{cite journal|last1=Villareal A.|first1=Juan Carlos|last2=Campos S.|first2=Laura Victoria|last3=Urbide-M.|first3=Jaime|last4=Goffinet|first4=Bernard|title=Parallel Evolution of Endospory within Hornworts: ''Nothoceros renzagliensis'' (Dendrocerotaceae), sp. nov.|journal=Systematic Botany|date=2012 |volume=37|issue=1|pages=31–37|doi=10.1600/036364412X616594 |bibcode=2012SysBo..37...31V }}</ref> هڪ فرن گيمٽوفائيٽ عام طور تي شامل آهن: * پروٿيلس: هڪ سائو، فوٽوسنٿيٽڪ جوڙجڪ، جنهن جي شروعاتي واڌ هڪ گهرڙي واري پرت ۾ مستوي، عام طور تي دل يا گردي جي شڪل ۾، 3-10 ملي ميٽر ڊگهي ۽ 2-8 ملي ميٽر ويڪري آهي.<ref>{{cite journal|last1=Kelley|first1=A.G.|last2=Postlethwait|first2=S.N.|title=Fern Gametophytes as a Tool for the Study of Morphogenesis|pages=56–60|year=1960|volume=70|journal=Proceedings of the Indiana Academy of Science|url=https://journals.indianapolis.iu.edu/index.php/ias/article/view/5459|access-date=16 November 2025}}</ref> پروٿيلس گيمٽ پيدا ڪري ٿو: ** اينٿريڊيا: ننڍيون گولائي واري جوڙجڪ، جيڪي فليگيليٽ اينٿروزائيڊ پيدا ڪن ٿيون. <ref>{{cite encyclopedia|title=A Dictionary of Plant Sciences|edition=2nd|editor-last=Allaby|editor-first=Michael|entry-url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198608912.001.0001/acref-9780198608912-e-386|entry=antherozoid|isbn=9780191726804|publisher=Oxford University Press|year=2006}}</ref> ** آرڪيگونيا: هڪ فلاسڪ جي شڪل واري جوڙجڪ: جيڪا تري ۾ هڪ آنا پيدا ڪري ٿي. نر گيمٽوفائيٽ ذريعي ڳچيءَ ۾ ترڻ سان پهچندي آهي. * رزوئڊ: جڙ جهڙيون جوڙجڪ (سچي جڙ نه)، جيڪي واحد تمام گهڻي ڊگھي جيو گهرڙن تي مشتمل آهن جيڪي سجي جوڙجڪ تي پاڻي ۽ معدني لوڻ جذب ڪن ٿيون. رائزائيڊز پروٿيلس کي مٽي سان ڳنڍن ٿا.<ref>{{cite journal|title=The evolution of root hairs and rhizoids|last1=Jones|first1=Victor A.S.|last2=Dolan|first2=Liam|journal=Annals of Botany|volume=110|issue=2|pages=205–212|doi=10.1093/aob/mcs136|pmc=3394659|pmid=22730024|year=2012}}</ref> ==زندگي جو چڪر ۽ پيدائش== ==درجي بندي== ==تقسيم ۽ رهائش== فرن پنهنجي ورهاست ۾، تمام گهڻي دولت سان گڏ ٽاڪرو علائقن ۾ ۽ گهٽ ۾ گهٽ آرڪٽڪ علائقن ۾ وڏي پيماني تي موجود آهن. سڀ کان وڏو تنوع اڀرندڙ اڀرندڙ برساتي ٻيلن ۾ ٿئي ٿو. نيوزي لينڊ، جنهن لاءِ فرن هڪ علامت آهي، اٽڪل 230 جنسون هن سڄي ملڪ ۾ ورهايل آهن. اهو يورپي ٻيلن ۾ هڪ عام ٻوٽو آهي. ==ماحوليات== ==استعمال== ==ثقافت== ==ٻيا ٻوٽا== ==پڻ ڏسو== * [[:باب:نباتات]] * [[:باب:وڻ]] * [[:باب:الجي]] * [[سينوڙ|سينور]] ==خارجي لنڪس== ==حوالا== {{حوالا}} ==ڪتابيات== * {{cite book |last1=Christenhusz |first1=Maarten M. J. |last2=Fay |first2=Michael |last3=Byng |first3=James W. |author-link1=Maarten Christenhusz |author-link2=Michael Francis Fay |author-link3=James W. Byng |title=The Global Flora: Special Edition: GLOVAP Nomenclature Part 1 |url=https://books.google.com/books?id=DX60DwAAQBAJ |date=2018 |publisher=Plant Gateway Limited |isbn=978-0-9929993-6-0 |ref={{harvid|Christenhusz et al|2018}} }} * {{cite book |last=Linnaeus |first=Carl |author-link=Carl Linnaeus |title=Species Plantarum: exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/669#/summary |year=1753 |volume=1 |chapter=Cryptogamia: Filices Musci |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13830#page/503/mode/1up |pages=1061–1100, 1100–1130 |publisher=Impensis Laurentii Salvii |location=Stockholm, Sweden }}, ''see also'' [[Species Plantarum]] * Lord, Thomas R. (2006). ''Ferns and Fern Allies of Pennsylvania''. Indiana, Pennsylvania: Pinelands Press. [http://www.paferns.com/ Ferns and Fern Allies of Pennsylvania – Thomas Reeves Lord]. * Moran, Robbin C. (2004). ''A Natural History of Ferns''. Portland, Oregon: Timber Press. {{ISBN|0-88192-667-1}} * {{cite book |last1=Ranker |first1=Tom A. |last2=Haufler |first2=Christopher H. |title=Biology and Evolution of Ferns and Lycophytes |url=https://books.google.com/books?id=js9JnwEACAAJ |date=2008 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-87411-3 }} * {{cite book |last=Swartz |first=Olof |author-link=Olof Swartz |title=Synopsis filicum: earum genera et species systematice complectens: adjectis lycopodineis, et descriptionibus novarum et rariorum specierum: cum tabulis aeneis quinque |date=1806 |publisher=Impensis Bibliopolii novi academici |location=[[Kiliae]] |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/81948#/summary }} ===جرنل ۽ مضمون=== * {{cite journal |last=Berry |first=Chris |title=The Middle Devonian plant collections of Francois Stockmans reconsidered. |journal=[[Geologica Belgica]] |date=2009 |volume=12 |issue=1–2 |pages=25–30 |url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=2633&file=1 }} * {{cite journal |last1=Bomfleur |first1=B. |last2=McLoughlin |first2=S. |last3=Vajda |first3=V. |title=Fossilized Nuclei and Chromosomes Reveal 180 Million Years of Genomic Stasis in Royal Ferns |url=http://nrm.diva-portal.org/smash/get/diva2:719316/FULLTEXT01 |journal=[[Science (journal)|Science]] |date=20 March 2014 |volume=343 |issue=6177 |pages=1376–1377 |doi=10.1126/science.1249884 |pmid=24653037 |bibcode=2014Sci...343.1376B |s2cid=38248823 |ref={{harvid|Bomfleur et al|2014}} }} * {{cite journal |last1=Cantino |first1=Philip D. |last2=Doyle |first2=James A. |last3=Graham |first3=Sean W. |last4=Judd |first4=Walter S. |author-link4=Walter S. Judd |last5=Olmstead |first5=Richard G. |last6=Soltis |first6=Douglas E. |author-link6=Douglas Soltis |last7=Soltis |first7=Pamela S. |author-link7=Pamela Soltis |last8=Donoghue |first8=Michael J. |author-link8=Michael Donoghue |title=Towards a Phylogenetic Nomenclature of Tracheophyta |journal=[[Taxon (journal)|Taxon]] |date=1 August 2007 |volume=56 |issue=3 |page=822 |doi=10.2307/25065865 |ref={{harvid|Cantino et al|2007}} |jstor=25065865}} * {{cite journal |last1=Chase |first1=Mark W. |author-link1=Mark W. Chase |last2=Reveal |first2=James L. |author-link2=James L. Reveal |name-list-style=amp |year=2009 |title=A phylogenetic classification of the land plants to accompany APG III |journal=[[Botanical Journal of the Linnean Society]] |volume=161 |issue=2 |pages=122–127 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.01002.x |doi-access=free}} * {{cite journal |last1=Christenhusz |first1=Maarten J. M. |last2=Byng |first2=J. W. |author-link1=Maarten Christenhusz |author-link2=James W. Byng |name-list-style=amp |year=2016 |title=The number of known plants species in the world and its annual increase |journal=[[Phytotaxa]] |volume=261 |pages=201–217 |url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598 |doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1 |issue=3 |publisher=Magnolia Press |doi-access=free |bibcode=2016Phytx.261..201C }} * {{cite journal |last1=Christenhusz |first1=Maarten J. M. |author-link1=Maarten J. M. Christenhusz |last2=Zhang |first2=X. C. |last3=Schneider |first3=H. |title=A linear sequence of extant families and genera of lycophytes and ferns |journal=[[Phytotaxa]] |date=18 February 2011 |volume=19 |issue=1 |page=7 |doi=10.11646/phytotaxa.19.1.2 |ref={{harvid|Christenhusz et al|2011}} |doi-access=free|bibcode=2011Phytx..19....7C |hdl=10138/28042 |hdl-access=free }} * {{cite journal |last1=Christenhusz |first1=Maarten J. M. |author-link1=Christenhusz |last2=Chase |first2=Mark W. |author-link2=Mark W. Chase |year=2014 |title=Trends and concepts in fern classification |journal=[[Annals of Botany]] |volume=113 |issue=4 |pages=571–594 |doi=10.1093/aob/mct299 |pmid=24532607 |pmc=3936591}} * {{cite journal |last1=Christenhusz |first1=Maarten J. M. |last2=Chase |first2=Mark W. |author-link1=Maarten Christenhusz |author-link2=Mark W. Chase |title=PPG recognises too many fern genera |journal=[[Taxon (journal)|Taxon]] |date=1 June 2018 |volume=67 |issue=3 |pages=481–487 |doi=10.12705/673.2 |doi-access=free|bibcode=2018Taxon..67..481C }} * {{Cite journal |last1=May |first1=Lenore Wile |title=The economic uses and associated folklore of ferns and fern allies |journal=[[The Botanical Review]] |year=1978 |volume=44 |issue=4 |pages=491–528 |doi=10.1007/BF02860848 |bibcode=1978BotRv..44..491M |s2cid=42101599}} * {{cite journal |last1=Melan |first1=M. A. |last2=Whittier |first2=D. P. |year=1990 |title=Effects of Inorganic Nitrogen Sources on Spore Germination and Gametophyte Growth in Botrychium Dissectum |journal=Plant, Cell and Environment |volume=13 |issue=5 |pages=477–482 |doi=10.1111/j.1365-3040.1990.tb01325.x |bibcode=1990PCEnv..13..477M}} * {{cite journal |last1=Pryer |first1=Kathleen M. |last2=Schneider |first2=Harald |last3=Smith |first3=Alan R. |last4=Cranfill |first4=Raymond |last5=Wolf |first5=Paul G. |last6=Hunt |first6=Jeffrey S. |last7=Sipes |first7=Sedonia D. |year=2001 |title=Horsetails and ferns are a monophyletic group and the closest living relatives to seed plants |journal=Nature |volume=409 |issue=6820 |pages=618–622 |doi=10.1038/35054555 |pmid=11214320 |bibcode=2001Natur.409..618S |s2cid=4367248}} * {{cite journal |last1=Pryer |first1=Kathleen M. |last2=Schuettpelz |first2=Eric |last3=Wolf |first3=Paul G. |last4=Schneider |first4=Harald |last5=Smith |first5=Alan R. |last6=Cranfill |first6=Raymond |year=2004 |title=Phylogeny and evolution of ferns (monilophytes) with a focus on the early leptosporangiate divergences |journal=American Journal of Botany |volume=91 |issue=10 |pages=1582–1598 |doi=10.3732/ajb.91.10.1582 |pmid=21652310|bibcode=2004AmJB...91.1582P }} * {{cite journal |last1=Pteridophyte Phylogeny Group |title=A community-derived classification for extant lycophytes and ferns |journal=Journal of Systematics and Evolution |date=November 2016 |volume=54 |issue=6 |pages=563–603 |doi=10.1111/jse.12229 |s2cid=39980610 |doi-access=free|bibcode=2016JSyEv..54..563. }} * {{cite journal |last1=Schneider |first1=Harald |last2=Smith |first2=Alan R. |last3=Pryer |first3=Kathleen M. |title=Is Morphology Really at Odds with Molecules in Estimating Fern Phylogeny? |journal=[[Systematic Botany]] |date=1 July 2009 |volume=34 |issue=3 |pages=455–475 |doi=10.1600/036364409789271209 |bibcode=2009SysBo..34..455S |s2cid=85855934 |ref={{harvid|Schneider et al|2009}}}} * {{Cite thesis |last=Schuettpelz |first=Eric |title=The evolution and diversification of epiphytic ferns |url=http://dukespace.lib.duke.edu/dspace/bitstream/10161/181/1/D_Schuettpelz_Eric_a_052007.pdf |year=2007 |publisher=[[Duke University]] |type=[[PhD thesis]] |contribution=Table 1 |access-date=11 December 2009 |archive-date=20 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620022844/http://dukespace.lib.duke.edu/dspace/bitstream/10161/181/1/D_Schuettpelz_Eric_a_052007.pdf }} * {{cite journal |last1=Schuettpelz |first1=Eric |last2=Rouhan |first2=Germinal |last3=Pryer |first3=Kathleen M. |last4=Rothfels |first4=Carl J. |last5=Prado |first5=Jefferson |last6=Sundue |first6=Michael A. |last7=Windham |first7=Michael D. |last8=Moran |first8=Robbin C. |last9=Smith |first9=Alan R. |title=Are there too many fern genera? |journal=[[Taxon (journal)|Taxon]] |date=1 June 2018 |volume=67 |issue=3 |pages=473–480 |doi=10.12705/673.1 |ref={{harvid|Schuettpelz et al|2018}} |doi-access=free|bibcode=2018Taxon..67..473S }} * {{cite journal |last=Smith |first=Alan R. |author2=Kathleen M. Pryer |author3=Eric Schuettpelz |author4=Petra Korall |author5=Harald Schneider |author6=Paul G. Wolf |year=2006 |title=A classification for extant ferns |url=https://www.idigbio.org/wiki/images/9/95/Smith_et_al_2006.pdf |journal=[[Taxon (journal)|Taxon]] |volume=55 |issue=3 |pages=705–731 |doi=10.2307/25065646 |jstor=25065646 |bibcode=2006Taxon..55..705S |ref={{harvid|Smith et al.2006}} }} * {{cite journal |last1=Stein |first1=W. E. |last2=Mannolini |first2=F. |last3=Hernick |first3=L. V. |last4=Landling |first4=E. |last5=Berry |first5=C. M. |year=2007 |title=Giant cladoxylopsid trees resolve the enigma of the Earth's earliest forest stumps at Gilboa |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=446 |issue=7138 |pages=904–907 |doi=10.1038/nature05705 |pmid=17443185 |bibcode=2007Natur.446..904S |s2cid=2575688 |ref={{harvid|Stein et al|2007}}}} * {{cite journal |author=Walkowiak |first=Radoslaw Janusz |title=Classification of Pteridophytes – Short classification of the ferns. |journal=IEA Paper |date=2017 |url=https://internationalequisetologicalassociation.yolasite.com/resources/Classification%20of%20Pteridophytes.pdf |doi=10.13140/RG.2.2.29934.20809 }} * {{cite journal |last1=Underwood |first1=L. M. |title=The early writers on ferns and their collections. I. Linnaeus, 1707–1778 |journal=[[Torrey Botanical Society|Torreya]] |date=1903 |volume=3 |issue=10 |pages=145–150 |jstor=40594126 |issn=0096-3844}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * {{cite web |last1=McCausland |first1=Jim |title=Rediscover ferns |url=https://www.sunset.com/garden/flowers-plants/rediscover-ferns |website=Garden plants |publisher=Sunset Magazine |access-date=22 November 2019 |date=22 February 2019 |archive-date=30 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030104351/https://www.sunset.com/garden/flowers-plants/rediscover-ferns }} * {{cite web |title=Pteridopsida: Fossil Record |url=http://www.ucmp.berkeley.edu/plants/pterophyta/pteridofr.html |website=Plants: Pteridopsida |publisher=[[University of California Museum of Paleontology]] |access-date=23 November 2019 |ref={{harvid|UCMP|2019}} }} * {{cite web |title=Classifying and identifying ferns |url=https://www.sciencelearn.org.nz/resources/1104-classifying-and-identifying-ferns |website=Science Learning Hub |publisher=[[The University of Waikato]] |access-date=24 November 2019 |language=en |date=3 September 2018 |ref={{harvid|SLH|2018}} }} * {{cite encyclopedia |last1=Mickel |first1=John T. |last2=Wagner |first2=Warren H. |last3=Gifford |first3=Ernest M. |display-authors=etal |title=Fern |url=https://www.britannica.com/plant/fern |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=24 November 2019 |date=4 February 2019 |ref={{harvid|EB|2019}} }} * {{cite web |last1=Hassler |first1=Michael |last2=Schmitt |first2=Bernd |title=Checklist of Ferns and Lycophytes of the World |url=https://worldplants.webarchiv.kit.edu/ferns/ |website=World Ferns |publisher=[[Botanical Garden of the Karlsruhe Institute of Technology]] |access-date=25 November 2019 |date=2 November 2019 |archive-date=2 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902225743/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ferns/ }} * {{cite web |last1=Pryer |first1=Kathleen M. |last2=Smith |first2=Alan R. |last3=Rothfels |first3=Carl |title=Polypodiopsida |url=http://tolweb.org/Polypodiopsida/20615 |website=[[Tree of Life]] |date=2009 |ref={{harvid|Pryer et al|2006}} }} * [https://web.archive.org/web/20160304060354/http://www.anbg.gov.au/fern/taxa/classification.html ''A classification of the ferns and their allies''.] (Australian National Herbarium) * [https://web.archive.org/web/20160117055319/http://www.jaknouse.athens.oh.us/ferns/bookfern.html ''A fern book bibliography''.] * [https://web.archive.org/web/20080509142839/http://www1.akira.ne.jp/~unzen/pteridophyta.html Register of fossil Pteridophyta] * [http://delta-intkey.com/britfe/ Watson, L. and M. J. Dallwitz (2004 onwards). ''The Ferns (Filicopsida) of the British Isles''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303183034/http://delta-intkey.com/britfe/ |date=3 March 2016 }} * [http://www.peterboyd.com/pteridomania2.htm ''Ferns and Pteridomania in Victorian Scotland''.] * [https://web.archive.org/web/20120512162340/http://www.cas.vanderbilt.edu/bioimages/pages/non-seed-plants.htm Non-seed plant images at ''bioimages.vanderbilt.edu''] * [http://www.amerfernsoc.org/ American Fern Society] * [http://www.eBPS.org.uk/ British Pteridological Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102094708/https://ebps.org.uk/ |date=2 January 2019 }} * [http://internationalequisetologicalassociation.yolasite.com/ International Equisetological Association] {{Refend}} {{Taxonbar|from=Q98522578}} {{Authority control}} [[زمرو:برسيان]] [[زمرو:نباتيات]] [[زمرو:نباتاتيات]] [[زمرو:ٻوٽن جا ڊويزن]] [[زمرو:ٽيڪسانومي (نباتاتيات)]] [[زمرو:فرن جي درجه بندي]] [[زمرو:فرن]] [[زمرو:فرن نباتات]] [[زمرو:غير ڪاٺ وارا ٻيلا]] [[زمرو:آخري ڊيوونيئن دور ۾ پهريون ظهور]] 1q3nwncjemxtpvpdn8si6cczjw4lgna 0 82534 378809 319402 2026-05-18T07:59:13Z KaleemBot 10779 خودڪار: [[زمرو:سائنسي اوزار]] جو اضافو + ترتيب 378809 wikitext text/x-wiki {{About|the chemical element}} {{Good article}} {{Infobox settlement | image_skyline = File:Pouring_liquid_mercury_bionerd.jpg | image_alt = | image_caption = | subdivision_type = نشان | subdivision_name = Hg | subdivision_type1 = ايٽمي انگ (Z) | subdivision_name1 = 80 | established_title = اليڪٽران في شيل | established_date = 2,8,18,32,18,2 | seat_type = ٻاڦ جي گرمي | seat_name = 577.5 ڪلو جول في مول | seat1_type = ايٽمي ريڊيس | seat1 = 140 پيڪو ميٽر | leader_title = اُبلڻ جو نقطو | leader_name = 1728 ڪيلون (C°1455) | leader_title1 = پگھلڻ جو نقطو | leader_name1 = 234.3210 ڪيلون ​(−38.8290 °C) | leader_title2 = پگھرائڻ لاء گرمي (في مول) | leader_name2 = 2.29 ڪلو جول | leader_title3 = مولر گرمي جي گنجائش | leader_name3 = 27.983 جول في مول-ڪيلون | leader_title4 = آئيونائزيشن انرجي | leader_name4 = پهريون: 1007.1 ڪلو جول في مول<br>ٻيون: 1810 ڪلو جول في مول<br>ٽيون: 3300 ڪلو جول في مول | leader_title5 = گھاٽائي | leader_name5 = 13.546 گرام في ڪعبي سينٽي ميٽر<br>(ڪمري جي گرميء پد تي) | leader_title6 = ٻاڦ جي حرارت | leader_name6 = 59.11 ڪلو جول في مول | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | subdivision_type2 = ايٽمي وزن (A) | subdivision_type3 = گروپ | subdivision_type4 = سيريز | subdivision_type5 = بلاڪ | subdivision_type6 = اليڪٽران جي ترتيب | subdivision_name2 = 200.592 | subdivision_name3 = 12 (IIA) | subdivision_name4 = 6 | subdivision_name5 = d-block | subdivision_name6 = 6s2، 5d10، 4f14 [[زينون|Xe]] | established_title1 = معياري دٻا ۽ گرميء پد تي حالت | established_date1 = مايع (Liquid) | established_title2 = ايٽمي ريڊيس | established_date2 = 151 پيڪو ميٽر | established_title3 = آڪسائيڊيشن نمبر | established_date3 = +1 (عام طور)، +2، −2 | extinct_title = گھاٽائي | extinct_date = 13.546 گرام في ڪعبي سينٽي ميٽر (عام گرميء پد تي) | named_for = ? | demographics_type1 = ٻاڦ جي حرارت | demographics1_title1 = 59.11 ڪلو جول في مول | demographics_type2 = | demographics2_title1 = | postal2_code_type = | postal2_code = }} '''پارو''' (Mercury؛ سائنسي نالو: Hydrargrum) هڪ ڪيميائي تت آهي. هن جو نشان "Hg" ۽ ايٽمي نمبر "80" آهي. ان کي عام طور تي "مايع چاندي" (<small>quick silver</small>) جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. اهو هڪ ڳرو، سلور ڪلر جو، ڊي-بلاڪ جو تت آهي. پارو واحد ڌاتي تت آهي جيڪو معياري گرميء پد ۽ دٻاءُ تي مائع حالت ۾ ھوندو آھي، ٻيو واحد تت جيڪو انهن حالتن ۾ مائع ھوندو آهي، اهو [[برومين]] (<small>Bromine</small>) آهي. جيتوڻيڪ سيزيم، گيليم ۽ روبيڊيم جهڙيون ڌاتو ڪمري جي حرارت کان ٿورو مٿي پگهري وڃن ٿيون. پارو سڄي دنيا ۾ گهڻو ڪري سينابار (cinnabar)، مرڪيورڪ سلفائيڊ، جي طور تي ملي ٿو. ڳاڙهي رنگ جو ورميلين قدرتي سينابار يا مصنوعي مرڪيورڪ سلفائيڊ کي پيسڻ سان حاصل ڪيو ويندو آهي. پارو ۽ پاري وارا نامياتي مرڪب انسانن ۽ ٻين جانورن جي اعصابي نظام، مدافعتي نظام ۽ ڀکين (گردن) لاءِ زهر آهن. پاري جو زهر جو اثر، پاڻي ۾ حل ٿيندڙ پاري جي شڪلن (جهڙوڪ مرڪيورڪ ڪلورائڊ يا ميٿائل مرڪري) جي سڌي طرح يا بايو ميگنيفڪيشن جي ميڪانيزم ذريعي، ٿي سگهي ٿو. پارو ٿرماميٽر، بيروميٽر، مينوميٽر، اسفيگمومانوميٽر، فلوٽ والوز، پاري جي سوئچز، پاري جي ريلي (relay)، فلوريسينٽ ليمپ ۽ ٻين ڊوائيسز ۾ استعمال ٿيندو آهي، جيتوڻيڪ هن تت جي زهريلي هجڻ بابت خدشن جي ڪري پاري تي مشتمل اهڙن اوزارن کي مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي.<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/mercury/|title=What is EPA doing about mercury air emissions?|publisher=United States Environmental Protection Agency (EPA)|archive-url=https://web.archive.org/web/20070208013531/http://www.epa.gov/mercury/|archive-date=8 February 2007|access-date=1 May 2007|url-status=live}}</ref> اهو سائنسي تحقيق جي ايپليڪيشنن ۾ ۽ ڪجهه هنڌن تي ڏندن جي بحالي لاءِ املگم ۾ استعمال ۾ ٿئي ٿو. فلوريسينٽ ليمپ ۾ پاري جي وانپ مان گذرندڙ بجلي مختصر لهر واري الٽراوائلٽ روشني پيدا ڪري ٿي، جيڪا پوءِ ٽيوب ۾ فاسفور کي فلوروسينس ڪرڻ جو سبب بڻجندي آهي، جنهن سان نظر ايندڙ روشني پيدا ٿيندي آهي. ==خاصيتون== ===طبيعي خاصيتون=== [[File:Pound-coin-floating-in-mercury.jpg|thumb|left|An old<ref name="BBCnewpound">{{cite news |date=1 January 2017 |title=New 12-sided pound coin to enter circulation in March |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-38480180 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240801040659/https://www.bbc.com/news/uk-38480180 |archive-date=1 August 2024 |access-date=2 January 2017 |work=BBC News}}</ref> [[One pound (British decimal coin)|pound coin]] (density ~7.6&nbsp;g/cm³) floats on mercury due to the [[buoyancy force]] upon it and appears to float higher because of the strong [[surface tension]] of the mercury.]] Mercury is a heavy, silvery-white metal that is liquid at room temperature. Compared to other metals, it is a poor conductor of heat, but a fair conductor of electricity.<ref name="CRC">{{cite web|last=Hammond |first=C. R. |url=http://www-d0.fnal.gov/hardware/cal/lvps_info/engineering/elements.pdf |title=The Elements |archive-url=https://web.archive.org/web/20080626181434/http://www-d0.fnal.gov/hardware/cal/lvps_info/engineering/elements.pdf |archive-date=26 June 2008}} in {{RubberBible86th}}</ref> It has a [[melting point]] of −38.83&nbsp;°C{{efn|−37.89&nbsp;°[[Fahrenheit|F]]; 234.32&nbsp;°[[Kelvin|K]]}} and a [[boiling point]] of 356.73&nbsp;°C,{{efn|674.11&nbsp;°F; 629.88&nbsp;°K}}<ref name="Norrby">{{cite journal |author=Norrby, L.J. |title=Why is mercury liquid? Or, why do relativistic effects not get into chemistry textbooks?| journal=Journal of Chemical Education |volume=68 |issue=2 |page=110 |date=1991 |doi=10.1021/ed068p110 |s2cid=96003717 |bibcode=1991JChEd..68..110N}}</ref><ref>{{cite web| url=http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/periodic/faq/why-is-mercury-liquid.shtml| title=Why is mercury a liquid at STP?| access-date=1 May 2007| publisher=General Chemistry Online at Frostburg State University| author=Senese, F| archive-url=https://web.archive.org/web/20070404210838/http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/periodic/faq/why-is-mercury-liquid.shtml| archive-date=4 April 2007| url-status=live}}</ref><ref>{{RubberBible86th|pages=4.125–4.126}}</ref> both the lowest of any stable metal, although preliminary experiments on [[copernicium]] and [[flerovium]] have indicated that they have even lower boiling points.<ref>{{Cite web |title=Dynamic Periodic Table|url=http://www.ptable.com/#Property/State|access-date=22 November 2016|url-status=live |website=www.ptable.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120061736/http://www.ptable.com/#Property/State|archive-date=20 November 2016}}</ref> This effect is due to [[lanthanide contraction]] and [[relativistic quantum chemistry|relativistic contraction]] reducing the orbit radius of the outermost electrons, and thus weakening the metallic bonding in mercury.<ref name="Norrby"/> Upon freezing, the volume of mercury decreases by 3.59% and its density changes from 13.69&nbsp;g/cm³ when liquid to 14.184&nbsp;g/cm³ when solid. The coefficient of volume expansion is 181.59 × 10⁻⁶ at 0&nbsp;°C, 181.71 × 10⁻⁶ at 20&nbsp;°C and 182.50 × 10⁻⁶ at 100&nbsp;°C (per&nbsp;°C). Solid mercury is malleable and ductile, and can be cut with a knife.<ref>{{cite book|author=Simons, E. N. |title=Guide to Uncommon Metals|date=1968|publisher=Frederick Muller|page=111}}</ref> Table of thermal and physical properties of liquid mercury:<ref>{{Cite book |last=Holman |first=Jack P. |title=Heat Transfer |publisher=cGraw-Hill Companies, Inc. |year=2002 |isbn=978-0-07-240655-9 |edition=9th |location=New York, NY |pages=600–606 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Incropera |first=Frank P. |title=Fundamentals of Heat and Mass Transfer |publisher=John Wiley and Sons, Inc. |year=2007 |isbn=978-0-471-45728-2 |edition=6th |location=Hoboken, NJ |pages=941–950 |language=en |url=https://books.google.com/books?id=_P9QAAAAMAAJ}}</ref> {|class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |Temperature (°C) |[[Density]] (kg/m³) |[[Specific heat capacity|Specific heat]] (kJ/(kg·K)) |[[Viscosity#Kinematic viscosity|Kinematic viscosity]] (m²/s) |[[Thermal conductivity and resistivity|Conductivity]] (W/(m·K)) |[[Thermal diffusivity]] (m²/s) |[[Prandtl number|Prandtl Number]] |[[Bulk modulus]] (K⁻¹) |- |0 |13628.22 |0.1403 |1.24 × 10⁻⁷ |8.2 |4.30 × 10⁻⁶ |0.0288 |0.000181 |- |20 |13579.04 |0.1394 |1.14 × 10⁻⁷ |8.69 |4.61 × 10⁻⁶ |0.0249 |0.000181 |- |50 |13505.84 |0.1386 |1.04 × 10⁻⁷ |9.4 |5.02 × 10⁻⁶ |0.0207 |0.000181 |- |100 |13384.58 |0.1373 |9.28 × 10⁻⁸ |10.51 |5.72 × 10⁻⁶ |0.0162 |0.000181 |- |150 |13264.28 |0.1365 |8.53 × 10⁻⁸ |11.49 |6.35 × 10⁻⁶ |0.0134 |0.000181 |- |200 |13144.94 |0.157 |8.02 × 10⁻⁸ |12.34 |6.91 × 10⁻⁶ |0.0116 |0.000181 |- |250 |13025.6 |0.1357 |7.65 × 10⁻⁸ |13.07 |7.41 × 10⁻⁶ |0.0103 |0.000183 |- |315.5 |12847 |0.134 |6.73 × 10⁻⁸ |14.02 |8.15 × 10⁻⁶ |0.0083 |0.000186 |} ===Chemical properties=== Mercury does not react with most acids, such as dilute [[sulfuric acid]], although [[oxidizing acid]]s such as concentrated sulfuric acid and [[nitric acid]] or [[aqua regia]] dissolve it to give [[Mercuric sulfate|sulfate]], [[Mercury(II) nitrate|nitrate]], and [[Mercury(II) chloride|chloride]]. Like silver, mercury reacts with atmospheric [[hydrogen sulfide]]. Mercury reacts with solid sulfur flakes, which are used in mercury [[spill kit]]s to absorb mercury (spill kits also use [[activated carbon]] and powdered zinc).<ref name="Greenwood" /> ====Amalgams==== [[File:Mercury discharge tube.jpg|thumb|left|Mercury-discharge spectral calibration lamp]] Mercury dissolves many metals such as [[gold]] and [[silver]] to form [[amalgam (chemistry)|amalgams]]. [[Iron]] is an exception, and iron flasks have traditionally been used to transport the material.<ref>{{Cite web |last=Swackhamer |first=Barry |date=26 November 2011 |title=Mercury Storage Vault |url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=49858 |access-date=11 December 2023 |website=The Historic Marker Database}}</ref> Several other first row transition metals with the exception of [[manganese]], [[copper]] and [[zinc]] are also resistant in forming amalgams. Other elements that do not readily form amalgams with mercury include [[platinum]].<ref>{{cite book |author=Gmelin, Leopold |title=Hand book of chemistry |url=https://books.google.com/books?id=1AI5AAAAMAAJ&pg=PA128 |access-date=30 December 2012|date=1852|publisher=Cavendish Society |pages=103 (Na), 110 (W), 122 (Zn), 128 (Fe), 247 (Au), 338 (Pt)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509033751/http://books.google.com/books?id=1AI5AAAAMAAJ&pg=PA128|archive-date=9 May 2013}}</ref><ref>{{cite book |last=Soratur|first=S. H.|title=Essentials of Dental Materials |url=https://books.google.com/books?id=-U5ztAEACAAJ|date=2002|publisher=Jaypee Brothers Publishers |isbn=978-81-7179-989-3|page=14}}</ref> [[Sodium amalgam]] is a common reducing agent in [[organic synthesis]], and is also used in [[high-pressure sodium]] lamps. Mercury readily combines with [[aluminium]] to form a [[aluminium amalgam|mercury-aluminium amalgam]] when the two pure metals come into contact.{{cn|date=February 2025}} Since the amalgam destroys the [[aluminium oxide]] layer which protects metallic aluminium from oxidizing in-depth (as in iron [[rust]]ing), even small amounts of mercury can seriously corrode aluminium. For this reason, mercury is not allowed aboard an aircraft under most circumstances because of the risk of it forming an amalgam with exposed aluminium parts in the aircraft.<ref name="CorrAl">{{cite book |author=Vargel, C. |author2=Jacques, M. |author3=Schmidt, M. P.| title=Corrosion of Aluminium| date=2004| isbn=978-0-08-044495-6 |publisher=Elsevier |url=https://books.google.com/books?id=NAABS5KrVDYC&pg=PA158 |page=158}}</ref> [[liquid metal embrittlement#Mercury embrittlement|Mercury embrittlement]] is the most common type of liquid metal embrittlement, as mercury is a natural component of some [[Petroleum reservoir|hydrocarbon reservoirs]] and will come into contact with petroleum processing equipment under normal conditions.<ref>{{cite conference|title=Mercury Liquid Metal Embrittlement Of Alloys For Oil And Gas Production And Processing|url=https://onepetro.org/NACECORR/proceedings-abstract/CORR10/All-CORR10/NACE-10294/126967|first1=Raymundo|last1=Case|first2=Dale R.|last2=McIntyre|date=14 March 2010}}</ref> ===Isotopes=== {{Main|Isotopes of mercury}} There are seven stable [[isotope]]s of mercury, with {{chem|202|Hg}} being the most abundant (29.86%). The longest-lived [[radioisotope]]s are {{chem|194|Hg}} with a [[half-life]] of 444 years, and {{chem|203|Hg}} with a half-life of 46.612 days. Most of the remaining radioisotopes have half-lives that are less than a day. {{chem|206|Hg}} occurs naturally in tiny traces as an intermediate decay product of {{chem|238|U}}. {{chem|199|Hg}} and {{chem|201|Hg}} are the most often studied [[Nuclear magnetic resonance|NMR]]-active nuclei, having spins of {{frac|2}} and {{frac|3|2}} respectively.<ref name="CRC" /> ==نالو== ==پڻ ڏسو== * [[آئسوٽوپ]] * [[دوري جدول]] * [[ڪيميائي عنصرن جي فهرست]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:زنڪ گروپ]] [[زمرو:سائنسي اوزار]] [[زمرو:ڪيميائي تت]] 1powc2l0hdms9kkfwu96iiei1pw9h4v 14 84274 378683 339239 2026-05-17T18:41:04Z Memon2025 21315 /* */ 378683 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻوليون]] [[زمرو:يورپي ٻوليون]] [[زمرو:لاطيني ٻوليون]] [[زمرو:وڪيپيڊيا زمرا جيڪا ٻولين جي نالي تي رکيا ويا آهن]] azijs035mu4zt1li6scllnjfp5zdzsj 14 85903 378535 336842 2026-05-17T13:00:57Z Ibne maryam 17680 /* */ 378535 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اتر آمريڪا جا ٻوٽا]] [[زمرو:وچ آمريڪا جا حياتي جا دائرا]] 6ig6g6t2dd0chdmxdl3pf57eoqk9tb9 14 85907 378537 336850 2026-05-17T13:01:34Z Ibne maryam 17680 /* */ 378537 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻوٽا بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا حياتي جا دائرا]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا حياتي جا دائرا]] 8a7okkm7odoyma3qbcvzsl79zt1c69e 0 87876 378731 345981 2026-05-17T19:58:05Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378731 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} {{Infobox settlement | continent = | population = 74 ڪروڙ 50 لک (2025ع) {{UN Population|ref}} | image = | image_size = 350px | caption = | gdp = | gdp rank = | per capita = | per capita rank = | growth = | inflation = | millionaires = | debt = | footnote = | name = يورپ جي معيشت | native_name = Economy of Europe | image_skyline = Tour-eiffel.JPG | imagesize = 350px | image_caption = فرانس جو پيرس ريجن يورپ ۾ سڀ کان وڏي جي پي رکي ٿو. | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = انگ اکر | subdivision_type = کنڊ | subdivision_name = [[يورپ]] | subdivision_type1 = [[ملڪ]] | subdivision_type2 = ڪل آبادي | subdivision_type3 = جي ڊي پي | subdivision_type4 = في ڪس آمدني | subdivision_type5 = جي ڊي پي جي واڌ | subdivision_type6 = قرضا | subdivision_name1 = 50000 امريڪي ڊالر | subdivision_name2 = 745 ملين (2025ع) | subdivision_name3 = 80 کرب امريڪي ڊالر | subdivision_name4 = 40 کرب امريڪي ڊالر | subdivision_name6 = 50000 امريڪي ڊالر | subdivision_name5 = 50000 امريڪي ڊالر | established_title = امپورٽ | established_date = H | established_title1 = ايڪسپورٽ | established_date1 = I | established_title2 = آبادي: 745 ملين (2025) * جي ڊي پي: 28.22 ٽريلين ڊالر وڌايو (نامياري؛ 2025 جو تخمينو). وڌايو: 43.53 ٽريلين ڊالر (پي پي پي؛ 2025 جو تخمينو). جي ڊي پي جو درجو: 2nd (نامياري؛ 2023). 2nd (پي پي پي؛ 2023). جي ڊي پي جي واڌ: 1.6% (2025 جو تخمينو) في ڪسپيٽا جي ڊي پي: 38,270 ڊالر وڌايو (نامياري؛ 2025 جو تخمينو). 59,020 ڊالر وڌايو (پي پي پي؛ 2025 جو تخمينو). جي ڊي پي جي في ڪسپيٽا جو درجو: 3rd (نامياري؛ 2023 جو تخمينو). ٽيون (پي پي پي؛ 2023 جو تخمينو). | established_date2 = J | established_title3 = K | established_date3 = K | extinct_title = L | extinct_date = L | seat_type = M | seat = M | parts_type = | parts = : | leader_title = افراط زر (CPI) | leader_name = 6.9% (2023ع جو اندازو) | leader_title1 = سرڪاري قرض | leader_name1 = جي ڊي پي جو %75.4 (2023ع جو اندازو) | total_type = کنڊ | website = The [[Île-de-France|Paris]] region has the largest gross domestic product in Europe. کنڊ: يورپ <br>Europe قرضو: 75.4% of GDP (2023 est.)<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/GGXWDG_NGDP@WEO/APQ|title=General government gross debt |work=IMF Data Mapper|publisher=International Monetary Fund|author=International Monetary Fund|date=2022|access-date=5 November 2022}}</ref> جي ڊي پي: {{plainlist| *{{increase}} $28.22 trillion ([[GDP (nominal)|nominal]]; 2025 est)<ref name="IMF01">{{cite web|title=GDP (Nominal), current prices|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|website=International Monetary Fund|access-date=5 November 2022}}</ref> *{{increase}} $43.53 trillion ([[Purchasing power parity|PPP]]; 2025 est)<ref name="IMF02">{{cite web|title=GDP (PPP), current prices|url=https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD/AFQ|website=International Monetary Fund|access-date=5 November 2022}}</ref> }} The [[Île-de-France|Paris]] region has the largest gross domestic product in Europe.<ref>{{Cite web |last=Dimitropoulou |first=Alexandra |date=20 August 2023 |title=Global-Wealth-Distribution |url=https://www-visualcapitalist-com.translate.goog/wp-content/uploads/2021/08/Global-Wealth-Distribution.html?_x_tr_sl=auto&_x_tr_tl=fr&_x_tr_hl=fr&_x_tr_pto=wapp |access-date=23 October 2023 |website=visualcapitalist |language=en-US |archive-date=20 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120103706/https://www-visualcapitalist-com جي ڊي پي رينڪ: {{plainlist| * [[List of continents by GDP#Continents by GDP (nominal)|2nd (nominal; 2023)]] * [[List of continents by GDP#Continents by GDP (PPP)|2nd (PPP; 2023)]] }} Most numbers are from the [[International Monetary Fund]]. [https://www.imf.org/external/datamapper/profile/EUQ IMF Europe Datasets] جي ڊي پي جي واڌ: 1.6% (2025 est.)<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDP_RPCH@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=Real GDP growth |work=IMF Data Mapper|publisher=International Monetary Fund|author=International Monetary Fund|date=2022|access-date=5 November 2022}}</ref> افراط زر: 6.9% (2023 est.)<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/PCPIPCH@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=Inflation rate, average consumer prices|work=IMF Data Mapper|publisher=International Monetary Fund|author=International Monetary Fund|date=2022|access-date=5 November 2022}}</ref> ڪروڙ پتي: 16.7 million (2022)<ref name="databook2022">{{Cite book|last1=Shorrocks|first1=Anthony|url=https://www.credit-suisse.com/media/assets/corporate/docs/about-us/research/publications/global-wealth-databook-2022.pdf|title=Global Wealth Databook 2022|last2=Davies|first2=James|last3=Lluberas|first3=Rodrigo|publisher=[[Credit Suisse]] Research Institute|year=2022}}</ref> في ڪس آمدني: {{plainlist| *{{increase}} $38,270 (nominal; 2025 est)<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=Nominal GDP per capita|work=IMF Data Mapper|publisher=International Monetary Fund|author=International Monetary Fund|date=2022|access-date=5 November 2022}}</ref> *{{increase}} $59,020 (PPP; 2025 est)<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/PPPPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=GDP PPP per capita|work=IMF Data Mapper|publisher=International Monetary Fund|author=International Monetary Fund|date=2022|access-date=5 November 2022}}</ref> }} {{plainlist| * [[List of continents by GDP#Continents by GDP per capita (nominal)|3rd (nominal; 2023)]] * [[List of continents by GDP#Continents by GDP per capita (PPP)|3rd (PPP; 2023)]] }} آبادي: 745 million (2025) فرانس جو پيرس ريجن يورپ ۾ سڀ کان وڏي جي پي رکي ٿو. | government_type = عوامي ماليات: | governing_body = عوامي ماليات: }} '''يورپ جي معيشت''' (Economy of Europe) [[يورپ]] جي 50 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 74 ڪروڙ 80 لک ماڻهن تي مشتمل آهي. هن مضمون ۾ "يورپ" ۽ لفظ سان نڪتل ٻئي اصطلاحن ۾ چونڊيل رياستن کي شامل ڪيو ويو آهي، جنهن جو علائقو سڃو يورپ ۾ آهي، جهڙوڪ فرانس، اسپين، جرمني ۽ ٻئي يورپي رياستون يا جزوي طور تي يورپ ۾ آهن، جهڙوڪ ترڪي، آذربائيجان ۽ جارجيا ۽ اهي رياستون جيڪي جاگرافيائي طور تي ايشيا ۾ آهن، پر يورپ جي حد سان لڳل آهن ۽ ثقافتي طور تي يورپ سان ڳنڍيل آهن، جهڙوڪ آرمينيا ۽ قبرص آهن. The '''economy of Europe''' comprises about 748&nbsp;million people in 50 countries. Throughout this article "Europe" and derivatives of the word are taken to include selected states whose territory is only partly in Europe, such as [[Turkey]], [[Azerbaijan]] and [[Georgia (country)|Georgia]], and states that are geographically in Asia, bordering Europe and culturally adherent to the continent, such as [[Armenia]] and [[Cyprus]].<ref>{{Cite journal |last=Desai |first=Seiju |date=1 September 2005 |title=Turkey in the European Union: A Security Perspective – Risk or Opportunity? |journal=Defence Studies |volume=5 |issue=3 |pages=366–393 |doi=10.1080/14702430500492807 |s2cid=154726691 |issn=1470-2436|doi-access=free }}</ref> There are differences in wealth across Europe which can be seen roughly along the former [[Cold War]] divide, with some countries breaching the divide ([[Greece]], [[Portugal]], [[Slovenia]], the [[Czech Republic]], [[Lithuania]], [[Latvia]] and [[Estonia]]).<ref>{{Cite web |title=The ABC of EU law |url=https://op.europa.eu/webpub/com/abc-of-eu-law/en/ |access-date=12 February 2023 |website=op.europa.eu |language=en-GB}}</ref> Whilst most European states have a [[Gross domestic product|GDP per capita]] higher than the world's average and are [[List of countries by Human Development Index|very highly developed]], some European economies, despite their position over the world's average in the [[Human Development Index]], are relatively poor. Europe has total banking assets of more than $50 trillion; the [[United Kingdom]] accounts for 25% ($12 trillion) of Europe’s total banking assets followed by [[France]] with 20% ($10 trillion) and [[Germany]] with 15% ($7 trillion). Europe [[Global assets under management]] is more than $20 trillion, with the United Kingdom accounting for more than 40% ($8 trillion) of Europe’s total [[Assets under management|AUM]] followed by France with 20% ($4 trillion) and Germany with 12% ($2 trillion).<ref>{{cite web |url=https://www.statista.com/statistics/941671/europe-bank-assets/ |title = • Europe: bank assets {{!}} Statista}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.statista.com/statistics/368321/europe-assets-under-management-value/ |title = • Assets under management in Europe 2020 {{!}} Statista}}</ref> [[London metropolitan area|London]] and [[Paris metropolitan area|Paris]] are by far the [[List of cities by GDP|economically strongest cities]] in Europe, each with a [[Gross domestic product|GDP]] exceeding $1 trillion.<ref>{{Cite web|title=Global Wealth PPP Distribution: Who Are The Leaders Of The Global Economy? - Full Size|url=https://www.visualcapitalist.com/wp-content/uploads/2021/10/Global-Wealth-PPP-Distribution.html|access-date=21 October 2021|website=Visual Capitalist}}</ref> [[London]] and [[Paris]] are major economic hubs in Europe, with the [[London Stock Exchange]] and [[Euronext Paris]], the two [[List of major stock exchanges|largest stock exchanges in Europe]] by market cap.<ref>{{cite web |title=London Stock Exchange (LSE) |url=https://www.tradinghours.com/markets/lse |website=TradingHours.com |access-date=3 December 2021 |archive-date=3 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203172930/https://www.tradinghours.com/markets/lse |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Foy |first=Simon |date=19 October 2023 |title=London Stock Exchange overtakes Paris to regain crown as Europe's biggest market |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2023/10/19/london-stock-exchange-overtakes-paris-europe-market/ |access-date=6 December 2023 |issn=0307-1235}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-63623502 |title=London loses position as most valuable European stock market |work=[[BBC News]] |publisher=BBC |access-date=28 September 2023 |date=14 November 2022 |first=Faarea |last=Masud}}</ref> The formation of the [[European Union]] (EU) and in 1999 the introduction of a unified currency, the [[euro]], brought participating European countries closer through the convenience of a shared currency.<ref>{{Cite web |date=21 May 1999 |title=The euro: the birth of a new currency |url=https://www.ecb.europa.eu/press/key/date/1999/html/sp990521.en.html |access-date=12 February 2023 |website=European Central Bank |language=en}}</ref> Various European states have increased their economic links through regional [[European integration|integration]]. The EU is a ''[[sui generis]]'' political entity, combining the characteristics of both a [[federation]] and a [[confederation]]. As one entity, the union is one of the largest economies in the world, having influence on regulations in the global economy due to the size of its [[European single market|single market]] with [[Iceland]], [[Liechtenstein]], [[Norway]], and [[Switzerland]]. Europe's [[List of sovereign states in Europe by GDP (nominal)|largest national economies by nominal GDP]] over US$1.0 trillion are Germany ($5.01 trillion), United Kingdom ($3.95 trillion), France ($3.36 trillion), [[Italy]] ($2.54 trillion), [[Russia]] ($2.54 trillion), [[Spain]] ($1.89 trillion), the [[Netherlands]] ($1.32 trillion), Poland ($1.03 trillion), and Switzerland ($1.002 trillion).<ref name="auto4">{{cite web |date=15 December 2025 |title=IMF Data Explorer |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |access-date=15 December 2025 |website=IMF.org |publisher=[[International Monetary Fund]]}}</ref> Europe's [[List of countries by GDP (PPP)|largest national economies by nominal GDP PPP]] over US$1.0 trillion are Russia ($7.14 trillion), Germany ($6.15 trillion), France ($4.53 trillion), United Kingdom ($4.45 trillion), Italy ($3.72 trillion), Spain ($2.82 trillion), [[Poland]] ($2.01 trillion), and the Netherlands ($1.51 trillion).<ref name="auto4"/> In the [[International Comparison Program]] 2021, the Commonwealth of Independent States (CIS) region was linked through the standard global core list approach, unlike in ICP 2017. Based on the results, the [[World Bank]] announced that in 2021 Russia was the world's 4th largest economy (int$5.7 trillion and 3.8 percent of the world) and the largest economy in Europe and Central Asia when measured in PPP terms (15 percent of the regional total), followed by Germany (13 percent of the regional economy).<ref>{{Cite report |url=https://thedocs.worldbank.org/en/doc/0274411350395ce53ccd3e91a431e924-0050022024/original/FINAL-ICP-2021-Global-and-regional-highlights.pdf |title=ICP2021 Global Highlights |work=[[International Comparison Program|International Comparison Program 2021]] |publisher=[[World Bank Group|World Bank]] |date=May 2024 |access-date=5 September 2025}}</ref> Europe is one of the world’s largest trading entities, with Germany, France and the United Kingdom serving as the primary economic powerhouses in terms of both [[exports]] and [[imports]]. Germany is [[List of countries by exports|Europe's largest exporter]] and [[List of countries by imports|importer]] and the third-largest exporter globally, with over $2 trillion in exports in 2022. Germany is also a major importer, with $1.5 trillion in imports in 2022, reflecting its role as a key player in global supply chains.<ref name="auto3">{{cite web |author=[[World Bank]] |url=https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.NFSV.CD?name_desc=false&view=map |title=Service exports (BoP, current US$) |website=data.worldbank.org |access-date=1 September 2024}}</ref><ref name="auto">{{cite web |author=[[World Bank]] |url=https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.GNFS.CD?name_desc=false |title=Exports of goods and services (BoP, current US$) |website=data.worldbank.org |access-date=1 September 2024}}</ref> France is the second-largest exporter in Europe, with over $1 trillion in exports in 2022.<ref name="auto3"/><ref name="auto"/> France is also a significant importer, with $850 billion in imports in 2022, the second largest importer in Europe.<ref>{{Cite web |title=International Trade Statistics |url=https://www.trademap.org/Country_SelProduct.aspx?nvpm=1%7c%7c%7c%7c%7cTOTAL%7c%7c%7c2%7c1%7c1%7c1%7c1%7c1%7c2%7c1%7c1%7c1 |access-date=18 August 2023 |website=[[International Trade Centre]]}}</ref> The United Kingdom is the third-largest exporter in Europe, with over $1 trillion in exports in 2022. The United Kingdom is also a significant importer, with $800 billion in imports in 2022, the third largest importer in Europe.<ref name="auto3"/><ref name="auto"/> Of the top 500 largest corporations by revenue ([[Fortune Global 500|''Fortune'' Global 500]] in 2024), 123 have their headquarters in Europe. Eighty-eight are located in the EU, 17 in the United Kingdom, 11 in Switzerland, five in Russia, one in Turkey, one in Norway.<ref>{{cite news|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/countries/Australia.html|title=Global 500 2010: Countries – Australia|work=Fortune|access-date=8 July 2010|archive-date=17 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110217044831/https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/countries/Australia.html|url-status=dead}} Number of companies data taken from the "Pick a country" box.</ref> With 29 companies that are part of the [[Fortune Global 500#Breakdown by country|world's biggest 500 companies]], Germany was in 2024 the most represented European country in the 2024 ''Fortune'' Global 500, ahead of France (24 companies) and the UK (17).<ref name="forbes">{{Cite web|title=Global 500|url=https://fortune.com/global500/2020/|access-date=10 August 2020|website=Fortune|language=en}}</ref> With 62 companies that are part of the [[Forbes Global 2000|world's biggest 2000 companies]], France was again in 2023 the most represented European country in the 2023 [[Forbes Global 2000]], ahead of the UK (60 companies) and Germany (50).<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hanktucker/2023/06/08/inside-the-global-2000-jpmorgan-is-again-the-worlds-largest-company-as-berkshire-hathaway-falls/?sh=3d58978b6ce3|title=Inside The Global 2000: JPMorgan Is Again The World's Largest Company As Berkshire Hathaway Falls|website=Forbes|first1=Hank|first2=Andrea|last1=Tucker|last2=Murphy|date=8 June 2023|access-date=11 June 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=6d5edff45ac0|title=The Full List of Forbes Global 2000 in 2023|website=Forbes|first1=Hank|first2=Andrea|last1=Tucker|last2=Murphy|date=8 June 2023|access-date=3 August 2023 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20230807072238/https://www.forbes.com/lists/global2000/ |archive-date=7 August 2023}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== *{{Commons category-inline|يورپ جي معيشت }} [[زمرو:معيشت بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:يورپ جي معيشت]] [[زمرو:يورپ جي معيشتون]] 2q13dc07mec7a1vb37ltqr7j96doonx 14 88590 378701 349395 2026-05-17T19:04:00Z Ibne maryam 17680 /* */ 378701 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٽيڪسانومي (حيوانات)]] [[زمرو:ڪارل لينئي پاران رکيل جاندارن جا ٽيڪسا]] od4ftclw0fl3gff8m6xvb4i519timd6 0 90953 378647 358662 2026-05-17T17:42:09Z Intisar Ali 8681 /* */ 378647 wikitext text/x-wiki [[File:Pulse_of_Snow_and_Sea_Ice.ogv|thumb|ڌرتيءَ جي اتر ۽ ڏاکڻي قطبي علائقن کي ڍڪيندڙ برف جي بصري پيشڪش]] [[File:Frozenground.gif|thumb|اتر اڌ گول ۾ جامني رنگ ۾ [[پرمافراسٽ|پرما فراسٽ]] (مستقل طور تي ڄميل زمين)]] '''ڌرتيءَ جا قطبي علائقا''' (Polar regions)، جن کي '''ٿڌ وارا [[جاگرافيائي زون|علائقا]]''' يا '''قطبي زون''' پڻ سڏيو ويندو آهي، [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي قطبي برفاني ٽوپيون آهن، ڌرتيءَ جا اهي [[علائقو|علائقا]] جيڪا [[قطبي دائرو|قطبي دائرن]] ۾ ان جي جاگرافيائي قطبن ( [[اترين قطب|اتر قطب]] ۽ [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ) جي چوڌاري آهن. اها '''اچا ويڪرائي ڦاڪ''' اتر ۾ [[آرڪٽڪ سمنڊ]] جي گهڻي حصي کي ڍڪيندڙ ترندڙ سامونڊي برف ۽ ڏکڻ ۾ [[انٽارڪٽيڪا]] کنڊ ۽ [[ڏاکڻي سمنڊ]] تي انٽارڪٽڪ برفاني چادر سان ڍڪيل آهن. ==تعريفون== آرڪٽڪ جون مختلف تعريفون آهن، جن ۾ آرڪٽڪ سرڪل جي اتر وارو علائقو (في الحال 2010ع جو دور "44'33°66 اتر تي)، يا صرف °60 اتر ويڪرائي ڦاڪ جي اتر وارو علائقو، يا اتر قطب کان ڏکڻ ۾ ٽمبر لائن تائين علائقو شامل آهي. انٽارڪٽڪ کي عام طور تي صرف °60 ڏکڻ ويڪرائي ڦاڪ جي ڏکڻ، يا [[انٽارڪٽيڪا]] جي کنڊ طور بيان ڪيو ويندو آهي. سال 1959ع جو انٽارڪٽڪ معاهدو اڳوڻي تعريف استعمال ڪري ٿو. ٻه قطبي علائقا ڌرتيءَ جي ٻين ٻن موسمياتي ۽ بايوميٽرڪ بيلٽن، برابري ڦاڪ جي ويجهو هڪ ٽراپڪ جو بيلٽ ۽ ٻه وچولي ويڪرائي ڦاڪ جا علائقا جيڪا [[ٽراپڪس]] ۽ قطبي علائقن جي وچ ۾ واقع آهن، کان مختلف آهن. ==آبهوا== مکيه مضمون: [[قطبي آبهوا]] قطبي علائقا ڌرتيءَ جي ٻين حصن جي ڀيٽ ۾ سج جي گرمي گهٽ حاصل ڪن ٿا ڇاڪاڻ ته سج جي توانائي هڪ ترچھي زاويه تي پهچي ٿي، هڪ وڏي علائقي تي پکڙيل آهي، گهٽ مرڪوز آهي ۽ ڌرتيء جي وايومنڊل (atmosphere) ذريعي هڪ ڊگهو فاصلو پڻ سفر ڪري ٿي جنهن ۾ اهو جذب، ٽڙيل پکڙيل يا عڪس ٿي سگهي ٿي، جيڪو ساڳيو ئي ڪم آهي جيڪو ڌرتيء کي، باقي سال جي ڀيٽ ۾ سواءِ ٽراپيڪل علائقن جي، ٿڌو ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي. زمين جو محوري جهڪاءُ قطبي علائقن جي آبهوا تي ان جي ويڪرائي ڦاڪ جي ڪري سڀ کان وڌيڪ اثر انداز ٿئي ٿو. تنهن هوندي به، ڇاڪاڻ ته قطبي علائقا برابري ڦاڪ کان تمام پري آهن، اهي سڀ کان ڪمزور شمسي تابڪاري حاصل ڪن ٿا ۽ تنهن ڪري عام طور تي سال بھر ٿڌا رهن ٿا، جئين ته ڌرتيءَ جو محوري جهڪاءُ °23.5 آهي، جيڪو اونهاري ۾ به اونهاري ۾ سج جي شعاعن کي وڌيڪ طول و عرض لاءِ ڪافي معاوضو ڏيڻ لاءِ هڪ اعليٰ وڌ ۾ وڌ ڏينهن جي گهٽتائي پيدا ڪرڻ لاءِ، سواءِ قطبي دائرن جي ويجهو پردي وارن علائقن ۾ نسبتاً مختصر عرصي جي، ڪافي ناهي. برف جي وڏي مقدار پڻ قطبي علائقن کي حاصل ٿيندڙ ڪمزور سج جي روشني کي وڌيڪ ظاهر ڪري ٿي ۽ ڪمزور ڪري ٿي، جيڪا هنن جي ٿڌي ٿيڻ ۾ حصو وٺندي آهي. قطبي علائقا انتهائي ٿڌي گرمي پد، ڳري گليشيشن، جتي مستقل برف ٺاهڻ لاءِ ڪافي برسات هوندي آهي، مختصر ۽ اڃا به ٿڌي اونهاري ۽ ڏينهن جي روشني جي ڪلاڪن ۾ انتهائي تبديلين، اونهاري ۾ چوويهه ڪلاڪ ڏينهن جي روشني، ۽ سياري جي وچ ۾ مڪمل اونداهي سان منسوب آهن. ==آرڪٽڪ جي چوڌاري قطبي علائقو== ==انٽارڪٽيڪا ۽ ڏاکڻي سمنڊ== ==پڻ ڏسو== * [[برف جو دائرو|ڪرايوسفيئر يا برف جو دائرو]] * [[قطبي آبهوا]] * [[جاگرافيائي زون|جاگرافيائي علائقا]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Polar regions of the Earth}} * [http://www.barrameda.com.ar/ecology/the-polar-regions.htm The Polar Regions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191214060332/http://www.barrameda.com.ar/ecology/the-polar-regions.htm |date=2019-12-14 }} * [http://www.polarfoundation.org/ International Polar Foundation] * [https://web.archive.org/web/20061230092300/http://maps.grida.no/arctic/ Arctic Environmental Atlas (UNDP)] * [https://web.archive.org/web/20100110214619/http://www.windows.ucar.edu/polar.html Earth's Polar Regions on Windows to the Universe] * [https://web.archive.org/web/20160122063205/http://www.mnh.si.edu/arctic/index.html Arctic Studies Center, Smithsonian Institution] * [http://www.spri.cam.ac.uk/ Scott Polar Research Institute, University of Cambridge] * [https://web.archive.org/web/20090204083036/http://www.panda.org/news_facts/education/middle_school/habitats/polar_regions/index.cfm WWF:The Polar Regions] * [https://www.theguardian.com/environment/gallery/2007/jun/05/photography?picture=329977040 World Environment Day 2007 "Melting Ice" image gallery at The Guardian] * [http://polardiscovery.whoi.edu/ Polar Discovery] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Polar Regions Of Earth}} [[زمرو:ڌرتيءَ جا قطبي علائقا]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ]] [[زمرو:ڏاکڻي سمنڊ]] [[زمرو:برف جو دائرو]] [[زمرو:آرڪٽڪ جي جاگرافي]] [[زمرو:انٽارڪٽيڪا جي جاگرافي]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] iitvoor6g9bckcjwsr6wtk86inkhy8r 0 91569 378808 360110 2026-05-18T07:32:38Z KaleemBot 10779 خودڪار: [[زمرو:ويهين صدي جا پاڪستاني شاعر]] جو اضافو + ترتيب 378808 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو شخصيت|name=مونيزا علوي|honorific_suffix=|image=|caption=|birth_date={{birth date |1954|2|2|df=y}}|birth_place=[[لاهور]]، [[پاڪستان]]|citizenship=|education=|alma_mater=[[يارڪ يونيورسٽي]]|occupation=شاعر|spouse=|children=هڪ ڌيءَ|website={{URL|https://moniza.uk}}}} '''مونيزا علوي''' ايف آر ايس ايل (پيدائش 2 فيبروري 1954) برطانوي-پاڪستاني ليکڪا ۽ شاعره آهي. هن پنهنجي نظم لاءِ ڪيترائي مشهور انعام حاصل ڪيا آهن. <ref name="Riggs1996">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EEkOAQAAMAAJ|title=Contemporary Poets|last=Riggs|first=Thomas|publisher=St. James Press|year=1996|isbn=978-1-55862-191-6|page=19}}</ref>هوءَ 2023 ۾ رائل سوسائٽي آف لٽريچر جي فيلو طور چونڊجي وئي. <ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2023/jul/12/royal-society-of-literature-aims-to-broaden-representation-as-it-announces-62-new-fellows|title=Royal Society of Literature aims to broaden representation as it announces 62 new fellows|last=Creamer|first=Ella|date=12 July 2023|newspaper=The Guardian}}</ref> == زندگي ۽ تعليم == مونيزا علوي لاهور ، پاڪستان ۾ هڪ پاڪستاني پيءُ ۽ برطانوي ماءُ جي گهر ۾ پيدا ٿي. <ref name="WongHassan2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=h7IDmx_v5YEC&pg=PA92|title=The English Language Poetry of South Asians: A Critical Study|author1=Mitali Pati Wong|author2=Syed Khwaja Moinul Hassan|publisher=McFarland|year=2013|isbn=978-0-7864-3622-4|pages=92–4}}</ref> هن جو پيءُ انگلينڊ جي هٽ فيلڊ ، هرٽفورڊ شائر ۾ لڏي ويو جڏهن علوي ڪجهه مهينن جو هو. <ref>[http://moniza.co.uk/ Biography], Moniza Alvi website.