وڪيپيڊيا sdwiki https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8F%DA%A9_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%88 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter ذريعات خاص بحث واپرائيندڙ واپرائيندڙ بحث وڪيپيڊيا وڪيپيڊيا بحث فائل فائل بحث ذريعات وڪي ذريعات وڪي بحث سانچو سانچو بحث مدد مدد بحث زمرو زمرو بحث باب باب بحث TimedText TimedText talk ماڊيول ماڊيول بحث Event Event talk 0 22700 379641 379281 2026-05-22T17:11:02Z Memon2025 21315 /* نالو */ 379641 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain|fetchwikidata=ALL|name=مائونٽ ايورسٽ<br>Mount Everest|photo=Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|photo_size=300|photo_caption=ڏاکڻي رخ کان فضائي ڏيک. ماؤنٽ ايورسٽ، نوپتزي ۽ لھوتزي جبلن کي ڳنڍيندڙ ٽڪريءَ کان مٿي اڀرندي|native_name=[[نيپالي ٻولي|نيپالي]]: सगरमाथा (ساگرماتا)<br>[[ڀوٽاني ٻولي|ڀوٽاني]]: ་མོ་གླང་མ (چومولنگما)<br>[[چيني ٻولي|چيني]]: 珠穆朗玛峰 (زھومولنگما فینگ)|translation=پاڪ ماءُ، اسڪائي هيڊ|etymology=جارج ايورسٽ جي نالي مٿان|elevation_ref=<!-- This elevation, and the reasons for supporting it, are laid out and referenced in the measurement section, but some editors believe we should support 8844 m or 8850 m instead. If any editor thinks we should change it, could they please make the case on the talk page and allow time for discussion before making the change. -->{{NoteTag|Based on the 2020 surveys of elevation of snow cap, not rock head. For more details, see ''[[#Surveys|Surveys]]''.}}<br /> [[List of highest mountains on Earth|Ranked 1st]]|prominence_ref=8,848.86 ميٽر<br />پهرين نمبر تي<br /> (ايورسٽ لاءِ خاص تعريف)|isolation=دستياب ناهي <!-- Topographic isolation can not be measured to itself but only to another peak by definition. Giving a value here to show the circumstances of Earth is not correct. -->|map=|map_caption=Location on the border between [[Koshi Province]], Nepal and [[Tibet Autonomous Region]], China|label=پهرين نمبر تي (ايورسٽ لاءِ خاص تعريف). * * پاڪ ماءُ، اسڪائي هيڊ * سولوخومبو ضلعو، ڪوشي صوبو، نيپال. ٽنگري ڪائونٽي، زيگازي، تبت خودمختيار علائقو، چين. * ملڪ: چين ۽ نيپال * مهالنگور همال، هماليه. *|label_position=left|location=سولوخومبو ضلعو، ڪوشي صوبو، [[نيپال]]؛<ref>''Geography of Nepal: Physical, Economic, Cultural and Regional'' by Netra Bahadur Thapa, D. P. Thapa Orient Longmans, 1969.</ref><br />ٽنگري ڪائونٽي، زيگازي، [[تبت خودمختيار علائقو]]، [[چين]]{{NoteTag|The position of the summit of Everest on the international border is clearly shown on detailed topographic mapping, including official Nepali mapping.}}|country_type=[[ملڪ]]|country={{پرچم|چين}} ۽ {{پرچم|نيپال}}|parent=* مهالنگور همال جبلن جو سلسلو * [[هماليا|هماليه جبلن جو سلسلو]]|coordinates={{Coord|27|59|18|N|86|55|31|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}|coordinates_ref=<ref>{{cite peakbagger|name=Mount Everest|id=10640}}</ref>|first_ascent=29 مئي 1953ع<br />ايڊمنڊ هيلري ۽ ٽينزنگ نورگي{{NoteTag|It remains unclear whether [[George Mallory]] and [[Andrew Irvine (mountaineer)|Andrew Irvine]] reached the summit in 1924 or not. For more details, see ''[[1924 British Mount Everest expedition]]''.}}<br />پهرين نمبر تي|normal_route=ڏاکڻي اوڀر چڙهائي، [[نيپال]]}} [[File:Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006.jpg|thumb|مائونٽ ايورسٽ جو اتريون رخ، جئين ته [[نارٿ بئس ڪئمپ]] کان نظر ايندو آهي.]] [[File:Mount Everest morning.jpg|thumb|ايورسٽ ۽ [[لهوتسئ]]، ڏاکڻي طرف کان. اڳين زمين تي ٿامسيرڪو، ڪانگٽيگا ۽ [[اما دابلام]] چوٽيون نظر اچڻ ٿيون.]] '''مائونٽ ايورسٽ''' <small>'''([[نيپالي ٻولي|نيپالي]]:सगरमाथा، ساگرماتا؛ [[ڀوٽان|ڀوٽاني]] :ཇོ་མོ་གླང་མ،<ref name=":0">({{Lang-ne|सगरमाथा|translit=Sagarmāthā}}; {{Lang-bo|ཇོ་མོ་གླང་མ|translit=Chomolungma}}; {{zh |s = 珠穆朗玛峰 |p = Zhūmùlǎngmǎ Fēng }})</ref> چومولنگما؛ [[چيني ٻولي|چيني]] :珠穆朗玛峰، زومولانگما فينگ)، '''</small> ڌرتي جي مٿان، سمنڊ جي مٿاڇري کان مٿان سڀ کان اوچي جبل جي چوٽي آهي. [[چين]]۔[[نيپال]] حد ان جي چوٽيءَ واري نقطي جي پار هلندي آهي.<ref name=":0" /><ref name="Bishart"> {{cite magazine |last = Bishart |first = Andrew |title = China's New Road May Clear a Path for More Everest Climbers |url = https://www.nationalgeographic.com/adventure/adventure-blog/2016/05/04/how-the-everest-experience-is-different-in-china-versus-nepal/ |archive-url = https://web.archive.org/web/20180921114517/https://www.nationalgeographic.com/adventure/adventure-blog/2016/05/04/how-the-everest-experience-is-different-in-china-versus-nepal/ |url-status = dead |archive-date = 21 September 2018 |magazine=National Geographic |date=4 May 2016}}</ref> برف جي چادر سان گڏ، ان جي اوچائي، <small>8,848.86</small> ميٽر، حال ئي ۾، سال <small>2020</small>ع ۾، چيني ۽ نيپالي اختيارين پاران قائم ڪئي وئي آهي.<ref>{{cite news|title=Mount Everest is two feet taller, China and Nepal announce|work=[[National Geographic]]|url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/|archive-url=https://web.archive.org/web/20201208113343/https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/|url-status=dead|archive-date=8 December 2020|access-date=8 December 2020}}</ref><ref name="LiveScience">{{cite web |url= https://www.livescience.com/tallest-mountain-on-earth |title= Is Mount Everest really the tallest mountain on Earth? It depends how you measure height. |author= Joe Phelan |date= Oct 28, 2022 |website= livescience.com |publisher= Future US, Inc. |access-date= April 27, 2023 |quote=Researchers have measured Mount Everest many times over the past few decades, but the latest assessment, announced in November 2021, puts it at 29,031.69 feet (8,848.86 meters), which is almost 5.5 miles (8.8 kilometers) tall.}}</ref> ماؤنٽ ايورسٽ ڪيترن ئي چڙهندڙن کي راغب ڪري ٿو، جن ۾ انتهائي تجربيڪار جبلن جا سر ڪندڙ به شامل آهن. چڙهندڙ ٻه مکيه رستا، هڪ [[نيپال]] ۾ ڏکڻ اوڀر کان چوٽيءَ تي پهچندو آهي (جنهن کي "معياري رستو" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو) ۽ ٻيو [[تبت خودمختيار علائقو|تبت]] ۾ اتر کان آهي. معياري رستي تي اهم ٽيڪنيڪل چڙهائي چئلينج پيش نه ڪرڻ جي باوجود، ايورسٽ اوچائي جي بيماري، موسم ۽ واءُ جهڙا خطرا ۽ انهي سان گڏ برفاني تودن ۽ "[[خمبو برف کرڻ]]" (Khumbu Icefall) جا خطرا پيش ڪري ٿو. نومبر 2022ع تائين، ايورسٽ تي 310 ماڻهو فوت ٿي چڪا آهن. 200 کان وڌيڪ لاش جبل تي آهن ۽ خطرناڪ حالتن جي ڪري نه ڪڍيون ويون آهن.<ref name="Climber News">{{cite web |url= https://www.climbernews.com/how-many-dead-bodies-are-on-mount-everest/ |title= How Many Dead Bodies Are On Mount Everest? |date= November 7, 2022 |website= climbernews.com |publisher= Climber News |access-date= April 27, 2023 |quote= "As of November 2022, 310 people have died while attempting to climb Mount Everest."}}</ref><ref name="Nuwer">{{cite web |url= https://www.bbc.com/future/article/20151008-the-graveyard-in-the-clouds-everests-200-dead-bodies |title= Death in the clouds: The problem with Everest's 200+ bodies |author= Rachel Nuwer |author-link=Rachel Nuwer |date= October 8, 2015 |publisher= BBC |access-date= April 27, 2023 |quote=}}</ref> ايورسٽ جي چوٽي تي پهچڻ لاءِ پهرين رڪارڊ ڪيل ڪوشش برطانوي جبل سر ڪندڙ پاران ڪيون ويون هيون. جيئن ته نيپال ان وقت پرڏيهين کي ملڪ ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت نه ڏيندو هيو، برطانوي جبل سر ڪندڙ تبت واري پاسي کان اتر واري ڪناري واري رستي تي ڪيتريون ئي ڪوششون ڪيون. سال 1921ع ۾ انگريزن جي پهرين جاسوسي مهم کان پوءِ، اتر چڙهائي (<small>North Col</small>) تي <small>7,000</small> ميٽر تائين پهتي. سال <small>1922</small>ع جي مهم اتر واري ڪناري واري رستي کي <small>8,320</small> ميٽر تائين وڌائي ڇڏيو ۽ پهرين ڀيرا ڪو انسان <small>8,000</small> ميٽر کان مٿي چڙهائي ڪئي هئي. سال <small>1924</small>ع جي مهم جو نتيجو، ايورسٽ تي اڄ تائين سڀ کان وڏي رازن مان هڪ آهي، جئين ته جارج ملوري ۽ اينڊريو اروائن <small>'''8'''</small> جون تي چوٽي سر ڪيئن جي آخري ڪوشش ڪيا، پر ڪڏهن به واپس نه موٽي آيا، جنهن هن بحث کي جنم ڏنو ته ڇا اهي چوٽي تي پهچڻ وارا پهريان انسان هئا؟ نيپالي شيرپا، ٽن سنگهه نورگئ ۽ ايڊمنڊ هيلري سال <small>1953</small>ع ۾ ڏکڻ اوڀر ڪناري وارو رستو استعمال ڪندي ايورسٽ جي پهرين دستاويزي چڙهائي ڪئي. [[نورگئ]] پهرين ئي گذريل سال <small>1952</small>ع جي سوئس مهم جي ميمبر جي حيثيت سان، <small>8,595</small> ميٽر تائين پهچي چڪو هو. وانگ فوزو، گونپو ۽ ڪو ين هوا جي چيني جبل چڙهڻ واري ٽيم، <small>25</small> مئي <small>1960</small>ع تي اتر رخ کان چوٽي جي پهرين رپورٽ ڪيل چڙهائي ڪئي.<ref name="NorthRidge" /> ==تفصيل== تبت ۽ نيپال جي حد وٽ، هماليه جبل تي دنيا جي بلند ترين چوٽيءَ جو نالو، جنهن جي اوچائي <small>8,848</small> ميٽر (<small>29,028</small> فوٽ) آهي، مائونٽ ايوريسٽ کي پار ڪرڻ لاءِ سڀ کان پهرين جنرل چارلس بروس جي اڳواڻيءَ ۾، سال <small>1922</small>ع ۾، مهم جوئي ڪئي وئي. سندس ساٿين مان صرف ٻه ڄڻا، <small>8,323</small> ميٽر (<small>27,300</small> فوٽ) جي بلنديءَ تائين پهچي سگهيا. هن چوٽيءَ تي چڙهڻ لاءِ ٻي ڪوشش <small>1924</small>ع ۾ ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ [[گڏيل بادشاھت|برطانيه]] جا ٻه رهاڪو، جارج لي ميلوري ۽ اينڊريو آئروائن پنهنجيون حياتيون وڃائي ويٺا، جڏهن ته سندس ساٿين مان ٻه ڄڻا، نارٽن ۽ سمرويل پوري ڪوشش جي باوجود فقط <small>8,536</small> ميٽر (<small>28,200</small> فوٽ) جي اوچائيءَ تائين پهچي سگهيا. ان کان سواءِ دنيا جي هن اوچي چوٽيءَ کي پار ڪرڻ لاءِ <small>38-1933</small>ع ۾ پڻ ڪوششون ڪيون ويون، پر ڪوبه هن چوٽيءَ کي پار ڪري نه سگهيو. هن چوٽيءَ تي پهچڻ لاءِ <small>1951</small>ع ۾، برطانيه جي ايرڪ شپٽن ۽ <small>1952</small>ع ۾، [[سوئيزرلينڊ]] جي هڪ رهاڪو، چوٽيءَ تي ڏکڻ-اولهه طرف کان، پنهنجي پنهنجي ٽيم سان سر ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر اُهي به ايوريسٽ جي آخري بلنديءَ واري هنڌ تي نه پهچي سگهيا. آخرڪار <small>1953</small>ع ۾، برطانيه جي سر جان هنٽ تاريخي رڪارڊ قائم ڪيو ۽ هن چوٽيءَ کي پار ڪيو. هن پوري خبرداريءَ سان چوٽيءَ تي چڙهڻ دوران [[آرڪٽڪ]] ۽ ٻين مختلف هنڌن تي ڪئمپون لڳايون. هن آخري ڪئمپ، چوٽيءَ کان هيٺ 335 ميٽرن جي مفاصلي تي هنئي هئي. سر جان هنٽ کان پوءِ <small>29</small> مئي <small>1953</small>ع تي، [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] جي ايڊمنڊ هليري ۽ شيرپا ٽن سنگهه نورگئ به هن چوٽيءَ کي پار ڪيو. کانئن پوءِ به مختلف ملڪن جي مختلف شخصيتن طرفان هن چوٽيءَ تي چڙهڻ لاءِ ڪامياب ڪوششون ڪيون ويون، جن ۾ [[جاپان]] جو جونڪوتبي ۽ [[نيپال]] جي اينچ سئرئنگ شامل آهن. اينچ سئيرئنگ، دنيا جي عورتن مان پهرين عورت آهي، جنهن سال <small>1975</small>ع ۾، ايوريسٽ جي چوٽيءَ کي پار ڪيو. ==نالو== ماؤنٽ ايورسٽ جو نالو برطانوي ڳولا ڪندڙ سر جارج ايورسٽ جي نالي تي رکيو ويو، جنهن 1856 ۾ هندستان ۾ سرويئر طور ڪم ڪندي ان کي دريافت ڪيو ۽ ان کي سڀ کان بلند جبل قرار ڏنو. ان وقت، ان جي اوچائي 29,002 فوٽ اندازو لڳايو ويو هو. جڏهن ته، جڏهن جديد معيارن کي استعمال ڪندي ان جي اوچائي نسبتاً تازو ماپي وئي، ته اهو 29,028 فوٽ مليو. ==حيثيت== [[File:Mount Everest location in Himalaya map-Ar.png|thumb|خريطة تموقع إفرست في سلسلة [[هيمالايا|جبال الهملايا]]]] يقع جبل إفرست على حدود بين [[الصين]] و[[نيبال|النيبال]] ما بين منطقة التبت ذات الحكم الذاتي (مقاطعة [[شيغاتسي]]) [[الصين]]ية ومنطقة سجارماتا النيبالية. ترتفع قمته 8848م بجبال {{وإو|عر=ماهالانغور هيمال|تر=Mahalangur Himal}}، أحد [[هيمالايا|جبال الهملايا]]، ويعتبر أعلى قمة في [[آسيا]] والأول في ترتيب [[قمم الجبال السبعة]]. يبعد الجبل بـ 160 كم شمال شرق مدينة [[كاتماندو]]، و260كم جنوب غرب [[تيمفو]]، 450كم جنوب غرب [[لاسا]] وحوالي 600كم شمال مدينة [[كلكتا]] و[[خليج البنغال]]. من بين ال[[جبال ارتفاعها أكثر من 8000 متر|قمم بعلو أكثر من 8000 متر]] الأقرب هي قمة [[جبل وستو]]، بعلو 8516م على بعد 3كم جنوبا، فقمة [[جبل ماكالو]]، ذات العلو 8463م وتبعد 20كم جنوب شرق، فقمة [[تشو أويو]]، بعلو 8201م على 28كم شمال غرب إفرست. === الجيولوجيا === هو من الجبال الحديثة العمر من الناحية الجيولوجية. قد تشكل هذا الجبل من طبقات الحجر الجيري، التي ما زالت تندفع ببطء إلى أعلى بسبب تحرّكات الكتلة الأرضية أسفلها. ==رستا== مائونٽ ايورسٽ ڪيترن ئي جبل چڙهندڙن کي راغب ڪري ٿو، جن ۾ انتهائي تجربيڪار جبلن تي چڙهڻ جا ماھر پڻ شامل آهن. چڙهڻ جا ٻه مکيه رستا آهن، هڪ [[نيپال]] ۾ اوڀر کان چوٽيءَ ڏانهن ويندڙ (جنهن کي ”معياري رستو“ چيو وڃي ٿو) ۽ ٻيو [[تبت]] ۾ اتر کان آھی. جڏهن ته معياري رستي تي چڙهائي جا وڏا چئلينج پيش نه ڪيا ويا آهن، ايورسٽ بئن خطرن، جهڙوڪ اوچائي جی بيماري، موسم ۽ واء، گڏوگڏ برفاني طوفان جي خطرن کي پيش ڪري ٿو. نومبر، <small>2022</small>ع تائين، ايورسٽ تي <small>310</small> ماڻهو مرجي ويا آهن. <small>200</small> کان وڌيڪ لاشون جبل تي پيل آهن ۽ خطرناڪ حالتن سبب نه ڪڍيون نه ويون آهن. ==موسم== ==خطرا== ==پڻ ڏسو== {{Portal|Mountains|China|Nepal}} * [[هماليا|ھماليا]] * [[ڪي ٽو]] * [[تبت]] * [[نيپال زلزلو 2015ع]] * [[ايورسٽنگ]] * [[ايڊمنڊ هليري]] * [[شيرپا ٽن سنگهه نورگئ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{external media | width = 240px | image1 = [https://maps.yandex.com/-/CVgluFYs 360° panoramic view] ([[virtual tour]]) }} {{Sister project links|auto=1|collapsible=yes|d=Q513|wikt=y|s=1911 Encyclopædia Britannica/Everest, Mount}} <!