</ref> هوءَ پاڪستان جو دورو نه ڪيو جيستائين سندس پهرين نظمن مان هڪ ڪتاب – The Country at My Shoulder جي ڇپجڻ کان پوءِ. هوءَ ڪيترن ئي سالن تائين هاءِ اسڪول جي استاد جي حيثيت سان ڪم ڪيو پر هن وقت هڪ فري لانس ليکڪ ۽ ٽيوٽر آهي ، نورفوڪ ۾ رهي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/moniza-alvi|title=Moniza Alvi - Literature|website=literature.britishcouncil.org|access-date=2024-11-14}}</ref> == شاعري == پيڪوڪ سامان ، مونيزا علوي ۽ پيٽر ڊينيئلز جي نظمن جو ڪتاب ، ٻنهي شاعرن پاران گڏيل طور تي 1991 ۾ شاعري جو ڪاروباري انعام کٽڻ کان پوءِ شايع ٿيو ، علوي جي ڪيس ۾ 'پاڪستان ۾ منهنجي پڦين کان تحفا' لاءِ. <ref>[http://www.sawnet.org/books/authors.php?Alvi+Moniza. Sawnet Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402200052/http://www.sawnet.org/books/authors.php?Alvi+Moniza|date=2 April 2012}}. Accessed March 2016.</ref>اهو نظم ۽ 'هڪ نامعلوم ڇوڪري' نوجوان نوجوانن لاءِ انگلينڊ جي GCSE امتحان جي نصاب تي شامل ٿي چڪو آهي. ان وقت کان وٺي مونيزا علوي اڌ درجن کان مٿي شعري مجموعا لکي چڪي آهي. هن جو پهريون شعري مجموعو، <ref>{{Cite web|url=https://tseliot.com/prize/work/the-country-at-my-shoulder/|title=Moniza Alvi: The Country at My Shoulder – Oxford Poetry / OUP|website=The T. S. Eliot Prize|access-date=2025-06-25|lang=en-GB}}</ref>The Country at My Shoulder (1993)، جيڪو 1993ع ۾ ٽي ايس ايليٽ انعام لاءِ شارٽ لسٽ ڪيو ويو، 1994ع ۾ کيس شاعريءَ جي سوسائٽيءَ جي نئين نسل جي شاعرن جي واڌاري لاءِ چونڊيو ويو. هن مختصر ڪهاڻين جو هڪ سلسلو پڻ شايع ڪيو ، ڪيئن پٿر پنهنجو آواز مليو (2005) ، ڪپلنگ جي بس سو ڪهاڻيون کان متاثر ٿي. 2002 ۾، هن کي سندس شاعري لاءِ چولمنڊيلي ايوارڊ مليو. 2003 ۾ سندس شاعري جو هڪ انتخاب ٻہ ٻولي ڊچ ۽ انگريزي ايڊيشن ۾ شايع ٿيو. <ref>''Het land aan mijn schouder.'' Translations by Kees Klok. Sliedrecht: Wagner & Van Santen, 2003. {{ISBN|90-76569-36-3}}.</ref> سندس اڳين ڪتابن مان هڪ انتخاب، ''اسپلٽ ورلڊ: پوئمز 1990–2005'' ، <ref>Bloodaxe, {{ISBN|978-1-85224-802-4}}.</ref> 2008 ۾ ''يوروپا'' سان گڏ شايع ٿيو. <ref>{{حوالو ويب|url=https://www.bloodaxebooks.com/ecs/product/at-the-time-of-partition-1079|title=Moniza Alvi: At the Time of Partition|website=Bloodaxe Books|access-date=2025-06-25}}</ref> ''يوروپا'' ۽ سندس نئون مجموعو ''ايٽ دي ٽائيم آف پارٽيشن'' ، جيڪو 2013 ۾ شايع ٿيو، ٻنهي کي پوءِ انهن جي لاڳاپيل سالن ۾ ٽي ايس ايليٽ انعام لاءِ شارٽ لسٽ ڪيو ويو. <ref>{{حوالو ويب|url=https://tseliot.com/prize/work/europa-2/|title=Moniza Alvi: Europa – Bloodaxe Books|website=The T. S. Eliot Prize|language=en-GB|access-date=2025-06-25}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|url=https://tseliot.com/prize/work/at-the-time-of-partition/|title=Moniza Alvi: At the Time of Partition – Bloodaxe Books|website=The T. S. Eliot Prize|language=en-GB|access-date=2025-06-25}}</ref> 16 جنوري 2014 تي، علوي بي بي سي ريڊيو 3 سيريز ''"دي ايسي - ليٽرس ٽو اي ينگ پوئيٽ"'' ۾ حصو ورتو. رائنر ماريا رِلڪي جي ڪلاسيڪل متن، ''"ليٽرس ٽو اي ينگ پوئيٽ" کي'' پنهنجي الهام طور وٺي، معروف شاعرن هڪ شاگرد کي خط لکيو. == چونڊيل ڪم == === شاعري === * ''مور جو سامان'' (1991) * ''منهنجي ڪلهي تي ملڪ'' ( آڪسفورڊ شاعري ، 1993) * ''گرم هوا جو پيالو'' (1996) * ''منهنجي زال کي کڻي وڃڻ'' ( بلڊڪس بڪز ، 2000) * ''روح'' (بلڊڪس، 2002) * ''پٿر کي پنهنجو آواز ڪيئن مليو'' (بلڊڪس، 2005) - جيڪو ڪپلنگ جي ''جسٽ سو اسٽوريز'' کان متاثر هو. * ''ورهايل دنيا: نظمون 1990-2005'' (بلڊڪس، 2008) * ''يوروپا'' ( بلڊڪس ، 2008) * ''ورهاڱي وقت'' ( بلڊ ايڪس ، 2013) * ''ڌرتيءَ لاءِ گهر جي بيزاري'' ( بلڊ ايڪس ، 2011) * ''بليڪ برڊ، الوداع'' ( بلڊ ايڪس ، 2018) * ''فيروز'' ( بلڊ ايڪس ، 2022) === رڪارڊنگز === * جارج سزِرٽس، مائيڪل ڊوناگهي ۽ اين اسٽيونسن سان گڏ ''شاعري ڪوارٽيٽس 6'' (بلڊڪس / برٽش ڪائونسل ، 2001) == وڌيڪ پڙهڻ == * سونجا ليمن: ''مونيزا علوي يوروپا.'' ''هڪ فيمينسٽ پوسٽ ڪالونيل نقطه نظر کان افسانه کي ٻيهر لکڻ'' ، ۾: ''Verorten - Verhandeln - Verkörpern.'' ''Interdisziplinäre Analysen zu Raum und Geschlecht'' ، ايڊٽ ڪيو ويو سلڪ فرشلر، ريبيڪا هيبرماس ۽ نڪولا راسباچ. Bielefeld، ٽرانسڪرپٽ Verlag 2014، pp.&nbsp;41-60، == حوالا == {{حوالو|30em}} == خارجي لنڪس == * {{سرڪاري ويب سائيٽ}} * [https://web.archive.org/web/20050223204717/http://sawnet.org/books/authors.php?Alvi+Moniza سونٽ پروفائل] * Moniza Alviتیبرٽش ڪائونسل: ادب * 27 آڪٽوبر 2008 تی برٽش لائبریری جی ریڪارڊنگ ۾ مونیزا الوی کی پنھنجی شاعری پڙھندی ٻڌو۔ * 6 جنوری 2009 ۾ بی بی سی جی شاعری پڙھندی (آواز، 3 منٽ) {{اختياري سَندَ}} [[زمرو:جيوت ماڻهو]] [[زمرو:ويهين صدي جا پاڪستاني شاعر]] [[زمرو:1954ع جون پيدائشون]] qdl1mgcgf00u2p1wqcy50df0lx430zs 0 91581 378807 360124 2026-05-17T23:04:28Z KaleemBot 10779 خودڪار: [[زمرو:ويهين صدي جا پاڪستاني شاعر]] جو اضافو + ترتيب 378807 wikitext text/x-wiki شهبانو بلگرامي هڪ پاڪستاني ليکڪ ، ايڊيٽر ، شاعر ۽ ڪتاب / فلم جو نظرثاني ڪندڙ آهي. == سوانح عمري == جيتوڻيڪ شاهبانو [[راولپنڊي]] ، پاڪستان ۾ پيدا ٿي، پر هن پنهنجي شروعاتي زندگي [[ڪينيڊا|ڪينيڊا جي]] [[مونٽريال|ڪيوبيڪ، مونٽريال]] ۾ گذاري. ادب ۾ دلچسپي جي ڪري، هن کي هاءِ اسڪول دوران مضمون ۽ تخليقي لکڻ جي مقابلي ۾ مختلف انعامن سان نوازيو ويو. 1991 ۾، هوءَ ۽ سندس خاندان پنهنجي اصلي ملڪ واپس هليا ويا، جتي هن پنهنجو اي ليول مڪمل ڪيو. پوءِ شاهبانو ڪنگس ڪاليج لنڊن مان انگريزي ۾ بي اي آنرز ۽ ويهون صدي جي ادب ۾ ايم اي مڪمل ڪرڻ لاءِ لنڊن يونيورسٽي هلي وئي. 2024 ۾ ، هوءَ پنهنجي مڙس ۽ ٽن ڌيئرن سان گڏ نيويارڪ ۾ رهندي هئي.<ref>[https://harpercollins.co.in/author-details/shahbano-bilgrami/ Harper Collins website, ''Shahbano Bilgrami'']</ref> == ڪيريئر == [[آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس]] جي [[ڪراچي]] برانچ ۾ اٺ سالن دوران، هوءَ ايجوڪيشن ڊويزن جي ايڊيٽر ۽ ليکڪ هئي. اتي ڪم ڪرڻ دوران، هن ٻارن لاءِ ڪيترائي درسي ڪتاب لکيا ۽ انهن ۾ حصو ورتو. 1997 ۾ ، هن جي شاعري هڪ اينٿالوجي ۾ شايع ڪئي وئي ، آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس پاران؛ <ref>[https://www.thriftbooks.com/w/poetry-from-pakistan-an-anthology-the-jubilee-series_shahbano-bilgrami/22060176/#edition=43965887 Thrift Books website, ''"Poetry from Pakistan: An Anthology" by Shahbano Bilgrami'']</ref>پاڪستاني نسل جي شاعرن جي لکيل شاعريءَ جو مجموعو آهي. شاهبانو جو پهريون مڪمل ڊگھائي ناول " ''ڊِرِيمز'' "، جيڪو 2007ع ۾ مين ايشين لٽريري پرائيز لاءِ ڊگھي لسٽ ۾ رکيو ويو هو. سندس ٻيو ناول، ''"دُوز چلڊرن"'' ، 2017ع ۾ شايع ٿيو. <ref>[https://www.goodreads.com/book/show/34350018-those-children GoodReads website, ''Those Children'']</ref> ان کي ڏکڻ ايشيائي فڪشن لاءِ ڊي ايس سي پرائيز لاءِ ڊگھي لسٽ ۾ رکيو ويو هو.<ref>[https://www.therightsfactory.com/Authors/shahbano-bilgrami The Rights Factory website, ''Shahbano Bilgrami '']</ref> بلگرامي ٻارن جي ڪتابن جو منا مين<ref>[https://www.goodreads.com/author/show/1129406.Shahbano_Bilgrami GoodReads website, ''Shahbano Bilgrami'']</ref> ۽ بيبي ليڊي سيريز پڻ شايع ڪيو. هوءَ ڪيترن ئي انگريزي ٻوليءَ جي ڪتابن جي ليکڪ پڻ آهي جيڪي ٻارن لاءِ انگريزي پڙهي رهيا آهن جيڪي ٻي ٻولي طور انگريزي سکي رهيا آهن.<ref>[https://kitaabnow.com/?s=Shahbano+Bilgrami&post_type=product Kitaab Now website, ''Shahbano Bilgrami '']</ref><ref>[https://www.thebigbookstores.com/products/starlight-graded-english-readers-pack-of-six-readers-level-3?srsltid=AfmBOopjNxp7hjBAicQY_BpCRUPxXS6NPvnjRejPcg4i9KO7rJORBgN0 Big Book Stores website, ''Starlight Graded English Readers'']</ref> == ايوارڊ ۽ اعزاز == * 2007، ڊگهي فهرست ۾، مين ايشين لٽريري پرائز <ref>{{حوالو ويب|url=http://www.manasianliteraryprize.org/longlist2007.php|title=2007 Man Asian Literary Prize|website=www.manasianliteraryprize.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20070814022216/http://www.manasianliteraryprize.org/longlist2007.php|archive-date=14 August 2007|access-date=14 January 2022}}</ref> == حوالا == {{حوالو}} == خارجي لنڪس == * انسان ایشیا ادبی انعام جی سوانح عمری، ذریعی manasianliteraryprize.org * شاہبانو بلگریمی جو ڪتاب جائزو، ذریعی laurahird.com [[زمرو:جيوت ماڻهو]] [[زمرو:راولپنڊي ضلعي جا ماڻهو]] [[زمرو:ويهين صدي جا پاڪستاني شاعر]] [[زمرو:1973ع جون پيدائشون]] 8jl718akl6218j4lzzxm0foj5m5r351 10 91949 378674 361625 2026-05-17T18:29:16Z Intisar Ali 8681 378674 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ /** * Make first row or thead element top sticky. * * Table classes: * - sticky-header: sticky first row. * - sticky-header-multi: sticky thead; headers moved via sortable + JavaScript. * * Tested: * - Windows 10: (all skins) Chrome, Firefox, Edge. * - Android Galaxy S21 (Minerva): Chrome, Firefox. * - iPhone SE 2020 (Minerva): Chrome, Edge, Firefox, Opera, Safari. * - Wikipedia Android app. * - Print: Not styled. * - No JavaScript. * * Notes: * - Sortable moves to thead any header rows and (after sort) sorttop rows. * - Sticky gadget (.mw-sticky-header) moves to thead any wikitable header rows. * * Issues: * - Sticky in Timeless any width and other skins at <=639px width: tables wider * than content area overflow and horizontal table scroll lost. * - Monobook <=550px width, can't override style: * body.skin--responsive .monobook-body {overflow: auto;} */ @media screen and (min-width: 640px) { /** * Make top sticky. */ .sticky-header > thead > tr:first-child, .sticky-header > caption + tbody > tr:first-child, .sticky-header > tbody:first-child > tr:first-child, .sticky-header-multi > thead { position: sticky; /* Was "static". */ top: 0; z-index: 10; } /* Timeless overflowed tables not sticky. */ body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header > thead > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header > caption + tbody > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header > tbody:first-child > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header-multi > thead { position: static; /* Reset to prior. */ } /** * Fix scrolling data shows through sticky's transparent background. */ /* Plain table headers. */ .sticky-header:not(.wikitable), .sticky-header-multi:not(.wikitable) { background-color: var(--color-inverted, #fff); } /* Plain table headers. */ .sticky-header:not(.wikitable) > *, /* For thead, tbody. */ .sticky-header:not(.wikitable) > thead > tr:first-child, .sticky-header:not(.wikitable) > caption + tbody > tr:first-child, .sticky-header:not(.wikitable) > tbody:first-child > tr:first-child, .sticky-header-multi:not(.wikitable) > thead, /* Wikitable and plain table .sorttop rows after sort. */ .sticky-header-multi > thead { background-color: inherit; } /** * Fix missing borders due to sticky position and wikitable collapsed borders. * https://bugs.webkit.org/show_bug.cgi?id=128486 * * Skip rare plain table separated borders, which sometimes shows scrolling * data through sticky's 2px "border-spacing". * * Skip very rare Timeless plain table ".mw-datatable" collapsed boarders. */ .sticky-header.wikitable, .sticky-header-multi.wikitable { border-collapse: separate; /* Was "collapse". */ border-spacing: 0; border-width: 0 1px 1px 0; } .sticky-header.wikitable td, .sticky-header.wikitable th, .sticky-header-multi.wikitable td, .sticky-header-multi.wikitable th { border-width: 1px 0 0 1px; } body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header.wikitable, body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header-multi.wikitable { border-bottom-width: 0.2em; padding: 0; } /* Adjust {{static row numbers}} borders. */ .sticky-header.static-row-numbers.wikitable tr::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable tr::before { border-left-width: 1px; } .sticky-header.static-row-numbers.wikitable > thead > tr:first-child::before, .sticky-header.static-row-numbers.wikitable > caption + tbody > tr:first-child::before, .sticky-header.static-row-numbers.wikitable > tbody:first-child > tr:first-child::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable > thead > tr:first-child::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable > caption + tbody > tr:first-child::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable > tbody:first-child > tr:first-child::before, /* Sortbotton #1: all. When supported, consolidate #1-2 to tr:nth-child(1 of .sortbottom)::before */ .sticky-header.static-row-numbers.wikitable .sortbottom::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable .sortbottom::before { border-top-width: 1px; } /* Sortbottom #2: all minus 1st. */ .sticky-header.static-row-numbers.wikitable .sortbottom ~ .sortbottom::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable .sortbottom ~ .sortbottom::before { border-top-width: 0; } /* After sort, "tbody:first-of-type" targets "tbody>tr:first-child". */ .sticky-header.static-row-numbers.wikitable > tbody:first-of-type > tr:not(.static-row-header)::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable > tbody:first-of-type > tr:not(.static-row-header)::before { border-bottom-width: 0; border-right-width: 0; } /* Timeless overflowed tables not sticky. */ body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header.wikitable, body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header-multi.wikitable { border-collapse: collapse; /* Reset to prior. */ border-width: 1px; /* Reset to prior. */ } } /** * Adjust to other sticky elements. */ @media screen and (min-width: 1120px) { /* Vector (2022) width >=1120px: Below sticky header bar. */ body.vector-sticky-header-visible .sticky-header > thead > tr:first-child, body.vector-sticky-header-visible .sticky-header > caption + tbody > tr:first-child, body.vector-sticky-header-visible .sticky-header > tbody:first-child > tr:first-child, body.vector-sticky-header-visible .sticky-header-multi > thead { top: 3.125rem; } } @media screen and (min-width: 851px) { /* Timeless width >=851px: Below sticky header bar. */ body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header > thead > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header > caption + tbody > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header > tbody:first-child > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header-multi > thead { top: 3.51em; } } /** * Fix "Sticky Table Headers" gadget issues; this template has priority. */ @media screen { .sticky-header.jquery-tablesorter > thead, .sticky-header.mw-sticky-header > thead { position: static; /* Was "sticky". */ top: auto; /* Was "0". */ z-index: auto; /* Was "10". */ } .sticky-header.jquery-tablesorter > tfoot, .sticky-header.mw-sticky-header > tfoot, .sticky-header-multi.jquery-tablesorter > tfoot, .sticky-header-multi.mw-sticky-header > tfoot { position: static; /* Was "sticky". */ bottom: auto; /* Was "0". */ z-index: auto; /* Was "10". */ } } @media screen and (min-width: 1120px) { body.skin-vector-2022.vector-sticky-header-visible .sticky-header.jquery-tablesorter > thead { top: auto; /* Was "3.125rem". */ } html.client-js.vector-sticky-header-enabled .sticky-header .mw-sticky-header-element { top: auto !important; /* Was "3.125rem !important". */ } } @media screen and (min-width: 851px) { body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header.jquery-tablesorter > thead, body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header.mw-sticky-header > thead { top: auto; /* Was "3.125rem". */ } } sm0nhhbxc8bbrefu4xe2yxsbmpl09o6 0 94079 378751 367839 2026-05-17T21:06:14Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378751 wikitext text/x-wiki [[File:Chiraltube.png|thumb|هڪ خول واري ڪاربن نينوٽيوب جي اسڪيننگ ٽنلنگ مائڪروسڪوپي تصوير]] [[File:Kohlenstoffnanoroehre_Animation.gif|thumb|گھمندڙ سنگل ڀت واري زگ زيگ ڪاربن نينوٽيوب]] '''ڪاربان نينوٽيوب''' (CNT) ڪاربان مان ٺهيل هڪ ٽيوب آهي جن جو قطر نينوميٽر حدن ([[نينو ٽيڪنالاجي|نانو اسڪيل]]) ۾ آهي. اهي ڪاربان جي ايلوٽروپ مان هڪ آهن. ڪاربان نانوٽيوب جون ٻه وڏي قسمون سڃاتل آهن: * ''سنگل ڀت واري ڪاربن نينوٽيوب'' (SWCNTs) جو قطر تقريباً 0.5-2.0 نانو ميٽر هوندو آهي، جيڪو انساني وار جي ويڪر جو 1,00,000هون حصو آهي. انهن کي هڪ ٻه-طول عرض واري گرافين شيٽ مان ڪٽ آئوٽ جي طور تي جيڪو هڪ خالي سلنڈر ٺاهڻ لاءِ مٿي ڪيو ويندو آهي، لاء مثالي بڻائي سگهجي ٿو. * ''گھڻ-ديوار واري ڪاربن نينوٽيوب'' (MWCNTs) هڪ نيسٽڊ، ٽيوب-۾-ٽيوب ڍانچي ۾ نيسٽڊ سنگل-ديوار واري ڪاربن نينوٽيوب تي مشتمل آهن. ٻٽي ۽ ٽي ڀتين واري ڪاربن نانوٽيوب (MWCNT) جا خاص ڪيس آهن. ڪاربن نينوٽيوب قابل ذڪر خاصيتون، جهڙوڪ غير معمولي ٽينسل طاقت ۽ حرارتي چالکائيڇاڪاڻ ته انهن جي نينو اسٽريچر ۽ ڪاربن ايٽمن جي وچ ۾ بانڊ جي طاقت، ڏيکاري سگهن ٿيون. ڪجھ سنگل ڀت واري ڪاربن نينوٽيوب (SWCNT) ڍانچا اعليٰ برقي چالکائي ڏيکارين ٿا جڏهن ته ٻيا [[نيم پسرائيندڙ]] (Semiconductors) آهن. ان کان سواء، ڪاربان نينوٽيوب کي ڪيميائي طور تي تبديل ڪري سگهجي ٿو. انهن خاصيتن جي ٽيڪنالاجي جو ڪيترن ئي شعبن ۾ قيمتي هجڻ جي اميد آهي، جهڙوڪ [[اليڪٽرانڪس]]، [[بصريات]] (Optics) جامع مواد (ڪاربن فائبر کي تبديل ڪرڻ يا مڪمل ڪرڻ)، [[نينو ٽيڪنالاجي]] (نينو ميڊيسن سميت) ۽ مواد جي سائنس جي ٻين ايپليڪيشنن ۾ قيمتي هجڻ جي اميد آهي. <small>SWCNTs</small> لاءِ اڳڪٿي ڪيل خاصيتون دلچسپ هيون، پر انهن کي گڏ ڪرڻ جو رستي جو 1993ع تائين فقدان هو، جڏهن اين اي سي (NEC) ۾ آئيجيما ۽ ايچيهاشي ۽ بيٿون ۽ آء بي ايم (IBM) ۾ ساٿين آزاديءَ سان دريافت ڪيو ته ڪاربن جي گڏيل بخارات ۽ منتقلي ڌاتو جهڙوڪ لوهه ۽ ڪوبالٽ خاص طور تي <small>SWCNT</small> جي ٺهڻ کي متحرڪ ڪري سگهن ٿا. هي دريافت اهڙي تحقيق کي شروع ڪيو جيڪا ڪيٽيليٽڪ پيداوار ٽيڪنڪ جي ڪارڪردگي کي تمام گهڻو وڌائڻ ۾ ڪامياب ٿي ۽ SWCNTs جي خاصيت ۽ ايپليڪيشنن کي ڳولڻ لاءِ ڪم جي ڌماڪي جو سبب بڻي. ==ڪجهه اطلاق== [[File:Nano tape.jpg|thumb|right|Nano tape]] Carbon nanotubes are currently used in multiple industrial and consumer applications. These include battery components, [[polymer]] composites, to improve the mechanical, thermal and electrical properties of the bulk product, and as a highly absorptive black paint. Many other applications are under development, including field effect transistors for electronics, high-strength fabrics and biosensors for biomedical and agricultural applications. === Biomedical applications === Because of their relatively large surface area, CNTs are capable of interacting with a wide variety of therapeutic and diagnostic agents (drugs, genes, vaccines, antibodies, biosensors, etc.). This can be utilized to assist in drug delivery directly into cells.<ref>{{cite journal |last1=He |first1=Hua |last2=Pham-Huy |first2=Lien Ai |last3=Dramou |first3=Pierre |last4=Xiao |first4=Deli |last5=Zuo |first5=Pengli |last6=Pham-Huy |first6=Chuong |title=Carbon Nanotubes: Applications in Pharmacy and Medicine |journal=BioMed Research International |date=2013 |volume=2013 |pages=1–12 |doi=10.1155/2013/578290|doi-access=free |pmid=24195076 |pmc=3806157 }}</ref> In addition, CNTs have recently been used as reinforcements in implants and scaffolds due to their suitable reaction area, high elastic modulus, and load transfer capability.<ref>The Effectiveness Mechanisms of Carbon Nanotubes (CNTs) as Reinforcements for Magnesium-Based Composites for Biomedical Applications: A Review Nanomaterials 2024, 14, 756. https://doi.org/10.3390/nano14090756{{free access}} PMCID: PMC11085746 {{free access}} PMID 38727350</ref><ref>Carbon Nanotube (CNT) Encapsulated Magnesium-Based Nanocomposites to Improve Mechanical, Degradation and Antibacterial Performances for Biomedical Device Applications Coatings 2022, 12, 1589. https://doi.org/10.3390/coatings12101589 {{free access}}</ref> [[File:Applications of CNT. jpg.jpg|thumb|Schematic of carbon nanotubes applications in biomedicine Nanomaterials 2024, 14, 756. https://doi.org/10.3390/nano14090756{{free access}} PMCID: PMC11085746 {{free access}}]] CNTs have been shown to increase the effectiveness of bioactive coatings for the attachment, proliferation, and differentiation of [[osteoblasts]], and has been used as a bone substitution material.<ref>{{cite journal |last1=Zhao |first1=Meng |last2=Su |first2=Rongjun |last3=Ji |first3=Lingyu |last4=Zhang |first4=Ying |last5=Wu |first5=Huirong |last6=Wen |first6=Zhaohui |last7=Dai |first7=Changsong |title=The Biocompatibility and Antibacterial Properties of the CNTs-Doped Magnesium Based Composite Implants in a Long-Term Biodegradation Process |journal=Journal of Nanomaterials |date=22 January 2023 |volume=2023 |issue=1 |pages=1–17 |doi=10.1155/2023/5012576|doi-access=free }}</ref> CNTs may be used as reinforcing materials for [[chitosan]]-containing coatings used on implants and medical [[Tissue engineering#Scaffolds|scaffolds]].<ref>{{cite journal |last1=Francis |first1=A. A. |last2=Abdel-Gawad |first2=S. A. |last3=Shoeib |first3=M. A. |title=Toward CNT-reinforced chitosan-based ceramic composite coatings on biodegradable magnesium for surgical implants |journal=Journal of Coatings Technology and Research |date=July 2021 |volume=18 |issue=4 |pages=971–988 |doi=10.1007/s11998-021-00468-y}}</ref> === Biosensing === SWCNTs have nanoscale dimensions that fit to the size of biological species. Due to this size compatibility and their large surface-to-volume ratio, they are sensitive to changes in their chemical environment.<ref>{{Cite journal |last1=Cognet |first1=Laurent |last2=Tsyboulski |first2=Dmitri A. |last3=Rocha |first3=John-David R. |last4=Doyle |first4=Condell D. |last5=Tour |first5=James M. |last6=Weisman |first6=R. Bruce |date=2007-06-08 |title=Stepwise Quenching of Exciton Fluorescence in Carbon Nanotubes by Single-Molecule Reactions |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1141316 |journal=Science |language=en |volume=316 |issue=5830 |pages=1465–1468 |doi=10.1126/science.1141316 |pmid=17556581 |arxiv=0707.3246 |bibcode=2007Sci...316.1465C |s2cid=7476534 |issn=0036-8075}}</ref><ref name="Heller-2008">{{Cite journal |last1=Heller |first1=Iddo |last2=Janssens |first2=Anne M. |last3=Männik |first3=Jaan |last4=Minot |first4=Ethan D. |last5=Lemay |first5=Serge G. |last6=Dekker |first6=Cees |date=2008-02-01 |title=Identifying the Mechanism of Biosensing with Carbon Nanotube Transistors |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/nl072996i |journal=Nano Letters |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=591–595 |doi=10.1021/nl072996i |pmid=18162002 |bibcode=2008NanoL...8..591H |issn=1530-6984}}</ref> Through covalent and non-covalent surface functionalization, SWCNTs can be precisely tailored for selective molecular interactions with a target analyte.<ref name="Ackermann-2022">{{Cite journal |last1=Ackermann |first1=Julia |last2=Metternich |first2=Justus T. |last3=Herbertz |first3=Svenja |last4=Kruss |first4=Sebastian |date=2022-04-25 |title=Biosensing with Fluorescent Carbon Nanotubes |journal=Angewandte Chemie International Edition |language=en |volume=61 |issue=18 |article-number=e202112372 |doi=10.1002/anie.202112372 |issn=1433-7851 |pmc=9313876 |pmid=34978752 |bibcode=2022ACIE...61E2372A }}</ref> The SWCNT represents the transduction unit that converts the interaction into a signal change (optical or electrical). Due to continuous progress in the development of detection strategies, there are numerous examples of the use of SWCNTs as highly sensitive nanosensors (even down to the single molecule level<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Jingqing |last2=Boghossian |first2=Ardemis A. |last3=Barone |first3=Paul W. |last4=Rwei |first4=Alina |last5=Kim |first5=Jong-Ho |last6=Lin |first6=Dahua |last7=Heller |first7=Daniel A. |last8=Hilmer |first8=Andrew J. |last9=Nair |first9=Nitish |last10=Reuel |first10=Nigel F. |last11=Strano |first11=Michael S. |date=2011-01-26 |title=Single Molecule Detection of Nitric Oxide Enabled by d(AT) 15 DNA Adsorbed to Near Infrared Fluorescent Single-Walled Carbon Nanotubes |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/ja1084942 |journal=Journal of the American Chemical Society |language=en |volume=133 |issue=3 |pages=567–581 |doi=10.1021/ja1084942 |pmid=21142158 |bibcode=2011JAChS.133..567Z |issn=0002-7863}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Jin |first1=Hong |last2=Heller |first2=Daniel A. |last3=Kalbacova |first3=Marie |last4=Kim |first4=Jong-Ho |last5=Zhang |first5=Jingqing |last6=Boghossian |first6=Ardemis A. |last7=Maheshri |first7=Narendra |last8=Strano |first8=Michael S. |date=April 2010 |title=Detection of single-molecule H2O2 signalling from epidermal growth factor receptor using fluorescent single-walled carbon nanotubes |journal=Nature Nanotechnology |language=en |volume=5 |issue=4 |pages=302–309 |doi=10.1038/nnano.2010.24 |issn=1748-3387 |pmc=6438196 |pmid=20208549}}</ref><ref name="Kruss-2017">{{Cite journal |last1=Kruss |first1=Sebastian |last2=Salem |first2=Daniel P. |last3=Vuković |first3=Lela |last4=Lima |first4=Barbara |last5=Vander Ende |first5=Emma |last6=Boyden |first6=Edward S. |last7=Strano |first7=Michael S. |date=2017-02-21 |title=High-resolution imaging of cellular dopamine efflux using a fluorescent nanosensor array |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=114 |issue=8 |pages=1789–1794 |doi=10.1073/pnas.1613541114 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=5338365 |pmid=28179565|bibcode=2017PNAS..114.1789K }}</ref>) for a variety of important biomolecules. Examples include the detection of reactive oxygen and nitrogen species,<ref name="Wu-2020">{{Cite journal |last1=Wu |first1=Honghong |last2=Nißler |first2=Robert |last3=Morris |first3=Victoria |last4=Herrmann |first4=Niklas |last5=Hu |first5=Peiguang |last6=Jeon |first6=Su-Ji |last7=Kruss |first7=Sebastian |last8=Giraldo |first8=Juan Pablo |date=2020-04-08 |title=Monitoring Plant Health with Near-Infrared Fluorescent H 2 O 2 Nanosensors |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.nanolett.9b05159 |journal=Nano Letters |language=en |volume=20 |issue=4 |pages=2432–2442 |doi=10.1021/acs.nanolett.9b05159 |pmid=32097014 |bibcode=2020NanoL..20.2432W |s2cid=211524215 |issn=1530-6984}}</ref><ref name="Lew-2020">{{Cite journal |last1=Lew |first1=Tedrick Thomas Salim |last2=Koman |first2=Volodymyr B. |last3=Silmore |first3=Kevin S. |last4=Seo |first4=Jun Sung |last5=Gordiichuk |first5=Pavlo |last6=Kwak |first6=Seon-Yeong |last7=Park |first7=Minkyung |last8=Ang |first8=Mervin Chun-Yi |last9=Khong |first9=Duc Thinh |last10=Lee |first10=Michael A. |last11=Chan-Park |first11=Mary B. |last12=Chua |first12=Nam-Hai |last13=Strano |first13=Michael S. |date=2020-04-15 |title=Real-time detection of wound-induced H2O2 signalling waves in plants with optical nanosensors |url=https://www.nature.com/articles/s41477-020-0632-4 |journal=Nature Plants |language=en |volume=6 |issue=4 |pages=404–415 |doi=10.1038/s41477-020-0632-4 |pmid=32296141 |s2cid=215774820 |issn=2055-0278}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Jin |first1=Hong |last2=Heller |first2=Daniel A. |last3=Kim |first3=Jong-Ho |last4=Strano |first4=Michael S. |date=2008-12-10 |title=Stochastic Analysis of Stepwise Fluorescence Quenching Reactions on Single-Walled Carbon Nanotubes: Single Molecule Sensors |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/nl802010z |journal=Nano Letters |language=en |volume=8 |issue=12 |pages=4299–4304 |doi=10.1021/nl802010z |pmid=19367966 |bibcode=2008NanoL...8.4299J |issn=1530-6984}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Giraldo |first1=Juan P. |last2=Landry |first2=Markita P. |last3=Kwak |first3=Seon-Yeong |last4=Jain |first4=Rishabh M. |last5=Wong |first5=Min Hao |last6=Iverson |first6=Nicole M. |last7=Ben-Naim |first7=Micha |last8=Strano |first8=Michael S. |date=August 2015 |title=A Ratiometric Sensor Using Single Chirality Near-Infrared Fluorescent Carbon Nanotubes: Application to In Vivo Monitoring |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/smll.201403276 |journal=Small |language=en |volume=11 |issue=32 |pages=3973–3984 |doi=10.1002/smll.201403276 |pmid=25981520 |bibcode=2015Small..11.3973G |s2cid=44726670 |issn=1613-6810|hdl=1721.1/102316 |hdl-access=free }}</ref> neurotransmitters,<ref name="Kruss-2017" /><ref>{{Cite journal |last1=Dinarvand |first1=Meshkat |last2=Neubert |first2=Elsa |last3=Meyer |first3=Daniel |last4=Selvaggio |first4=Gabriele |last5=Mann |first5=Florian A. |last6=Erpenbeck |first6=Luise |last7=Kruss |first7=Sebastian |date=2019-09-11 |title=Near-Infrared Imaging of Serotonin Release from Cells with Fluorescent Nanosensors |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.nanolett.9b02865 |journal=Nano Letters |language=en |volume=19 |issue=9 |pages=6604–6611 |doi=10.1021/acs.nanolett.9b02865 |pmid=31418577 |bibcode=2019NanoL..19.6604D |s2cid=201019834 |issn=1530-6984}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Jeong |first1=Sanghwa |last2=Yang |first2=Darwin |last3=Beyene |first3=Abraham G. |last4=Del Bonis-O'Donnell |first4=Jackson Travis |last5=Gest |first5=Anneliese M. M. |last6=Navarro |first6=Nicole |last7=Sun |first7=Xiaoqi |last8=Landry |first8=Markita P. |date=2019-12-06 |title=High-throughput evolution of near-infrared serotonin nanosensors |journal=Science Advances |language=en |volume=5 |issue=12 |article-number=eaay3771 |doi=10.1126/sciadv.aay3771 |issn=2375-2548 |pmc=6920020 |pmid=31897432|bibcode=2019SciA....5.3771J }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Manoharan |first1=Gririraj |last2=Bösel |first2=Petra |last3=Thien |first3=Jannis |last4=Holtmannspötter |first4=Michael |last5=Meingast |first5=Laura |last6=Schmidt |first6=Mercedes |last7=Eickmeier |first7=Henning |last8=Haase |first8=Markus |last9=Maultzsch |first9=Janina |last10=Steinhart |first10=Martin |last11=Wollschläger |first11=Joachim |last12=Palma |first12=Matteo |last13=Meyer |first13=Carola |date=2023-02-25 |title=Click-Functionalization of Silanized Carbon Nanotubes: From Inorganic Heterostructures to Biosensing Nanohybrids |journal=Molecules |language=en |volume=28 |issue=5 |page=2161 |doi=10.3390/molecules28052161 |doi-access=free |issn=1420-3049 |pmc=10004328 |pmid=36903408}}</ref><ref name="Ackermann-2023">{{Cite journal |last1=Ackermann |first1=Julia |last2=Stegemann |first2=Jan |last3=Smola |first3=Tim |last4=Reger |first4=Eline |last5=Jung |first5=Sebastian |last6=Schmitz |first6=Anne |last7=Herbertz |first7=Svenja |last8=Erpenbeck |first8=Luise |last9=Seidl |first9=Karsten |last10=Kruss |first10=Sebastian |date=April 2023 |title=High Sensitivity Near-Infrared Imaging of Fluorescent Nanosensors |journal=Small |language=en |volume=19 |issue=14 |article-number=e2206856 |doi=10.1002/smll.202206856 |pmid=36610045 |bibcode=2023Small..1906856A |issn=1613-6810|doi-access=free }}</ref> other small molecules,<ref>{{Cite journal |last1=Del Bonis-O'Donnell |first1=Jackson Travis |last2=Pinals |first2=Rebecca L. |last3=Jeong |first3=Sanghwa |last4=Thakrar |first4=Ami |last5=Wolfinger |first5=Russ D. |last6=Landry |first6=Markita P. |date=2019-01-08 |title=Chemometric Approaches for Developing Infrared Nanosensors To Image Anthracyclines |journal=Biochemistry |language=en |volume=58 |issue=1 |pages=54–64 |doi=10.1021/acs.biochem.8b00926 |issn=0006-2960 |pmc=6411385 |pmid=30480442}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Wong |first1=Min Hao |last2=Giraldo |first2=Juan P. |last3=Kwak |first3=Seon-Yeong |last4=Koman |first4=Volodymyr B. |last5=Sinclair |first5=Rosalie |last6=Lew |first6=Tedrick Thomas Salim |last7=Bisker |first7=Gili |last8=Liu |first8=Pingwei |last9=Strano |first9=Michael S. |date=February 2017 |title=Nitroaromatic detection and infrared communication from wild-type plants using plant nanobionics |url=https://www.nature.com/articles/nmat4771 |journal=Nature Materials |language=en |volume=16 |issue=2 |pages=264–272 |doi=10.1038/nmat4771 |pmid=27798623 |bibcode=2017NatMa..16..264W |issn=1476-1122}}</ref><ref name="Xu2018">{{Cite journal |last1=Xu |first1=Xinzhao |last2=Clément |first2=Pierrick |last3=Eklöf-Österberg |first3=Johnas |last4=Kelley-Loughnane |first4=Nancy |last5=Moth-Poulsen |first5=Kasper |last6=Chávez |first6=Jorge L. |last7=Palma |first7=Matteo |date=2018-07-11 |title=Reconfigurable Carbon Nanotube Multiplexed Sensing Devices |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.nanolett.8b00856 |journal=Nano Letters |language=en |volume=18 |issue=7 |pages=4130–4135 |doi=10.1021/acs.nanolett.8b00856 |pmid=29923734 |bibcode=2018NanoL..18.4130X |s2cid=49310769 |issn=1530-6984}}</ref> lipids,<ref>{{Cite journal |last1=Jena |first1=Prakrit V. |last2=Roxbury |first2=Daniel |last3=Galassi |first3=Thomas V. |last4=Akkari |first4=Leila |last5=Horoszko |first5=Christopher P. |last6=Iaea |first6=David B. |last7=Budhathoki-Uprety |first7=Januka |last8=Pipalia |first8=Nina |last9=Haka |first9=Abigail S. |last10=Harvey |first10=Jackson D. |last11=Mittal |first11=Jeetain |last12=Maxfield |first12=Frederick R. |last13=Joyce |first13=Johanna A. |last14=Heller |first14=Daniel A. |date=2017-11-28 |title=A Carbon Nanotube Optical Reporter Maps Endolysosomal Lipid Flux |journal=ACS Nano |language=en |volume=11 |issue=11 |pages=10689–10703 |doi=10.1021/acsnano.7b04743 |issn=1936-0851 |pmc=5707631 |pmid=28898055 |bibcode=2017ACSNa..1110689J }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Galassi |first1=Thomas V. |last2=Jena |first2=Prakrit V. |last3=Shah |first3=Janki |last4=Ao |first4=Geyou |last5=Molitor |first5=Elizabeth |last6=Bram |first6=Yaron |last7=Frankel |first7=Angela |last8=Park |first8=Jiwoon |last9=Jessurun |first9=Jose |last10=Ory |first10=Daniel S. |last11=Haimovitz-Friedman |first11=Adriana |last12=Roxbury |first12=Daniel |last13=Mittal |first13=Jeetain |last14=Zheng |first14=Ming |last15=Schwartz |first15=Robert E. |date=2018-10-03 |title=An optical nanoreporter of endolysosomal lipid accumulation reveals enduring effects of diet on hepatic macrophages in vivo |journal=Science Translational Medicine |language=en |volume=10 |issue=461 |article-number=eaar2680 |doi=10.1126/scitranslmed.aar2680 |issn=1946-6234 |pmc=6543545 |pmid=30282694}}</ref> proteins,<ref>{{Cite journal |last1=Bisker |first1=Gili |last2=Dong |first2=Juyao |last3=Park |first3=Hoyoung D. |last4=Iverson |first4=Nicole M. |last5=Ahn |first5=Jiyoung |last6=Nelson |first6=Justin T. |last7=Landry |first7=Markita P. |last8=Kruss |first8=Sebastian |last9=Strano |first9=Michael S. |date=2016-01-08 |title=Protein-targeted corona phase molecular recognition |journal=Nature Communications |language=en |volume=7 |issue=1 |article-number=10241 |doi=10.1038/ncomms10241 |issn=2041-1723 |pmc=4729864 |pmid=26742890|bibcode=2016NatCo...710241B }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Kim |first1=Jayoung |last2=Campbell |first2=Alan S. |last3=de Ávila |first3=Berta Esteban-Fernández |last4=Wang |first4=Joseph |date=April 2019 |title=Wearable biosensors for healthcare monitoring |journal=Nature Biotechnology |language=en |volume=37 |issue=4 |pages=389–406 |doi=10.1038/s41587-019-0045-y |issn=1087-0156 |pmc=8183422 |pmid=30804534}}</ref> sugars,<ref>{{Cite journal |last1=Barone |first1=Paul W. |last2=Strano |first2=Michael S. |date=2006-12-11 |title=Reversible Control of Carbon Nanotube Aggregation for a Glucose Affinity Sensor |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/anie.200603138 |journal=Angewandte Chemie International Edition |language=en |volume=45 |issue=48 |pages=8138–8141 |doi=10.1002/anie.200603138 |pmid=17099921 |bibcode=2006ACIE...45.8138B |issn=1433-7851}}</ref><ref name="Zubkovs2022">{{Cite journal |last1=Zubkovs |first1=Vitalijs |last2=Wang |first2=Hanxuan |last3=Schuergers |first3=Nils |last4=Weninger |first4=Astrid |last5=Glieder |first5=Anton |last6=Cattaneo |first6=Stefano |last7=Boghossian |first7=Ardemis A. |date=2022 |title=Bioengineering a glucose oxidase nanosensor for near-infrared continuous glucose monitoring |journal=Nanoscale Advances |language=en |volume=4 |issue=11 |pages=2420–2427 |doi=10.1039/D2NA00092J |issn=2516-0230 |pmc=9154020 |pmid=35746900|bibcode=2022NanoA...4.2420Z }}</ref> DNA/RNA,<ref>{{Cite journal |last1=Harvey |first1=Jackson D. |last2=Jena |first2=Prakrit V. |last3=Baker |first3=Hanan A. |last4=Zerze |first4=Gül H. |last5=Williams |first5=Ryan M. |last6=Galassi |first6=Thomas V. |last7=Roxbury |first7=Daniel |last8=Mittal |first8=Jeetain |last9=Heller |first9=Daniel A. |date=2017-03-13 |title=A carbon nanotube reporter of microRNA hybridization events in vivo |journal=Nature Biomedical Engineering |language=en |volume=1 |issue=4 |article-number=0041 |doi=10.1038/s41551-017-0041 |issn=2157-846X |pmc=5568023 |pmid=28845337}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Harvey |first1=Jackson D. |last2=Baker |first2=Hanan A. |last3=Ortiz |first3=Michael V. |last4=Kentsis |first4=Alex |last5=Heller |first5=Daniel A. |date=2019-05-24 |title=HIV Detection via a Carbon Nanotube RNA Sensor |journal=ACS Sensors |language=en |volume=4 |issue=5 |pages=1236–1244 |doi=10.1021/acssensors.9b00025 |issn=2379-3694 |pmc=7556989 |pmid=31056899 |bibcode=2019ACSSe...4.1236H }}</ref> enzymes<ref>{{Cite journal |last1=Kallmyer |first1=Nathaniel E. |last2=Abdennadher |first2=Mohamed Seddik |last3=Agarwal |first3=Sparsh |last4=Baldwin-Kordick |first4=Rebecca |last5=Khor |first5=Rachel L. |last6=Kooistra |first6=Alex S. |last7=Peterson |first7=Erica |last8=McDaniel |first8=Marshall D. |last9=Reuel |first9=Nigel F. |date=2021-03-23 |title=Inexpensive Near-Infrared Fluorimeters: Enabling Translation of nIR-Based Assays to the Field |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.analchem.0c03732 |journal=Analytical Chemistry |language=en |volume=93 |issue=11 |pages=4800–4808 |doi=10.1021/acs.analchem.0c03732 |pmid=33703890 |bibcode=2021AnaCh..93.4800K |s2cid=232188200 |issn=0003-2700}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Shumeiko |first1=Vlad |last2=Paltiel |first2=Yossi |last3=Bisker |first3=Gili |last4=Hayouka |first4=Zvi |last5=Shoseyov |first5=Oded |date=2020-09-14 |title=A Paper-Based Near-Infrared Optical Biosensor for Quantitative Detection of Protease Activity Using Peptide-Encapsulated SWCNTs |journal=Sensors |language=en |volume=20 |issue=18 |page=5247 |doi=10.3390/s20185247 |doi-access=free |issn=1424-8220 |pmc=7570893 |pmid=32937986|bibcode=2020Senso..20.5247S }}</ref> as well as bacteria.<ref name="Nißler-2020">{{Cite journal |last1=Nißler |first1=Robert |last2=Bader |first2=Oliver |last3=Dohmen |first3=Maria |last4=Walter |first4=Sebastian G. |last5=Noll |first5=Christine |last6=Selvaggio |first6=Gabriele |last7=Groß |first7=Uwe |last8=Kruss |first8=Sebastian |date=2020-11-25 |title=Remote near infrared identification of pathogens with multiplexed nanosensors |journal=Nature Communications |language=en |volume=11 |issue=1 |page=5995 |doi=10.1038/s41467-020-19718-5 |issn=2041-1723 |pmc=7689463 |pmid=33239609|bibcode=2020NatCo..11.5995N }}</ref> [[File:Biosensing.png|thumb|614x614px|Optical biosensors with SWCNTs. The functionalization of SWCNTs with (bio)polymers leads to nanosensors for various molecules. The interaction with these molecules influences the NIR fluorescence of the SWCNTs.]] The signal change manifests itself in an increase or decrease in the current (electrical)<ref name="Heller-2008" /> or in a change in the intensity or wavelength of the fluorescence emission (optical).<ref name="Ackermann-2022" /> Depending on the type of application, both electrical or optical signal transmission can be advantageous.<ref>{{Cite journal |last1=Clément |first1=P. |last2=Ackermann |first2=J. |last3=Sahin-Solmaz |first3=N. |last4=Herbertz |first4=S. |last5=Boero |first5=G. |last6=Kruss |first6=S. |last7=Brugger |first7=J. |date=November 2022 |title=Comparison of electrical and optical transduction modes of DNA-wrapped SWCNT nanosensors for the reversible detection of neurotransmitters. |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0956566322006820 |journal=Biosensors and Bioelectronics |language=en |volume=216 |article-number=114642 |doi=10.1016/j.bios.2022.114642|pmid=36055131 }}</ref> For sensitive measurement of electronic changes, [[field-effect transistor]]s (FET) are often used in which the flow of charges within the SWCNTs is measured. The FET structures allow easy on-chip integration and can be parallelized to detect multiple target analytes simultaneously.<ref name="Xu2018" /> However, such sensors are more invasive for in vivo applications, as the entire device has to be inserted into the body. Optical detection with semiconducting SWCNTs is based on the radiative recombination of excitons in the near-infrared (NIR) by prior optical (fluorescence<ref>{{Cite journal |last1=O'Connell |first1=Michael J. |last2=Bachilo |first2=Sergei M. |last3=Huffman |first3=Chad B. |last4=Moore |first4=Valerie C. |last5=Strano |first5=Michael S. |last6=Haroz |first6=Erik H. |last7=Rialon |first7=Kristy L. |last8=Boul |first8=Peter J. |last9=Noon |first9=William H. |last10=Kittrell |first10=Carter |last11=Ma |first11=Jianpeng |last12=Hauge |first12=Robert H. |last13=Weisman |first13=R. Bruce |last14=Smalley |first14=Richard E. |date=2002-07-26 |title=Band Gap Fluorescence from Individual Single-Walled Carbon Nanotubes |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1072631 |journal=Science |language=en |volume=297 |issue=5581 |pages=593–596 |doi=10.1126/science.1072631 |pmid=12142535 |bibcode=2002Sci...297..593O |s2cid=22623119 |issn=0036-8075}}</ref>) or electrical excitation (electroluminescence<ref>{{Cite journal |last1=Xu |first1=Beibei |last2=Wu |first2=Xiaojian |last3=Kim |first3=Mijin |last4=Wang |first4=Peng |last5=Wang |first5=YuHuang |date=2021-01-28 |title=Electroluminescence from 4-nitroaryl organic color centers in semiconducting single-wall carbon nanotubes |journal=Journal of Applied Physics |language=en |volume=129 |issue=4 |page=044305 |doi=10.1063/5.0039047 |bibcode=2021JAP...129d4305X |issn=0021-8979|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Li |first1=Min-Ken |last2=Riaz |first2=Adnan |last3=Wederhake |first3=Martina |last4=Fink |first4=Karin |last5=Saha |first5=Avishek |last6=Dehm |first6=Simone |last7=He |first7=Xiaowei |last8=Schöppler |first8=Friedrich |last9=Kappes |first9=Manfred M. |last10=Htoon |first10=Han |last11=Popov |first11=Valentin N. |last12=Doorn |first12=Stephen K. |last13=Hertel |first13=Tobias |last14=Hennrich |first14=Frank |last15=Krupke |first15=Ralph |date=2022-08-23 |title=Electroluminescence from Single-Walled Carbon Nanotubes with Quantum Defects |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acsnano.2c03083 |journal=ACS Nano |language=en |volume=16 |issue=8 |pages=11742–11754 |doi=10.1021/acsnano.2c03083 |pmid=35732039 |bibcode=2022ACSNa..1611742L |osti=1879407 |s2cid=249956650 |issn=1936-0851}}</ref>). The emission in the NIR enables detection in the biological transparency window, where optical sensor applications benefit from reduced scattering and autofluorescence of biological samples and consequently a high signal-to-noise ratio.<ref>{{Cite journal |last1=Hong |first1=Guosong |last2=Antaris |first2=Alexander L. |last3=Dai |first3=Hongjie |date=2017-01-10 |title=Near-infrared fluorophores for biomedical imaging |url=https://www.nature.com/articles/s41551-016-0010 |journal=Nature Biomedical Engineering |language=en |volume=1 |issue=1 |article-number=0010 |doi=10.1038/s41551-016-0010 |bibcode=2017AsDyn...1.0010H |s2cid=78795936 |issn=2157-846X}}</ref> Compared to optical sensors in the [[UV]] or [[Visible spectrum|visible]] range, the penetration depth in biological tissue is also increased. In addition to the advantage of a contactless readout SWCNTs have excellent photostability,<ref>{{Cite journal |last1=Hong |first1=Guosong |last2=Diao |first2=Shuo |last3=Antaris |first3=Alexander L. |last4=Dai |first4=Hongjie |date=2015-10-14 |title=Carbon Nanomaterials for Biological Imaging and Nanomedicinal Therapy |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.chemrev.5b00008 |journal=Chemical Reviews |language=en |volume=115 |issue=19 |pages=10816–10906 |doi=10.1021/acs.chemrev.5b00008 |pmid=25997028 |bibcode=2015ChRv..11510816H |issn=0009-2665}}</ref> which enables long-term sensor applications. Furthermore, the nanoscale size of SWCNTs allows dense coating of surfaces which enables chemical imaging, e.g. of cellular release processes with high spatial and temporal resolution.<ref name="Kruss-2017" /><ref name="Ackermann-2023" /> Detection of several target analytes is possible by the spatial arrangement of different SWCNT sensors in arrays<ref name="Nißler-2020" /><ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Juyao |last2=Salem |first2=Daniel P. |last3=Sun |first3=Jessica H. |last4=Strano |first4=Michael S. |date=2018-04-24 |title=Analysis of Multiplexed Nanosensor Arrays Based on Near-Infrared Fluorescent Single-Walled Carbon Nanotubes |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acsnano.8b00980 |journal=ACS Nano |language=en |volume=12 |issue=4 |pages=3769–3779 |doi=10.1021/acsnano.8b00980 |pmid=29614219 |bibcode=2018ACSNa..12.3769D |issn=1936-0851}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Salem |first1=Daniel P. |last2=Gong |first2=Xun |last3=Liu |first3=Albert Tianxiang |last4=Akombi |first4=Kayla |last5=Strano |first5=Michael S. |date=2020-01-07 |title=Immobilization and Function of nIR-Fluorescent Carbon Nanotube Sensors on Paper Substrates for Fluidic Manipulation |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.analchem.9b03756 |journal=Analytical Chemistry |language=en |volume=92 |issue=1 |pages=916–923 |doi=10.1021/acs.analchem.9b03756 |pmid=31829619 |bibcode=2020AnaCh..92..916S |s2cid=209340238 |issn=0003-2700}}</ref> or by hyperspectral detection<ref name="Nißler-2020" /><ref>{{Cite journal |last1=Roxbury |first1=Daniel |last2=Jena |first2=Prakrit V. |last3=Williams |first3=Ryan M. |last4=Enyedi |first4=Balázs |last5=Niethammer |first5=Philipp |last6=Marcet |first6=Stéphane |last7=Verhaegen |first7=Marc |last8=Blais-Ouellette |first8=Sébastien |last9=Heller |first9=Daniel A. |date=2015-09-21 |title=Hyperspectral Microscopy of Near-Infrared Fluorescence Enables 17-Chirality Carbon Nanotube Imaging |journal=Scientific Reports |language=en |volume=5 |issue=1 |article-number=14167 |doi=10.1038/srep14167 |issn=2045-2322 |pmc=4585673 |pmid=26387482|bibcode=2015NatSR...514167R }}</ref> based on monochiral SWCNT sensors that emit at different emission wavelengths. For fluorescence applications, however, optical filters to distinguish between excitation and emission and a NIR-sensitive detector must be used. Standard silicon detectors can also be used if monochiral SWCNTs (extractable by special purification processes) emitting closer to the visible range (800 – 900&nbsp;nm) are used.<ref name="Ackermann-2023" /><ref>{{Cite journal |last1=Wei |first1=Xiaojun |last2=Tanaka |first2=Takeshi |last3=Akizuki |first3=Naoto |last4=Miyauchi |first4=Yuhei |last5=Matsuda |first5=Kazunari |last6=Ohfuchi |first6=Mari |last7=Kataura |first7=Hiromichi |date=2016-05-19 |title=Single-Chirality Separation and Optical Properties of (5,4) Single-Wall Carbon Nanotubes |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.jpcc.6b03257 |journal=The Journal of Physical Chemistry C |language=en |volume=120 |issue=19 |pages=10705–10710 |doi=10.1021/acs.jpcc.6b03257 |issn=1932-7447}}</ref> In order to avoid susceptibility of optical sensors to fluctuating ambient light, internal references such as SWCNTs that are modified to be non-responsive or stable NIR emitters<ref name="Nißler-2020" /><ref>{{Cite journal |last1=Selvaggio |first1=Gabriele |last2=Chizhik |first2=Alexey |last3=Nißler |first3=Robert |last4=Kuhlemann |first4=llyas |last5=Meyer |first5=Daniel |last6=Vuong |first6=Loan |last7=Preiß |first7=Helen |last8=Herrmann |first8=Niklas |last9=Mann |first9=Florian A. |last10=Lv |first10=Zhiyi |last11=Oswald |first11=Tabea A. |last12=Spreinat |first12=Alexander |last13=Erpenbeck |first13=Luise |last14=Großhans |first14=Jörg |last15=Karius |first15=Volker |date=2020-03-20 |title=Exfoliated near infrared fluorescent silicate nanosheets for (bio)photonics |journal=Nature Communications |language=en |volume=11 |issue=1 |page=1495 |doi=10.1038/s41467-020-15299-5 |issn=2041-1723 |pmc=7083911 |pmid=32198383|bibcode=2020NatCo..11.1495S }}</ref> can be used. An alternative is to measure fluorescence lifetimes<ref>{{Cite journal |last1=Sistemich |first1=Linda |last2=Galonska |first2=Phillip |last3=Stegemann |first3=Jan |last4=Ackermann |first4=Julia |last5=Kruss |first5=Sebastian |date=2023-06-12 |title=Near-Infrared Fluorescence Lifetime Imaging of Biomolecules with Carbon Nanotubes** |journal=Angewandte Chemie International Edition |language=en |volume=62 |issue=24 |article-number=e202300682 |doi=10.1002/anie.202300682 |pmid=36891826 |bibcode=2023ACIE...62E0682S |issn=1433-7851|doi-access=free }}</ref> instead of fluorescence intensities. Overall, SWCNTs therefore have great potential as building blocks for various biosensors. To render SWCNTs suitable for biosensing, their surface needs to be modified to ensure colloidal stability and provide a handle for biological recognition. Therefore, biosensing and surface modifications (functionalization) are closely related.<ref name="Ackermann-2022" /><ref>{{Cite journal |last1=Kruss |first1=Sebastian |last2=Hilmer |first2=Andrew J. |last3=Zhang |first3=Jingqing |last4=Reuel |first4=Nigel F. |last5=Mu |first5=Bin |last6=Strano |first6=Michael S. |date=December 2013 |title=Carbon nanotubes as optical biomedical sensors |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0169409X13001695 |journal=Advanced Drug Delivery Reviews |language=en |volume=65 |issue=15 |pages=1933–1950 |doi=10.1016/j.addr.2013.07.015|pmid=23906934 }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Boghossian |first1=Ardemis A. |last2=Zhang |first2=Jingqing |last3=Barone |first3=Paul W. |last4=Reuel |first4=Nigel F. |last5=Kim |first5=Jong-Ho |last6=Heller |first6=Daniel A. |last7=Ahn |first7=Jin-Ho |last8=Hilmer |first8=Andrew J. |last9=Rwei |first9=Alina |last10=Arkalgud |first10=Jyoti R. |last11=Zhang |first11=Cathy T. |last12=Strano |first12=Michael S. |date=2011-07-18 |title=Near-Infrared Fluorescent Sensors based on Single-Walled Carbon Nanotubes for Life Sciences Applications |url=https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/cssc.201100070 |journal=ChemSusChem |language=en |volume=4 |issue=7 |pages=848–863 |doi=10.1002/cssc.201100070 |pmid=21751417 |bibcode=2011ChSCh...4..848B |issn=1864-5631}}</ref> Potential future applications include biomedical and environmental applications such as monitoring plant health in agriculture,<ref name="Wu-2020" /><ref name="Lew-2020" /><ref>{{Cite journal |last1=Nißler |first1=Robert |last2=Müller |first2=Andrea T. |last3=Dohrman |first3=Frederike |last4=Kurth |first4=Larissa |last5=Li |first5=Han |last6=Cosio |first6=Eric G. |last7=Flavel |first7=Benjamin S. |last8=Giraldo |first8=Juan Pablo |last9=Mithöfer |first9=Axel |last10=Kruss |first10=Sebastian |date=2022-01-10 |title=Detection and Imaging of the Plant Pathogen Response by Near-Infrared Fluorescent Polyphenol Sensors |journal=Angewandte Chemie International Edition |language=en |volume=61 |issue=2 |article-number=e202108373 |doi=10.1002/anie.202108373 |issn=1433-7851 |pmc=9298901 |pmid=34608727 |bibcode=2022ACIE...61E8373N }}</ref> standoff process control in bioreactors, research/diagnostics of neuronal communication<ref>{{Cite journal |last1=Elizarova |first1=Sofia |last2=Chouaib |first2=Abed Alrahman |last3=Shaib |first3=Ali |last4=Hill |first4=Björn |last5=Mann |first5=Florian |last6=Brose |first6=Nils |last7=Kruss |first7=Sebastian |last8=Daniel |first8=James A. |date=2022-05-31 |title=A fluorescent nanosensor paint detects dopamine release at axonal varicosities with high spatiotemporal resolution |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=119 |issue=22 |article-number=e2202842119 |doi=10.1073/pnas.2202842119 |doi-access=free |pmid=35613050 |pmc=9295782 |bibcode=2022PNAS..11902842E |issn=0027-8424}}</ref> and numerous diseases such as coagulation disorders,<ref>{{Cite journal |last1=Gerstman |first1=Efrat |last2=Hendler-Neumark |first2=Adi |last3=Wulf |first3=Verena |last4=Bisker |first4=Gili |date=2023-05-10 |title=Monitoring the Formation of Fibrin Clots as Part of the Coagulation Cascade Using Fluorescent Single-Walled Carbon Nanotubes |journal=ACS Applied Materials & Interfaces |language=en |volume=15 |issue=18 |pages=21866–21876 |doi=10.1021/acsami.3c00828 |issn=1944-8244 |pmc=10176323 |pmid=37128896 |bibcode=2023AAMI...1521866G }}</ref> diabetes,<ref name="Zubkovs2022" /><ref>{{Cite journal |last1=Ehrlich |first1=Roni |last2=Hendler-Neumark |first2=Adi |last3=Wulf |first3=Verena |last4=Amir |first4=Dean |last5=Bisker |first5=Gili |date=July 2021 |title=Optical Nanosensors for Real-Time Feedback on Insulin Secretion by β-Cells |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/smll.202101660 |journal=Small |language=en |volume=17 |issue=30 |article-number=e2101660 |doi=10.1002/smll.202101660 |pmid=34197026 |issn=1613-6810}}</ref> cancer,<ref>{{Cite journal |last1=Kim |first1=Mijin |last2=Chen |first2=Chen |last3=Wang |first3=Peng |last4=Mulvey |first4=Joseph J. |last5=Yang |first5=Yoona |last6=Wun |first6=Christopher |last7=Antman-Passig |first7=Merav |last8=Luo |first8=Hong-Bin |last9=Cho |first9=Sun |last10=Long-Roche |first10=Kara |last11=Ramanathan |first11=Lakshmi V. |last12=Jagota |first12=Anand |last13=Zheng |first13=Ming |last14=Wang |first14=YuHuang |last15=Heller |first15=Daniel A. |date=2022-03-17 |title=Detection of ovarian cancer via the spectral fingerprinting of quantum-defect-modified carbon nanotubes in serum by machine learning |journal=Nature Biomedical Engineering |language=en |volume=6 |issue=3 |pages=267–275 |doi=10.1038/s41551-022-00860-y |issn=2157-846X |pmc=9108893 |pmid=35301449}}</ref> microbial and viral infections,<ref name="Nißler-2020" /><ref>{{Cite journal |last1=Metternich |first1=Justus T. |last2=Wartmann |first2=Janus A. C. |last3=Sistemich |first3=Linda |last4=Nißler |first4=Robert |last5=Herbertz |first5=Svenja |last6=Kruss |first6=Sebastian |date=2023-07-12 |title=Near-Infrared Fluorescent Biosensors Based on Covalent DNA Anchors |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/jacs.3c03336 |journal=Journal of the American Chemical Society |language=en |volume=145 |issue=27 |pages=14776–14783 |doi=10.1021/jacs.3c03336 |pmid=37367958 |bibcode=2023JAChS.14514776M |s2cid=259261621 |issn=0002-7863}}</ref> testing the efficacy of pharmaceuticals<ref>{{Cite journal |last1=Ackermann |first1=Julia |last2=Reger |first2=Eline |last3=Jung |first3=Sebastian |last4=Mohr |first4=Jennifer |last5=Herbertz |first5=Svenja |last6=Seidl |first6=Karsten |last7=Kruss |first7=Sebastian |date=February 2024 |title=Smart Slides for Optical Monitoring of Cellular Processes |journal=Advanced Functional Materials |language=en |volume=34 |issue=6 |article-number=2309064 |doi=10.1002/adfm.202309064 |bibcode=2024AdvFM..3409064A |issn=1616-301X|doi-access=free }}</ref> or infection monitoring using smart implants. In industry, SWCNTs are already used as sensors in the detection of gases and odors in the form of an electronic nose<ref>{{Cite web |title=Smart Nanotubes – Gas sensor development |url=https://smart-nanotubes.com/ |access-date=2024-02-09 |website=Smart Nanotubes |language=en-US}}</ref> or in enzyme screening.<ref>{{Cite web |title=Welcome |url=https://www.zymosense.com/ |access-date=2024-02-09 |website=www.zymosense.com}}</ref> === Other current applications === * [[Easton-Bell Sports, Inc.]] have been in partnership with [[Zyvex Performance Materials]], using CNT technology in a number of their [[bicycle]] components – including flat and riser handlebars, cranks, forks, seatposts, stems and aero bars. * [[Amroy Europe Oy]] manufactures [[Hybtonite]] carbon nano-epoxy resins where carbon nanotubes have been chemically activated to bond to [[epoxy]], resulting in a composite material that is 20% to 30% stronger than other composite materials. It has been used for wind turbines, marine paints and a variety of sports gear such as skis, ice hockey sticks, baseball bats, hunting arrows, and surfboards.<ref name="Pagni">{{cite web| vauthors = Pagni J |title=Amroy aims to become nano-leader |publisher=European Plastics News |date=5 March 2010 |url=http://www.europeanplasticsnews.com/subscriber/headlines2.html?cat=1&id=1267781513 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110710204854/http://www.europeanplasticsnews.com/subscriber/headlines2.html?cat=1&id=1267781513 |archive-date=10 July 2011}}</ref> * [[Surrey NanoSystems]] synthesizes carbon nanotubes to create [[vantablack]] ultra-absorptive black paint. * "Gecko tape" (also called "[[nano tape]]") is often commercially sold as double-sided [[adhesive tape]]. It can be used to hang lightweight items such as pictures and decorative items on smooth walls without punching holes in the wall. The carbon nanotube arrays comprising the [[synthetic setae]] leave no residue after removal and can stay sticky in extreme temperatures.<ref>{{cite news|url=https://www.nanowerk.com/nanotechnology-news2/newsid=53150.php|title=Carbon nanotube tape stays sticky in extreme temperatures|date=Jul 10, 2019|newspaper=Nanowerk Newsletter|publisher=American Chemical Society}}</ref> * Tips for [[atomic force microscope]] probes.<ref>{{cite web|title=Nanotube Tips |url=http://www.nanoscience.com/store/pc/viewCategories.asp?idCategory=9 |publisher=nanoScience instruments |archive-url=https://web.archive.org/web/20111027064700/http://www.nanoscience.com/store/pc/viewCategories.asp?idCategory=9 |archive-date=27 October 2011}}</ref> === Applications under development === Applications of nanotubes in development in academia and industry include: * Medical devices: Using single wall carbon nanotubes in medical devices results in no skin contamination, high flexibility, and softness, which are crucial for healthcare applications.<ref>{{Cite web |date=2022-09-21 |title=Nanotube solution for medical devices approved to enter EU market |url=https://www.med-technews.com/news/medtech-materials-and-assembly-news/nanotube-solution-for-medical-devices-approved-to-enter-eu-m/ |access-date=2024-09-06 |website=Med-Tech Innovation |language=en-gb}}</ref> * Wearable electronics and 5G/6G communication: Electrodes with single wall carbon nanotubes (SWCNTs) exhibit excellent electrochemical properties and flexibility.<ref>{{Cite journal |last1=Kim |first1=Mi-Jeong |last2=Kim |first2=Hyeonbeom |last3=Kim |first3=Jungmo |last4=Lee |first4=Yeo Jin |last5=Lee |first5=Wonki |last6=Hwang |first6=Jun Yeon |last7=Kim |first7=Ki Kang |last8=Jeong |first8=Hee Jin |date=2024-06-28 |title=Molecular-level hybridization of single-walled carbon nanotubes and a copper complex with counterbalanced electrostatic interactions |journal=Communications Materials |language=en |volume=5 |issue=1 |page=111 |doi=10.1038/s43246-024-00548-7 |issn=2662-4443|doi-access=free |bibcode=2024CoMat...5..111K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Paleo |first1=Antonio J. |last2=Martinez-Rubi |first2=Yadienka |last3=Krause |first3=Beate |last4=Pötschke |first4=Petra |last5=Jakubinek |first5=Michael B. |last6=Ashrafi |first6=Behnam |last7=Kingston |first7=Christopher |date=2023-10-13 |title=Carbon Nanotube–Polyurethane Composite Sheets for Flexible Thermoelectric Materials |journal=[[ACS Applied Nano Materials]] |language=en |volume=6 |issue=19 |pages=17986–17995 |doi=10.1021/acsanm.3c03247 |issn=2574-0970 |pmc=10580240 |pmid=37854856 |bibcode=2023ACSAN...617986P }}</ref> * Bitumen and asphalt: The world's first test section of road pavement with single wall carbon nanotubes (SWCNTs) showed a 67% increase in resistance to cracks and ruts, increasing the lifespan of the materials.<ref>{{Cite journal |last=Tiza |first=Michael Toryila |date=December 6, 2022 |title=Applications of nanomaterials in highway pavements |url=https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2643879 |journal=NanoEra |issue=2(2), 23-29 |via=Atatürk University Press}}</ref> * Nanocomposites for aviation, automotive, and renewable energy markets: Modifying resin with just 0.02% single wall carbon nanotubes (SWCNTs) increases electrical conductivity by 276% without compromising the mechanical properties of fiber-reinforced polymers, also improving flexural properties and delaying thermal degradation.<ref>{{Cite journal |last1=Demski |first1=Szymon |last2=Misiak |first2=Michał |last3=Majchrowicz |first3=Kamil |last4=Komorowska |first4=Gabriela |last5=Lipkowski |first5=Adrian |last6=Stankiewicz |first6=Karolina |last7=Dydek |first7=Kamil |last8=Waśniewski |first8=Bartłomiej |last9=Boczkowska |first9=Anna |last10=Ehrlich |first10=Hermann |date=2024-05-21 |title=Mechanical recycling of CFRPs based on thermoplastic acrylic resin with the addition of carbon nanotubes |journal=Scientific Reports |language=en |volume=14 |issue=1 |page=11550 |doi=10.1038/s41598-024-62594-y |pmid=38773242 |issn=2045-2322|pmc=11109235 |bibcode=2024NatSR..1411550D }}</ref> * Additive manufacturing: single wall carbon nanotubes (SWCNTs) are mixed with a suitable printing medium or used as a filler material in the printing process, creating complex structures with enhanced mechanical and electrical properties.<ref>{{Cite journal |last1=Nechausov |first1=Sergey |last2=Miriyev |first2=Aslan |date=2024-09-15 |title=3D-Printable high-mixed-conductivity ionogel composites for soft multifunctional devices |journal=Chemical Engineering Journal |volume=496 |article-number=153759 |doi=10.1016/j.cej.2024.153759 |issn=1385-8947|doi-access=free |bibcode=2024ChEnJ.49653759N }}</ref> * Utilizing carbon nanotubes as the channel material of [[carbon nanotube field-effect transistor]]s.<ref name="noyce1">{{cite journal | vauthors = Noyce SG, Doherty JL, Cheng Z, Han H, Bowen S, Franklin AD | title = Electronic Stability of Carbon Nanotube Transistors Under Long-Term Bias Stress | journal = Nano Letters | volume = 19 | issue = 3 | pages = 1460–1466 | date = March 2019 | pmid = 30720283 | doi = 10.1021/acs.nanolett.8b03986 | s2cid = 73450707 | bibcode = 2019NanoL..19.1460N }}</ref> * Using carbon nanotubes as a scaffold for diverse microfabrication techniques.<ref>{{cite web |url=http://nano.byu.edu/publications |title=Publications on carbon nanotube applications including scaffold microfabrication |date=27 May 2014 |website=nano.byu.edu}}</ref> * Energy dissipation in self-organized nanostructures under the influence of an electric field.<ref>{{cite journal | vauthors = Belkin A, Hubler A, Bezryadin A | title = Self-assembled wiggling nano-structures and the principle of maximum entropy production | journal = Scientific Reports | volume = 5 | article-number = 8323 | date = February 2015 | pmid = 25662746 | pmc = 4321171 | doi = 10.1038/srep08323 | bibcode = 2015NatSR...5.8323B }}</ref> * Using carbon nanotubes for environmental monitoring due to their active surface area and their ability to absorb gases.<ref>{{cite journal | vauthors = Tan CW, Tan KH, Ong YT, Mohamed AR, Zein SH, Tan SH |title=Energy and environmental applications of carbon nanotubes |journal=Environmental Chemistry Letters |date=September 2012 |volume=10 |issue=3 |pages=265–273 |doi=10.1007/s10311-012-0356-4 |bibcode=2012EnvCL..10..265T |s2cid=95369378 |url=https://hull-repository.worktribe.com/output/549855 }}</ref> * Jack Andraka used carbon nanotubes in his pancreatic cancer test. His method of testing won the Intel International Science and Engineering Fair Gordon E. Moore Award in the spring of 2012.<ref>{{Cite web| vauthors = Tucker A |title=Jack Andraka, the Teen Prodigy of Pancreatic Cancer|url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/jack-andraka-the-teen-prodigy-of-pancreatic-cancer-135925809/|access-date=2021-03-02|website=Smithsonian Magazine|language=en}}</ref> * [[The Boeing Company]] has patented the use of carbon nanotubes for structural health monitoring<ref>[https://patents.google.com/patent/US9329021]{{cite patent|country=US|number=9329021|title=System and methods for use in monitoring a structure|pubdate=May 3, 2016|inventor=DeLuca MJ, Felker CJ, Heider D|url=http://www.google.com/patents/US9329021}}</ref> of composites used in aircraft structures. This technology is hoped to greatly reduce the risk of an in-flight failure caused by structural degradation of aircraft. * [[Zyvex Technologies]] has also built a 54' maritime vessel, the [[Piranha Unmanned Surface Vessel]], as a technology demonstrator for what is possible using CNT technology. CNTs help improve the structural performance of the vessel, resulting in a lightweight 8,000&nbsp;lb boat that can carry a payload of 15,000&nbsp;lb over a range of 2,500 miles.<ref>{{cite web|url=http://www.reinforcedplastics.com/view/7467/pirahna-usv-built-using-nanoenhanced-carbon-prepreg/ |title=Pirahna USV built using nano-enhanced carbon prepreg |date=19 February 2009 |publisher=ReinforcedPlastics.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303141747/http://www.reinforcedplastics.com/view/7467/pirahna-usv-built-using-nanoenhanced-carbon-prepreg/ |archive-date=3 March 2012 }}</ref> * [[IMEC]] is using carbon nanotubes for [[Pellicle mirror|pellicles]] in semiconductor lithography.<ref>{{Cite web |last=LaPedus |first=Mark |date=2021-03-22 |title=EUV Pellicles Finally Ready |url=https://semiengineering.com/euv-pellicles-finally-ready/ |access-date=2022-11-13 |website=Semiconductor Engineering |language=en-US}}</ref> * In [[tissue engineering]], carbon nanotubes have been used as scaffolding for bone growth.<ref name="bone">{{cite journal | vauthors = Zanello LP, Zhao B, Hu H, Haddon RC | title = Bone cell proliferation on carbon nanotubes | journal = Nano Letters | volume = 6 | issue = 3 | pages = 562–567 | date = March 2006 | pmid = 16522063 | doi = 10.1021/nl051861e | bibcode = 2006NanoL...6..562Z }}</ref> Carbon nanotubes can serve as additives to various structural materials. For instance, nanotubes form a tiny portion of the material(s) in some (primarily [[carbon fiber]]) baseball bats, golf clubs, car parts, or [[damascus steel]].<ref>{{cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2006/11/061116-nanotech-swords.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20061118060943/http://news.nationalgeographic.com/news/2006/11/061116-nanotech-swords.html|archive-date=18 November 2006|title=Legendary Swords' Sharpness, Strength From Nanotubes, Study Says|website=news.nationalgeographic.com}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Gullapalli S, Wong MS | year = 2011 | title = Nanotechnology: A Guide to Nano-Objects | url = http://www.aiche.org/uploadedFiles/Publications/CEPMagazine/051128_public.pdf | journal = Chemical Engineering Progress | volume = 107 | issue = 5 | pages = 28–32 | access-date = 24 November 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120813180046/http://www.aiche.org/uploadedFiles/Publications/CEPMagazine/051128_public.pdf | archive-date = 13 August 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120813180046/http://www.aiche.org/uploadedFiles/Publications/CEPMagazine/051128_public.pdf |date=13 August 2012 }}</ref> IBM expected carbon nanotube transistors to be used on Integrated Circuits by 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.technologyreview.com/s/528601/ibm-commercial-nanotube-transistors-are-coming-soon/|title=IBM Expects Nanotube Transistor Computer Chips Ready Soon After 2020| vauthors = Simonite T |website=MIT Technology Review}}</ref> SWCNTs have found use in long lasting, faster charged [[Lithium-ion battery|lithium ion batteries]];<ref>{{Cite web |last=Billington |first=James |date=2022-08-04 |title=Faster charging and more powerful EV batteries boosted by graphene nanotube production |url=https://www.electrichybridvehicletechnology.com/news/battery-technology/faster-charging-and-more-powerful-ev-batteries-boosted-by-graphene-nanotube-production.html |access-date=2024-08-07 |website=Electric & Hybrid Vehicle Technology International |language=en-US}}</ref> [[polyamide]] car parts for e-painting;<ref>{{Cite news |last=Moore |first=Stephen |date=2020-08-31 |title=Graphene Nanotubes Make Polyamide Paintable |url=https://www.plasticstoday.com/automotive-and-mobility/graphene-nanotubes-make-polyamide-paintable |access-date=2024-08-07 |work=Plastics Today}}</ref> automotive primers for cost benefits and better aesthetics of topcoats;<ref>{{Cite web |title=Clear Skies Coatings Presented a Waterborne Conductive Primer & Adhesion Promoter with Graphene Nanotubes – IPCM |url=https://www.ipcm.it/en/post/clear-skies-coatings-waterborne-conductive-primer.aspx |access-date=2024-08-07 |website=www.ipcm.it}}</ref> [[Antistatic device|ESD floors]];<ref>{{Cite web |title=Overcoming ESD-Control Flooring Challenges: A Comprehensive Guide to ANSI/ESD S20.20-2021 {{!}} FLOOR Trends & Installation |url=https://www.floortrendsmag.com/articles/110984-overcoming-esd-control-flooring-challenges-a-comprehensive-guide-to-ansi-esd-s2020-2021 |access-date=2024-08-07 |website=www.floortrendsmag.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Soto Beobide |first1=Amaia |last2=Bieri |first2=Rudolf |last3=Szakács |first3=Zoltán |last4=Sparwasser |first4=Kevin |last5=Kaitsa |first5=Ioanna G. |last6=Georgiopoulos |first6=Ilias |last7=Andrikopoulos |first7=Konstantinos S. |last8=Van Kerckhove |first8=Gunther |last9=Voyiatzis |first9=George A. |date=January 2024 |title=Raman Spectroscopy Unfolds the Fate and Transformation of SWCNTs after Abrasive Wear of Epoxy Floor Coatings |journal=Nanomaterials |language=en |volume=14 |issue=1 |page=120 |doi=10.3390/nano14010120 |doi-access=free |pmid=38202575 |issn=2079-4991|pmc=10780583 }}</ref> electrically conductive lining coatings for tanks and pipes;<ref>{{Cite web |date=2024-07-26 |title=Graphene goes industrial without a bang |url=https://www.compositesworld.com/articles/graphene-goes-industrial-without-a-bang- |access-date=2024-08-07 |website=www.compositesworld.com |language=en}}</ref> [[Rubber pants|rubber parts]] with improved heat and oil aging stability;<ref>{{Cite web |title=OCSiAl, Daikin improve fluoropolymer resistance to extreme conditions {{!}} European Rubber Journal |url=https://www.european-rubber-journal.com/article/2090872/ocsial-daikin-improve-fluoropolymer-resistance-to-extreme-conditions |access-date=2024-08-07 |website=www.european-rubber-journal.com}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Liu |first1=Guangyong |last2=Wang |first2=Huiyu |last3=Ren |first3=Tianli |last4=Chen |first4=Yuwei |last5=Liu |first5=Susu |date=January 2024 |title=Systematic Investigation of the Degradation Properties of Nitrile-Butadiene Rubber/Polyamide Elastomer/Single-Walled Carbon Nanotube Composites in Thermo-Oxidative and Hot Oil Environments |journal=Polymers |language=en |volume=16 |issue=2 |page=226 |doi=10.3390/polym16020226 |doi-access=free |pmid=38257025 |pmc=10820770 |issn=2073-4360}}</ref> conductive [[gelcoat]]s for ATEX requirements and tooling conductive gelcoats for increased safety and efficiency;<ref>{{Cite web |date=2024-07-26 |title=BÜFA releases line of novel conductive gelcoats |url=https://www.compositesworld.com/products/bufa-releases-line-of-novel-conductive-gelcoats |access-date=2024-08-07 |website=www.compositesworld.com |language=en}}</ref> and heating fiber coatings for infrastructure elements.<ref>{{Cite web |date=2022-02-21 |title=Polymer fibers with graphene nanotubes make it possible to heat hard-to-reach, complex-shaped items – Modern Plastics India |url=https://modernplasticsindia.in/polymer-fibers-with-graphene-nanotubes/ |access-date=2024-08-07 |language=en-US}}</ref> === Potential/Future applications === {{Main|Potential applications of carbon nanotubes}} The strength and flexibility of carbon nanotubes makes them of potential use in controlling other nanoscale structures, which suggests they will have an important role in [[nanotechnology]] engineering.<ref>{{cite journal | vauthors = Thomas DJ |title=Ultrafine graphitised MWCNT nanostructured yarn for the manufacture of electrically conductive fabric |journal=The International Journal of Advanced Manufacturing Technology |date=June 2018 |volume=96 |issue=9–12 |pages=3805–3808 |doi=10.1007/s00170-017-1320-z |s2cid=115751858 }}</ref> The highest tensile strength of an individual multi-walled carbon nanotube has been tested to be 63&nbsp;[[GPa]].<ref name="Strength and Breaking" /> Carbon nanotubes were found in [[Damascus steel]] from the 17th century, possibly helping to account for the legendary strength of the swords made of it.<ref>{{cite journal | vauthors = Sanderson K |title=Sharpest cut from nanotube sword |journal=Nature News |doi=10.1038/news061113-11| year=2006|s2cid=136774602 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Reibold M, Paufler P, Levin AA, Kochmann W, Pätzke N, Meyer DC | title = Materials: carbon nanotubes in an ancient Damascus sabre | journal = Nature | volume = 444 | issue = 7117 | page = 286 | date = November 2006 | pmid = 17108950 | doi = 10.1038/444286a | s2cid = 4431079 | bibcode = 2006Natur.444..286R | doi-access = free }}</ref> Recently, several studies have highlighted the prospect of using carbon nanotubes as building blocks to fabricate three-dimensional macroscopic (>1mm in all three dimensions) all-carbon devices. Lalwani et al. have reported a novel radical initiated thermal crosslinking method to fabricated macroscopic, free-standing, porous, all-carbon scaffolds using single- and multi-walled carbon nanotubes as building blocks.<ref name="PMID 23436939" /> These scaffolds possess macro-, micro-, and nano- structured pores and the porosity can be tailored for specific applications. These 3D all-carbon scaffolds/architectures may be used for the fabrication of the next generation of energy storage, supercapacitors, field emission transistors, high-performance catalysis,<ref>{{cite journal | vauthors = Valenti G, Boni A, Melchionna M, Cargnello M, Nasi L, Bertoni G, Gorte RJ, Marcaccio M, Rapino S, Bonchio M, Fornasiero P, Prato M, Paolucci F | title = Co-axial heterostructures integrating palladium/titanium dioxide with carbon nanotubes for efficient electrocatalytic hydrogen evolution | journal = Nature Communications | volume = 7 | article-number = 13549 | date = December 2016 | pmid = 27941752 | pmc = 5159813 | doi = 10.1038/ncomms13549 | bibcode = 2016NatCo...713549V }}</ref> photovoltaics, and biomedical devices and implants. CNTs are potential candidates for future via and wire material in nano-scale VLSI circuits. Eliminating [[electromigration]] reliability concerns that plague today's [[Cu interconnects]], isolated (single and multi-wall) CNTs can carry current densities in excess of 1000&nbsp;MA/cm² without electromigration damage.<ref name="EM_book">{{cite book| vauthors = Lienig J, Thiele M |title= Fundamentals of Electromigration-Aware Integrated Circuit Design|pages=138–140 |chapter=Mitigating Electromigration in Physical Design |publisher=Springer |date=2018 |doi=10.1007/978-3-319-73558-0 |isbn=978-3-319-73557-3}}</ref> Single-walled nanotubes are likely candidates for miniaturizing electronics. The most basic building block of these systems is an electric wire, and SWNTs with diameters of an order of a nanometre can be excellent conductors.<ref name="mintmire1" /><ref>{{cite journal | vauthors = Dekker C |title=Carbon Nanotubes as Molecular Quantum Wires |journal=Physics Today |date=May 1999 |volume=52 |issue=5 |pages=22–28 |doi=10.1063/1.882658 |bibcode=1999PhT....52e..22D }}</ref> One useful application of SWNTs is in the development of the first intermolecular [[field-effect transistor]]s (FET). The first intermolecular [[logic gate]] using SWCNT FETs was made in 2001.<ref>{{cite journal | vauthors = Martel R, Derycke V, Lavoie C, Appenzeller J, Chan KK, Tersoff J, Avouris P | title = Ambipolar electrical transport in semiconducting single-wall carbon nanotubes | journal = Physical Review Letters | volume = 87 | issue = 25 | article-number = 256805 | date = December 2001 | pmid = 11736597 | doi = 10.1103/PhysRevLett.87.256805 | bibcode = 2001PhRvL..87y6805M }}</ref> A logic gate requires both a p-FET and an n-FET. Because SWNTs are p-FETs when exposed to oxygen and n-FETs otherwise, it is possible to expose half of an SWNT to oxygen and protect the other half from it. The resulting SWNT acts as a ''not'' logic gate with both p- and n-type FETs in the same molecule. Large quantities of pure CNTs can be made into a freestanding sheet or film by surface-engineered tape-casting (SETC) fabrication technique which is a scalable method to fabricate flexible and foldable sheets with superior properties.<ref>{{cite journal | vauthors = Susantyoko RA, Karam Z, Alkhoori S, Mustafa I, Wu CH, Almheiri S |title=A surface-engineered tape-casting fabrication technique toward the commercialisation of freestanding carbon nanotube sheets |journal=Journal of Materials Chemistry A |date=2017 |volume=5 |issue=36 |pages=19255–19266 |doi=10.1039/c7ta04999d }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Karam Z, Susantyoko RA, Alhammadi A, Mustafa I, Wu CH, Almheiri S |title=Development of Surface-Engineered Tape-Casting Method for Fabricating Freestanding Carbon Nanotube Sheets Containing Fe₂O₃ Nanoparticles for Flexible Batteries |journal=Advanced Engineering Materials |date=June 2018 |volume=20 |issue=6 |article-number=1701019 |doi=10.1002/adem.201701019 |s2cid=139283096 }}</ref> Another reported form factor is CNT fiber (a.k.a. filament) by wet [[Spinning (polymers)|spinning]].<ref>{{cite journal | vauthors = Behabtu N, Young CC, Tsentalovich DE, Kleinerman O, Wang X, Ma AW, Bengio EA, ter Waarbeek RF, de Jong JJ, Hoogerwerf RE, Fairchild SB, Ferguson JB, Maruyama B, Kono J, Talmon Y, Cohen Y, Otto MJ, Pasquali M | title = Strong, light, multifunctional fibers of carbon nanotubes with ultrahigh conductivity | journal = Science | volume = 339 | issue = 6116 | pages = 182–186 | date = January 2013 | pmid = 23307737 | doi = 10.1126/science.1228061 | hdl-access = free | s2cid = 10843825 | bibcode = 2013Sci...339..182B | hdl = 1911/70792 }}</ref> The fiber is either directly spun from the synthesis pot or spun from pre-made dissolved CNTs. Individual fibers can be turned into a [[yarn]]. Apart from its strength and flexibility, the main advantage is making an [[electrically conducting yarn]]. The electronic properties of individual CNT fibers (i.e. bundle of individual CNT) are governed by the two-dimensional structure of CNTs. The fibers were measured to have a [[Electrical resistivity and conductivity|resistivity]] only one order of magnitude higher than metallic conductors at {{Convert|300|K|abbr=on}}. By further optimizing the CNTs and CNT fibers, CNT fibers with improved electrical properties could be developed.<ref name="EM_book" /><ref>{{cite journal | vauthors = Piraux L, Araujo FA, Bui TN, Otto MJ, Issi JP |title=Two-dimensional quantum transport in highly conductive carbon nanotube fibers |journal=Physical Review B |date=26 August 2015 |volume=92 |issue=8 |article-number=085428 |doi=10.1103/PhysRevB.92.085428 |bibcode=2015PhRvB..92h5428P }}</ref> CNT-based yarns are suitable for applications in energy and electrochemical water treatment when coated with an [[ion-exchange membrane]].<ref>{{cite journal | vauthors = Liu F, Wagterveld RM, Gebben B, Otto MJ, Biesheuvel PM, Hamelers HV |title=Carbon nanotube yarns as strong flexible conductive capacitive electrodes |journal=Colloid and Interface Science Communications |date=November 2014 |volume=3 |pages=9–12 |doi=10.1016/j.colcom.2015.02.001 |doi-access=free }}</ref> Also, CNT-based yarns could replace copper as a [[Electromagnetic coil|winding]] material. Pyrhönen et al. (2015) have built a motor using CNT winding.<ref>{{cite journal | vauthors = Pyrhönen J, Montonen J, Lindh P, Vauterin J, Otto M |title=Replacing Copper with New Carbon Nanomaterials in Electrical Machine Windings |journal=International Review of Electrical Engineering |date=28 February 2015 |volume=10 |issue=1 |page=12 |doi=10.15866/iree.v10i1.5253 |citeseerx=10.1.1.1005.8294 }}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=fg_QZuVKWws Carbon Nanotube Yarn Rotates Electric Motors at LUT]. YouTube</ref> ==پڻ ڏسو== ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons}} * [https://www.wecanfigurethisout.org/VL/Nanocarbon.htm Nanocarbon: From Graphene to Buckyballs]. Interactive 3D models of cyclohexane, benzene, graphene, graphite, chiral & non-chiral nanotubes, and C60 Buckyballs – WeCanFigureThisOut.org. * [http://www.vega.org.uk/video/programme/223 C₆₀ and Carbon Nanotubes a short video explaining how nanotubes can be made from modified graphite sheets and the three different types of nanotubes that are formed] * [http://nanohub.org/resources/2762 Learning module for Bandstructure of Carbon Nanotubes and Nanoribbons] * [http://stacks.iop.org/1367-2630/5/i=1/a=E04 Selection of free-download articles on carbon nanotubes] * [https://demonstrations.wolfram.com/ElectronicBandStructureOfASingleWalledCarbonNanotubeByTheZon/ WOLFRAM Demonstrations Project: Electronic Band Structure of a Single-Walled Carbon Nanotube by the Zone-Folding Method] * [http://www.demonstrations.wolfram.com/ElectronicStructureOfASingleWalledCarbonNanotubeInTightBindi/ WOLFRAM Demonstrations Project: Electronic Structure of a Single-Walled Carbon Nanotube in Tight-Binding Wannier Representation] {{Authority control}} [[زمرو:ڪاربن نينو ٽيوب]] [[زمرو:نينو مواد]] [[زمرو:ڪاربان جا ٻهروپ]] [[زمرو:شفاف اليڪٽروڊ]] [[زمرو:ريفريڪٽري مواد]] [[زمرو:دريافتن ۽ ايجادن جون تڪرارون]] [[زمرو:سالڊ اسٽيٽ فزڪس]] fnjebmoj08vj2iobba8cektkpyw3kwh 0 94166 378678 367996 2026-05-17T18:34:48Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378678 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands|name=لارڪ ٻيٽ<br>Larak Island|native_name=جزیره لارک (فارسي)|image_name=Larak fr.jpg|pushpin_map=Persian Gulf#Iran|location=[[هرمز سامونڊي گذرگاهه]]|coordinates={{coord|26|51|12|N|56|21|20|E}}<ref>{{cite web |url=http://www.getamap.net/maps/iran/hormozgan/_larakisland/ |title=Larak Island Map, Weather and Photos|website=GetAMap |access-date=26 May 2013}}</ref>|waterbody=[[فارس جي نار]]|area_km2=49|elevation_m=81|country={{پرچم|ايران}}|country_admin_divisions_title=[[ايران جا صوبا|صوبو]]|country_admin_divisions=[[هرمزگان صوبو]]|country_admin_divisions_title_1=ڪائونٽي|country_admin_divisions_1=شهرستان قيشم|country_admin_divisions_title_2=[[ضلعو|بخش]]|country_admin_divisions_2=مرڪزي قيشم|country_admin_divisions_title_3=ڏيهي ضلعو|country_admin_divisions_3=لارڪ ڏيهي ضلعو|country_largest_city=لارڪ شهري|country_largest_city_population=466|module={{Infobox lighthouse| embed = yes| qid = Q106097403 | construction = concrete tower | shape = cylindrical tower with balcony and lantern<ref>{{Cite rowlett|irn|accessdate=2016-10-01}}</ref><ref>[http://msi.nga.mil/NGAPortal/MSI.portal?_nfpb=true&_st=&_pageLabel=msi_pub_detail&CCD_itemID=112&pubConstant=NGALOL NGA List of Lights – Pub.112] Retrieved 1 October 2016</ref> | marking = unpainted tower }}}} '''لارڪ ٻيٽ''' (<small>Lark</small> <small>Island</small>) هڪ ننڍڙو ايراني ٻيٽ آهي جيڪو [[ايران]] جي [[بندر عباس]] جي ساحل تي، قشم ٻيٽ جي اوڀر ۾ ۽ هرمز ٻيٽ جي ڏکڻ ۾ واقع آهي. [[هرمز سامونڊي گذرگاهه|هرمز جي آبنائي]] جو سڀ کان سوڙهو حصو جن جو ويڪر 24 ميل (39 ڪلوميٽر) آهي، هن ايراني ٻيٽ ۽ [[اومان]] جي عظيم ڪوئن ٻيٽ جي وچ ۾ واقع آهي. <ref name="Joyner1990">{{Cite book|date=1 January 1990}}</ref> هي ٻيٽ سال 1987ع کان وٺي ايران جي اهم تيل برآمدي نقطن مان هڪ آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://web.archive.org/web/20130402153516/http://www.chtn.ir/WebForms/Fa/News/NewsInfo.aspx?ID=21612 Language of Larak] * [https://www.ibiblio.org/lighthouse/photos/NearEast/LarakIslandIRN.jpg Picture of Jazīreh-ye Lārak North Lighthouse] *[https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/larak-COM_11223 Larak, in encyclopaedia Iranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231112134004/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/larak-COM_11223 |date=2023-11-12 }} {{Hormozgan Province}} {{Iranian islands in the Persian Gulf}} {{coord|26|51|N|56|21|E|region:IR_type:isle|display=title}} {{Authority control | additional=Q106097403}} [[زمرو:ايران]] [[زمرو:قشم ڪائونٽي]] [[زمرو:هرمزگان صوبو]] [[زمرو:ايران جا ٻيٽ]] [[زمرو:ايران ۾ لائيٽ هائوس]] [[زمرو:هرمز سامونڊي گذرگاهه]] [[زمرو:فارس جي نار جا ٻيٽ]] [[زمرو:ايران جي سامونڊي جاگرافي]] [[زمرو:ايشيا جي سامونڊي جاگرافي]] [[زمرو:هرمزگان صوبي جون زميني شڪلون]] 54qprcnrkuus9wzc1q1iqsxz0516b5l 0 96195 378705 377863 2026-05-17T19:14:30Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378705 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Narayanganj|other_name=|native_name=নারায়ণগঞ্জ|nickname=|settlement_type=ميٽروپوليٽن شهر|motto=<!-- images and maps ----------->|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Skyline in Narayanganj (02).jpg | photo2a = Kanchpur Industrial Area from Shitalaksha river view.jpg | photo2b = Tomb of Ghiyasuddin Azam Shah, Narayanganj, Bangladesh.jpg | photo3a = ঈশা_খাঁর_প্রাসাদ.jpg | photo3b =সোনারগাঁও পানাম নগর পুরাতন স্থাপনা-2.jpg | photo4a =Hajiganj-fort1.jpg | size = 260 | spacing = 1 | color = white | colour_border = white | foot_montage = مٿي کان؛ ساڄي کان کاٻي: شهر جي اسڪائي لائين، نارائن گنج جي بندرگاهه، سلطان غياث الدين اعظم شاهه جو مقبرو، نواب عيسيٰ خان جي رهائش -"ڀويان محل"، تاريخي پنم ناگور (شهر)، شهر جي اوڀر ۾ حاجي گنج قلعو. }}|established_title=ميونسپل بورڊ|established_date=8 سيپٽمبر 1876ع|established_title1=ميٽروپوليٽن شهر|established_date1=5 مئي 2011ع|established_title2=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|shield_alt=|pushpin_map_caption=بنگلاديش ۾ جاء|pushpin_map=Bangladesh Dhaka division#Bangladesh|pushpin_label_position=center|subdivision_type=[[ملڪ]]|subdivision_name={{Flag|Bangladesh}}|subdivision_type1=ڊويزن|subdivision_name1=ڍاڪا ڊويزن|subdivision_type2=[[ضلعو]]|subdivision_name2=ناراين گنج ضلعو|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=<!-- Politics ----------------->|government_footnotes=|government_type=ميئر-ڪائونسل|governing_body=ناراين گنج سٽي ڪارپوريشن|leader_title=ايڊمنسٽريٽر|leader_name=محمد سخاوت حسين خان|leader_title1=|leader_name1=|leader_title2=سٽي ڪائونسل|leader_name2=27 ڪونسلر سيٽون|leader_title3=پارليامينٽ|leader_name3=هڪ انتخابي تڪ|unit_pref=Metric <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=33.57|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->|area_water_km2=48.56|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=72.43|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=<!-- Population ----------------------->|population_as_of=2022ع|population_footnotes=<ref name="2022census"/>|population_note=|population_total=967951|population_density_km2=auto|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1=|population_blank2_title=درجو|population_blank2=پنجون|timezone=[[بنگلاديش جو معياري وقت|BST]]|utc_offset=+6|blank_name=نيشنل ڪالنگ ڪوڊ|blank_info=+880|blank1_name=ڪالنگ ڪوڊ|blank1_info=0671|elevation_m=5|elevation_ft=16|postal_code_type=پوسٽل ڪوڊ|postal_code=1400|area_code_type=ڪالنگ ڪوڊ|area_code=+880 671|demographics_type1=ٻوليون|demographics1_title1=سرڪاري|demographics1_info1=[[بنگالي ٻولي|بنگالي]] {{*}} [[انگريزي]]|demographics1_title2=علاقائي|demographics1_info2=ڍاڪيا ڪوٽي • اوڀر بنگالي|demographics_type2=|demographics2_footnotes=<ref name="BBS">{{cite web | url=https://bbs.portal.gov.bd/site/page/b432a7e5-8b4d-4dac-a76c-a9be4e85828c | title=বাংলাদেশ পরিসংখ্যান ব্যুরো }}</ref>|demographics2_title1=|demographics2_info1=|blank_name_sec1=[[UN/LOCODE]]|blank_info_sec1=BD NRG|blank1_name_sec1=جي ڊي پي (2022ع)|blank1_info_sec1=پي پي پي<br /> {{Increase}} 4.8 ارب آمريڪي ڊالر <br />نامياري<br /> {{Increase}}1.9 ارب آمريڪي ڊالر|blank3_name_sec1=[[Human Development Index|HDI]] (2023)|blank3_info_sec1=0.701<ref>{{cite web |url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/BGD/?interpolation=0&extrapolation=0&nearest_real=0 |title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab |website=hdi.globaldatalab.org |language=en |access-date=12 July 2025}}</ref><br />{{color|#093|high}} · [[List of regions of Bangladesh by Human Development Index|5th of 22]]|blank4_name_sec1=[[Police]]|blank4_info_sec1=|blank5_name_sec1=[[هوائي اڏو|ايئرپورٽ]]|blank5_info_sec1=حضرت شاهه جلال انٽرنيشنل ايئرپورٽ|blank6_name_sec1=پلاننگ اٿارٽي|blank6_info_sec1=راجڌاني انايان ڪارتريپاکا (RAJUK)|blank7_name_sec1=واٽر سپلاءِ اينڊ سيوريج اٿارٽي|blank7_info_sec1=ڍاڪا واسا ([[Dhaka WASA]])|blank_emblem_size=120px|blank_emblem_type=مهر|seal_alt=Official Seal of Narayanganj|leader_party=|website={{URL|ncc.gov.bd}}|footnotes=|name=نارائن گنج|image_seal=|seal_size=150px}} '''نارائن گنج''' (Narayanganj؛ নারায়ণগঞ) [[بنگلاديش]] جي مرڪزي حصي ۾ گريٽر ڍاڪا علائقي ۾ هڪ شهر آهي. نارائن گنج ضلعو، گادي واري شهر [[ڍاڪا]] جي ڏکڻ اوڀر ۾ اٽڪل 16 ڪلوميٽر (10 ميل) جي مفاصلي تي آهي. لڳ ڀڳ 10 لک جي آبادي سان، اها بنگلاديش جو پنجون وڏو شهر آهي. اهو [[ڪاروبار]] ۽ [[صنعت]]، خاص طور تي جوٽ جي واپار ۽ پراسيسنگ پلانٽس ۽ ملڪ جي ڪپڙي جي شعبي جو مرڪز پڻ آهي. ان کي، ان جي ڪيترن ئي جوٽ ملن جي موجودگي جي ڪري، بنگلاديش جو [[ڊنڊي]] ([[اسڪاٽلينڊ|اسڪاٽ لينڊ]] جو هڪ شهر) جو لقب ڏنو ويو آهي. ڊنڊي دنيا جو پهريون صنعتي "جوٽ جو شهر" هو.<ref>{{حوالو ويب|quote=2017-12-20|archivedate=2017-04-15}}</ref> ==تاريخ== شهر جو نالو بِڪن لال پانڊي کان پيو، جيڪو هڪ [[هندو]] مذهبي اڳواڻ هو، جيڪو بينور ٺاڪر يا 'لڪشمي نارائن ٺاڪر' جي نالي سان پڻ مشهور هو. هن سال 1766ع ۾ [[پلاسي جي جنگ]] کان پوءِ [[ايسٽ انڊيا ڪمپني|برٽش ايسٽ انڊيا ڪمپني]] کان علائقو ليز تي ورتو. هن مارڪيٽن ۽ درياءَ جي ڪناري تي زمين کي ''ديوتوتر'' يا 'خدا کي ڏنل' ملڪيت جي طور تي عطيو ڪيو. ديوتا [[نارائن]] جي پوڄا لاءِ سار سنڀال جي خرچن لاءِ وصيت ڪئي. سال <small>1866ع</small> ۾ هڪ پوسٽ آفيس قائم ڪئي وئي. ڍاڪا-نارائن گنج [[ٽيليگراف]] سروس سال <small>1877</small>ع ۾ شروع ڪئي وئي. بينڪ آف بنگال <small>1882</small>ع ۾ پهرين ٽيليفون سروس متعارف ڪرائي. {{stack|[[File:Tomb of Ghiyasuddin Azam Shah, Narayanganj, Bangladesh.jpg|thumb|140px|غياث الدين اعظم شاهه جو مقبرو، نارائن گنج، [[بنگلاديش]]. لڳ ڀڳ 1410 عيسوي]]}} نارائن گنج ميونسپلٽي کي <small>8</small> سيپٽمبر <small>1876</small>ع تي شامل ڪيو ويو. نارائن گنج وڪٽوريا اسپتال جي علائقي ۾ پهرين اسپتال <small>1885</small>ع ۾ ميونسپلٽي پاران هرڪانتا بنرجي جي مالي مدد سان قائم ڪيو ويو. [[نارائن گنج سٽي ڪارپوريشن]] <small>5</small> مئي <small>2011ع</small> تي، ٽن اڳوڻين ميونسپلٽين: نارائن گنج ميونسپلٽي، [[سدير گنج|سدير گنج ميونسپلٽي]] ۽ قدم رسول ميونسپلٽي کي متحد ڪندي قائم ڪئي وئي.<ref>{{cite web |title=History of Narayanganj City Corporation |url=https://ncc.gov.bd/site/page/c33d8363-e2f4-49e7-803c-5e191f0d437b/- |url-status= |access-date=5 July 2024 |work=[[Bangladesh National Portal]] }}</ref> نارائن گنج سٽي ڪارپوريشن جي ميئر [[سيلينا حيات آئيوي]] آهي. ان کان اڳ، هوءَ نارائن گنج ميونسپلٽي جي ميئر هئي. ==آباديات== بنگلاديش جي سال 2022ع جي مردم شماري مطابق، موجوده نارائن گنج سٽي ڪارپوريشن ۾ <small>2,55,468</small> گهر ۽ آبادي <small>9,67,951</small> هئي. نارائن گنج ۾ خواندگي جي شرح (7 سالن ۽ ان کان مٿي عمر) %<small>83.66</small> هئي، جڏهن ته قومي سراسري %<small>74.80</small> هئي.<ref name="census2011">{{cite web |title=Bangladesh Population and Housing Census 2011 Zila Report – Narayanganj |url=http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/PopCenZilz2011/Zila-Narayanganj.pdf |website=bbs.gov.bd |publisher=[[Bangladesh Bureau of Statistics]] |access-date=2024-02-01 |archive-date=2019-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190427092344/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/PopCenZilz2011/Zila-Narayanganj.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="community">{{cite web |date=2011 |title=Community Tables: Narayanganj district |url=http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/PopCen2011/C_Narayanganj.pdf |website=bbs.gov.bd |publisher=[[Bangladesh Bureau of Statistics]] |access-date=2024-02-01 |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929195523/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/PopCen2011/C_Narayanganj.pdf |url-status=dead }}</ref> {{bar box |title=نارائن گنج سٽي ڪارپوريشن جي آبادي جا مذهبي انگ، سال 2023ع<ref name="2022census">{{cite book |url=http://nsds.bbs.gov.bd/storage/files/1/Publications/PHCensus/Dhaka/District%20Report%20Narayanganj%20Full.pdf |title=Population and Housing Census 2022 - District Report: Narayanganj |date=June 2024 |publisher=[[Bangladesh Bureau of Statistics]] |isbn=978-984-475-281-8 |series=District Series |location=Dhaka |pages= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223232507/http://nsds.bbs.gov.bd/storage/files/1/Publications/PHCensus/Dhaka/District%20Report%20Narayanganj%20Full.pdf |date=2025-02-23 }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|92.75}} {{bar percent|[[هندو مت]]|darkorange|7.17}} {{bar percent|ٻيا|black|0.08}} }} ==ٽرانسپورٽ== نارائن گنج ۾ چار ريلوي اسٽيشنون آهن جن جا نالا پگلا هالٽ ريلوي اسٽيشن، فتولا ريلوي اسٽيشن، چاشارا ريلوي اسٽيشن ۽ نارائن گنج ريلوي اسٽيشن آهن. [[ڍاڪا]] کان ڪو به شهر ۾ داخل ٿيڻ لاءِ ٽي روڊ استعمال ڪري سگهي ٿو: ڍاڪا-نارائن گنج پراڻو روڊ، ڍاڪا-نارائن گنج لنڪ روڊ ۽ نارائن گنج-ڊيمرا روڊ. بنگلاديش روڊ ٽرانسپورٽ ڪارپوريشن (BRTC) جي AC بس نارائن گنج کان ڍاڪا تائين بس ٽرانسپورٽ سروس ڏئي ٿي. ==تعليم== نارائن گنج ۾ ڪيترائي تعليمي ادارا آهن. گورنمينٽ تولارام ڪاليج سال 1937ع ۾ قائم ٿيو. اهو شهر جي مرڪز ۾ چاشارا جي ويجهو واقع آهي. گورنمينٽ نارائن گنج گورنمينٽ وومين ڪاليج، هڪ ٻيو ڪاليج آهي جيڪو شهر جي مرڪز ۾ واقع آهي. نارائن گنج ۾ مشهور هاءِ اسڪولن ۾ آدرشا اسڪول نارائن گنج، نارائن گنج گورنمينٽ گرلز هاءِ اسڪول ۽ مورگن گرلز هاءِ اسڪول شامل آهن. پوء وارا ٻه صرف ڇوڪرين لاءِ اسڪول آهن ۽ پهريون هڪ گڏيل تعليمي اسڪول آهي. ==قابل ذڪر ماڻهو== * عبدالمتين چوڌري * محمد عبدالرشيد * غلام دستگير غازي * سيلينا حيات آئيوي * تميز الدين رضوي * محمد سوجان - فٽبالر * صديق ديوان - فٽبالر * اشرف الدين احمد چنو - فٽبالر * علاؤ الدين خان - فٽبالر ==پڻ ڏسو== * [[ڍاڪا]]، راجڌاني شهر * [[چٽاگانگ]]، ٻيو وڏو شهر * [[بنگلاديش ۾ شهرن ۽ قصبن جي فهرست]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://ncc.gov.bd Official website of Narayanganj City Corporation] [[زمرو:نارائن گنج]] [[زمرو:ڍاڪا ڊويزن]] [[زمرو:بنگله ديش ۾ شهر]] [[زمرو:ڍاڪا ڊويزن جا شهر]] [[زمرو:ڍاڪا ڊويزن ۾ آباد جڳھون]] [[زمرو:بنگلاديش جا بندرگاهه وارا شهر]] r32b4tfestgrnubfis14umxvprqolxh 0 96297 378748 377738 2026-05-17T20:57:46Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 378748 wikitext text/x-wiki {{Short description|آمريڪي گهڻ قومي ٽيڪنالاجي ڪمپني}} {{Redirect|ڊيل انڪ.|ان جي والدين ڪمپني|ڊيل ٽيڪنالاجيز|ٻيا استعمال|ڊيل (disambiguation)}} {{Infobox company | name = Dell Inc. | logo = Dell logo 2016.svg | logo_class = logo-nobg | logo_size = 150px | logo_caption = لوگو {{as of|2016|September|7|lc=y|df=mdy}} | logo_upright = 0.65 | image = RR1- Dell Campus.jpg | image_upright = 1.1 | image_caption = رائونڊ راڪ، ٽيڪساس ۾ هيڊڪوارٽر | former_name = {{Ubl | پي سيز لميٽيڊ (1984–1987) | ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريشن (1987–2003) }} | type = [[ذيلي ڪمپني]] | traded_as = [[نيزڊيڪ]]: DELL (2013 تائين) [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]]: DELL (2018 کان) | industry = {{Ubl | [[ذاتي ڪمپيوٽر]] | [[سافٽويئر|ڪمپيوٽر سافٽويئر]] }} | fate = | founded = {{start date and age|1984|05|03}}، [[آسٽن، ٽيڪساس]]، آمريڪا ۾ | founder = [[مائيڪل ڊيل]] | location_city = [[رائونڊ راڪ، ٽيڪساس]] | hq_location_country = آمريڪا<ref>{{cite web | url = http://content.dell.com/us/en/corp/about-dell.aspx?c=us&l=en&s=corp | title = Dell Company Profile | access-date = July 28, 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120119113923/http://content.dell.com/us/en/corp/about-dell.aspx?c=us&l=en&s=corp | archive-date = January 19, 2012 | url-status = dead}}</ref> | area_served = سڄي دنيا | key_people = {{ubl|مائيڪل ڊيل ([[چيئرپرسن|چيئرمين]] ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])|جيف ڪلارڪ ([[چيئرپرسن|وائيس چيئر]] ۽ [[چيف آپريٽنگ آفيسر|سي او او]])}} | products = {{unbulleted list | [[ذاتي ڪمپيوٽر]] | [[سرور (ڪمپيوٽنگ)|سرور]] | [[پرديهي اوزار]] }} | parent = [[ڊيل ٽيڪنالاجيز]] (2016–هاڻوڪو) | revenue = {{decrease}} {{US$|88.4 بلين}} (2024) | operating_income = {{decrease}} US$5.21 بلين (2024) | net_income = {{increase}} US$3.21 بلين (2024) | assets = {{decrease}} US$82.1 بلين (2024) | equity = {{increasenegative}} −US$2.3 بلين (2024) | num_employees = {{circa|120,000}}<ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/264917/number-of-employees-at-dell-since-1996/|title=Number of employees at Dell from 1996 to 2020 (in 1,000s)*|publisher=Statista|access-date=March 11, 2021}}</ref> | website = {{official url}} }} '''ڊيل اِنڪارپوريٽيڊ''' (<small>Dell Inc</small>)، اڳوڻي '''<small>ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريشن</small>'''، هڪ آمريڪي [[ٽيڪنالاجي ڪمپني]] آهي، جيڪا [[ڪمپيوٽر|ذاتي ڪمپيوٽر]] (<small>PCs</small>)، [[سرور (ڪمپيوٽنگ)|سرورن]] (<small>Servers</small>)، [[ڊيٽا اسٽوريج]] ڊيوائسن، [[نيٽ ورڪ سوئچ|نيٽ ورڪ سوئچن]]، [[سافٽ ويئر|سافٽويئر]]، ڪمپيوٽر [[پيريفرل ڊوائيسز]]، جن ۾ [[پرنٽر (ڪمپيوٽنگ)|پرنٽر]] ۽ [[ويب ڪيم]] پڻ شامل آهن، سميت ٻين شين ۽ خدمتن کي ترقي ڏئي ٿي، وڪرو ڪري ٿي، مرمت ڪري ٿي ۽ سهائتا فراهم ڪري ٿي۔ ڊيل جو بنياد [[ٽيڪساس|رائونڊ راڪ، ٽيڪساس]] ۾ آهي. [[مائيڪل ڊيل]] طرفان 1984ع ۾ قائم ڪيل، ڊيل ڪمپني [[آءِ بي ايم]] [[آءِ بي ايم پي سي هم آهنگ|ڪلون]] ڪمپيوٽر ٺاهڻ شروع ڪئي ۽ گهٽ قيمت وارا پي سي سڌو گراهڪن کي وڪڻڻ ۾ اڳواڻي ڪئي،<ref>{{Cite news |last=Burgess |first=John |date=1991-06-03 |title=PRICE WAR SHAKES UP COMPUTER MARKET |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/06/03/price-war-shakes-up-computer-market/4f8de627-5e7a-4c2f-a5c6-25d73b9c3525/ |access-date=2025-05-17 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> جڏهن ته اها پنهنجي [[سپلاءِ چين مينيجمينٽ|سپلاءِ چين]] ۽ [[اليڪٽرانڪ ڪامرس]] کي به منظم ڪندي رهي.<ref name="bw1103">{{cite web |date=November 2, 2003 |title=What you don't know about Dell |url=http://www.businessweek.com/stories/2003-11-02/what-you-dont-know-about-dell |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120808134325/http://www.businessweek.com/stories/2003-11-02/what-you-dont-know-about-dell |archive-date=August 8, 2012 |access-date=October 28, 2012 |work=Bloomberg BusinessWeek}}</ref><ref name="statesman">{{cite web |title=Dell selling former site of North Carolina manufacturing plant |url=http://www.statesman.com/news/business/dell-selling-former-site-of-north-carolina-manufac/nTbTJ/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160925102835/http://www.statesman.com/news/business/dell-selling-former-site-of-north-carolina-manufac/nTbTJ/ |archive-date=September 25, 2016 |access-date=April 27, 2013 |publisher=statesman.com}}</ref> ڪمپني 1990ع واري ڏهاڪي ۾ تيزي سان وڌي<ref>{{Cite web |title=THE RESURRECTION OF MICHAEL DELL HOW A BUNCH OF OLD GUYS GOT MICHAEL DELL TO GROW UP AND RUN HIS COMPANY LIKE THE BIG BUSINESS IT HAS BECOME. - September 18, 1995 |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/09/18/206081/index.htm |access-date=2024-11-20 |website=money.cnn.com}}</ref> ۽ سال 2001ع ۾ پهريون ڀيرو دنيا جي سڀ کان وڏي پي سي وڪرو ڪندڙ ڪمپني بڻجي وئي۔<ref>{{Cite news |date=2001-04-20 |title=Dell becomes world's top PC maker |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1287345.stm |access-date=2024-11-20 |language=en-GB}}</ref> ڊيل سال 2009ع تائين خالص هارڊويئر وڪرو ڪندڙ ڪمپني هئي، جڏهن هن [[پيروٽ سسٽمز]] خريد ڪئي. ان کان پوءِ اها [[انفارميشن ٽيڪنالوجي|آءِ ٽي]] خدمتن جي مارڪيٽ ۾ داخل ٿي. ڪمپني اسٽوريج ۽ نيٽ ورڪنگ نظامن کي وڌايو آهي. 2000ع واري ڏهاڪي جي آخر ۾، اها صرف ڪمپيوٽر فراهم ڪرڻ کان اڳتي وڌي، ڪاروباري گراهڪن لاءِ [[ٽيڪنالاجي]] جي هڪ وسيع رينج فراهم ڪرڻ لڳي۔<ref name="reut">{{cite news|agency=Reuters Financial|url=https://www.reuters.com/finance/stocks/companyProfile?rpc=66&symbol=DELL.O|archive-url=https://web.archive.org/web/20080913131447/http://www.reuters.com/finance/stocks/companyProfile?rpc=66&symbol=DELL.O|url-status=dead|archive-date=September 13, 2008|title=Dell company profile|access-date=June 15, 2013}}</ref> ڊيل [[ڊيل ٽيڪنالاجيز]] جي ذيلي ڪمپني آهي، جيڪا هڪ [[عوامي ڪمپني|عوامي طور واپار ڪندڙ ڪمپني]] آهي ۽ [[نيزڊيڪ-100]] ۽ [[S&P 500]] جو حصو پڻ آهي. ڪمپني 2022ع ۾ فورچون 500 فهرست ۾ 31هين نمبر تي هئي،<ref>{{cite news | title=Dell Technologies | url=https://fortune.com/company/dell-technologies/fortune500/ |publisher=Fortune |access-date=2022-06-28}}</ref> جڏهن ته 2021ع ۾ اها 76هين نمبر تي هئي.<ref>{{cite news | title=Dell Technologies | url=https://fortune.com/company/dell-technologies/global500/ |magazine=Fortune |access-date=2022-06-28}}</ref> اها ''فورچون'' رسالي موجب، ڪُل آمدني جي لحاظ کان [[ٽيڪساس]] جي ڇهين وڏي ڪمپني پڻ آهي. ڊيل ٽيڪساس جي ٻي وڏي غير تيل ڪمپني آهي۔<ref>{{cite news | title=Fortune 500 | url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/states/TX.html | publisher=CNN | archive-date=2025-04-24 | access-date=2026-05-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250424041547/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/states/TX.html | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/TX.html|publisher=CNN|title=Fortune 500 2010: States: Texas Companies|archive-date=2011-08-13|access-date=2026-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813224844/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/TX.html|url-status=dead}}</ref> بمطابق 2025ع اها، [[لينوو گروپ لميٽيڊ|لينووو]] ۽ [[ايڇ پي انڪارپوريٽيڊ|ايڇ پي]] کان پوءِ يونٽ وڪرو جي لحاظ کان [[پرسنل ڪمپيوٽر وڪرو ڪندڙن جو مارڪيٽ حصو|دنيا جي ٽئين وڏي ذاتي ڪمپيوٽر وڪرو ڪندڙ ڪمپني]] آهي. سال 2015ع ۾، ڊيل ڪاروباري ٽيڪنالاجي فرم [[اي ايم سي ڪارپوريشن]] خريد ڪئي، جنهن سان ٻئي گڏجي ڊيل ٽيڪنالاجيز جا ڊويزن بڻيا. ڊيل لڳ ڀڳ 2020ع تائين ڊيل اي ايم سي برانڊ هيٺ ڊيٽا اسٽوريج، معلوماتي سلامتي، [[ورچوئلائيزيشن]]، اينالائيٽڪس ۽ [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ]] جون شيون مارڪيٽ ڪندي رهي.<ref>{{Cite web|title=Dell EMC|url=https://www.forbes.com/companies/dell-emc/|access-date=2020-11-08|website=Forbes|language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Adshead |first=Antony |date=March 5, 2025 |title=Dell still tops the pile as it deepens enterprise storage offer |url=https://www.computerweekly.com/feature/Dell-still-tops-the-pile-as-it-deepens-enterprise-storage-offer |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250322021917/https://www.computerweekly.com/feature/Dell-still-tops-the-pile-as-it-deepens-enterprise-storage-offer |archivedate=March 22, 2025 |work=Computer Weekly |publisher=Informa}}</ref><ref>{{Cite web|title=Dell EMC|url=https://www.forbes.com/companies/dell-emc/|access-date=2020-11-08|website=Forbes|language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Adshead |first=Antony |date=March 5, 2025 |title=Dell still tops the pile as it deepens enterprise storage offer |url=https://www.computerweekly.com/feature/Dell-still-tops-the-pile-as-it-deepens-enterprise-storage-offer |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250322021917/https://www.computerweekly.com/feature/Dell-still-tops-the-pile-as-it-deepens-enterprise-storage-offer |archivedate=March 22, 2025 |work=Computer Weekly |publisher=Informa}}</ref> ==تاريخ== [[File:Michael Dell 2010.jpg|thumb|[[مائيڪل ڊيل]] (باني)]] {{multiple image | direction = vertical | align = right | width = 150 | image1 = Dell 1984.svg | alt1 = ڊيل جو پھريون لوگو، جيڪو 3 مئي 1987ع کان 1 مارچ 1992ع تائين استعمال ٿيو | caption1 = ڊيل جو پھريون لوگو، جيڪو 3 مئي 1987ع کان 1 مارچ 1992ع تائين استعمال ٿيو | image2 = Dell logo.svg | alt2 = ڊيل جو اڳوڻو لوگو، جيڪو 1 مارچ 1992ع کان 23 نومبر 2010ع تائين بنيادي لوگو طور ۽ 23 نومبر 2010ع کان 7 سيپٽمبر 2016ع تائين ثانوي لوگو طور استعمال ٿيو | caption2 = ڊيل جو اڳوڻو لوگو، جيڪو 1 مارچ 1992ع کان 23 نومبر 2010ع تائين بنيادي لوگو طور ۽ 23 نومبر 2010ع کان 7 سيپٽمبر 2016ع تائين ثانوي لوگو طور استعمال ٿيو | image3 = Dell Logo.svg | alt3 = ڊيل جو لوگو جيڪو EMC جي حاصل ڪرڻ کان اڳ استعمال ٿيندو ھو، 23 نومبر 2010ع کان 7 سيپٽمبر 2016ع تائين | caption3 = ڊيل جو لوگو جيڪو EMC جي حاصل ڪرڻ کان اڳ استعمال ٿيندو ھو، 23 نومبر 2010ع کان 7 سيپٽمبر 2016ع تائين }} ===بنياد ۽ شروعات=== [[File:PC's Limited Turbo PC.jpg|thumb|ڊيل پاران تيار ڪيل پھريون پي سي ماڊل (جنھن وقت ڪمپني جو نالو PC's Limited ھو)، ٽربو پي سي]] [[مائيڪل ڊيل]] 1984ع ۾ ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريشن قائم ڪئي، جيڪا PC's Limited جي نالي سان ڪاروبار ڪندي ھئي۔ ڊيل [[يونيورسٽي آف ٽيڪساس اَيٽ آسٽن]] ۾ شاگرد ھو،<ref>{{cite book | last = Dell | first = Michael |author2=Catherine Fredman | title = Direct from Dell | url = https://archive.org/details/directfromdellst00dell | url-access = registration | publisher = [[HarperCollins]] | year= 1999 | page = [https://archive.org/details/directfromdellst00dell/page/13 13] | isbn = 0-88730-914-3}}</ref> ۽ ھن پنھنجو ڪاروبار [[ڊوبي سينٽر]] ۾ موجود آف ڪيمپس ھاسٽل جي ڪمري مان ھلايو۔<ref>{{Cite web|url=http://www.Dell.com/downloads/global/corporate/speeches/msd/2003_05_17_msd_commencement.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20040324192416/http://www.dell.com/downloads/global/corporate/speeches/msd/2003_05_17_msd_commencement.pdf |archive-date=2004-03-24 |url-status=live|title = Computers, Monitors & Technology Solutions &#124; Dell USA}}</ref> ھن شروعاتي ڪمپني جو مقصد اسٽاڪ جزن مان ٺھيل [[آئي بي ايم پي سي سان موافق]] ڪمپيوٽر وڪڻڻ ھو۔ مائيڪل ڊيل اھو يقين رکندي ڪاروبار شروع ڪيو تہ گراهڪن کي سڌي طرح ذاتي ڪمپيوٽر سسٽم وڪڻڻ سان PC's Limited گراهڪن جون ضرورتون بھتر نموني سمجهي سگھندي ۽ انھن ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاءِ وڌيڪ مؤثر ڪمپيوٽنگ خدمتون مهيا ڪري سگھندي۔<ref>{{cite web|url=http://www.aajads.com/listings/dell-inspiron-n5010-15-6-laptop-pc-core-i5/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117203802/http://www.aajads.com/listings/dell-inspiron-n5010-15-6-laptop-pc-core-i5/ |url-status=dead |archive-date=November 17, 2018 |title=Dell &#124; Dell |website=aajads.com |date=November 12, 2018 |access-date=November 12, 2018}}</ref> ڊيل ٽيڪساس يونيورسٽي ۾ پنھنجو پھريون سال مڪمل ڪرڻ کان پوءِ پڙھائي ڇڏي ڏني تہ جيئن ھو پنھنجي نئين ڪاروبار تي مڪمل وقت ڌيان ڏئي سگھي، جڏھن تہ کيس پنھنجي خاندان کان لڳ ڀڳ $1,000 توسيعي سرمايي طور مليا۔<ref name="delltimeline">{{cite web |title=Our Timeline |url=https://corporate.delltechnologies.com/en-us/about-us/who-we-are/timeline.htm |website=Dell Technologies |access-date=November 22, 2021}}</ref> اپريل 2021ع تائين، ڊيل جي خالص دولت جو اندازو 50 ارب آمريڪي ڊالرن کان وڌيڪ لڳايو ويو۔<ref>{{cite web |last=Stupples |first=Benjamin |title=Michael Dell's Fortune Soars to $51 Billion With Spinoff |year=2021 |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-04-15/michael-dell-s-fortune-surges-to-52-billion-with-spinoff-plan |website=Bloomberg |access-date=November 22, 2021}}</ref> 1985ع ۾، PC's Limited پنھنجو پھريون ڪمپيوٽر "ٽربو پي سي" متعارف ڪرايو، جنھن جي قيمت يو ايس $795 ھئي ({{Inflation|index=US-GDP|value=795|start_year=1985|r=0|fmt=eq}})۔<ref>{{Cite book |last=Koehn |first=Nancy Fowler |title=Brand New: How Entrepreneurs Earned Consumers' Trust from Wedgwood to Dell |publisher=[[Harvard Business Press]] |year=2001 |isbn=978-1-57851-221-8 |page=287 |url=https://books.google.com/books?id=7j8VefeqUk4C |access-date=October 14, 2008}}</ref> ٽربو پي سي ۾ Intel 8088 سان موافق پروسيسر شامل ھو، جنھن جي وڌ ۾ وڌ رفتار 8&nbsp;MHz ھئي۔<ref>{{cite web |last1=Edwards |first1=Benj |title=The Golden Age of Dell Computers |url=https://www.pcmag.com/news/the-golden-age-of-dell-computers |year=2017 |website=PC Magazine |access-date=November 22, 2021}}</ref> ان وقت PC's Limited کي ڪيترن ئي [[وائيٽ باڪس (ڪمپيوٽر ھارڊويئر)|وائيٽ باڪس]] وڪرو ڪندڙن مان ھڪ سمجھيو ويندو ھو، جيتوڻيڪ 1986ع ۾ [[ھيوز ايئرڪرافٽ]] ھڪ ايگزيڪيوٽو جي ذاتي خريداري مان سٺي تجربي کان پوءِ ڪارپوريٽ استعمال لاءِ ان جي شين جو جائزو وٺي رھي ھئي۔<ref name="welch19860127">{{cite magazine |last=Welch |first=Mark J. |date=January 27, 1986 |title=Interest Grows in Generic Computers |url=https://books.google.com/books?id=my8EAAAAMBAJ&pg=PA27 |magazine=InfoWorld |publisher=IDG Publications |pages=24–27 |via=Google Books |volume=8 |issue=4}}</ref> ڪمپني ھنن سسٽمن جي مارڪيٽنگ قومي ڪمپيوٽر رسالن وسيلي ڪندي ھئي، جتي ھر يونٽ کي اختيارن جي ھڪ حد مطابق ترتيب ڏئي سڌو سنئون گراهڪن کي وڪرو ڪيو ويندو ھو۔ ھن طريقي PC's Limited کي پرچون برانڊن جي ڀيٽ ۾ مقابلي واريون قيمتون پيش ڪرڻ جي اجازت ڏني، ساڳئي وقت اڳواٽ اسمبل ٿيل يونٽن جي سهولت به مهيا ڪئي، جنھن ڪري اھا ڪمپني ھن ڪاروباري ماڊل جي شروعاتي ڪامياب مثالن مان ھڪ بڻجي وئي۔ ڪمپني پنھنجي پھرين سال جي آپريشن ۾ $73 ملين کان وڌيڪ آمدني حاصل ڪئي۔ 1987ع ۾ ڪمپني "PC's Limited" نالو ختم ڪري "ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريشن" اختيار ڪيو ۽ عالمي سطح تي واڌ ڪرڻ شروع ڪئي۔ ھن نئين نالي جي چونڊ جو سبب اھو ھو تہ اھو ڪاروباري مارڪيٽ ۾ ڪمپني جي موجودگيءَ کي وڌيڪ چڱيءَ طرح ظاھر ڪندو ھو، ۽ گڏوگڏ ڪجھ ملڪن ۾ ڪمپني نالي ۾ "لميٽيڊ" جي استعمال بابت مسئلن کي به حل ڪندو ھو۔<ref name="ferrell198708">{{cite news | url=https://archive.org/stream/1987-08-compute-magazine/Compute_Issue_087_1987_Aug#page/n15/mode/2up | title=CES And Comdex: A Tale Of Two Cities | work=Compute! | date=August 1987 | access-date=November 10, 2013 | author=Ferrell, Keith | page=14}}</ref> ڪمپني برطانيا ۾ پنھنجا پھريان بين الاقوامي آپريشن قائم ڪيا؛ ايندڙ چئن سالن دوران وڌيڪ 11 آپريشن شروع ڪيا ويا۔ جون 1988ع ۾، ڊيل ڪمپيوٽر جي مارڪيٽ ڪيپيٽلائيزيشن $30 ملين کان وڌي $85 ملين (${{Inflation|US-GDP|85|1988|r=1}} ملين {{Inflation/year|US}} ۾) ٿي وئي، جيڪا 22 جون تي ناسدق NASDAQ تي ڊيل ٽِڪر علامت ھيٺ 3.5 ملين شيئرن جي ابتدائي عوامي پيشڪش کان پوءِ حاصل ٿي۔<ref>{{cite news |last1=Duggan |first1=Wayne |title=This Day in Market History: The Dell IPO |url=https://finance.yahoo.com/news/day-market-history-dell-ipo-104800092.html |access-date=21 August 2025 |publisher=Yahoo Finance |date=22 June 2020}}</ref> 1989ع ۾ ڪمپني پنھنجو پھريون ليپ ٽاپ پراڊڪٽ، Dell 316LT، متعارف ڪرايو۔<ref>{{cite news |last1=Nayak |first1=Malathi |title=Timeline: Dell since 1984, a roller-coaster ride |url=https://www.reuters.com/article/business/media-telecom/timeline-dell-since-1984-a-roller-coaster-ride-idUSBRE9140SU/ |access-date=21 August 2025 |publisher=Reuters |date=5 February 2023}}</ref> ===1990ع واري ڏھاڪي ۽ 2000ع جي شروعاتي دور ۾ واڌ=== [[File:Dell Latitude CPx.jpg|thumb|ڊيل ليٽيٽيوڊ CPx ليپ ٽاپ]] 1990ع ۾، ڊيل ڪمپيوٽر پنھنجون شيون گودام ڪلبن ۽ ڪمپيوٽر سپر اسٽورن ذريعي اڻسڌي طرح وڪڻڻ جي ڪوشش ڪئي، پر گھٽ ڪاميابي ملي، ۽ ڪمپني ٻيهر پنھنجي وڌيڪ ڪامياب سڌي-گراهڪ-وڪري واري ماڊل تي ڌيان ڏنو۔ 1992ع ۾ ''[[فارچون (رسالو)|فارچون]]'' ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريشن کي دنيا جي [[فارچون گلوبل 500|500]] وڏين ڪمپنين جي فهرست ۾ شامل ڪيو، جنھن سان مائيڪل ڊيل ان وقت فارچون 500 ڪمپنيءَ جو سڀ کان نوجوان CEO بڻجي ويو۔ 1993ع ۾، سينيئر نائب صدر [[جوئل ڪوچر]] ''[[دي وال اسٽريٽ جرنل]]'' کي ٻڌايو تہ "ھاڻي اھو ٽيڪنالاجي جو ڪاروبار ناھي رهيو"۔ سندس نظرئي مطابق ذاتي ڪمپيوٽر ھڪ عام جنس بڻجي چڪا ھئا، ۽ اھو خيال ڪمپني جي ٻين ماڻھن ۾ به عام ھو۔ سندن خيال ھو تہ ڊيل ٻين ڪمپنين — جھڙوڪ ٽيڪساس جي ساٿي ڪمپني ۽ سخت حريف [[ڪامپيڪ]] — کان پنھنجي تقسيمي مهارت ۽ گراهڪن جي "ڊيٽابيس انجڻ" سبب مختلف ھئي، جيڪا ڪوچر موجب ٽيڪنالاجي کان سواءِ ٻيون شيون به وڪڻي سگھي ٿي: "اسان [[ميري ڪي ڪاسميٽڪس]] سان وڌيڪ مشابهت رکون ٿا، [[جنرل موٽرز]] سان ناھي"۔<ref name="pope19930702">{{Cite news |last=Pope |first=Kyle |date=1993-07-02 |title=Out for Blood: For Compaq and Dell, Accent Is on Personal In the Computer Wars |work=The Wall Street Journal}}</ref> 1993ع ۾، پنھنجي سڌي وڪري واري چينل کي مڪمل ڪرڻ لاءِ، ڊيل وڏي پرچون مرڪزن جهڙوڪ [[وال مارٽ]] ۾ پي سي وڪڻڻ جو منصوبو ٺاهيو، جيڪو سالياني آمدني ۾ اضافي $125 ملين ({{Inflation|index=US-GDP|value=125000000|start_year=1993|r=-5|fmt=eq}}) آڻي سگھيو پئي۔ [[بين ڪيپيٽل]] جي صلاحڪار [[ڪيون رولنز]] مائيڪل ڊيل کي انھن معاهدن مان نڪرڻ لاءِ قائل ڪيو، ڇاڪاڻ تہ سندس خيال ۾ ڊگهي مدي ۾ اھي نقصانڪار ثابت ٿيندا۔<ref>{{cite news|last=Rivlin |first=Gary |url=https://www.nytimes.com/2005/09/11/technology/11dell.html |title=He Naps. He Sings. And He Isn't Michael Dell. |work=The New York Times |date=September 11, 2005 |access-date=October 30, 2012}}</ref> پرچون مارڪيٽ ۾ منافعي جا مارجن تمام گهٽ ھئا، ۽ ڊيل 1994ع ۾ ريسيلر چينل ڇڏي ڏنو۔<ref name="mhhe.com">{{cite web|url=http://www.mhhe.com/business/management/updates/thompson12e/case/dell3.html |title=Dell Computer Corporation Online Case |publisher=Mhhe.com |date=January 30, 1994 |access-date=January 9, 2014}}</ref> رولنز جلد ئي ڊيل ۾ مڪمل وقت شامل ٿيو ۽ آخرڪار ڪمپني جو صدر ۽ CEO بڻيو۔ 1990ع جي شروعات تائين [[ليپ ٽاپ ڪمپيوٽر]] مارڪيٽ مجموعي ذاتي ڪمپيوٽر مارڪيٽ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ منافعي بخش ۽ تيزيءَ سان وڌندڙ ھئي۔ 1993ع ۾ پنھنجي ناڪام پراڻين شين کي بند ڪرڻ ۽ ايپل جي تمام ڪامياب [[پاور بُڪ]] جي ترقيءَ جي اڳواڻي ڪندڙ جان ميڊيڪا کي ڀرتي ڪرڻ کان پوءِ، ڪمپني 1994ع ۾ [[ڊيل ليٽيٽيوڊ]] ليپ ٽاپ سيريز متعارف ڪرائي۔<ref name="lohr19940222">{{Cite news |last=Lohr |first=Steve |date=22 February 1994 |title=Dell's Second Stab at Portables |url=https://www.nytimes.com/1994/02/22/business/dell-s-second-stab-at-portables.html |work=The New York Times |pages=D1}}</ref> شروعاتي طور تي، ڊيل صارفين جي مارڪيٽ تي گھڻو ڌيان نه ڏنو، ڇاڪاڻ تہ انفرادي ۽ گھريلو گراهڪن کي وڪرو ڪرڻ ۾ خرچ وڌيڪ ۽ منافعو گھٽ ھو؛ پر اھو صورتحال تڏھن تبديل ٿي جڏھن 1996ع ۽ 1997ع ۾ ڪمپني جي انٽرنيٽ سائيٽ تيزيءَ سان مقبول ٿي۔<ref name="delltimeline" /> جڏھن صنعت ۾ انفرادي گراهڪن لاءِ اوسط وڪري جي قيمت گھٽجي رھي ھئي، ڊيل جي قيمت وڌي رھي ھئي، ڇاڪاڻ تہ ٻي ۽ ٽئين ڀيري ڪمپيوٽر خريد ڪندڙ، جيڪي وڌيڪ طاقتور ۽ گھڻين خاصيتن وارا ڪمپيوٽر چاھيندا ھئا ۽ گھڻي فني مدد جي ضرورت محسوس نه ڪندا ھئا، ڊيل کي چونڊي رھيا ھئا۔ ڊيل کي اھڙن پي سي ڄاڻو گراهڪن ۾ موقعو مليو، جيڪي سڌي خريداري، پنھنجي ضرورت مطابق پي سي ترتيب ڏيڻ ۽ ڪجھ ڏينھن ۾ گھر تائين پھچائڻ جي سهولت پسند ڪندا ھئا۔ 1997ع جي شروعات ۾، ڊيل گھر جي مارڪيٽ جي خدمت لاءِ ھڪ اندروني وڪري ۽ مارڪيٽنگ گروپ قائم ڪيو ۽ خاص طور تي انفرادي استعمال ڪندڙن لاءِ تيار ڪيل پراڊڪٽ لائين متعارف ڪرائي۔<ref name="mhhe.com"/> {| class="wikitable floatright" |+1990ع واري ڏھاڪي ۾ ڊيل جي واڌ<ref>{{Cite web |last1=Kraemer |first1=Kenneth L. |last2=Dedrick |first2=Jason |date=2001-06-01 |title=Dell Computer: Using E-commerce To Support the Virtual Company |url=https://escholarship.org/content/qt7r55529z/qt7r55529z.pdf?t=lnq69p |website=escholarship.org}}</ref> !سال !آمدني (ملين آمريڪي ڊالر) !ملازمن جو تعداد |- |1990 |546 |2,050 |- |1991 |889 |2,970 |- |1992 |2,013 |4,650 |- |1993 |2,873 |5,980 |- |1994 |3,475 |6,400 |- |1995 |5,296 |8,400 |- |1996 |7,759 |10,350 |- |1997 |12,327 |16,000 |- |1998 |18,243 |24,400 |- |1999 |25,256 |36,500 |} 1997ع کان 2004ع تائين، ڊيل لڳاتار وڌندي رھي ۽ صنعت ۾ سست رفتاري جي دور ۾ به حريفن کان مارڪيٽ شيئر حاصل ڪندي رھي، جنھن جي تيز ترين واڌ 2000ع جي شروعاتي سالن ۾ ٿي۔ انھيءَ عرصي دوران، حريف پي سي ڪمپنيون جهڙوڪ [[ڪامپيڪ]]، [[گيٽ وي، اِنڪ.|گيٽ وي]]، [[آئي بي ايم اپٽيوا|آئي بي ايم]]، [[پيڪارڊ بيل]] ۽ [[اي ايس ٽي ريسرچ]] مشڪلاتن جو شڪار ٿيون ۽ آخرڪار مارڪيٽ ڇڏي ويون يا خريد ڪيون ويون۔<ref name="ZDA">ZDNET Asia: [http://www.zdnetasia.com/michael-dell-back-as-ceo-rollins-resigns-61986298.htm Michael Dell back as CEO] February 1, 2007. Visited: April 10, 2012 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611213001/http://www.zdnetasia.com/michael-dell-back-as-ceo-rollins-resigns-61986298.htm|date=June 11, 2010}}</ref> ڊيل 1999ع ۾ ڪامپيڪ کي پوئتي ڇڏي دنيا جي سڀ کان وڏي پي سي ٺاهيندڙ ڪمپني بڻجي وئي۔<ref>Rivkin, Jan W., and Porter, Michael E. Matching Dell, Harvard Business School Case 9-799-158, June 6, 1999.</ref> 2002ع ۾ آپريٽنگ خرچ ڊيل جي $35 ارب آمدني جو رڳو 10 سيڪڙو ھئا ({{Inflation|index=US-GDP|value=35000000000|start_year=2002|r=-7|fmt=eq}})، جڏھن تہ Hewlett-Packard وٽ اھي 21 سيڪڙو، Gateway وٽ 25 سيڪڙو، ۽ Cisco وٽ 46 سيڪڙو ھئا۔<ref>{{cite news |last=Jones |first=Kathryn |url=https://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2003/02/01/335960/ |title=The Dell Way Michael Dell's famous business model made his company the world's premier computer maker. Now he's branching into new fields and taking on virtually every other hardware manufacturer. Can "the Model" stand the strain? – February 1, 2003 |publisher=CNN |date=February 1, 2003 |access-date=January 9, 2014 |archive-date=June 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630213935/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2003/02/01/335960/ |url-status=dead }}</ref> 2002ع ۾ جڏھن ڪامپيڪ ھيولٽ-پيڪرڊ سان ضم ٿي وئي (جيڪا ان وقت چوٿين نمبر جي پي سي ڪمپني ھئي)، نئين گڏيل ھيولٽ-پيڪرڊ ٿوري وقت لاءِ پھرين نمبر تي اچي وئي، پر جلد ئي مشڪلاتن جو شڪار ٿي ۽ ڊيل ٻيهر اڳواڻي حاصل ڪري ورتي۔<ref name="bw1103"/> 2002ع ۾، ڊيل پنھنجي پراڊڪٽ لائين کي وڌائيندي ٽيليويزن، [[ھينڊ ھيلڊ ڪمپيوٽر|ھينڊ ھيلڊز]]، ڊجيٽل آڊيو پليئرز، ۽ [[پرنٽر (ڪمپيوٽنگ)|پرنٽر]] شامل ڪيا۔ چيئرمين ۽ CEO مائيڪل ڊيل ڪيترائي ڀيرا صدر ۽ COO ڪيون رولنز جي ان ڪوشش کي روڪيو، جنھن جو مقصد ڪمپني جي پي سيز تي ڳري انحصار کي گھٽ ڪرڻ ھو، ۽ رولنز اي ايم سي ڪارپوريشن خريد ڪري اھو مسئلو حل ڪرڻ چاھيو پئي؛ اھو قدم آخرڪار 12 سالن کان پوءِ کنيو ويو۔<ref name="CNNMoney-dilemma">{{cite news |last=Benner |first=Katie |url=http://tech.fortune.cnn.com/2011/06/13/michael-dells-dilemma/ |title=Michael Dell's dilemma – Fortune Tech |work=Fortune |date=June 13, 2011 |access-date=January 9, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509093526/http://tech.fortune.cnn.com/2011/06/13/michael-dells-dilemma/ |archive-date=May 9, 2012 |url-status=dead}}</ref> 2003ع ۾، ڪمپني جي سالياني اجلاس ۾ شيئر ھولڊرن ڪمپني جو نالو "ڊيل انڪ." ۾ تبديل ڪرڻ جي منظوري ڏني تہ جيئن ڪمپني جي ڪمپيوٽرن کان اڳتي وڌندڙ واڌ کي تسليم ڪري سگھجي۔<ref name="Dell-Inc-May-2003-PRE-14A">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/1992/95013403007092/filing-main.htm |title=Dell Inc, Form PRE 14A, Filing Date May 5, 2003 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref> 2004ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو تہ اھا [[ونسٽن-سالم، نارٿ ڪيرولائنا|ونسٽن-سالم]]، [[نارٿ ڪيرولائنا]] جي ويجھو ھڪ نئون اسمبلي پلانٽ تعمير ڪندي؛ شھر ۽ ضلعي ڊيل کي $37.2 ملين جي ترغيبي پيڪيجز فراهم ڪيا، جڏھن تہ رياست تقريباً $250 ملين ({{Inflation|index=US-GDP|value=250000000|start_year=2004|r=-5|fmt=eq}}) ترغيبات ۽ ٽيڪس رعايتون ڏنيون۔ جولاءِ ۾، مائيڪل ڊيل [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر]] جي عھدي تان ھٽي ويو، پر [[بورڊ آف ڊائريڪٽرز]] جي چيئرمين طور برقرار رھيو۔<ref name="Dell-Inc-May-2004-DEF-14A">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/1422/95013404008188/filing-main.htm |title=Dell Inc, Form DEF 14A, Filing Date May 27, 2004 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref> ڪيون رولنز، جيڪو ڊيل ۾ ڪيترن ئي اعليٰ انتظامي عهدن تي ڪم ڪري چڪو ھو، نئون CEO بڻيو۔ جيتوڻيڪ مائيڪل ڊيل وٽ ھاڻي CEO جو سرڪاري لقب نه رھيو، پر ھو عملي طور رولنز سان گڏ گڏيل CEO وانگر ڪم ڪندو رھيو۔<ref name="CNNMoney-dilemma" /> رولنز جي قيادت دوران، ڊيل 2006ع ۾ ڪمپيوٽر ھارڊويئر ٺاهيندڙ [[ايلين ويئر]] خريد ڪئي۔ ڊيل اِنڪ. جي منصوبي موجب Alienware موجوده انتظاميا ھيٺ آزاد نموني ڪم جاري رکندي۔ Alienware کي اميد ھئي تہ اھا ڊيل جي مؤثر پيداوار واري نظام مان فائدو حاصل ڪندي۔<ref>{{cite news | first=Louise | last=Lee | title= Dell Goes High-end and Hip | date= March 23, 2006 | publisher=BusinessWeek | url=http://www.businessweek.com/technology/content/mar2006/tc20060323_034268.htm| archive-url=https://web.archive.org/web/20060324235058/http://www.businessweek.com/technology/content/mar2006/tc20060323_034268.htm| url-status=dead| archive-date=March 24, 2006}}</ref> ===2000ع جي وچ واري دور جون مشڪلاتون=== [[File:DELL AIXM X51v.jpg|thumb|ڊيل ايڪسم X51v، جنھن ۾ جاپاني وڪيپيڊيا جو مکيه صفحو کليل ڏيکاريل آھي]] 2005ع ۾، جڏھن تہ آمدني ۽ وڪري ۾ واڌ جاري رھي، وڪري جي واڌ جي رفتار نمايان طور سست ٿي وئي، ۽ ان سال ڪمپني جي شيئرن جي قيمت ۾ 25 سيڪڙو گهٽتائي آئي۔<ref name="BW0206">Bloomberg-Businessweek [https://web.archive.org/web/20071028132635/http://www.businessweek.com/technology/content/feb2006/tc20060223_710372.htm?chan=search Its Dell vs the Dell way], February 2006. Visited: April 10, 2012</ref> جون 2006ع تائين، شيئرن جي واپار تقريباً US$25 تي ٿي رھي ھئي، جيڪا جولاءِ 2005ع جي مقابلي ۾ 40 سيڪڙو گھٽ ھئي، جيڪو ڊاٽ ڪام دور کان پوءِ ڪمپني جو بلند ترين مرحلو ھو۔<ref name="nytimes2006">{{cite news|last=Darlin |first=Damon |url=https://www.nytimes.com/2006/06/15/technology/15dell.html |title=Falling Short of A+ |work=The New York Times |date=June 15, 2006 |access-date=October 30, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/Dell-revamps-product-group%2C-adds-executives/2100-11746_3-6143163.html |title=Dell revamps product group, adds executives |website=CNET |date=December 12, 2006 |access-date=October 30, 2012}}</ref> وڪري جي سست ٿيندڙ واڌ جو سبب پختي ٿيندڙ پي سي مارڪيٽ کي قرار ڏنو ويو، جيڪا ڊيل جي وڪرو جو 66 سيڪڙو حصو ھئي، ۽ تجزيه نگارن جو خيال ھو تہ ڊيل کي غير پي سي شعبن جهڙوڪ اسٽوريج، خدمتن، ۽ سرورن ۾ داخل ٿيڻ جي ضرورت آھي۔ ڊيل جو قيمتي فائدو ان جي انتهائي سستي ڊيسڪ ٽاپ پي سي پيداوار سان لاڳاپيل ھو،<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://news.cnet.com/2100-1014_3-6155185.html |title=Michael Dell back as CEO; Rollins resigns – CNET News |website=CNET |date=January 31, 2007 |access-date=October 30, 2012}}</ref> پر اھو فائدو گھٽ اهميت وارو بڻجي ويو، ڇاڪاڻ تہ ڪمپني جي سپلائي چين اندر وڌيڪ بچت ڳولڻ ڏکيو ٿي ويو، ۽ ھيولٽ-پيڪرڊ ۽ [[ايسر اِنڪ.|ايسر]] جھڙن حريفن پنھنجن پي سي پيداوار واري آپريشن کي وڌيڪ مؤثر بڻائي ڊيل سان مقابلو ڪرڻ شروع ڪيو، جنھن سان ڊيل جي روايتي قيمتي برتري ڪمزور ٿي وئي۔<ref name="news.cnet.com">{{cite web |last=Haff |first=Gordon |date=March 29, 2010 |title=The real Dell 2.0 &#124; The Pervasive Data Center – CNET News |url=https://www.cnet.com/tech/tech-industry/the-real-dell-2-0/ |access-date=January 9, 2014 |website=CNET}}</ref> پوري پي سي صنعت ۾ قيمتن ۾ گهٽتائي ۽ ڪارڪردگيءَ ۾ اضافي سبب، ڊيل وٽ پنھنجي گراهڪن کي وڌيڪ مهانگا سسٽم وڪڻڻ جا موقعا گھٽجي ويا۔ نتيجي طور، ڪمپني اڳ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ سستا پي سي وڪڻڻ لڳي، جنھن سان منافعي جا مارجن متاثر ٿيا۔<ref name="ZDA"/> ليپ ٽاپ شعبي پي سي مارڪيٽ جو سڀ کان تيزيءَ سان وڌندڙ حصو بڻجي چڪو ھو، پر ڊيل ٻين پي سي ٺاهيندڙن وانگر چين ۾ گھٽ قيمتي نوٽ بُڪ تيار ڪندي ھئي، جنھن سان ڊيل جا پيداوار وارا قيمتي فائدا ختم ٿي ويا، ۽ انٽرنيٽ وڪري تي انحصار سبب ڊيل وڏي پرچون اسٽورن ۾ وڌندڙ نوٽ بُڪ وڪري مان فائدو حاصل نه ڪري سگھي۔<ref name="nytimes2006"/> ''CNET'' تجويز ڏني تہ ڊيل وڏي مقدار ۽ گھٽ منافعي وارن ڪمپيوٽرن جي وڌندڙ عاميت ۾ ڦاسي پئي ھئي، جنھن سبب اھا اھي وڌيڪ دلچسپ ڊوائيسز پيش ڪرڻ کان قاصر ٿي وئي، جن جي صارفين کي طلب ھئي۔<ref name="autogenerated1"/> عالمي علائقن ۽ پيداوار جي ٻين حصن ۾ واڌاري جي منصوبن باوجود، ڊيل آمريڪي ڪارپوريٽ پي سي مارڪيٽ تي گھڻي دارومدار رکندڙ ھئي، ڇاڪاڻ⁠تہ 2006ع جي ٽئين ٽه ماهي نتيجن موجب تجارتي ۽ ڪارپوريٽ گراهڪن کي وڪرو ٿيندڙ ڊيسڪٽاپ پي سيز ڪمپني جي آمدنيءَ جو 32 سيڪڙو ھئا، ان جي آمدنيءَ جو 85 سيڪڙو ڪاروبارن مان ايندو ھو، ۽ ان جي آمدنيءَ جو 64 سيڪڙو اتر ۽ ڏکڻ آمريڪا مان ايندو ھو. آمريڪا ۾ ڊيسڪٽاپ پي سيز جون موڪلون گھٽجي رھيون ھيون، ۽ ڪارپوريٽ پي سي مارڪيٽ، جيڪا اپگريڊ چڪرن ۾ پي سي خريد ڪندي ھئي، نون سسٽمن جي خريداري کان وڏي حد تائين وقفو ڪرڻ جو فيصلو ڪري چڪي ھئي. آخري چڪر لڳ ڀڳ 2002ع ۾ شروع ٿيو ھو، يعني ان وقت کان لڳ ڀڳ ٽي سال پوءِ جڏھن ڪمپنين امڪاني [[سال 2000 وارو مسئلو|وائي ٽو ڪي]] مسئلن کان اڳ پي سي خريد ڪرڻ شروع ڪيا ھئا، ۽ ڪارپوريٽ گراهڪن کان توقع نه ھئي تہ اھي مائڪروسافٽ جي [[ونڊوز وسٽا]]، جيڪا 2007ع جي شروعات ۾ متوقع ھئي، جي وسيع جاچ کان اڳ ٻيهر اپگريڊ ڪندا؛ ان ڪري ايندڙ اپگريڊ چڪر لڳ ڀڳ 2008ع ۾ اچڻو ھو.<ref name="ReferenceA">{{cite web|url=http://news.cnet.com/Dell-revamps-product-group%2C-adds-executives/2100-11746_3-6143163.html |title=Dell revamps product group, adds executives – CNET News |website=CNET |date=December 12, 2006 |access-date=January 9, 2014}}</ref><ref name="ReferenceB">{{cite web|url=http://news.cnet.com/Dells-dog-days-of-summer/2100-1014_3-6097185.html |title=Dell's dog days of summer – CNET News |website=CNET |access-date=January 9, 2014}}</ref> پي سيز تي گھڻي دارومدار سبب، ڊيل کي وڪرو جي مقدار وڌائڻ لاءِ قيمتون گھٽائڻيون پيون، ساڳئي وقت سپلائرن کان بھ وڏي ڪٽوتين جو مطالبو ڪيو ويو.<ref name="CNNMoney-dilemma"></ref> ڊيل گھڻي وقت کان پنھنجي سڌي وڪري واري ماڊل تي قائم رھي ھئي. تازن سالن ۾ صارف پي سي وڪري جا مکيه محرڪ بڻجي چڪا ھئا،<ref name="ReferenceB"></ref> پر ويب يا فون ذريعي پي سي خريد ڪندڙ صارفن ۾ گھٽتائي آئي ھئي، ڇاڪاڻ⁠تہ وڌندڙ انگ ۾ صارف پهريان ڊوائيسز آزمائڻ لاءِ صارف اليڪٽرانڪس جي پرچون دڪانن ڏانھن وڃي رھيا ھئا. پي سي صنعت ۾ ڊيل جا مقابليدار، [[ايڇ پي]]، [[گيٽ وي]] ۽ [[ايسر اِنڪ.|ايسر]]، ڊگھي عرصي کان پرچون موجودگي رکندا ھئا، تنھنڪري اھي صارفن جي ھن تبديلي مان فائدو وٺڻ لاءِ بھتر حالت ۾ ھئا.<ref name="director1">{{cite web|url=http://director.co.uk/MAGAZINE/2009/4%20April/Michael_Dell_62_9.html |title=Michael Dell &#124; Dell |publisher=Director.co.uk |author=Woodward, David |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140815101949/http://director.co.uk/MAGAZINE/2009/4%20April/Michael_Dell_62_9.html |archive-date=August 15, 2014}}</ref> پرچون موجودگيءَ جي کوٽ ڊيل جي [[صارف اليڪٽرانڪس]]، جھڙوڪ فليٽ-پينل ٽي ويز ۽ ايم پي ٿري پليئرز، پيش ڪرڻ وارين ڪوششن کي روڪيو.<ref name="autogenerated1"></ref> ڊيل ان جي جواب ۾ مال ڪائوسڪ ۽ ٽيڪساس ۽ نيويارڪ ۾ نيم-پرچون اسٽورن سان تجربا ڪيا.<ref name="ReferenceA"></ref> ڊيل جي سڃاڻپ ھڪ اھڙي ڪمپني طور ھئي جيڪا جدت ڪندڙ ٿيڻ بدران سپلائي چين جي ڪارڪردگين تي ڀاڙيندي، قائم ٿيل ٽيڪنالاجيون گھٽ قيمتن تي وڪرو ڪندي ھئي.<ref name="CNNMoney-dilemma"></ref><ref name="director1"></ref><ref>مائيڪل ڊيل جو انتظامي انداز خطري کان پاسو ڪندڙ ھو ۽ ھو کليل نموني انھن مقابليدارن جو مذاق اڏائيندو ھو جيڪي [[تحقيق ۽ ترقي|آر اينڊ ڊي]] ۽ حصولن تي خرچ ڪندا ھئا، پر 2000ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اھو شايد ڊيل جي موبائل فونن ۽ ٽيبليٽ ڪمپيوٽرن جھڙين مارڪيٽ تبديلين کان پوئتي رھڻ جو سبب بڻيو.[https://web.archive.org/web/20130124121741/http://www.businessweek.com/articles/2013-01-24/boeings-787-dreamliner-and-the-decline-of-innovation#p2]</ref> 2000ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين ڪيترائي تجزئي نگار ٽيڪنالاجي شعبي ۾ ايندڙ واڌاري جي ذريعو طور جدت ڪندڙ ڪمپنين ڏانھن ڏسي رھيا ھئا. آمدنيءَ جي ڀيٽ ۾ ڊيل جو آر اينڊ ڊي تي گھٽ خرچ، [[آئي بي ايم]]، [[ھيوليٽ-پيڪرڊ]] ۽ [[ايپل اِنڪ.]] جي مقابلي ۾، جيڪو ڪموڊيٽائيزڊ پي سي مارڪيٽ ۾ سٺو ڪم ڪندو ھو، ان کي وڌيڪ منافع بخش حصن، جھڙوڪ ايم پي ٿري پليئرز ۽ بعد ۾ موبائل ڊوائيسز، ۾ اڳڀرائي ڪرڻ کان روڪيو.<ref name="BW0206"></ref> آر اينڊ ڊي تي خرچ وڌائڻ سان انھن آپريٽنگ مارجنز ۾ گھٽتائي اچي ھا جن تي ڪمپني زور ڏيندي ھئي.<ref name="bw1103"></ref> ڊيل ھڪ افقي تنظيم سان سٺو ڪم ڪيو ھو جيڪا پي سيز تي ڌيان ڏيندي ھئي، جڏھن ڪمپيوٽنگ صنعت 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افقي ميلاپ-۽-ملائڻ وارين تہن ڏانھن منتقل ٿي؛ پر 2000ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين صنعت آخر کان آخر تائين آءِ ٽي پيداوار ڏيڻ لاءِ عمودي طور ضم ٿيل اسٽيڪس ڏانھن منتقل ٿي وئي، ۽ ڊيل ھيوليٽ-پيڪرڊ ۽ اوريڪل جھڙن مقابليدارن کان ڪافي پوئتي رھي.<ref name="news.cnet.com"></ref> 2006ع ۾، ڊيل گراهڪن جي پڇا ڳاڇا جو وڌيڪ جلدي جواب ڏيڻ لاءِ ''DellConnect'' متعارف ڪرايو. جولاءِ 2006ع ۾ ڪمپني پنھنجو Direct2Dell بلاگ شروع ڪيو، ۽ پوءِ فيبروري 2007ع ۾ مائيڪل ڊيل IdeaStorm.com شروع ڪيو، جتي گراهڪن کان مشورا گھريا ويا، جن ۾ لينڪس ڪمپيوٽر وڪڻڻ ۽ پي سيز تي تشھيري "bloatware" گھٽائڻ شامل ھئا. ھنن قدمن سان منفي بلاگ پوسٽن کي 49 سيڪڙو کان 22 سيڪڙو تائين گھٽائڻ ۾ ڪاميابي ملي، ۽ انٽرنيٽ سرچ انجڻن تي نمايان "Dell Hell" کي پڻ گھٽايو ويو.<ref name="nytimes2006"></ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/printer/articles/294370-dell-learns-to-listen?type=old_article |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924150128/http://www.businessweek.com/printer/articles/294370-dell-learns-to-listen?type=old_article |url-status=dead |archive-date=September 24, 2015 |title=Dell Learns to Listen |work=Bloomberg BusinessWeek |date=October 17, 2007 |access-date=January 9, 2014}}</ref> اھا تنقيد بہ ٿي تہ ڊيل پنھنجي پي سيز لاءِ خراب جزا استعمال ڪيا، خاص طور تي 11.8 ملين OptiPlex ڊيسڪٽاپ ڪمپيوٽر جيڪي مئي 2003ع کان جولاءِ 2005ع تائين ڪاروبارن ۽ حڪومتن کي وڪرو ڪيا ويا ۽ جيڪي [[ڪيپيسيٽر پليگ|خراب ڪيپيسيٽرن]] کان متاثر ٿيا.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/06/29/technology/29dell.html | work=The New York Times | first=Ashlee | last=Vance | author-link=Ashlee Vance | title=In Suit Over Faulty Computers, Window to Dell's Fall | date=June 28, 2010}}</ref> آگسٽ 2006ع ۾، ڊيل ليپ ٽاپ کي باهه لڳڻ جي نتيجي ۾ بيٽري ريڪال سبب ڪمپني کي گھڻي منفي توجه ملي؛ جيتوڻيڪ بعد ۾ [[سوني]] کي بيٽرين جي تياري جو ذميوار قرار ڏنو ويو، پر سوني جي ترجمان چيو تہ مسئلو بيٽري ۽ چارجر جي گڏيل استعمال سان لاڳاپيل ھو، جيڪو ڊيل لاءِ مخصوص ھو.<ref>{{Cite news|date=August 15, 2006|title=Dell to recall 4.1 million batteries made by Sony - Technology - International Herald Tribune|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2006/08/15/technology/15iht-dell.2487518.html|access-date=August 6, 2021|issn=0362-4331}}</ref> 2006ع اھو پھريون سال ھو جڏھن ڊيل جي واڌاري جي رفتار مجموعي پي سي صنعت کان سست ٿي وئي. 2006ع جي چوٿين ٽه ماهي تائين، ڊيل سڀ کان وڏي پي سي ٺاهيندڙ جو لقب ھيوليٽ-پيڪرڊ کي وڃائي ڇڏيو، جنھن جو پرسنل سسٽمز گروپ سندن سي اي او [[مارڪ هرڊ]] پاران شروع ڪيل جوڙجڪ-نئين سر ترتيب سبب وڌيڪ سرگرم ٿيو ھو.<ref name="BW0206"></ref><ref>CRN.COM: [http://www.crn.com/news/components-peripherals/197002312/rollins-dells-outstanding-executive-is-now-out-of-a-job.htm;jsessionid=DKITbSt2WFcQT1hL4UqHMg**.ecappj02 Rollins now out of job] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200802201642/https://www.crn.com/news/components-peripherals/197002312/rollins-dells-outstanding-executive-is-now-out-of-a-job.htm;jsessionid=DKITbSt2WFcQT1hL4UqHMg**.ecappj02 |date=August 2, 2020 }}</ref><ref>{{cite news | url=https://money.cnn.com/2006/02/10/markets/spotlight/spotlight_dell/index.htm | publisher=CNN | first1=Amanda | last1=Cantrell | title=All's not well with Dell | date=February 10, 2006 | archive-date=September 24, 2020 | access-date=May 12, 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200924015716/https://money.cnn.com/2006/02/10/markets/spotlight/spotlight_dell/index.htm | url-status=dead }}</ref> ====ايس اي سي جاچ==== آگسٽ 2005ع ۾، ڊيل آمريڪا جي [[يو ايس سيڪيورٽيز اينڊ ايڪسچينج ڪميشن|ايس اي سي]] جي غير رسمي جاچ جو موضوع بڻجي وئي.<ref>{{cite web|author=Ben Ames |url=http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9002535&source=rss_news50 |title=Dell reveals SEC investigation, says Q2 profit down 51% |publisher=Computerworld.com |access-date=December 4, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116092753/http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9002535&source=rss_news50 |archive-date=January 16, 2009}}</ref> 2006ع ۾، ڪمپني انڪشاف ڪيو تہ آمريڪي اٽارني، ڏاکڻي ضلعو نيويارڪ، ڪمپني جي 2002ع کان مالياتي رپورٽنگ سان لاڳاپيل دستاويزن لاءِ سمن جاري ڪيو ھو.<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/idUSN0115050220100401 |title=UPDATE 2-Dell says several former staff may face SEC action, Reuters Apr 1, 2010 |publisher=Reuters.com |date=April 1, 2010 |access-date=December 4, 2012 |first=Braden |last=Reddall}}</ref> ڪمپني 2006ع جي ٽئين ۽ چوٿين مالي ٽه ماهي لاءِ مالياتي رپورٽن جي فائلنگ ۾ دير ڪئي، ۽ ڪيترائي ڪلاس-ايڪشن مقدما داخل ڪيا ويا.<ref>{{Cite web |url=http://www.dallasnews.com:80/sharedcontent/APStories/stories/D8N1MLNO0.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081009111823/http://www.dallasnews.com/sharedcontent/APStories/stories/D8N1MLNO0.html|url-status=dead|title=Dallas Morning News &#124; News for Dallas, Texas &#124; Texas/Southwest |archivedate=October 9, 2008|website=www.dallasnews.com|accessdate=November 2, 2025}}</ref> Dell Inc جي ٽه ماهي آمدني رپورٽ داخل ڪرڻ ۾ ناڪامي ڪمپني کي [[ناسڊاڪ]] مان ڊي-لسٽ ٿيڻ جي خطري ۾ وجھي سگھي ٿي،<ref>{{cite web |last=Moltzen |first=Edward F. |url=http://www.crn.com/showArticle.jhtml?articleID=193004297 |archive-url=https://archive.today/20120629043729/http://www.crn.com/showArticle.jhtml?articleID=193004297 |url-status=dead |archive-date=June 29, 2012 |title=NASDAQ Sends Dell, Novell Delisting Notices - Hardware - IT Channel News by CRN and VARBusiness |publisher=Crn.com |access-date=December 4, 2012}}</ref> پر ايڪسچينج ڊيل کي رعايت ڏني، جنھن سان اسٽاڪ معمولي نموني واپار ڪندو رھيو.<ref>{{cite web |url=http://www.crn.com/sections/breakingnews/dailyarchives.jhtml?articleId=196903036 |title=Dell Buys Time From Nasdaq On Delisting - Hardware - IT Channel News by CRN and VARBusiness |publisher=Crn.com |access-date=December 4, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120905025934/http://www.crn.com/sections/breakingnews/dailyarchives.jhtml?articleId=196903036 |archive-date=September 5, 2012 |url-status=dead}}</ref> آگسٽ 2007ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو تہ ھڪ اندروني آڊٽ کان پوءِ، جنھن ۾ معلوم ٿيو تہ ڪجھ ملازمن ٽه ماهي مالياتي هدف پورا ڪرڻ لاءِ ڪارپوريٽ اڪائونٽ بيلنس تبديل ڪيا ھئا، اھا مالي سال 2003ع کان 2006ع ۽ 2007ع جي پھرين ٽه ماهي جي آمدني ٻيهر بيان ڪندي.<ref>{{cite web |last1=Ames |first1=Ben |last2=McMillan |first2=Robert |url=http://www.computerworld.com/s/article/9031106/Dell_to_restate_results_after_finding_manipulation |title="Dell to restate results after finding manipulation," Computerword, August 16, 2007 |publisher=Computerworld.com |date=August 16, 2007 |access-date=December 4, 2012 |archive-date=October 8, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008193903/http://www.computerworld.com/s/article/9031106/Dell_to_restate_results_after_finding_manipulation |url-status=dead }}</ref> جولاءِ 2010ع ۾، ايس اي سي ڊيل جي ڪيترن ئي سينئر عملدارن خلاف الزام جو اعلان ڪيو، جن ۾ ڊيل جو چيئرمين ۽ سي اي او مائيڪل ڊيل، اڳوڻو سي اي او ڪيون رولنز، ۽ اڳوڻو سي ايف او جيمز شنائڊر شامل ھئا، تہ اھي "سيڙپڪارن کي اھم معلومات ظاهر ڪرڻ ۾ ناڪام رھيا ۽ دوکيباز اڪائونٽنگ استعمال ڪئي تہ جيئن ڪوڙو تاثر پيدا ٿئي تہ ڪمپني مسلسل وال اسٽريٽ جي آمدني هدفن کي پورو ڪري رھي آھي ۽ پنھنجا آپريٽنگ خرچ گھٽائي رھي آھي." ڊيل, انڪ. تي 100 ملين ڊالر ڏنڊ وڌو ويو، ۽ مائيڪل ڊيل تي ذاتي طور 4 ملين ڊالر ڏنڊ وڌو ويو.<ref>{{cite news |title=SEC Charges Dell and Senior Executives with Disclosure and Accounting Fraud |url=https://www.sec.gov/news/press/2010/2010-131.htm |access-date=November 22, 2021 |publisher=US Securities and Exchange Commission |date=July 22, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120144818/https://www.sec.gov/news/press/2010/2010-131.htm|url-status=dead|archive-date=20 January 2023|ref=SECrelease}}</ref> ===ڊيل 2.0 ۽ گھٽتائي=== پنج مان چار ٽه ماهي آمدني رپورٽون اميدن کان گھٽ اچڻ کان پوءِ، رولنز 31 جنوري 2007ع تي صدر ۽ سي اي او جي عهدي تان استعيفا ڏني، ۽ باني مائيڪل ڊيل ٻيهر سي اي او جو ڪردار سنڀاليو.<ref name="Dell-Inc-Feb-2007-8-K">{{cite web|url=http://pdf.secdatabase.com/2259/0000950134-07-002027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511020823/http://pdf.secdatabase.com/2259/0000950134-07-002027.pdf |archive-date=2013-05-11 |url-status=live |title=Dell Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 5, 2007 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref> 1 مارچ 2007ع تي، ڪمپني ھڪ ابتدائي ٽه ماهي آمدني رپورٽ جاري ڪئي، جنھن ۾ مجموعي وڪرو 14.4 ارب ڊالر ڏيکاريو ويو، جيڪو سال-بہ-سال 5 سيڪڙو گھٽ ھو، ۽ خالص آمدني 687 ملين ڊالر، يعني في شيئر 30 سينٽ، ڏيکاري وئي، جيڪا 33 سيڪڙو گھٽ ھئي. جيڪڏھن ختم ڪيل ملازم بونسز جا اثر نہ ھجن ھا، جيڪي في شيئر ڇھ سينٽ بڻيا، تہ خالص آمدني اڃا وڌيڪ گھٽجي وڃي ھا. ناسڊاڪ ڪمپني لاءِ مالياتي رپورٽون داخل ڪرڻ جي آخري تاريخ 4 مئي تائين وڌائي ڇڏي.<ref>{{cite web |author=Alexei Oreskovic |url=http://www.thestreet.com/_yahoo/newsanalysis/techhardware/10341935.html |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091014061317/http://www.thestreet.com/_yahoo/newsanalysis/techhardware/10341935.html |url-status=dead |archive-date=October 14, 2009 |title=Dell's Dejection |publisher=TheStreet.com |date=March 2, 2007 |access-date=December 4, 2012}}</ref> ڊيل "ڊيل 2.0" نالي ھڪ تبديلي مهم جو اعلان ڪيو، جنھن ۾ ملازمن جو تعداد گھٽائڻ ۽ ڪمپني جي پيداوارن کي وڌيڪ متنوع بڻائڻ شامل ھو.<ref name="director1"></ref><ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/2100-1014_3-6155185.html |title=Michael Dell back as CEO; Rollins resigns – CNET News |website=CNET |date=January 31, 2007 |access-date=February 10, 2013}}</ref> سي اي او جو عھدو ڇڏڻ کان پوءِ بورڊ جو چيئرمين ھجڻ دوران بہ، مائيڪل ڊيل رولنز جي سي اي او وارن سالن ۾ ڪمپني اندر اھم اثر رکندو ھو. مائيڪل ڊيل جي سي اي او طور واپسي سان، ڪمپني جي ڪارروائين ۾ تبديليون آيون، ڪيترائي سينئر نائب صدر ڪمپني ڇڏي ويا ۽ ڪمپني کان ٻاھران نوان عملدار آندا ويا.<ref name="ReferenceA"></ref> مائيڪل ڊيل ڪمپني جي مالي ڪارڪردگي بھتر ڪرڻ لاءِ ڪيترين ئي شروعاتن ۽ منصوبن جو اعلان ڪيو، جيڪي "ڊيل 2.0" شروعات جو حصو ھئا. انھن ۾ ڪجھ اختياري انعامن سان ملازمن لاءِ 2006ع جا بونس ختم ڪرڻ، مائيڪل ڊيل کي سڌو رپورٽ ڪندڙ مئنيجرن جو تعداد 20 مان گھٽائي 12 ڪرڻ، ۽ "[[بيوروڪريسي]]" گھٽائڻ شامل ھئا. جم شنائڊر سي ايف او طور رٽائر ٿيو ۽ سندس جاءِ [[ڊونلڊ ڪارٽي]] ورتي، جڏھن ڪمپني پنھنجي اڪائونٽنگ عملن بابت ايس اي سي جاچ ھيٺ آئي.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/Dell-CFO-stepping-down-in-January/2100-1003_3-6144950.html |title=Dell CFO stepping down in January – CNET News |website=CNET |access-date=January 9, 2014}}</ref> 23 اپريل 2008ع تي، ڊيل [[ڪناٽا، اونٽاريو]] ۾ پنھنجي سڀ کان وڏن ڪينيڊين ڪال سينٽرن مان ھڪ بند ڪرڻ جو اعلان ڪيو، جنھن سان لڳ ڀڳ 1100 ملازمن جون نوڪريون ختم ٿيون؛ انھن مان 500 ملازمن جي برطرفي فوري طور اثرائتي ٿي، ۽ مرڪز جي سرڪاري بندش اونهاري لاءِ مقرر ڪئي وئي. ڪال سينٽر 2006ع ۾ کوليو ويو ھو، جڏھن [[اوٽاوا]] شھر ان جي ميزباني لاءِ بولي کٽي ھئي. ھڪ سال کان گھٽ عرصي بعد، ڊيل پنھنجي افرادي قوت لڳ ڀڳ ٻيڻي ڪري 3,000 ملازمن تائين وڌائڻ ۽ ھڪ نئين عمارت شامل ڪرڻ جو منصوبو ٺاھيو. اھي منصوبا رد ڪيا ويا، ڇاڪاڻ⁠تہ مضبوط [[ڪينيڊين ڊالر]] اوٽاوا عملي کي نسبتاً مهانگو بڻائي ڇڏيو ھو، ۽ اھو ڊيل جي واپسي واري منصوبي جو بہ حصو ھو، جنھن ۾ خرچ گھٽائڻ لاءِ ھنن ڪال سينٽر نوڪرين کي پرڏيھ منتقل ڪرڻ شامل ھو. <ref>{{cite news | author1 = Seggewiss, Krista | author2 = Hill, Bert | title = The Dell dream dies | url = http://www.canada.com/ottawacitizen/news/story.html?id=d399d387-df1f-4400-8274-1c45879f8ed2 | date = April 24, 2008 | work = Ottawa Citizen | archive-url = https://web.archive.org/web/20090126202553/http://www.canada.com/ottawacitizen/news/story.html?id=d399d387-df1f-4400-8274-1c45879f8ed2 | archive-date = January 26, 2009 | url-status = dead | access-date = May 27, 2009 | quote = The Ottawa centre is closing because Dell can't justify paying $18 per hour with the Canadian and American currencies at parity. The relatively high pay, benefits and training opportunities separated Dell from other call centres ...}}</ref> ڪمپني [[ايڊمونٽن]]، [[البرٽا]] واري پنھنجي آفيس جي بندش جو بہ اعلان ڪيو، جنھن سان 900 نوڪريون ختم ٿيون. مجموعي طور، ڊيل 2007–2008ع ۾ لڳ ڀڳ 8,800 نوڪرين جي خاتمي جو اعلان ڪيو، جيڪو ان جي افرادي قوت جو 10 سيڪڙو ھو.<ref>{{cite news|author = Gollner, Phillip|title = UPDATE 1-Dell to cut nearly 900 jobs, close Canada center|work= Reuters|url = https://www.reuters.com/article/companyNews/idUSN3134850320080131|date = January 31, 2008}}</ref> 2000ع واري ڏھاڪي جي آخر تائين، ڊيل جو پيداوار وارو "آرڊر موجب ترتيب ڏيڻ" طريقو، يعني گراهڪن جي گهرجن مطابق ترتيب ڏنل انفرادي پي سيز آمريڪي سهولتن مان پھچائڻ، وڌيڪ ايترو ڪارائتو يا مقابلي جوڳو نہ رھيو، ڇاڪاڻ⁠تہ پي سيز طاقتور گھٽ قيمت واريون عام شيون بڻجي ويا ۽ وڏي پيماني تي ڪم ڪندڙ ايشيائي ٺيڪيدار ٺاهيندڙن سان مقابلو مشڪل ٿي ويو.<ref name="statesman"></ref><ref name="statesman1">{{cite news|url=http://www.statesman.com/business/content/business/stories/technology/2009/10/08/1008Dell.html |title=Dell closing its last large U.S. plant |newspaper=Austin American-Statesman |date=October 8, 2009 |author=Kirk Ladendorf |access-date=November 19, 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011102118/http://www.statesman.com/business/content/business/stories/technology/2009/10/08/1008Dell.html |archive-date=October 11, 2009}}</ref> ڊيل اتر آمريڪي مارڪيٽ لاءِ ڊيسڪٽاپ ڪمپيوٽر پيدا ڪندڙ ڪارخانا بند ڪيا، جن ۾ [[آسٽن، ٽيڪساس]] ۾ مورٽ ٽاپفر مينوفيڪچرنگ سينٽر، جيڪو اصل هنڌ ھو،<ref>{{cite web|last=Kanellos |first=Michael |url=http://news.cnet.com/2100-1003_3-5428990.html |title=Inside Dell's manufacturing mecca – CNET News |website=CNET |access-date=January 9, 2014|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140410173914/http://news.cnet.com/2100-1003_3-5428990.html |archive-date=April 10, 2014 }}</ref><ref>{{cite web |last=Silverman |first=Dwight |url=http://blog.chron.com/techblog/2008/04/one-time-showcase-for-dell-closing-in-austin/ |title=One-time showcase for Dell closing in Austin – TechBlog |work=Houston Chronicle |date=April 1, 2008 |access-date=January 9, 2014 |archive-date=January 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104105756/http://blog.chron.com/techblog/2008/04/one-time-showcase-for-dell-closing-in-austin/ |url-status=dead }}</ref> ۽ [[ليبنن، ٽينيسي]]، جيڪو 1999ع ۾ کوليو ويو ھو، ترتيبوار 2008ع ۽ 2009ع جي شروعات ۾ بند ڪيا ويا. [[ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا]] ۾ ڊيسڪٽاپ پيداوار واري ڪارخاني کي رياست کان [[آمريڪي ڊالر]]280 ملين جي مراعتون مليون ۽ اھو 2005ع ۾ کوليو ويو ({{Inflation|index=US-GDP|value=280000000|start_year=2005|r=-5|fmt=eq}})، پر نومبر 2010ع ۾ ان جون ڪارروائيون بند ٿي ويون. رياست سان ڊيل جي معاهدي موجب، شرطن تي پورو نہ لھڻ سبب ڪمپني کي مراعتون واپس ڪرڻيون ھيون، ۽ ھنن اتر ڪيرولائنا وارو ڪارخانو Herbalife کي وڪرو ڪيو.<ref>{{cite news|url=http://www.bizjournals.com/charlotte/news/2012/12/19/herbalife-to-open-nc-plant-creating.html |title=Herbalife to open N.C. plant, creating 500 jobs – Charlotte Business Journal |work=The Business Journals |date=December 19, 2012 |access-date=April 27, 2013}}</ref><ref name="theregister.co.uk">The Register: [https://www.theregister.co.uk/2009/10/08/dell_closing_north_carolina_plant/ Dell cuts North-Carolina plant despite $280m sweetener], October 8, 2009. Visited: April 10, 2012</ref><ref name="bizjournals.com">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/austin/stories/2010/09/13/daily2.html | title=Dell closes N.C. manufacturing plant | date=September 13, 2010}}</ref> گھڻو ڪم ايشيا ۽ ميڪسيڪو ۾ ٺاهيندڙن ڏانھن، يا ڊيل جي پنھنجين ٻاھرين ڪارخانن ڏانھن منتقل ڪيو ويو.<ref name="statesman1"></ref> 8 جنوري 2009ع تي، ڊيل آئرلينڊ جي لمرڪ واري پيداوار ڪارخاني جي بندش جو اعلان ڪيو، جنھن سان 1,900 نوڪريون ختم ٿيون ۽ پيداوار پولينڊ جي [[ووچ]] واري ڪارخاني ڏانھن منتقل ڪئي وئي.<ref>FinFacts Ireland [http://www.finfacts.ie/irishfinancenews/article_1025198.shtml Dell remains Ireland's biggest manufacturing exporter despite closing Limerick plant], November 16, 2012. Visited: April 23, 2013.</ref> ===تنوع آڻڻ جون ڪوششون=== [[File:IFA 2010 Internationale Funkausstellung Berlin 57.JPG|thumb|ڊيل اسٽريڪ اسمارٽ فون]] [[ايپل]] جي [[آئي پيڊ]] [[ٽيبلٽ ڪمپيوٽر]] جي جاري ٿيڻ سان ڊيل ۽ ٻين وڏن پي سي ٺاهيندڙن تي منفي اثر پيو، ڇاڪاڻ⁠تہ صارف ڊيسڪ ٽاپ ۽ ليپ ٽاپ پي سيز کان هٽي ويا. ڊيل جو پنهنجو موبيلٽي ڊويزن به اسمارٽ فونن يا ٽيبلٽن جي ترقي ۾ ڪامياب نه ٿي سگهيو، ڀلي اهي ونڊوز هلائيندا هجن يا [[اينڊرائيڊ (آپريٽنگ سسٽم)|اينڊرائيڊ]].<ref>{{cite news|last=Arthur |first=Charles |url=https://www.theguardian.com/technology/2012/nov/16/dell-revenues-slump-pc-tablet-smartphone |title=Dell revenues slump as tablets and smartphones eat into market &#124; ''The Guardian''. |work=The Guardian |access-date=April 27, 2013 |location=London |date=November 16, 2012}}</ref><ref name="beta.fool">{{cite web |last=Sun |first=Leo |url=http://beta.fool.com/leokornsun/2013/02/20/death-dell/25021/ |title=The Death of Dell – AAPL, DELL, GOOG, HPQ, MSFT – Foolish Blogging Network |publisher=Beta.fool.com |date=February 20, 2013 |access-date=April 27, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130328094746/http://beta.fool.com/leokornsun/2013/02/20/death-dell/25021/ |archive-date=March 28, 2013 |url-status=dead}}</ref> [[ڊيل اسٽريڪ]] پراڻي آپريٽنگ سسٽم، گهڻين خرابين، ۽ گهٽ ريزوليوشن واري اسڪرين سبب تجارتي ۽ تنقيدي طور ناڪام رهيو. ''انفوورلڊ'' تجويز ڏني تہ ڊيل ۽ ٻين او اي ايم ڪمپنين ٽيبلٽن کي هڪ مختصر مدي واري، گهٽ سيڙپڪاري واري موقعي طور ڏٺو، جيڪي [[گوگل اينڊرائيڊ]] تي هلندا هئا، ۽ اهڙي طريقيڪار ۾ يوزر انٽرفيس کي نظرانداز ڪيو ويو، جنهن سبب صارفين ۾ ڊگهي مدي واري مقبوليت حاصل نه ٿي سگهي.<ref>{{cite web |last=Gruman |first=Galen |url=https://www.macworld.com/article/1159578/anatomy_of_failure_rim_microsoft_nokia.html?page=2 |title=Anatomy of failure: Mobile flops from RIM, Microsoft, and Nokia |work=MacWorld |access-date=April 27, 2013 |archive-date=August 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809193417/https://www.macworld.com/article/1159578/anatomy_of_failure_rim_microsoft_nokia.html?page=2 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://business.financialpost.com/2012/11/15/dell-hp-earnings-expected-to-mark-death-of-pc-era/ |title=Dell, HP earnings expected to mark death of PC era &#124; Financial Post |newspaper=Financial Post |publisher=Business.financialpost.com |date=November 15, 2012 |access-date=April 27, 2013|agency=Bloomberg News }}</ref> ڊيل ان جو جواب اعليٰ درجي جي پي سيز کي اڳتي وڌائي ڏنو، جيئن ايڪس پي ايس سيريز جا نوٽ بڪ، جيڪي [[ايپل آئي پيڊ]] ۽ [[ڪنڊل فائر]] ٽيبلٽن سان مقابلو نه ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url=http://tech.fortune.cnn.com/2012/04/06/dell/ |title=The Dell dilemma – Fortune Tech |work=Fortune |date=April 6, 2012 |access-date=April 27, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401080037/http://tech.fortune.cnn.com/2012/04/06/dell/ |archive-date=April 1, 2013 |url-status=dead}}</ref> پي سيز جي بدران اسمارٽ فونن ۽ ٽيبلٽ ڪمپيوٽرن جي وڌندڙ مقبوليت سبب ڊيل جو صارفين وارو شعبو 2012ع جي ٽئين چوٿين ۾ آپريٽنگ نقصان ۾ هليو ويو. ڊسمبر 2012ع ۾، [[ونڊوز 8]] جي متعارف ٿيڻ باوجود، ڊيل کي پنجن سالن ۾ پهريون ڀيرو موڪلن واري موسم جي وڪرو ۾ گهٽتائي کي منهن ڏيڻو پيو.<ref>[https://www.reuters.com/article/us-dell-buyout-idUSBRE91D19C20130214 "Dell CEO agreed to lower shares' value to push $24 billion buyout"]. ''Reuters''. February 14, 2013</ref> گهٽجندڙ پي سي صنعت ۾ ڊيل پنهنجي مارڪيٽ حصي وڃائيندو رهيو، ۽ 2011ع ۾ [[لينووو]] کان هيٺ اچي دنيا ۾ ٽئين نمبر تي پهچي ويو. ڊيل ۽ ان جي آمريڪي همعصر ڪمپني هيولٽ پيڪارڊ تي ايشيائي پي سي ٺاهيندڙن جهڙوڪ [[ايسس]] ۽ اييسر طرفان دٻاءُ وڌيو، ڇو⁠تہ انهن جون پيداوار جون لاڳتون گهٽ هيون ۽ اهي گهٽ منافعي تي به تيار هئا. ان کان سواءِ، جڏهن⁠تہ ايشيائي پي سي ٺاهيندڙ پنهنجو معيار ۽ ڊيزائن بهتر ڪري رهيا هئا—مثال طور لينووو جي [[ٿنڪ پيڊ]] سيريز ڪارپوريٽ گراهڪن کي ڊيل جي ليپ ٽاپن کان پري ڪري رهي هئي—تڏهن ڊيل جي گراهڪ سهولت ۽ شهرت گهٽجي رهي هئي.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2013/02/10/your-money/at-dell-a-gamble-on-a-legacy.html | work=The New York Times | first=Jeff | last=Sommer | title=At Dell, a Gamble on a Legacy | date=February 9, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Cunningham |first=Andrew |url=https://arstechnica.com/gadgets/2012/10/lenovo-and-asus-are-up-dell-and-hp-are-down-and-pc-sales-are-slowing/ |title=Lenovo and Asus are up, Dell and HP are down, and PC sales are slowing |website=Ars Technica |date=October 10, 2012 |access-date=April 27, 2013}}</ref> ان باوجود ڊيل ٻيو سڀ کان وڌيڪ منافعي وارو پي سي وڪرو ڪندڙ رهيو، ڇو⁠تہ 2012ع جي چوٿين ٽه ماهي دوران پي سي صنعت جي آپريٽنگ منافعن مان 13 سيڪڙو حصو ان وٽ هو، جڏهن⁠تہ ايپل جي ميڪ وٽ 45 سيڪڙو، هيولٽ پيڪارڊ وٽ ست سيڪڙو، لينووو ۽ ايسس وٽ ڇهه سيڪڙو، ۽ اييسر وٽ هڪ سيڪڙو حصو هو.<ref>[http://www.channelregister.co.uk/2013/04/17/apple_macs_profits/ "PC floggers scavenge for crumbs as Apple hoovers up profits • The Channel"]{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''channelregister.co.uk''.</ref> ڊيل پنهنجي گهٽجندڙ پي سي ڪاروبار، جيڪو اڃا تائين ان جي اڌ آمدني جو ذريعو هو ۽ مستقل نقد وهڪرو پيدا ڪندو هو،<ref>{{cite news |author=Aaron Ricadela |url=http://washpost.bloomberg.com/Story?docId=1376-MGQYI21A74E901-4T7RPT9E2ET8T8I5GR6KM8ULT8 |title=Business: Washington Post Business Page, Business News |publisher=Bloomberg L.P. |date=February 6, 2013 |access-date=April 27, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601052217/http://washpost.bloomberg.com/Story?docId=1376-MGQYI21A74E901-4T7RPT9E2ET8T8I5GR6KM8ULT8 |archive-date=June 1, 2013 |url-status=dead}}</ref> کي متوازن ڪرڻ لاءِ سرورز، نيٽ ورڪنگ، سافٽويئر، ۽ خدمتن ذريعي انٽرپرائز مارڪيٽ ۾ واڌ ڪئي.<ref>{{cite news|last=Schofield |first=Jack |url=https://www.zdnet.com/article/the-love-of-mike-what-you-need-to-know-about-dells-buy-out/ |title=The love of Mike: What you need to know about Dell's buy-out |work=ZDNet |date=February 6, 2013 |access-date=April 27, 2013}}</ref> هن انهن ڪيترين ئي حصولي لکت-ڪٽي ۽ انتظامي اٿل پٿل کان پاڻ کي بچايو، جيڪي ان جي وڏي حريف هيولٽ پيڪارڊ کي متاثر ڪري رهيون هيون.<ref name="beta.fool" /><ref name="chron.com">{{cite web|url=https://www.chron.com/business/steffy/article/Steffy-HP-Dell-fight-to-stay-relevant-4062878.php |title=HP, Dell fight to stay relevant |work=Houston Chronicle |date=November 24, 2012 |access-date=January 9, 2014}}</ref> هارڊويئر کان ٻاهر پنهنجي پورٽ فوليو کي متنوع بڻائڻ لاءِ 13 ارب ڊالر خرچ ڪرڻ باوجود،<ref name="bloomberg.com">{{cite news |last=Carey |first=David |date=September 13, 2013 |title=Silver Lake Investors Said to See Dell as Mixed Blessing |url=https://www.bloomberg.com/news/2013-09-13/silver-lake-investors-said-to-see-dell-as-mixed-blessing.html |access-date=January 9, 2014 |publisher=Bloomberg}}</ref> ڪمپني مارڪيٽ کي اهو يقين ڏياري نه سگهي تہ اها پي سي کانپوءِ واري دنيا ۾ ڪامياب ٿي سگهندي يا اها حقيقي تبديلي آڻي چڪي آهي،<ref name="chron.com"/> ڇو⁠تہ ان جي آمدني ۽ شيئر قيمتن ۾ لڳاتار گهٽتائي ايندي رهي.<ref>{{cite news|last=Worthen |first=Ben |url=http://online.wsj.com/article/SB10000872396390444812704577605703329715394.html |title=H-P, Dell Struggle as Buyers Shun PCs |work=The Wall Street Journal |date=August 22, 2012 |access-date=June 22, 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Arthur |first=Charles |url=https://www.theguardian.com/technology/2012/nov/16/dell-revenues-slump-pc-tablet-smartphone |title=Dell revenues slump as tablets and smartphones eat into market |work=The Guardian |date=November 16, 2012 |access-date=June 22, 2013 |location=London}}</ref><ref>{{cite web|author=Jeffrey Burt |url=http://www.eweek.com/pc-hardware/dell-finances-continue-to-be-hit-by-struggling-pc-market/ |title=Dell Finances Continue to Be Hit by Struggling PC Market |publisher=Eweek.com |date=November 15, 2012 |access-date=April 27, 2013}}</ref><ref name="economist">{{cite news|publisher=Schumpeter Business and management |url=http://www.economist.com/blogs/schumpeter/2013/02/dells-buy-out |title=Dell's buy-out: Heading for the exit |newspaper=The Economist |date=February 5, 2013 |access-date=April 27, 2013}}</ref> ڪارپوريٽ شعبي ۾ ڊيل جو مارڪيٽ حصو اڳ ۾ مقابلي ڪندڙن خلاف هڪ “خندق” سمجهيو ويندو هو، پر هاڻي اهڙي حالت نه رهي، ڇاڪاڻ⁠تہ وڪرو ۽ منافعو تيزي سان گهٽجي ويا هئا.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/steveschaefer/2013/09/12/michael-dell-finally-sews-up-buyout-now-for-the-hard-part/print/ |title=Michael Dell Finally Sews Up Buyout, Now For The Hard Part |work=Forbes |date=December 9, 2013 |access-date=January 9, 2014 |first=Steve |last=Schaefer}}</ref> ===2013ع جو خريداري وارو معاملو=== ڪيترن هفتن جي افواهن کان پوءِ، جيڪي لڳ ڀڳ 11 جنوري 2013ع کان شروع ٿيون، ڊيل 5 فيبروري 2013ع تي اعلان ڪيو تہ هن 24.4 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=24400000000|start_year=2013|r=-7|fmt=eq}}) جو [[ليوريجڊ باءِ آئوٽ]] معاهدو ڪيو آهي، جنهن تحت ان جا شيئرز نيصداق ۽ هانگ ڪانگ اسٽاڪ ايڪسچينج مان خارج ڪيا وڃن ها ۽ ڪمپني کي نجي بڻايو وڃي ها.<ref>{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/2319/119312513041273/filing-main.htm |title=Dell Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 6, 2013 |publisher=secdatabase.com |access-date=March 8, 2013}}</ref><ref>Official Dell pressrelease on [http://content.dell.com/us/en/corp/d/secure/2013-02-04-michael-dell-silverlake-acquisition.aspx (leveraged) buyout by Michael Dell and Silverlake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130210025350/http://content.dell.com/us/en/corp/d/secure/2013-02-04-michael-dell-silverlake-acquisition.aspx |date=February 10, 2013}}, February 5, 2013. Visited: February 5, 2013</ref><ref>{{cite news|url=http://finance.yahoo.com/q?s=DELL&ql=1 |title=DELL: Summary for Dell Inc.- Yahoo!! Finance |work=Yahoo! Finance |access-date=February 10, 2013}}</ref> [[رائٽرز]] رپورٽ ڪيو تہ [[مائيڪل ڊيل]] ۽ [[سلور ليڪ پارٽنرز]]، [[مائڪروسافٽ]] طرفان 2 ارب ڊالرن جي قرض جي مدد سان، عوامي شيئرز کي 13.65 ڊالر في شيئر جي حساب سان خريد ڪندا.<ref name="buyout">{{cite news|title=Dell to go private in landmark $24.4 billion deal|first=Ben|last=Berkowitz|author2=Edwin Chan|url=https://www.reuters.com/article/us-dell-buyout-idUSBRE9140NF20130205|work=Reuters|date=February 5, 2013|access-date=February 5, 2013}}</ref> 24.4 ارب ڊالرن واري خريداري کي [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] کان پوءِ پرائيويٽ ايڪويٽي جي پٺڀرائي سان سڀ کان وڏي ليوريجڊ باءِ آئوٽ طور پيش ڪيو ويو ({{Inflation|index=US-GDP|value=24400000000|start_year=2007|r=-7|fmt=eq}}).<ref name="buyout2">{{cite news |url=https://archive.nytimes.com/dealbook.nytimes.com/2013/02/05/dells-record-breaking-buyout/ |title=Dell's Record-Breaking Buyout |first=William |last=Alden |work=[[The New York Times]] |date=February 5, 2013}}</ref> اهو ٽيڪنالاجي شعبي جو به سڀ کان وڏو باءِ آئوٽ هو، جنهن 2006ع ۾ [[فري اسڪيل سيميڪنڊڪٽر]] جي 17.5 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=17500000000|start_year=2006|r=-7|fmt=eq}}) واري خريداري کي به پوئتي ڇڏي ڏنو.<ref name="buyout2"/> فيبروري واري آڇ بابت مائيڪل ڊيل چيو تہ ”مان سمجهان ٿو تہ هي معاملو ڊيل، اسان جي گراهڪن ۽ ٽيم ميمبرن لاءِ هڪ پرجوش نئون باب کوليندو“.<ref name="buyout3"/> ڊيل جي حريف لينووو هن باءِ آئوٽ تي جواب ڏيندي چيو تہ ”اسان جي ڪجهه روايتي مقابلي ڪندڙن جون مالي ڪارروايون اسان جي نظرئي کي بنيادي طور تبديل نه ڪنديون“.<ref name="buyout3">{{cite news|title=Dell Inc. to go private in $24.4-billion deal|first=Andrea|last=Chang|url=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-dell-goes-private-20130205,0,7066492.story|work=Los Angeles Times|date=February 5, 2013|access-date=February 5, 2013}}</ref> مارچ 2013ع ۾، [[بليڪ اسٽون گروپ]] ۽ [[ڪارل آئڪان]] ڊيل کي خريد ڪرڻ ۾ دلچسپي ظاهر ڪئي.<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-blackstone-dell-idUSBRE92M08520130323 |title=Blackstone, Icahn set up three-way battle to buy out Dell |last1=Roumeliotis |first1=Greg |last2=Toonkel |first2=Jessica |date=March 23, 2013 |website=Reuters.com}}</ref> اپريل 2013ع ۾، بليڪ اسٽون ڪاروبار جي خراب ٿيندڙ حالت جو حوالو ڏيندي پنهنجي آڇ واپس وٺي ڇڏي.<ref>{{cite news|last=Shu|first=Catherine|title=Blackstone Reportedly Withdraws Bid For Dell, Citing "Deteriorating" Business|url=https://techcrunch.com/2013/04/18/blackstone-reportedly-withdraws-bid-for-dell-citing-deteriorating-business/|work=TechCrunch|date=April 19, 2013}}</ref><ref name=nyt>{{cite news|last=Sorkin|first=Andrew Ross|title=Blackstone Is Said to Drop Out of the Bidding for Dell|url=http://dealbook.nytimes.com/2013/04/18/blackstone-seen-abandoning-bid-for-dell/|work=The New York Times|date=April 18, 2013}}</ref> ٻين پرائيويٽ ايڪويٽي فرمن، جهڙوڪ [[ڪي ڪي آر اينڊ ڪمپني]] ۽ ٽي پي جي ڪيپيٽل، ذاتي ڪمپيوٽرن جي غير يقيني مارڪيٽ ۽ مقابلي واري دٻاءَ جو حوالو ڏيندي ڊيل لاءِ متبادل آڇون جمع ڪرائڻ کان انڪار ڪيو، تنهنڪري ”کليل وسيع بولي جنگ“ ڪڏهن به وجود ۾ نه آئي.<ref name="bloomberg.com"/> تجزيه نگارن چيو تہ سلور ليڪ کي درپيش سڀ کان وڏو چئلينج پنهنجي سيڙپڪاري مان منافعو حاصل ڪرڻ لاءِ هڪ ”اخراج حڪمت عملي“ ڳولڻ هوندو، يعني اهو وقت جڏهن ڪمپني ٻيهر عوامي ٿيڻ لاءِ آءِ پي او آڻيندي؛ ۽ هڪ تجزيه نگار خبردار ڪيو تہ ”جيتوڻيڪ توهان ڊيل لاءِ 25 ارب ڊالرن جي انٽرپرائز ويليو حاصل ڪري سگهو، تڏهن به ان مان نڪرڻ ۾ سال لڳندا“.<ref name="Gelles">{{cite web|last=Gelles |first=David |url=https://www.ft.com/content/40f132ca-6fbe-11e2-8785-00144feab49a |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/cms/s/0/40f132ca-6fbe-11e2-8785-00144feab49a.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Daring $24bn deal to make Dell relevant |work=Financial Times |date=February 5, 2013}}</ref> مئي 2013ع ۾، مائيڪل ڊيل پنهنجي بورڊ سان گڏ آڇ جي حق ۾ ووٽ ڏيڻ ۾ شامل ٿيو.<ref>Murphy, Tom (May 31, 2013) [https://web.archive.org/web/20130608014003/http://abcnews.go.com/Technology/wireStory/dell-board-recommends-michael-dell-buyout-offer-19294725 "Dell Board Recommends Michael Dell Buyout Offer"]. ''Associated Press'' via ''ABC News''.</ref> ان کان پوءِ آگسٽ ۾ هن بورڊ جي خاص ڪميٽي سان 13.88 ڊالر في شيئر تي معاهدو ڪيو، جنهن ۾ 13.75 ڊالرن جي وڌايل قيمت، في شيئر 13 سينٽ جو خاص ڊيويڊنڊ، ۽ ووٽنگ ضابطن ۾ تبديلي شامل هئي.<ref>[https://www.reuters.com/article/us-dell-buyout-vote-idUSBRE97106220130802 "Michael Dell closes in on prize with sweeter $25 billion deal"]. ''Reuters''.</ref> 13.88 ڊالرن جي نقد آڇ، جنهن سان ٽئين مالي ٽه ماهي لاءِ في شيئر 0.08 ڊالر جو ڊيويڊنڊ پڻ شامل هو، 12 سيپٽمبر تي قبول ڪئي وئي<ref>[https://www.wired.com/wiredenterprise/2013/09/dell-private/?cid=social11857154 "Dell Takes Itself Private With $25 Billion Buyout"]. ''WIRED''. September 2013</ref> ۽ 30 آڪٽوبر 2013ع تي مڪمل ٿي، جنهن سان ڊيل جو عوامي طور واپار ٿيندڙ ڪمپني طور 25 سالن جو دور ختم ٿي ويو. باءِ آئوٽ کان پوءِ، نئين نجي ڊيل هڪ رضاکاراڻي علحدگي پروگرام پيش ڪيو، جنهن بابت انهن کي اميد هئي تہ اهو سندن افرادي قوت کي ست سيڪڙو تائين گهٽائيندو. پروگرام جي قبوليت اميدن کان ايتري وڌي وئي جو ڊيل کي شايد نقصان پورو ڪرڻ لاءِ نئون عملو ڀرتي ڪرڻو پوي.<ref>{{cite web |url=http://www.channelregister.co.uk/2014/02/12/dell_vsp/ |title=Dell staffers head for exit armed with redundo cheques |last=Kunert |first=Paul |date=February 12, 2014 |work=channelregister.co.uk}}</ref> ===اي ايم سي جي خريداري=== 19 نومبر 2015ع تي، ڊيل [[آرم هولڊنگز]]، [[سسڪو سسٽمز]]، [[انٽيل]]، [[مائڪروسافٽ]]، ۽ [[پرنسٽن يونيورسٽي]] سان گڏجي [[اوپن فاگ ڪنسورشيم]] قائم ڪيو، جنهن جو مقصد [[فاگ ڪمپيوٽنگ]] جي مفادن ۽ ترقي کي هٿي ڏيڻ هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/janakirammsv/2016/04/18/is-fog-computing-the-next-big-thing-in-internet-of-things/2/#1971ac3a34c9|title=Is Fog Computing the Next Big Thing in the Internet of Things|last=Janakiram|first=MSV|date=April 18, 2016|work=Forbes Magazine|access-date=April 18, 2016}}</ref> 12 آڪٽوبر 2015ع تي، ڊيل اِنڪ اعلان ڪيو تہ اها اي ايم سي ڪارپوريشن کي 67 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=67000000000|start_year=2015|r=-7|fmt=eq}}) جي نقد ۽ شيئرن واري معاهدي تحت خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، جنهن کي ٽيڪنالاجي شعبي جي تاريخ جي سڀ کان وڏي خريداري قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite news|title = Dell to Buy EMC in Deal Worth About $67 Billion|url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-10-12/dell-to-acquire-emc-for-67-billion-to-add-data-storage-devices|newspaper = Bloomberg|access-date = October 12, 2015|first1 = Brian|last1 = Womack|first2 = Dina|last2 = Bass| date=October 12, 2015 }}</ref><ref name="bbc-dellemc" /> هن خريداري جي حصي طور، ڊيل اي ايم سي جي ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ ۽ ورچوئلائيزيشن ڪمپني [[وي ايم ويئر]] ۾ موجود 81 سيڪڙو حصيداري سنڀالي ورتي.<ref name=Dell-EMC>{{cite web |last1=Gara |first1=Antonie |title=Deal Of The Century: How Michael Dell Turned His Declining PC Business Into A $40 Billion Windfall |url=https://www.forbes.com/sites/antoinegara/2021/08/03/deal-of-the-century-how-michael-dell-turned-his-declining-pc-business-into-40-billion-windfall/?sh=2f3512745c2a |website=Forbes |access-date=November 22, 2021}}</ref> ان سان ڊيل جي انٽرپرائز سرور، ذاتي ڪمپيوٽر، ۽ موبائل ڪاروبارن کي اي ايم سي جي انٽرپرائز اسٽوريج ڪاروبار سان گڏايو ويو، جيڪو آءِ ٽي وڏين ڪمپنين جي هڪ اهم عمودي انضمام طور ڏٺو ويو. ڊيل اي ايم سي جي هر شيئر لاءِ 24.05 ڊالر ۽ [[ٽريڪنگ اسٽاڪ]] جي صورت ۾ [[وي ايم ويئر]] جي هر شيئر لاءِ 9.05 ڊالر ادا ڪيا.