-- {{No more links}} Please be cautious adding more external links. Wikipedia is not a collection of links and should not be used for advertising. Excessive or inappropriate links will be removed. See [[Wikipedia:External links]] and [[Wikipedia:Spam]] for details. If there are already suitable links, propose additions or replacements on the article's talk page, or submit your link to the relevant category at DMOZ (dmoz.org) and link there using {{Dmoz}}. --> * [https://web.archive.org/web/20181025114329/http://himalaya-info.org/Map%20khumbu_mitte.htm Mount Everest on Himalaya-Info.org (German)] * [http://www.staeudtner.com/allgemein/360-panorama-view-mount-everest-summit/ 360 panorama view from top of Mount Everest – large dimension drawing] * [https://web.archive.org/web/20050407035439/http://www.nationalgeographic.com/everest/ ''National Geographic'' site on Mount Everest] * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/everest/ NOVA site on Mount Everest] * [http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Imaging_Everest Imaging Everest, a collection of photographs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114060108/http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Imaging_Everest/ |date=14 November 2016 }} * [http://www.summitpost.org/mountain/rock/150230/everest.html Mount Everest on Summitpost] * [http://www.8000ers.com/cms/content/view/52/185/ Full list of all ascents of Everest up to and including 2008 (in PDF format)] * [https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/ Deaths by year] ([https://web.archive.org/web/20231005171820/http://everesthistory.com/everestsummits/summitsbyyear.htm Summits and deaths per year]) * [http://thegreatindian.tripod.com/mountEverest.htm Mount Everest panorama], [http://www.panoramas.dk/fullscreen2/full22.html Mount Everest interactive panorama (QuickTime format)], Virtual panoramas * [https://web.archive.org/web/20220314122829/https://www.nationalgeographic.com/travel/article/150420-everest-climbing-sherpas-mountaineering-nepal-himalayas-guides National Geographic, 2015 article with info-graphic on climbing routes] * [https://www.himalayandatabase.com/ Himalayan Database: Data Visualization of Mount Everest Summit, Attempt, and Death ] {{Mount Everest}} {{Navboxes|list= {{Eight-thousander}} {{Highest points of Asia}} {{Himalayas}} {{Sacred Mountains of China}} {{Seven Summits}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Everest, Mount}} [[زمرو:مائونٽ ايورسٽ| ]] [[زمرو:چوٽيون]] [[زمرو:نيپال جا جبل]] [[زمرو:چين جا جبل]] [[زمرو:چين-نيپال حد]] [[زمرو:اٺ هزاري چوٽيون]] [[زمرو:زمين جا انتهائي نقطا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] [[زمرو:هماليه جي اٺ هزار ميٽر واري چوٽيون]] [[زمرو:ايشيا جا انتهائي نقطا]] [[زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:چين جا بلند ترين نقطا]] [[زمرو:ملڪن جا بلند ترين نقطا]] [[زمرو:ايشيا جا بين الاقوامي جبل]] [[زمرو:ڪوشي صوبي، نيپال جا جبل]] [[زمرو:تبت جا جبل]] [[زمرو:ست چوٽيون]] [[زمرو:شيگاٽسئ]] [[زمرو:نيپال ۾ سياحتي ڪشش]] [[زمرو:تبت ۾ سياحتي ڪشش]] [[زمرو:ايشيا ۾ سياحتي ڪشش]] juwovubkjhalbphdgwaj0d84mt271s9 379642 379641 2026-05-22T17:21:55Z Memon2025 21315 379642 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain|fetchwikidata=ALL|name=مائونٽ ايورسٽ<br>Mount Everest|photo=Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|photo_size=300|photo_caption=ڏاکڻي رخ کان فضائي ڏيک. ماؤنٽ ايورسٽ، نوپتزي ۽ لھوتزي جبلن کي ڳنڍيندڙ ٽڪريءَ کان مٿي اڀرندي|native_name=[[نيپالي ٻولي|نيپالي]]: सगरमाथा (ساگرماتا)<br>[[ڀوٽاني ٻولي|ڀوٽاني]]: ་མོ་གླང་མ (چومولنگما)<br>[[چيني ٻولي|چيني]]: 珠穆朗玛峰 (زھومولنگما فینگ)|translation=پاڪ ماءُ، اسڪائي هيڊ|etymology=جارج ايورسٽ جي نالي مٿان|elevation_ref=<!-- This elevation, and the reasons for supporting it, are laid out and referenced in the measurement section, but some editors believe we should support 8844 m or 8850 m instead. If any editor thinks we should change it, could they please make the case on the talk page and allow time for discussion before making the change. -->{{NoteTag|Based on the 2020 surveys of elevation of snow cap, not rock head. For more details, see ''[[#Surveys|Surveys]]''.}}<br /> [[List of highest mountains on Earth|Ranked 1st]]|prominence_ref=8,848.86 ميٽر<br />پهرين نمبر تي<br /> (ايورسٽ لاءِ خاص تعريف)|isolation=دستياب ناهي <!-- Topographic isolation can not be measured to itself but only to another peak by definition. Giving a value here to show the circumstances of Earth is not correct. -->|map=|map_caption=Location on the border between [[Koshi Province]], Nepal and [[Tibet Autonomous Region]], China|label=پهرين نمبر تي (ايورسٽ لاءِ خاص تعريف). * * پاڪ ماءُ، اسڪائي هيڊ * سولوخومبو ضلعو، ڪوشي صوبو، نيپال. ٽنگري ڪائونٽي، زيگازي، تبت خودمختيار علائقو، چين. * ملڪ: چين ۽ نيپال * مهالنگور همال، هماليه. *|label_position=left|location=سولوخومبو ضلعو، ڪوشي صوبو، [[نيپال]]؛<ref>''Geography of Nepal: Physical, Economic, Cultural and Regional'' by Netra Bahadur Thapa, D. P. Thapa Orient Longmans, 1969.</ref><br />ٽنگري ڪائونٽي، زيگازي، [[تبت خودمختيار علائقو]]، [[چين]]{{NoteTag|The position of the summit of Everest on the international border is clearly shown on detailed topographic mapping, including official Nepali mapping.}}|country_type=[[ملڪ]]|country={{پرچم|چين}} ۽ {{پرچم|نيپال}}|parent=* مهالنگور همال جبلن جو سلسلو * [[هماليا|هماليه جبلن جو سلسلو]]|coordinates={{Coord|27|59|18|N|86|55|31|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}|coordinates_ref=<ref>{{cite peakbagger|name=Mount Everest|id=10640}}</ref>|first_ascent=29 مئي 1953ع<br />ايڊمنڊ هيلري ۽ ٽينزنگ نورگي{{NoteTag|It remains unclear whether [[George Mallory]] and [[Andrew Irvine (mountaineer)|Andrew Irvine]] reached the summit in 1924 or not. For more details, see ''[[1924 British Mount Everest expedition]]''.}}<br />پهرين نمبر تي|normal_route=ڏاکڻي اوڀر چڙهائي، [[نيپال]]}} [[File:Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006.jpg|thumb|مائونٽ ايورسٽ جو اتريون رخ، جئين ته [[نارٿ بئس ڪئمپ]] کان نظر ايندو آهي.]] [[File:Mount Everest morning.jpg|thumb|ايورسٽ ۽ [[لهوتسئ]]، ڏاکڻي طرف کان. اڳين زمين تي ٿامسيرڪو، ڪانگٽيگا ۽ [[اما دابلام]] چوٽيون نظر اچڻ ٿيون.]] '''مائونٽ ايورسٽ''' <small>'''([[نيپالي ٻولي|نيپالي]]:सगरमाथा، ساگرماتا؛ [[ڀوٽان|ڀوٽاني]] :ཇོ་མོ་གླང་མ،<ref name=":0">({{Lang-ne|सगरमाथा|translit=Sagarmāthā}}; {{Lang-bo|ཇོ་མོ་གླང་མ|translit=Chomolungma}}; {{zh |s = 珠穆朗玛峰 |p = Zhūmùlǎngmǎ Fēng }})</ref> چومولنگما؛ [[چيني ٻولي|چيني]] :珠穆朗玛峰، زومولانگما فينگ)، '''</small> ڌرتي جي مٿان، سمنڊ جي مٿاڇري کان مٿان سڀ کان اوچي جبل جي چوٽي آهي. [[چين]]۔[[نيپال]] حد ان جي چوٽيءَ واري نقطي جي پار هلندي آهي.<ref name=":0" /><ref name="Bishart"> {{cite magazine |last = Bishart |first = Andrew |title = China's New Road May Clear a Path for More Everest Climbers |url = https://www.nationalgeographic.com/adventure/adventure-blog/2016/05/04/how-the-everest-experience-is-different-in-china-versus-nepal/ |archive-url = https://web.archive.org/web/20180921114517/https://www.nationalgeographic.com/adventure/adventure-blog/2016/05/04/how-the-everest-experience-is-different-in-china-versus-nepal/ |url-status = dead |archive-date = 21 September 2018 |magazine=National Geographic |date=4 May 2016}}</ref> برف جي چادر سان گڏ، ان جي اوچائي، <small>8,848.86</small> ميٽر، حال ئي ۾، سال <small>2020</small>ع ۾، چيني ۽ نيپالي اختيارين پاران قائم ڪئي وئي آهي.<ref>{{cite news|title=Mount Everest is two feet taller, China and Nepal announce|work=[[National Geographic]]|url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/|archive-url=https://web.archive.org/web/20201208113343/https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/|url-status=dead|archive-date=8 December 2020|access-date=8 December 2020}}</ref><ref name="LiveScience">{{cite web |url= https://www.livescience.com/tallest-mountain-on-earth |title= Is Mount Everest really the tallest mountain on Earth? It depends how you measure height. |author= Joe Phelan |date= Oct 28, 2022 |website= livescience.com |publisher= Future US, Inc. |access-date= April 27, 2023 |quote=Researchers have measured Mount Everest many times over the past few decades, but the latest assessment, announced in November 2021, puts it at 29,031.69 feet (8,848.86 meters), which is almost 5.5 miles (8.8 kilometers) tall.}}</ref> ماؤنٽ ايورسٽ ڪيترن ئي چڙهندڙن کي راغب ڪري ٿو، جن ۾ انتهائي تجربيڪار جبلن جا سر ڪندڙ به شامل آهن. چڙهندڙ ٻه مکيه رستا، هڪ [[نيپال]] ۾ ڏکڻ اوڀر کان چوٽيءَ تي پهچندو آهي (جنهن کي "معياري رستو" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو) ۽ ٻيو [[تبت خودمختيار علائقو|تبت]] ۾ اتر کان آهي. معياري رستي تي اهم ٽيڪنيڪل چڙهائي چئلينج پيش نه ڪرڻ جي باوجود، ايورسٽ اوچائي جي بيماري، موسم ۽ واءُ جهڙا خطرا ۽ انهي سان گڏ برفاني تودن ۽ "[[خمبو برف کرڻ]]" (Khumbu Icefall) جا خطرا پيش ڪري ٿو. نومبر 2022ع تائين، ايورسٽ تي 310 ماڻهو فوت ٿي چڪا آهن. 200 کان وڌيڪ لاش جبل تي آهن ۽ خطرناڪ حالتن جي ڪري نه ڪڍيون ويون آهن.<ref name="Climber News">{{cite web |url= https://www.climbernews.com/how-many-dead-bodies-are-on-mount-everest/ |title= How Many Dead Bodies Are On Mount Everest? |date= November 7, 2022 |website= climbernews.com |publisher= Climber News |access-date= April 27, 2023 |quote= "As of November 2022, 310 people have died while attempting to climb Mount Everest."}}</ref><ref name="Nuwer">{{cite web |url= https://www.bbc.com/future/article/20151008-the-graveyard-in-the-clouds-everests-200-dead-bodies |title= Death in the clouds: The problem with Everest's 200+ bodies |author= Rachel Nuwer |author-link=Rachel Nuwer |date= October 8, 2015 |publisher= BBC |access-date= April 27, 2023 |quote=}}</ref> ايورسٽ جي چوٽي تي پهچڻ لاءِ پهرين رڪارڊ ڪيل ڪوشش برطانوي جبل سر ڪندڙ پاران ڪيون ويون هيون. جيئن ته نيپال ان وقت پرڏيهين کي ملڪ ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت نه ڏيندو هيو، برطانوي جبل سر ڪندڙ تبت واري پاسي کان اتر واري ڪناري واري رستي تي ڪيتريون ئي ڪوششون ڪيون. سال 1921ع ۾ انگريزن جي پهرين جاسوسي مهم کان پوءِ، اتر چڙهائي (<small>North Col</small>) تي <small>7,000</small> ميٽر تائين پهتي. سال <small>1922</small>ع جي مهم اتر واري ڪناري واري رستي کي <small>8,320</small> ميٽر تائين وڌائي ڇڏيو ۽ پهرين ڀيرا ڪو انسان <small>8,000</small> ميٽر کان مٿي چڙهائي ڪئي هئي. سال <small>1924</small>ع جي مهم جو نتيجو، ايورسٽ تي اڄ تائين سڀ کان وڏي رازن مان هڪ آهي، جئين ته جارج ملوري ۽ اينڊريو اروائن <small>'''8'''</small> جون تي چوٽي سر ڪيئن جي آخري ڪوشش ڪيا، پر ڪڏهن به واپس نه موٽي آيا، جنهن هن بحث کي جنم ڏنو ته ڇا اهي چوٽي تي پهچڻ وارا پهريان انسان هئا؟ نيپالي شيرپا، ٽن سنگهه نورگئ ۽ ايڊمنڊ هيلري سال <small>1953</small>ع ۾ ڏکڻ اوڀر ڪناري وارو رستو استعمال ڪندي ايورسٽ جي پهرين دستاويزي چڙهائي ڪئي. [[نورگئ]] پهرين ئي گذريل سال <small>1952</small>ع جي سوئس مهم جي ميمبر جي حيثيت سان، <small>8,595</small> ميٽر تائين پهچي چڪو هو. وانگ فوزو، گونپو ۽ ڪو ين هوا جي چيني جبل چڙهڻ واري ٽيم، <small>25</small> مئي <small>1960</small>ع تي اتر رخ کان چوٽي جي پهرين رپورٽ ڪيل چڙهائي ڪئي.