<ref name=wsj-emcdell>{{cite news|title=Dell to Buy EMC for $67 Billion|url=https://www.wsj.com/articles/dell-to-buy-emc-for-67-billion-1444649012|access-date=October 12, 2015|work=The Wall Street Journal|url-access=subscription}}</ref><ref name=nyt-emcdell>{{cite news|title=In Takeover of EMC, Dell Makes Ambitious Bet|url=https://www.nytimes.com/2015/10/12/business/dealbook/dell-to-buy-emc-for-65-billion-a-record-takeover-in-technology.html|access-date=October 12, 2015|work=The New York Times|date=October 12, 2015 }}</ref><ref name=bbc-dellemc>{{cite news|title=Dell agrees $67bn EMC takeover|url=https://www.bbc.com/news/business-34505553 |date=October 12, 2015 |access-date=October 12, 2015|work=BBC News}}</ref> هي اعلان ان کان ٻه سال پوءِ سامهون آيو، جڏهن ڊيل اِنڪ ٻيهر نجي ملڪيت ۾ واپس آئي هئي ۽ دعويٰ ڪئي هئي تہ ڪمپني کي انتهائي خراب امڪانن کي منهن ڏيڻو پئجي رهيو هو ۽ پنهنجي ڪاروبار جي بحالي لاءِ عوامي نظرن کان ٻاهر ڪيترن سالن جي ضرورت هئي.<ref name=WSJ-20130329>{{cite news | newspaper = [[The Wall Street Journal]] | title = Dell Makes Case to Go Private in Grim Filing | url = https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887323501004578390692268605644 | date = March 29, 2013}}</ref> اهو سمجهيو پئي ويو تہ ان وقت کان ڪمپني جي قدر لڳ ڀڳ ٻيڻي ٿي چڪي هئي.<ref name=WSJ-2015-10-12>{{cite news | newspaper = The Wall Street Journal | author = David Benoit| title = Dell's Value and the 'Falling Knife' | url = http://blogs.wsj.com/moneybeat/2015/10/12/dells-value-and-the-falling-knife/ | date = October 12, 2015}}</ref> اي ايم سي تي [[ايليئٽ مينيجمينٽ ڪارپوريشن]]، جيڪا اي ايم سي جي 2.2 سيڪڙو شيئرن واري هيج فنڊ هئي، طرفان دٻاءُ وڌو پئي ويو تہ اها پنهنجي غيرمعمولي ”فيڊريشن“ ڍانچي کي ٻيهر منظم ڪري، جنهن ۾ اي ايم سي جا مختلف شعبا عملي طور آزاد ڪمپنين وانگر هلايا پئي ويا. ايليئٽ دليل ڏنو<ref name=BusinessWire-2014-10-08>{{cite web | url = http://www.businesswire.com/news/home/20141008005668/en/Elliott-Management-Sends-Letter-Board-Directors-EMC# | title = Elliott Management Sends Letter to Board of Directors of EMC Corporation |website=[[Business Wire|BusinessWire]] |date=October 8, 2014}}</ref> تہ هي ڍانچو اي ايم سي جي بنيادي ”اي ايم سي II“ ڊيٽا اسٽوريج ڪاروبار جي قدر کي گهڻو گهٽ ظاهر ڪري رهيو هو، ۽ اي ايم سي II ۽ وي ايم ويئر جي شين جي وچ ۾ وڌندڙ مقابلو مارڪيٽ کي پريشان ڪري رهيو هو ۽ ٻنهي ڪمپنين جي ترقي ۾ رڪاوٽ بڻجي رهيو هو. ''[[دي وال اسٽريٽ جرنل]]'' اندازو لڳايو تہ 2014ع ۾ ڊيل کي ذاتي ڪمپيوٽرن مان 27.3 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=27300000000|start_year=2014|r=-7|fmt=eq}}) جي آمدني ۽ سرورن مان 8.9 ارب ڊالر حاصل ٿيا، جڏهن⁠تہ اي ايم سي کي اي ايم سي II مان 16.5 ارب ڊالر، [[آر ايس اي سيڪيورٽي]] مان 1 ارب ڊالر، وي ايم ويئر مان 6 ارب ڊالر، ۽ [[پيوٽل سافٽويئر]] مان 230 ملين ڊالر حاصل ٿيا.<ref name=WSJ-2015-10-13>{{cite news | newspaper = The Wall Street Journal | title = EMC Takeover Marks Return of Michael Dell | url = https://www.wsj.com/articles/dell-to-buy-emc-for-67-billion-1444649012 | date = October 13, 2015}}</ref> اي ايم سي وٽ وي ايم ويئر جي لڳ ڀڳ 80 سيڪڙو شيئرز هئا.<ref name=FT-Lex-2015-10-12>{{cite news | title = Dell-EMC: The empty shop | newspaper =[[Financial Times]] | date = October 12, 2015 | url = https://www.ft.com/cms/s/3/abfd601e-7102-11e5-ad6d-f4ed76f0900a.html}}</ref> تجويز ڪيل خريداري تحت وي ايم ويئر کي هڪ الڳ ڪمپني طور برقرار رکيو ويو، جنهن کي نئين [[ٽريڪنگ اسٽاڪ]] ذريعي سنڀاليو ويو، جڏهن⁠تہ اي ايم سي جا ٻيا حصا ڊيل ۾ ضم ٿي ويا.<ref name=FT-2015-10-12>{{cite news | title = Dell agrees $63bn acquisition of EMC | newspaper =Financial Times | date = October 12, 2015 | url = https://www.ft.com/cms/s/0/170fa5f2-708a-11e5-9b9e-690fdae72044.html}}</ref> خريداري مڪمل ٿيڻ کان پوءِ ڊيل ٻيهر ٽه ماهي مالي نتيجا شايع ڪرڻ شروع ڪيا، جيڪي هن 2013ع ۾ نجي ٿيڻ کان پوءِ بند ڪري ڇڏيا هئا.<ref>{{cite news | url = http://washpost.bloomberg.com/Story?docId=1376-NWLBRI6K50YD01-7BPSHOJ09P7U1SQJVJQUC9CNAI | newspaper = [[The Washington Post]] | author = Brian Womack | date = October 21, 2015 | title = Dell CFO Reluctantly Accepts Public Disclosures With EMC Deal | access-date = February 23, 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170621093312/http://washpost.bloomberg.com/Story?docId=1376-NWLBRI6K50YD01-7BPSHOJ09P7U1SQJVJQUC9CNAI | archive-date = June 21, 2017 |url-status=dead}}</ref> اميد ڪئي پئي وئي تہ گڏيل ڪاروبار [[اسڪيل آئوٽ آرڪيٽيڪچر]]، [[ڪنورجد انفراسٽرڪچر]] ۽ [[خانگي ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ]] جي مارڪيٽن کي نشانو بڻائيندو، جتي اي ايم سي ۽ ڊيل ٻنهي جون طاقتون ڪم اينديون.<ref name=WSJ-2015-10-13/><ref name=Economist-2015-10-12>{{cite news | magazine=[[The Economist]] | title = The merger of Dell and EMC stems from the rise of cloud computing | url = https://www.economist.com/news/business/21673523-clouded-marriage-merger-dell-and-emc-more-proof-it-industry-shifting | date = October 12, 2015}}</ref> تبصرو ڪندڙن هن معاهدي تي سوال اٿاريا؛ [[ايف بي آر ڪيپيٽل مارڪيٽس]] چيو تہ جيتوڻيڪ اهو ڊيل لاءِ ”تمام گهڻو معنيٰ رکندڙ“ آهي، پر اي ايم سي لاءِ اهو ”خوفناڪ منظرنامو“ هوندو جنهن ۾ حڪمت عملي واري هم آهنگي جي کوٽ هوندي.<ref name=Reuters-2015-10-08>{{cite news | url = https://www.reuters.com/article/us-emc-us-m-a-dell-idUSKCN0S200F20151008 | title = Dell in talks to buy data storage company EMC: source | author = Mike Stone | work=[[Reuters]] | date = October 8, 2015}}</ref> ''فارچون'' لکيو تہ اي ايم سي جي پورٽ فوليو ۾ ڊيل لاءِ پسند ڪرڻ جهڙيون گهڻيون شيون آهن، ”پر ڇا اهو سڀ ڪجهه گڏجي سڄي پيڪيج لاءِ ڏهن اربين ڊالرن جي جواز لاءِ ڪافي آهي؟ شايد نه.“<ref name=Fortune-2015-10-08>{{cite news | magazine = [[Fortune (magazine)|Fortune]] | url = http://fortune.com/2015/10/08/dell-emc-merger/ | title = A Dell-EMC deal doesn't make sense. Here's why | author = Stacey Higginbotham | date = October 8, 2015}}</ref> ''[[دي رجسٽر]]''، [[وليم بليئر اينڊ ڪمپني]] جي راءِ نقل ڪندي، رپورٽ ڪيو تہ هي انضمام ”موجوده آءِ ٽي شطرنج بورڊ کي اڏائي ڇڏيندو“، جنهن سبب ٻين آءِ ٽي انفراسٽرڪچر وڪرو ڪندڙن کي به پيماني ۽ عمودي انضمام حاصل ڪرڻ لاءِ پنهنجو ڍانچو بدلائڻو پوندو.<ref name=Register-2015-10-09>{{cite web | url = https://www.theregister.co.uk/2015/10/09/dell_emc_buyout_merger_rumour_mill_overdrive/ | title = Dell hooking up with EMC and going public again? Come off it | date = October 9, 2015 | website = [[The Register]]}}</ref> اعلان کان پوءِ وي ايم ويئر جي شيئرن جي قيمت 10 سيڪڙو گهٽجي وئي، جنهن سبب معاهدي جي قيمت لڳ ڀڳ 63–64 ارب ڊالر رهجي وئي، جڏهن⁠تہ شروعاتي طور 67 ارب ڊالر ٻڌائي وئي هئي.<ref name=FT-Lex-Live-2015-10-13>{{cite news | title = Dell-EMC deal: why VMware is falling | author = Tom Braithwaite | date = October 13, 2015 | url = http://blogs.ft.com/lex-live/2015/10/13/dell-emc-deal-why-vmware-is-falling/ | newspaper =Financial Times}}</ref> ڊيل کان علاوه هن معاهدي جي پٺڀرائي ڪندڙ اهم سيڙپڪار سنگاپور جي [[تماسڪ هولڊنگز]] ۽ [[سلور ليڪ پارٽنرز]] هئا.<ref>{{cite news | title = BOOM: Dell to Acquire EMC for $67 Billion | date = October 12, 2015 | url = http://www.swfinstitute.org/swf-news/boom-dell-to-acquire-emc-for-67-billion/ | newspaper = [[Sovereign Wealth Fund Institute]] | archive-date = July 1, 2018 | access-date = October 25, 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180701030608/https://www.swfinstitute.org/swf-news/boom-dell-to-acquire-emc-for-67-billion/ | url-status = dead }}</ref> 7 سيپٽمبر 2016ع تي، ڊيل اي ايم سي سان انضمام مڪمل ڪيو، جنهن ۾ 45.9 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=45900000000|start_year=2016|r=-7|fmt=eq}}) جو قرض ۽ 4.4 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=4400000000|start_year=2016|r=-6|fmt=eq}}) جا عام شيئر جاري ڪرڻ شامل هئا.<ref>{{cite web|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1571996/000157199617000004/delltechnologiesfy1710k.htm|title=Document|website=www.sec.gov}}</ref><ref>{{cite press release |url=http://www.businesswire.com/news/home/20160907005946/en/Historic-Dell-EMC-Merger-Complete-Forms-World%E2%80%99s |title=Historic Dell and EMC Merger Complete; Forms World's Largest Privately-Controlled Tech Company |publisher=[[Business Wire]] |date=September 7, 2016}}</ref> ان وقت ڪجهه تجزيه نگارن دعويٰ ڪئي تہ ڊيل طرفان اڳوڻي آئي او ميگا جي خريداري [[لينووو اي ايم سي]] شراڪتداري کي نقصان پهچائي سگهي ٿي.<ref name=IomegaPart.TheRegister>{{cite news |newspaper=TheRegister (UK) |url=https://www.theregister.com/2015/10/15/dell_emc_merger_lenovo_reselling |title=Dell-EMC merger could leave Lenovo out in the cold – analysts |author=Chris Mellor |date=October 15, 2015}}</ref> ===ڊيل ٽيڪنالاجيز جي حيثيت سان ٻيهر عوامي ڪمپني بڻجڻ=== جولاءِ 2018ع ۾، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها ٻيهر عوامي واپاري ڪمپني بڻجڻ جو ارادو رکي ٿي، جنهن لاءِ هن وي ايم ويئر (VMware) ۾ پنهنجي حصيداري مان شيئر واپس خريد ڪرڻ خاطر 21.7 ارب آمريڪي ڊالر ({{Inflation|index=US-GDP|value=21700000000|start_year=2018|r=-7|fmt=eq}}) نقد رقم ۽ اسٽاڪ جي صورت ۾ ادا ڪرڻ جو منصوبو پيش ڪيو، جنهن تحت شيئر هولڊرن کي تقريباً هر ڊالر عيوض 60 سينٽ پيش ڪيا ويا.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-dell-vmware/dell-moves-to-go-public-spurns-ipo-idUSKBN1JS11X|title=Dell moves to go public, spurns IPO|last=Donnell|first=Carl|work=Reuters|access-date=July 3, 2018|language=en-US}}</ref><ref name="Dell-EMC" /> نومبر ۾، ڪارل آئڪان (ڊيل جو 9.3٪ مالڪ) ڪمپني جي ٻيهر عوامي ٿيڻ واري منصوبي خلاف مقدمو داخل ڪيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.theglobeandmail.com/business/article-carl-icahn-sues-dell-over-plans-to-go-public-2/|title=Carl Icahn sues Dell over plans to go public|work=The Globe and Mail |date=November 1, 2018|accessdate=November 2, 2025|via=www.theglobeandmail.com}}</ref> آئڪان ۽ ٻين [[سرگرم سيڙپڪار شيئر هولڊر]]ن جي دٻاءَ جي نتيجي ۾، ڊيل هن سودي تي ٻيهر ڳالهين ڪئي، ۽ آخرڪار شيئر هولڊرن کي مارڪيٽ ويليو جو تقريباً 80٪ پيش ڪيو ويو. هن معاهدي جي حصي طور، ڊيل هڪ ڀيرو ٻيهر عوامي ڪمپني بڻجي وئي، جڏهن تہ اصل ڊيل ڪمپيوٽر ڪاروبار ۽ ڊيل اي ايم سي نئين قائم ڪيل پيرنٽ ڪمپني [[ڊيل ٽيڪنالاجيز]] جي ماتحت ڪم ڪرڻ لڳا.<ref name="Dell-EMC" /> حصول کان پوءِ، ڊيل کي نئين پيرنٽ ڪمپني ڊيل ٽيڪنالاجيز هيٺ ٻيهر منظم ڪيو ويو، ۽ ان کي ٽن بنيادي ڪاروباري شعبن ۾ ورهايو ويو: ڪلائنٽ سليوشنز گروپ، انفراسٽرڪچر سليوشنز گروپ، ۽ [[وي ايم ويئر]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1571996/000157199617000004/delltechnologiesfy1710k.htm|title=Dell Technologies Inc. Form 10-K|website=sec.gov|access-date=January 29, 2018}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/dell-closes-60-billion-merger-with-emc-1473252540 | title=Dell Closes $60 Billion Merger with EMC | newspaper=The Wall Street Journal | first=Rachael | last=King | date=September 7, 2016}}{{subscription required}}</ref><ref name=wsjemcdell>{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/dell-to-buy-emc-for-67-billion-1444649012 | title=EMC Takeover Marks Return of Michael Dell | first1=Don | last1=Clark | first2=Dana | last2=Cimilluca | first3=Robert | last3=McMillan | newspaper=The Wall Street Journal | date=October 13, 2015}}{{subscription required}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڊيل ٻڌايو تہ 2020ع دوران ڪمپني 94 ارب آمريڪي ڊالر ({{Inflation|index=US-GDP|value=94000000000|start_year=2020|r=-7|fmt=eq}}) جي وڪرو ۽ 13 ارب آمريڪي ڊالر ({{Inflation|index=US-GDP|value=13000000000|start_year=2020|r=-7|fmt=eq}}) آپريٽنگ ڪيش فلو حاصل ڪيو.<ref name="Dell-EMC" /> جون 2021ع تائين، ڊيل ٽيڪنالاجيز جي اسٽاڪ جي قيمت في شيئر 100 آمريڪي ڊالر کان وڌيڪ جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهچي وئي، جيڪا ڪمپني جي هڪ اهڙي ٽيڪنالاجي خدمتون فراهم ڪندڙ اداري ۾ ڪامياب تبديلي جي عڪاسي هئي، جيڪو گراهڪن کي ڊجيٽل تبديليءَ جي عمل ۾ مدد فراهم ڪري ٿو.<ref name="Yahoo Finance">{{Cite web |title=Dell Technologies Inc. (DELL) Stock Price, News, Quote & History - Yahoo Finance |url=https://finance.yahoo.com/quote/DELL/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428220516/https://finance.yahoo.com/quote/DELL/ |archive-date=April 28, 2025 |access-date=2025-05-18 |website=Yahoo Finance |language=en-US |url-status=live }}</ref> 1 مارچ 2024ع تي، ڊيل ٽيڪنالاجيز جو اسٽاڪ آمدني رپورٽ کان پوءِ تاريخي بلند ترين سطح تي پهچي ويو. ڪمپني جي مصنوعي ذهانت واري شعبي جي مضبوط ڪارڪردگي سبب شيئرن ۾ تقريباً 40٪ واڌ ٿي، جيڪا 2018ع ۾ ٻيهر عوامي ڪمپني بڻجڻ کان پوءِ ان جو سڀ کان وڏو روزاني اضافو هو.<ref>{{Cite web |last=Derek |first=Saul |date=1 March 2024 |title=This Old-School Tech Stock Just Hit A New All-Time High Thanks To AI |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/03/01/this-old-school-tech-stock-just-hit-a-new-all-time-high-thanks-to-ai/?sh=563330d15710 |access-date=4 March 2024 |website=Forbes}}</ref> آگسٽ 2024ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو تہ اها مصنوعي ذهانت جي منصوبن ۾ سيڙپڪاري ڪرڻ خاطر 12,500 ملازمن — جيڪي ان جي ڪُل افرادي قوت جو 10٪ هئا — کي نوڪريءَ مان فارغ ڪندي.<ref>{{Cite news |last=Ford |first=Brody |date=2024-08-05 |title=Dell Cuts Workers in Sales Team Reorganization With New AI-Focused Unit |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-08-05/dell-layoffs-hit-sales-team-with-new-unit-focused-on-ai |access-date=2024-08-09 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> === ڊيل ۽ اي ايم ڊي === جڏهن ڊيل 2006ع جي شروعات ۾ ايلين ويئر حاصل ڪئي، تڏهن ڪجهه ايلين ويئر سسٽمن ۾ [[اي ايم ڊي]] جا چِپس موجود هئا۔ 17 آگسٽ 2006ع تي، ڊيل جي هڪ پريس رليز<ref>[http://www.Dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2006/2006_08_17_rr_000?c=us&l=en&s=corp Press-release]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105074818/http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2006/2006_08_17_rr_000?c=us&l=en&s=corp|date=January 5, 2009}}.</ref> ۾ چيو ويو تہ سيپٽمبر کان ڊيل ڊائمنشن ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽرن ۾ اي ايم ڊي پروسيسر شامل هوندا، ۽ بعد ۾ ساڳئي سال ڊيل اي ايم ڊي [[اوپٽيرون]] چِپس استعمال ڪندڙ ٻه-ساکٽ، چار-پروسيسر سرور جاري ڪندي، اهڙيءَ ريت ڊيل جي صرف اِنٽيل پروسيسر فراهم ڪرڻ واري روايت ختم ٿي ويندي۔ [[سي نيٽ]] جي نيوز ڊاٽ ڪام 17 آگسٽ 2006ع تي ڊيل جي سي اي او ڪيُون رولنز جو حوالو ڏيندي ٻڌايو تہ اي ايم ڊي پروسيسرن ڏانهن رخ ڪرڻ جو سبب گهٽ خرچ ۽ اي ايم ڊي جي ٽيڪنالاجي هئي۔<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/Dented+Dell+picks+up+AMD+chips+amid+SEC+probe/2100-1014_3-6106905.html?tag=nl |title=Product reviews and prices, software downloads, and tech news - CNET |publisher=News.com.com |date=August 17, 2006 |access-date=December 4, 2012}}</ref> اي ايم ڊي جي ڪمرشل بزنس واري شعبي جي سينيئر نائب صدر، مارٽي سيئر، چيو: "ڊيل پاران اي ايم ڊي پروسيسر تي ٻڌل پراڊڪٽس کي وڌيڪ اختيار ڪرڻ، ڊيل، صنعت، ۽ سڀ کان اهم ڊيل جي گراهڪن لاءِ هڪ ڪاميابي آهي۔" 23 آڪٽوبر 2006ع تي، ڊيل نون اي ايم ڊي تي ٻڌل سرورن — پاور ايج 6950 ۽ [[پاور ايج]] ايس سي 1435 — جو اعلان ڪيو۔ 1 نومبر 2006ع تي، ڊيل جي ويب سائيٽ اي ايم ڊي پروسيسرن تي ٻڌل نوٽ بُڪ وڪرو ڪرڻ شروع ڪيا (Inspiron 1501 جنهن ۾ {{convert|15.4|in|mm|adj=on}} ڊسپلي هئي)، جن ۾ سنگل-ڪور MK-36 پروسيسر، ڊُوئل-ڪور ٽيورين X2 چِپس يا موبائل سيمپرون مان چونڊ جو اختيار موجود هو۔<ref>{{cite web | first = Tom | last = Krazit | title = Dell puts AMD-powered notebooks on sale | url = http://news.cnet.com/Dell+puts+AMD-powered+notebooks+on+sale/2100-1006_3-6131558.html?tag=nefd.top | work = CNET News | publisher = CBS Interactive | hq_location = | page = | pages = | doi = | date = November 1, 2006 | quote = Dell's first notebooks with chips from Advanced Micro Devices appeared for sale on its Web site Wednesday, although the company made no formal announcement. }}</ref> 2017ع ۾، ڊيل ايلين ويئر 17 گيمنگ ليپ ٽاپ جاري ڪيو۔ هي ماڊل بنيادي طور اينوڊيا جيفورس GTX 1080 سسٽمن تي ٻڌل هو۔<ref>{{cite web | first = Old Dell | last = Laptop Reviews | title = Alienware Unveils New Alienware 17 Gaming Notebook | url = https://olddelllaptopreviews.wordpress.com/2018/02/24/alienware-unveils-new-alienware-17-gaming-notebook/ | work = Old Dell Laptop Reviews | publisher = | hq_location = | page = | pages = | doi = | date = February 24, 2018 | quote = Dell's latest AlienWare beast takes off in the market with its amazing specs. }}</ref> === ڊيل ۽ ڊيسڪ ٽاپ لِنڪس === 1998ع ۾، [[رالڦ نيڊر]] ڊيل (۽ ٻين پنج وڏن [[اصل ساز سامان ٺاهيندڙ|او اي ايم]] ڪمپنين) کان مطالبو ڪيو تہ اهي [[مائڪروسافٽ ونڊوز]] جي بدران متبادل آپريٽنگ سسٽم پڻ فراهم ڪن، خاص طور [[لِنڪس]]، جنهن بابت "واضح طور وڌندڙ دلچسپي" موجود هئي۔<ref>{{cite web|url=http://lists.essential.org/1998/info-policy-notes/msg00007.html |title=Nader/CPT ask OEMs to offer OS alternatives |author=James Love |work=Information Policy Notes |date=March 8, 1998 |access-date=August 28, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605052352/http://lists.essential.org/1998/info-policy-notes/msg00007.html |archive-date=June 5, 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cptech.org/ms/ |title=CPT's Microsoft Antitrust Page |author=Consumer Project on Technology |archive-url = https://web.archive.org/web/20021106195359/http://www.cptech.org/ms/ |archive-date = November 6, 2002 }}</ref> شايد اتفاق سان، ڊيل 2000ع ۾ لِنڪس تي ٻڌل نوٽ بُڪ سسٽم وڪڻڻ شروع ڪيا، جيڪي "انهن جي ونڊوز 98 وارن متبادلن کان وڌيڪ مهانگا نه هئا"،<ref>{{cite news|url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/03/linux.laptop.idg/ |title=Dell offers Linux on laptops |author=Dan Neel |date=February 3, 2000 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010164157/http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/03/linux.laptop.idg/ |archive-date=October 10, 2009}}</ref> ۽ جلد ئي ان کي وڌايو ويو، جنهن سان ڊيل "پهرين وڏي ٺاهيندڙ ڪمپني" بڻجي وئي جنهن پنهنجي سموري پراڊڪٽ لائن ۾ لِنڪس پيش ڪيو۔<ref>{{cite web |url = http://www.Dell.com/downloads/global/corporate/speeches/msd/2000_08_15_msd_linux.pdf |title = Michael Dell Remarks/Putting Linux on the Fast Track/Keynote at the LinuxWorld Expo |author = Michael Dell |date = August 15, 2000 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100522121024/http://www.dell.com/downloads/global/corporate/speeches/msd/2000_08_15_msd_linux.pdf |archive-date = May 22, 2010 }}</ref> بهرحال، 2001ع جي شروعات تائين ڊيل "پنهنجي لِنڪس ڪاروباري يونٽ کي ختم ڪري ڇڏيو"۔<ref>{{cite web |url=https://www.theregister.co.uk/2002/03/19/microsoft_killed_dell_linux_states/ |title=Microsoft 'killed Dell Linux'&nbsp;&mdash; States |author=Andrew Orlowski |website=[[دي رجسٽر]] |date= March 19, 2002 }}</ref> 26 فيبروري 2007ع تي، ڊيل اعلان ڪيو تہ هن ڪمپيوٽرن جي هڪ رينج کي اڳواٽ انسٽال ٿيل لِنڪس ڊسٽريبيوشنز سان وڪڻڻ ۽ ورهائڻ جو پروگرام شروع ڪيو آهي، جيڪو [[مائڪروسافٽ ونڊوز]] جي متبادل طور پيش ڪيو ويندو۔ ڊيل اشارو ڏنو تہ [[نوويل]] جي [[سوزي لِنڪس]] کي سڀ کان پهرين شامل ڪيو ويندو۔<ref>{{cite web |url=http://www.itwire.com.au/content/view/9951/53/ |title=Dell says all aboard for Linux PCs |publisher=iTWire |access-date=December 4, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070228094201/http://www.itwire.com.au/content/view/9951/53/ |archive-date=February 28, 2007 |url-status=dead}}</ref> تنهن هوندي، ايندڙ ڏينهن ڊيل وضاحت ڪئي تہ اڳوڻو اعلان دراصل هارڊويئر کي نوويل سوزي لِنڪس سان ڪم ڪرڻ لاءِ تصديق ڪرڻ بابت هو، ۽ ڊيل جو ويجهي مستقبل ۾ اڳواٽ لِنڪس انسٽال ٿيل سسٽم وڪڻڻ جو ڪو ارادو نه هو۔<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9011907 |title=Dell to Linux users: Not so fast |author=Computerworld |date=February 27, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116092939/http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9011907 |archive-date=January 16, 2009}}</ref> 28 مارچ 2007ع تي، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها ڪجهه ڊيسڪ ٽاپ ۽ ليپ ٽاپ لِنڪس اڳواٽ انسٽال ٿيل حالت ۾ موڪلڻ شروع ڪندي، جيتوڻيڪ هن اها وضاحت نه ڪئي تہ ڪهڙي لِنڪس ڊسٽريبيوشن يا ڪهڙو هارڊويئر استعمال ٿيندو۔<ref>[http://www.Dell.com/content/topics/global.aspx/ideastorm/ideasinaction?c=us&l=en&s=gen Ideas In Action] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319105855/http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/ideastorm/ideasinaction?c=us&l=en&s=gen |date=March 19, 2008}}</ref> 18 اپريل تي هڪ رپورٽ ظاهر ٿي جنهن مطابق مائيڪل ڊيل پنهنجي گهر جي هڪ سسٽم تي [[اوبنٽو]] استعمال ڪندو هو۔<ref>{{cite web |url = http://www.desktoplinux.com/news/NS5149877302.html |title = Michael Dell's Linux choice? Ubuntu |author = Steven J. Vaughan-Nichols (DesktopLinux) |date = April 18, 2007 |access-date = June 6, 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100622155842/http://www.desktoplinux.com/news/NS5149877302.html |archive-date = June 22, 2010 |url-status = dead }}</ref> 1 مئي 2007ع تي، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها اوبنٽو لِنڪس ڊسٽريبيوشن موڪلڻ شروع ڪندي۔<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6610901.stm|title=Dell to choose Ubuntu|author=BBC|date= May 1, 2007 | access-date=January 2, 2010 | work=BBC News}}</ref> 24 مئي 2007ع تي، ڊيل اوبنٽو لِنڪس 7.04 اڳواٽ انسٽال ٿيل ماڊلز وڪڻڻ شروع ڪيا: هڪ ليپ ٽاپ، هڪ گهٽ قيمت وارو ڪمپيوٽر، ۽ هڪ اعليٰ درجي جو پي سي۔<ref>{{cite web | url = http://direct2Dell.com/one2one/archive/2007/05/24/15994.aspx | title = Dell Offers Three Consumer Systems With Ubuntu 7.04 | first = Lionel | last = Menchaca | date = May 24, 2008 | work = Direct2Dell blog | publisher = | doi = | access-date = October 21, 2009 | quote = Dell will offer U.S customers three different systems with Ubuntu 7.04 installed: the XPS 410n and Dimension E520n desktops and the Inspiron E1505n notebook. }}</ref> == ڪارپوريٽ معاملا == === ڪاروباري رجحان === ڊيل جا اهم ڪاروباري رجحان هيٺيان آهن (جنوري جي آخر يا فيبروري جي شروعات تي ختم ٿيندڙ مالي سال جي لحاظ سان):<ref>{{Cite web |title=Dell Income Statement |url=https://www.wsj.com/market-data/quotes/DELL/financials/annual/income-statement |access-date=23 July 2024 |website=WSJ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-03-02 |title=Dell Income Statement (2016-2020) - WSJ |url=https://www.wsj.com/market-data/quotes/DELL/financials/annual/income-statement |access-date=2024-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302032820/https://www.wsj.com/market-data/quotes/DELL/financials/annual/income-statement |archive-date=March 2, 2020 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! !آمدني (آمريڪي ڊالر، ارب) !خالص منافعو (آمريڪي ڊالر، ارب) !ملازم (هزار)<ref>{{Cite web |title=Dell: Number of Employees 2015-2024 {{!}} DELL |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/DELL/dell/number-of-employees |access-date=2024-07-23 |website=www.macrotrends.net}}</ref> |- |2016 |50.5 |<span style="color:red;">−1.1</span> |101 |- |2017 |61.5 |<span style="color:red;">−3.6</span> |138 |- |2018 |79.1 |<span style="color:red;">−2.8</span> |145 |- |2019 |90.3 |<span style="color:red;">−2.3</span> |157 |- |2020 |91.9 |4.6 |165 |- |2021 |86.7 |2.2 |158 |- |2022 |101 |4.9 |133 |- |2023 |101 |2.4 |133 |- |2024 |88.4 |3.2 |120 |} === سينيئر قيادت === ==== چيئرمينن جي فهرست ==== # [[مائيڪل ڊيل]] (1984– ) ==== چيف ايگزيڪيوٽو آفيسرن جي فهرست ==== # مائيڪل ڊيل (1984–2004) # [[ڪيون رولنز]] (2004–2007) # مائيڪل ڊيل (2007–هاڻوڪو)؛ ٻيو دور == ڊيل جا مارڪيٽنگ نعرا == * '''Be direct''' (1998–2001) * '''Easy as Dell''' (2001–2004) * '''Get more out of now''' (2004–2005) * '''It's a Dell''' (2005–2006) * '''Dell. Purely You''' (2006–2007) * '''Yours is Here''' (2007–2011) * '''The power to do more''' (2011–2023)<ref>{{cite web | url=https://www.forbes.com/sites/dell/2011/09/15/the-power-to-do-more/#747592471a39 | title=How does technology ignite your power to do more? | first=Karen | last=Quintos | work=[[فوربس ميگزين]] | date=September 15, 2011}}</ref> * '''Welcome to Now''' (2023–هاڻوڪو)<ref>{{cite news |last1=O'Brien |first1=Kyle |title=VMLY&R Helps Dell Tell Story of Digital Analyzation Technology |url=https://www.adweek.com/agencyspy/vmlyr-helps-dell-tell-story-of-digital-analyzation-technology/ |access-date=21 August 2025 |publisher=AdWeek |date=1 June 2023}}</ref> == حصول == {{Further|ڊيل جي ملڪيت واري سرگرمين جي فهرست}} {| class="wikitable sortable" |+ ڊيل اِنڪ پاران حاصل ڪيل ڪمپنين جي فهرست |- !scope="col"| حاصل ڪيل ڪمپني !scope="col"| حصول جي تاريخ !scope="col" class="unsortable"| ڪمپني بابت نوٽس !scope="col"| حوالا |- !scope="row"| [[ايلين ويئر]] |{{Date table sorting|2006}} | گيمنگ ڪندڙن لاءِ اعليٰ درجي جا پي سي ٺاهيندڙ || <ref>{{cite news|title=Dell to Buy Alienware, a Maker Of High-End PC's for Gamers|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00A12FB3D540C708EDDAA0894DE404482|work=The New York Times|access-date=April 13, 2012|date=March 23, 2006}}</ref><ref>WhatIz website over [https://web.archive.org/web/20120712065127/http://apnizindagi.com/index.php/2011/11/what-iz-alienware-android-cell-phone/ WHAT IZ @ Alienware Android Cell Phone?], apnizindagi.com. November 10, 2011.</ref><ref name="AW">{{cite web|access-date=October 29, 2008|url=http://www.businessweek.com/technology/content/mar2006/tc20060323_034268.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20060324235058/http://www.businessweek.com/technology/content/mar2006/tc20060323_034268.htm|url-status=dead|archive-date=March 24, 2006|title=Dell Goes High-end and Hip |work=Bloomberg BusinessWeek |publisher=McGraw-Hill|date=March 23, 2006|author=Lee, Louise}}</ref> |- !scope="row"| [[ايڪوال لاجڪ]] | {{Date table sorting|January 28, 2008}} | [[آئي ايس سي ايس آئي]] اسٽوريج مارڪيٽ ۾ جاءِ ٺاهڻ لاءِ حاصل ڪئي وئي۔ ڇو تہ ڊيل وٽ اڳ ئي ڪارآمد پيداواري عمل موجود هو، تنهنڪري ايڪوال لاجڪ جي شين کي ڪمپني ۾ شامل ڪرڻ سان پيداوار جي قيمتن ۾ گهٽتائي آئي۔ || <ref name="Dell-Inc-Nov-2007-8-K">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/2608/95013407023369/filing-main.htm |title=Dell Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Nov 8, 2007 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref><ref name="Dell-Inc-Jan-2008-8-K">{{cite web|url=http://pdf.secdatabase.com/2938/0001157523-08-000616.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511021549/http://pdf.secdatabase.com/2938/0001157523-08-000616.pdf |archive-date=2013-05-11 |url-status=live |title=Dell Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 28, 2008 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref><ref>{{cite web|access-date=October 29, 2008|url=http://www.informationweek.com/news/hardware/desktop/showArticle.jhtml?articleID=202802668|title=Dell's EqualLogic Buy Could Drive Down iSCSI Storage Prices |work=InformationWeek|publisher=United Business Media|date=November 5, 2007|author=Gonsalves, Antone}}</ref> |- !scope="row"| [[پيروٽ سسٽمز]] | {{Date table sorting|2009}} | پيروٽ سسٽمز هڪ ٽيڪنالاجي خدمتون ۽ آئوٽ سورسنگ ڪمپني هئي، جيڪا خاص طور صحت واري شعبي ۾ سرگرم هئي، ۽ ان جو بنياد اڳوڻي صدارتي اميدوار [[ايڇ. راس پيروٽ]] رکيو هو۔ حاصل ڪيل ڪاروبار ڊيل کي آمريڪا ۽ ٻين 10 ملڪن ۾ پنهنجي آپريشنز ذريعي ايپليڪيشن ڊولپمينٽ، سسٽمز انٽيگريشن، ۽ حڪمتِ عملي واري صلاحڪاري جون خدمتون فراهم ڪيون۔ ان کان علاوه، پيروٽ جي حصول سان ڪاروباري عملن جي آئوٽ سورسنگ جون مختلف خدمتون پڻ شامل ٿيون، جهڙوڪ دعوائن جي پروسيسنگ ۽ ڪال سينٽر آپريشنز۔ || <ref name="Dell-Inc-Sep-2009-8-K">{{cite web|url=http://pdf.secdatabase.com/2481/0000950123-09-044357.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511015029/http://pdf.secdatabase.com/2481/0000950123-09-044357.pdf |archive-date=2013-05-11 |url-status=live |title=Dell Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 21, 2009 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2009-09/15005025-update-7-dell-to-buy-perot-systems-for-dollar-3-9-billion-020.htm |title=Dell to buy Perot Systems for $3.9 billion |publisher=Finanznachrichten.de |date=September 22, 2009 |access-date=November 17, 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hoovers.com/company/Perot_Systems_Corporation/crycki-1.html |title=Perot Systems |year=2009|publisher=[[هوورز]] |access-date=January 4, 2010}}</ref> |- !scope="row"| [[ڪيس نيٽ ورڪس]] | {{Date table sorting|February 10, 2010}} | ڪيس نيٽ ورڪس سسٽم مينيجمينٽ ايپلائينسز ۾ اڳواڻ ڪمپني هئي۔ ||<ref>{{cite news|title=Dell Acquires Systems Management Company KACE|url=https://www.nytimes.com/external/idg/2010/02/11/11idg-dell-acquires-systems-management-vendor-kace-12056.html | work=The New York Times | first1=Agam|last1=Shah|date=February 11, 2010}}</ref> |- !scope="row"| بومي | {{Date table sorting|November 2, 2010}} | ڪلاوڊ انٽيگريشن ۾ اڳواڻ ڪمپني ||<ref name="htanna">{{cite web|title=Dell Acquires SaaS Company, Boomi|date=November 2, 2010 |url=http://siliconangle.com/blog/2010/11/02/dell-acquires-saas-company-boomi/|publisher=SiliconANGLE|access-date=November 3, 2010}}</ref> |- !scope="row"| [[ڪمپيلنٽ ٽيڪنالاجيز]] | {{Date table sorting|February 2011}} | هن حصول ڊيل جي اسٽوريج پورٽ فوليو کي وسيع ڪيو۔ ||<ref name="Dell-Inc-Mar-2011-10-K">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/1364/95012311025579/filing-main.htm |title=Dell Inc, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 15, 2011 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref> |- !scope="row"| [[فورس 10]] نيٽ ورڪس | {{Date table sorting|August 2011}} | هن ڪمپني جي حصول کان پوءِ ڊيل وٽ پنهنجي نيٽ ورڪنگ پورٽ فوليو جي مڪمل [[دانشورانه ملڪيت]] اچي وئي، جيڪا ڊيل پاور ڪنيڪٽ رينج ۾ موجود نه هئي، ڇو تہ اهي پراڊڪٽس [[براڊڪام]] يا [[مارويل]] آءِ ايم جي طاقت سان هلنديون هيون۔ || <ref name="reg10">{{cite news |title= Dell buys Force 10 Networks: Storm winds to leave Brocade out in the cold? |author= Chris Mellor |work= The Register |date=July 20, 2011 |url= https://www.theregister.co.uk/2011/07/20/dell_buying_force_10/ |access-date= August 8, 2011}}</ref> |- !scope="row"| [[ڊيل ايپ اشور|ايپ اشور]] سافٽويئر | {{Date table sorting|February 24, 2012}} | ڊيل، ريسٽن، ورجينيا مان بيڪ اپ ۽ آفت بحالي سافٽويئر فراهم ڪندڙ ڪمپني حاصل ڪئي۔ ايپ اشور 2011ع ۾ آمدنيءَ ۾ 194 سيڪڙو واڌ ۽ ان کان اڳ وارن ٽن سالن ۾ 3500٪ کان وڌيڪ واڌ حاصل ڪئي۔ ايپ اشور فزيڪل سرورن ۽ VMware، Hyper-V ۽ XenServer جي حمايت ڪندي هئي۔ هي معاهدو ڊيل پاران اڳوڻي CA سي اي او جان سوينسن جي اڳواڻي هيٺ سافٽويئر ڊويزن قائم ڪرڻ کان پوءِ پهريون حصول هو۔ ڊيل چيو تہ اها ايپ اشور جي 230 ملازمن کي برقرار رکندي ۽ ڪمپني ۾ سيڙپڪاري ڪندي۔ ||<ref name="Dell-Inc-May-2012-10-Q">{{cite web|url=http://pdf.secdatabase.com/2772/0000826083-12-000011.pdf |title=Dell Inc, Form 10-Q, Quarterly Report, Filing Date May 31, 2012 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref> |} == ڊيل جون سهولتون == ڊيل جو صدر دفتر [[رائونڊ راڪ، ٽيڪساس]] ۾ واقع آهي.<ref>"[https://web.archive.org/web/20130116171630/http://support.dell.com/support/topics/global.aspx/support/dellcare/en/contactusaddress Contact Us – Dell Mailing Address]." Dell. Retrieved February 8, 2012.</ref> بمطابق 2013 ڪمپني مرڪزي ٽيڪساس ۾ لڳ ڀڳ 14,000 ماڻهن کي ملازمت ڏني هئي ۽ اها علائقي جي سڀ کان وڏي نجي ملازمت ڏيندڙ ڪمپني هئي،<ref name="AS">Austin American-Statesman: [http://www.statesman.com/news/business/the-dell-deal-what-would-be-different-if-company-g/nT2yc/ The Dell deal: what would be different if...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304231012/http://www.statesman.com/news/business/the-dell-deal-what-would-be-different-if-company-g/nT2yc/ |date=March 4, 2016 }}, January 19, 2013. Visited: January 23, 2013</ref> جنهن وٽ {{convert|2100000|sqft|sqm}} جاءِ هئي.<ref name="GreenHQ">Staff. "[http://www.bizjournals.com/albuquerque/stories/2008/03/31/daily24.html Dell headquarters now carbon-free]." ''[[نيو ميڪسيڪو بزنس ويڪلي]]''. Wednesday April 2, 2008. Retrieved May 4, 2010.</ref> 1999ع تائين رائونڊ راڪ شهر جي جنرل فنڊ جو لڳ ڀڳ اڌ حصو ڊيل جي صدر دفتر مان پيدا ٿيندڙ سيلز ٽيڪس مان ايندو هو.<ref>Jacobs, Janet. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0E9C23E34AFB39E9&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Cash flow from Dell lets Round Rock boost budget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181122215859/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0E9C23E34AFB39E9&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D |date=November 22, 2018 }}." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. September 9, 1999. A1. Retrieved May 4, 2010. "Almost half the city's general fund comes from sales tax at Dell's headquarters,"</ref> ڊيل جو صدر دفتر اڳ ۾ اتر آسٽن، ٽيڪساس جي [[آربوريٽم، آسٽن، ٽيڪساس|آربوريٽم]] ڪمپليڪس ۾ هو.<ref name="PopeDis">Pope, Kyle. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD8B0BE43127B9&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell chief disbands project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123022448/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD8B0BE43127B9&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D |date=November 23, 2018 }}." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. February 25, 1990. A1. Retrieved May 4, 2010. "Dell is headquartered at the Arboretum complex in North Austin and employs about 1200 people."</ref><ref>''[[پي سي ميگزين]]''. Volume 12, 1993. [https://books.google.com/books?id=S4fyAAAAMAAJ&q=Dell+%22Austin,+TX%22 175]. "Dell Computer Corp., 9505 Arboretum Blvd., Austin, TX 78759."</ref> 1989ع ۾ ڊيل آربوريٽم ڪمپليڪس ۾ {{convert|127000|sqft|sqm}} جاءِ والاري هئي.<ref>Pope, Kyle. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD893F735FE53E&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell plans expansion and move High-tech firm inks Braker Center deal]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. January 24, 1989. B7. Retrieved May 4, 2010. "Dell occupies 127000 square feet of office space at the Arboretum."</ref> 1990ع ۾، ڊيل جي صدر دفتر ۾ 1,200 ملازم هئا.<ref name="PopeDis"/> 1993ع ۾، ڊيل رائونڊ راڪ جي عملدارن کي هڪ دستاويز جمع ڪرايو، جنهن جو عنوان "ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽرز, رائونڊ راڪ, ٽيڪساس, مئي 1993 اسڪيميٽڪ ڊزائين" هو. انهيءَ فائيلنگ جي باوجود، ساڳئي سال ڪمپني چيو تہ اها پنهنجو صدر دفتر منتقل نه ڪندي.<ref>Ladendorf, Kirk and R. Michelle Breyer. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD91C285B1FB96&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Despite document, Dell says no headquarters move planned]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. May 22, 1993. E1. Retrieved May 4, 2010.</ref> 1994ع ۾، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها پنهنجن گهڻن ملازمن کي آربوريٽم مان ٻاهر منتقل ڪري رهي آهي، پر اها آربوريٽم جي مٿين منزل تي قبضو جاري رکندي ۽ ڪمپني جو سرڪاري صدر دفتر وارو پتو آربوريٽم ئي رهندو. مٿين منزل تي ڊيل جو بورڊ روم، ڊيمانسٽريشن سينٽر ۽ مهمانن لاءِ ميٽنگ روم موجود رهيا. 29 آگسٽ 1994ع کان هڪ مهيني کان به گهٽ اڳ، ڊيل 1,100 ڪسٽمر سپورٽ ۽ ٽيليفون سيلز ملازمن کي رائونڊ راڪ منتقل ڪيو.<ref>"[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD95EA4EAA0C35&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell to keep top floor at Arboretum offices]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. August 29, 1994. C1. Retrieved May 4, 2010.</ref> آربوريٽم ۾ ڊيل جي ليز 1994ع ۾ ختم ٿيڻ لاءِ مقرر هئي.<ref>Ladendorf, Kirk and Mike Todd. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD904A92559062&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell seeks space for expansion Firm makes proposal for tax abatements]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. November 5, 1992. B4. Retrieved May 4, 2010. "The lease on the company's headquarters building at the Arboretum expires in 1994."</ref> [[File:Dell diamond2.jpg|thumb|left|ڪمپني [[ڊيل ڊائمنڊ]] کي اسپانسر ڪري ٿي، جيڪو [[رائونڊ راڪ ايڪسپريس]] جو هوم اسٽيڊيم آهي، هي ٽيم [[ٽيڪساس رينجرز، بيس بال|ٽيڪساس رينجرز]] ميجر ليگ بيس بال ٽيم جي AAA [[مائنر ليگ بيس بال]] سان لاڳاپيل آهي.]] 1996ع تائين، ڊيل پنهنجو صدر دفتر رائونڊ راڪ منتقل ڪري رهي هئي.<ref name="HQMoving">Ladendorf, Kirk. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EA25E61F00C5BA3&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell expanding in Central Texas]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. October 1, 1996. A1. Retrieved May 4, 2010.</ref> جنوري 1996ع تائين، اڃا به 3,500 ماڻهو موجوده ڊيل صدر دفتر ۾ ڪم ڪري رهيا هئا. رائونڊ راڪ صدر دفتر جي هڪ عمارت، رائونڊ راڪ 3، ۾ 6,400 ملازمن لاءِ جاءِ هئي ۽ اها نومبر 1996ع ۾ مڪمل ٿيڻ لاءِ مقرر هئي.<ref>Mahoney, Jerry. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EA213C608C5F711&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell's success is Round Rock's gain]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. January 9, 1996. A1. Retrieved May 4, 2010. "Dell will have room for 6400 employees when it finishes Round Rock 3 in November. The company, which still employs about 3500 people at its headquarters."</ref> 1998ع ۾ ڊيل اعلان ڪيو تہ اها پنهنجي رائونڊ راڪ ڪمپليڪس ۾ ٻه عمارتون وڌيڪ شامل ڪندي، جنهن سان ڪمپليڪس ۾ {{convert|1600000|sqft|sqm}} آفيس جاءِ شامل ٿيندي.<ref>Mahoney, Jerry. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EA074DB8D81792F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell to expand its office complex]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. May 30, 1998. D1. Retrieved May 4, 2010.</ref> 2000ع ۾، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها [[لاس سيمس]] آفيس ڪمپليڪس ۾ {{convert|80000|sqft|sqm}} جاءِ ليز تي وٺندي، جيڪو آسٽن ۽ [[ويسٽ ليڪ هِلز]] جي وچ ۾ [[غير شامل ٿيل علائقو|غير شامل ٿيل]] [[ٽريوس ڪائونٽي، ٽيڪساس]] ۾ واقع آهي، تہ جيئن ڪمپني جا ايگزيڪيوٽو آفيسون ۽ ڪارپوريٽ صدر دفتر اتي رکيا وڃن. 100 سينيئر ايگزيڪيوٽوز کي 2000ع جي آخر تائين انهيءَ عمارت ۾ ڪم ڪرڻو هو.<ref>Pletz, John. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0E9B7EC401E73E0F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell moving executives closer to Austin]." ([https://web.archive.org/web/20121104024332/http://www.highbeam.com/doc/1G1-62107161.html Alternate link]) ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. May 9, 2000. A1. Retrieved May 4, 2010.</ref> جنوري 2001ع ۾، ڪمپني لاس سيمس 2 ۾ جاءِ ليز تي ورتي، جيڪا [[لوپ 360]] سان لڳ واقع هئي. لاس سيمس 2 ۾ ڊيل جا ايگزيڪيوٽوز، سيڙپڪاري آپريشنز، ۽ ڪجهه ڪارپوريٽ ڪم رکيا ويا. ڊيل وٽ لاس سيمس 3 ۾ {{convert|138000|sqft|sqm}} جاءِ جو اختيار پڻ هو.<ref name="Subleaselascimas">"[http://www.bizjournals.com/austin/stories/2002/03/04/daily46.html Dell seeks to sublease Las Cimas offices]." ''[[آسٽن بزنس جرنل]]''. Friday March 8, 2002. Retrieved May 4, 2010.</ref> ڪاروبار ۾ سستي سبب ملازمن ۽ پيداواري صلاحيت گهٽائڻ جي ضرورت پيدا ٿي، جنهن کان پوءِ ڊيل لاس سيمس آفيس ڪمپليڪس جي ٻن عمارتن ۾ پنهنجون آفيسون سب ليز تي ڏيڻ جو فيصلو ڪيو.<ref>Pletz, John. "[https://web.archive.org/web/20121104024344/http://www.highbeam.com/doc/1G1-120511547.html Article: Dell Leaders to Return to Round Rock, Texas, Campus.]" ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. March 8, 2002. Retrieved May 4, 2010.</ref> 2002ع ۾ ڊيل اعلان ڪيو تہ اها پنهنجي جاءِ ٻئي ڪرائيدار کي سب ليز تي ڏيڻ جو ارادو رکي ٿي؛ ڪمپني جو منصوبو هو تہ ڪرائيدار ملڻ کان پوءِ پنهنجو صدر دفتر واپس رائونڊ راڪ منتقل ڪيو وڃي.<ref name="Subleaselascimas"/> 2003ع تائين، ڊيل پنهنجو صدر دفتر واپس رائونڊ راڪ منتقل ڪري ڇڏيو. 2003ع کان پوءِ لڳ ڀڳ ستن سالن جي عرصي لاءِ، ان لاس سيمس I ۽ II جي سڄي جاءِ، ڪل {{convert|312000|sqft|sqm}}، ليز تي ورتي. انهيءَ سال تائين ان جاءِ مان تقريباً {{convert|100000|sqft|sqm}} نون سب ٽيننٽس پاران استعمال ۾ اچي چڪي هئي.<ref>Hudgins, Matt. "[http://austin.bizjournals.com/austin/stories/2003/05/12/story5.html Dell space taken]." ''[[آسٽن بزنس جرنل]]''. Friday May 9, 2003. Retrieved May 4, 2010.</ref> 2008ع ۾، ڊيل رائونڊ راڪ صدر دفتر جي بجلي جي ذريعن کي وڌيڪ ماحول دوست ذريعن ڏانهن تبديل ڪيو، جنهن ۾ ڪل بجلي جو 60٪ [[ٽي ايڪس يو انرجي]] جي ونڊ فارمز مان ۽ 40٪ آسٽن ڪميونٽي لينڊفل گئس-ٽو-انرجي پلانٽ مان آيو، جيڪو [[ويسٽ مينيجمينٽ، اِنڪ.]] پاران هلائبو هو.<ref name="GreenHQ"/> آمريڪا ۽ ڀارت ئي اهي واحد ملڪ آهن، جتي ڊيل جا سڀ ڪاروباري ڪم موجود آهن ۽ جيڪي عالمي سطح تي سهائتا فراهم ڪن ٿا: تحقيق ۽ ترقي، پيداوار، فنانس، تجزيو، ۽ ڪسٽمر ڪيئر.<ref name="tech.fortune.cnn.com">{{cite news | url=http://tech.fortune.cnn.com/2011/02/10/how-dell-conquered-india/ | publisher=CNN | title=How Dell conquered India | date=February 10, 2011 | access-date=February 11, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110212062631/http://tech.fortune.cnn.com/2011/02/10/how-dell-conquered-india/ | archive-date=February 12, 2011 | url-status=dead}}</ref> ڊيل کي ٽي آر اي جي موسٽ ڊيزائرڊ برانڊس رپورٽ 2023ع مطابق، "2023ع ۾ ڀارت جو سڀ کان وڌيڪ پسند ڪيل برانڊ" تسليم ڪيو ويو. === پيداوار === پنهنجي شروعاتي دور کان ئي، ڊيل پيداوار ۾ "آرڊر مطابق ترتيب ڏيڻ" واري طريقي جي اڳواڻ طور ڪم ڪيو — يعني گراهڪن جي خاص ضرورتن مطابق ترتيب ڏنل انفرادي پي سي فراهم ڪرڻ. ان جي ابتڙ، ان وقت اڪثر پي سي ٺاهيندڙ هر ٽه ماهي بنياد تي وچولن کي وڏا آرڊر فراهم ڪندا هئا.<ref>Dedrick, J. and Kraemer, K. L. (March 2007) [https://web.archive.org/web/20120427221617/http://pcic.merage.uci.edu/papers/2007/MarketMaking.pdf "Market Making in the PC Industry"], Chapter 10, in Hamilton, Senauer and Petrovic (eds) ''The Market Makers: How Retailers are Reshaping the Global Economy''. Oxford University Press. {{ISBN|0199655871}}</ref> خريداري ۽ ترسيل جي وچ ۾ دير گهٽ ڪرڻ لاءِ، ڊيل جي عام پاليسي اها آهي تہ پنهنجي شين جي پيداوار گراهڪن جي ويجهو ڪري. اهو پڻ [[جسٽ-اِن-ٽائيم، ڪاروبار|جسٽ-اِن-ٽائيم]] (JIT) پيداوار واري طريقي تي عمل ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو، جيڪو [[انوينٽري]] خرچ گهٽائي ٿو. گهٽ انوينٽري ڊيل جي ڪاروباري ماڊل جي هڪ ٻي خاص نشاني آهي — اهڙي صنعت ۾ اهو اهم خيال آهي، جتي جزا تمام تيزيءَ سان قدر وڃائيندا آهن.<ref>Kraemer, K. L. and Dedrick, J. (2002) [https://web.archive.org/web/20120427221617/http://crito.uci.edu/papers/2002/dell.pdf "Dell Computer: Organization of a Global Production Network"], Center for Research on Information Technology and Organizations.</ref> ڊيل جو پيداواري عمل اسمبلي، سافٽويئر انسٽاليشن، فنڪشنل ٽيسٽنگ (جنهن ۾ "برن-اِن" پڻ شامل آهي)، ۽ معيار جي ضابطي تي ٻڌل آهي. ڪمپني جي اڪثر تاريخ دوران، ڊيل ڊيسڪ ٽاپ مشينون پنهنجي اندروني سهولتن ۾ ٺاهيندي هئي ۽ بنيادي نوٽ بُڪ جي پيداوار ٻاهرين ٺيڪيدارن کان ڪرائيندي هئي، جن کي پوءِ اندروني طور ترتيب ڏنو ويندو هو.<ref>Company Annual Reports, various years.</ref> ڪمپني جو طريقو بدلجي چڪو آهي، جيئن 2006ع جي سالياني رپورٽ ۾ لکيل آهي: "اسان اصل ڊيزائن پيداوار واريون پارٽنرشپس ۽ پيداوار آئوٽ سورسنگ لاڳاپا استعمال ڪرڻ کي وڌائي رهيا آهيون." ''دي وال اسٽريٽ جرنل'' سيپٽمبر 2008ع ۾ رپورٽ ڪيو تہ "ڊيل پنهنجي پلانٽن کي وڪڻڻ جي آڇن سان ٺيڪيدار ڪمپيوٽر ٺاهيندڙن سان رابطو ڪيو آهي."<ref>Scheck, J: "Dell Plans to Sell Factories in Effort to Cut Costs", ''The Wall Street Journal'', September 5, 2008.</ref> 2000ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين، ڊيل جو "آرڊر مطابق ترتيب ڏيڻ" وارو پيداواري طريقو — يعني آمريڪي سهولتن مان گراهڪن جي خاص ضرورتن مطابق ترتيب ڏنل انفرادي پي سي فراهم ڪرڻ — وڌيڪ ايترو ڪارائتو يا وڏي مقدار ۾ پيداوار ڪندڙ ايشيائي ٺيڪيدار ٺاهيندڙن سان مقابلي لائق نه رهيو، ڇاڪاڻ تہ پي سي طاقتور، گهٽ قيمت واريون عام شيون بڻجي ويا هئا.<ref name="statesman1"/> اتر آمريڪي مارڪيٽ لاءِ ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽرن جي اسمبلي اڳ ۾ آسٽن، ٽيڪساس، (اصل هنڌ) ۽ [[ليبنان، ٽينيسي]]، (1999ع ۾ کوليل) ۾ ڊيل جي پلانٽن ۾ ٿيندي هئي، جيڪي ترتيبوار 2008ع ۽ 2009ع جي شروعات ۾ بند ڪيا ويا. [[ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا]] وارو پلانٽ 2005ع ۾ کوليو ويو، پر نومبر 2010ع ۾ پنهنجا آپريشن بند ڪري ڇڏيا.<ref name="theregister.co.uk" /><ref name="bizjournals.com" /> ڊيل جي آمريڪي پلانٽن ۾ ٿيندڙ اڪثر ڪم ايشيا ۽ ميڪسيڪو جي ٺيڪيدار ٺاهيندڙن ڏانهن، يا ڊيل جي پنهنجي ٻاهرين ملڪ فيڪٽرين ڏانهن منتقل ڪيو ويو. ان جي ايلين ويئر ماتحت ڪمپني جي [[مائيمي، فلوريڊا]] واري سهولت اڃا به هلندڙ آهي، جڏهن تہ ڊيل پنهنجا سرور (پنهنجون سڀ کان وڌيڪ منافعو ڏيندڙ شيون) آسٽن، ٽيڪساس ۾ پيدا ڪرڻ جاري رکي ٿو.<ref name="statesman1" /> ڊيل [[يورپ، وچ اوڀر ۽ آفريڪا|اي ايم اي اي]] مارڪيٽ لاءِ ڪمپيوٽرن جي اسمبلي جمهوريه آئرلينڊ جي [[ليميرڪ]] سهولت ۾ ڪندي هئي، ۽ هڪ وقت ۾ ان ملڪ ۾ لڳ ڀڳ 4,500 ماڻهن کي ملازمت ڏني هئي. ڊيل 1991ع ۾ ليميرڪ ۾ پيداوار شروع ڪئي ۽ پوءِ آئرلينڊ جي شين جي سڀ کان وڏي برآمد ڪندڙ، ۽ ان جي ٻي سڀ کان وڏي ڪمپني ۽ پرڏيهي سيڙپڪار بڻجي وئي. 8 جنوري 2009ع تي، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها ليميرڪ ۾ ڊيل جي سموري پيداوار جنوري 2010ع تائين پولينڊ جي شهر [[ووچ]] ۾ ڊيل جي نئين پلانٽ ڏانهن منتقل ڪندي.<ref>[https://web.archive.org/web/20130116235908/http://www.rte.ie/news/2009/0108/Dell.html 1,900 jobs lost at Dell in Limerick]. RTÉ New Report&nbsp;— January 8, 2009</ref> [[يورپي يونين]] جي عملدارن چيو تہ اهي پولينڊ حڪومت پاران ڊيل کي آئرلينڊ کان پري آڻڻ لاءِ استعمال ڪيل €52.7 ملين امدادي پيڪيج جي جاچ ڪندا.<ref>[https://web.archive.org/web/20130116235921/http://www.rte.ie/news/2009/0108/Dell1.html EU to investigate Dell aid package]. RTÉ New Report&nbsp;— January 8, 2009</ref> يورپي پيداوار سهولت 1 (EMF1، 1990ع ۾ کوليل) ۽ EMF3، ليميرڪ ڀرسان [[راهين انڊسٽريل اسٽيٽ]] جو حصو آهن. ڊيل اِنڪ. پيداوار کي EMF3 ۾ گڏ ڪيو آهي (EMF1 هاڻي{{When|date=January 2010}} صرف آفيسن تي مشتمل آهي).<ref>{{cite news|url=http://www.blythe.org/nytransfer-subs/2000ire/IEP:_The_IE_Professional_No.250_5-17|title=Dell reorganises Irish operations|access-date=November 17, 2011|work=The IE Professional|issue=250|date=May 17, 2000|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928070625/http://www.blythe.org/nytransfer-subs/2000ire/IEP:_The_IE_Professional_No.250_5-17 |archive-date=September 28, 2011}}</ref> پولينڊ حڪومت جون سبسڊيون ڊيل کي ڊگهي عرصي تائين اتي رکڻ ۾ مددگار رهيون.<ref>{{cite news|url=http://www.industryweek.com/articles/dell_to_sell_polish_plant_to_taiwans_foxconn_20540.aspx|title=Dell to Sell Polish Plant to Taiwan's Foxconn|agency=Agence France-Presse|publisher=IndustryWeek|access-date=May 8, 2012|archive-date=March 24, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324221512/http://www.industryweek.com/articles/dell_to_sell_polish_plant_to_taiwans_foxconn_20540.aspx|url-status=dead}}</ref> ليميرڪ پلانٽ ۾ اسمبلي ختم ٿيڻ کان پوءِ، ڊبلن جو [[چيري ووڊ، ڊبلن|چيري ووڊ]] ٽيڪنالاجي ڪيمپس جمهوريه ۾ ڊيل جو سڀ کان وڏو دفتر هو، جتي سيلز (خاص طور برطانيا ۽ آئرلينڊ)، سپورٽ (اي ايم اي اي لاءِ انٽرپرائز سپورٽ)، ۽ ڪلاوڊ ڪمپيوٽنگ لاءِ تحقيق ۽ ترقي ۾ 1200 کان وڌيڪ ماڻهو ڪم ڪندا هئا، پر هاڻي پيداوار نه هئي، سواءِ<ref name="ida">IDA Ireland website on [http://www.idaireland.com/dell/ Dell] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130110164148/http://www.idaireland.com/dell/ |date=January 10, 2013 }}, visited October 12, 2012</ref> ڊيل جي ايلين ويئر ماتحت ڪمپني جي، جيڪا آئرلينڊ جي ايٿلون پلانٽ ۾ پي سي ٺاهيندي آهي. هي سهولت آئرلينڊ ۾ رهندي يا نه، اهو يقيني نه آهي.<ref>RTE News: [http://www.rte.ie/news/2009/0325/dell-business.html Fears for 70 jobs at Athlone's Alienware facility], March 25, 2009. Checked: October 12, 2012</ref> ڊيل 2007ع جي آخر ۾ ووچ، پولينڊ ۾ EMF4 تي پيداوار شروع ڪئي.<ref>{{cite web|url=http://www1.euro.Dell.com/content/topics/topic.aspx/emea/corporate/pressoffice/2006/uk/en/2006_09_18_brk_000?c=uk&l=en&s=corp |title=Dell Announces Manufacturing Facility In Poland To Serve Growing Central And Eastern European Markets |website=euro.dell.com |access-date=November 17, 2011}}</ref> ڊيل ڏکڻ آمريڪي مارڪيٽ لاءِ ڊيسڪ ٽاپ، نوٽ بُڪ ۽ پاور ايج سرور پيداوار کي 1999ع ۾ کوليل [[ايلڊوراڊو دو سول، برازيل|ايلڊوراڊو دو سول]] پلانٽ مان 2007ع ۾ [[هورتولانديا|هورتولانديا، برازيل]] جي نئين پلانٽ ڏانهن منتقل ڪيو.<ref>[https://web.archive.org/web/20080219213123/http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2001/2001_02_19_pa_000?c=us&l=en&s=corp Dell Starts Manufacturing Servers in Brazil]. Dell, Porto Alegre, Brazil, February 19, 2001</ref> ==مصنوعات== ===دائرو ۽ برانڊ=== [[File:Dell wiki.JPG|thumb|2007ع کان 2011ع تائين ڊيل جو نعرو "Yours is Here"، جيئن [[ايس ايم مال آف ايشيا|مال آف ايشيا]] واري شاخ، [[پاسي]]، فلپائن ۾ ڏٺو ويو]] <!-- تبصرو ٿيل: [[File:Adamo by Dell Spring 2009.JPG|thumb|upright|ڊيل جي 2009ع واري مارڪيٽنگ مهم ۾ ان جي [[ذيلي نوٽ بڪ]] برانڊ [[ڊيل اڊامو|اڊامو]] کي نمايان ڪيو ويو۔]] --> هي ڪارپوريشن مختلف [[مارڪيٽ ڀاڱو|مارڪيٽ ڀاڱن]] لاءِ مخصوص برانڊ نالا مارڪيٽ ڪري ٿي۔ ان جي ڪاروباري/ڪارپوريٽ درجي ۾ شامل آهن: * [[ڊيل اين سيريز|اين سيريز]] (ڊيسڪ ٽاپ ۽ نوٽ بڪ ڪمپيوٽر جيڪي [[لينڪس]] يا [[فري ڊاس]] سان موڪليا وڃن ٿا) * [[ڊيل پريسيجن|پريسيجن]] ([[ڪمپيوٽر ورڪ اسٽيشن|ورڪ اسٽيشن]] نظام ۽ اعليٰ ڪارڪردگي وارا "موبائل ورڪ اسٽيشن" نوٽ بڪ)،<ref>{{cite web |url=http://www.Dell.com/content/products/features.aspx/precn_n?c=us&cs=04&l=en&s=bsd |title=Dell Precision Open-Source Workstations with Linux |publisher=Dell.com |access-date=November 17, 2011 |archive-date=August 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100810163355/http://www.dell.com/content/products/features.aspx/precn_n?c=us&cs=04&l=en&s=bsd |url-status=dead}}</ref> * [[ڊيل پاور ايج|پاور ايج]] (ڪاروباري سرور) * [[ڊيل پاور والٽ|پاور والٽ]] (سڌيءَ طرح ڳنڍيل ۽ [[نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل اسٽوريج]]) * [[ڊيل نيٽ ورڪنگ]] سيريز ([[نيٽ ورڪ سوئچ|نيٽ ورڪنگ سوئچز]] ۽ [[گيٽ وي (ٽيليڪميونيڪيشن)|گيٽ ويز]]) * [[ايڪوال لاجڪ]] (ادارتي درجي جا [[iSCSI]] [[اسٽوريج ايريا نيٽ ورڪ|SANs]]) ڊيل جي گهريلو آفيس/صارف درجي ۾ شامل آهن: <!-- * [[ڊيل اسٽوڊيو|اسٽوڊيو]] (عام استعمال جا ڊيسڪ ٽاپ ۽ ليپ ٽاپ ڪمپيوٽر) --> * [[ڊيل ايڪس پي ايس|ايڪس پي ايس]] (اعليٰ درجي جا ڊيسڪ ٽاپ ۽ نوٽ بڪ ڪمپيوٽر) <!-- * [[ڊيل اسٽوڊيو ايڪس پي ايس|اسٽوڊيو ايڪس پي ايس]] (ايڪس پي ايس نظامن جي اعليٰ ڊيزائن تي ڌيان ۽ انتهائي ملٽي ميڊيا صلاحيت) --> * [[ايلين ويئر]] (اعليٰ ڪارڪردگي وارا گيمنگ نظام) <!-- * [[ڊيل اڊامو|اڊامو]] (اعليٰ درجي جو پرتعیش ليپ ٽاپ) --> ڊيل جي پيريفيرل درجي ۾ [[ڪي ڊرائيو|يو ايس بي ڪي ڊرائيوز]]، [[ايل سي ڊي ٽيليويزن]] ۽ [[پرنٽر (ڪمپيوٽنگ)|پرنٽر]] شامل آهن؛ ڊيل مانيٽرن ۾ [[ايل سي ڊي|ايل سي ڊي ٽي ويز]]، [[پلازما ڊسپلي|پلازما ٽي ويز]] ۽ [[وڊيو پروجيڪٽر|پروجيڪٽر]] شامل آهن، جيڪي [[هاءِ ڊيفينيشن ٽيليويزن|ايڇ ڊي ٽي وي]] ۽ [[ڪمپيوٽر ڊسپلي|مانيٽرن]] لاءِ آهن۔ ڊيل الٽرا شارپ وڌيڪ اعليٰ درجي جي مانيٽرن جو برانڊ آهي۔ ڊيل جون خدمتون ۽ سپورٽ برانڊ شامل آهن: ''ڊيل سلوشن اسٽيشن'' (گهر اندر وڌايل سپورٽ خدمتون، اڳ ۾ "ڊيل آن ڪال")، ''[[ڊيل سپورٽ سينٽر]]'' (پرڏيهي وڌايل سپورٽ خدمتون)، ''ڊيل بزنس سپورٽ'' (هڪ تجارتي سروس معاهدو جيڪو عام قطارن جي ڀيٽ ۾ گهٽ ڪال ووليوم سان صنعت-تصديق ٿيل ٽيڪنيشن فراهم ڪري ٿو)، ''ڊيل ايور ڊريم ڊيسڪ ٽاپ مينيجمينٽ'' ("[[سافٽويئر ايز اي سروس]]" [[ريموٽ ڊيسڪ ٽاپ مينيجمينٽ]]، اصل ۾ هڪ SaaS ڪمپني جيڪا [[ايلان مسڪ]] جي سوٽ [[لنڊن رائيو]] قائم ڪئي هئي، جنهن کي ڊيل 2007ع ۾ خريد ڪيو<ref>{{cite web|url=http://www.bizjournals.com/sanjose/blog/2010/12/family-joins-colleagues-for-teslas-musk.html|title=Lyndon Rive, Elon Musk: Cousins, partners|date=December 28, 2010|work=Silicon Valley Business Journal}}</ref>)، ۽ ''يور ٽيڪ ٽيم'' (گهر جي استعمال ڪندڙن لاءِ سپورٽ قطار، جن پنهنجا نظام يا ته ڊيل جي ويب سائيٽ يا ڊيل فون سينٽرن ذريعي خريد ڪيا هجن)۔ بند ڪيل مصنوعات ۽ برانڊن ۾ شامل آهن [[ڊيل ايڪسم|ايڪسم]] ([[ذاتي ڊجيٽل معاون|پي ڊي اَي]]؛ 9 اپريل 2007ع تي بند ڪيو ويو)،<ref>[https://web.archive.org/web/20080720061330/http://direct2dell.com/one2one/archive/2007/04/11/11397.aspx Goodbye, Axim]. Direct2Dell.com. April 11, 2007</ref> [[ڊيل ڊائمنشن|ڊائمنشن]] (گهريلو ۽ ننڍي آفيس جا ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽر؛ جولاءِ 2007ع ۾ بند)، [[ڊيل ڊجيٽل جوڪ باڪس]] (MP3 پليئر؛ آگسٽ 2006ع ۾ بند)، [[ڊيل جي سيريز|جي سيريز]] (اعليٰ/وچولي ڪارڪردگي وارا گيمنگ ليپ ٽاپ)،<ref>{{cite web | title=Dell overhauls brand portfolio and adds NPU-equipped portables and desktops | date=January 6, 2025 | url=https://siliconangle.com/2025/01/06/dell-overhauls-brand-portfolio-adds-npu-equipped-portables-desktops/ }}</ref> [[ڊيل انسپائرون|انسپائرون]] (وچولي درجي جا ڊيسڪ ٽاپ ۽ نوٽ بڪ ڪمپيوٽر)،<ref>{{Cite web |last=Polanco |first=Tony |date=January 6, 2025 |title=Dell XPS is dead — Dell just rebranded its entire PC lineup |url=https://www.tomsguide.com/computing/dell-xps-is-dead-dell-just-rebranded-its-entire-pc-lineup |access-date=January 7, 2025 |website=Tom's Guide}}</ref><ref name=mashabledellname>{{Cite web|url=https://mashable.com/article/ces-2025-dell-ai-pc-rebrand-pro-max|title=Dell is refreshing and rebranding all of its PCs: What all the new names mean|first=Haley|last=Henschel|date=January 6, 2025|website=Mashable|access-date=May 5, 2025}}</ref> ڊيل پاور ايپ (ايپليڪيشن تي ٻڌل سرور)، ڊيل آپٽي پليڪس (ڊيسڪ ٽاپ ۽ ٽاور ڪمپيوٽر جيڪي اڳ سرور ۽ ڊيسڪ ٽاپ آپريٽنگ نظام هلائڻ لاءِ سپورٽ ڪيا ويندا هئا)<ref>{{Cite web |last=Larsen |first=Luke |date=2025-01-06 |title=30 years later, XPS is dead. Here's why Dell is killing its flagship brand |url=https://www.digitaltrends.com/computing/xps-is-dead-why-dell-is-killing-it/ |access-date=2026-05-04 |website=Digital Trends |language=en-us}}</ref>، ڊيل يونڪس (هڪ [[يونڪس سسٽم پنج|SVR4]] تي ٻڌل يونڪس آپريٽنگ نظام جيڪو ڊيل برانڊڊ PCs ۽ ورڪ اسٽيشنن لاءِ هو؛ 1993ع ۾ بند ڪيو ويو)، [[ڊيل وينيو|وينيو]] (اينڊرائيڊ / ونڊوز ٽيبليٽس)،<ref>[http://www.androidcentral.com/dell-shuts-down-its-android-venue-tablet-line-ends-support-current-products Dell discontinues Android-based Venue tablet line; ends OS upgrades for current products | Android Central] </ref> ۽ ڊيل موبائل ڪنيڪٽ (ونڊوز موبائل ايپليڪيشن؛ 31 جولاءِ 2022ع تي بند ڪيو ويو) [[ڊيل ووسترو|ووسترو]] (آفيس/ننڍي ڪاروبار جا ڊيسڪ ٽاپ ۽ [[ليپ ٽاپ|نوٽ بڪ]] نظام؛ 2025ع ۾ بند)،<ref>{{Cite web |last=Roth |first=Emma |date=2022-07-25 |title=Dell is getting out of the phone syncing game |url=https://www.theverge.com/2022/7/25/23278047/dell-mobile-connect-discontinued-2023 |access-date=2022-07-27 |website=The Verge |language=en}}</ref> [[ڊيل ليٽيٽيوڊ|ليٽيٽيوڊ]] (ڪاروباري مقصدن لاءِ نوٽ بڪ؛ 2025ع ۾ بند)،<ref>{{Cite web |last=Chester |first=Edward |date=January 6, 2025 |title=Dell ditches Inspiron, Latitude, and XPS, in sensible yet confusing rebrand |url=https://www.pcgamesn.com/dell/rebrand-pro-max |access-date=January 7, 2025 |website=PCGamesN}}</ref> [[فورس10]] ۽ [[ڊيل پاور ڪنيڪٽ|پاور ڪنيڪٽ]] ([[نيٽ ورڪ سوئچ]]؛ 2013ع ۾ [[ڊيل نيٽ ورڪنگ]] برانڊ تحت گڏ ڪيا ويا)، [[ڪمپيلنٽ ٽيڪنالاجيز|ڊيل ڪمپيلنٽ]] ([[اسٽوريج ايريا نيٽ ورڪ]]؛ 2010ع واري خريداري کان پوءِ برانڊ آهستي آهستي ختم ڪيو ويو)۔ ==سيڪيورٽي== ===پاڻ-دستخط ٿيل روٽ سرٽيفڪيٽ=== نومبر 2015ع ۾ اهو ظاهر ٿيو ته ڪيترائي ڊيل ڪمپيوٽر هڪجهڙي اڳواٽ انسٽال ٿيل [[روٽ سرٽيفڪيٽ]] سان موڪليا ويا هئا، جيڪو "eDellRoot" جي نالي سان سڃاتو ويندو هو۔<ref name=ars-selfsigned>{{cite web|title=Dell does a Superfish, ships PCs with easily cloneable root certificates|url=https://arstechnica.com/security/2015/11/dell-does-superfish-ships-pcs-with-self-signed-root-certificates/|website=Ars Technica|date=November 23, 2015 |publisher=Conde Nast|access-date=November 25, 2015}}</ref> هن اهڙا سيڪيورٽي خطرا پيدا ڪيا، جيئن حمله آور [[ايڇ ٽي ٽي پي ايس]] سان محفوظ ڪيل ويب سائيٽن، جهڙوڪ [[گوگل]] ۽ [[بينڪ آف آمريڪا]]، جي نقل ڪري سگهن، ۽ ميلويئر کي ان سرٽيفڪيٽ سان دستخط ڪري مائڪروسوفٽ جي سافٽويئر فلٽرنگ کان بچائي سگهجي۔<ref name=ars-selfsigned /> ڊيل معافي ورتي ۽ ان کي هٽائڻ لاءِ هڪ اوزار پيش ڪيو۔<ref name=ars-removal>{{cite web|title=Dell apologizes for HTTPS certificate fiasco, provides removal tool|url=https://arstechnica.com/security/2015/11/dell-apologizes-for-https-certificate-fiasco-provides-removal-tool/|website=Ars Technica|date=November 24, 2015 |publisher=Conde Nast|access-date=November 25, 2015}}</ref> ===ڊيل فائونڊيشن سروسز=== نومبر 2015ع ۾ ئي، هڪ محقق دريافت ڪيو ته اهي گراهڪ جن وٽ تشخيصي پروگرام ڊيل فائونڊيشن سروسز موجود هو، انهن کي پروگرام طرفان ڏنل منفرد سروس ٽيگ نمبر جي ذريعي ڊجيٽل طور ٽريڪ ڪري سگهجي ٿو۔<ref name=ars-dfs>{{cite web|title=PCs running Dell support app can be uniquely ID'd by snoops and scammers|url=https://arstechnica.com/security/2015/11/pcs-running-dell-support-app-can-be-uniquely-idd-by-snoops-and-scammers/|website=Ars Technica|date=November 25, 2015 |publisher=Conde Nast|access-date=November 25, 2015}}</ref> اهو ان صورت ۾ به ممڪن هو جڏهن گراهڪ [[خانگي برائوزنگ]] کي فعال ڪري ۽ پنهنجا [[برائوزر ڪوڪيز]] حذف ڪري ڇڏي۔<ref name=ars-dfs /> ''[[آرس ٽيڪنيڪا]]'' سفارش ڪئي ته ڊيل جا گراهڪ اهو پروگرام اَن انسٽال ڪن، جيستائين مسئلو حل نه ڪيو وڃي۔<ref name=ars-dfs /> ==تجارتي پهلو== ===مارڪيٽنگ=== ڊيل جا اشتهار ڪيترن ئي قسمن جي ميڊيا ۾ ظاهر ٿيا آهن، جن ۾ ٽيليويزن، انٽرنيٽ، رسالا، [[ميل-آرڊر ڪيٽلاگ|ڪيٽلاگ]] ۽ اخبارون شامل آهن۔ ڊيل اِنڪ جون ڪجهه مارڪيٽنگ حڪمت عمليون سڄي سال دوران قيمتون گهٽ رکڻ، مفت بونس مصنوعات (جهڙوڪ ڊيل پرنٽر) ۽ مفت ترسيل مهيا ڪرڻ آهن ته جيئن وڌيڪ وڪرو وڌي ۽ مقابلي ڪندڙن کي روڪي سگهجي۔ 2006ع ۾، ڊيل پنهنجي 19.2٪ مارڪيٽ شيئر کي برقرار رکڻ جي ڪوشش ۾ قيمتون گهٽايون۔ ان سان منافعي جا مارجن اڌ کان به گهٽ ٿي ويا، يعني 8.7٪ کان 4.3٪ تائين۔ پنهنجي گهٽ قيمتن کي برقرار رکڻ لاءِ، ڊيل پنهنجي مصنوعات جون گهڻيون خريداريون اڃا تائين انٽرنيٽ ۽ ٽيليفون نيٽ ورڪ ذريعي قبول ڪري ٿي، ۽ پنهنجي گراهڪ-نگهداشت واري شعبي کي ڀارت ۽ [[ايل سلواڊور]] منتقل ڪندي رهي ٿي۔<ref>[https://web.archive.org/web/20090105132801/http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2007/2007_03_20_ndi_000?c=us&l=en&s=corp Michael Dell Sees India Playing a Key Role in the Online World]. Dell, New Delhi, India, March 20, 2007.</ref> 2000ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ آمريڪا جي هڪ مشهور ٽيليويزن ۽ پرنٽ اشتهاري مهم ۾ اداڪار [[بين ڪرٽس (اداڪار)|بين ڪرٽس]] "اسٽيون" جو ڪردار ادا ڪيو، جيڪو هلڪي شرارتي سنهري وارين نوجوان جي صورت ۾ مايوس ڪمپيوٽر خريد ڪندڙن جي مدد ڪندو هو۔ هر ٽيليويزن اشتهار عام طور اسٽيون جي مشهور جملي تي ختم ٿيندو هو: "Dude, you're gettin' a Dell!"<ref name=SlateDell>{{cite web|last1=Walker|first1=Rob|title=The Mystery of the Dell Dude|url=http://www.slate.com/articles/business/ad_report_card/2002/06/the_mystery_of_the_dell_dude.html |website=Slate |date=June 3, 2002 |access-date=October 14, 2015}}</ref> ان کان پوءِ واري اشتهاري مهم ۾ ڊيل هيڊڪوارٽرز ۾ [[انٽرن]] ڏيکاريا ويا (جنهن ۾ ڪرٽس جو ڪردار هڪ ابتدائي اشتهار جي آخر ۾ مختصر نمائش طور ظاهر ٿيو)۔ 2007ع ۾، ڊيل آمريڪا ۾ پنهنجي اشتهاري ايجنسين کي [[بي بي ڊي او]] کان [[ورڪنگ مدر ميڊيا]] ڏانهن تبديل ڪيو۔ جولاءِ 2007ع ۾، ڊيل ورڪنگ مدر طرفان تيار ڪيل نوان اشتهار جاري ڪيا ته جيئن Inspiron ۽ XPS لائينن جي حمايت ڪري سگهجي۔ انهن اشتهارن ۾ [[دي فليمنگ لپس]] ۽ [[ڊيوو]] جو موسيقي استعمال ڪيو ويو، جيڪي خاص طور تي اشتهار "Work it Out" لاءِ گيت رڪارڊ ڪرڻ لاءِ ٻيهر گڏ ٿيا۔ ساڳئي 2007ع ۾، ڊيل "Yours is here" نعرو استعمال ڪرڻ شروع ڪيو، جنهن جو مقصد اهو ظاهر ڪرڻ هو ته ڪمپيوٽر گراهڪن جي ضرورتن مطابق ترتيب ڏنا وڃن ٿا۔<ref name="engadget">{{cite web|url=https://www.engadget.com/2007/11/21/dell-launches-star-studded-yours-is-here-ad-campaign/|title=Dell launches star-studded "Yours Is Here" ad campaign|work=[[Engadget]]|date=November 21, 2007 |access-date=July 14, 2010}}</ref> 2011ع ۾، ڊيل آسٽن، ٽيڪساس جي آسٽن ڪنويشن سينٽر ۾ "ڊيل ورلڊ" نالي سالياني ڪانفرنس منعقد ڪرڻ شروع ڪئي۔ هن تقريب ۾ ڊيل ۽ ان جي ڀائيوارن پاران مهيا ڪيل نيون ٽيڪنالاجيون ۽ خدمتون پيش ڪيون ويون۔<ref>{{cite web|title=Dell World 2011 |publisher=Dell |access-date=December 16, 2013 |url=http://www.dell.com/learn/us/en/uscorp1/corp-comm/pk-dellworld-2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131124094728/http://www.dell.com/learn/us/en/uscorp1/corp-comm/pk-dellworld-2011 |archive-date=November 24, 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/austin/blog/techflash/2014/09/dell-world-speaker-schedule-without-star-keynote.html|title=Dell World speaker schedule without star keynote; panel to open show |website=bizjournals.com|access-date=August 18, 2018}}</ref> جڏهن 2016ع ۾ ڊيل ۽ اِي.ايم.سي. ضم ٿيا، ته انهن جون سالياني ڪانفرنسون گڏ ڪري "ڊيل اِي.ايم.سي. ورلڊ" بڻايون ويون، جيڪي لاس ويگاس، نيواڊا ۾ منعقد ٿينديون هيون۔ 2018ع ۾ ان جو نالو "ڊيل ٽيڪنالاجيز ورلڊ" رکيو ويو۔<ref>{{Cite news |last=Kranz |first=Gary |date=25 April 2018 |title=Dell EMC storage strategy talk buzzes Dell Tech World |url=https://www.techtarget.com/searchstorage/news/252439896/Dell-EMC-storage-strategy-talk-buzzes-Dell-Tech-World |access-date=9 December 2025 |work=[[TechTarget]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sarraf |first=Samira |date=20 June 2019 |title=Branding shift sees EMC take back seat to Dell Technologies |url=https://www.arnnet.com.au/article/1256478/branding-shift-sees-emc-take-back-seat-to-dell-technologies.html |access-date=9 December 2025 |work=ARN}}</ref> ====ڊيل پارٽنر پروگرام==== 2007ع جي آخر ۾، ڊيل اِنڪ اعلان ڪيو ته اها پنهنجو پروگرام [[ويليو-ايڊڊ ريسيلر]]ز (VARs) تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ ان کي سرڪاري نالو "ڊيل پارٽنر ڊائريڪٽ" ۽ هڪ نئين ويب سائيٽ ڏني وئي۔<ref>{{cite web | title = Partner Direct | publisher=Dell | access-date =June 13, 2011 | url = http://partner.Dell.com/}}</ref> 2013ع ۾، ڊيل انڊيا پنهنجي ڊيل پارٽنر جي اين جي اليڪٽرانڪس پرائيويٽ لميٽيڊ سان گڏ هڪ اي-ڪامرس ويب سائيٽ شروع ڪئي<ref>{{cite news| url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-06-03/news/39714982_1_dell-india-consumer-products-vostro | archive-url=https://web.archive.org/web/20130903202220/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-06-03/news/39714982_1_dell-india-consumer-products-vostro | url-status=dead | archive-date=September 3, 2013 | work=The Times of India | title=Dell enables online purchases through DESA platform | date=June 3, 2013}}</ref> جنهن کي Dell Express Ship Affiliate (DESA) سڏيو ويو۔<ref>[http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/info-tech/dell-launches-online-estore-dell-express-ship-affiliate/article4777976.ece "Dell launches online e-store Dell Express Ship Affiliate"]. ''The Hindu''. June 3, 2013</ref> ان جو بنيادي مقصد ترسيل وقت گهٽائڻ هو۔ اهي گراهڪ جيڪي ڊيل انڊيا جي سرڪاري ويب سائيٽ تي وڃي آن لائن خريداري جو اختيار چونڊيندا هئا، انهن کي ڊيل جي منسلڪ ويب سائيٽ ڏانهن منتقل ڪيو ويندو هو۔<ref name="tech.fortune.cnn.com"/> ====ليپ ٽاپ سيڪيورٽي جي مارڪيٽنگ بابت تنقيد==== 2008ع ۾، ڊيل کي پنهنجي دعويٰ بابت پريس ڪوريج ملي ته ان وٽ دنيا جا سڀ کان محفوظ ليپ ٽاپ آهن، خاص طور تي ليٽيٽيوڊ D630 ۽ ليٽيٽيوڊ D830۔<ref>{{cite web|url=http://www.vnunet.com/vnunet/news/2220173/dell-scolded-laptop-ads |title=Dell Scolded for Laptop Ads |publisher=Vnunet.com |author=Nichols, Shaun |date=June 27, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081023034729/http://www.vnunet.com/vnunet/news/2220173/dell-scolded-laptop-ads |archive-date=October 23, 2008}}</ref> لينوو جي درخواست تي، (آمريڪي) نيشنل ايڊورٽائزنگ ڊويزن (NAD) ان دعويٰ جو جائزو ورتو ۽ رپورٽ ڏني ته ڊيل وٽ ان جي حمايت لاءِ ڪافي ثبوت موجود نه هئا۔<ref>{{cite web|url=http://digitaldaily.allthingsd.com/20080623/dont-worry-Dell-your-laptops-are-still-the-worlds-ugliest/ |title=Dell's Claim as World's Most Secure Commercial Laptops? |publisher=Digitaldaily.allthingsd.com |date=June 23, 2008 |access-date=November 17, 2011}}</ref> ===پرچون=== ڊيل پهريون ڀيرو پنهنجا پرچون اسٽور ڀارت ۾ کوليا۔<ref name="tech.fortune.cnn.com"/> ====آمريڪا==== 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، ڊيل پنهنجون مصنوعات [[بيسٽ باءِ]]، [[ڪوسٽڪو]] ۽ [[سامز ڪلب]] جي اسٽورن ذريعي آمريڪا ۾ وڪرو ڪندو هو۔ ڊيل 1994ع ۾ اهو طريقو ختم ڪيو، گهٽ منافعي جا مارجن سبب بيان ڪندي، ۽ ايندڙ ڏهاڪي تائين صرف سڌي وڪري واري ماڊل ذريعي ورڇ جاري رکي۔ 2003ع ۾، ڊيل مختصر عرصي لاءِ [[سيئرز]] اسٽورن ۾ مصنوعات وڪرو ڪيون۔ 2007ع ۾، ڊيل ٻيهر آمريڪا جي وڏن پرچون وڪرو ڪندڙن ڏانهن پنهنجون مصنوعات موڪلڻ شروع ڪيون، شروعات [[سامز ڪلب]] ۽ [[وال مارٽ]] سان ڪئي وئي۔ [[اسٽيپلز اِنڪ]]، جيڪو آمريڪا ۾ سڀ کان وڏو آفيس سپلاءِ پرچون وڪرو ڪندڙ آهي، ۽ [[بيسٽ باءِ]]، جيڪو سڀ کان وڏو اليڪٽرانڪس پرچون وڪرو ڪندڙ آهي، پڻ ساڳئي سال ڊيل جا پرچون ڀائيوار بڻيا۔ =====ڪيئوسڪ===== 2002ع کان شروع ٿيندي، ڊيل آمريڪا ۾ [[ڪيئوسڪ]] جڳهيون کوليون ته جيئن گراهڪ ڪمپني کان سڌي خريداري کان اڳ مصنوعات جو جائزو وٺي سگهن۔ 2005ع کان، ڊيل ڪيئوسڪ جڳهن کي وڌائي آسٽريليا، ڪينيڊا، سنگاپور ۽ هانگ ڪانگ جي شاپنگ مالن تائين پهچايو۔ 30 جنوري 2008ع تي، ڊيل اعلان ڪيو ته اها آمريڪا ۾ پنهنجا سڀئي 140 ڪيوسڪ بند ڪندي، ڇو ته اها پرچون اسٽورن ۾ واڌ ڪري رهي هئي۔<ref>{{cite web|url=http://content.dell.com/us/en/corp/d/press-releases/2008-01-30-00-direct-retail.aspx |title=Dell Focuses on Direct and Retail Business, Closes Kiosks in U.S |publisher=Content.dell.com |date=January 30, 2008 |access-date=November 17, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113024054/http://content.dell.com/us/en/corp/d/press-releases/2008-01-30-00-direct-retail.aspx |archive-date=November 13, 2011}}</ref> 3 جون 2010ع تائين، ڊيل آسٽريليا ۾ به پنهنجا سڀئي مال ڪيئوسڪ بند ڪري ڇڏيا هئا۔<ref>{{cite web|url=http://www.gizmodo.com.au/2010/04/dell-closing-down-their-retail-kiosks-across-the-country/|title=Dell Closing Down Their Retail Kiosks Across The Country |publisher=gizmodo.com |date=April 1, 2010 |access-date=November 18, 2011}}</ref> ===مقابلو=== ڊيل جا وڏا مقابلي ڪندڙ [[لينووو]]، [[هيولٽ-پيڪارڊ]] (HP)، [[هاسي]]، [[ايسر]]، [[فوجيٽسو]]، [[توشيبا]]، [[گيٽ وي]]، [[سوني]]، [[ايسس]]، [[مائڪرو-اسٽار انٽرنيشنل|MSI]]، [[پيناسونڪ]]، [[سامسنگ]] ۽ [[ايپل]] شامل آهن۔ ڊيل ۽ ان جي ماتحت ڪمپني Alienware، شوقين مارڪيٽ ۾ AVADirect، [[فالڪن نارٿ ويسٽ]]، [[ووڊو پي سي]] (HP جي ماتحت ڪمپني)، ۽ ٻين ٺاهيندڙن سان مقابلو ڪن ٿا۔ 2006ع جي ٻئين ٽه ماهي دوران، ڊيل وٽ عالمي ذاتي ڪمپيوٽر مارڪيٽ جو 18٪ کان 19٪ حصو هو، جڏهن ته HP وٽ لڳ ڀڳ 15٪ حصو هو۔ 2006ع جي آخر تائين، ڊيل PC ڪاروبار ۾ پنهنجي اڳواڻي هيولٽ-پيڪارڊ کي وڃائي ويٺو۔ [[گارٽنر]] ۽ [[انٽرنيشنل ڊيٽا ڪارپوريشن|IDC]] ٻنهي اندازو لڳايو ته 2006ع جي ٽئين ٽه ماهي دوران HP دنيا ڀر ۾ ڊيل کان وڌيڪ يونٽ موڪليا۔<ref>Kirdahy, Matthew (October 19, 2006) [https://www.forbes.com/2006/10/19/dell-computer-earnings-markets-equity-cx_mk_1019markets07.html]. Forbes.</ref> ڊيل جي 3.6٪ واڌ، ساڳئي عرصي دوران HP جي 15٪ واڌ جي مقابلي ۾ تمام گهٽ هئي۔ مسئلو چوٿين ٽه ماهي ۾ وڌيڪ خراب ٿيو، جڏهن گارٽنر اندازو لڳايو<ref>{{cite web |url=http://home.businesswire.com/portal/site/google/index.jsp?ndmViewId=news_view&newsId=20070117006106&newsLang=en |title=Gartner Says Hewlett-Packard Takes Clear Lead in Fourth Quarter Worldwide PC Shipments and Creates a Virtual Tie with Dell for 2006 Year-End Results |publisher=Business Wire |date=January 17, 2007 |access-date=June 22, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721195555/http://home.businesswire.com/portal/site/google/index.jsp?ndmViewId=news_view&newsId=20070117006106&newsLang=en |archive-date=July 21, 2015 |url-status=dead}}</ref> ته ڊيل جي PC موڪلن ۾ 8.9٪ گهٽتائي آئي (جڏهن ته HP جي واڌ 23.9٪ هئي)۔ نتيجي طور، 2006ع جي آخر تائين ڊيل جو مجموعي PC مارڪيٽ شيئر 13.9٪ رهيو (جڏهن ته HP جو 17.4٪ هو)۔ IDC رپورٽ ڪيو ته ڊيل ان شعبي ۾ مٿين چئن مقابلي ڪندڙن مان سڀ کان وڌيڪ سرور مارڪيٽ شيئر وڃايو۔ IDC جي Q4 2006 اندازن موجب، سرور مارڪيٽ ۾ ڊيل جو حصو 8.1٪ هو، جيڪو گذريل سال جي 9.5٪ مان گهٽجي ويو۔ هي سالياني بنياد تي 8.8٪ گهٽتائي ظاهر ڪري ٿو، بنيادي طور EMC ۽ IBM جهڙن مقابلي ڪندڙن جي فائدي ۾۔ 2025ع تائين، ڊيل لينووو ۽ HP Inc. کان پوءِ دنيا جو ٽيون وڏو PC ٺاهيندڙ آهي۔<ref>{{cite web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2025-10-16-gartner-says-worldwide-pc-shipments-grew-8-percent-in-third-quarter-of-2025|title=Gartner Says Worldwide PC Shipments Grew 8.2% in Third Quarter of 2025|website=Gartner|date=October 16, 2026|access-date=January 9, 2026}}</ref> ==ماحولي رڪارڊ== ڊيل 2015ع تائين پنهنجي عالمي سرگرمين مان پيدا ٿيندڙ گرين هائوس گيسن جي اخراج کي 40٪ گهٽائڻ جو واعدو ڪيو، جنهن لاءِ 2008ع جي مالي سال کي بنيادي سال طور مقرر ڪيو ويو۔<ref>{{cite web|url=http://content.dell.com/us/en/corp/d/corp-comm/cr-earth-emissions.aspx |title=Walking the Walk on Greenhouse Gas Reduction |publisher=Dell|access-date=January 13, 2011}}</ref> اها [[گرين پيس]] جي '' گرينر اليڪٽرانڪس لاء گائيڊ'' ۾ شامل آهي، جيڪا وڏن اليڪٽرانڪس ٺاهيندڙن کي استحڪام، [[آبهوا ۽ توانائي]] ۽ انهن جي مصنوعات جي ماحول دوست هجڻ بابت پاليسين جي بنياد تي درجا ڏئي ٿي۔ نومبر 2011ع ۾، ڊيل 15 درج ڪيل اليڪٽرانڪس ٺاهيندڙن مان ٻئي نمبر تي رهي (پنهنجو اسڪور 4.9 مان وڌائي 5.1 ڪيو، جيڪو ان کي آڪٽوبر 2010ع واري اڳوڻي درجابندي ۾ مليو هو)۔<ref>{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/climate-change/cool-it/Guide-to-Greener-Electronics/ |title=Guide to Greener Electronics |publisher=Greenpeace International |access-date=November 14, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112022636/http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/climate-change/cool-it/Guide-to-Greener-Electronics/ |archive-date=November 12, 2011}}</ref> ڊيل پهرين ڪمپني هئي جنهن زهريلي پوليونيل ڪلورائيڊ (PVC) ۽ برومنيٽيڊ فليم رٽارڊنٽس (BFRs) کي ختم ڪرڻ لاءِ عوامي طور هڪ وقتي خاڪو بيان ڪيو، جنهن کي اها 2009ع جي آخر تائين مرحليوار ختم ڪرڻ چاهيندي هئي۔ هن بعد ۾ هن واعدي ۾ تبديلي ڪئي ۽ هاڻي 2011ع جي آخر تائين زهريلا مادا ختم ڪرڻ جو هدف رکي ٿي، پر صرف پنهنجي ڪمپيوٽنگ مصنوعات ۾۔<ref>{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/Global/international/publications/toxics/2010/version16/Ranking%20tables%20Oct%202010-Dell.pdf|title=Ranking tables – October 2010|publisher=Greenpeace International|access-date=January 13, 2011}}</ref> مارچ 2010ع ۾، گرين پيس جي ڪارڪنن بنگلور، ايمسٽرڊيم ۽ ڪوپن هيگن ۾ ڊيل جي آفيسن ٻاهران احتجاج ڪيو، ڊيل جي باني ۽ CEO مائيڪل ڊيل کان مطالبو ڪيو ته هو "زهريلا مادا ختم ڪري"، ۽ دعويٰ ڪئي ته ڊيل جو پاڻ کي "ڌرتيءَ جي سڀ کان ماحول دوست ٽيڪنالاجي ڪمپني" بڻائڻ جو ارادو<ref>{{cite web|url=http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2007/2007_06_05_lon_000?c=us&l=en |title=Dell Sets Goal Of Becoming Greenest Technology Company|publisher=Dell|access-date=January 13, 2011}}</ref> "منافقت" آهي۔<ref>{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/en/news/features/dell-breaking-promise-290310/ |title=Dell targeted for breaking promise on toxic chemicals|publisher=Greenpeace International|access-date=January 13, 2011}}</ref> ڊيل 2009ع ۾ G-Series مانيٽرن (G2210 ۽ G2410) سان پنهنجي پهرين مڪمل طور PVC ۽ BFR کان پاڪ مصنوعات متعارف ڪرايون۔<ref>{{cite web|url=http://content.dell.com/us/en/corp/d/corp-comm/earth-greener-products-materials.aspx |title=Materials Use: What's Inside Our Products – And What's Not|publisher=Dell|access-date=August 16, 2010}}</ref> [[تڪراري معدنيات]] بابت 2012ع جي پنهنجي پيش رفت واري رپورٽ ۾، [[اينف پراجيڪٽ]] ڊيل کي 24 صارف اليڪٽرانڪس ڪمپنين مان اٺين اعليٰ درجي تي رکيو۔<ref name='EnoughProject2012'>{{cite web | url = http://www.enoughproject.org/files/CorporateRankings2012.pdf | title = Taking Conflict Out of Consumer Gadgets: Company Rankings on Conflict Minerals 2012 | access-date = August 17, 2012 | last1 = Lezhnev | first1 = Sasha |author2=Alex Hellmuth | date = Aug 2012 | publisher = [[Enough Project]]}}</ref> پنهنجي اداري واري مصنوعات واري لائين ۾، ڊيل توانائي جي استعمال کي گهٽائڻ لاءِ اعليٰ ڪارڪردگي وارا پاور سپلاء يونٽ (PSUs) شامل ڪيا آهن۔ 2025ع تائين، ڪيترن ئي ڊيل سرور حصن [[80 پلس|80 پلس]] ٽائٽينيم سرٽيفڪيشن حاصل ڪئي، جيڪا معياري توانائي فراهمي لاءِ سڀ کان اعليٰ توانائي ڪارڪردگي درجو آهي، ۽ جيڪا 50٪ لوڊ تي گهٽ ۾ گهٽ 96٪ ڪارڪردگي يقيني بڻائي ٿي۔<ref>{{Cite web |title=Dell 80 PLUS® Certified PSUs {{!}} 80 PLUS® {{!}} CLEAResult |url=https://www.clearesult.com/80plus/manufacturers/Dell |access-date=2026-04-02 |website=www.clearesult.com}}</ref> ===سبز شروعاتون=== ڊيل [[معلوماتي ٽيڪنالاجي صنعت]] ۾ پهرين ڪمپني بڻجي جيڪا مصنوعات جي [[ري سائيڪلنگ]] جو هدف مقرر ڪيو (2004ع ۾)، ۽ 2006ع ۾ پنهنجي عالمي صارف ري سائيڪلنگ پروگرام جي نفاذ کي مڪمل ڪيو۔<ref>{{cite web|url=http://www.socialfunds.com/news/article.cgi/1421.html|title=Dell First US Computer Company to Commit to a Global Recycling Goal|author=William Baue|publisher=SocialFunds|access-date=August 2, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070804185622/http://www.socialfunds.com/news/article.cgi/1421.html|archive-date=August 4, 2007|url-status=dead}}</ref> 6 فيبروري 2007ع تي، National Recycling Coalition ڊيل کي پيدا ڪندڙ ذميواري جي واڌاري لاءِ ڪيل ڪوششن تي پنهنجو "Recycling Works" انعام ڏنو۔<ref name="National Recycling Coalition">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20100308223409/http://www.nrc-recycle.org/recyclingworkswinners.aspx Winners of NRC's "Recycling Works" Award]}}. National Recycling Coalition</ref> 19 جولاءِ 2007ع تي، ڊيل اعلان ڪيو ته هن 2009ع تائين 275 ملين پائونڊ ڪمپيوٽر سامان واپس حاصل ڪرڻ واري گهڻ-سالياني هدف ۾ مقرر ڪيل حدن کان اڳتي وڌي چڪي آهي۔ ڪمپني ٻڌايو ته هن 2006ع ۾ گراهڪن کان 78 ملين پائونڊ (تقريباً 40,000 ٽن) آءِ ٽي سامان واپس حاصل ڪيو، جيڪو 2005ع جي مقابلي ۾ 93٪ واڌ هو؛ ۽ اهو سامان جيڪو ڊيل ست سال اڳ وڪرو ڪيو هو، ان جو 12.4٪ حصو هو۔<ref name="Dell Inc.">[https://web.archive.org/web/20130116172136/http://content.dell.com/us/en/corp/d/press-releases/2007-07-19-01-recycle.aspx Dell Ahead of Schedule to Achieve Multi-Year Product Recycling Goal]. Dell. July 19, 2007</ref> 5 جون 2007ع تي، ڊيل ڊگهي مدي لاءِ ڌرتيءَ جي سڀ کان ماحول دوست ٽيڪنالاجي ڪمپني بڻجڻ جو هدف مقرر ڪيو۔<ref>{{Cite news|url=https://www.businesswire.com/news/home/20070605005323/en/Dell-Sets-Goal-Greenest-Technology-Company|title=Dell Sets Goal of Becoming Greenest Technology Company|access-date=March 8, 2018|language=en}}</ref> ڪمپني هڪ [[صفر-ڪاربن]] شروعات شروع ڪئي، جنهن ۾ شامل هو: # 2012ع تائين ڊيل جي [[ڪاربن شدت]] کي 15٪ گهٽائڻ # بنيادي سپلائرز کان هر ٽه-ماهي ڪاروباري جائزي دوران ڪاربن اخراج بابت ڊيٽا رپورٽ ڪرڻ جي گهر # گراهڪن سان گڏجي "ڌرتيءَ جو سڀ کان ماحول دوست PC" تيار ڪرڻ # ڪمپني جي ڪاربن-گھٽائڻ وارو پروگرام "Plant a Tree for Me" کي وڌائڻ ڊيل پنهنجي ماحولياتي ڪارڪردگي بابت رپورٽ سالياني [[ڪارپوريٽ سماجي ذميواري]] (CSR) رپورٽ ۾ شايع ڪري ٿي، جيڪا [[گلوبل رپورٽنگ انيشيئيٽو]] (GRI) پروٽوڪول جي پيروي ڪري ٿي۔ ڊيل جي 2008ع واري CSR رپورٽ کي "ايپليڪيشن ليول بي" درجو ڏنو ويو، جنهن کي "جي آر آءپاران جانچيل" قرار ڏنو ويو۔<ref>Dell 2008 Corporate Social Responsibility Report: [http://i.Dell.com/sites/content/corporate/environment/en/Documents/Dell%20Corporate%20Responsibility%20Report%202008.pdf Section "GRI Performance Indicators Index"], Dell Inc, 2008. Retrieved October 28, 2012</ref> ڪمپني جو مقصد آهي ته مصنوعات جي توانائي-ڪارڪردگي واري ارتقا ذريعي پنهنجي ٻاهرين ماحولياتي اثر کي گهٽائي، ۽ ساڳئي وقت توانائي-ڪارڪردگي پروگرامن ذريعي پنهنجي سڌي عملي اثر کي به گهٽائي۔{{citation needed|date=February 2021}} ==تنقيد== 1990ع واري ڏهاڪي ۾، ڊيل بنيادي طور [[اي ٽي ايڪس]] [[مدر بورڊ]] ۽ [[ڪمپيوٽر پاور سپلاءِ|PSU]] استعمال ڪرڻ کان هٽي ڪري اهڙا بورڊ ۽ پاور سپلاءِ استعمال ڪرڻ شروع ڪيا، جيڪي ميڪانيڪي طور هڪجهڙا هئا پر انهن جا ڪنيڪٽر مختلف طريقي سان وائر ٿيل هئا۔ ان جو مطلب اهو هو ته اهي گراهڪ جيڪي پنهنجي هارڊويئر کي اپ گريڊ ڪرڻ چاهيندا هئا، انهن کي عام طور موجود حصن بدران ناياب ڊيل-مطابقت رکندڙ حصا استعمال ڪرڻا پوندا هئا۔ جيتوڻيڪ 2003ع ۾ مدر بورڊ پاور ڪنيڪشن ٻيهر صنعتي معيار مطابق ٿي ويا، ڊيل اڃا تائين پنهنجي مدر بورڊ pin-outs بابت ڳجهي رهي ٿي، خاص طور پيريفيرل (جهڙوڪ MMC readers ۽ power on/off switches ۽ LEDs) لاءِ۔<ref>{{cite web|url=http://www.informit.com/articles/article.aspx?p=339053 |title=Dell proprietary (non-standard) ATX design &#124; Dell proprietary (non-standard) ATX design |publisher=InformIT |access-date=November 17, 2011}}</ref><ref>Mueller, Scott (2002). ''Upgrading and Repairing PCs'', 13ed, Indianapolis: Que Publications, {{ISBN|0-7897-2542-8}}, and subsequent editions</ref> 2005ع ۾، ڊيل بابت شڪايتون ٻيڻيون ٿي 1,533 تائين پهچي ويون، جڏهن ته ان سال ڪمپني جي آمدني 52٪ وڌي هئي۔<ref>{{cite web|title = It's Dell vs. the Dell Way|url = http://www.businessweek.com/technology/content/feb2006/tc20060223_710372.htm|archive-url = https://web.archive.org/web/20060225065449/http://www.businessweek.com/technology/content/feb2006/tc20060223_710372.htm|url-status = dead|archive-date = February 25, 2006|work=Bloomberg BusinessWeek|access-date=October 30, 2012}}</ref> 2006ع ۾، ڊيل تسليم ڪيو ته ان کي گراهڪ خدمتن بابت مسئلا هئا۔ انهن مسئلن ۾ 45٪ کان وڌيڪ ڪالن جي منتقلي<ref>[https://web.archive.org/web/20110417230232/http://www.businessweek.com/technology/content/jun2006/tc20060612_046085.htm Dell Spiffs Up Its Service]. ''Business Week''. June 13, 2006</ref> ۽ ڊگها انتظار شامل هئا۔ ڊيل جي [[بلاگ]] ۾ جواب بيان ڪيو ويو: "اسان 100 ملين ڊالر کان وڌيڪ رقم خرچ ڪري رهيا آهيون—۽ ڪيترن ئي قابل ماڻهن جو رت، پگهر ۽ ڳوڙها—ته جيئن هن مسئلي کي درست ڪري سگهون۔"<ref>[https://web.archive.org/web/20080704114048/http://www.direct2dell.com/one2one/archive/2006/07/13/433.aspx No Magic Wands For Customer Service], The Official Dell blog. July 13, 2006</ref> بعد ۾ ساڳئي سال، ڪمپني گراهڪ خدمتن تي پنهنجو خرچ وڌائي 150 ملين ڊالر ڪري ڇڏيو۔<ref>{{cite news| url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/18/8386121/index.htm| archive-url=https://web.archive.org/web/20061028001307/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/18/8386121/index.htm| url-status=dead| archive-date=October 28, 2006|publisher=CNN|date=September 18, 2006|access-date=May 1, 2010|title=Dell in the penalty box|first1=David|last1=Kirkpatrick}}</ref> 2018ع کان وٺي، ڊيل ۾ صارف اطمينان ۾ نمايان واڌ ڏٺي وئي آهي۔ ان کان علاوه، ان جي گراهڪ خدمتن کي اڪثر سوالن جا تيز ۽ صحيح جواب ڏيڻ لاءِ ساراهيو ويو آهي، خاص طور اهي سوال جيڪي ان جي سوشل ميڊيا سپورٽ ڏانهن موڪليا ويندا آهن۔<ref>[https://www.laptopmag.com/articles/dell-tech-support Dell Customer Service Rating 2018: Undercover Tech Support Review]. ''Laptop Mag''. April 24, 2019.</ref><ref>[https://www.notebookcheck.net/Notebook-Service-and-Support-Satisfaction-Survey-Who-has-the-best-laptop-service.299092.0.html Notebook Service and Support Satisfaction Survey – Who has the best laptop service? – NotebookCheck.net Reviews]. ''Notebookcheck''. April 15, 2018.</ref> 17 آگسٽ 2007ع تي، ڊيل اِنڪ اعلان ڪيو ته پنهنجي اڪائونٽنگ عملن بابت اندروني جاچ کان پوءِ اها 2003ع کان 2007ع جي پهرين ٽه ماهي تائين پنهنجي آمدني کي ٻيهر بيان ڪندي ۽ گهٽ ڪندي، جنهن جي مجموعي رقم 50 ملين ڊالر کان 150 ملين ڊالر جي وچ ۾ هئي، يا في شيئر 2 سينٽ کان 7 سينٽ تائين۔<ref>[https://www.theguardian.com/business/2007/aug/17/technology.news Dell pares past profits because of "massaging"]. The Guardian. August 17, 2007.</ref> اها جاچ، جيڪا نومبر 2006ع ۾ شروع ڪئي وئي، [[آمريڪي سيڪيورٽيز اينڊ ايڪسچينج ڪميشن]] طرفان انهن دستاويزن ۽ معلومات بابت اٿاريل خدشن جو نتيجو هئي، جيڪي ڊيل اِنڪ جمع ڪرايا هئا۔<ref>{{cite news|first=Damon|last=Darlin|title=Dell Accounting Inquiry Made Formal by S.E.C|url=https://www.nytimes.com/2006/11/16/technology/16Dell.html |work=The New York Times |date=November 16, 2006|access-date=August 19, 2007}}</ref> الزام لڳايو ويو ته ڊيل [[اِنٽيل]] کان حاصل ڪيل وڏي خصوصيت ادائگين کي ظاهر نه ڪيو هو، جيڪي ان کي مقابلي ڪندڙ ٺاهيندڙ [[اي ايم ڊي]] کان پروسيسر نه خريد ڪرڻ جي بدلي ۾ مليون هيون۔ 2010ع ۾ ڊيل آخرڪار SEC جي فراڊ وارن الزامن کي نبيرڻ لاءِ 100 ملين ڊالر ادا ڪيا ({{Inflation|index=US-GDP|value=100000000|start_year=2010|r=-5|fmt=eq}})۔ مائيڪل ڊيل ۽ ٻين عملدارن به ڏنڊ ادا ڪيا ۽ ٻين پابندين کي منهن ڏنو، بغير الزامن کي مڃڻ يا رد ڪرڻ جي۔<ref>{{cite news |first=Kevin |last=Reed |title=Dell pays $100m penalty to settle accounting fraud charges |url=http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2266948/dell-pays-100m-penalty-settle |work=Accountancy Age |date=July 23, 2010 |access-date=July 23, 2010 |archive-date=July 25, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100725104512/http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2266948/dell-pays-100m-penalty-settle |url-status=dead}}</ref> جولاءِ 2009ع ۾، ڊيل معافي ورتي جڏهن تائيوان جي ڪنزيومر پروٽيڪشن ڪميشن ان تي ناراضگي ظاهر ڪئي، ڇاڪاڻ ته ڪمپني پنهنجي تائيواني ويب سائيٽ تي غيرمعمولي گهٽ قيمتن تي ڏنل آرڊرن کي ٻه ڀيرا قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو۔ پهرين واقعي ۾، ڊيل هڪ 19" LCD پينل صرف 15 ڊالر ۾ پيش ڪيو۔ ٻي واقعي ۾، ڊيل پنهنجو ليٽيٽيوڊ E4300 نوٽ بڪ NT$18,558 (US$580) ۾ پيش ڪيو، جيڪو عام قيمت NT$60,900 (US$1900) کان 70٪ گهٽ هو۔ E4300 جي معاملي ۾، وڏي نقصان سان رعايت قبول ڪرڻ بدران، ڪمپني آرڊر واپس ورتا ۽ گراهڪن کي معاوضي طور NT$20,000 (US$625) تائين جو وائوچر پيش ڪيو۔ تائيوان ۾ صارف حقن واري اختيارين ڊيل تي گراهڪن جي حقن جي ڀڃڪڙي سبب NT$1 ملين (US$31,250) ڏنڊ وڌو۔ ڪيترن ئي صارفين ڪمپني تي غيرمنصفانه معاوضي سبب مقدما داخل ڪيا۔ ڏاکڻي تائيوان جي هڪ عدالت ڪمپني کي حڪم ڏنو ته اها 31 صارفين کي NT$490,000 (US$15,120) ۾ 18 ليپ ٽاپ ۽ 76 ھموار-ہينل مانيٽر فراهم ڪري، جيڪا عام قيمت جي ٽئين حصي کان به گهٽ هئي۔<ref>[http://www.taipeitimes.com/News/biz/archives/2010/06/07/2003474881 Dell loses Taiwan consumer lawsuit: report], June 7, 2010. Visited: October 28, 2012.</ref> عدالت چيو ته ان واقعي کي مشڪل سان غلطي قرار ڏئي سگهجي ٿو، ڇاڪاڻ ته اها معزز ڪمپني صرف 3 هفتن اندر پنهنجي تائيواني ويب سائيٽ تي ٻه ڀيرا غلط قيمتون ظاهر ڪري چڪي هئي۔<ref>Taiwanese lawsuit: [http://jirs.judicial.gov.tw/FJUD/PrintFJUD03_0.aspx?jrecno=98%2c%e8%a8%b4%2c1009%2c20100531%2c2&v_court=TND+%e8%87%ba%e7%81%a3%e8%87%ba%e5%8d%97%e5%9c%b0%e6%96%b9%e6%b3%95%e9%99%a2&v_sys=V&jyear=98&jcase=%e8%a8%b4&jno=1009&jdate=990531&jcheck=2 full-text verdict]. Retrieved October 28, 2012</ref> جڏهن مائيڪل ڊيل آگسٽ 2013ع ۾ 24.4 بلين ڊالر جي سموري حصن خريدڻ جي آڇ ڪئي ({{Inflation|index=US-GDP|value=24400000000|start_year=2013|r=-7|fmt=eq}})، تڏهن سرگرم شيئر هولڊر [[ڪارل آئڪان]] ڪمپني ۽ ان جي بورڊ تي مقدمو داخل ڪيو ته جيئن اها آڇ ناڪام بڻائي وڃي ۽ پنهنجي ايندڙ آڇ کي اڳتي وڌائي سگهجي۔<ref>{{cite news| title=Icahn sues Dell in latest attempt to foil buyout |author1=Poornima Gupta |author2=Edwin Chan | work=Reuters| url=https://www.reuters.com/article/us-dell-icahn-idUSBRE97012520130802| date=August 1, 2013}}</ref> 2020ع ۾، [[آسٽريليئن اسٽرٽيجڪ پاليسي انسٽيٽيوٽ]] گهٽ ۾ گهٽ 82 وڏن برانڊن، جن ۾ ڊيل به شامل هئي، تي الزام لڳايو ته اهي [[يوغور]] جبري مزدوري سان [[سنڪيانگ]] ۾ لاڳاپيل آهن۔<ref>{{cite web |url=https://www.aspi.org.au/report/uyghurs-sale |title=Uyghurs for Sale |publisher=[[Australian Strategic Policy Institute]] |first1=Vicky Xiuzhong |last1=Xu |first2=Danielle |last2=Cave |first3=James |last3=Leibold |first4=Kelsey |last4=Munro |first5=Nathan |last5=Ruser |date=March 1, 2020 |access-date=March 17, 2022 |archive-date=August 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200824215335/https://www.aspi.org.au/report/uyghurs-sale |url-status=dead }}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[ڪنفيگريٽر]] * [[ڊيل ليپ ٽاپ]] * [[ڪمپيوٽر سسٽم ٺاهيندڙن جي فهرست]] * [[ڊيل جي ملڪيت وارين سرگرمين جي فهرست]] * [[وڏي پيماني تي حسب ضرورت تياري]] {{Portal|Texas|Companies|Telecommunication|Electronics|Technology}} ==وڌيڪ پڙهڻ لاء== {{Refbegin|35em}} * [http://www.hoovers.com/Dell/--ID__13193--/free-co-factsheet.xhtml ڊيل ڪمپني بابت معلومات] * [[مائيڪل ڊيل]]، Catherine Fredman، ''Direct from Dell''، {{ISBN|0-88730-914-3}} * {{cite news|first = Andy|last = Serwer|title = Dell's Midlife Crisis|work=[[فارچون (رسالو)|فارچون]]|pages = 63–66|date = November 28, 2005}} * [https://web.archive.org/web/20060509091240/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/industries/industry_114.html آمريڪا ۾ ڊيل ستين سڀ کان وڌيڪ ساراهيل ڪمپيوٽر ڪمپني طور]، [https://web.archive.org/web/20060410161035/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/ مجموعي طور اٺين]، [https://web.archive.org/web/20060412173445/http://money.cnn.com/magazines/fortune/globalmostadmired/top50/ ۽ عالمي سطح تي ستين]. ''[[فارچون (رسالو)|فارچون]]''، "Most Admired Companies 2006". <!-- هي ڳالهه سمجهه ۾ نٿي اچي... مجموعي طور اٺين پر عالمي سطح تي ستين؟--> * [[بي بي سي نيوز]]، 21 آگسٽ 2003ع، [https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3169407.stm "ڊيل مارڪيٽ شيئر حاصل ڪرڻ لاءِ قدم کڻي ٿي"] * ''[[يو ايس اي ٽوڊي]]''، 20 جنوري 2001ع، [https://www.usatoday.com/money/industries/technology/2003-01-19-Dell-cover_x.htm "ڊيل جو ڪاروباري ماڊل طاقتور بڻجي ٿو جڏهن مقابلي ڪندڙ جدوجهد ڪن ٿا"] * [[اوبنٽو فورمز]]، 7 جون 2007ع، [https://web.archive.org/web/20091007032518/http://ubuntuforums.org/showthread.php?t=465723&highlight=dellbuntu "اوبنٽو سان گڏ ڊيل ڪمپيوٽرن کي Dellbuntu سڏيو ويو"] {{Refend}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Dell}} <!-- ڌيان! مهرباني ڪري ڳالهه ٻولهه واري صفحي تي بحث ۽ اتفاق کان سواءِ ڳنڍڻا شامل نه ڪريو۔ بغير بحث وارا ڳنڍڻا هٽايا ويندا۔ --> * {{Official website}} {{Dell}} {{Navboxes |list = {{Austin}} <!-- باني هنڌ --> {{Electronics industry in the United States}} {{Greater Austin}} <!-- هيڊڪوارٽر هنڌ --> {{Major computer hardware companies}} }} {{Authority control}} [[زمرو:Dell| ]] [[زمرو:1980ع واري ڏهاڪي جون شروعاتي عوامي پيشڪشون]] [[زمرو:1984ع ۾ ٽيڪساس ۾ قائم ٿيل ادارا]] [[زمرو:آمريڪي برانڊ]] [[زمرو:ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ فراهم ڪندڙ]] [[زمرو:رائونڊ راڪ، ٽيڪساس ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:اڳ ۾ Nasdaq تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:غزه جنگ ۾ شامل ڪمپنيون]] [[زمرو:1984ع ۾ قائم ٿيل ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:آمريڪا جون ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سسٽم ڪمپنيون]] [[زمرو:صارف اليڪٽرانڪس برانڊ]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:1984ع ۾ قائم ٿيل اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:گهريلو ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:آسٽن، ٽيڪساس ۾ قائم پيداواري ڪمپنيون]]<!-- 1996ع تائين هيڊڪوارٽر آسٽن ۾ هو --> [[زمرو:موبائل فون ٺاهيندڙ]] [[زمرو:آمريڪا ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ گهڻ قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ بڪ ٺاهيندڙ]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:آمريڪا جا آن لائن پرچون وڪرو ڪندڙ]] [[زمرو:ٽيڪساس ۾ قائم خانگي ڪمپنيون]] [[زمرو:رائونڊ راڪ، ٽيڪساس]] [[زمرو:سلور ليڪ (سيڙپڪاري فرم) ڪمپنيون]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Dell}} <!-- ATTENTION! Please do not add links without discussion and consensus on the talk page. Undiscussed links will be removed. --> * {{Official website}} {{Authority control}} [[زمرو:ڊيل]] [[زمرو:آمريڪي برانڊز]] [[زمرو:آمريڪي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ فراهم ڪندڙ]] [[زمرو:آمريڪا جون ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سسٽم ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪنزيومر اليڪٽرانڪس برانڊز]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:آمريڪا ۾ قائم ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيڪساس ۾ 1984ع جا ادارا]] [[زمرو:پرسنل ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:آسٽن، ٽيڪساس ۾ قائم پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:رائونڊ راڪ، ٽيڪساس]] [[زمرو:موبائل فون ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو: نيٽ بڪ ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:آمريڪا جا آن لائن پرچون فروش]] [[زمرو:سلور ليڪ (سيڙپڪاري فرم) ڪمپنيون]] [[زمرو:رائونڊ راڪ، ٽيڪساس ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:غزا جي جنگ ۾ ملوث]] [[زمرو:1984ع ۾ قائم ڪيل ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:1980ع جي ڏهاڪي جي شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:ڪمپنيون جيڪي اڳ ۾ ناس ڊيڪ تي درج ٿيل هيون]] [[زمرو:1984ع ۾ قائم ڪيل اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيڪساس ۾ قائم خانگي طور تي منعقد ڪيل ڪمپنيون]] fvkxs6xum2k0pmaln8khttv87dj9p88 0 96681 378631 377775 2026-05-17T16:54:47Z Memon2025 21315 378631 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=سرينگر|settlement_type=[[شهر]]|native_name=Srinagar|native_name_lang=ks|named_for=|image_skyline={{multiple image |perrow = 1/2/2/1 |border = infobox |total_width = 275 |image1 = Srinagar pano.jpg |caption6 = ڊل ڍنڍ تي ڪشتين تي ٺهيل گهر |image3 = Shankaracharya Temple in Srinagar, India, under snow.jpg |caption3 = شنڪر اچاريه مندر |image2 = Red and Yellow Tulips.JPG |caption2 = اندرا گانڌي يادگاري تيولپ گارڊن |image4 = A view of Pari Mahal Jammu and Kashmir India.jpg |caption4 = "پري محل" جو ڏيک |image5 = Hazratbal shrine.jpg |caption5 = درگاهه حضرت بل |image6 = Houseboats, Dal Lake, Kashmir.jpg }}|image_map1=Kashmir region. LOC 2003626427 - showing Kashmir division administered by India in neon blue.jpg|map_alt=Map of the disputed Kashmir region showing areas of control by India, Pakistan, and China|map_caption1=سرينگر تڪراري ڪشمير علائقي ۾ هندستان جي انتظام هيٺ جمو ۽ ڪشمير (ڀورو شيڊ ٿيل) جي ڪشمير ڊويزن (نيري لڪير سان گھريل) ۾ واقع آهي.|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=250px|image_map=|coordinates={{coord|34|5|24|N|74|47|24|E|display=inline,title}}|subdivision_type=[[ملڪ]] (جن جي انتظام هيٺ آهي)|subdivision_name=[[ڀارت]]|subdivision_type1=انتظامي علائقو|subdivision_name1=[[جمو ۽ ڪشمير (يونين علائقو)]]|subdivision_type2=ڊويزن|subdivision_name2=ڪشمير ڊويزن|subdivision_type3=ضلعو|subdivision_name3=سرينگر ضلعو|leader_title1=ميونسپل ڪمشنر|leader_name1=اويس احمد رانا|unit_pref=Metric|area_footnotes=<ref name='Srinagar City'>{{cite web|title=Srinagar City|url=https://kvksrinagar.org/about-srinagar|website=kvksrinagar.org|access-date=27 February 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Srinagar Updates|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/j-k/solid-waste-management-in-srinagar-still-on-paper-437649|date=27 July 2017|work=The Tribune|access-date=27 February 2021}}</ref>|area_total_km2=294|area_metro_km2=766|area_metro_footnotes=<ref>{{cite web|title=Srinagar Metropolitan Region|url=http://www.sdasrinagar.com/wp-content/uploads/2019/03/Master-Plan-2035-ReportFinal.pdf|website=sdasrinagar.com|access-date=27 February 2021|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103013956/http://www.sdasrinagar.com/wp-content/uploads/2019/03/Master-Plan-2035-ReportFinal.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Srinagar Master Plan|url=https://www.crosstownnews.in/post/36837/sac-approves-srinagar-master-plan-2035-new-master-plan-includes-766-sq-km-area-for-projected-population-of-35-mn.html|date=21 February 2019|work=crosstownnews.in|access-date=27 February 2021}}</ref>|elevation_footnotes=|elevation_m=1585|population_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=3415|title=Srinagar Municipal Corporation Demographics 2011|work=[[2011 Census of India]]|publisher=[[Government of India]]|access-date=24 May 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf|title=2011 census of India|access-date=31 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017153124/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf|archive-date=17 October 2013|url-status=live}}</ref>|population_total=11,80,570|population_as_of=2011ع|population_rank=31هون|population_density_km2=auto|population_metro=12,73,312|population_blank1_title=ميٽرو درجو|population_blank1=37هون|population_demonym=سرينگري، شهري|demographics_type1=ٻوليون|demographics1_title1=سرڪاري|demographics1_info1=[[اردو]]، [[هندي]]، [[انگريزي ٻولي|انگريزي]]، [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، [[ڊوگري ٻولي|ڊوگري]]|demographics1_footnotes=<ref>{{Cite news |last=Pathak |first=Analiza |date=2 September 2020 |title=Hindi, Kashmiri and Dogri to be official languages of Jammu and Kashmir, Cabinet approves Bill|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/hindi-kashmiri-and-dogri-to-be-official-languages-of-jammu-and-kashmir-cabinet-approves-bill-646784 |access-date=8 September 2020}}</ref><ref name="OfficialLang">{{cite web|url=http://egazette.nic.in/WriteReadData/2020/222037.pdf |title=The Jammu and Kashmir Official Languages Act, 2020|publisher=The Gazette of India|access-date=27 September 2020}}</ref><ref>{{cite web | title=Parliament passes JK Official Languages Bill, 2020 | website=Rising Kashmir | date=23 September 2020 | url=http://risingkashmir.com/news/parliament-passes-jk-official-languages-bill-2020 | access-date=23 September 2020 | archive-date=24 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200924141909/http://risingkashmir.com/news/parliament-passes-jk-official-languages-bill-2020 | url-status=dead }}</ref>|demographics1_title2=|timezone1=[[Indian Standard Time|IST]]|utc_offset1=+5:30|postal_code_type=پوسٽل ڪوڊ|postal_code=190001-190020<ref>{{cite web |title=Srinagar, Jammu and Kashmir PIN Code List - Page 1 - India PIN Code |url=https://www.indiapincode.info/location/jammu-and-kashmir/srinagar/ |website=www.indiapincode.info |access-date=24 March 2026}}</ref>|area_code_type=ٽيليفون ڪوڊ|area_code=0194|registration_plate=JK 01|blank1_name_sec1=جنس تناسب|blank1_info_sec1=888 [[female|♀]]/ 1000 [[male|♂]]|blank2_name_sec1=خواندگي جي شرح|blank2_info_sec1=69.15%|blank3_name_sec1=[[دهلي]] کان فاصلو|blank3_info_sec1={{convert|876|km|mi}} اتر اولھه|blank4_name_sec1=[[ممبئي]] کان فاصلو|blank4_info_sec1={{convert|2275|km|mi}} اتر اوڀر (زميني)|blank1_name_sec2=موسم ([[ڪوپن آبهوا درجي بندي]])|blank1_info_sec2=[[ٽراپڪ|ذيلي ٽراپيڪل]] نم آبهوا ([[Humid subtropical climate|Cfa]])|blank2_name_sec2=سراسري سالياني ورسات|blank2_info_sec2={{convert|710|mm|in}}|blank3_name_sec2=اونهاري ۾ سراسري گرمي پد|blank3_info_sec2={{convert|23.3|°C|°F}}|blank4_name_sec2=سياري جو سراسري گرمي پد|blank4_info_sec2={{convert|3.2|°C|°F}}|website={{URL|https://www.smcsite.org/}}|official_name=سرينگر|government_type=ميونسپل ڪارپوريشن|governing_body=سرينگر ميونسپل ڪارپوريشن|leader_title=ميئر|leader_name=خالي}} '''سرينگر''' (Srinagar) [[ڪشمير|تڪراري ڪشمير]] علائقي ۾ [[ڀارت]] جي انتظام هيٺ [[جمو ۽ ڪشمير (يونين علائقو)|جمو ۽ ڪشمير]] جو گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو ڄمون ۽ ڪشمير جو سڀ کان وڏو شهر ۽ اونهاري جو گرمين جو گاديءَ جو هنڌ آهي، جيڪو ڀارت جي انتظام هيٺ هڪ يونين علائقو آهي. اهو ڪشمير جي وادي ۾ [[جھلم ندي|جهلم نديءَ]] جي ڪناري ۽ ڊل ۽ انچار ڍنڍن جي ڪنارن تي، هري پربت ۽ شنڪر اچاريا ٽڪرين جي وچ ۾ واقع آهي. هي شهر پنهنجي قدرتي ماحول، مختلف باغن، دريا جي ڪنارن ۽ ٻيڙين تي ٺهيل گهرن (Houseboat) جي ڪري مشهور آهي. اهو روايتي ڪشميري دستڪاري جهڙوڪ ڪشميري شال (پشمينا ۽ ڪشميري اون مان ٺهيل)، آرائشي سامان (پيپيئر-ماچي)، ڪاٺ جي نقاشي، قالين جي بُنائي ۽ زيور ٺاهڻ، ۽ انهي سان گڏ خشڪ ميون لاءِ پڻ مشهور آهي. هي [[هماليا|هماليه علائقي]] ۾، [[نيپال]] جي راڄڌاني [[کٽمنڊو]] کان پوءِ، ٻيو نمبر وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. راجا ترنگيني جي مطابق، گونندا خاندان جي حڪمراني دوران ڇهين صدي ۾ قائم ٿيل شهر هڪ اڳوڻي راڄڌاني جو نالو ورتو جيڪو سوچيو ويندو آهي ته [[موريا سلطنت]] انهن جي آس پاس ڪنهن علائقي ۾ قائم ڪئي هئي. هي شهر هندو حڪمران خاندانن جي دور ۾ ڪشمير وادي جو سڀ کان اهم گاديءَ جو هنڌ ۽ سکيا جو هڪ وڏو مرڪز رهيو. 14هين کان 16هين صدي دوران، خاص طور تي [[شاهمير خاندان]] جي دور ۾، جن جا بادشاهه ان جي مختلف حصن کي پنهنجي گاديءَ جي هنڌ طور استعمال ڪيو، شهر جي پراڻي حصي ۾ وڏي پئماني تي واڌ ڏٺي وئي. اهو ڪشمير جو روحاني مرڪز بڻجي ويو ۽ ڪيترن ئي اولياء ۽ [[صوفي]] مبلغن کي راغب ڪيو. اهو ڪشميري شال ٺاهڻ ۽ ٻين ڪشميري دستڪاري جي مرڪز طور پڻ اڀرڻ لڳو. 16هين صدي جي آخر ۾، هي شهر [[مغل سلطنت]] جو حصو بڻجي ويو، جن جا ڪيترا ئي شهنشاهه ان کي پنهنجي اونهاري جي تفريح گاهه طور استعمال ڪندا هئا. انهيءَ دور ۾ شهر ۽ ڊل ڍنڍ جي چوڌاري ڪيترائي مغل باغ تعمير ڪيا ويا، جن مان شاليمار ۽ نشاط باغ سڀ کان وڌيڪ مشهور آهن. 18هين صدي جي آخر ۽ 19هين صدي جي شروعات ۾ افغان [[دراني سلطنت]] ۽ [[سک سلطنت]] جي هٿن مان گذرڻ کان پوءِ، اهو آخرڪار سال 1846ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي ڊوگرا بادشاهت جو اونهاري جو گاديءَ جو هنڌ بڻجي ويو. ان دوران هي شهر يورپين ۽ هندستاني اشرافيه ۾ هڪ مشهور سياحتي مقام بڻجي ويو، جتي ڪيترائي هوٽل ۽ ان جا مشهور ڪشتين تي ٺهيل گهر ٺاهيا ويا. سال 1952ع ۾، هي شهر ڄمون ۽ ڪشمير، هڪ علائقو جيڪو ڀارت جي هڪ رياست جي طور تي انتظام هيٺ هو، جو اونهاري جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو، جڏهن ته ڄمو شهر ان جو سياري جو گاديءَ جو هنڌ هو. اهو 1990ع جي ڏهاڪي ۽ 2000ع جي شروعات ۾ علائقي ۾ آزادي جي تحريڪ جو مرڪز هو. سال 2019ع ۾، اهو هڪ ننڍڙي علائقي، جيڪو ڀارت پاران، اڳوڻي رياست جي ٻيهر تنظيم کان پوءِ، هڪ يونين علائقي جي طور تي منظم ڪيو ويندو آهي، جو اونهاري جو گاديءَ جو هنڌ بڻجي ويو. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{commons category}} {{Wikiquote}} * {{Wikivoyage inline}} * [http://srinagar.nic.in/ Srinagar district administration] * [http://jammukashmir.nic.in/ Official website of Jammu and Kashmir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915154945/http://jammukashmir.nic.in/ |date=15 September 2017 }} * [https://kashmirinsights.com/delhi-to-srinagar-train Delhi to Srinagar train] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190408115408/https://kashmirinsights.com/delhi-to-srinagar-train |date=8 April 2019 }} {{Authority control}} [[زمرو:سرينگر| ]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:جمو ۽ ڪشمير ۾ شهر]] [[زمرو:ڀارت ۾ ميٽروپوليٽن شهر]] [[زمرو:اونهاري جا گاديءَ جا هنڌ]] [[زمرو:سرينگر ضلعي ۾ شهر ۽ قصبا]] [[زمرو:جمون ۽ ڪشمير (يونين علائقو)]] [[زمرو:ڀارت جي يونين علائقن جون راجڌانيون]] 66geaes1f7sssgz6hs633dgkt5cd2du 378637 378631 2026-05-17T17:05:25Z Memon2025 21315 /* نالو */ 378637 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=سرينگر|settlement_type=[[شهر]]|native_name=Srinagar|native_name_lang=ks|named_for=|image_skyline={{multiple image |perrow = 1/2/2/1 |border = infobox |total_width = 275 |image1 = Srinagar pano.jpg |caption6 = ڊل ڍنڍ تي ڪشتين تي ٺهيل گهر |image3 = Shankaracharya Temple in Srinagar, India, under snow.jpg |caption3 = شنڪر اچاريه مندر |image2 = Red and Yellow Tulips.JPG |caption2 = اندرا گانڌي يادگاري تيولپ گارڊن |image4 = A view of Pari Mahal Jammu and Kashmir India.jpg |caption4 = "پري محل" جو ڏيک |image5 = Hazratbal shrine.jpg |caption5 = درگاهه حضرت بل |image6 = Houseboats, Dal Lake, Kashmir.jpg }}|image_map1=Kashmir region. LOC 2003626427 - showing Kashmir division administered by India in neon blue.jpg|map_alt=Map of the disputed Kashmir region showing areas of control by India, Pakistan, and China|map_caption1=سرينگر تڪراري ڪشمير علائقي ۾ هندستان جي انتظام هيٺ جمو ۽ ڪشمير (ڀورو شيڊ ٿيل) جي ڪشمير ڊويزن (نيري لڪير سان گھريل) ۾ واقع آهي.|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=250px|image_map=|coordinates={{coord|34|5|24|N|74|47|24|E|display=inline,title}}|subdivision_type=[[ملڪ]] (جن جي انتظام هيٺ آهي)|subdivision_name=[[ڀارت]]|subdivision_type1=انتظامي علائقو|subdivision_name1=[[جمو ۽ ڪشمير (يونين علائقو)]]|subdivision_type2=ڊويزن|subdivision_name2=ڪشمير ڊويزن|subdivision_type3=ضلعو|subdivision_name3=سرينگر ضلعو|leader_title1=ميونسپل ڪمشنر|leader_name1=اويس احمد رانا|unit_pref=Metric|area_footnotes=<ref name='Srinagar City'>{{cite web|title=Srinagar City|url=https://kvksrinagar.org/about-srinagar|website=kvksrinagar.org|access-date=27 February 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Srinagar Updates|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/j-k/solid-waste-management-in-srinagar-still-on-paper-437649|date=27 July 2017|work=The Tribune|access-date=27 February 2021}}</ref>|area_total_km2=294|area_metro_km2=766|area_metro_footnotes=<ref>{{cite web|title=Srinagar Metropolitan Region|url=http://www.sdasrinagar.com/wp-content/uploads/2019/03/Master-Plan-2035-ReportFinal.pdf|website=sdasrinagar.com|access-date=27 February 2021|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103013956/http://www.sdasrinagar.com/wp-content/uploads/2019/03/Master-Plan-2035-ReportFinal.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Srinagar Master Plan|url=https://www.crosstownnews.in/post/36837/sac-approves-srinagar-master-plan-2035-new-master-plan-includes-766-sq-km-area-for-projected-population-of-35-mn.html|date=21 February 2019|work=crosstownnews.in|access-date=27 February 2021}}</ref>|elevation_footnotes=|elevation_m=1585|population_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=3415|title=Srinagar Municipal Corporation Demographics 2011|work=[[2011 Census of India]]|publisher=[[Government of India]]|access-date=24 May 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf|title=2011 census of India|access-date=31 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017153124/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf|archive-date=17 October 2013|url-status=live}}</ref>|population_total=11,80,570|population_as_of=2011ع|population_rank=31هون|population_density_km2=auto|population_metro=12,73,312|population_blank1_title=ميٽرو درجو|population_blank1=37هون|population_demonym=سرينگري، شهري|demographics_type1=ٻوليون|demographics1_title1=سرڪاري|demographics1_info1=[[اردو]]، [[هندي]]، [[انگريزي ٻولي|انگريزي]]، [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، [[ڊوگري ٻولي|ڊوگري]]|demographics1_footnotes=<ref>{{Cite news |last=Pathak |first=Analiza |date=2 September 2020 |title=Hindi, Kashmiri and Dogri to be official languages of Jammu and Kashmir, Cabinet approves Bill|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/hindi-kashmiri-and-dogri-to-be-official-languages-of-jammu-and-kashmir-cabinet-approves-bill-646784 |access-date=8 September 2020}}</ref><ref name="OfficialLang">{{cite web|url=http://egazette.nic.in/WriteReadData/2020/222037.pdf |title=The Jammu and Kashmir Official Languages Act, 2020|publisher=The Gazette of India|access-date=27 September 2020}}</ref><ref>{{cite web | title=Parliament passes JK Official Languages Bill, 2020 | website=Rising Kashmir | date=23 September 2020 | url=http://risingkashmir.com/news/parliament-passes-jk-official-languages-bill-2020 | access-date=23 September 2020 | archive-date=24 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200924141909/http://risingkashmir.com/news/parliament-passes-jk-official-languages-bill-2020 | url-status=dead }}</ref>|demographics1_title2=|timezone1=[[Indian Standard Time|IST]]|utc_offset1=+5:30|postal_code_type=پوسٽل ڪوڊ|postal_code=190001-190020<ref>{{cite web |title=Srinagar, Jammu and Kashmir PIN Code List - Page 1 - India PIN Code |url=https://www.indiapincode.info/location/jammu-and-kashmir/srinagar/ |website=www.indiapincode.info |access-date=24 March 2026}}</ref>|area_code_type=ٽيليفون ڪوڊ|area_code=0194|registration_plate=JK 01|blank1_name_sec1=جنس تناسب|blank1_info_sec1=888 [[female|♀]]/ 1000 [[male|♂]]|blank2_name_sec1=خواندگي جي شرح|blank2_info_sec1=69.15%|blank3_name_sec1=[[دهلي]] کان فاصلو|blank3_info_sec1={{convert|876|km|mi}} اتر اولھه|blank4_name_sec1=[[ممبئي]] کان فاصلو|blank4_info_sec1={{convert|2275|km|mi}} اتر اوڀر (زميني)|blank1_name_sec2=موسم ([[ڪوپن آبهوا درجي بندي]])|blank1_info_sec2=[[ٽراپڪ|ذيلي ٽراپيڪل]] نم آبهوا ([[Humid subtropical climate|Cfa]])|blank2_name_sec2=سراسري سالياني ورسات|blank2_info_sec2={{convert|710|mm|in}}|blank3_name_sec2=اونهاري ۾ سراسري گرمي پد|blank3_info_sec2={{convert|23.3|°C|°F}}|blank4_name_sec2=سياري جو سراسري گرمي پد|blank4_info_sec2={{convert|3.2|°C|°F}}|website={{URL|https://www.smcsite.org/}}|official_name=سرينگر|government_type=ميونسپل ڪارپوريشن|governing_body=سرينگر ميونسپل ڪارپوريشن|leader_title=ميئر|leader_name=خالي}} '''سرينگر''' (Srinagar) [[ڪشمير|تڪراري ڪشمير]] علائقي ۾ [[ڀارت]] جي انتظام هيٺ [[جمو ۽ ڪشمير (يونين علائقو)|جمو ۽ ڪشمير]] جو گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو ڄمون ۽ ڪشمير جو سڀ کان وڏو شهر ۽ اونهاري جو گرمين جو گاديءَ جو هنڌ آهي، جيڪو ڀارت جي انتظام هيٺ هڪ يونين علائقو آهي. اهو ڪشمير جي وادي ۾ [[جھلم ندي|جهلم نديءَ]] جي ڪناري ۽ ڊل ۽ انچار ڍنڍن جي ڪنارن تي، هري پربت ۽ شنڪر اچاريا ٽڪرين جي وچ ۾ واقع آهي. هي شهر پنهنجي قدرتي ماحول، مختلف باغن، دريا جي ڪنارن ۽ ٻيڙين تي ٺهيل گهرن (Houseboat) جي ڪري مشهور آهي. اهو روايتي ڪشميري دستڪاري جهڙوڪ ڪشميري شال (پشمينا ۽ ڪشميري اون مان ٺهيل)، آرائشي سامان (پيپيئر-ماچي)، ڪاٺ جي نقاشي، قالين جي بُنائي ۽ زيور ٺاهڻ، ۽ انهي سان گڏ خشڪ ميون لاءِ پڻ مشهور آهي. هي [[هماليا|هماليه علائقي]] ۾، [[نيپال]] جي راڄڌاني [[کٽمنڊو]] کان پوءِ، ٻيو نمبر وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. راجا ترنگيني جي مطابق، گونندا خاندان جي حڪمراني دوران ڇهين صدي ۾ قائم ٿيل شهر هڪ اڳوڻي راڄڌاني جو نالو ورتو جيڪو سوچيو ويندو آهي ته [[موريا سلطنت]] انهن جي آس پاس ڪنهن علائقي ۾ قائم ڪئي هئي. هي شهر هندو حڪمران خاندانن جي دور ۾ ڪشمير وادي جو سڀ کان اهم گاديءَ جو هنڌ ۽ سکيا جو هڪ وڏو مرڪز رهيو. 14هين کان 16هين صدي دوران، خاص طور تي [[شاهمير خاندان]] جي دور ۾، جن جا بادشاهه ان جي مختلف حصن کي پنهنجي گاديءَ جي هنڌ طور استعمال ڪيو، شهر جي پراڻي حصي ۾ وڏي پئماني تي واڌ ڏٺي وئي. اهو ڪشمير جو روحاني مرڪز بڻجي ويو ۽ ڪيترن ئي اولياء ۽ [[صوفي]] مبلغن کي راغب ڪيو. اهو ڪشميري شال ٺاهڻ ۽ ٻين ڪشميري دستڪاري جي مرڪز طور پڻ اڀرڻ لڳو. 16هين صدي جي آخر ۾، هي شهر [[مغل سلطنت]] جو حصو بڻجي ويو، جن جا ڪيترا ئي شهنشاهه ان کي پنهنجي اونهاري جي تفريح گاهه طور استعمال ڪندا هئا. انهيءَ دور ۾ شهر ۽ ڊل ڍنڍ جي چوڌاري ڪيترائي مغل باغ تعمير ڪيا ويا، جن مان شاليمار ۽ نشاط باغ سڀ کان وڌيڪ مشهور آهن. 18هين صدي جي آخر ۽ 19هين صدي جي شروعات ۾ افغان [[دراني سلطنت]] ۽ [[سک سلطنت]] جي هٿن مان گذرڻ کان پوءِ، اهو آخرڪار سال 1846ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي ڊوگرا بادشاهت جو اونهاري جو گاديءَ جو هنڌ بڻجي ويو. ان دوران هي شهر يورپين ۽ هندستاني اشرافيه ۾ هڪ مشهور سياحتي مقام بڻجي ويو، جتي ڪيترائي هوٽل ۽ ان جا مشهور ڪشتين تي ٺهيل گهر ٺاهيا ويا. سال 1952ع ۾، هي شهر ڄمون ۽ ڪشمير، هڪ علائقو جيڪو ڀارت جي هڪ رياست جي طور تي انتظام هيٺ هو، جو اونهاري جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو، جڏهن ته ڄمو شهر ان جو سياري جو گاديءَ جو هنڌ هو. اهو 1990ع جي ڏهاڪي ۽ 2000ع جي شروعات ۾ علائقي ۾ آزادي جي تحريڪ جو مرڪز هو. سال 2019ع ۾، اهو هڪ ننڍڙي علائقي، جيڪو ڀارت پاران، اڳوڻي رياست جي ٻيهر تنظيم کان پوءِ، هڪ يونين علائقي جي طور تي منظم ڪيو ويندو آهي، جو اونهاري جو گاديءَ جو هنڌ بڻجي ويو. ==نالو== ==تاريخ== ==جاگرافي== ==حڪومت ۽ سياست== ==آباديات== ==معيشت== ==ٽرانسپورٽ== ==تعليم== ==ثقافت== ==سياحت== ==گيلري== ==پڻ ڏسو== ==بائبليوگرافي== ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{commons category}} {{Wikiquote}} * {{Wikivoyage inline}} * [http://srinagar.nic.in/ Srinagar district administration] * [http://jammukashmir.nic.in/ Official website of Jammu and Kashmir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915154945/http://jammukashmir.nic.in/ |date=15 September 2017 }} * [https://kashmirinsights.com/delhi-to-srinagar-train Delhi to Srinagar train] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190408115408/https://kashmirinsights.com/delhi-to-srinagar-train |date=8 April 2019 }} {{Authority control}} [[زمرو:سرينگر| ]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:جمو ۽ ڪشمير ۾ شهر]] [[زمرو:ڀارت ۾ ميٽروپوليٽن شهر]] [[زمرو:اونهاري جا گاديءَ جا هنڌ]] [[زمرو:سرينگر ضلعي ۾ شهر ۽ قصبا]] [[زمرو:جمون ۽ ڪشمير (يونين علائقو)]] [[زمرو:ڀارت جي يونين علائقن جون راجڌانيون]] eblw0rbt4h8c9b6fv6x2i5vgmu7gzxp 378672 378637 2026-05-17T18:25:46Z Memon2025 21315 /* پڻ ڏسو */ 378672 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=سرينگر|settlement_type=[[شهر]]|native_name=Srinagar|native_name_lang=ks|named_for=|image_skyline={{multiple image |perrow = 1/2/2/1 |border = infobox |total_width = 275 |image1 = Srinagar pano.jpg |caption6 = ڊل ڍنڍ تي ڪشتين تي ٺهيل گهر |image3 = Shankaracharya Temple in Srinagar, India, under snow.jpg |caption3 = شنڪر اچاريه مندر |image2 = Red and Yellow Tulips.JPG |caption2 = اندرا گانڌي يادگاري تيولپ گارڊن |image4 = A view of Pari Mahal Jammu and Kashmir India.jpg |caption4 = "پري محل" جو ڏيک |image5 = Hazratbal shrine.jpg |caption5 = درگاهه حضرت بل |image6 = Houseboats, Dal Lake, Kashmir.jpg }}|image_map1=Kashmir region. LOC 2003626427 - showing Kashmir division administered by India in neon blue.jpg|map_alt=Map of the disputed Kashmir region showing areas of control by India, Pakistan, and China|map_caption1=سرينگر تڪراري ڪشمير علائقي ۾ هندستان جي انتظام هيٺ جمو ۽ ڪشمير (ڀورو شيڊ ٿيل) جي ڪشمير ڊويزن (نيري لڪير سان گھريل) ۾ واقع آهي.|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=250px|image_map=|coordinates={{coord|34|5|24|N|74|47|24|E|display=inline,title}}|subdivision_type=[[ملڪ]] (جن جي انتظام هيٺ آهي)|subdivision_name=[[ڀارت]]|subdivision_type1=انتظامي علائقو|subdivision_name1=[[جمو ۽ ڪشمير (يونين علائقو)]]|subdivision_type2=ڊويزن|subdivision_name2=ڪشمير ڊويزن|subdivision_type3=ضلعو|subdivision_name3=سرينگر ضلعو|leader_title1=ميونسپل ڪمشنر|leader_name1=اويس احمد رانا|unit_pref=Metric|area_footnotes=<ref name='Srinagar City'>{{cite web|title=Srinagar City|url=https://kvksrinagar.org/about-srinagar|website=kvksrinagar.org|access-date=27 February 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Srinagar Updates|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/j-k/solid-waste-management-in-srinagar-still-on-paper-437649|date=27 July 2017|work=The Tribune|access-date=27 February 2021}}</ref>|area_total_km2=294|area_metro_km2=766|area_metro_footnotes=<ref>{{cite web|title=Srinagar Metropolitan Region|url=http://www.sdasrinagar.com/wp-content/uploads/2019/03/Master-Plan-2035-ReportFinal.pdf|website=sdasrinagar.com|access-date=27 February 2021|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103013956/http://www.sdasrinagar.com/wp-content/uploads/2019/03/Master-Plan-2035-ReportFinal.