<ref name="NorthRidge" /> ==تفصيل== تبت ۽ نيپال جي حد وٽ، هماليه جبل تي دنيا جي بلند ترين چوٽيءَ جو نالو، جنهن جي اوچائي <small>8,848</small> ميٽر (<small>29,028</small> فوٽ) آهي، مائونٽ ايوريسٽ کي پار ڪرڻ لاءِ سڀ کان پهرين جنرل چارلس بروس جي اڳواڻيءَ ۾، سال <small>1922</small>ع ۾، مهم جوئي ڪئي وئي. سندس ساٿين مان صرف ٻه ڄڻا، <small>8,323</small> ميٽر (<small>27,300</small> فوٽ) جي بلنديءَ تائين پهچي سگهيا. هن چوٽيءَ تي چڙهڻ لاءِ ٻي ڪوشش <small>1924</small>ع ۾ ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ [[گڏيل بادشاھت|برطانيه]] جا ٻه رهاڪو، جارج لي ميلوري ۽ اينڊريو آئروائن پنهنجيون حياتيون وڃائي ويٺا، جڏهن ته سندس ساٿين مان ٻه ڄڻا، نارٽن ۽ سمرويل پوري ڪوشش جي باوجود فقط <small>8,536</small> ميٽر (<small>28,200</small> فوٽ) جي اوچائيءَ تائين پهچي سگهيا. ان کان سواءِ دنيا جي هن اوچي چوٽيءَ کي پار ڪرڻ لاءِ <small>38-1933</small>ع ۾ پڻ ڪوششون ڪيون ويون، پر ڪوبه هن چوٽيءَ کي پار ڪري نه سگهيو. هن چوٽيءَ تي پهچڻ لاءِ <small>1951</small>ع ۾، برطانيه جي ايرڪ شپٽن ۽ <small>1952</small>ع ۾، [[سوئيزرلينڊ]] جي هڪ رهاڪو، چوٽيءَ تي ڏکڻ-اولهه طرف کان، پنهنجي پنهنجي ٽيم سان سر ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر اُهي به ايوريسٽ جي آخري بلنديءَ واري هنڌ تي نه پهچي سگهيا. آخرڪار <small>1953</small>ع ۾، برطانيه جي سر جان هنٽ تاريخي رڪارڊ قائم ڪيو ۽ هن چوٽيءَ کي پار ڪيو. هن پوري خبرداريءَ سان چوٽيءَ تي چڙهڻ دوران [[آرڪٽڪ]] ۽ ٻين مختلف هنڌن تي ڪئمپون لڳايون. هن آخري ڪئمپ، چوٽيءَ کان هيٺ 335 ميٽرن جي مفاصلي تي هنئي هئي. سر جان هنٽ کان پوءِ <small>29</small> مئي <small>1953</small>ع تي، [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] جي ايڊمنڊ هليري ۽ شيرپا ٽن سنگهه نورگئ به هن چوٽيءَ کي پار ڪيو. کانئن پوءِ به مختلف ملڪن جي مختلف شخصيتن طرفان هن چوٽيءَ تي چڙهڻ لاءِ ڪامياب ڪوششون ڪيون ويون، جن ۾ [[جاپان]] جو جونڪوتبي ۽ [[نيپال]] جي اينچ سئرئنگ شامل آهن. اينچ سئيرئنگ، دنيا جي عورتن مان پهرين عورت آهي، جنهن سال <small>1975</small>ع ۾، ايوريسٽ جي چوٽيءَ کي پار ڪيو. ==نالو== ماؤنٽ ايورسٽ جو نالو برطانوي ڳولا ڪندڙ سر جارج ايورسٽ جي نالي تي رکيو ويو، جنهن 1856 ۾ هندستان ۾ سرويئر طور ڪم ڪندي ان کي دريافت ڪيو ۽ ان کي سڀ کان بلند جبل قرار ڏنو. ان وقت، ان جي اوچائي 29,002 فوٽ اندازو لڳايو ويو هو. جڏهن ته، جڏهن جديد معيارن کي استعمال ڪندي ان جي اوچائي نسبتاً تازو ماپي وئي، ته اهو 29,028 فوٽ مليو. ==حيثيت== [[File:Mount Everest location in Himalaya map-Ar.png|thumb|خريطة تموقع إفرست في سلسلة هيمالايا]] ماؤنٽ ايورسٽ [[چين]] ۽ [[نيپال]] جي حد تي، چين ۾ [[تبت خودمختيار علائقي]] (شيگاٽسي پريفيڪچر) ۽ نيپال ۾ ساگرماٿا پريفيڪچر جي وچ ۾ واقع آهي. ان جي چوٽي، 8,848 ميٽر تي، سانچوان جبلن جو حصو آهي، جيڪو [[هماليه]] جو هڪ جبل آهي ۽ اهو [[ايشيا]] ۾ سڀ کان بلند چوٽي ۽ "ست چوٽين" مان پهرين آهي. هي جبل [[کٽمنڊو]] کان 160 ڪلوميٽر اتر اوڀر ۾، [[ٿمپو]] کان 260 ڪلوميٽر ڏکڻ اولهه ۾، [[لهاسا]] کان 450 ڪلوميٽر ڏکڻ اولهه ۾ ۽ [[ڪولڪتا]] ۽ [[خليج بنگال]] کان تقريباً 600 ڪلوميٽر اتر ۾ واقع آهي. 8,000 ميٽر کان وڌيڪ اوچي چوٽين ۾، سڀ کان ويجهو جبل واستو (8,516 ميٽر، ڏکڻ ۾ 3 ڪلوميٽر)، ماؤنٽ ميڪالو (8,463 ميٽر، ڏکڻ اوڀر ۾ 20 ڪلوميٽر) ۽ ماؤنٽ چو اويو (8,201 ميٽر، ايورسٽ کان 28 ڪلوميٽر اتر اولهه ۾) آهن. ==ارضيات== اهو هڪ نسبتاً نوجوان جبل آهي. هي جبل شايد چونا پٿر جي تہن مان ٺهيل هجي، جيڪي اڃا تائين هيٺان زمين جي حرڪت جي ڪري آهستي آهستي مٿي ڏانهن ڌڪجي رهيا آهن. ==رستا== مائونٽ ايورسٽ ڪيترن ئي جبل چڙهندڙن کي راغب ڪري ٿو، جن ۾ انتهائي تجربيڪار جبلن تي چڙهڻ جا ماھر پڻ شامل آهن. چڙهڻ جا ٻه مکيه رستا آهن، هڪ [[نيپال]] ۾ اوڀر کان چوٽيءَ ڏانهن ويندڙ (جنهن کي ”معياري رستو“ چيو وڃي ٿو) ۽ ٻيو [[تبت]] ۾ اتر کان آھی. جڏهن ته معياري رستي تي چڙهائي جا وڏا چئلينج پيش نه ڪيا ويا آهن، ايورسٽ بئن خطرن، جهڙوڪ اوچائي جی بيماري، موسم ۽ واء، گڏوگڏ برفاني طوفان جي خطرن کي پيش ڪري ٿو. نومبر، <small>2022</small>ع تائين، ايورسٽ تي <small>310</small> ماڻهو مرجي ويا آهن. <small>200</small> کان وڌيڪ لاشون جبل تي پيل آهن ۽ خطرناڪ حالتن سبب نه ڪڍيون نه ويون آهن. ==موسم== ==خطرا== ==پڻ ڏسو== {{Portal|Mountains|China|Nepal}} * [[هماليا|ھماليا]] * [[ڪي ٽو]] * [[تبت]] * [[نيپال زلزلو 2015ع]] * [[ايورسٽنگ]] * [[ايڊمنڊ هليري]] * [[شيرپا ٽن سنگهه نورگئ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{external media | width = 240px | image1 = [https://maps.yandex.com/-/CVgluFYs 360° panoramic view] ([[virtual tour]]) }} {{Sister project links|auto=1|collapsible=yes|d=Q513|wikt=y|s=1911 Encyclopædia Britannica/Everest, Mount}} <!-- {{No more links}} Please be cautious adding more external links. Wikipedia is not a collection of links and should not be used for advertising. Excessive or inappropriate links will be removed. See [[Wikipedia:External links]] and [[Wikipedia:Spam]] for details. If there are already suitable links, propose additions or replacements on the article's talk page, or submit your link to the relevant category at DMOZ (dmoz.org) and link there using {{Dmoz}}. --> * [https://web.archive.org/web/20181025114329/http://himalaya-info.org/Map%20khumbu_mitte.htm Mount Everest on Himalaya-Info.org (German)] * [http://www.staeudtner.com/allgemein/360-panorama-view-mount-everest-summit/ 360 panorama view from top of Mount Everest – large dimension drawing] * [https://web.archive.org/web/20050407035439/http://www.nationalgeographic.com/everest/ ''National Geographic'' site on Mount Everest] * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/everest/ NOVA site on Mount Everest] * [http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Imaging_Everest Imaging Everest, a collection of photographs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114060108/http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Imaging_Everest/ |date=14 November 2016 }} * [http://www.summitpost.org/mountain/rock/150230/everest.html Mount Everest on Summitpost] * [http://www.8000ers.com/cms/content/view/52/185/ Full list of all ascents of Everest up to and including 2008 (in PDF format)] * [https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/ Deaths by year] ([https://web.archive.org/web/20231005171820/http://everesthistory.com/everestsummits/summitsbyyear.htm Summits and deaths per year]) * [http://thegreatindian.tripod.com/mountEverest.htm Mount Everest panorama], [http://www.panoramas.dk/fullscreen2/full22.html Mount Everest interactive panorama (QuickTime format)], Virtual panoramas * [https://web.archive.org/web/20220314122829/https://www.nationalgeographic.com/travel/article/150420-everest-climbing-sherpas-mountaineering-nepal-himalayas-guides National Geographic, 2015 article with info-graphic on climbing routes] * [https://www.himalayandatabase.com/ Himalayan Database: Data Visualization of Mount Everest Summit, Attempt, and Death ] {{Mount Everest}} {{Navboxes|list= {{Eight-thousander}} {{Highest points of Asia}} {{Himalayas}} {{Sacred Mountains of China}} {{Seven Summits}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Everest, Mount}} [[زمرو:مائونٽ ايورسٽ| ]] [[زمرو:چوٽيون]] [[زمرو:نيپال جا جبل]] [[زمرو:چين جا جبل]] [[زمرو:چين-نيپال حد]] [[زمرو:اٺ هزاري چوٽيون]] [[زمرو:زمين جا انتهائي نقطا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] [[زمرو:هماليه جي اٺ هزار ميٽر واري چوٽيون]] [[زمرو:ايشيا جا انتهائي نقطا]] [[زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:چين جا بلند ترين نقطا]] [[زمرو:ملڪن جا بلند ترين نقطا]] [[زمرو:ايشيا جا بين الاقوامي جبل]] [[زمرو:ڪوشي صوبي، نيپال جا جبل]] [[زمرو:تبت جا جبل]] [[زمرو:ست چوٽيون]] [[زمرو:شيگاٽسئ]] [[زمرو:نيپال ۾ سياحتي ڪشش]] [[زمرو:تبت ۾ سياحتي ڪشش]] [[زمرو:ايشيا ۾ سياحتي ڪشش]] j72e7s0295qb92y2sjzse9zp0gvg2dl 379643 379642 2026-05-22T17:25:04Z Memon2025 21315 /* حيثيت */ 379643 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain|fetchwikidata=ALL|name=مائونٽ ايورسٽ<br>Mount Everest|photo=Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|photo_size=300|photo_caption=ڏاکڻي رخ کان فضائي ڏيک. ماؤنٽ ايورسٽ، نوپتزي ۽ لھوتزي جبلن کي ڳنڍيندڙ ٽڪريءَ کان مٿي اڀرندي|native_name=[[نيپالي ٻولي|نيپالي]]: सगरमाथा (ساگرماتا)<br>[[ڀوٽاني ٻولي|ڀوٽاني]]: ་མོ་གླང་མ (چومولنگما)<br>[[چيني ٻولي|چيني]]: 珠穆朗玛峰 (زھومولنگما فینگ)|translation=پاڪ ماءُ، اسڪائي هيڊ|etymology=جارج ايورسٽ جي نالي مٿان|elevation_ref=<!-- This elevation, and the reasons for supporting it, are laid out and referenced in the measurement section, but some editors believe we should support 8844 m or 8850 m instead. If any editor thinks we should change it, could they please make the case on the talk page and allow time for discussion before making the change. -->{{NoteTag|Based on the 2020 surveys of elevation of snow cap, not rock head. For more details, see ''[[#Surveys|Surveys]]''.}}<br /> [[List of highest mountains on Earth|Ranked 1st]]|prominence_ref=8,848.86 ميٽر<br />پهرين نمبر تي<br /> (ايورسٽ لاءِ خاص تعريف)|isolation=دستياب ناهي <!-- Topographic isolation can not be measured to itself but only to another peak by definition. Giving a value here to show the circumstances of Earth is not correct. -->|map=|map_caption=Location on the border between [[Koshi Province]], Nepal and [[Tibet Autonomous Region]], China|label=پهرين نمبر تي (ايورسٽ لاءِ خاص تعريف). * * پاڪ ماءُ، اسڪائي هيڊ * سولوخومبو ضلعو، ڪوشي صوبو، نيپال. ٽنگري ڪائونٽي، زيگازي، تبت خودمختيار علائقو، چين. * ملڪ: چين ۽ نيپال * مهالنگور همال، هماليه. *|label_position=left|location=سولوخومبو ضلعو، ڪوشي صوبو، [[نيپال]]؛<ref>''Geography of Nepal: Physical, Economic, Cultural and Regional'' by Netra Bahadur Thapa, D. P. Thapa Orient Longmans, 1969.</ref><br />ٽنگري ڪائونٽي، زيگازي، [[تبت خودمختيار علائقو]]، [[چين]]{{NoteTag|The position of the summit of Everest on the international border is clearly shown on detailed topographic mapping, including official Nepali mapping.}}|country_type=[[ملڪ]]|country={{پرچم|چين}} ۽ {{پرچم|نيپال}}|parent=* مهالنگور همال جبلن جو سلسلو * [[هماليا|هماليه جبلن جو سلسلو]]|coordinates={{Coord|27|59|18|N|86|55|31|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}|coordinates_ref=<ref>{{cite peakbagger|name=Mount Everest|id=10640}}</ref>|first_ascent=29 مئي 1953ع<br />ايڊمنڊ هيلري ۽ ٽينزنگ نورگي{{NoteTag|It remains unclear whether [[George Mallory]] and [[Andrew Irvine (mountaineer)|Andrew Irvine]] reached the summit in 1924 or not. For more details, see ''[[1924 British Mount Everest expedition]]''.}}<br />پهرين نمبر تي|normal_route=ڏاکڻي اوڀر چڙهائي، [[نيپال]]}} [[File:Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006.jpg|thumb|مائونٽ ايورسٽ جو اتريون رخ، جئين ته [[نارٿ بئس ڪئمپ]] کان نظر ايندو آهي.]] [[File:Mount Everest morning.jpg|thumb|ايورسٽ ۽ [[لهوتسئ]]، ڏاکڻي طرف کان. اڳين زمين تي ٿامسيرڪو، ڪانگٽيگا ۽ [[اما دابلام]] چوٽيون نظر اچڻ ٿيون.]] '''مائونٽ ايورسٽ''' <small>'''([[نيپالي ٻولي|نيپالي]]:सगरमाथा، ساگرماتا؛ [[ڀوٽان|ڀوٽاني]] :ཇོ་མོ་གླང་མ،<ref name=":0">({{Lang-ne|सगरमाथा|translit=Sagarmāthā}}; {{Lang-bo|ཇོ་མོ་གླང་མ|translit=Chomolungma}}; {{zh |s = 珠穆朗玛峰 |p = Zhūmùlǎngmǎ Fēng }})</ref> چومولنگما؛ [[چيني ٻولي|چيني]] :珠穆朗玛峰، زومولانگما فينگ)، '''</small> ڌرتي جي مٿان، سمنڊ جي مٿاڇري کان مٿان سڀ کان اوچي جبل جي چوٽي آهي. [[چين]]۔[[نيپال]] حد ان جي چوٽيءَ واري نقطي جي پار هلندي آهي.<ref name=":0" /><ref name="Bishart"> {{cite magazine |last = Bishart |first = Andrew |title = China's New Road May Clear a Path for More Everest Climbers |url = https://www.nationalgeographic.com/adventure/adventure-blog/2016/05/04/how-the-everest-experience-is-different-in-china-versus-nepal/ |archive-url = https://web.archive.org/web/20180921114517/https://www.nationalgeographic.com/adventure/adventure-blog/2016/05/04/how-the-everest-experience-is-different-in-china-versus-nepal/ |url-status = dead |archive-date = 21 September 2018 |magazine=National Geographic |date=4 May 2016}}</ref> برف جي چادر سان گڏ، ان جي اوچائي، <small>8,848.86</small> ميٽر، حال ئي ۾، سال <small>2020</small>ع ۾، چيني ۽ نيپالي اختيارين پاران قائم ڪئي وئي آهي.<ref>{{cite news|title=Mount Everest is two feet taller, China and Nepal announce|work=[[National Geographic]]|url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/|archive-url=https://web.archive.org/web/20201208113343/https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/|url-status=dead|archive-date=8 December 2020|access-date=8 December 2020}}</ref><ref name="LiveScience">{{cite web |url= https://www.livescience.com/tallest-mountain-on-earth |title= Is Mount Everest really the tallest mountain on Earth? It depends how you measure height. |author= Joe Phelan |date= Oct 28, 2022 |website= livescience.com |publisher= Future US, Inc. |access-date= April 27, 2023 |quote=Researchers have measured Mount Everest many times over the past few decades, but the latest assessment, announced in November 2021, puts it at 29,031.69 feet (8,848.86 meters), which is almost 5.5 miles (8.8 kilometers) tall.}}</ref> ماؤنٽ ايورسٽ ڪيترن ئي چڙهندڙن کي راغب ڪري ٿو، جن ۾ انتهائي تجربيڪار جبلن جا سر ڪندڙ به شامل آهن. چڙهندڙ ٻه مکيه رستا، هڪ [[نيپال]] ۾ ڏکڻ اوڀر کان چوٽيءَ تي پهچندو آهي (جنهن کي "معياري رستو" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو) ۽ ٻيو [[تبت خودمختيار علائقو|تبت]] ۾ اتر کان آهي. معياري رستي تي اهم ٽيڪنيڪل چڙهائي چئلينج پيش نه ڪرڻ جي باوجود، ايورسٽ اوچائي جي بيماري، موسم ۽ واءُ جهڙا خطرا ۽ انهي سان گڏ برفاني تودن ۽ "[[خمبو برف کرڻ]]" (Khumbu Icefall) جا خطرا پيش ڪري ٿو. نومبر 2022ع تائين، ايورسٽ تي 310 ماڻهو فوت ٿي چڪا آهن. 200 کان وڌيڪ لاش جبل تي آهن ۽ خطرناڪ حالتن جي ڪري نه ڪڍيون ويون آهن.