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Srinagar Master Plan|url=https://www.crosstownnews.in/post/36837/sac-approves-srinagar-master-plan-2035-new-master-plan-includes-766-sq-km-area-for-projected-population-of-35-mn.html|date=21 February 2019|work=crosstownnews.in|access-date=27 February 2021}}</ref>|elevation_footnotes=|elevation_m=1585|population_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=3415|title=Srinagar Municipal Corporation Demographics 2011|work=[[2011 Census of India]]|publisher=[[Government of India]]|access-date=24 May 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf|title=2011 census of India|access-date=31 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017153124/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf|archive-date=17 October 2013|url-status=live}}</ref>|population_total=11,80,570|population_as_of=2011ع|population_rank=31هون|population_density_km2=auto|population_metro=12,73,312|population_blank1_title=ميٽرو درجو|population_blank1=37هون|population_demonym=سرينگري، شهري|demographics_type1=ٻوليون|demographics1_title1=سرڪاري|demographics1_info1=[[اردو]]، [[هندي]]، [[انگريزي ٻولي|انگريزي]]، [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، [[ڊوگري ٻولي|ڊوگري]]|demographics1_footnotes=<ref>{{Cite news |last=Pathak |first=Analiza |date=2 September 2020 |title=Hindi, Kashmiri and Dogri to be official languages of Jammu and Kashmir, Cabinet approves Bill|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/hindi-kashmiri-and-dogri-to-be-official-languages-of-jammu-and-kashmir-cabinet-approves-bill-646784 |access-date=8 September 2020}}</ref><ref name="OfficialLang">{{cite web|url=http://egazette.nic.in/WriteReadData/2020/222037.pdf |title=The Jammu and Kashmir Official Languages Act, 2020|publisher=The Gazette of India|access-date=27 September 2020}}</ref><ref>{{cite web | title=Parliament passes JK Official Languages Bill, 2020 | website=Rising Kashmir | date=23 September 2020 | url=http://risingkashmir.com/news/parliament-passes-jk-official-languages-bill-2020 | access-date=23 September 2020 | archive-date=24 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200924141909/http://risingkashmir.com/news/parliament-passes-jk-official-languages-bill-2020 | url-status=dead }}</ref>|demographics1_title2=|timezone1=[[Indian Standard Time|IST]]|utc_offset1=+5:30|postal_code_type=پوسٽل ڪوڊ|postal_code=190001-190020<ref>{{cite web |title=Srinagar, Jammu and Kashmir PIN Code List - Page 1 - India PIN Code |url=https://www.indiapincode.info/location/jammu-and-kashmir/srinagar/ |website=www.indiapincode.info |access-date=24 March 2026}}</ref>|area_code_type=ٽيليفون ڪوڊ|area_code=0194|registration_plate=JK 01|blank1_name_sec1=جنس تناسب|blank1_info_sec1=888 [[female|♀]]/ 1000 [[male|♂]]|blank2_name_sec1=خواندگي جي شرح|blank2_info_sec1=69.15%|blank3_name_sec1=[[دهلي]] کان فاصلو|blank3_info_sec1={{convert|876|km|mi}} اتر اولھه|blank4_name_sec1=[[ممبئي]] کان فاصلو|blank4_info_sec1={{convert|2275|km|mi}} اتر اوڀر (زميني)|blank1_name_sec2=موسم ([[ڪوپن آبهوا درجي بندي]])|blank1_info_sec2=[[ٽراپڪ|ذيلي ٽراپيڪل]] نم آبهوا ([[Humid subtropical climate|Cfa]])|blank2_name_sec2=سراسري سالياني ورسات|blank2_info_sec2={{convert|710|mm|in}}|blank3_name_sec2=اونهاري ۾ سراسري گرمي پد|blank3_info_sec2={{convert|23.3|°C|°F}}|blank4_name_sec2=سياري جو سراسري گرمي پد|blank4_info_sec2={{convert|3.2|°C|°F}}|website={{URL|https://www.smcsite.org/}}|official_name=سرينگر|government_type=ميونسپل ڪارپوريشن|governing_body=سرينگر ميونسپل ڪارپوريشن|leader_title=ميئر|leader_name=خالي}} '''سرينگر''' (Srinagar) [[ڪشمير|تڪراري ڪشمير]] علائقي ۾ [[ڀارت]] جي انتظام هيٺ [[جمو ۽ ڪشمير (يونين علائقو)|جمو ۽ ڪشمير]] جو گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو ڄمون ۽ ڪشمير جو سڀ کان وڏو شهر ۽ اونهاري جو گرمين جو گاديءَ جو هنڌ آهي، جيڪو ڀارت جي انتظام هيٺ هڪ يونين علائقو آهي. اهو ڪشمير جي وادي ۾ [[جھلم ندي|جهلم نديءَ]] جي ڪناري ۽ ڊل ۽ انچار ڍنڍن جي ڪنارن تي، هري پربت ۽ شنڪر اچاريا ٽڪرين جي وچ ۾ واقع آهي. هي شهر پنهنجي قدرتي ماحول، مختلف باغن، دريا جي ڪنارن ۽ ٻيڙين تي ٺهيل گهرن (Houseboat) جي ڪري مشهور آهي. اهو روايتي ڪشميري دستڪاري جهڙوڪ ڪشميري شال (پشمينا ۽ ڪشميري اون مان ٺهيل)، آرائشي سامان (پيپيئر-ماچي)، ڪاٺ جي نقاشي، قالين جي بُنائي ۽ زيور ٺاهڻ، ۽ انهي سان گڏ خشڪ ميون لاءِ پڻ مشهور آهي. هي [[هماليا|هماليه علائقي]] ۾، [[نيپال]] جي راڄڌاني [[کٽمنڊو]] کان پوءِ، ٻيو نمبر وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. راجا ترنگيني جي مطابق، گونندا خاندان جي حڪمراني دوران ڇهين صدي ۾ قائم ٿيل شهر هڪ اڳوڻي راڄڌاني جو نالو ورتو جيڪو سوچيو ويندو آهي ته [[موريا سلطنت]] انهن جي آس پاس ڪنهن علائقي ۾ قائم ڪئي هئي. هي شهر هندو حڪمران خاندانن جي دور ۾ ڪشمير وادي جو سڀ کان اهم گاديءَ جو هنڌ ۽ سکيا جو هڪ وڏو مرڪز رهيو. 14هين کان 16هين صدي دوران، خاص طور تي [[شاهمير خاندان]] جي دور ۾، جن جا بادشاهه ان جي مختلف حصن کي پنهنجي گاديءَ جي هنڌ طور استعمال ڪيو، شهر جي پراڻي حصي ۾ وڏي پئماني تي واڌ ڏٺي وئي. اهو ڪشمير جو روحاني مرڪز بڻجي ويو ۽ ڪيترن ئي اولياء ۽ [[صوفي]] مبلغن کي راغب ڪيو. اهو ڪشميري شال ٺاهڻ ۽ ٻين ڪشميري دستڪاري جي مرڪز طور پڻ اڀرڻ لڳو. 16هين صدي جي آخر ۾، هي شهر [[مغل سلطنت]] جو حصو بڻجي ويو، جن جا ڪيترا ئي شهنشاهه ان کي پنهنجي اونهاري جي تفريح گاهه طور استعمال ڪندا هئا. انهيءَ دور ۾ شهر ۽ ڊل ڍنڍ جي چوڌاري ڪيترائي مغل باغ تعمير ڪيا ويا، جن مان شاليمار ۽ نشاط باغ سڀ کان وڌيڪ مشهور آهن. 18هين صدي جي آخر ۽ 19هين صدي جي شروعات ۾ افغان [[دراني سلطنت]] ۽ [[سک سلطنت]] جي هٿن مان گذرڻ کان پوءِ، اهو آخرڪار سال 1846ع ۾ ڄمون ۽ ڪشمير جي ڊوگرا بادشاهت جو اونهاري جو گاديءَ جو هنڌ بڻجي ويو. ان دوران هي شهر يورپين ۽ هندستاني اشرافيه ۾ هڪ مشهور سياحتي مقام بڻجي ويو، جتي ڪيترائي هوٽل ۽ ان جا مشهور ڪشتين تي ٺهيل گهر ٺاهيا ويا. سال 1952ع ۾، هي شهر ڄمون ۽ ڪشمير، هڪ علائقو جيڪو ڀارت جي هڪ رياست جي طور تي انتظام هيٺ هو، جو اونهاري جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو، جڏهن ته ڄمو شهر ان جو سياري جو گاديءَ جو هنڌ هو. اهو 1990ع جي ڏهاڪي ۽ 2000ع جي شروعات ۾ علائقي ۾ آزادي جي تحريڪ جو مرڪز هو. سال 2019ع ۾، اهو هڪ ننڍڙي علائقي، جيڪو ڀارت پاران، اڳوڻي رياست جي ٻيهر تنظيم کان پوءِ، هڪ يونين علائقي جي طور تي منظم ڪيو ويندو آهي، جو اونهاري جو گاديءَ جو هنڌ بڻجي ويو. ==نالو== ==تاريخ== ==جاگرافي== ==حڪومت ۽ سياست== ==آباديات== ==معيشت== ==ٽرانسپورٽ== ==تعليم== ==ثقافت== ==سياحت== ==گيلري== ==پڻ ڏسو== [[:باب:ڪشمير]] * [[ڪشمير تڪرار]] * [[جمو ۽ ڪشمير (يونين علائقو)]] ==بائبليوگرافي== ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{commons category}} {{Wikiquote}} * {{Wikivoyage inline}} * [http://srinagar.nic.in/ Srinagar district administration] * [http://jammukashmir.nic.in/ Official website of Jammu and Kashmir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915154945/http://jammukashmir.nic.in/ |date=15 September 2017 }} * [https://kashmirinsights.com/delhi-to-srinagar-train Delhi to Srinagar train] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190408115408/https://kashmirinsights.com/delhi-to-srinagar-train |date=8 April 2019 }} {{Authority control}} [[زمرو:سرينگر| ]] [[زمرو:ڪشمير]] [[زمرو:جمو ۽ ڪشمير ۾ شهر]] [[زمرو:ڀارت ۾ ميٽروپوليٽن شهر]] [[زمرو:اونهاري جا گاديءَ جا هنڌ]] [[زمرو:سرينگر ضلعي ۾ شهر ۽ قصبا]] [[زمرو:جمون ۽ ڪشمير (يونين علائقو)]] [[زمرو:ڀارت جي يونين علائقن جون راجڌانيون]] i4cg47fg27y519v1kke8wo7log5lul0 14 96845 378493 2026-05-17T12:24:13Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:سنڌ جي نباتات]] [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] 378493 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سنڌ جي نباتات]] [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] e5pwa94fker4j3honrwnztpsoee7bw6 0 96846 378498 2026-05-17T12:28:06Z Ibne maryam 17680 Ibne maryam صفحي [[چڪون]] کي [[چيڪو]] ڏانھن چوريو 378498 wikitext text/x-wiki #چوريو [[چيڪو]] er6io49jomwu5hv9mfdxtrjac8m9n7n 15 96847 378503 2026-05-17T12:33:02Z Mukhtiaraliunar 11438 /* Title of this category is grammatically incorrect */ نئون ڀاڱو 378503 wikitext text/x-wiki == Title of this category is grammatically incorrect == The title should be سکر ضلعي جا ماڻھو [[واپرائيندڙ:Mukhtiaraliunar|Mukhtiaraliunar]] ([[واپرائيندڙ بحث:Mukhtiaraliunar|ڳالھ]]) 12:33, 17 مَئي 2026 ( يو.ٽي.سي) im8a40gk5wtukhtcq25u0vg28jyqb03 14 96848 378507 2026-05-17T12:36:25Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:سدابهار وڻ]] [[زمرو:ٽراپيڪل ميوا]] [[زمرو:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست]] 378507 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سدابهار وڻ]] [[زمرو:ٽراپيڪل ميوا]] [[زمرو:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست]] rs1iacdtledmibjkrzvbhgybx8m0y91 378525 378507 2026-05-17T12:47:03Z Ibne maryam 17680 /* */ 378525 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سدابهار وڻ]] [[زمرو:ٽراپيڪل ميوا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست]] dibfszon1ah9gayf0u9353a7nykj9wx 14 96849 378509 2026-05-17T12:37:38Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:وڻ]] [[زمرو:نباتات]] 378509 wikitext text/x-wiki [[زمرو:وڻ]] [[زمرو:نباتات]] 5xfohnwny1im5jjsi7ozlidkfd5w0wx 378533 378509 2026-05-17T12:58:14Z Ibne maryam 17680 /* */ 378533 wikitext text/x-wiki [[زمرو:وڻ]] [[زمرو:ٻوٽا]] [[زمرو:نباتيات]] [[زمرو:نباتاتيات]] hktx6nk3vy1tlewmc0kvqx6a0mgo1b9 14 96850 378511 2026-05-17T12:39:21Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي نباتات]] [[زمرو:ميوا]] [[زمرو:سدابهار وڻ]] [[زمرو:سنڌ جا ميوا]] [[زمرو:ٽراپيڪل ميوا]] [[زمرو:پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا ميوا]]... 378511 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي نباتات]] [[زمرو:ميوا]] [[زمرو:سدابهار وڻ]] [[زمرو:سنڌ جا ميوا]] [[زمرو:ٽراپيڪل ميوا]] [[زمرو:پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:ميڪسيڪو جا ٻوٽا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست]] lqy6opru1tlr0bx5a1ulw8m326k9ah3 378521 378511 2026-05-17T12:46:04Z Ibne maryam 17680 /* */ 378521 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان جا ميوا]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي نباتات]] mnais96kakw4dg47to5pzws96a6ls8p 14 96851 378512 2026-05-17T12:40:17Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان]] [[زمرو:پاڪستان جي نباتات]] 378512 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان]] [[زمرو:پاڪستان جي نباتات]] jtvft6e1zyspzt720ppm9b6sthf72yy 378514 378512 2026-05-17T12:41:15Z Ibne maryam 17680 /* */ 378514 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان]] [[زمرو:پاڪستان جون نباتات]] 21uplsq6g4s0asu0n1jayn33q34mafy 14 96852 378515 2026-05-17T12:42:37Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي نباتات]] 378515 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان جا وڻ]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي نباتات]] 37vyoy5kopdm0emh4ub3i8p1pefitxw 14 96853 378518 2026-05-17T12:44:23Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:تراپڪ]] [[زمرو:آبهوا]] [[زمرو:ميوا]] 378518 wikitext text/x-wiki [[زمرو:تراپڪ]] [[زمرو:آبهوا]] [[زمرو:ميوا]] 9jptkbtzz7yu45r40fcjx1uua7ii7nn 378520 378518 2026-05-17T12:45:21Z Ibne maryam 17680 /* */ 378520 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ميوا]] [[زمرو:اڀرندي آبهوا]] crk96amap01ur3oyetromvsf07828bb 14 96854 378539 2026-05-17T13:03:13Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ميڪسيڪو]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا ٻوٽا]] 378539 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ميڪسيڪو]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا ٻوٽا]] fejes4fcemerrf6u1ey9tswljlrdwz0 14 96855 378563 2026-05-17T13:42:24Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:بيليز]] [[زمرو:وچ آمريڪا جا ٻوٽا]] 378563 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بيليز]] [[زمرو:وچ آمريڪا جا ٻوٽا]] puj4bfyxaixxiw5fuxyasqluyzpspyr 14 96856 378565 2026-05-17T13:43:57Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:گواتيمالا]] [[زمرو:وچ آمريڪا جا ٻوٽا]] 378565 wikitext text/x-wiki [[زمرو:گواتيمالا]] [[زمرو:وچ آمريڪا جا ٻوٽا]] b8pq2l2ufjoeke2l20re91ejvo03ht1 10 96857 378632 2026-05-17T16:58:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{lowercase}} */ .idevice-models-sidebar .sidebar-below { font-weight: normal; font-style: italic; } 378632 sanitized-css text/css /* {{lowercase}} */ .idevice-models-sidebar .sidebar-below { font-weight: normal; font-style: italic; } ph3ixz88o8nn5f19j6wpiqg167s0z1q 10 96858 378633 2026-05-17T17:00:00Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: .content-grid { margin: 1em 0; gap: 2em; display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(300px, 1fr)); grid-auto-rows: minmax(100px, auto); } .content-grid .colored-box { margin: 0; /* favour the grid-gap in [[Template:ContentGrid]] and un-style when paired with it. */ } 378633 sanitized-css text/css .content-grid { margin: 1em 0; gap: 2em; display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(300px, 1fr)); grid-auto-rows: minmax(100px, auto); } .content-grid .colored-box { margin: 0; /* favour the grid-gap in [[Template:ContentGrid]] and un-style when paired with it. */ } pz8159wh5husp28xg5bgx5s5po84jj8 10 96859 378635 2026-05-17T17:02:48Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* Style for Template:PNT table */ table.pnt { margin:1em 0.5em 0.5em 1em; display: inline-block; font-size:90%; max-height: 24em; overflow-y: auto; } /* Col 2 & 3 are numeric data columns (category counts) */ table.pnt > tbody > tr > td:nth-child(2), table.pnt > tbody > tr > td:nth-child(3) { text-align: right; padding-right: 2em; } 378635 sanitized-css text/css /* Style for Template:PNT table */ table.pnt { margin:1em 0.5em 0.5em 1em; display: inline-block; font-size:90%; max-height: 24em; overflow-y: auto; } /* Col 2 & 3 are numeric data columns (category counts) */ table.pnt > tbody > tr > td:nth-child(2), table.pnt > tbody > tr > td:nth-child(3) { text-align: right; padding-right: 2em; } jfrx3iwqh6e5eh7qotsrkscfp4gk9wd 10 96860 378636 2026-05-17T17:04:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ .cm-sidebar-title { padding-left:0.8em; padding-right:0.8em; } .cm-sidebar .sidebar-image { padding:0.2em 0 0.6em 0; } .cm-sidebar .sidebar-caption { padding:0.4em 0; font-style:italic; font-size:90%; } .cm-sidebar .sidebar-list { margin-bottom:0.4em; } .cm-sidebar-above { margin:0.4em 0; } .cm-sidebar .sidebar-list-title { border-bottom: 1px solid var(--border-color-divider, black); text-align:center; margin-bottom: 0.1em; } 378636 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .cm-sidebar-title { padding-left:0.8em; padding-right:0.8em; } .cm-sidebar .sidebar-image { padding:0.2em 0 0.6em 0; } .cm-sidebar .sidebar-caption { padding:0.4em 0; font-style:italic; font-size:90%; } .cm-sidebar .sidebar-list { margin-bottom:0.4em; } .cm-sidebar-above { margin:0.4em 0; } .cm-sidebar .sidebar-list-title { border-bottom: 1px solid var(--border-color-divider, black); text-align:center; margin-bottom: 0.1em; } 3291dzxx5sdbfqjwxwcd9b44csg1tl4 10 96861 378639 2026-05-17T17:17:12Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: table.unicode-chart { width: 100%; } th.row, th.empty { width: 8.0%; } td.char, td.reserved, td.nonchar, td.excluded { width: 5.75%; } p { margin: 0px; display: inline; white-space: normal; } th.title-bar div.title { text-align: center; font-weight: bold; } th.title-bar div.pdf-link { text-align: center; font-weight: normal; } th { font-weight: normal; } td div { } td div span { white-space: pre; line-height: 100%; display: inline-block; vertical-align: middle; } th.em... 378639 sanitized-css text/css table.unicode-chart { width: 100%; } th.row, th.empty { width: 8.0%; } td.char, td.reserved, td.nonchar, td.excluded { width: 5.75%; } p { margin: 0px; display: inline; white-space: normal; } th.title-bar div.title { text-align: center; font-weight: bold; } th.title-bar div.pdf-link { text-align: center; font-weight: normal; } th { font-weight: normal; } td div { } td div span { white-space: pre; line-height: 100%; display: inline-block; vertical-align: middle; } th.empty { } tr.skip { border-top: 2px solid black; } th.row { text-align: right; } th.column { text-align: center; } td.char { text-align: center; padding: 5px 1px 5px 1px; } td.whitespace { background-color: lightgreen; } td.whitespace div span { background-color: white; } td.box div span { border: 1px dashed black; padding: 2px 5px 2px 5px; } td.excluded { background-color: #aaa; } td.control { background-color: lightblue; } td.format { background-color: lightpink; } td.reserved { background-color: #ccc; } td.nonchar { background-color: black; } td.combining { background-color: #ff8; } td.notes { } td div span.small-1 { font-size: 80%; } td div span.small-2 { font-size: 59%; } tr.info-row { display: none !important; } tr.info-row:target { display: table-row !important; } th.thumb { } td.info { vertical-align: top; } th.thumb { font-size: 400%; } th.thumb.box span { line-height: 100%; display: inline-block; border: 2px dashed black; white-space: pre; margin:3px; padding:3px;} th.thumb.box span { font-size:50%; } th.thumb.box span.small-1 { font-size:40%; } th.thumb.box span.small-2 { font-size:30%; } td.info div.title { font-weight: bold; display:inline-block; } td.info div.category { display: inline-block; margin-left: 0.75em; } td.info div.category:before { content: '('; } td.info div.category:after { content: ')'; } td.info ul { list-style: none inside none; margin: 0px; } td.info ul li { margin: 0px; } div.alias { display: inline-block; vertical-align: top; margin-right: 10px; min-width: 50%; } div.alias ul { display: block; } div.alias li { display: block; } div.alias li.control:before { content: 'Control: '; } div.alias li.abbreviation:before { content: 'Abbreviation: '; } div.alias li.correction:before { content: 'Correction: '; } div.alias li.figment:before { content: 'Figment: '; } div.alias li.alternate:before { content: 'Alternate: '; } div.char { display: inline-block; vertical-align: top; } div.utf8 ul, div.utf16 ul, div.html ul { display: inline; } div.utf8 li, div.utf16 li, div.html li { display: inline; font-family: monospace; } div.utf8 ul:before { content: 'UTF-8: ' } div.utf16 ul:before { content: 'UTF-16: ' } div.html ul:before { content: 'HTML: ' } div.utf8 li:before, div.utf16 li:before { content: ' '; margin: 0px; } div.html li:before { content: ' / '; margin: 0px; } div.utf8 li:first-child:before, div.utf16 li:first-child:before, div.html li:first-child:before { content: ''; } 3wyytli799ah9gmtsnjgzurf3pzoo3z 10 96862 378640 2026-05-17T17:18:27Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ .actrow-o { border-style:none; background:#fff; } .actrow-st { display:flex; align-items:center; width:42em; max-width:51vw; } .actrow-il { float:right; min-width:2.25em; max-width:2.25em; } .actrow-c { width:11em; max-width:20vw; } .actrow-ra { width:9em; max-width:18vw; } .actrow-lt { max-width:fit-content; max-height:9em; overflow:auto; } .actrow-rpld { background:#fff5f5; border-color:#bfa3a3 } .actrow-rpld-st { backgrou... 378640 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .actrow-o { border-style:none; background:#fff; } .actrow-st { display:flex; align-items:center; width:42em; max-width:51vw; } .actrow-il { float:right; min-width:2.25em; max-width:2.25em; } .actrow-c { width:11em; max-width:20vw; } .actrow-ra { width:9em; max-width:18vw; } .actrow-lt { max-width:fit-content; max-height:9em; overflow:auto; } .actrow-rpld { background:#fff5f5; border-color:#bfa3a3 } .actrow-rpld-st { background:#f2cece; border-color:#bfa3a3 } cu089eddudfavoltmq62oofwkazwd55 10 96863 378641 2026-05-17T17:23:54Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ .physical-cosmology .sidebar-list-title { background: #d9d0e9; } .physical-cosmology .sidebar-title-with-pretitle { padding-bottom: 0.3em; } .physical-cosmology .sidebar-image { padding-top: 0.5em; } /* Fix margin gaps between the two types of collapsible elements */ .physical-cosmology .sidebar-content, .physical-cosmology .sidebar-content-with-subgroup { padding: 0.1em 0.4em 0.2em; } .physical-cosmology .sidebar-above { border: 0; font-we... 378641 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .physical-cosmology .sidebar-list-title { background: #d9d0e9; } .physical-cosmology .sidebar-title-with-pretitle { padding-bottom: 0.3em; } .physical-cosmology .sidebar-image { padding-top: 0.5em; } /* Fix margin gaps between the two types of collapsible elements */ .physical-cosmology .sidebar-content, .physical-cosmology .sidebar-content-with-subgroup { padding: 0.1em 0.4em 0.2em; } .physical-cosmology .sidebar-above { border: 0; font-weight: normal; display: block; margin-bottom: 0.4em; } .physical-cosmology .sidebar-heading { font-weight: normal; font-style: italic; } .physical-cosmology .sidebar-below { display: block; margin-top: 0.4em; line-height: 1.6em; padding-bottom: 0.5em; } idst10oi75e6geaeskd4csyv2zu6jgo 10 96864 378643 2026-05-17T17:25:46Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template|small=yes}} */ .ib-book .infobox-title { font-style: italic; padding-bottom: 0.2em; /* so title doesn't touch border */ } /* Firefox apparently reads out the empty title for accessibility agents * [[Template_talk:Infobox_book#Code_read_out_when_using_a_screen_reader]] */ .ib-book .Z3988 { display: none; } .ib-book .infobox-below { border-top: #aaa 1px solid; } 378643 sanitized-css text/css /* {{pp-template|small=yes}} */ .ib-book .infobox-title { font-style: italic; padding-bottom: 0.2em; /* so title doesn't touch border */ } /* Firefox apparently reads out the empty title for accessibility agents * [[Template_talk:Infobox_book#Code_read_out_when_using_a_screen_reader]] */ .ib-book .Z3988 { display: none; } .ib-book .infobox-below { border-top: #aaa 1px solid; } gsxi3zjb3g6448vo6nc93sm5xxcu7vs 10 96865 378644 2026-05-17T17:26:41Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ .ib-tv { border-collapse: separate; border-spacing: 0 3px; padding: 3px 5px; } .ib-tv .infobox-above { background-color: #CCCCFF; color: inherit; font-size: 125%; padding: 0.25em 1em; } .ib-tv .infobox-header { background-color: #CCCCFF; color: inherit; padding: 0.25em 1em; } /* always light mode for images because of transparency */ .ib-tv img { background-color: var(--background-color-interactive-subtle,#f8f9fa); } .ib-tv-aka { fon... 378644 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .ib-tv { border-collapse: separate; border-spacing: 0 3px; padding: 3px 5px; } .ib-tv .infobox-above { background-color: #CCCCFF; color: inherit; font-size: 125%; padding: 0.25em 1em; } .ib-tv .infobox-header { background-color: #CCCCFF; color: inherit; padding: 0.25em 1em; } /* always light mode for images because of transparency */ .ib-tv img { background-color: var(--background-color-interactive-subtle,#f8f9fa); } .ib-tv-aka { font-style: italic; } .ib-tv-network-release td, .ib-tv-network-release th { border-top: 1px solid #a2a9b1; } hnilpoba3cddlfizq1t155wmfacghov 10 96866 378645 2026-05-17T17:34:36Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* BANNER */ style + table *{ border:0px solid transparent !important; } style + table td:first-child { } style + table table { background-image:linear-gradient(to bottom,rgb(50,51,102)50%,#f7f7f7 50%,#f7f7f7 75%,rgb(179,74,67)75%); } style + table table > tbody { background-image:repeating-linear-gradient(135deg,transparent 0, rgba(0,0,0,.2) 15%, transparent 30%); } style + table table td, style + table table tr{ display:block; } style + table table tr{ displ... 378645 sanitized-css text/css /* BANNER */ style + table *{ border:0px solid transparent !important; } style + table td:first-child { } style + table table { background-image:linear-gradient(to bottom,rgb(50,51,102)50%,#f7f7f7 50%,#f7f7f7 75%,rgb(179,74,67)75%); } style + table table > tbody { background-image:repeating-linear-gradient(135deg,transparent 0, rgba(0,0,0,.2) 15%, transparent 30%); } style + table table td, style + table table tr{ display:block; } style + table table tr{ display:flex; } style + table table td:first-child{ width:auto !important; flex-grow: 5; align-self: center; justify-content: center; display: flex; } style + table table td:nth-child(2){ flex-grow: 95; padding-left:0 !important; } style + table table td:nth-child(2):first-line{ color:white !important; } /* TABS */ .template-page-tabs{ background-image: linear-gradient(to top,transparent 4px,#e8f2f8 4px,transparent 2.6em,#f6f6f6 2.7em,transparent 100%) !important; flex-wrap:wrap-reverse !important; } .template-page-tabs, .template-page-tabs *{ background-color:transparent !important; font-weight:normal !important; } .template-page-tabs span { border: solid #a7d7f9 !important; border-width: 0px 1px 1px 1px !important; /* margin:0px !important; background-image:linear-gradient(to top,#77c1f6,#e8f2f8 1px,transparent) !important; */ } /* First Tab (when unselected) */ .template-page-tabs span:first-child { border-left-width: 0px !important; } /* Current Selection */ .template-page-tabs span[style="background-color:white;border-bottom:0;font-weight:bold"] { border-width: 1px !important; border-bottom-color:transparent; background-color:white !important; border-bottom-color: white !important; background-image:none !important; } .template-page-tabs span.spacer { border-width: 0px 0px 1px 0px !important } 4exhcz0xjij70ntqueqe3mlpr40mne8 10 96867 378646 2026-05-17T17:35:51Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template|small=yes}} */ .nfur { background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); border-collapse: separate; /* explicit setting of user agent styles */ border-spacing: 2px; border: 1px solid #a2a9b1; box-sizing: border-box; font-size: 95%; padding: 5px; width: 100%; /* Keep the offsets in place from when the caption was still a th */ border-top: 0; padding-top: 0; } /* Simulate the tableheading cell (5px padding+ 2px border spacing)... 378646 sanitized-css text/css /* {{pp-template|small=yes}} */ .nfur { background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); border-collapse: separate; /* explicit setting of user agent styles */ border-spacing: 2px; border: 1px solid #a2a9b1; box-sizing: border-box; font-size: 95%; padding: 5px; width: 100%; /* Keep the offsets in place from when the caption was still a th */ border-top: 0; padding-top: 0; } /* Simulate the tableheading cell (5px padding+ 2px border spacing) */ .nfur caption { background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); border: 1px solid #a2a9b1; border-bottom: none; box-sizing: border-box; padding: 7px 7px 0 7px; } .nfur caption > div { background-color: #d8e0ff; color: #202122; font-size: 120%; font-weight: bold; padding: 2px 0; } .nfur-2 caption > div { background-color: #ccf; color: #202122; font-size: 100%; } .nfmd caption > div { background-color: #B7CEFF; color: #202122; } .nfmr caption > div { background-color: pink; } .nfur-2 p { margin: 2px 0; } .nfur td { padding: 0 2px; } .nfur th { background: #ccf; padding: 2px .4em; text-align: right; } .nfmd th { background: #DFEFFF; color: #202122; } .nfmr th { background: #D8BFD8; color: #202122; } .nfur-bad-article { font-style: italic; } .nfur-error { color: red; font-weight: bold; } .nfur-exact { font-size: 90%; } .nfur-fairuse, .nfur-nonfree { display: none; } @media (min-width: 720px) { .nfur th { width: 15%; } .nfur-2 th { width: 15em; } } /* Vector 2022 rules */ body.skin-vector-2022 .nfur p { margin: 10px 0; } /* stack with additional adjacent templates */ table.nfur + * + table.nfur caption { border-top: 0; padding-top: 0; margin-top: -1px; } html.skin-theme-clientpref-night .nfur caption > div { background-color: #202040; color: inherit; } html.skin-theme-clientpref-night .nfur-2 caption > div, html.skin-theme-clientpref-night .nfur th { background-color: #2a2a5c; color: inherit; } html.skin-theme-clientpref-night .nfmd th { background: #003061; } html.skin-theme-clientpref-night .nfmd caption > div { background: #003CBD; color: inherit; } html.skin-theme-clientpref-night .nfmr caption > div { background-color: #700000; color: inherit; } html.skin-theme-clientpref-night .nfmr th { background: #553555; color: inherit; } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .nfur caption > div { background-color: #202040; color: inherit; } html.skin-theme-clientpref-os .nfur-2 caption > div, html.skin-theme-clientpref-os .nfur th { background-color: #2a2a5c; color: inherit; } html.skin-theme-clientpref-os .nfmd th { background: #003061; } html.skin-theme-clientpref-os .nfmd caption > div { background: #003CBD; color: inherit; } html.skin-theme-clientpref-os .nfmr caption > div { background-color: #700000; color: inherit; } html.skin-theme-clientpref-os .nfmr th { background: #553555; color: inherit; } } shjh9d0p1lwcjreg9fdjy7dqlz9p3b8 0 96868 378648 2026-05-17T17:44:43Z Intisar Ali 8681 /* */ 378648 wikitext text/x-wiki {{Short description|ويڪرائي ڦاڪ جو دائرو}} {{About||ھن نالي واري جھاز بابت|HMS Endurance|ھندسيي تصور بابت|Polar circle (geometry)}} {{More citations needed|date=December 2016}} [[File:Arctic circle.svg|thumb|اتر قطبي دائرو هڪ [[سمت نما مساوي مفاصلاتي پروجيڪشن|قطبي پروجيڪشن]] تي.]] [[File:World map with polar circles.svg|thumb|قطبي دائرو هڪ تبديل ڪيل [[سلينڊر نما پروجيڪشن]] تي ليڪن جي صورت ۾.]] [[File:Polarkreis Finnland 1975.jpg|thumb|[[فنلينڊ]] ۾ آرڪٽڪ دائرو، 1975ع.]] [[File:Polarkreis - zwischen Narvik & Mo i Rana Norwegen.JPG|thumb|[[ناروي]] ۾ [[سالٽفجيليٽ]] جبل جي [[سطح مرتفع]] تي آرڪٽڪ دائرو، جولاءِ 2003ع.]] [[File:Polar circle monument (08).jpg|thumb|[[سالخارد]] ۾ قطبي دائري جي يادگار]] '''قطبي دائرو''' جاگرافيائي اصطلاح آهي، جيڪو هڪ مشروط دائري نما ليڪ (قوس) لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جيڪا يا ته [[آرڪٽڪ دائرو]] يا [[انٽارڪٽڪ دائرو]] ڏانهن اشارو ڪري ٿي. هي ٻئي [[ويڪرائي ڦاڪ جو دائرو|ويڪرائي ڦاڪ جا دائرا]] (متوازي ليڪون) آهن. [[زمين]] تي، آرڪٽڪ دائرو هن وقت لڳ ڀڳ 14.5 ميٽر في سال جي رفتار سان اتر طرف سرڪي رهيو آهي ۽ هاڻي ان جي اوسط [[ويڪرائي ڦاڪ]] (يعني [[فلڪياتي نٽيشن]] کي نظر ۾ نه رکندي) {{Circle of latitude|Polar}}&nbsp;N آهي؛ جڏهن ته انٽارڪٽڪ دائرو لڳ ڀڳ 14.5 ميٽر في سال جي رفتار سان ڏکڻ طرف سرڪي رهيو آهي ۽ هاڻي ان جي اوسط ويڪرائي ڦاڪ {{Circle of latitude|Polar}}&nbsp;S آهي.<ref>[http://www.neoprogrammics.com/obliquity_of_the_ecliptic/ ''Obliquity of the ecliptic''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170612041431/http://www.neoprogrammics.com/obliquity_of_the_ecliptic/ |date=2017-06-12 }}</ref> قطبي دائرا اڪثر [[زمين جا قطبي علائقا]] سمجهيا ويندا آهن. انهن جي فطري [[قطبي آبهوا|آبهوايي ماحول]] سبب، آرڪٽڪ دائري جو وڏو حصو، جيڪو گهڻو ڪري سمنڊ تي مشتمل آهي، گهٽ آبادي وارو آهي، جڏهن ته اها ڳالهه سڄي [[انٽارڪٽڪا]] تي لاڳو ٿئي ٿي، جيڪا گهڻو ڪري زمين ۽ محفوظ برفيلي تختن تي مشتمل آهي. جيڪڏهن زمين وٽ فضا نه هجي ها، ته ٻنهي قطبي دائرن (قوسن) ۾ سال ۾ گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڏينهن اهڙو ضرور هجي ها، جڏهن سج جو مرڪز لاڳيتو [[افق]] کان مٿي رهي، ''۽'' گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڏينهن اهڙو به هجي ها، جڏهن اهو هميشه افق کان هيٺ رهي — يعني قطبي ڏينهن ۽ قطبي رات، جيئن ته دائرن جي ''اندر'' وڌيڪ عرصي تائين ٿيندو آهي. لاڳاپيل قطبن ([[اتر قطب|اتر]] ۽ [[ڏکڻ قطب|ڏکڻ]]) تائين، جن کي جاگرافيائي طور [[سخت سرد علائقا (جاگرافي)|سخت سرد علائقا]] چيو ويندو آهي، اها مدت اڌ سال تائين پکڙيل هوندي آهي، يعني قطبن جي ويجهو. ان جي بدران، [[فضائي انعطاف]] ۽ سج جي روشني جو ڌرتيءَ تائين هڪ [[زاويائي قطر|وسيع جسم]] جي صورت ۾ پهچڻ، نه ڪي هڪ [[نقطي جهڙو ذريعو|نقطي ذريعو]] طور، ان جو مطلب اهو آهي ته هر دائري جي بلڪل اندر زمين جي سطح تي مڪمل قطبي رات نٿي ٿئي، يعني اهڙا 24 ڪلاڪ جن ۾ سج نه اڀري. انهن ئي ٻن سببن جي ڪري، هر دائري کان ٿورو ٻاهر به قطبي ڏينهن جو تجربو ٿئي ٿو (اهڙو ڏينهن جنهن ۾ سج مڪمل طور لهندو نه هجي). قطبي دائرن جي ويڪرائي ڦاڪ + يا &minus;90 درجا آهي (جيڪو ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ قطبن ڏانهن اشارو ڪري ٿو) منفي [[محوري جهڪاءُ]] (يعني زمين جي روزاني گردش واري محور جو [[دائرة البروج]]، جيڪو زمين جي مدار جي سطح آهي، جي نسبت سان جهڪاءُ). زمين جو هي بنيادي، اوسط جهڪاءُ ٿورو گهڻو تبديل ٿيندو رهي ٿو، جنهن عمل کي نٽيشن چيو ويندو آهي. تنهن ڪري، مٿي ڄاڻايل ويڪرائي ڦاڪون ڪيترن سالن تائين مشاهدو ڪيل جهڪاءَ جي قدرن جي اوسط مان ڳڻيون وينديون آهن. محوري جهڪاءُ ۾ ڊگهي مدي واريون تبديليون پڻ ٿينديون آهن، جيئن حوالا ڏنل مضمون ۾ بيان ڪيو ويو آهي (جهڪاءَ ۾ 1 [[قوسي سيڪنڊ|قوسي سيڪنڊ]] (″) جي فرق جو مطلب زمين جي سطح تي قطبي دائرن جي جڳهه ۾ لڳ ڀڳ 31&nbsp;ميٽر اتر يا ڏکڻ طرف تبديلي آهي). ftw0lxxgr1ym4f42q7gfzbk6t41nbwp 378649 378648 2026-05-17T17:46:10Z Intisar Ali 8681 Intisar Ali صفحي [[سانچو ؛Ruby/styles.css]] کي [[قطبي دائرو]] ڏانھن چوريو: غلط ھجي سان عنوان 378648 wikitext text/x-wiki {{Short description|ويڪرائي ڦاڪ جو دائرو}} {{About||ھن نالي واري جھاز بابت|HMS Endurance|ھندسيي تصور بابت|Polar circle (geometry)}} {{More citations needed|date=December 2016}} [[File:Arctic circle.svg|thumb|اتر قطبي دائرو هڪ [[سمت نما مساوي مفاصلاتي پروجيڪشن|قطبي پروجيڪشن]] تي.]] [[File:World map with polar circles.svg|thumb|قطبي دائرو هڪ تبديل ڪيل [[سلينڊر نما پروجيڪشن]] تي ليڪن جي صورت ۾.]] [[File:Polarkreis Finnland 1975.jpg|thumb|[[فنلينڊ]] ۾ آرڪٽڪ دائرو، 1975ع.]] [[File:Polarkreis - zwischen Narvik & Mo i Rana Norwegen.JPG|thumb|[[ناروي]] ۾ [[سالٽفجيليٽ]] جبل جي [[سطح مرتفع]] تي آرڪٽڪ دائرو، جولاءِ 2003ع.]] [[File:Polar circle monument (08).jpg|thumb|[[سالخارد]] ۾ قطبي دائري جي يادگار]] '''قطبي دائرو''' جاگرافيائي اصطلاح آهي، جيڪو هڪ مشروط دائري نما ليڪ (قوس) لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جيڪا يا ته [[آرڪٽڪ دائرو]] يا [[انٽارڪٽڪ دائرو]] ڏانهن اشارو ڪري ٿي. هي ٻئي [[ويڪرائي ڦاڪ جو دائرو|ويڪرائي ڦاڪ جا دائرا]] (متوازي ليڪون) آهن. [[زمين]] تي، آرڪٽڪ دائرو هن وقت لڳ ڀڳ 14.5 ميٽر في سال جي رفتار سان اتر طرف سرڪي رهيو آهي ۽ هاڻي ان جي اوسط [[ويڪرائي ڦاڪ]] (يعني [[فلڪياتي نٽيشن]] کي نظر ۾ نه رکندي) {{Circle of latitude|Polar}}&nbsp;N آهي؛ جڏهن ته انٽارڪٽڪ دائرو لڳ ڀڳ 14.5 ميٽر في سال جي رفتار سان ڏکڻ طرف سرڪي رهيو آهي ۽ هاڻي ان جي اوسط ويڪرائي ڦاڪ {{Circle of latitude|Polar}}&nbsp;S آهي.<ref>[http://www.neoprogrammics.com/obliquity_of_the_ecliptic/ ''Obliquity of the ecliptic''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170612041431/http://www.neoprogrammics.com/obliquity_of_the_ecliptic/ |date=2017-06-12 }}</ref> قطبي دائرا اڪثر [[زمين جا قطبي علائقا]] سمجهيا ويندا آهن. انهن جي فطري [[قطبي آبهوا|آبهوايي ماحول]] سبب، آرڪٽڪ دائري جو وڏو حصو، جيڪو گهڻو ڪري سمنڊ تي مشتمل آهي، گهٽ آبادي وارو آهي، جڏهن ته اها ڳالهه سڄي [[انٽارڪٽڪا]] تي لاڳو ٿئي ٿي، جيڪا گهڻو ڪري زمين ۽ محفوظ برفيلي تختن تي مشتمل آهي. جيڪڏهن زمين وٽ فضا نه هجي ها، ته ٻنهي قطبي دائرن (قوسن) ۾ سال ۾ گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڏينهن اهڙو ضرور هجي ها، جڏهن سج جو مرڪز لاڳيتو [[افق]] کان مٿي رهي، ''۽'' گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڏينهن اهڙو به هجي ها، جڏهن اهو هميشه افق کان هيٺ رهي — يعني قطبي ڏينهن ۽ قطبي رات، جيئن ته دائرن جي ''اندر'' وڌيڪ عرصي تائين ٿيندو آهي. لاڳاپيل قطبن ([[اتر قطب|اتر]] ۽ [[ڏکڻ قطب|ڏکڻ]]) تائين، جن کي جاگرافيائي طور [[سخت سرد علائقا (جاگرافي)|سخت سرد علائقا]] چيو ويندو آهي، اها مدت اڌ سال تائين پکڙيل هوندي آهي، يعني قطبن جي ويجهو. ان جي بدران، [[فضائي انعطاف]] ۽ سج جي روشني جو ڌرتيءَ تائين هڪ [[زاويائي قطر|وسيع جسم]] جي صورت ۾ پهچڻ، نه ڪي هڪ [[نقطي جهڙو ذريعو|نقطي ذريعو]] طور، ان جو مطلب اهو آهي ته هر دائري جي بلڪل اندر زمين جي سطح تي مڪمل قطبي رات نٿي ٿئي، يعني اهڙا 24 ڪلاڪ جن ۾ سج نه اڀري. انهن ئي ٻن سببن جي ڪري، هر دائري کان ٿورو ٻاهر به قطبي ڏينهن جو تجربو ٿئي ٿو (اهڙو ڏينهن جنهن ۾ سج مڪمل طور لهندو نه هجي). قطبي دائرن جي ويڪرائي ڦاڪ + يا &minus;90 درجا آهي (جيڪو ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ قطبن ڏانهن اشارو ڪري ٿو) منفي [[محوري جهڪاءُ]] (يعني زمين جي روزاني گردش واري محور جو [[دائرة البروج]]، جيڪو زمين جي مدار جي سطح آهي، جي نسبت سان جهڪاءُ). زمين جو هي بنيادي، اوسط جهڪاءُ ٿورو گهڻو تبديل ٿيندو رهي ٿو، جنهن عمل کي نٽيشن چيو ويندو آهي. تنهن ڪري، مٿي ڄاڻايل ويڪرائي ڦاڪون ڪيترن سالن تائين مشاهدو ڪيل جهڪاءَ جي قدرن جي اوسط مان ڳڻيون وينديون آهن. محوري جهڪاءُ ۾ ڊگهي مدي واريون تبديليون پڻ ٿينديون آهن، جيئن حوالا ڏنل مضمون ۾ بيان ڪيو ويو آهي (جهڪاءَ ۾ 1 [[قوسي سيڪنڊ|قوسي سيڪنڊ]] (″) جي فرق جو مطلب زمين جي سطح تي قطبي دائرن جي جڳهه ۾ لڳ ڀڳ 31&nbsp;ميٽر اتر يا ڏکڻ طرف تبديلي آهي). ftw0lxxgr1ym4f42q7gfzbk6t41nbwp 378651 378649 2026-05-17T17:46:47Z Intisar Ali 8681 /* */ 378651 wikitext text/x-wiki {{Short description|ويڪرائي ڦاڪ جو دائرو}} {{About||ھن نالي واري جھاز بابت|HMS Endurance|ھندسيي تصور بابت|Polar circle (geometry)}} {{More citations needed|date=December 2016}} [[File:Arctic circle.svg|thumb|اتر قطبي دائرو هڪ [[سمت نما مساوي مفاصلاتي پروجيڪشن|قطبي پروجيڪشن]] تي.]] [[File:World map with polar circles.svg|thumb|قطبي دائرو هڪ تبديل ڪيل [[سلينڊر نما پروجيڪشن]] تي ليڪن جي صورت ۾.]] [[File:Polarkreis Finnland 1975.jpg|thumb|[[فنلينڊ]] ۾ آرڪٽڪ دائرو، 1975ع.]] [[File:Polarkreis - zwischen Narvik & Mo i Rana Norwegen.JPG|thumb|[[ناروي]] ۾ [[سالٽفجيليٽ]] جبل جي [[سطح مرتفع]] تي آرڪٽڪ دائرو، جولاءِ 2003ع.]] [[File:Polar circle monument (08).jpg|thumb|[[سالخارد]] ۾ قطبي دائري جي يادگار]] '''قطبي دائرو''' جاگرافيائي اصطلاح آهي، جيڪو هڪ مشروط دائري نما ليڪ (قوس) لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جيڪا يا ته [[آرڪٽڪ دائرو]] يا [[انٽارڪٽڪ دائرو]] ڏانهن اشارو ڪري ٿي. هي ٻئي [[ويڪرائي ڦاڪ جو دائرو|ويڪرائي ڦاڪ جا دائرا]] (متوازي ليڪون) آهن. [[زمين]] تي، آرڪٽڪ دائرو هن وقت لڳ ڀڳ 14.5 ميٽر في سال جي رفتار سان اتر طرف سرڪي رهيو آهي ۽ هاڻي ان جي اوسط [[ويڪرائي ڦاڪ]] (يعني [[فلڪياتي نٽيشن]] کي نظر ۾ نه رکندي) {{Circle of latitude|Polar}}&nbsp;N آهي؛ جڏهن ته انٽارڪٽڪ دائرو لڳ ڀڳ 14.5 ميٽر في سال جي رفتار سان ڏکڻ طرف سرڪي رهيو آهي ۽ هاڻي ان جي اوسط ويڪرائي ڦاڪ {{Circle of latitude|Polar}}&nbsp;S آهي.<ref>[http://www.neoprogrammics.com/obliquity_of_the_ecliptic/ ''Obliquity of the ecliptic''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170612041431/http://www.neoprogrammics.com/obliquity_of_the_ecliptic/ |date=2017-06-12 }}</ref> قطبي دائرا اڪثر [[زمين جا قطبي علائقا]] سمجهيا ويندا آهن. انهن جي فطري [[قطبي آبهوا|آبهوايي ماحول]] سبب، آرڪٽڪ دائري جو وڏو حصو، جيڪو گهڻو ڪري سمنڊ تي مشتمل آهي، گهٽ آبادي وارو آهي، جڏهن ته اها ڳالهه سڄي [[انٽارڪٽڪا]] تي لاڳو ٿئي ٿي، جيڪا گهڻو ڪري زمين ۽ محفوظ برفيلي تختن تي مشتمل آهي. جيڪڏهن زمين وٽ فضا نه هجي ها، ته ٻنهي قطبي دائرن (قوسن) ۾ سال ۾ گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڏينهن اهڙو ضرور هجي ها، جڏهن سج جو مرڪز لاڳيتو [[افق]] کان مٿي رهي، ''۽'' گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڏينهن اهڙو به هجي ها، جڏهن اهو هميشه افق کان هيٺ رهي — يعني قطبي ڏينهن ۽ قطبي رات، جيئن ته دائرن جي ''اندر'' وڌيڪ عرصي تائين ٿيندو آهي. لاڳاپيل قطبن ([[اتر قطب|اتر]] ۽ [[ڏکڻ قطب|ڏکڻ]]) تائين، جن کي جاگرافيائي طور [[سخت سرد علائقا (جاگرافي)|سخت سرد علائقا]] چيو ويندو آهي، اها مدت اڌ سال تائين پکڙيل هوندي آهي، يعني قطبن جي ويجهو. ان جي بدران، [[فضائي انعطاف]] ۽ سج جي روشني جو ڌرتيءَ تائين هڪ [[زاويائي قطر|وسيع جسم]] جي صورت ۾ پهچڻ، نه ڪي هڪ [[نقطي جهڙو ذريعو|نقطي ذريعو]] طور، ان جو مطلب اهو آهي ته هر دائري جي بلڪل اندر زمين جي سطح تي مڪمل قطبي رات نٿي ٿئي، يعني اهڙا 24 ڪلاڪ جن ۾ سج نه اڀري. انهن ئي ٻن سببن جي ڪري، هر دائري کان ٿورو ٻاهر به قطبي ڏينهن جو تجربو ٿئي ٿو (اهڙو ڏينهن جنهن ۾ سج مڪمل طور لهندو نه هجي). قطبي دائرن جي ويڪرائي ڦاڪ + يا &minus;90 درجا آهي (جيڪو ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ قطبن ڏانهن اشارو ڪري ٿو) منفي [[محوري جهڪاءُ]] (يعني زمين جي روزاني گردش واري محور جو [[دائرة البروج]]، جيڪو زمين جي مدار جي سطح آهي، جي نسبت سان جهڪاءُ). زمين جو هي بنيادي، اوسط جهڪاءُ ٿورو گهڻو تبديل ٿيندو رهي ٿو، جنهن عمل کي نٽيشن چيو ويندو آهي. تنهن ڪري، مٿي ڄاڻايل ويڪرائي ڦاڪون ڪيترن سالن تائين مشاهدو ڪيل جهڪاءَ جي قدرن جي اوسط مان ڳڻيون وينديون آهن. محوري جهڪاءُ ۾ ڊگهي مدي واريون تبديليون پڻ ٿينديون آهن، جيئن حوالا ڏنل مضمون ۾ بيان ڪيو ويو آهي (جهڪاءَ ۾ 1 [[قوسي سيڪنڊ|قوسي سيڪنڊ]] (″) جي فرق جو مطلب زمين جي سطح تي قطبي دائرن جي جڳهه ۾ لڳ ڀڳ 31&nbsp;ميٽر اتر يا ڏکڻ طرف تبديلي آهي). ==حوالا== s18izycov07h23um0sc59imq044fvtn 0 96869 378650 2026-05-17T17:46:10Z Intisar Ali 8681 Intisar Ali صفحي [[سانچو ؛Ruby/styles.css]] کي [[قطبي دائرو]] ڏانھن چوريو: غلط ھجي سان عنوان 378650 wikitext text/x-wiki #چوريو [[قطبي دائرو]] 3uh20157c5pldr6cj43838tdhoejhv2 10 96870 378652 2026-05-17T17:47:44Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ .templateruby > rt { font-variant-east-asian: ruby; /* font-size: 85% is a [[WP:ACCESS]] issue. Don't change without discussion * at [[WT:ACCESS]]. */ font-size: 85%; } .templateruby.large { font-size: 250%; } .templateruby.large > rt { font-size: 50%; } 378652 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .templateruby > rt { font-variant-east-asian: ruby; /* font-size: 85% is a [[WP:ACCESS]] issue. Don't change without discussion * at [[WT:ACCESS]]. */ font-size: 85%; } .templateruby.large { font-size: 250%; } .templateruby.large > rt { font-size: 50%; } 2tn9zulmu0xvgrziqyjtai8ljq26smz 10 96871 378653 2026-05-17T17:48:36Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: .historical-affiliation { box-sizing: border-box; background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); font-size: 88%; padding: 0.5em; width: 25em; /* @noflip */ float: right; /* @noflip */ clear: right; /* @noflip */ margin: 0.5em 0 1em 1em; } .ha-float-left { /* @noflip */ float: left; /* @noflip */ clear: left; /* @noflip */ margin: 0.5em 1em 1em 0; } .ha-float-none { float: none; clear:... 378653 sanitized-css text/css .historical-affiliation { box-sizing: border-box; background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); font-size: 88%; padding: 0.5em; width: 25em; /* @noflip */ float: right; /* @noflip */ clear: right; /* @noflip */ margin: 0.5em 0 1em 1em; } .ha-float-left { /* @noflip */ float: left; /* @noflip */ clear: left; /* @noflip */ margin: 0.5em 1em 1em 0; } .ha-float-none { float: none; clear: none; /* @noflip */ margin: 0.5em 1em 1em 0; } .historical-affiliation-title { font-weight: bold; text-align: center; font-size: 105%; margin-bottom: 2px; } .historical-affiliation-list { list-style: none; margin-left: 0; } @media screen and (max-width: 600px) { .historical-affiliation { width: 100%; } } rwgtj9c50ehy26e5wl7jz4r3binm7mb 10 96872 378654 2026-05-17T17:51:01Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: .infobox-chromosome .infobox-header { background-color: #ddd; } .infobox-chromosome .infobox-label { background-color: #e7dcc3; } .infobox-chromosome .infobox-data { background-color: #eee; } /* dark mode has an infobox-specific selector that sets th and td background and * text colouring to a default white on black. The only ways to opt out of this * colouring is via the !important tag or the notheme class. The notheme class * also sets the colour scheme back to... 378654 sanitized-css text/css .infobox-chromosome .infobox-header { background-color: #ddd; } .infobox-chromosome .infobox-label { background-color: #e7dcc3; } .infobox-chromosome .infobox-data { background-color: #eee; } /* dark mode has an infobox-specific selector that sets th and td background and * text colouring to a default white on black. The only ways to opt out of this * colouring is via the !important tag or the notheme class. The notheme class * also sets the colour scheme back to light and for whatever reason I can't * use this stylsheet to set color-scheme back to dark. !important it is then */ @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .infobox-chromosome .infobox-header { background-color: #404244 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .infobox-chromosome .infobox-label { /* !important req. to override dark mode theming; * notheme cannot be applied to the th.infobox-label as * Module:Infobox currently does not support it (08-02-2025) */ background-color: #3b3018 !important; } html.skin-theme-clientpref-night .infobox-chromosome .infobox-data { background-color: #27292d !important; } } /* dark mode opt in via OS (auto) */ /* see styling comments above */ @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .infobox-chromosome .infobox-header { background-color: #404244 !important; } html.skin-theme-clientpref-os .infobox-chromosome .infobox-label { background-color: #3b3018 !important; } html.skin-theme-clientpref-os .infobox-chromosome .infobox-data { background-color: #27292d !important; } } j6y8q684g429ukayrxrsi7nuzdz54oj 10 96873 378655 2026-05-17T17:52:42Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template|small=yes}} */ .itn-special { margin: 0px 1px 4px 1px; padding: 5px; text-align: center; border-style: solid; background: #fafcfe; border: 1px solid #a3b0bf; } 378655 sanitized-css text/css /* {{pp-template|small=yes}} */ .itn-special { margin: 0px 1px 4px 1px; padding: 5px; text-align: center; border-style: solid; background: #fafcfe; border: 1px solid #a3b0bf; } g27p0w6qkugsx3v666a29gflkvrara9 10 96874 378656 2026-05-17T17:53:56Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template|small=yes}} */ /* always light bg for logos */ .ib-court-case .infobox-image img { background-color: #f8f9fa; } .ib-court-case .infobox-above{ font-style: italic; font-size: 125%; } .ib-court-case .infobox-header{ white-space:nowrap; } .ib-court-case .ib-court-case-red-header { background-color: red; color: white; font-weight: bold; } .ib-court-case .ib-court-case-green-header { background-color: green; color: white; font-weight: bold; } 378656 sanitized-css text/css /* {{pp-template|small=yes}} */ /* always light bg for logos */ .ib-court-case .infobox-image img { background-color: #f8f9fa; } .ib-court-case .infobox-above{ font-style: italic; font-size: 125%; } .ib-court-case .infobox-header{ white-space:nowrap; } .ib-court-case .ib-court-case-red-header { background-color: red; color: white; font-weight: bold; } .ib-court-case .ib-court-case-green-header { background-color: green; color: white; font-weight: bold; } d4prmdjqop3cf0plct0rg1re2gb6u7g 10 96875 378657 2026-05-17T17:55:45Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: .script-Syre /* Estrangelo Syriac */ { font-family: 'Estrangelo Antioch', 'Estrangelo Edessa', 'Estrangelo Midyat', 'Estrangelo Nisibin', 'Estrangelo Quenneshrin', 'Estrangelo Talada', 'Estrangelo TurAbdin', 'Noto Sans Syriac Estrangela', 'Noto Sans Syriac', 'Segoe UI Historic'; } .script-Syrj /* Western Syriac */ { font-family: 'Serto Batnan', 'Serto Jerusalem', 'Serto Kharput', 'Serto Malankara', 'Serto Mardin', 'Serto Urhoy', 'Noto Sans Syriac Western', 'Noto... 378657 sanitized-css text/css .script-Syre /* Estrangelo Syriac */ { font-family: 'Estrangelo Antioch', 'Estrangelo Edessa', 'Estrangelo Midyat', 'Estrangelo Nisibin', 'Estrangelo Quenneshrin', 'Estrangelo Talada', 'Estrangelo TurAbdin', 'Noto Sans Syriac Estrangela', 'Noto Sans Syriac', 'Segoe UI Historic'; } .script-Syrj /* Western Syriac */ { font-family: 'Serto Batnan', 'Serto Jerusalem', 'Serto Kharput', 'Serto Malankara', 'Serto Mardin', 'Serto Urhoy', 'Noto Sans Syriac Western', 'Noto Sans Syriac'; } .script-Syrn /* Eastern Syriac */ { font-family: 'East Syriac Adiabene', 'East Syriac Ctesiphon', 'Noto Sans Syriac Eastern', 'Noto Sans Syriac', FreeSans, Code2000; } .script-Syrc /* Syriac (all previous fonts) */ { font-family: 'Noto Sans Syriac Eastern', 'Noto Sans Syriac Estrangela', 'Noto Sans Syriac Western', 'Noto Sans Syriac', 'FreeSans', 'Estrangelo Antioch', 'Estrangelo Edessa', 'Estrangelo Midyat', 'Estrangelo Nisibin', 'Estrangelo Quenneshrin', 'Estrangelo Talada', 'Estrangelo TurAbdin', 'East Syriac Adiabene', 'East Syriac Ctesiphon', 'Segoe UI Historic', 'Serto Batnan', 'Serto Jerusalem', 'Serto Kharput', 'Serto Malankara', 'Serto Mardin', 'Serto Urhoy', Code2000; } 6qhl6y5k53otn1k80ex0tf3x2t8lzwi 10 96876 378658 2026-05-17T17:59:47Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ @media (min-width: 720px) { .columns-start .column { /* @noflip */ float: left; min-width: 20em; } .columns-2 .column { width: 50%; } .columns-3 .column { width: 33.3%; } .columns-4 .column { width: 25%; } .columns-5 .column { width: 20%; } } 378658 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ @media (min-width: 720px) { .columns-start .column { /* @noflip */ float: left; min-width: 20em; } .columns-2 .column { width: 50%; } .columns-3 .column { width: 33.3%; } .columns-4 .column { width: 25%; } .columns-5 .column { width: 20%; } } l9yl36qb57jm0ip66yjkwpqnh674s3b 10 96877 378659 2026-05-17T18:02:04Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: .content-list > ul > li { margin-top: 4px; } .content-list > ul > li:first-child { margin-top: 0; } .content-list ul { margin: 0; padding: 0; list-style: none; } .content-list ul ul, .content-list li { display: inline; } .content-list > ul { padding-left: 3em; text-indent: -3em; } .content-list .content-sublist { display: block; margin-left: 1.5em; } .content-list > ul > .content-sublist { margin-left: 0; } .content-list li::before { content: ' · '; f... 378659 sanitized-css text/css .content-list > ul > li { margin-top: 4px; } .content-list > ul > li:first-child { margin-top: 0; } .content-list ul { margin: 0; padding: 0; list-style: none; } .content-list ul ul, .content-list li { display: inline; } .content-list > ul { padding-left: 3em; text-indent: -3em; } .content-list .content-sublist { display: block; margin-left: 1.5em; } .content-list > ul > .content-sublist { margin-left: 0; } .content-list li::before { content: ' · '; font-weight: bold; } .content-list li:first-child::before, .content-list .content-sublist::before { content: none; } .content-inline-ul::before { content: ' ('; } .content-inline-ul::after { content: ')'; } ft27dzyec3ok1oi7uq30hnvv7hji8hs 10 96878 378660 2026-05-17T18:03:25Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* Style for Template:Article attribute decoration */ .aad-redirectraw {font-size: 18px} .aad-aqraw {font-size: 17px} .aad-lengthraw {font-size: 100%} .aad-contraw {font-size: 30px; vertical-align:sub} .aad-possraw-semi {font-size: 17px} .aad-protraw {font-size: 16px} .aad-protraw-none {font-size: 22px} .aad-testraw {font-size:17px} .aad-testraw::before {content:"Ⓧ"}/* U+24CD Circled Latin Capital Letter X */ 378660 sanitized-css text/css /* Style for Template:Article attribute decoration */ .aad-redirectraw {font-size: 18px} .aad-aqraw {font-size: 17px} .aad-lengthraw {font-size: 100%} .aad-contraw {font-size: 30px; vertical-align:sub} .aad-possraw-semi {font-size: 17px} .aad-protraw {font-size: 16px} .aad-protraw-none {font-size: 22px} .aad-testraw {font-size:17px} .aad-testraw::before {content:"Ⓧ"}/* U+24CD Circled Latin Capital Letter X */ nrz7wje37eebleptit7uhrfc5p3jyim 10 96879 378661 2026-05-17T18:04:46Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp|small=y}} */ .fb-goal > span { } 378661 sanitized-css text/css /* {{pp|small=y}} */ .fb-goal > span { } rbqgrtg7u38pofbqjm45912vh0er6wc 10 96880 378662 2026-05-17T18:07:51Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ @media all and (max-width:720px) { .rquote { width:auto !important; float:none !important; } } 378662 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ @media all and (max-width:720px) { .rquote { width:auto !important; float:none !important; } } oone4wbwswbh8wrhecdprbqwo2932mh 10 96881 378663 2026-05-17T18:08:57Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ .templatequote { overflow: hidden; margin: 1em 0; padding: 0 32px; } .templatequotecite { line-height: 1.5em; /* @noflip */ text-align: left; margin-top: 0; } @media (min-width: 500px) { .templatequotecite { /* @noflip */ padding-left: 1.6em; } } 378663 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .templatequote { overflow: hidden; margin: 1em 0; padding: 0 32px; } .templatequotecite { line-height: 1.5em; /* @noflip */ text-align: left; margin-top: 0; } @media (min-width: 500px) { .templatequotecite { /* @noflip */ padding-left: 1.6em; } } 975tzgnvhd5jyqf0ucyxd4w8q6i98j0 10 96882 378664 2026-05-17T18:13:15Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ .IPA-common-captioned { border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); padding: 0.3em; } .IPA-common-caption { padding: 0.3em; text-align: center; background-color: #f2f2ce; color: var(--color-base, #202122); font-weight: bold; } .IPA-common-table { margin: auto; } .IPA-common-table .wraplinks .selflink { white-space: normal; } .... 