<ref name="Climber News">{{cite web |url= https://www.climbernews.com/how-many-dead-bodies-are-on-mount-everest/ |title= How Many Dead Bodies Are On Mount Everest? |date= November 7, 2022 |website= climbernews.com |publisher= Climber News |access-date= April 27, 2023 |quote= "As of November 2022, 310 people have died while attempting to climb Mount Everest."}}</ref><ref name="Nuwer">{{cite web |url= https://www.bbc.com/future/article/20151008-the-graveyard-in-the-clouds-everests-200-dead-bodies |title= Death in the clouds: The problem with Everest's 200+ bodies |author= Rachel Nuwer |author-link=Rachel Nuwer |date= October 8, 2015 |publisher= BBC |access-date= April 27, 2023 |quote=}}</ref> ايورسٽ جي چوٽي تي پهچڻ لاءِ پهرين رڪارڊ ڪيل ڪوشش برطانوي جبل سر ڪندڙ پاران ڪيون ويون هيون. جيئن ته نيپال ان وقت پرڏيهين کي ملڪ ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت نه ڏيندو هيو، برطانوي جبل سر ڪندڙ تبت واري پاسي کان اتر واري ڪناري واري رستي تي ڪيتريون ئي ڪوششون ڪيون. سال 1921ع ۾ انگريزن جي پهرين جاسوسي مهم کان پوءِ، اتر چڙهائي (<small>North Col</small>) تي <small>7,000</small> ميٽر تائين پهتي. سال <small>1922</small>ع جي مهم اتر واري ڪناري واري رستي کي <small>8,320</small> ميٽر تائين وڌائي ڇڏيو ۽ پهرين ڀيرا ڪو انسان <small>8,000</small> ميٽر کان مٿي چڙهائي ڪئي هئي. سال <small>1924</small>ع جي مهم جو نتيجو، ايورسٽ تي اڄ تائين سڀ کان وڏي رازن مان هڪ آهي، جئين ته جارج ملوري ۽ اينڊريو اروائن <small>'''8'''</small> جون تي چوٽي سر ڪيئن جي آخري ڪوشش ڪيا، پر ڪڏهن به واپس نه موٽي آيا، جنهن هن بحث کي جنم ڏنو ته ڇا اهي چوٽي تي پهچڻ وارا پهريان انسان هئا؟ نيپالي شيرپا، ٽن سنگهه نورگئ ۽ ايڊمنڊ هيلري سال <small>1953</small>ع ۾ ڏکڻ اوڀر ڪناري وارو رستو استعمال ڪندي ايورسٽ جي پهرين دستاويزي چڙهائي ڪئي. [[نورگئ]] پهرين ئي گذريل سال <small>1952</small>ع جي سوئس مهم جي ميمبر جي حيثيت سان، <small>8,595</small> ميٽر تائين پهچي چڪو هو. وانگ فوزو، گونپو ۽ ڪو ين هوا جي چيني جبل چڙهڻ واري ٽيم، <small>25</small> مئي <small>1960</small>ع تي اتر رخ کان چوٽي جي پهرين رپورٽ ڪيل چڙهائي ڪئي.<ref name="NorthRidge" /> ==تفصيل== تبت ۽ نيپال جي حد وٽ، هماليه جبل تي دنيا جي بلند ترين چوٽيءَ جو نالو، جنهن جي اوچائي <small>8,848</small> ميٽر (<small>29,028</small> فوٽ) آهي، مائونٽ ايوريسٽ کي پار ڪرڻ لاءِ سڀ کان پهرين جنرل چارلس بروس جي اڳواڻيءَ ۾، سال <small>1922</small>ع ۾، مهم جوئي ڪئي وئي. سندس ساٿين مان صرف ٻه ڄڻا، <small>8,323</small> ميٽر (<small>27,300</small> فوٽ) جي بلنديءَ تائين پهچي سگهيا. هن چوٽيءَ تي چڙهڻ لاءِ ٻي ڪوشش <small>1924</small>ع ۾ ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ [[گڏيل بادشاھت|برطانيه]] جا ٻه رهاڪو، جارج لي ميلوري ۽ اينڊريو آئروائن پنهنجيون حياتيون وڃائي ويٺا، جڏهن ته سندس ساٿين مان ٻه ڄڻا، نارٽن ۽ سمرويل پوري ڪوشش جي باوجود فقط <small>8,536</small> ميٽر (<small>28,200</small> فوٽ) جي اوچائيءَ تائين پهچي سگهيا. ان کان سواءِ دنيا جي هن اوچي چوٽيءَ کي پار ڪرڻ لاءِ <small>38-1933</small>ع ۾ پڻ ڪوششون ڪيون ويون، پر ڪوبه هن چوٽيءَ کي پار ڪري نه سگهيو. هن چوٽيءَ تي پهچڻ لاءِ <small>1951</small>ع ۾، برطانيه جي ايرڪ شپٽن ۽ <small>1952</small>ع ۾، [[سوئيزرلينڊ]] جي هڪ رهاڪو، چوٽيءَ تي ڏکڻ-اولهه طرف کان، پنهنجي پنهنجي ٽيم سان سر ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر اُهي به ايوريسٽ جي آخري بلنديءَ واري هنڌ تي نه پهچي سگهيا. آخرڪار <small>1953</small>ع ۾، برطانيه جي سر جان هنٽ تاريخي رڪارڊ قائم ڪيو ۽ هن چوٽيءَ کي پار ڪيو. هن پوري خبرداريءَ سان چوٽيءَ تي چڙهڻ دوران [[آرڪٽڪ]] ۽ ٻين مختلف هنڌن تي ڪئمپون لڳايون. هن آخري ڪئمپ، چوٽيءَ کان هيٺ 335 ميٽرن جي مفاصلي تي هنئي هئي. سر جان هنٽ کان پوءِ <small>29</small> مئي <small>1953</small>ع تي، [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] جي ايڊمنڊ هليري ۽ شيرپا ٽن سنگهه نورگئ به هن چوٽيءَ کي پار ڪيو. کانئن پوءِ به مختلف ملڪن جي مختلف شخصيتن طرفان هن چوٽيءَ تي چڙهڻ لاءِ ڪامياب ڪوششون ڪيون ويون، جن ۾ [[جاپان]] جو جونڪوتبي ۽ [[نيپال]] جي اينچ سئرئنگ شامل آهن. اينچ سئيرئنگ، دنيا جي عورتن مان پهرين عورت آهي، جنهن سال <small>1975</small>ع ۾، ايوريسٽ جي چوٽيءَ کي پار ڪيو. ==نالو== ماؤنٽ ايورسٽ جو نالو برطانوي ڳولا ڪندڙ سر جارج ايورسٽ جي نالي تي رکيو ويو، جنهن 1856 ۾ هندستان ۾ سرويئر طور ڪم ڪندي ان کي دريافت ڪيو ۽ ان کي سڀ کان بلند جبل قرار ڏنو. ان وقت، ان جي اوچائي 29,002 فوٽ اندازو لڳايو ويو هو. جڏهن ته، جڏهن جديد معيارن کي استعمال ڪندي ان جي اوچائي نسبتاً تازو ماپي وئي، ته اهو 29,028 فوٽ مليو. ==حيثيت== [[File:Mount Everest location in Himalaya map-Ar.png|thumb|خريطة تموقع إفرست في سلسلة هيمالايا]] ماؤنٽ ايورسٽ [[چين]] ۽ [[نيپال]] جي حد تي، چين ۾ [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] (شيگاٽسي پريفيڪچر) ۽ نيپال ۾ ساگرماٿا پريفيڪچر جي وچ ۾ واقع آهي. ان جي چوٽي، 8,848 ميٽر تي، سانچوان جبلن جو حصو آهي، جيڪو [[هماليا|هماليه]] جو هڪ جبل آهي ۽ اهو [[ايشيا]] ۾ سڀ کان بلند چوٽي ۽ "ست چوٽين" مان پهرين آهي. هي جبل [[کٽمنڊو]] کان 160 ڪلوميٽر اتر اوڀر ۾، [[ٿيمڦو]] کان 260 ڪلوميٽر ڏکڻ اولهه ۾، [[لهاسا]] کان 450 ڪلوميٽر ڏکڻ اولهه ۾ ۽ [[ڪولڪتا]] ۽ [[خليج بنگال]] کان تقريباً 600 ڪلوميٽر اتر ۾ واقع آهي. 8,000 ميٽر کان وڌيڪ اوچي چوٽين ۾، سڀ کان ويجهو جبل واستو (8,516 ميٽر، ڏکڻ ۾ 3 ڪلوميٽر)، ماؤنٽ ميڪالو (8,463 ميٽر، ڏکڻ اوڀر ۾ 20 ڪلوميٽر) ۽ ماؤنٽ چو اويو (8,201 ميٽر، ايورسٽ کان 28 ڪلوميٽر اتر اولهه ۾) آهن. ==ارضيات== اهو هڪ نسبتاً نوجوان جبل آهي. هي جبل شايد چونا پٿر جي تہن مان ٺهيل هجي، جيڪي اڃا تائين هيٺان زمين جي حرڪت جي ڪري آهستي آهستي مٿي ڏانهن ڌڪجي رهيا آهن. ==رستا== مائونٽ ايورسٽ ڪيترن ئي جبل چڙهندڙن کي راغب ڪري ٿو، جن ۾ انتهائي تجربيڪار جبلن تي چڙهڻ جا ماھر پڻ شامل آهن. چڙهڻ جا ٻه مکيه رستا آهن، هڪ [[نيپال]] ۾ اوڀر کان چوٽيءَ ڏانهن ويندڙ (جنهن کي ”معياري رستو“ چيو وڃي ٿو) ۽ ٻيو [[تبت]] ۾ اتر کان آھی. جڏهن ته معياري رستي تي چڙهائي جا وڏا چئلينج پيش نه ڪيا ويا آهن، ايورسٽ بئن خطرن، جهڙوڪ اوچائي جی بيماري، موسم ۽ واء، گڏوگڏ برفاني طوفان جي خطرن کي پيش ڪري ٿو. نومبر، <small>2022</small>ع تائين، ايورسٽ تي <small>310</small> ماڻهو مرجي ويا آهن. <small>200</small> کان وڌيڪ لاشون جبل تي پيل آهن ۽ خطرناڪ حالتن سبب نه ڪڍيون نه ويون آهن. ==موسم== ==خطرا== ==پڻ ڏسو== {{Portal|Mountains|China|Nepal}} * [[هماليا|ھماليا]] * [[ڪي ٽو]] * [[تبت]] * [[نيپال زلزلو 2015ع]] * [[ايورسٽنگ]] * [[ايڊمنڊ هليري]] * [[شيرپا ٽن سنگهه نورگئ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{external media | width = 240px | image1 = [https://maps.yandex.com/-/CVgluFYs 360° panoramic view] ([[virtual tour]]) }} {{Sister project links|auto=1|collapsible=yes|d=Q513|wikt=y|s=1911 Encyclopædia Britannica/Everest, Mount}} <!-- {{No more links}} Please be cautious adding more external links. Wikipedia is not a collection of links and should not be used for advertising. Excessive or inappropriate links will be removed. See [[Wikipedia:External links]] and [[Wikipedia:Spam]] for details. If there are already suitable links, propose additions or replacements on the article's talk page, or submit your link to the relevant category at DMOZ (dmoz.org) and link there using {{Dmoz}}. --> * [https://web.archive.org/web/20181025114329/http://himalaya-info.org/Map%20khumbu_mitte.htm Mount Everest on Himalaya-Info.org (German)] * [http://www.staeudtner.com/allgemein/360-panorama-view-mount-everest-summit/ 360 panorama view from top of Mount Everest – large dimension drawing] * [https://web.archive.org/web/20050407035439/http://www.nationalgeographic.com/everest/ ''National Geographic'' site on Mount Everest] * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/everest/ NOVA site on Mount Everest] * [http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Imaging_Everest Imaging Everest, a collection of photographs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114060108/http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Imaging_Everest/ |date=14 November 2016 }} * [http://www.summitpost.org/mountain/rock/150230/everest.html Mount Everest on Summitpost] * [http://www.8000ers.com/cms/content/view/52/185/ Full list of all ascents of Everest up to and including 2008 (in PDF format)] * [https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/ Deaths by year] ([https://web.archive.org/web/20231005171820/http://everesthistory.com/everestsummits/summitsbyyear.htm Summits and deaths per year]) * [http://thegreatindian.tripod.com/mountEverest.htm Mount Everest panorama], [http://www.panoramas.dk/fullscreen2/full22.html Mount Everest interactive panorama (QuickTime format)], Virtual panoramas * [https://web.archive.org/web/20220314122829/https://www.nationalgeographic.com/travel/article/150420-everest-climbing-sherpas-mountaineering-nepal-himalayas-guides National Geographic, 2015 article with info-graphic on climbing routes] * [https://www.himalayandatabase.com/ Himalayan Database: Data Visualization of Mount Everest Summit, Attempt, and Death ] {{Mount Everest}} {{Navboxes|list= {{Eight-thousander}} {{Highest points of Asia}} {{Himalayas}} {{Sacred Mountains of China}} {{Seven Summits}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Everest, Mount}} [[زمرو:مائونٽ ايورسٽ| ]] [[زمرو:چوٽيون]] [[زمرو:نيپال جا جبل]] [[زمرو:چين جا جبل]] [[زمرو:چين-نيپال حد]] [[زمرو:اٺ هزاري چوٽيون]] [[زمرو:زمين جا انتهائي نقطا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] [[زمرو:هماليه جي اٺ هزار ميٽر واري چوٽيون]] [[زمرو:ايشيا جا انتهائي نقطا]] [[زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:چين جا بلند ترين نقطا]] [[زمرو:ملڪن جا بلند ترين نقطا]] [[زمرو:ايشيا جا بين الاقوامي جبل]] [[زمرو:ڪوشي صوبي، نيپال جا جبل]] [[زمرو:تبت جا جبل]] [[زمرو:ست چوٽيون]] [[زمرو:شيگاٽسئ]] [[زمرو:نيپال ۾ سياحتي ڪشش]] [[زمرو:تبت ۾ سياحتي ڪشش]] [[زمرو:ايشيا ۾ سياحتي ڪشش]] mbo1co4d1si9y7wetgyozs3iq96938v 379814 379643 2026-05-23T05:12:43Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 379814 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain|fetchwikidata=ALL|name=مائونٽ ايورسٽ<br>Mount Everest|photo=Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|photo_size=300|photo_caption=ڏاکڻي رخ کان فضائي ڏيک. ماؤنٽ ايورسٽ، نوپتزي ۽ لھوتزي جبلن کي ڳنڍيندڙ ٽڪريءَ کان مٿي اڀرندي|native_name=[[نيپالي ٻولي|نيپالي]]: सगरमाथा (ساگرماتا)<br>[[ڀوٽاني ٻولي|ڀوٽاني]]: ་མོ་གླང་མ (چومولنگما)<br>[[چيني ٻولي|چيني]]: 珠穆朗玛峰 (زھومولنگما فینگ)|translation=پاڪ ماءُ، اسڪائي هيڊ|etymology=جارج ايورسٽ جي نالي مٿان|elevation_ref=<!-- This elevation, and the reasons for supporting it, are laid out and referenced in the measurement section, but some editors believe we should support 8844 m or 8850 m instead. If any editor thinks we should change it, could they please make the case on the talk page and allow time for discussion before making the change. -->{{NoteTag|Based on the 2020 surveys of elevation of snow cap, not rock head. For more details, see ''[[#Surveys|Surveys]]''.}}<br /> [[List of highest mountains on Earth|Ranked 1st]]|prominence_ref=8,848.86 ميٽر<br />پهرين نمبر تي<br /> (ايورسٽ لاءِ خاص تعريف)|isolation=دستياب ناهي <!-- Topographic isolation can not be measured to itself but only to another peak by definition. Giving a value here to show the circumstances of Earth is not correct. -->|map=|map_caption=Location on the border between [[Koshi Province]], Nepal and [[Tibet Autonomous Region]], China|label=پهرين نمبر تي (ايورسٽ لاءِ خاص تعريف). * * پاڪ ماءُ، اسڪائي هيڊ * سولوخومبو ضلعو، ڪوشي صوبو، نيپال. ٽنگري ڪائونٽي، زيگازي، تبت خودمختيار علائقو، چين. * ملڪ: چين ۽ نيپال * مهالنگور همال، هماليه. *|label_position=left|location=سولوخومبو ضلعو، ڪوشي صوبو، [[نيپال]]؛<ref>''Geography of Nepal: Physical, Economic, Cultural and Regional'' by Netra Bahadur Thapa, D. P. Thapa Orient Longmans, 1969.</ref><br />ٽنگري ڪائونٽي، زيگازي، [[تبت خودمختيار علائقو]]، [[چين]]{{NoteTag|The position of the summit of Everest on the international border is clearly shown on detailed topographic mapping, including official Nepali mapping.}}|country_type=[[ملڪ]]|country={{پرچم|چين}} ۽ {{پرچم|نيپال}}|parent=* مهالنگور همال جبلن جو سلسلو * [[هماليا|هماليه جبلن جو سلسلو]]|coordinates={{Coord|27|59|18|N|86|55|31|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}|coordinates_ref=<ref>{{cite peakbagger|name=Mount Everest|id=10640}}</ref>|first_ascent=29 مئي 1953ع<br />ايڊمنڊ هيلري ۽ ٽينزنگ نورگي{{NoteTag|It remains unclear whether [[George Mallory]] and [[Andrew Irvine (mountaineer)|Andrew Irvine]] reached the summit in 1924 or not. For more details, see ''[[1924 British Mount Everest expedition]]''.}}<br />پهرين نمبر تي|normal_route=ڏاکڻي اوڀر چڙهائي، [[نيپال]]}} [[File:Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006.jpg|thumb|مائونٽ ايورسٽ جو اتريون رخ، جئين ته [[نارٿ بئس ڪئمپ]] کان نظر ايندو آهي.]] [[File:Mount Everest morning.jpg|thumb|ايورسٽ ۽ [[لهوتسئ]]، ڏاکڻي طرف کان. اڳين زمين تي ٿامسيرڪو، ڪانگٽيگا ۽ [[اما دابلام]] چوٽيون نظر اچڻ ٿيون.]] '''مائونٽ ايورسٽ''' <small>'''([[نيپالي ٻولي|نيپالي]]:सगरमाथा، ساگرماتا؛ [[ڀوٽان|ڀوٽاني]] :ཇོ་མོ་གླང་མ،<ref name=":0">({{Lang-ne|सगरमाथा|translit=Sagarmāthā}}; {{Lang-bo|ཇོ་མོ་གླང་མ|translit=Chomolungma}}; {{zh |s = 珠穆朗玛峰 |p = Zhūmùlǎngmǎ Fēng }})</ref> چومولنگما؛ [[چيني ٻولي|چيني]] :珠穆朗玛峰، زومولانگما فينگ)، '''</small> ڌرتي جي مٿان، سمنڊ جي مٿاڇري کان مٿان سڀ کان اوچي جبل جي چوٽي آهي. [[چين]]۔[[نيپال]] حد ان جي چوٽيءَ واري نقطي جي پار هلندي آهي.<ref name=":0" /><ref name="Bishart"> {{cite magazine |last = Bishart |first = Andrew |title = China's New Road May Clear a Path for More Everest Climbers |url = https://www.nationalgeographic.com/adventure/adventure-blog/2016/05/04/how-the-everest-experience-is-different-in-china-versus-nepal/ |archive-url = https://web.archive.org/web/20180921114517/https://www.nationalgeographic.com/adventure/adventure-blog/2016/05/04/how-the-everest-experience-is-different-in-china-versus-nepal/ |url-status = dead |archive-date = 21 September 2018 |magazine=National Geographic |date=4 May 2016}}</ref> برف جي چادر سان گڏ، ان جي اوچائي، <small>8,848.86</small> ميٽر، حال ئي ۾، سال <small>2020</small>ع ۾، چيني ۽ نيپالي اختيارين پاران قائم ڪئي وئي آهي.<ref>{{cite news|title=Mount Everest is two feet taller, China and Nepal announce|work=[[National Geographic]]|url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/|archive-url=https://web.archive.org/web/20201208113343/https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/|url-status=dead|archive-date=8 December 2020|access-date=8 December 2020}}</ref><ref name="LiveScience">{{cite web |url= https://www.livescience.com/tallest-mountain-on-earth |title= Is Mount Everest really the tallest mountain on Earth? It depends how you measure height. |author= Joe Phelan |date= Oct 28, 2022 |website= livescience.com |publisher= Future US, Inc. |access-date= April 27, 2023 |quote=Researchers have measured Mount Everest many times over the past few decades, but the latest assessment, announced in November 2021, puts it at 29,031.69 feet (8,848.86 meters), which is almost 5.5 miles (8.8 kilometers) tall.}}</ref> ماؤنٽ ايورسٽ ڪيترن ئي چڙهندڙن کي راغب ڪري ٿو، جن ۾ انتهائي تجربيڪار جبلن جا سر ڪندڙ به شامل آهن. چڙهندڙ ٻه مکيه رستا، هڪ [[نيپال]] ۾ ڏکڻ اوڀر کان چوٽيءَ تي پهچندو آهي (جنهن کي "معياري رستو" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو) ۽ ٻيو [[تبت خودمختيار علائقو|تبت]] ۾ اتر کان آهي. معياري رستي تي اهم ٽيڪنيڪل چڙهائي چئلينج پيش نه ڪرڻ جي باوجود، ايورسٽ اوچائي جي بيماري، موسم ۽ واءُ جهڙا خطرا ۽ انهي سان گڏ برفاني تودن ۽ "[[خمبو برف کرڻ]]" (Khumbu Icefall) جا خطرا پيش ڪري ٿو. نومبر 2022ع تائين، ايورسٽ تي 310 ماڻهو فوت ٿي چڪا آهن. 200 کان وڌيڪ لاش جبل تي آهن ۽ خطرناڪ حالتن جي ڪري نه ڪڍيون ويون آهن.<ref name="Climber News">{{cite web |url= https://www.climbernews.com/how-many-dead-bodies-are-on-mount-everest/ |title= How Many Dead Bodies Are On Mount Everest? |date= November 7, 2022 |website= climbernews.com |publisher= Climber News |access-date= April 27, 2023 |quote= "As of November 2022, 310 people have died while attempting to climb Mount Everest."}}</ref><ref name="Nuwer">{{cite web |url= https://www.bbc.com/future/article/20151008-the-graveyard-in-the-clouds-everests-200-dead-bodies |title= Death in the clouds: The problem with Everest's 200+ bodies |author= Rachel Nuwer |author-link=Rachel Nuwer |date= October 8, 2015 |publisher= BBC |access-date= April 27, 2023 |quote=}}</ref> ايورسٽ جي چوٽي تي پهچڻ لاءِ پهرين رڪارڊ ڪيل ڪوشش برطانوي جبل سر ڪندڙ پاران ڪيون ويون هيون. جيئن ته نيپال ان وقت پرڏيهين کي ملڪ ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت نه ڏيندو هيو، برطانوي جبل سر ڪندڙ تبت واري پاسي کان اتر واري ڪناري واري رستي تي ڪيتريون ئي ڪوششون ڪيون. سال 1921ع ۾ انگريزن جي پهرين جاسوسي مهم کان پوءِ، اتر چڙهائي (<small>North Col</small>) تي <small>7,000</small> ميٽر تائين پهتي. سال <small>1922</small>ع جي مهم اتر واري ڪناري واري رستي کي <small>8,320</small> ميٽر تائين وڌائي ڇڏيو ۽ پهرين ڀيرا ڪو انسان <small>8,000</small> ميٽر کان مٿي چڙهائي ڪئي هئي. سال <small>1924</small>ع جي مهم جو نتيجو، ايورسٽ تي اڄ تائين سڀ کان وڏي رازن مان هڪ آهي، جئين ته جارج ملوري ۽ اينڊريو اروائن <small>'''8'''</small> جون تي چوٽي سر ڪيئن جي آخري ڪوشش ڪيا، پر ڪڏهن به واپس نه موٽي آيا، جنهن هن بحث کي جنم ڏنو ته ڇا اهي چوٽي تي پهچڻ وارا پهريان انسان هئا؟ نيپالي شيرپا، ٽن سنگهه نورگئ ۽ ايڊمنڊ هيلري سال <small>1953</small>ع ۾ ڏکڻ اوڀر ڪناري وارو رستو استعمال ڪندي ايورسٽ جي پهرين دستاويزي چڙهائي ڪئي. [[نورگئ]] پهرين ئي گذريل سال <small>1952</small>ع جي سوئس مهم جي ميمبر جي حيثيت سان، <small>8,595</small> ميٽر تائين پهچي چڪو هو. وانگ فوزو، گونپو ۽ ڪو ين هوا جي چيني جبل چڙهڻ واري ٽيم، <small>25</small> مئي <small>1960</small>ع تي اتر رخ کان چوٽي جي پهرين رپورٽ ڪيل چڙهائي ڪئي.<ref name="NorthRidge" /> ==تفصيل== تبت ۽ نيپال جي حد وٽ، هماليه جبل تي دنيا جي بلند ترين چوٽيءَ جو نالو، جنهن جي اوچائي <small>8,848</small> ميٽر (<small>29,028</small> فوٽ) آهي، مائونٽ ايوريسٽ کي پار ڪرڻ لاءِ سڀ کان پهرين جنرل چارلس بروس جي اڳواڻيءَ ۾، سال <small>1922</small>ع ۾، مهم جوئي ڪئي وئي. سندس ساٿين مان صرف ٻه ڄڻا، <small>8,323</small> ميٽر (<small>27,300</small> فوٽ) جي بلنديءَ تائين پهچي سگهيا. هن چوٽيءَ تي چڙهڻ لاءِ ٻي ڪوشش <small>1924</small>ع ۾ ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ [[گڏيل بادشاھت|برطانيه]] جا ٻه رهاڪو، جارج لي ميلوري ۽ اينڊريو آئروائن پنهنجيون حياتيون وڃائي ويٺا، جڏهن ته سندس ساٿين مان ٻه ڄڻا، نارٽن ۽ سمرويل پوري ڪوشش جي باوجود فقط <small>8,536</small> ميٽر (<small>28,200</small> فوٽ) جي اوچائيءَ تائين پهچي سگهيا. ان کان سواءِ دنيا جي هن اوچي چوٽيءَ کي پار ڪرڻ لاءِ <small>38-1933</small>ع ۾ پڻ ڪوششون ڪيون ويون، پر ڪوبه هن چوٽيءَ کي پار ڪري نه سگهيو. هن چوٽيءَ تي پهچڻ لاءِ <small>1951</small>ع ۾، برطانيه جي ايرڪ شپٽن ۽ <small>1952</small>ع ۾، [[سوئيزرلينڊ]] جي هڪ رهاڪو، چوٽيءَ تي ڏکڻ-اولهه طرف کان، پنهنجي پنهنجي ٽيم سان سر ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر اُهي به ايوريسٽ جي آخري بلنديءَ واري هنڌ تي نه پهچي سگهيا. آخرڪار <small>1953</small>ع ۾، برطانيه جي سر جان هنٽ تاريخي رڪارڊ قائم ڪيو ۽ هن چوٽيءَ کي پار ڪيو. هن پوري خبرداريءَ سان چوٽيءَ تي چڙهڻ دوران [[آرڪٽڪ]] ۽ ٻين مختلف هنڌن تي ڪئمپون لڳايون. هن آخري ڪئمپ، چوٽيءَ کان هيٺ 335 ميٽرن جي مفاصلي تي هنئي هئي. سر جان هنٽ کان پوءِ <small>29</small> مئي <small>1953</small>ع تي، [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] جي ايڊمنڊ هليري ۽ شيرپا ٽن سنگهه نورگئ به هن چوٽيءَ کي پار ڪيو. کانئن پوءِ به مختلف ملڪن جي مختلف شخصيتن طرفان هن چوٽيءَ تي چڙهڻ لاءِ ڪامياب ڪوششون ڪيون ويون، جن ۾ [[جاپان]] جو جونڪوتبي ۽ [[نيپال]] جي اينچ سئرئنگ شامل آهن. اينچ سئيرئنگ، دنيا جي عورتن مان پهرين عورت آهي، جنهن سال <small>1975</small>ع ۾، ايوريسٽ جي چوٽيءَ کي پار ڪيو. ==نالو== ماؤنٽ ايورسٽ جو نالو برطانوي ڳولا ڪندڙ سر جارج ايورسٽ جي نالي تي رکيو ويو، جنهن 1856 ۾ هندستان ۾ سرويئر طور ڪم ڪندي ان کي دريافت ڪيو ۽ ان کي سڀ کان بلند جبل قرار ڏنو. ان وقت، ان جي اوچائي 29,002 فوٽ اندازو لڳايو ويو هو. جڏهن ته، جڏهن جديد معيارن کي استعمال ڪندي ان جي اوچائي نسبتاً تازو ماپي وئي، ته اهو 29,028 فوٽ مليو. ==حيثيت== [[File:Mount Everest location in Himalaya map-Ar.png|thumb|خريطة تموقع إفرست في سلسلة هيمالايا]] ماؤنٽ ايورسٽ [[چين]] ۽ [[نيپال]] جي حد تي، چين ۾ [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] (شيگاٽسي پريفيڪچر) ۽ نيپال ۾ ساگرماٿا پريفيڪچر جي وچ ۾ واقع آهي. ان جي چوٽي، 8,848 ميٽر تي، سانچوان جبلن جو حصو آهي، جيڪو [[هماليا|هماليه]] جو هڪ جبل آهي ۽ اهو [[ايشيا]] ۾ سڀ کان بلند چوٽي ۽ "ست چوٽين" مان پهرين آهي. هي جبل [[کٽمنڊو]] کان 160 ڪلوميٽر اتر اوڀر ۾، [[ٿيمڦو]] کان 260 ڪلوميٽر ڏکڻ اولهه ۾، [[لهاسا]] کان 450 ڪلوميٽر ڏکڻ اولهه ۾ ۽ [[ڪولڪتا]] ۽ [[خليج بنگال]] کان تقريباً 600 ڪلوميٽر اتر ۾ واقع آهي. 8,000 ميٽر کان وڌيڪ اوچي چوٽين ۾، سڀ کان ويجهو جبل واستو (8,516 ميٽر، ڏکڻ ۾ 3 ڪلوميٽر)، ماؤنٽ ميڪالو (8,463 ميٽر، ڏکڻ اوڀر ۾ 20 ڪلوميٽر) ۽ ماؤنٽ چو اويو (8,201 ميٽر، ايورسٽ کان 28 ڪلوميٽر اتر اولهه ۾) آهن. ==ارضيات== اهو هڪ نسبتاً نوجوان جبل آهي. هي جبل شايد چونا پٿر جي تہن مان ٺهيل هجي، جيڪي اڃا تائين هيٺان زمين جي حرڪت جي ڪري آهستي آهستي مٿي ڏانهن ڌڪجي رهيا آهن. ==رستا== مائونٽ ايورسٽ ڪيترن ئي جبل چڙهندڙن کي راغب ڪري ٿو، جن ۾ انتهائي تجربيڪار جبلن تي چڙهڻ جا ماھر پڻ شامل آهن. چڙهڻ جا ٻه مکيه رستا آهن، هڪ [[نيپال]] ۾ اوڀر کان چوٽيءَ ڏانهن ويندڙ (جنهن کي ”معياري رستو“ چيو وڃي ٿو) ۽ ٻيو [[تبت]] ۾ اتر کان آھی. جڏهن ته معياري رستي تي چڙهائي جا وڏا چئلينج پيش نه ڪيا ويا آهن، ايورسٽ بئن خطرن، جهڙوڪ اوچائي جی بيماري، موسم ۽ واء، گڏوگڏ برفاني طوفان جي خطرن کي پيش ڪري ٿو. نومبر، <small>2022</small>ع تائين، ايورسٽ تي <small>310</small> ماڻهو مرجي ويا آهن. <small>200</small> کان وڌيڪ لاشون جبل تي پيل آهن ۽ خطرناڪ حالتن سبب نه ڪڍيون نه ويون آهن. ==موسم== ==خطرا== ==پڻ ڏسو== {{Portal|Mountains|China|Nepal}} * [[هماليا|ھماليا]] * [[ڪي ٽو]] * [[تبت]] * [[نيپال زلزلو 2015ع]] * [[ايورسٽنگ]] * [[ايڊمنڊ هليري]] * [[شيرپا ٽن سنگهه نورگئ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{external media | width = 240px | image1 = [https://maps.yandex.com/-/CVgluFYs 360° panoramic view] ([[virtual tour]]) }} {{Sister project links|auto=1|collapsible=yes|d=Q513|wikt=y|s=1911 Encyclopædia Britannica/Everest, Mount}} <!-- {{No more links}} Please be cautious adding more external links. Wikipedia is not a collection of links and should not be used for advertising. Excessive or inappropriate links will be removed. See [[Wikipedia:External links]] and [[Wikipedia:Spam]] for details. If there are already suitable links, propose additions or replacements on the article's talk page, or submit your link to the relevant category at DMOZ (dmoz.org) and link there using {{Dmoz}}. --> * [https://web.archive.org/web/20181025114329/http://himalaya-info.org/Map%20khumbu_mitte.htm Mount Everest on Himalaya-Info.org (German)] * [http://www.staeudtner.com/allgemein/360-panorama-view-mount-everest-summit/ 360 panorama view from top of Mount Everest – large dimension drawing] * [https://web.archive.org/web/20050407035439/http://www.nationalgeographic.com/everest/ ''National Geographic'' site on Mount Everest] * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/everest/ NOVA site on Mount Everest] * [http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Imaging_Everest Imaging Everest, a collection of photographs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114060108/http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Imaging_Everest/ |date=14 November 2016 }} * [http://www.summitpost.org/mountain/rock/150230/everest.html Mount Everest on Summitpost] * [http://www.8000ers.com/cms/content/view/52/185/ Full list of all ascents of Everest up to and including 2008 (in PDF format)] * [https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/ Deaths by year] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211008090812/https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/ |date=2021-10-08 }} ([https://web.archive.org/web/20231005171820/http://everesthistory.com/everestsummits/summitsbyyear.htm Summits and deaths per year]) * [http://thegreatindian.tripod.com/mountEverest.htm Mount Everest panorama], [http://www.panoramas.dk/fullscreen2/full22.html Mount Everest interactive panorama (QuickTime format)], Virtual panoramas * [https://web.archive.org/web/20220314122829/https://www.nationalgeographic.com/travel/article/150420-everest-climbing-sherpas-mountaineering-nepal-himalayas-guides National Geographic, 2015 article with info-graphic on climbing routes] * [https://www.himalayandatabase.com/ Himalayan Database: Data Visualization of Mount Everest Summit, Attempt, and Death ] {{Mount Everest}} {{Navboxes|list= {{Eight-thousander}} {{Highest points of Asia}} {{Himalayas}} {{Sacred Mountains of China}} {{Seven Summits}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Everest, Mount}} [[زمرو:مائونٽ ايورسٽ| ]] [[زمرو:چوٽيون]] [[زمرو:نيپال جا جبل]] [[زمرو:چين جا جبل]] [[زمرو:چين-نيپال حد]] [[زمرو:اٺ هزاري چوٽيون]] [[زمرو:زمين جا انتهائي نقطا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] [[زمرو:هماليه جي اٺ هزار ميٽر واري چوٽيون]] [[زمرو:ايشيا جا انتهائي نقطا]] [[زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:چين جا بلند ترين نقطا]] [[زمرو:ملڪن جا بلند ترين نقطا]] [[زمرو:ايشيا جا بين الاقوامي جبل]] [[زمرو:ڪوشي صوبي، نيپال جا جبل]] [[زمرو:تبت جا جبل]] [[زمرو:ست چوٽيون]] [[زمرو:شيگاٽسئ]] [[زمرو:نيپال ۾ سياحتي ڪشش]] [[زمرو:تبت ۾ سياحتي ڪشش]] [[زمرو:ايشيا ۾ سياحتي ڪشش]] 0ff1jnlezr55zfi097td4hb9xg86wt3 0 31430 379811 333082 2026-05-23T00:42:29Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 379811 wikitext text/x-wiki {{Short description|English novelist and writer (1879–1970)}} {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = اي. ايم. فوسٽر<br>E. M. Forster | honorific_suffix = OM - CH | image = E. M. Forster von Dora Carrington, 1924-25.jpg | caption = [[ڊورا ڪارنگٽن]] پاران فوسٽر جي تصوير (1924–1925) | birth_name = ايڊورڊ مورگن فوسٽر | birth_date = {{birth date|df=yes|1879|1|1}} | birth_place = ميريليبون، [[مڊل سيڪس]]، [[انگلينڊ]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1970|6|7|1879|1|1}} | death_place = ڪووينٽري، [[واروڪشائر]]، [[انگلينڊ]] | occupation = [[اديب]] ([[ناول]]، مختصر ڪهاڻيون، مضمون) | period = 1901–1970 | alma_mater = ڪنگز ڪالج، [[ڪيمبرج]] | genre = حقيقت پسندي، علامتيت، جديديت | subjects = طبقاتي تقسيم ، جنس ، سامراج، هم جنس پرستي | notable_works = {{unbulleted list|''[[A Room with a View]]'' (1908)|''[[Howards End]]'' (1910)|''[[A Passage to India]]'' (1924) ''[[Maurice (novel)|Maurice]]'' (1971)}} | signature = E M Forster signature.jpg }} '''ايڊورڊ مورگن فوسٽر''' (1 جنوري 1879 - 7 جون 1970ع) هڪ انگريزي ٻولي جو اديب هو. هو پنهنجي ناولن، خاص طور تي ”اي روم ود اي ويو“ (1908ع)، ”هاورڊز اينڊ“ (1910ع) ۽ ”اي پيسج ٽو انڊيا“ (1924ع) لاءِ مشهور آهي. هن ڪيتريون ئي مختصر ڪهاڻيون، مضمون، تقريرون ۽ براڊ ڪاسٽ پڻ لکيا، ان سان گڏ محدود تعداد ۾ سوانح عمريون ۽ ڪجهه ڊراما پڻ لکيا. هن پڻ اوپيرا، "بلي بڊ" (1951ع) کي همٿايو. سندس ڪيترائي ناول طبقاتي فرق ۽ منافقت جو جائزو وٺندا آهن. هن جا نظريا هڪ انسانيت پسند طور هن جي ڪم جي دل تي آهن. ايڊورڊين دور جي انگريز ناول نگارن مان سڀ کان ڪامياب سمجهيو ويندو، هن کي 22 الگ الگ سالن ۾ ادب ۾ [[نوبل انعام]] لاءِ نامزد ڪيو ويو.<ref name="Nobel2">{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=3128|title=Edward M Forster|work=Nomination Database|publisher=[[Nobel Media]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402155616/http://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=3128|archive-date=2 April 2015|access-date=5 April 2015|url-status=live}}</ref><ref name="Nobel-22">{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=3127|title=E Forster|work=Nomination Database|publisher=[[Nobel Media]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012061726/http://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=3127|archive-date=12 October 2014|access-date=26 October 2016|url-status=live}}</ref> سال 1949ع ۾ کيس نائٽ (Knight) جو درجو ڏيڻ کان انڪار ڪيو ويو، سال 1953ع ۾ "آرڊر آف دي ڪمپينئنز آف آنر" جو ميمبر بڻايو ويو ۽ سال 1961ع ۾ "رائل سوسائٽي آف لٽريچر" پاران "ڪمپينين آف لٽريچر" جي نالي سان نامزد ڪيل پهرين پنج ليکڪن مان هڪ هو. ٽونبريج اسڪول ۾ داخلا وٺڻ کان پوءِ، فاسٽر ڪنگز ڪالج، ڪيمبرج ۾ [[تاريخ]] ۽ ڪلاسيڪل جو اڀياس ڪيو، جتي هن مستقبل جي ساٿي ليکڪن جهڙوڪ لٽن اسٽريچي ۽ ليونارڊ وولف سان ملاقات ڪئي. پوءِ هن سال 1905ع ۾ پنهنجو پهريون ناول، "وير اينجلس فيئر ٽو ٽريڊ" شايع ڪرڻ کان اڳ سڄي يورپ جو سفر ڪيو. سندس آخري ناول، "موريس"، 20هين صديءَ جي شروعات ۾ هم جنس پرست محبت جي داستان، سندس وفات کان هڪ سال پوءِ سال 1971ع ۾ شايع ٿيو. هن جا ڪيترائي ناول مرڻ کانپوءِ سئنيما لاءِ ترتيب ڏنا ويا، جن ۾ "مرچنٽ آئيوري پروڊڪشن"، "اي روم ود اي ويو" (1985ع)، "موريس" (1987ع) ۽ "هاورڊز اينڊ" (1992ع)، تنقيدي طور تي مشهور دور جا ڊراما، جنهن ۾ هيلينا بونهم ڪارٽر، ڊينيئل ڊي-ليوس، هيگ گرانٽ، اينٿوني هاپڪنز ۽ ايما ٿامپسن سميت مشهور برطانوي اداڪارن جا شاندار سيٽ ۽ مشهور اداڪار شامل هئا. ڊائريڪٽر ڊيوڊ لين 1984ع ۾ هڪ ٻي مشهور فلم، ”اي پيسج ٽو انڊيا“ (A Passage to India) کي فلمايو. == شروعاتي زندگي == == ڪيريئر == == ڪم == == قابل ذڪر ڪم == == فاسٽر جي افسانن تي ٻڌل قابل ذڪر فلمون ۽ ڊراما == ==خارجي لنڪس== {{Sister project links |wikt=no |commonscat=yes |n=no |author=Edward Morgan Forster |b=no |v=no |d=Q189119}} ;Digital collections *{{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/e-m-forster}} *{{FadedPage|id=Forster, E. M.|name=E. M. Forster|author=yes}} ;Physical collections *[http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm Mary Lago Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130719212129/http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm |date=19 July 2013 }} at the [[University of Missouri]] Libraries. Research papers of a Forster scholar. *[https://www.bl.uk/people/e-m-forster E M Forster] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160910034249/https://www.bl.uk/people/e-m-forster |date=10 September 2016 }} at the British Library *[https://findingaids.library.columbia.edu/ead/nnc-rb/ldpd_4078777 Finding aid to E.M. Forster papers at Columbia University. Rare Book & Manuscript Library.] *[http://research.hrc.utexas.edu:8080/hrcxtf/view?docId=ead/00039.xml&query=Forster&query-join=and E.M. Forster Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120218061703/http://research.hrc.utexas.edu:8080/hrcxtf/view?docId=ead%2F00039.xml&query=Forster&query-join=and |date=18 February 2012 }} at the [[Harry Ransom Center]] at the [[University of Texas at Austin]] *[http://beta.worldcat.org/archivegrid/?p=1&q=e.m.+forster+1879 Additional E.M. Forster manuscript items] are housed at various archival repositories. ;General portals *[http://emforster.de/ Aspects of E. M. Forster] *[http://www.musicandmeaning.com/forster/ "Only Connect": The unofficial Forster site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241208003801/https://www.musicandmeaning.com/forster/ |date=2024-12-08 }} *[http://society.emforster.de/ International E.M. Forster Society] *[http://sf-encyclopedia.uk/fe.php?nm=forster_e_m E. M. Forster] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200730233939/http://sf-encyclopedia.uk/fe.php?nm=forster_e_m |date=30 July 2020 }} at the [[The Encyclopedia of Fantasy|Encyclopedia of Fantasy]] *[http://www.sf-encyclopedia.com/entry/forster_e_m E. M. Forster] at the [[The Encyclopedia of Science Fiction|Encyclopedia of Science Fiction]] *{{cite journal|url=http://www.theparisreview.org/interviews/5219/the-art-of-fiction-no-1-e-m-forster|journal= The Paris Review|volume= Spring 1953|issue= 1|title=E. M. Forster, The Art of Fiction No. 1|date=Spring 1953|author= P. N. Furbank & F. J. H. Haskell }} ;LGBT *[http://www.outgay.co.uk/wdg4.html ''With Downcast Gays''], Andrew Hodges and David Hutter, The Gay Liberation pamphlet (1974) *[https://web.archive.org/web/20061019234129/http://www.glbtq.com/literature/forster_em.html E.M. Forster] on [[glbtq.com]] {{s-start}} {{s-npo|is}} {{s-bef|before=[[Thornton Wilder]]}} {{s-ttl|title=President of [[PEN International]]|years=1946–1947}} {{s-aft|after=[[François Mauriac]]}} {{s-end}} {{Bloomsbury Group}} {{E. M. Forster}} {{Modernism}} {{Portal bar|سوانح حيات |ايل جي بي ٽي |تصنيفون}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Forster, Edward Morgan}} [[Category:E. M. Forster| ]] [[Category:1879 births]] [[Category:1970 deaths]] [[Category:20th-century English novelists]] [[Category:Alumni of King's College, Cambridge]] [[Category:English conscientious objectors]] [[Category:British people of World War I]] [[Category:English agnostics]] [[Category:English essayists]] [[Category:English humanists]] [[Category:English opera librettists]] [[Category:English people of Irish descent]] [[Category:English people of Welsh descent]] [[Category:English short story writers]] [[Category:English gay writers]] [[Category:James Tait Black Memorial Prize recipients]] [[Category:English LGBTQ novelists]] [[Category:Male essayists]] [[Category:English male short story writers]] [[Category:Members of the Order of Merit]] [[Category:Members of the Order of the Companions of Honour]] [[Category:Modernist writers]] [[Category:National Council for Civil Liberties people]] [[Category:People educated at Tonbridge School]] [[Category:People from Dewas]] [[Category:People from Marylebone]] [[Category:Writers from the City of Westminster]] [[Category:People of Anglo-Irish descent]] [[Category:Academics of the Institute of Continuing Education]] [[Category:Red Cross personnel]] [[Category:Bloomsbury Group]] [[Category:20th-century English male writers]] * '''ايڊورڊ مورگن فاسٽر''' (E.M. Forster)، (1 جنوري 1879ع – 7 جون 1970ع) جڳ مشھور ناول نگار هو ۽ هن [[انگريزي ادب|انگريزي ڪلاسڪ ادب]] ۾ پنج ڏاڍا سٺا ناول لکيا ۽ ان کان پوءِ اوچتو لکڻ بند ڪري ڇڏيو. انهيءَ جو سبب ڇا آهي؟ بي بي سيءَ (BBC) جي نمائيندي هن کان پڇيو هو. '''اِي. ايم فاسٽر'''، بي بي سيءَ جي نمائيندي کي وراڻيو: ”آئون هڪ عھد (زمان) جو ليکڪ هيس. جڏهن مون اهو ڄاڻي ورتو تہ بدلجندڙ وقت جي گهرجن مطابق آئون ناول نہ لکي سگهندس تہ مون انهيءَ ۾ بھتري ڄاتي تہ آءُ لکڻ بند ڪيان.<ref>{{Citation |title=ڪيمياگر (پائولو ڪؤلهو / احرار يوسف) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=317 |accessdate=2016-09-20 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912095432/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=317 |dead-url=yes }}</ref><ref>The Alchemist - By Paulo Coelho (ڪيمياگر: پائولو ڪؤلهو)</ref> * Many of his novels were posthumously adapted for cinema, including [[Merchant Ivory Productions]] of ''[[A Room with a View (1985 film)|A Room with a View]]'' (1985), ''[[Maurice (1987 film)|Maurice]]'' (1987) and ''[[Howards End (film)|Howards End]]'' (1992), critically acclaimed period dramas which featured lavish sets and esteemed British actors, including [[Helena Bonham Carter]], [[Daniel Day-Lewis]], [[Hugh Grant]], [[Anthony Hopkins]] and [[Emma Thompson]]. Director [[David Lean]] filmed another well-received adaptation, ''[[A Passage to India (film)|A Passage to India]]'', in 1984. [[File:E._M._Forster_von_Dora_Carrington,_1924-25.jpg | thumb | 220x124px | right | اِي ايم فورسٽر جو پورٽريٽ]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:اديب]] [[زمرو:ادبي شخصيتون]] [[زمرو:انگريزي ٻولي جا اديب]] [[زمرو:انگريزي ٻولي جا ناول نگار]] [[زمرو:1879ع جون پيدائشون]] [[زمرو:1970ع جون فوتگيون]] iu59wjuw4qyib5hhipds7yuawi6d9df 0 35932 379636 362429 2026-05-22T15:11:23Z Ibne maryam 17680 /* */ 379636 wikitext text/x-wiki '''ڪاڇو''' ([[انگريزي ٻولي|انگريزي]]: ''Kachho'') [[سنڌ]] [[پاڪستان]] جو نيم ريگستاني علائقو آهي جيڪو [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] کان ويندي ضلعي [[قمبر شھدادڪوٽ]] کان بہ اڳتي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] تائين ڦھليل آهي.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> {{Short description|Semi-desert region in Sindh, Pakistan}} [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg | thumb | right]] '''Kachho''' or '''Kachho Desert''' ({{Langx|sd|{{Naskh|ڪاڇو}}}} or ڪاڇو) is a [[Semi-arid climate|semi desert]] area of [[Sindh]], [[Pakistan]].<ref>{{cite news |last=Bux Khushik |first=Allah |date= 15 December 2017|title= Kachho festival concludes in Dadu|url=https://www.pressreader.com/pakistan/daily-messenger/20171215/282084867155060 |work=Daily Messenger |access-date= 20 January 2018}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Forgotten people of Wahi Pandhi |url=https://dailytimes.com.pk/183896/forgotten-people-of-wahi-pandhi/|work=Daily Times|date= 19 January 2018|access-date=20 January 2018 }} </ref> The Kachho is denoted from word of [[Sindhi language]] '''Kachh''' which stands for a lap or an armpit.<ref name="InpaperMagazine 2018">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> The desert of Kachho is near the lap of the [[Kirthar Mountains]] range. History reveals that the area of the Kachho desert including [[Lake Manchar]] appeared in the result of flow of big branch of the [[Indus River]] in earliest times which had been flowing from [[Kashmore District|Kashmore-Kandhkot]] to Luki Mountains.