378664 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .IPA-common-captioned { border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); padding: 0.3em; } .IPA-common-caption { padding: 0.3em; text-align: center; background-color: #f2f2ce; color: var(--color-base, #202122); font-weight: bold; } .IPA-common-table { margin: auto; } .IPA-common-table .wraplinks .selflink { white-space: normal; } .IPA-common-constable th { font-weight: normal; } .IPA-common-constable th:not(.IPA-pulmonic-mannerarrow)[scope="col"] { text-align: center; vertical-align: middle; padding-left: 0; padding-right: 0; max-width: 4em; } .IPA-common-constable th:not(.IPA-pulmonic-placearrow)[scope="row"] { text-align: left; vertical-align: middle; } .IPA-common-constable td { vertical-align: middle; } .IPA-common-constable:not(.IPA-common-audiotable) td:not([colspan]) { text-align: center; max-width: 1.2em; min-width: 1.2em; padding: 0.1em 0.2em; font-size: 125%; } .IPA-common-audiotable td { padding: 0; } .IPA-common-noleftborder { border-left: none; } .IPA-common-norightborder { border-right: none; } .IPA-common-notopborder { border-top: none; } .IPA-common-nobottomborder { border-bottom: none; } .IPA-common-shaded { background-color: var(--background-color-disabled, #c8ccd1); } .IPA-common-notes { text-align: left; font-size: 85%; } .IPA-common-notes > div ul { font-weight: normal; line-height: inherit; } .IPA-common-notes > div ul li { word-spacing: -0.125em; } .IPA-audiocell { width: 40px; text-align: center; } .IPA-audiocell-symbol { font-size: 120%; } .IPA-audiocell-audio { height: 20px; } .IPA-audiocell-audio .ext-phonos-attribution { margin-left: 0; } @media (min-width: 640px) { .IPA-common { width: fit-content; } /* clearfix for the internal floating element */ .IPA-common::after { content: ""; display: block; clear: both; } .IPA-common-notes > div { float: right; } .IPA-common-notes > div ul { white-space: nowrap; } } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .IPA-common-caption { background-color: #262600; } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .IPA-common-caption { background-color: #262600; } } 1o8h2s5ow7lx6wbz8gx85xk3l0p6fop 10 96883 378665 2026-05-17T18:15:19Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-30-500|small=yes}} */ .featured-topic-box { box-sizing: border-box; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px; font-size: 95%; clear: both; } .featured-topic-box-title-bar { background: #E0F2CE; min-height: 25px; font-weight: bold; text-align: center; } .featured-topic-box-navbar { font-size: 90%; } .featured-topic-box-title { font-size: 120%; flex: 1; } .featured-topic-box-count { font-size: 90%; } .featured-topic-box-c... 378665 sanitized-css text/css /* {{pp-30-500|small=yes}} */ .featured-topic-box { box-sizing: border-box; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px; font-size: 95%; clear: both; } .featured-topic-box-title-bar { background: #E0F2CE; min-height: 25px; font-weight: bold; text-align: center; } .featured-topic-box-navbar { font-size: 90%; } .featured-topic-box-title { font-size: 120%; flex: 1; } .featured-topic-box-count { font-size: 90%; } .featured-topic-box-contents { background-color: #F2FFE6; padding: 2px 1%; } .featured-topic-box-contents ul { list-style: none; } .featured-topic-box-image { text-align: center; flex: 0 0 auto; } .featured-topic-box-column { flex: 1; } @media (min-width: 720px) { .featured-topic-box { width: 95%; margin: 0 auto; } .featured-topic-box-navbar { padding-left: 1em; } .featured-topic-box-count { padding-right: 1em; } .featured-topic-box-title-bar { display: flex; align-items: center; } .featured-topic-box-contents { display: flex; gap: 2% 0; } .featured-topic-box-image { width: 110px; } } ogtpd365vpe4wfsjwdsn5z1tbahf80t 10 96884 378666 2026-05-17T18:16:27Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ span.allcaps { text-transform: uppercase; } 378666 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ span.allcaps { text-transform: uppercase; } 99m8fko6uimy3andjmavvg6zrib26ov 10 96885 378667 2026-05-17T18:17:19Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp|small=y}} */ .ib-chembox { border-collapse: collapse; text-align: left; } /* TODO split definitions to appropriate class names when live from HTML element */ .ib-chembox td, .ib-chembox th { border: 1px solid #a2a9b1; width: 40%; } .ib-chembox td + td { width: 60%; } /*If image has not been specified as invertable add a white background */ @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .ib-chembox figure:not(.skin-invert-image):not(.skin-invert):not(.bg-t... 378667 sanitized-css text/css /* {{pp|small=y}} */ .ib-chembox { border-collapse: collapse; text-align: left; } /* TODO split definitions to appropriate class names when live from HTML element */ .ib-chembox td, .ib-chembox th { border: 1px solid #a2a9b1; width: 40%; } .ib-chembox td + td { width: 60%; } /*If image has not been specified as invertable add a white background */ @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .ib-chembox figure:not(.skin-invert-image):not(.skin-invert):not(.bg-transparent) { background: var(--background-color-inverted, #f8f9fa); } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .ib-chembox figure:not(.skin-invert-image):not(.skin-invert):not(.bg-transparent) { background: var(--background-color-inverted, #f8f9fa); } } qao7rwuqr6xmwlebl1c1ra0npnscdkp 10 96886 378668 2026-05-17T18:21:05Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: div { text-align: justify; text-justify: inter-word; } .thermometer { float:right; width:100px; height:400px; border:1px solid grey; background-color:#eee; } .thermometer-stem { position:relative; width:40px; height:320px; margin:10px auto; border:3px solid black; border-radius:20px 20px 0 0; border-bottom:none; background-color:white; z-index:2; } .thermometer-fill { position:relative; background-color:red; } .thermometer-bulb { position:relativ... 378668 sanitized-css text/css div { text-align: justify; text-justify: inter-word; } .thermometer { float:right; width:100px; height:400px; border:1px solid grey; background-color:#eee; } .thermometer-stem { position:relative; width:40px; height:320px; margin:10px auto; border:3px solid black; border-radius:20px 20px 0 0; border-bottom:none; background-color:white; z-index:2; } .thermometer-fill { position:relative; background-color:red; } .thermometer-bulb { position:relative; width:60px; height:60px; border-radius:50%; margin:0 auto; border:3px solid black; top:-20px; background-color:red; z-index:1; } n6fxm6rxqhpfdf9phf9kmebbtriwkfe 10 96887 378669 2026-05-17T18:22:28Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: .wptc-archives span:first-child, .wptc-archives span:last-child { display: none; } 378669 sanitized-css text/css .wptc-archives span:first-child, .wptc-archives span:last-child { display: none; } 2l5d0l6v2997hc3u50un35y1ng8jb64 10 96888 378670 2026-05-17T18:23:51Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: .script-Mult /* Multani */ { font-family: 'Noto Sans Multani'; } 378670 sanitized-css text/css .script-Mult /* Multani */ { font-family: 'Noto Sans Multani'; } 03ns3go4ez1i5h3wf86coiosikx9vcg 10 96889 378671 2026-05-17T18:24:46Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: .script-Marc /* Marchen */ { font-family: 'Noto Sans Marchen'; } 378671 sanitized-css text/css .script-Marc /* Marchen */ { font-family: 'Noto Sans Marchen'; } n5g2n36wb1l0vd9c1a0cyu46xzzc8ph 10 96890 378676 2026-05-17T18:30:54Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ .accounting .sidebar-list-title { border-top: 1px solid #aaa; text-align: center; } .accounting .noborder .sidebar-list-title { border-top: none; } 378676 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .accounting .sidebar-list-title { border-top: 1px solid #aaa; text-align: center; } .accounting .noborder .sidebar-list-title { border-top: none; } rgi2mj64fi90d2z56njsvnhgitydspd 10 96891 378677 2026-05-17T18:33:44Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: .script-latin { font-family: 'Palemonas MUFI', 'EB Garamond', 'EB Garamond 12', 'Garamond Libre', 'Cormorant Garamond', Cormorant, Cardo, 'ETBookOT', 'ETBembo', 'Junicode New', 'Junicode', 'Andron Freefont LAT', 'PFEFFER MEDIÆVAL', 'Open Baskerville', 'Adobe Garamond Pro', 'Adobe Caslon Pro', 'Baskerville Ten', 'Garamond', serif; } 378677 sanitized-css text/css .script-latin { font-family: 'Palemonas MUFI', 'EB Garamond', 'EB Garamond 12', 'Garamond Libre', 'Cormorant Garamond', Cormorant, Cardo, 'ETBookOT', 'ETBembo', 'Junicode New', 'Junicode', 'Andron Freefont LAT', 'PFEFFER MEDIÆVAL', 'Open Baskerville', 'Adobe Garamond Pro', 'Adobe Caslon Pro', 'Baskerville Ten', 'Garamond', serif; } 7x62temf3ikm45kyf6l8cytf23upgco 10 96892 378679 2026-05-17T18:34:51Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: html.client-js .noscript-show { display: none; } html.client-nojs .noscript-hide { display: none; } 378679 sanitized-css text/css html.client-js .noscript-show { display: none; } html.client-nojs .noscript-hide { display: none; } 2ms6b2k90een7dovo8kxqkiws441818 10 96893 378681 2026-05-17T18:37:40Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: body, table, .css3_counter_reset { counter-reset: css3_counter; } .css3_counter { counter-increment: css3_counter; } .css3_counter::before { content: counter(css3_counter); } .css3_counter::after { content: "."; } 378681 sanitized-css text/css body, table, .css3_counter_reset { counter-reset: css3_counter; } .css3_counter { counter-increment: css3_counter; } .css3_counter::before { content: counter(css3_counter); } .css3_counter::after { content: "."; } fok2iogttxs9i8m9sap9rhzu3t6j342 10 96894 378682 2026-05-17T18:40:20Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <includeonly>{{#invoke:Navbox timeline|main}}</includeonly><noinclude>{{doc}}</noinclude> 378682 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Navbox timeline|main}}</includeonly><noinclude>{{doc}}</noinclude> t0afhtuv1z6i7lp1aofplh4tuwjmbiw 10 96895 378684 2026-05-17T18:41:52Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} {{Lua|ماڊيول:Navbox timeline}} هي سانچو ٽائيم لائين جي صورت ۾ نيويگيشن باڪس ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. == استعمال == مهرباني ڪري اهي پيراميٽر هٽايو جيڪي خالي ڇڏيل هجن. <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Navbox timeline | name = {{subst:PAGENAME}} | title = | state = {{{state|}}} | label = <!--... 378684 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Lua|ماڊيول:Navbox timeline}} هي سانچو ٽائيم لائين جي صورت ۾ نيويگيشن باڪس ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. == استعمال == مهرباني ڪري اهي پيراميٽر هٽايو جيڪي خالي ڇڏيل هجن. <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto;">{{Navbox timeline | name = {{subst:PAGENAME}} | title = | state = {{{state|}}} | label = <!-- ٻيا نالي وارا پيراميٽر --> | <!-- قطار جا آرگيومينٽ --> | <cell content> | <cell time range> <!-- سيل جا آرگيومينٽ --> | <cell content> | <cell time range> <!-- سيل جا آرگيومينٽ --> | <!-- قطار جا آرگيومينٽ --> | <cell content> | <cell time range> <!-- سيل جا آرگيومينٽ --> <!-- وڌيڪ سيل --> }}</syntaxhighlight> == بغير نالي وارا پيراميٽر == بغير نالي وارا پيراميٽر ٽائيم لائين جي مواد جي وضاحت لاءِ استعمال ٿيندا آهن. === قطار جي وضاحت === هڪ يا وڌيڪ خالي بغير نالي وارا پيراميٽر نئين قطار جي شروعات کي ظاهر ڪن ٿا. انهن خالي پيراميٽرن کان پوءِ هيٺيان '''قطار آرگيومينٽ''' ڏئي سگهجن ٿا، جيڪي قطار تي لاڳو ٿيندا: * <code>| label:</code> قطار جي کاٻي پاسي سرخي شامل ڪري ٿو. * <code>| labelstyle:</code> ليبل تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| span:</code> طئي ڪري ٿو ته ليبل ڪيتريون قطارون اوچو هجي. جيڪي قطارون ان ليبل جي اندر اچن ٿيون، انهن جا ليبل رد ڪيا ويندا. === سيل جي وضاحت === ڪو بغير نالي وارو پيراميٽر جنهن ۾ ڪنجي نه هجي (ننڍن اکرن کان پوءِ ڪولن) ٽائيم لائين ۾ ڏيکارڻ لاءِ شيءِ جي وضاحت ڪري ٿو. ان کان پوءِ ايندڙ بغير نالي وارو پيراميٽر انهيءَ شيءِ جي شروعات ۽ پڄاڻي واري سال جي وضاحت ڪري ٿو، جنهن جي صورت <code>''start''-''end''</code> هوندي. جيڪڏهن ''end'' نه ڏنو وڃي، ته موجوده سال استعمال ٿيندو، تنهن ڪري ٽائيم لائين جي آخر ۾ موجود شين لاءِ عام طور <code>''start''-</code> واري صورت استعمال ڪرڻ گهرجي. انهن کان پوءِ هيٺيان '''سيل آرگيومينٽ''' ڏئي سگهجن ٿا، جيڪي سيل تي لاڳو ٿيندا: * <code>| style:</code> سيل تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. == نالي وارا پيراميٽر == {{for|وڌيڪ تفصيلي وضاحت لاءِ|سانچو:Navbox#Parameter descriptions}} === مواد جا پيراميٽر === اهي پيراميٽر نيوي باڪس جي ٽائيم لائين واري حصي جي مواد کي تبديل ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندا آهن. * <code>| decades =</code> جيڪڏهن <code>no</code> تي مقرر ڪيو وڃي ته ڏهاڪن واري قطار هٽائي ويندي ۽ مڪمل سال ڏيکاريا ويندا. * <code>| footer =</code> جيڪڏهن <code>yes</code> تي مقرر ڪيو وڃي ته تاريخ واريون قطارون ٽائيم لائين جي هيٺان به ڏيکاريون وينديون. * <code>| label =</code> ليبل واري ڪالم لاءِ سرخي مقرر ڪري ٿو. === نيوي باڪس پيراميٽر === اهي پيراميٽر نيوي باڪس کي تبديل ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندا آهن. * <code>| name =</code> سانچي جو نالو. * <code>| title =</code> عنوان واري پٽي ۾ شامل ڪرڻ لاءِ متن، مثال طور ''هونڊا روڊ ڪار ٽائيم لائين''. * <code>| above =</code> نيوي باڪس جي "مواد" کان مٿي ڏيکارڻ لاءِ متن. * <code>| below =</code> نيوي باڪس جي "مواد" کان هيٺ ڏيکارڻ لاءِ متن. * <code>| state =</code> نيوي بار کليل، بند يا غير-سميٽجندڙ هجي. * <code>| navbar =</code> جيڪڏهن <code>plain</code> يا <code>off</code> تي مقرر ڪيو وڃي ته عنوان جي کاٻي پاسي موجود V • T • E ڳنڍڻيون هٽايون وينديون؛ هڪجهڙائي برقرار رکڻ لاءِ ائين نه ڪرڻ جي صلاح ڏني وڃي ٿي. * <code>| border =</code> جيڪڏهن <code>child</code> يا <code>subgroup</code> تي مقرر ڪيو وڃي ته هي نيوي باڪس بغير بارڊر واري نيوي باڪس طور استعمال ٿيندو، جيڪو ٻئي نيوي باڪس ۾ ٺيڪ نموني فِٽ ٿي سگهي. جيڪڏهن <code>none</code> تي مقرر ڪيو وڃي ته بارڊر ۽ <code>navbox</code> ڪلاس هٽايو ويندو. * <code>| image =</code> عنوان جي هيٺان ۽ باڊي جي ساڄي پاسي ڏيکارڻ لاءِ تصوير. * <code>| imageleft =</code> عنوان جي هيٺان ۽ باڊي جي کاٻي پاسي ڏيکارڻ لاءِ تصوير. === وقت جا پيراميٽر === اهي پيراميٽر ٽائيم لائين جي ڊيگهه کي ترتيب ڏين ٿا. * <code>| startoffset =</code> جيڪڏهن عدد ڏنو وڃي ته ٽائيم لائين جي شروعات کي ايترا سال پوئتي وڌايو ويندو. * <code>| startyear =</code> جيڪڏهن سال ڏنو وڃي ته ٽائيم لائين جي شروعات انهيءَ سال کان ٿيندي، بشرطيڪ مواد ان کان اڳ نه وڃي. * <code>| endoffset =</code> جيڪڏهن عدد ڏنو وڃي ته ٽائيم لائين جي پڄاڻي کي ايترا سال اڳتي وڌايو ويندو. * <code>| endyear =</code> جيڪڏهن سال ڏنو وڃي ته ٽائيم لائين جي پڄاڻي انهيءَ سال تي مقرر ٿيندي، بشرطيڪ مواد ان کان اڳتي نه وڃي. === مواد جي طرز جا پيراميٽر === اهي پيراميٽر نيوي باڪس جي "مواد" تي طرز لاڳو ڪن ٿا. * <code>| itemstyle =</code> شين وارن سيلن تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| blankstyle =</code> خالي سيلن تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| labelstyle =</code> ليبل سيلن تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| datestyle =</code> ''سال'' ۽ ''ڏهاڪي'' وارن سيلن تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| decadestyle =</code> ''ڏهاڪي'' وارن سيلن تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| yearstyle =</code> ''سال'' وارن سيلن تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. === نيوي باڪس طرز جا پيراميٽر === اهي پيراميٽر نيوي باڪس جي انهن حصن تي طرز لاڳو ڪن ٿا جيڪي "مواد" کان ٻاهر هجن. * <code>| style =</code> يا <code>| bodystyle =</code> نيوي باڪس جي باڊي تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| basestyle =</code> ''عنوان''، ''مٿيون'' ۽ ''هيٺيون'' حصن تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| titlestyle =</code> ''عنوان'' تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| abovestyle =</code> ''مٿئين'' حصي تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| belowstyle =</code> ''هيٺئين'' حصي تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| imagestyle =</code> <code>image</code> واري سيل تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. * <code>| imageleftstyle =</code> <code>imageleft</code> واري سيل تي لاڳو ڪرڻ لاءِ CSS. === ڪلاس پيراميٽر === اهي پيراميٽر نيوي باڪس جي مختلف حصن ۾ ڪلاس شامل ڪن ٿا. * <code>| titleclass =</code> نيوي باڪس جي ''عنوان'' ۾ شامل ڪرڻ لاءِ ڪلاس. * <code>| aboveclass =</code> ''مٿئين'' حصي ۾ شامل ڪرڻ لاءِ ڪلاس. * <code>| bodyclass =</code> باڊي ۾ شامل ڪرڻ لاءِ ڪلاس. * <code>| belowclass =</code> ''هيٺئين'' حصي ۾ شامل ڪرڻ لاءِ ڪلاس. * <code>| imageclass =</code> ساڄي ۽ کاٻي تصويرن ٻنهي لاءِ شامل ڪرڻ لاءِ ڪلاس. == مثال == === بنيادي === هي هن سانچي جو هڪ بنيادي مثال آهي. == پڻ ڏسو == * [[وڪيپيڊيا:Timeline]] <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڊيٽا وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:عام ٽائيم لائين سانچا]] }}</includeonly> hti4cnr1vz5ouxvn4dlktb253jjyokx 828 96896 378686 2026-05-17T18:44:45Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: require('strict') local yesno = require('Module:Yesno') local navbox = require('Module:Navbox')._navbox local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local p = {} -- Add blank table cells local function addBlank(args, row, prev, current) if row and prev < current then if yesno(args.decades) == false then row:tag('td') :addClass('timeline-blank') :cssText(args.blankstyle) :attr('colspan', current - prev) else -- Divide the cell up every decad... 378686 Scribunto text/plain require('strict') local yesno = require('Module:Yesno') local navbox = require('Module:Navbox')._navbox local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local p = {} -- Add blank table cells local function addBlank(args, row, prev, current) if row and prev < current then if yesno(args.decades) == false then row:tag('td') :addClass('timeline-blank') :cssText(args.blankstyle) :attr('colspan', current - prev) else -- Divide the cell up every decade if showing decades at the top local year = prev while year < current do local dur = math.min(10 - year % 10, current - year) row:tag('td') :addClass('timeline-blank') :cssText(args.blankstyle) :attr('colspan', dur) year = year + dur end end end end -- Get timeline data local function timelineInfo(args) local rows = { [1] = {}, minYear = math.huge, maxYear = -math.huge, hasLabels = false } for num, fullVal in ipairs(args) do local key, val = fullVal:match('^([a-z]+): *(.*)$') local cellIndex = #rows[#rows] -- Row data key value pairs if cellIndex == 0 and key then rows[#rows][key] = val -- Record that there are labels if key == 'label' then rows.hasLabels = true end -- Data cell key value pairs elseif key then -- Data cell key value pairs rows[#rows][cellIndex][key] = val -- New row elseif fullVal == '' then if next(rows[#rows]) then table.insert(rows, {}) end -- Add date to cell with item already and no date elseif cellIndex > 0 and rows[#rows][cellIndex].item and not rows[#rows][cellIndex].startYear then local dates = mw.text.split(fullVal, '-', true) local startYear = tonumber(dates[1]) local endYear = tonumber(dates[2]) or tonumber(os.date('%Y')) + 1 if startYear == nil then error('Argument ' .. num .. ' is an invalid time range', 0) end if endYear < startYear then error('Argument ' .. num .. '\'s end year is less than the start year', 0) end rows[#rows][cellIndex].startYear = startYear rows[#rows][cellIndex].endYear = endYear if startYear < rows.minYear then rows.minYear = startYear end if endYear > rows.maxYear then rows.maxYear = endYear end -- New item else table.insert(rows[#rows], { item = fullVal }) end end -- Add overrides from arguments if args.startoffset then rows.minYear = rows.minYear - tonumber(args.startoffset) end if args.startyear and tonumber(args.startyear) < rows.minYear then rows.minYear = tonumber(args.startyear) end if args.endoffset then rows.maxYear = rows.maxYear + tonumber(args.endoffset) end if args.endyear and tonumber(args.endyear) > rows.maxYear then rows.maxYear = tonumber(args.endyear) end return rows end -- Render the date rows local function renderDates(args, tbl, rows, invert) local showDecades = yesno(args.decades) local yearRow = tbl:tag('tr') :addClass('timeline-row') -- Create label if args.label or rows.hasLabels then local labelCell = mw.html.create('th') :attr('scope', 'col') :addClass('navbox-group timeline-label') :cssText(args.labelstyle) :attr('rowspan', showDecades ~= false and '2' or '1') :wikitext(args.label or '') yearRow:node(labelCell) end -- Create decade row if showDecades ~= false then local decadeRow = tbl:tag('tr') :addClass('timeline-row') local year = rows.minYear -- Move decade row if not invert then decadeRow, yearRow = yearRow, decadeRow end while year < rows.maxYear do local dur = math.min(10 - year % 10, rows.maxYear - year) decadeRow:tag('th') :attr('scope', 'col') :addClass('timeline-decade') :cssText(args.datestyle) :cssText(args.decadestyle) :attr('colspan', dur) :wikitext(math.floor(year / 10) .. '0s') year = year + dur end end -- Populate year row element local width = 100 / (rows.maxYear - rows.minYear) for i = rows.minYear, rows.maxYear - 1 do yearRow:tag('th') :attr('scope', 'col') :addClass('timeline-year') :cssText(args.datestyle) :cssText(args.yearstyle) :cssText('width:' .. width .. '%') :wikitext(showDecades == false and i or i % 10) end end -- Render the timeline itself local function renderTimeline(args, tbl, rows) local rowElement = nil local rowSuffix = nil local prev = rows.minYear local prevItem = nil local prevLabel = nil local labelSpan = 0 for rowNum, row in ipairs(rows) do local rowElement = tbl:tag('tr') :addClass('timeline-row') if labelSpan <= 0 and (rows.hasLabels or args.label) then labelSpan = tonumber(row.span) or 1 prevLabel = rowElement:tag('th') :attr('scope', 'row') :attr('rowspan', labelSpan) :addClass('navbox-group timeline-label') :cssText(args.labelstyle) :cssText(row.labelstyle) :wikitext(row.label) end labelSpan = labelSpan - 1 local prevEndYear = rows.minYear local prevItem = nil for cellNum, cell in ipairs(row) do -- Shrink previous item so new item can start at the start year if prevItem and prev > prevEndYear then prevItem:attr('colspan', prevItem:getAttr('colspan') - prev + prevEndYear); end if cell.startYear == nil then error('Missing timerange for row ' .. rowNum .. ' cell ' .. cellNum, 0) end -- Add blanks before the cell addBlank(args, rowElement, prevEndYear, cell.startYear) prevItem = rowElement:tag('td') :addClass('timeline-item') :cssText(args.itemstyle) :cssText(cell.style or '') :attr('colspan', cell.endYear - cell.startYear) :wikitext(cell.item) prevEndYear = cell.endYear end -- Add blanks to the end of the row addBlank(args, rowElement, prevEndYear, rows.maxYear) end -- Remove any extra rowspan from the label if prevLabel and labelSpan > 0 then prevLabel:attr('rowspan', prevLabel:getAttr('rowspan') - labelSpan); end end function p.main(frame) local args = getArgs(frame, { removeBlanks = false, wrappers = 'Template:Navbox timeline' }) local targs = { listpadding = '0' } -- Arguments to passthrough to navbox local passthrough = { 'name', 'title', 'above', 'below', 'state', 'navbar', 'border', 'image', 'imageleft', 'style', 'bodystyle', 'style', 'bodystyle', 'basestyle', 'titlestyle', 'abovestyle', 'belowstyle', 'imagestyle', 'imageleftstyle', 'titleclass', 'aboveclass', 'bodyclass', 'belowclass', 'imageclass' } local rows = timelineInfo(args) local wrapper = mw.html.create('table') :addClass('timeline-wrapper notheme') local tbl = wrapper:tag('tr') :tag('td') :addClass('timeline-wrapper-cell') :tag('table') :addClass('timeline-table') renderDates(args, tbl, rows) renderTimeline(args, tbl, rows) if yesno(args.footer) then renderDates(args, tbl, rows, true) end for _, name in ipairs(passthrough) do targs[name] = args[name] end targs.templatestyles = 'Module:Navbox timeline/styles.css' targs.list1 = tostring(wrapper) return navbox(targs) end return p q8fe7159ipyh3iz4pebhb9a6pa1ac60 14 96897 378687 2026-05-17T18:46:38Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:فرانسيسي بطور سرڪاري ٻولي]] [[زمرو:ٻوليون بلحاظ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:وڪيپيڊيا زمرا جيڪا ٻولين جي نالي تي رکيا ويا آهن]] 378687 wikitext text/x-wiki [[زمرو:فرانسيسي بطور سرڪاري ٻولي]] [[زمرو:ٻوليون بلحاظ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:وڪيپيڊيا زمرا جيڪا ٻولين جي نالي تي رکيا ويا آهن]] j91r4m1tl53rta9zordtyx9crdxg8zz 378688 378687 2026-05-17T18:47:17Z Memon2025 21315 /* */ 378688 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اردو بطور سرڪاري ٻولي]] [[زمرو:ٻوليون بلحاظ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:وڪيپيڊيا زمرا جيڪا ٻولين جي نالي تي رکيا ويا آهن]] 2ceidkh40h2w534vo6j7uhbbf326vcf 14 96898 378689 2026-05-17T18:47:57Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:اردو]] [[زمرو:سرڪاري ٻولي]] 378689 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اردو]] [[زمرو:سرڪاري ٻولي]] rn3l7u3lmusqfhnnp1q50dwgpht7zcx 378691 378689 2026-05-17T18:48:38Z Memon2025 21315 /* */ 378691 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اردو]] [[زمرو:سرڪاري ٻوليون]] sl45a8zg0zfdcid94t518zt37vz7h7o 10 96899 378690 2026-05-17T18:48:30Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp-template}} */ .horizontal-toc-align-right { float: right; } .horizontal-toc-align-left { float: left; } .horizontal-toc-align-center { clear: none; } .horizontal-toc-align-center .toc { margin-left: auto; margin-right: auto; } .horizontal-toc-clear-right { clear: right; } .horizontal-toc-clear-left { clear: left; } .horizontal-toc-clear-both { clear: both; } .horizontal-toc-clear-none { clear: none; } 378690 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .horizontal-toc-align-right { float: right; } .horizontal-toc-align-left { float: left; } .horizontal-toc-align-center { clear: none; } .horizontal-toc-align-center .toc { margin-left: auto; margin-right: auto; } .horizontal-toc-clear-right { clear: right; } .horizontal-toc-clear-left { clear: left; } .horizontal-toc-clear-both { clear: both; } .horizontal-toc-clear-none { clear: none; } m5ehrr5xsea4nw85zvr11h52qb9ropg 828 96900 378700 2026-05-17T19:00:23Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'الجزائر', top = 36.906117, bottom = 36.512097, left = 2.722189, right = 3.408761, image = 'Algeria Algiers location map.svg', } 378700 Scribunto text/plain return { name = 'الجزائر', top = 36.906117, bottom = 36.512097, left = 2.722189, right = 3.408761, image = 'Algeria Algiers location map.svg', } n467sibej8a5d6voasywjizndp0458l 14 96901 378702 2026-05-17T19:05:28Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:حيوانات]] [[زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)]] 378702 wikitext text/x-wiki [[زمرو:حيوانات]] [[زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)]] lcfnezdfp0or4ysa3j6yxhy9ey4qahk 828 96902 378706 2026-05-17T19:16:45Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'اماپا', top = 4.6, bottom = -1.44, left = -54.96, right = -49.64, image = 'Brazil Amapa location map.svg' } 378706 Scribunto text/plain return { name = 'اماپا', top = 4.6, bottom = -1.44, left = -54.96, right = -49.64, image = 'Brazil Amapa location map.svg' } 078utbtrqdmxluf2zocnxfqgxdmwzes 828 96903 378707 2026-05-17T19:18:58Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:Brazil Amapa location map.svg|thumb|250px|برازيل جي اماپا رياست جو نقشو]] |examples= === جڳھ جو نقشو === {{Location map | Amapá | width = 200 | label = ڪوميني | lat_deg = 3.4881 | lon_deg = -51.4846 }} <pre style="width:30em;"> {{Location map | Amap... 378707 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:Brazil Amapa location map.svg|thumb|250px|برازيل جي اماپا رياست جو نقشو]] |examples= === جڳھ جو نقشو === {{Location map | Amapá | width = 200 | label = ڪوميني | lat_deg = 3.4881 | lon_deg = -51.4846 }} <pre style="width:30em;"> {{Location map | Amapá | width = 200 | label = ڪوميني | lat_deg = 3.4881 | lon_deg = -51.4846 }} </pre> {{clear}} }} <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:برازيل جا جڳھ-نقشي ماڊيول|اماپا]] }}</includeonly> 8qdzn5fwv9jzt5lrpvmoclckr6eexoz 828 96904 378740 2026-05-17T20:11:14Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪورڊوبا صوبو', top = -29.39, bottom = -35.14, left = -66.00, right = -61.61, image = 'Argentina Córdoba location map.svg', } 378740 Scribunto text/plain return { name = 'ڪورڊوبا صوبو', top = -29.39, bottom = -35.14, left = -66.00, right = -61.61, image = 'Argentina Córdoba location map.svg', } n7rt0daqgp7k1l3d9mdmhhva7g4mdz9 828 96905 378742 2026-05-17T20:13:14Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:ارجنٽائنا... 378742 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ارجنٽائنا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|ڪورڊوبا]] }}</includeonly> 2tvqnyabtj2q6zvoas8ju9f57uf2z81 828 96906 378744 2026-05-17T20:20:04Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'خوخوئي صوبو', top = -21.71, bottom = -24.70, left = -67.34, right = -64.05, image = 'Argentina_Jujuy_location_map.svg', } 378744 Scribunto text/plain return { name = 'خوخوئي صوبو', top = -21.71, bottom = -24.70, left = -67.34, right = -64.05, image = 'Argentina_Jujuy_location_map.svg', } hnjhx0a6lrrltnny2dopo4oc0tr62yp 828 96907 378745 2026-05-17T20:20:59Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{ماڊيول:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sand... 378745 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{ماڊيول:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ارجنٽائنا جا جڳھ-نقشي وارا سانچا|بيونس آئرس]] }}</includeonly> 9adk7dhbt5pz74a6ekl5zrudbs9tqhh 828 96908 378749 2026-05-17T21:03:11Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'لا پامپا صوبو', top = -34.72, bottom = -39.53, left = -68.53, right = -63.01, image = 'Argentina La Pampa location map.svg', } 378749 Scribunto text/plain return { name = 'لا پامپا صوبو', top = -34.72, bottom = -39.53, left = -68.53, right = -63.01, image = 'Argentina La Pampa location map.svg', } srx7409mioaca9j6185n2fk3xkv9hzs 828 96909 378750 2026-05-17T21:04:59Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:ارجنٽائنا... 378750 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ارجنٽائنا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|لا پامپا]] }}</includeonly> nvkorsmw7xxb3k95l30w125b96312vc 828 96910 378752 2026-05-17T21:07:11Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مسيونس صوبو', top = -25.43, bottom = -28.21, left = -56.15, right = -53.56, image = 'Argentina Misiones location map.svg', } 378752 Scribunto text/plain return { name = 'مسيونس صوبو', top = -25.43, bottom = -28.21, left = -56.15, right = -53.56, image = 'Argentina Misiones location map.svg', } ktge1ettfy797ryb1c59kkwcko6hz1a 828 96911 378753 2026-05-17T21:07:33Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:ارجنٽائنا... 378753 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ارجنٽائنا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|لا پامپا]] }}</includeonly> nvkorsmw7xxb3k95l30w125b96312vc 828 96912 378756 2026-05-17T21:11:36Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'سالتا صوبو', top = -21.83, bottom = -26.54, left = -68.79, right = -61.96, image = 'Argentina_Salta_location_map.svg', } 378756 Scribunto text/plain return { name = 'سالتا صوبو', top = -21.83, bottom = -26.54, left = -68.79, right = -61.96, image = 'Argentina_Salta_location_map.svg', } h77wibjvvtmgu1l74to1hmuxhvx1ak2 828 96913 378757 2026-05-17T21:12:02Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:ارجنٽائنا... 378757 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ارجنٽائنا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|لا پامپا]] }}</includeonly> nvkorsmw7xxb3k95l30w125b96312vc 828 96914 378760 2026-05-17T21:18:04Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'سانتا في صوبو', top = -27.65, bottom= -34.67, left = -63.35, right = -58.51, image = 'Argentina Santa Fe location map.svg' } 378760 Scribunto text/plain return { name = 'سانتا في صوبو', top = -27.65, bottom= -34.67, left = -63.35, right = -58.51, image = 'Argentina Santa Fe location map.svg' } k1lv6tzt9tnaudo8jn8bi9y0fqcxig4 828 96915 378762 2026-05-17T21:18:40Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:ارجنٽائنا... 378762 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ارجنٽائنا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|لا پامپا]] }}</includeonly> nvkorsmw7xxb3k95l30w125b96312vc 828 96916 378763 2026-05-17T21:20:21Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو', top = -25.45, bottom = -30.57, left = -65.4, right = -61.55, image = 'Argentina Santiago del Estero location map.svg', } 378763 Scribunto text/plain return { name = 'سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو', top = -25.45, bottom = -30.57, left = -65.4, right = -61.55, image = 'Argentina Santiago del Estero location map.svg', } a09wucwmj359zbkn2vbwc2ymvhwjifc 828 96917 378764 2026-05-17T21:20:38Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:ارجنٽائنا... 378764 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina]] * [[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ارجنٽائنا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|لا پامپا]] }}</includeonly> nvkorsmw7xxb3k95l30w125b96312vc 828 96918 378767 2026-05-17T21:30:15Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ايريزونا', top = 37.3, bottom = 31.1, left = -115.0, right = -108.7, image = 'USA Arizona location map.svg', image1 = 'USA Arizona relief location map.svg' } 378767 Scribunto text/plain return { name = 'ايريزونا', top = 37.3, bottom = 31.1, left = -115.0, right = -108.7, image = 'USA Arizona location map.svg', image1 = 'USA Arizona relief location map.svg' } bh7d3pbqdf40b53auhizkqlmqmu69vr 828 96919 378768 2026-05-17T21:31:20Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن. --> {{High-use}} {{Module:Location map/data/doc |image = [[File:Map of Arizona NA.png|thumb|400px|ايريزونا جو نقشو (وڏي تصوير ڏسڻ لاءِ نقشي تي ڪلڪ ڪريو)]] |examples= === مقام جو نقشو === {{Location map | USA Arizona | width = 200 | lat_deg = 33 | lat_min = 27 | lat_sec = | lat_dir = N | lon_deg = 112 | lon_min = 04 | lon_sec = | lon_dir = W | label = فينڪس }}... 378768 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن. --> {{High-use}} {{Module:Location map/data/doc |image = [[File:Map of Arizona NA.png|thumb|400px|ايريزونا جو نقشو (وڏي تصوير ڏسڻ لاءِ نقشي تي ڪلڪ ڪريو)]] |examples= === مقام جو نقشو === {{Location map | USA Arizona | width = 200 | lat_deg = 33 | lat_min = 27 | lat_sec = | lat_dir = N | lon_deg = 112 | lon_min = 04 | lon_sec = | lon_dir = W | label = فينڪس }} <pre style="width:40em"> {{Location map | USA Arizona | width = 200 | lat_deg = 33 | lat_min = 27 | lat_sec = | lat_dir = N | lon_deg = 112 | lon_min = 04 | lon_sec = | lon_dir = W | label = فينڪس }} </pre> {{clear}} === گهڻن مقامن وارو نقشو === {{Location map many | USA Arizona | width = 200 | caption = ايريزونا ۾ مقام | lat1 = 36.99 | long1 = -112.98 | label1 = ڪولوراڊو سٽي | lat2 = 31.35 | long2 = -110.94 | label2 = نوگالس | lat3 = 32.69 | long3 = -114.62 | label3 = يوما | lat4 = 35.67 | long4 = -109.06 | label4 = ونڊو راڪ }} <pre style="width:40em"> {{Location map many | USA Arizona | width = 200 | caption = ايريزونا ۾ مقام | lat1 = 36.99 | long1 = -112.98 | label1 = ڪولوراڊو سٽي | lat2 = 31.35 | long2 = -110.94 | label2 = نوگالس | lat3 = 32.69 | long3 = -114.62 | label3 = يوما | lat4 = 35.67 | long4 = -109.06 | label4 = ونڊو راڪ }} </pre> {{clear}} === مقامي نقشو+ === {{Location map+ | USA Arizona | width = 200 | caption = ايريزونا ۾ مقام | places = {{Location map~ | USA Arizona | lat = 36.99 | long = -112.98 | label = ڪولوراڊو سٽي }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 31.35 | long = -110.94 | label = نوگالس }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 32.69 | long = -114.62 | label = يوما }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 35.67 | long = -109.06 | label = ونڊو راڪ }} }} <pre style="width:40em"> {{Location map+ | USA Arizona | width = 200 | caption = ايريزونا ۾ مقام | places = {{Location map~ | USA Arizona | lat = 36.99 | long = -112.98 | label = ڪولوراڊو سٽي }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 31.35 | long = -110.94 | label = نوگالس }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 32.69 | long = -114.62 | label = يوما }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 35.67 | long = -109.06 | label = ونڊو راڪ }} }} </pre> {{clear}} | see also = * [[ماڊيول:Location map/data/USA]] }}<includeonly> <!-- زمرا هتي وڃن --> {{DEFAULTSORT:Arizona, Location map USA}} [[زمرو:ايريزونا جڳھ-نقشي ماڊيول| ]] </includeonly> nbbo2hpmiuiu23tts6riovtmekxa9bh 828 96920 378770 2026-05-17T21:34:46Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ايريزونا', top = 37.3, bottom = 31.1, left = -115.0, right = -108.7, image = 'USA Arizona location map.svg', image1 = 'USA Arizona relief location map.svg' } 378770 Scribunto text/plain return { name = 'ايريزونا', top = 37.3, bottom = 31.1, left = -115.0, right = -108.7, image = 'USA Arizona location map.svg', image1 = 'USA Arizona relief location map.svg' } bh7d3pbqdf40b53auhizkqlmqmu69vr 828 96921 378771 2026-05-17T21:35:52Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن. --> {{High-use}} {{Module:Location map/data/doc |image = [[File:Map of Arizona NA.png|thumb|400px|ايريزونا جو نقشو (وڏي تصوير ڏسڻ لاءِ نقشي تي ڪلڪ ڪريو)]] |examples= === مقام جو نقشو === {{Location map | USA Arizona | width = 200 | lat_deg = 33 | lat_min = 27 | lat_sec = | lat_dir = N | lon_deg = 112 | lon_min = 04 | lon_sec = | lon_dir = W | label = فينڪس }}... 378771 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن. --> {{High-use}} {{Module:Location map/data/doc |image = [[File:Map of Arizona NA.png|thumb|400px|ايريزونا جو نقشو (وڏي تصوير ڏسڻ لاءِ نقشي تي ڪلڪ ڪريو)]] |examples= === مقام جو نقشو === {{Location map | USA Arizona | width = 200 | lat_deg = 33 | lat_min = 27 | lat_sec = | lat_dir = N | lon_deg = 112 | lon_min = 04 | lon_sec = | lon_dir = W | label = فينڪس }} <pre style="width:40em"> {{Location map | USA Arizona | width = 200 | lat_deg = 33 | lat_min = 27 | lat_sec = | lat_dir = N | lon_deg = 112 | lon_min = 04 | lon_sec = | lon_dir = W | label = فينڪس }} </pre> {{clear}} === گهڻن مقامن وارو نقشو === {{Location map many | USA Arizona | width = 200 | caption = ايريزونا ۾ مقام | lat1 = 36.99 | long1 = -112.98 | label1 = ڪولوراڊو سٽي | lat2 = 31.35 | long2 = -110.94 | label2 = نوگالس | lat3 = 32.69 | long3 = -114.62 | label3 = يوما | lat4 = 35.67 | long4 = -109.06 | label4 = ونڊو راڪ }} <pre style="width:40em"> {{Location map many | USA Arizona | width = 200 | caption = ايريزونا ۾ مقام | lat1 = 36.99 | long1 = -112.98 | label1 = ڪولوراڊو سٽي | lat2 = 31.35 | long2 = -110.94 | label2 = نوگالس | lat3 = 32.69 | long3 = -114.62 | label3 = يوما | lat4 = 35.67 | long4 = -109.06 | label4 = ونڊو راڪ }} </pre> {{clear}} === مقامي نقشو+ === {{Location map+ | USA Arizona | width = 200 | caption = ايريزونا ۾ مقام | places = {{Location map~ | USA Arizona | lat = 36.99 | long = -112.98 | label = ڪولوراڊو سٽي }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 31.35 | long = -110.94 | label = نوگالس }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 32.69 | long = -114.62 | label = يوما }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 35.67 | long = -109.06 | label = ونڊو راڪ }} }} <pre style="width:40em"> {{Location map+ | USA Arizona | width = 200 | caption = ايريزونا ۾ مقام | places = {{Location map~ | USA Arizona | lat = 36.99 | long = -112.98 | label = ڪولوراڊو سٽي }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 31.35 | long = -110.94 | label = نوگالس }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 32.69 | long = -114.62 | label = يوما }} {{Location map~ | USA Arizona | lat = 35.67 | long = -109.06 | label = ونڊو راڪ }} }} </pre> {{clear}} | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/USA]] }}<includeonly> <!-- زمرا هتي وڃن --> {{DEFAULTSORT:Arizona, Location map USA}} [[زمرو:ايريزونا جڳھ-نقشي ماڊيول| ]] </includeonly> f5o5ktvjknl5hl5clrlm7mpahll8oue 828 96922 378783 2026-05-17T21:59:14Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'آڪلينڊ', top = -35.946854, bottom = -37.316145, left = 174.153359, right = 175.573787, image = 'Auckland Council 2019 Wards Outlined Blank.png' } 378783 Scribunto text/plain return { name = 'آڪلينڊ', top = -35.946854, bottom = -37.316145, left = 174.153359, right = 175.573787, image = 'Auckland Council 2019 Wards Outlined Blank.png' } mpzrq9k6r3dmgu9ybuja9q591ov1lo8 828 96923 378790 2026-05-17T22:10:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:ملڪ موجب ايشيا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|ڪوڪوس (ڪي... 378790 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ملڪ موجب ايشيا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽَ]] [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽَ]] [[زمرو:ملڪ موجب اوشيانا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽَ]] }}</includeonly> 5em11t8hvpsv4m8gjsphaf33i5qddno 828 96924 378792 2026-05-17T22:14:30Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون هن صفحي جي هيٺان وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc}} <includeonly> <!-- زمرا هتي وڃن، ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي وڃن: --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|گريٽر ايڊيليڊ]] </includeonly> 378792 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون هن صفحي جي هيٺان وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc}} <includeonly> <!-- زمرا هتي وڃن، ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي وڃن: --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|گريٽر ايڊيليڊ]] </includeonly> t7egkhdievzwkpkyx1edxtneby1e9cd 828 96925 378794 2026-05-17T22:18:22Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونال... 378794 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونالڊ ٻيٽَ]] }}</includeonly> 9ugmr6gx1x4aqeglo18ap8asirstk60 828 96926 378796 2026-05-17T22:19:26Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونال... 378796 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونالڊ ٻيٽَ]] }}</includeonly> 9ugmr6gx1x4aqeglo18ap8asirstk60 828 96927 378798 2026-05-17T22:21:38Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونال... 378798 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونالڊ ٻيٽَ]] }}</includeonly> 9ugmr6gx1x4aqeglo18ap8asirstk60 828 96928 378800 2026-05-17T22:23:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونال... 378800 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونالڊ ٻيٽَ]] }}</includeonly> 9ugmr6gx1x4aqeglo18ap8asirstk60 378805 378800 2026-05-17T22:29:43Z Intisar Ali 8681 /* */ 378805 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] * [[Module:Location map/data/Australia New South Wales]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونالڊ ٻيٽَ]] }}</includeonly> qica41ca09p14sqr7jqizz5tzqfgrht 828 96929 378801 2026-05-17T22:24:08Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونال... 378801 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونالڊ ٻيٽَ]] }}</includeonly> 9ugmr6gx1x4aqeglo18ap8asirstk60 378804 378801 2026-05-17T22:27:28Z Intisar Ali 8681 /* */ 378804 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان وڃن ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن. --> {{High-use}} {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:Map of NSW Highways.png|thumb|300px|نيو سائوٿ ويلز جو نقشو]] |examples= === مقام جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Australia New South Wales | width = 200 | label = سڊني | lat_deg=33 | lat_min=51 | lat_sec=36 | lat_dir=S | lon_deg=151 | lon_min=12 | lon_sec=40 | lon_dir=E }} <pre style="width:35em"> {{Location map | Australia New South Wales | width = 200 | label = سڊني | lat_deg=33 | lat_min=51 | lat_sec=36 | lat_dir=S | lon_deg=151 | lon_min=12 | lon_sec=40 | lon_dir=E }} </pre> {{clear}} === گهڻن مقامن وارو نقشو، رليف نقشو (image1) استعمال ڪندي === {{Location map many | Australia New South Wales | relief = yes | width = 200 | caption = نيو سائوٿ ويلز ۾ مقام | lat1 = -28.60 | long1 = 150.35 | label1 = بوگابيلا | lat2 = -36.08 | long2 = 146.92 | label2 = البري | lat3 = -31.87 | long3 = 141.23 | label3 = سلورٽن | lat4 = -32.92 | long4 = 151.75 | label4 = نيوڪاسل }} <pre style="width:35em"> {{Location map many | Australia New South Wales | relief = yes | width = 200 | caption = نيو سائوٿ ويلز ۾ مقام | lat1 = -28.60 | long1 = 150.35 | label1 = بوگابيلا | lat2 = -36.08 | long2 = 146.92 | label2 = البري | lat3 = -31.87 | long3 = 141.23 | label3 = سلورٽن | lat4 = -32.92 | long4 = 151.75 | label4 = نيوڪاسل }} </pre> {{clear}} === مقامي نقشو+، AlternativeMap استعمال ڪندي === {{Location map+ | Australia New South Wales | AlternativeMap = Australia New South Wales location map.svg | width = 200 | caption = نيو سائوٿ ويلز ۾ مقام | places = {{Location map~ | Australia New South Wales | lat = -28.60 | long = 150.35 | label = بوگابيلا }} {{Location map~ | Australia New South Wales | lat = -36.08 | long = 146.92 | label = البري }} {{Location map~ | Australia New South Wales | lat = -31.87 | long = 141.23 | label = سلورٽن }} {{Location map~ | Australia New South Wales | lat = -32.92 | long = 151.75 | label = نيوڪاسل }} }} <pre style="width:38em"> {{Location map+ | Australia New South Wales | AlternativeMap = Australia New South Wales location map.svg | width = 200 | caption = نيو سائوٿ ويلز ۾ مقام | places = {{Location map~ | Australia New South Wales | lat = -28.60 | long = 150.35 | label = بوگابيلا }} {{Location map~ | Australia New South Wales | lat = -36.08 | long = 146.92 | label = البري }} {{Location map~ | Australia New South Wales | lat = -31.87 | long = 141.23 | label = سلورٽن }} {{Location map~ | Australia New South Wales | lat = -32.92 | long = 151.75 | label = نيوڪاسل }} }} </pre> | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }} <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هتي وڃن، ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ۾ وڃن --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|نيو سائوٿ ويلز]] }}</includeonly> cxn9bf1dhb3p3f5ey7br9icq50qgchr 828 96930 378803 2026-05-17T22:24:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونال... 378803 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|هرڊ ۽ ميڪڊونالڊ ٻيٽَ]] }}</includeonly> 9ugmr6gx1x4aqeglo18ap8asirstk60 378806 378803 2026-05-17T22:34:09Z Intisar Ali 8681 /* */ 378806 wikitext text/x-wiki <!-- Categories and interwikis go at the bottom of this page. --> {{Module:Location map/data/doc}} <includeonly> <!-- Categories go here, and interwikis go on Wikidata: --> [[آسٽريليا جي مقامي نقشي وارا ماڊيول|نيوڪاسل, نيو سائوٿ ويلز]] </includeonly> 2688aownecd87cf8o3rpg4miz673z6j 828 96931 378817 2026-05-18T11:30:50Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|نورفوڪ ٻيٽُ]] ... 378817 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|نورفوڪ ٻيٽُ]] [[زمرو:ملڪ موجب اوشيانا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|نورفوڪ ٻيٽُ]] }}</includeonly> mtyrm8smgvxuhps6cuq50nrtp4pcm6v 828 96932 378819 2026-05-18T11:32:34Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:NTRoads.png|thumb|240px|ناردرن ٽيريٽري جو نقشو]] |examples= === مقام جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Australia Northern Territory | width = 200 | label = ڊارون | lat_deg = 12 | lat_min = 27 | lat_sec = | l... 378819 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:NTRoads.png|thumb|240px|ناردرن ٽيريٽري جو نقشو]] |examples= === مقام جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Australia Northern Territory | width = 200 | label = ڊارون | lat_deg = 12 | lat_min = 27 | lat_sec = | lat_dir = S | lon_deg = 130 | lon_min = 50 | lon_sec = | lon_dir = E }} <pre style="width:40em"> {{Location map | Australia Northern Territory | width = 200 | label = ڊارون | lat_deg = 12 | lat_min = 27 | lat_sec = | lat_dir = S | lon_deg = 130 | lon_min = 50 | lon_sec = | lon_dir = E }} </pre> {{clear}} === گهڻن مقامن وارو نقشو، رليف نقشو (image1) استعمال ڪندي === {{Location map many | Australia Northern Territory | relief = yes | width = 200 | caption = ناردرن ٽيريٽري ۾ مقام | lat1 = -11.15 | long1 = 132.58 | label1 = منجيلانگ | lat2 = -25.84 | long2 = 133.30 | label2 = ڪلگيرا | lat3 = -24.87 | long3 = 129.08 | label3 = ڪالٽوڪاتجارا | lat4 = -20.97 | long4 = 137.92 | label4 = الپرورولام }} <pre style="width:40em"> {{Location map many | Australia Northern Territory | relief = yes | width = 200 | caption = ناردرن ٽيريٽري ۾ مقام | lat1 = -11.15 | long1 = 132.58 | label1 = منجيلانگ | lat2 = -25.84 | long2 = 133.30 | label2 = ڪلگيرا | lat3 = -24.87 | long3 = 129.08 | label3 = ڪالٽوڪاتجارا | lat4 = -20.97 | long4 = 137.92 | label4 = الپرورولام }} </pre> {{clear}} === مقامي نقشو+، AlternativeMap استعمال ڪندي === {{Location map+ | Australia Northern Territory | AlternativeMap=Australia Northern Territory location map.svg | width = 200 | caption = ناردرن ٽيريٽري ۾ مقام | places = {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -11.15 | long = 132.58 | label = منجيلانگ }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -25.84 | long = 133.30 | label = ڪلگيرا }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -24.87 | long = 129.08 | label = ڪالٽوڪاتجارا }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -20.97 | long = 137.92 | label = الپرورولام }} }} <pre style="width:40em"> {{Location map+ | Australia Northern Territory | AlternativeMap=Australia Northern Territory location map blank.svg | width = 200 | caption = ناردرن ٽيريٽري ۾ مقام | places = {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -11.15 | long = 132.58 | label = منجيلانگ }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -25.84 | long = 133.30 | label = ڪلگيرا }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -24.87 | long = 129.08 | label = ڪالٽوڪاتجارا }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -20.97 | long = 137.92 | label = الپرورولام }} }} </pre> | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|ناردرن ٽيريٽري]] }}</includeonly> qac0m9a0o9sfudr4w3ph2u3hyqk6lgo 828 96933 378820 2026-05-18T11:33:10Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:NTRoads.png|thumb|240px|ناردرن ٽيريٽري جو نقشو]] |examples= === مقام جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Australia Northern Territory | width = 200 | label = ڊارون | lat_deg = 12 | lat_min = 27 | lat_sec = | l... 378820 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> {{Module:Location map/data/doc |image=[[File:NTRoads.png|thumb|240px|ناردرن ٽيريٽري جو نقشو]] |examples= === مقام جو نقشو، طئي ٿيل نقشو (image) استعمال ڪندي === {{Location map | Australia Northern Territory | width = 200 | label = ڊارون | lat_deg = 12 | lat_min = 27 | lat_sec = | lat_dir = S | lon_deg = 130 | lon_min = 50 | lon_sec = | lon_dir = E }} <pre style="width:40em"> {{Location map | Australia Northern Territory | width = 200 | label = ڊارون | lat_deg = 12 | lat_min = 27 | lat_sec = | lat_dir = S | lon_deg = 130 | lon_min = 50 | lon_sec = | lon_dir = E }} </pre> {{clear}} === گهڻن مقامن وارو نقشو، رليف نقشو (image1) استعمال ڪندي === {{Location map many | Australia Northern Territory | relief = yes | width = 200 | caption = ناردرن ٽيريٽري ۾ مقام | lat1 = -11.15 | long1 = 132.58 | label1 = منجيلانگ | lat2 = -25.84 | long2 = 133.30 | label2 = ڪلگيرا | lat3 = -24.87 | long3 = 129.08 | label3 = ڪالٽوڪاتجارا | lat4 = -20.97 | long4 = 137.92 | label4 = الپرورولام }} <pre style="width:40em"> {{Location map many | Australia Northern Territory | relief = yes | width = 200 | caption = ناردرن ٽيريٽري ۾ مقام | lat1 = -11.15 | long1 = 132.58 | label1 = منجيلانگ | lat2 = -25.84 | long2 = 133.30 | label2 = ڪلگيرا | lat3 = -24.87 | long3 = 129.08 | label3 = ڪالٽوڪاتجارا | lat4 = -20.97 | long4 = 137.92 | label4 = الپرورولام }} </pre> {{clear}} === مقامي نقشو+، AlternativeMap استعمال ڪندي === {{Location map+ | Australia Northern Territory | AlternativeMap=Australia Northern Territory location map.svg | width = 200 | caption = ناردرن ٽيريٽري ۾ مقام | places = {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -11.15 | long = 132.58 | label = منجيلانگ }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -25.84 | long = 133.30 | label = ڪلگيرا }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -24.87 | long = 129.08 | label = ڪالٽوڪاتجارا }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -20.97 | long = 137.92 | label = الپرورولام }} }} <pre style="width:40em"> {{Location map+ | Australia Northern Territory | AlternativeMap=Australia Northern Territory location map blank.svg | width = 200 | caption = ناردرن ٽيريٽري ۾ مقام | places = {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -11.15 | long = 132.58 | label = منجيلانگ }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -25.84 | long = 133.30 | label = ڪلگيرا }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -24.87 | long = 129.08 | label = ڪالٽوڪاتجارا }} {{Location map~ | Australia Northern Territory | lat = -20.97 | long = 137.92 | label = الپرورولام }} }} </pre> | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|ناردرن ٽيريٽري]] }}</includeonly> qac0m9a0o9sfudr4w3ph2u3hyqk6lgo 828 96934 378823 2026-05-18T11:35:30Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون هن صفحي جي هيٺان وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc}} <includeonly> <!-- زمرا هتي وڃن، ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي وڃن: --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|پرتھ]] </includeonly> 378823 wikitext text/x-wiki <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون هن صفحي جي هيٺان وڃن. --> {{Module:Location map/data/doc}} <includeonly> <!-- زمرا هتي وڃن، ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي وڃن: --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول|پرتھ]] </includeonly> bz7eckfkcglzylzcttmubnx7m7tf6n0 828 96935 378828 2026-05-18T11:42:47Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{tl|ماڊيول درجابندي |<!-- قدرَ: pre-alpha • alpha • beta • release • protected -- جيڪڏهن درجابندي جي ضرورت/لاڳاپو نه هجي، ته هن سانچي واري سڏ کي حذف ڪريو -->}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{Module:Locatio... 378828 wikitext text/x-wiki {{tl|ماڊيول درجابندي |<!-- قدرَ: pre-alpha • alpha • beta • release • protected -- جيڪڏهن درجابندي جي ضرورت/لاڳاپو نه هجي، ته هن سانچي واري سڏ کي حذف ڪريو -->}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکو ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{Module:Location map/data/doc | وڌيڪ ڏسو = * [[ماڊيول:Location map/data/Australia]] }} <code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:{{BASEPAGENAME}}|''function_name''}}</code> <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!-- زمرا هن ليڪ کان هيٺ، مهرباني ڪري؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:آسٽريليا جا جڳھ-نقشي ماڊيول]] }}</includeonly> 829pjxo7028x8yhsm7aa965kexo1d9v