<ref name="InpaperMagazine 2018" /> It is spread over two districts of Sindh Province, [[Dadu District]] and [[Qambar Shahdadkot District]].<ref>{{cite news |last= Tunio|first=Hafeez |date= 10 September 2017|title= Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/ |work=The Express Tribune |access-date= 20 January 2018}}</ref> Kachho is rich in fertile soil and forests.<ref>{{cite news |last= Khushik|first=Imdad Ali |date=16 November 2017 |title=Sindh govt urged to protect forests |url=https://dailytimes.com.pk/45750/sindh-govt-urged-to-protect-forests/|work=Daily Times|access-date=20 January 2018 }}</ref> The Kachho is affluent in archaeological and historical sites.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Expert sounds alarm over state of heritage sites in Kachho |url=https://epaper.dawn.com/DetailImage.php?StoryImage=15_12_2017_119_005|work= Dawn|location=Dadu |date=15 December 2017 |access-date=20 January 2018 }}</ref> The several historic and prehistoric remains of civilizations can be observed herein Kachho desert from [[Neolithic]] and [[Bronze Age]] to [[British Raj|British period]].<ref name="InpaperMagazine 2018" /> The people cultivate many kind of crops in Kachho.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/164556/in-this-mass-exodus-from-dadu-families-flee-not-from-conflict-but-in-search-of-water/|title=In this mass exodus from Dadu, families flee not from conflict but in search of water|date=May 9, 2011|website=The Express Tribune}}</ref> Kachho depends on rains. If it rains Kachho becomes prosperous because people cultivate lands and crops which boost the economy of the region including whole country. Due to rains the water level too increases and an environment also becomes pleasant. Mostly, the trees are big reason for heavy rains and good environment of the area. Numerous trees of Kachho desert have been cutting for sell since last many years. Thus, the environment is very pretentious and water level is dropped from 150 feet to 450 feet. The wells dug by people now became dry. The people of several villages of Kachho suffer for fresh drinking water.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho & Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == ڪاڇي لفظ جو پسمنظر == ڪاڇو لفظ ڪڇ مان ورتل آهي جنهن جي معنى َبغل يا ڪِنار آهي.<ref>{{Citation |title=Visit to "kachho". A journey through time<!-- Bot generated title --> |url=http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |accessdate=2018-02-24 |archive-date=2014-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927144211/http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |dead-url=yes }}</ref> [[کيرٿر جبل|کيرٿر جبلن]] جي قطار جي ڪڇ يا ڪِنار وارو سمورو صحرائي يا ميداني علائقو ڪاڇو سڏجي ٿو.<ref name=":0"/> هيءُ صحرا سوين ميلن جي ايراضي ۾ پکڙيل آهي.<ref>[[عزيز ڪنگراڻي]]، [[ڪاڇو هڪ اڀياس]]، [[انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي]]، [[ڄامشورو]]، 2009ع</ref> == ڪاڇي جو تاريخي پسمنظر == [[عطا محمد ڀنڀرو]] جي ترجمو ٿيل راورٽي جي ڪتاب سنڌ جو مھراڻ موجب قديم زماني ۾ بکر کان ڪنڌڪوٽ، شھدادڪوٽ اتان حمل ڍنڍ، [[لاڙڪاڻو ضلعو|لاڙڪاڻي]] جي اولھ کان سنڌ درياھ جي قديم ڇاڙ وهندي دادو ضلعي ۾ منڇر سان ملي پئي. منڇر ڍنڍ کان وري اوڀر طرف وهندي [[سيوھڻ شريف]] لڳ ڏکڻ ۾ ٻيھر سنڌ درياھ سان وڃي ملي پئي. ڪاڇو ۽ منڇر ڍنڍ پڻ هن وڏي درياهي ڇاڙ جي نتيجي ۾ وجود ۾ آيا. ان ڇاڙ جي ڪناري ٿي [[فريدآباد]]، [[ڳوٺ ماڏو]] ، ڳوٺ [[قصبو،جوهي|قصبو]].[[واهي پانڌي]] (ڪوٽيرو دڙو)،[[علي مراد جو دڙو]] واري بستي (ڪلوئي دڙو)، [[ٽنڊو رحيم خان]] جو قديم ماڳ ۽ [[غازي شاھ جو دڙو]] (ماڙيکڙ يا پياري جي ماڙي) اهم پتڻ هوندا هئا.<ref name=":0"/> جبل جي وَٽِ يا ڪَڇَ واري ملڪ کي ڪاڇو چوندا آهن، پر اڳي ڪاڇي جي ملڪ ۾ جيڪي شھر هئا، تن مان هڪڙو ڪاڇو هو. سنہ 1069ھ (سنہ 1684ع) ڌاري ميان نصير محمد ڪلهوڙي، جڏهن پنهنجي لاءِ پنوهرن جي ملڪ ۾ روھ جي ٽڪرن ۽ پاڻيءَ جي نهر جي وچ ۾ کاريءَ اصل [[ڳوٺ ڳاڙهي]] جو ڳوٺ ٻَڌو، جنهن ۾ مرڻ کان پوءِ پاڻ دفن ڪيو ويو، تڏهن هن ڪاڇو پنهنجي هڪڙي مريد عنايت شاه فقير کي ڏنو ۽ هٽڙي فوجي فقير کي ڏنائين. انهيءَ طرح هن اهو ملڪ اچي وسايو. سنه 1167ھ (سنه 1754ع) کان پوءِ ميان محمد مراد ياب ڪاڇي ۾ هڪڙو قلعو مضبوط بنايو ۽ اوچتي ۽ لنجاري ۽ ميران ۾ به قلعا بنايائين. سنه 1144ھ (سنه 1731ع) ۾ ميان نور محمد جي راڄ ۾ بروهين جو هڪڙو وڏو ڪٽڪ صلح جي شرطن جي برخلاف ڪاڇي جي زمين تي ڪاهي آيو ۽ ڦرلٽ ڪري هليو ويو. انهيءَ کي سزا ڏيڻ لاءِ ميان پاڻ لاڙڪاڻي ويو ۽ اُتان بروهين جي سردار مير عبدالله خان سان وڙهڻ لاءِ لشڪر موڪليائين. جنديهر وٽ انهن جي وچ ۾ لڙائي لڳي ۽ بروهين شڪست کاڌي ۽ سندن سردار مارجي ويو. سنه 1201ھ (سنه 1786ع) ڌاري ميان عبدالنبي قلات جي خان کان بروهين جي مدد وٺي آيو. مير فتح علي خان پاڻ شڪار تي ونگ جي پاسي ويل هو. بروهين ڪاڇي مان آسپاس جو ملڪ ڦريو. مير اها خبر ٻڌي مٿن ڪاهي آيو ۽ جيڪو مال ڦري ويا هئا، سو هنن کان موٽي ورتائين.<ref>قديم سنڌ -ان جا مشهور شهر ۽ ماڻهو. مصنف: مرزا قليچ بيگ. ايڊيشن: چوٿون 1999ع. ڇپائيندڙ: سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو</ref><ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/|title=Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact - The Express Tribune|date=2017-09-10|work=The Express Tribune|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == جاگرافيائي بيهڪ == جاگرافي جي حوالي سان هينئر ڪاڇي جو صحرا وڏي پکيڙ تي ڦهليل آهي. ڪاڇي جي اولهه ۾ [[کيرٿر]] جبلن جي قطار، ڏکڻ ۾ [[منڇر ڍنڍ]]. اوڀر ۾ ٻوڏن کان آيل بچاءُ بند ۽ اتر ۾ [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] ۽ [[بلوچستان]] جي ڪڇيءَ وارا صحرائي علائقا آهن. == اهم نئيُون == [[کيرٿر]] جبلن مان ڪاڇي ڏانهن وهي ايندڙ نئيون جيڪي ڪاڇي کي سيراب ڪن ٿيون سي ڪيتريون ئي آهن. انهن ۾ اهم مولا نئي، جهل مگسي, سوري نئي،[[سالاري نئي]]، گاج يا [[گاج ندي]]، [[سول]]،[[تڪي]]، [[نلي]]، [[ڪڪڙاني]]، [[هليلي]]، [[کنڌاني]]، [[انگئي]]. [[نئيگ]]،[[مکي نئي]][[دلان نئي]]،[[سيتا نئي]][[سائين نئي]] ۽ ٻيون ننڍيون وڏيون نئيون اچي وڃن ٿيون. == زراعت ۽ معيشت == ڪاڇي جي صحرا جي معيشت جو دارومدار ٻن وسيلن تي آهي. هڪ بارشون ۽ ٻيو واڻ وٽڻ. بارشون پونديون آهن ته نئيون وهي اينديون آهن جن سان ڪاڇي جا پٽ ڀربا آهن ۽ جام فصل ٿيندا آهن. سڄو ميداني علائقو سرسبز ۽ شاداب بڻجي ويندو آهي. برساتون پون ته ڪاڇو امير بڻجي ويندو آهي. چوڏس سڪار جون سُرهڻون ۽ خوشحالي جون هوائون گهلي پونديون آهن. بارشون نه پون ته ڪاڇي جو صحرا ڏڪار جي ور چڙهي ويندو آهي. ان ڪري هڪ چوڻي مشهور آهي ته “ڪاڇو وسي ته امير نه ته غريب جو غريب.” ڪاڇي جو ٻيو ذريعه معاش واڻ وٽڻ آهي جيڪو صدين کان هلندو اچي. واڻ ڪاڇي جي هر ڳوٺ ۾، خاص طور جوهي تعلقي واري علائقي ۾ ته تمام گهڻو واڻ وٽيو ويندو آهي. واڻ پيش جي ٻُوٽي کي ڪُٽي ان مان ٺاهيو ويندو آهي جيڪو اڪثر کٽون واڻڻ ۾ ڪم ايندو آهي. واڻ وٽڻ جو ڪم اڪثر عورتون ڪنديون آهن. چند سالن کان ڪاڇي ۾ جتي جر جو پاڻي مٺو آهي اتي ٽيوب ويلن ذريعي به آبادي ڪئي وڃي ٿي. برساتن تي ٿيندڙ فصلن ۾ جوئر، سرنهن، ڄانڀو ۽ گوار جام پوکيا ويندا آهن. [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg|250px|thumb|قمبر تعلقي ۾ ڪاڇي ۾ ھڪ ڪرياني جو دڪان]] == لاهيارڪي زندگي == آڳاٽي زماني ۾ جڏهن ڪاڇي ۾ بارشون نه پونديون هيون ۽ ڪاڇو ڏڪار جي ورچڙهي ويندو هو ته ڪاڇي جي صحرا جا ماڻهو پنهنجا پڊ ڇڏي بئراج ايريا ۾ اچي جهوپڙيون اڏي اُجرت تي لاهيارا بڻجي ڪڻڪن جا لابارا ڪندا هئا جنهن جي نتيجي ۾ کين اجرت ۾ ان ملندو هو. ان داڻو گڏ ڪري وري واپس پنهنجي پڊن تي ويندا هئا. ڪي ته شهرن ۾ مزدوري به وڃي ڪندا هئا. [[شاه عبداللطيف ڀٽائي]] انهيءُ زندگيءَ ۽ هڪ عورت جي لاهيارا بڻجي ويل مائٽن لاءِ اڪير ۽ روڳ کي هڪ [[بيت]] ۾ هن طرح بيان ڪيو آهي: <center>سنگهارن ساري، ساٿي ڏيج سنيهڙا،</center> <center>هيڪل ٿي گهاري، مُنڌ ڪاڇي ڪنڌئين، <small>([[شاهہ عبداللطيف ڀٽائي|شاهه]])</small></center> == ڪاڇي جو لوڪ گيت سَمَهُہ == سمهہ اصل سماع جو بگاڙ آهي. سمهہ وارو لوڪ گيت هڪ قسم جي دعا آهي جيڪي آڳاٽي زماني ۾ ڪاڇيلا ڳائنيدا هئا. جڏهن بارشون نه پونديون هيون تڏهن ڪاڇي جا ماڻهو ڌڻيءَ جي بارگاھ ۾ مينهن لاءِ ٻاڏائيندي ڳائيندا هئا. ڪنهن پڌر تي گول دائرو جوڙي سَمَهُہ چوندا هئا. هڪ چوندو هو “سَمَهَہ ۾ سردار، ڪاڇو ڪوڏ وسائيندو هو هان هو” ۽ ٻيا گڏيل آواز ۾ وراڻيءَ ۾ ورجائيندا هئا “هوهان هو...هوهان هو”. ڪاڇيلن جو عقيدو رهيو تہ هيءَ لوڪ گيت ڳائڻ سان رب راضي ٿيندو ۽ مهر جو مينهن وسائيندو تہ ڪاڇو سرسبز ٿي ويندو. هن گيت جو موجوده دؤر ۾ رواج نہ رهيو آهي. == ڪاڇي جا قديم ماڳ == ڪاڇي جي صحرا۾ تاريخ کان اڳ جي دور توڙي تاريخي دور جا ڪيترائي قديم ماڳ آهن. دادو کان شهدادڪوٽ تائين ڪاڇو تريخي ماڳن سان ڀريو پيو آهي. ٻڌ ڌرم جا ٺلهه، زرتشت آثار، قديم قبرستان ۽ تمام قديم دڙا ۽ ڀڙا موجود آهن جيڪي هن صحرا جي قدامت تي روشني وجهن ٿا. == پيرون جي قدرتي سوغات == ڪاڇي جي صحرا ۾ ٻيا به ڪيترائي وڻ ٽڻ ٿين ٿا پر ڄال يا ڄار جو وڻ هڪ غنيمت چئي سگهجي ٿو جنهن ۾ پيرون ٿين ٿا جيڪي ڪاڇي جي ميوات ۽ سوغات ۾ شمار ٿين ٿا. جڏهن پيرون پچن ٿا ته ڪيئي ٻار۽ ناريون ٽوريون کڻي پيرون چونڊڻ لاءِ گڏ ٿيندا آهن. پيرون وڪرو به ڪيا ويندا آهن ته پري جي رشتيدارن، مٽن مائٽن ۽ دوستن کي سوکڙي طور به موڪليندا آهن. پيرون کي سرائڪي ۾ پِيلهون چئبو آهي. طالب لغاري هڪ شعر ۾ پيرون پچڻ واري موسم جي اهميت بيان ڪئي آهي. ڪاڇي يار ول آ لهي بيقراري. پڪ ڳئي ني پيلهون تيڏي انتظاري. == جهنگلي جيوت ۽ نباتات == ڪاڇي جي جهنگلي جيوت ۽ نباتات هن وقت جهڙوڪر ختم ٿي وئي آهي. ڪاڇي ۾ تتر، پٽ تتر، ڳيرا، ڪبوتر، سرھ، هرڻيون، گڊ، گدڙ، لومبڙ، سيڙھ ٻيا جانور ۽ پکي اڄ به آهن. نباتات ۾ ڄار يا ڄال، ڪرڙ، ٻٻر، ڪنڊي، ڪتڻ يا ڪترڻ، ڳم، کپ، ٻُو، لاڻو، لاڻي، اڪ. کبڙ، ڳنڍير وغيره جام ٿين ٿا.<ref>[https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=8528461178862548616#editor/target=post;postID=267203562812630397;onPublishedMenu=allposts;onClosedMenu=allposts;postNum=0;src=postname Blogger<!-- Bot generated title -->]</ref> هاڻ وڻن جي واڍي ڪاڇي جي جيوت تباھ آهي. هڪ طرف برساتون گهٽجي ويون آهن ته ٻئي طرف موسم ۾ گرمي جي شدت وڌيل آهي ۽ پاڻي جي کوٽ سان گڏ ان جي سطح پڻ ڪري پئي آهي. کوھ سڪي ويا آهن. ماڻهو توڙي مال متاءُ پئڻ جي پاڻي لاءِ پريشان آهن.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho &amp; Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == گئلري == <gallery widths="360px" heights="200px"> </gallery> {{clear}} == حوالا == {{حوالا|2}} [[زمرو:پاڪستان جا رڻ پٽ]] [[زمرو:پاڪستان جا صحرا]] [[زمرو:پاڪستان جي جاگرافي]] [[زمرو:سنڌ]] [[زمرو:سنڌ جا رڻ پٽ]] [[زمرو:سنڌ جي جاگرافي]] nx7imjs753nszxx0vresnqabdv2ba80 379637 379636 2026-05-22T15:35:06Z Ibne maryam 17680 /* */ 379637 wikitext text/x-wiki {{Short description|Semi-desert region in Sindh, Pakistan}} [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg|thumb|ڪاڇي جي علائقي (قمبر شهدادڪوٽ ضلعو) ۾ هڪ مٽيءَ جو گھر]] '''ڪاڇو''' (Kachho) [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو نيم ريگستاني علائقو آهي جيڪو [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] کان ويندي ضلعي [[قمبر شھدادڪوٽ]] کان بہ اڳتي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] تائين ڦھليل آهي.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> '''ڪاڇو''' (Kachho) يا ڪاڇو رڻپٽ [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ نيم ريگستاني علائقو آهي. ڪاڇو [[سنڌي ٻولي]] جي لفظ "ڪاڇ" مان نڪتل آهي، جنهن جو معني گود يا بغل آهي، جئين ته ڪاڇي جو رڻپٽ [[کيرٿر جبلن جي قطار]] جي گود ۾ آهي. تاريخ ظاهر ڪري ٿي ته ڪاڇي رڻپٽ جو علائقو، [[منڇر ڍنڍ]] سميت قديم زماني ۾ [[سنڌو درياءَ]] جي وڏي شاخ جي وهڪري جي نتيجي ۾ ظاهر ٿيو، جيڪو ڪشمور-ڪنڌڪوٽ کان لکي جبلن تائين وهندو هو. اهو سنڌ صوبي جي ٻن ضلعن، [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] کان ويندي [[قمبر شهدادڪوٽ ضلعو|قمبر شهدادڪوٽ ضلعي]] تائين پکڙيل آهي. ڪاڇو زرخيز مٽي ۽ ٻيلن سان مالا مال آهي. ڪڇو آثار قديمه ۽ تاريخي جڳهن ۾ مالا مال آهي. ڪڇو ريگستان ۾ تهذيبن جا ڪيترائي، تاريخي ۽ قبل از تاريخ، جديد پٿر جي دور ۽ ڪانسي جي دور کان برطانوي دور تائين جا قديم آثار ڏسجي سگهون ٿا. * ڪڇو ۾ ماڻهو ڪيترن ئي قسمن جا فصل پوکيندا آهن. ڪڇو برساتن تي ڀاڙي ٿو. جيڪڏهن مينهن پوي ٿو ته ڪڇو خوشحال ٿي ويندو آهي. ڇاڪاڻ ته ماڻهو زمينون ۽ فصل پوکيندا آهن جيڪي علائقي جي معيشت کي وڌائيندا آهن. سڄي ملڪ سميت. برساتن جي ڪري پاڻي جي سطح به وڌي ويندي آهي. ۽ نتيجي طور. ماحول پڻ خوشگوار ٿي ويندو آهي. گهڻو ڪري. وڻ تيز برساتن ۽ علائقي جي سٺي ماحول جو وڏو سبب آهن. ڪڇو ريگستان جا ڪيترائي وڻ گذريل ڪيترن سالن کان وڪري لاءِ ڪٽي رهيا آهن. ان ڪري. ماحول تمام گهڻو بناوتي آهي ۽ پاڻي جي سطح 150 فوٽ کان گهٽجي 450 فوٽ ٿي وئي آهي. ماڻهن پاران کوٽيل کوهه هاڻي سڪي ويا آهن. ڪڇو جي ڪيترن ئي ڳوٺن جا ماڻهو پيئڻ جي صاف پاڻي لاءِ پريشان آهن. '''Kachho''' or '''Kachho Desert''' ({{Langx|sd|{{Naskh|ڪاڇو}}}} or ڪاڇو) is a [[Semi-arid climate|semi desert]] area of [[Sindh]], [[Pakistan]].<ref>{{cite news |last=Bux Khushik |first=Allah |date= 15 December 2017|title= Kachho festival concludes in Dadu|url=https://www.pressreader.com/pakistan/daily-messenger/20171215/282084867155060 |work=Daily Messenger |access-date= 20 January 2018}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Forgotten people of Wahi Pandhi |url=https://dailytimes.com.pk/183896/forgotten-people-of-wahi-pandhi/|work=Daily Times|date= 19 January 2018|access-date=20 January 2018 }} </ref> The Kachho is denoted from word of [[Sindhi language]] '''Kachh''' which stands for a lap or an armpit.<ref name="InpaperMagazine 2018">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> The desert of Kachho is near the lap of the [[Kirthar Mountains]] range. History reveals that the area of the Kachho desert including [[Lake Manchar]] appeared in the result of flow of big branch of the [[Indus River]] in earliest times which had been flowing from [[Kashmore District|Kashmore-Kandhkot]] to Luki Mountains.<ref name="InpaperMagazine 2018" /> It is spread over two districts of Sindh Province, [[Dadu District]] and [[Qambar Shahdadkot District]].<ref>{{cite news |last= Tunio|first=Hafeez |date= 10 September 2017|title= Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/ |work=The Express Tribune |access-date= 20 January 2018}}</ref> Kachho is rich in fertile soil and forests.<ref>{{cite news |last= Khushik|first=Imdad Ali |date=16 November 2017 |title=Sindh govt urged to protect forests |url=https://dailytimes.com.pk/45750/sindh-govt-urged-to-protect-forests/|work=Daily Times|access-date=20 January 2018 }}</ref> The Kachho is affluent in archaeological and historical sites.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Expert sounds alarm over state of heritage sites in Kachho |url=https://epaper.dawn.com/DetailImage.php?StoryImage=15_12_2017_119_005|work= Dawn|location=Dadu |date=15 December 2017 |access-date=20 January 2018 }}</ref> The several historic and prehistoric remains of civilizations can be observed herein Kachho desert from [[Neolithic]] and [[Bronze Age]] to [[British Raj|British period]].<ref name="InpaperMagazine 2018" /> The people cultivate many kind of crops in Kachho.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/164556/in-this-mass-exodus-from-dadu-families-flee-not-from-conflict-but-in-search-of-water/|title=In this mass exodus from Dadu, families flee not from conflict but in search of water|date=May 9, 2011|website=The Express Tribune}}</ref> Kachho depends on rains. If it rains Kachho becomes prosperous because people cultivate lands and crops which boost the economy of the region including whole country. Due to rains the water level too increases and an environment also becomes pleasant. Mostly, the trees are big reason for heavy rains and good environment of the area. Numerous trees of Kachho desert have been cutting for sell since last many years. Thus, the environment is very pretentious and water level is dropped from 150 feet to 450 feet. The wells dug by people now became dry. The people of several villages of Kachho suffer for fresh drinking water.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho & Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == ڪاڇي لفظ جو پسمنظر == ڪاڇو لفظ ڪڇ مان ورتل آهي جنهن جي معنى َبغل يا ڪِنار آهي.<ref>{{Citation |title=Visit to "kachho". A journey through time<!-- Bot generated title --> |url=http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |accessdate=2018-02-24 |archive-date=2014-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927144211/http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |dead-url=yes }}</ref> [[کيرٿر جبل|کيرٿر جبلن]] جي قطار جي ڪڇ يا ڪِنار وارو سمورو صحرائي يا ميداني علائقو ڪاڇو سڏجي ٿو.<ref name=":0"/> هيءُ صحرا سوين ميلن جي ايراضي ۾ پکڙيل آهي.<ref>[[عزيز ڪنگراڻي]]، [[ڪاڇو هڪ اڀياس]]، [[انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي]]، [[ڄامشورو]]، 2009ع</ref> == ڪاڇي جو تاريخي پسمنظر == [[عطا محمد ڀنڀرو]] جي ترجمو ٿيل راورٽي جي ڪتاب سنڌ جو مھراڻ موجب قديم زماني ۾ بکر کان ڪنڌڪوٽ، شھدادڪوٽ اتان حمل ڍنڍ، [[لاڙڪاڻو ضلعو|لاڙڪاڻي]] جي اولھ کان سنڌ درياھ جي قديم ڇاڙ وهندي دادو ضلعي ۾ منڇر سان ملي پئي. منڇر ڍنڍ کان وري اوڀر طرف وهندي [[سيوھڻ شريف]] لڳ ڏکڻ ۾ ٻيھر سنڌ درياھ سان وڃي ملي پئي. ڪاڇو ۽ منڇر ڍنڍ پڻ هن وڏي درياهي ڇاڙ جي نتيجي ۾ وجود ۾ آيا. ان ڇاڙ جي ڪناري ٿي [[فريدآباد]]، [[ڳوٺ ماڏو]] ، ڳوٺ [[قصبو،جوهي|قصبو]].[[واهي پانڌي]] (ڪوٽيرو دڙو)،[[علي مراد جو دڙو]] واري بستي (ڪلوئي دڙو)، [[ٽنڊو رحيم خان]] جو قديم ماڳ ۽ [[غازي شاھ جو دڙو]] (ماڙيکڙ يا پياري جي ماڙي) اهم پتڻ هوندا هئا.<ref name=":0"/> جبل جي وَٽِ يا ڪَڇَ واري ملڪ کي ڪاڇو چوندا آهن، پر اڳي ڪاڇي جي ملڪ ۾ جيڪي شھر هئا، تن مان هڪڙو ڪاڇو هو. سنہ 1069ھ (سنہ 1684ع) ڌاري ميان نصير محمد ڪلهوڙي، جڏهن پنهنجي لاءِ پنوهرن جي ملڪ ۾ روھ جي ٽڪرن ۽ پاڻيءَ جي نهر جي وچ ۾ کاريءَ اصل [[ڳوٺ ڳاڙهي]] جو ڳوٺ ٻَڌو، جنهن ۾ مرڻ کان پوءِ پاڻ دفن ڪيو ويو، تڏهن هن ڪاڇو پنهنجي هڪڙي مريد عنايت شاه فقير کي ڏنو ۽ هٽڙي فوجي فقير کي ڏنائين. انهيءَ طرح هن اهو ملڪ اچي وسايو. سنه 1167ھ (سنه 1754ع) کان پوءِ ميان محمد مراد ياب ڪاڇي ۾ هڪڙو قلعو مضبوط بنايو ۽ اوچتي ۽ لنجاري ۽ ميران ۾ به قلعا بنايائين. سنه 1144ھ (سنه 1731ع) ۾ ميان نور محمد جي راڄ ۾ بروهين جو هڪڙو وڏو ڪٽڪ صلح جي شرطن جي برخلاف ڪاڇي جي زمين تي ڪاهي آيو ۽ ڦرلٽ ڪري هليو ويو. انهيءَ کي سزا ڏيڻ لاءِ ميان پاڻ لاڙڪاڻي ويو ۽ اُتان بروهين جي سردار مير عبدالله خان سان وڙهڻ لاءِ لشڪر موڪليائين. جنديهر وٽ انهن جي وچ ۾ لڙائي لڳي ۽ بروهين شڪست کاڌي ۽ سندن سردار مارجي ويو. سنه 1201ھ (سنه 1786ع) ڌاري ميان عبدالنبي قلات جي خان کان بروهين جي مدد وٺي آيو. مير فتح علي خان پاڻ شڪار تي ونگ جي پاسي ويل هو. بروهين ڪاڇي مان آسپاس جو ملڪ ڦريو. مير اها خبر ٻڌي مٿن ڪاهي آيو ۽ جيڪو مال ڦري ويا هئا، سو هنن کان موٽي ورتائين.<ref>قديم سنڌ -ان جا مشهور شهر ۽ ماڻهو. مصنف: مرزا قليچ بيگ. ايڊيشن: چوٿون 1999ع. ڇپائيندڙ: سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو</ref><ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/|title=Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact - The Express Tribune|date=2017-09-10|work=The Express Tribune|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == جاگرافيائي بيهڪ == جاگرافي جي حوالي سان هينئر ڪاڇي جو صحرا وڏي پکيڙ تي ڦهليل آهي. ڪاڇي جي اولهه ۾ [[کيرٿر]] جبلن جي قطار، ڏکڻ ۾ [[منڇر ڍنڍ]]. اوڀر ۾ ٻوڏن کان آيل بچاءُ بند ۽ اتر ۾ [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] ۽ [[بلوچستان]] جي ڪڇيءَ وارا صحرائي علائقا آهن. == اهم نئيُون == [[کيرٿر]] جبلن مان ڪاڇي ڏانهن وهي ايندڙ نئيون جيڪي ڪاڇي کي سيراب ڪن ٿيون سي ڪيتريون ئي آهن. انهن ۾ اهم مولا نئي، جهل مگسي, سوري نئي،[[سالاري نئي]]، گاج يا [[گاج ندي]]، [[سول]]،[[تڪي]]، [[نلي]]، [[ڪڪڙاني]]، [[هليلي]]، [[کنڌاني]]، [[انگئي]]. [[نئيگ]]،[[مکي نئي]][[دلان نئي]]،[[سيتا نئي]][[سائين نئي]] ۽ ٻيون ننڍيون وڏيون نئيون اچي وڃن ٿيون. == زراعت ۽ معيشت == ڪاڇي جي صحرا جي معيشت جو دارومدار ٻن وسيلن تي آهي. هڪ بارشون ۽ ٻيو واڻ وٽڻ. بارشون پونديون آهن ته نئيون وهي اينديون آهن جن سان ڪاڇي جا پٽ ڀربا آهن ۽ جام فصل ٿيندا آهن. سڄو ميداني علائقو سرسبز ۽ شاداب بڻجي ويندو آهي. برساتون پون ته ڪاڇو امير بڻجي ويندو آهي. چوڏس سڪار جون سُرهڻون ۽ خوشحالي جون هوائون گهلي پونديون آهن. بارشون نه پون ته ڪاڇي جو صحرا ڏڪار جي ور چڙهي ويندو آهي. ان ڪري هڪ چوڻي مشهور آهي ته “ڪاڇو وسي ته امير نه ته غريب جو غريب.” ڪاڇي جو ٻيو ذريعه معاش واڻ وٽڻ آهي جيڪو صدين کان هلندو اچي. واڻ ڪاڇي جي هر ڳوٺ ۾، خاص طور جوهي تعلقي واري علائقي ۾ ته تمام گهڻو واڻ وٽيو ويندو آهي. واڻ پيش جي ٻُوٽي کي ڪُٽي ان مان ٺاهيو ويندو آهي جيڪو اڪثر کٽون واڻڻ ۾ ڪم ايندو آهي. واڻ وٽڻ جو ڪم اڪثر عورتون ڪنديون آهن. چند سالن کان ڪاڇي ۾ جتي جر جو پاڻي مٺو آهي اتي ٽيوب ويلن ذريعي به آبادي ڪئي وڃي ٿي. برساتن تي ٿيندڙ فصلن ۾ جوئر، سرنهن، ڄانڀو ۽ گوار جام پوکيا ويندا آهن. [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg|250px|thumb|قمبر تعلقي ۾ ڪاڇي ۾ ھڪ ڪرياني جو دڪان]] == لاهيارڪي زندگي == آڳاٽي زماني ۾ جڏهن ڪاڇي ۾ بارشون نه پونديون هيون ۽ ڪاڇو ڏڪار جي ورچڙهي ويندو هو ته ڪاڇي جي صحرا جا ماڻهو پنهنجا پڊ ڇڏي بئراج ايريا ۾ اچي جهوپڙيون اڏي اُجرت تي لاهيارا بڻجي ڪڻڪن جا لابارا ڪندا هئا جنهن جي نتيجي ۾ کين اجرت ۾ ان ملندو هو. ان داڻو گڏ ڪري وري واپس پنهنجي پڊن تي ويندا هئا. ڪي ته شهرن ۾ مزدوري به وڃي ڪندا هئا. [[شاه عبداللطيف ڀٽائي]] انهيءُ زندگيءَ ۽ هڪ عورت جي لاهيارا بڻجي ويل مائٽن لاءِ اڪير ۽ روڳ کي هڪ [[بيت]] ۾ هن طرح بيان ڪيو آهي: <center>سنگهارن ساري، ساٿي ڏيج سنيهڙا،</center> <center>هيڪل ٿي گهاري، مُنڌ ڪاڇي ڪنڌئين، <small>([[شاهہ عبداللطيف ڀٽائي|شاهه]])</small></center> == ڪاڇي جو لوڪ گيت سَمَهُہ == سمهہ اصل سماع جو بگاڙ آهي. سمهہ وارو لوڪ گيت هڪ قسم جي دعا آهي جيڪي آڳاٽي زماني ۾ ڪاڇيلا ڳائنيدا هئا. جڏهن بارشون نه پونديون هيون تڏهن ڪاڇي جا ماڻهو ڌڻيءَ جي بارگاھ ۾ مينهن لاءِ ٻاڏائيندي ڳائيندا هئا. ڪنهن پڌر تي گول دائرو جوڙي سَمَهُہ چوندا هئا. هڪ چوندو هو “سَمَهَہ ۾ سردار، ڪاڇو ڪوڏ وسائيندو هو هان هو” ۽ ٻيا گڏيل آواز ۾ وراڻيءَ ۾ ورجائيندا هئا “هوهان هو...هوهان هو”. ڪاڇيلن جو عقيدو رهيو تہ هيءَ لوڪ گيت ڳائڻ سان رب راضي ٿيندو ۽ مهر جو مينهن وسائيندو تہ ڪاڇو سرسبز ٿي ويندو. هن گيت جو موجوده دؤر ۾ رواج نہ رهيو آهي. == ڪاڇي جا قديم ماڳ == ڪاڇي جي صحرا۾ تاريخ کان اڳ جي دور توڙي تاريخي دور جا ڪيترائي قديم ماڳ آهن. دادو کان شهدادڪوٽ تائين ڪاڇو تريخي ماڳن سان ڀريو پيو آهي. ٻڌ ڌرم جا ٺلهه، زرتشت آثار، قديم قبرستان ۽ تمام قديم دڙا ۽ ڀڙا موجود آهن جيڪي هن صحرا جي قدامت تي روشني وجهن ٿا. == پيرون جي قدرتي سوغات == ڪاڇي جي صحرا ۾ ٻيا به ڪيترائي وڻ ٽڻ ٿين ٿا پر ڄال يا ڄار جو وڻ هڪ غنيمت چئي سگهجي ٿو جنهن ۾ پيرون ٿين ٿا جيڪي ڪاڇي جي ميوات ۽ سوغات ۾ شمار ٿين ٿا. جڏهن پيرون پچن ٿا ته ڪيئي ٻار۽ ناريون ٽوريون کڻي پيرون چونڊڻ لاءِ گڏ ٿيندا آهن. پيرون وڪرو به ڪيا ويندا آهن ته پري جي رشتيدارن، مٽن مائٽن ۽ دوستن کي سوکڙي طور به موڪليندا آهن. پيرون کي سرائڪي ۾ پِيلهون چئبو آهي. طالب لغاري هڪ شعر ۾ پيرون پچڻ واري موسم جي اهميت بيان ڪئي آهي. ڪاڇي يار ول آ لهي بيقراري. پڪ ڳئي ني پيلهون تيڏي انتظاري. == جهنگلي جيوت ۽ نباتات == ڪاڇي جي جهنگلي جيوت ۽ نباتات هن وقت جهڙوڪر ختم ٿي وئي آهي. ڪاڇي ۾ تتر، پٽ تتر، ڳيرا، ڪبوتر، سرھ، هرڻيون، گڊ، گدڙ، لومبڙ، سيڙھ ٻيا جانور ۽ پکي اڄ به آهن. نباتات ۾ ڄار يا ڄال، ڪرڙ، ٻٻر، ڪنڊي، ڪتڻ يا ڪترڻ، ڳم، کپ، ٻُو، لاڻو، لاڻي، اڪ. کبڙ، ڳنڍير وغيره جام ٿين ٿا.<ref>[https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=8528461178862548616#editor/target=post;postID=267203562812630397;onPublishedMenu=allposts;onClosedMenu=allposts;postNum=0;src=postname Blogger<!-- Bot generated title -->]</ref> هاڻ وڻن جي واڍي ڪاڇي جي جيوت تباھ آهي. هڪ طرف برساتون گهٽجي ويون آهن ته ٻئي طرف موسم ۾ گرمي جي شدت وڌيل آهي ۽ پاڻي جي کوٽ سان گڏ ان جي سطح پڻ ڪري پئي آهي. کوھ سڪي ويا آهن. ماڻهو توڙي مال متاءُ پئڻ جي پاڻي لاءِ پريشان آهن.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho &amp; Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == گئلري == <gallery widths="360px" heights="200px"> </gallery> {{clear}} == حوالا == {{حوالا|2}} [[زمرو:پاڪستان جا رڻ پٽ]] [[زمرو:پاڪستان جا صحرا]] [[زمرو:پاڪستان جي جاگرافي]] [[زمرو:سنڌ]] [[زمرو:سنڌ جا رڻ پٽ]] [[زمرو:سنڌ جي جاگرافي]] t100z3x7d0ehuflf8se9hi7we3fziju 379638 379637 2026-05-22T15:38:14Z Ibne maryam 17680 /* */ 379638 wikitext text/x-wiki {{Short description|Semi-desert region in Sindh, Pakistan}} [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg|thumb|ڪاڇي جي علائقي (قمبر شهدادڪوٽ ضلعو) ۾ هڪ مٽيءَ جو گھر]] '''ڪاڇو''' (Kachho) يا ڪاڇو رڻپٽ [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ نيم ريگستاني علائقو آهي. ڪاڇو [[سنڌي ٻولي]] جي لفظ "ڪاڇ" مان نڪتل آهي، جنهن جو معني گود يا بغل آهي، جئين ته ڪاڇي جو رڻپٽ [[کيرٿر جبلن جي قطار]] جي گود ۾ آهي. تاريخ ظاهر ڪري ٿي ته ڪاڇي رڻپٽ جو علائقو، [[منڇر ڍنڍ]] سميت قديم زماني ۾ [[سنڌو درياءَ]] جي وڏي شاخ جي وهڪري جي نتيجي ۾ ظاهر ٿيو، جيڪو ڪشمور-ڪنڌڪوٽ کان لکي جبلن تائين وهندو هو. اهو سنڌ صوبي جي ٻن ضلعن، [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] کان ويندي [[قمبر شهدادڪوٽ ضلعو|قمبر شهدادڪوٽ ضلعي]] تائين پکڙيل آهي. ڪاڇو زرخيز مٽي ۽ ٻيلن سان مالا مال آهي. ڪڇو آثار قديمه ۽ تاريخي جڳهن ۾ مالا مال آهي. ڪڇو ريگستان ۾ تهذيبن جا ڪيترائي، تاريخي ۽ قبل از تاريخ، جديد پٿر جي دور ۽ ڪانسي جي دور کان برطانوي دور تائين جا قديم آثار ڏسجي سگهون ٿا. ڪاڇي ۾ ماڻهو ڪيترن ئي قسمن جا فصل پوکيندا آهن. ڪاڇو برساتن تي ڀاڙي ٿو، جيڪڏهن مينهن پوي ٿو ته ڪڇو خوشحال ٿي ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته ماڻهو زمينون ۽ فصل پوکيندا آهن جيڪي علائقي جي معيشت کي وڌائيندا آهن. برساتن جي ڪري پاڻي جي سطح به وڌي ويندي آهي ۽ نتيجي طور، ماحول پڻ خوشگوار ٿي ويندو آهي. گهڻو ڪري، وڻ تيز برساتن ۽ علائقي جي سٺي ماحول جو وڏو سبب آهن. ڪاڇي رڻپٽ جا ڪيترائي وڻ گذريل ڪيترن سالن کان وڪري لاءِ ڪٽي رهيا آهن. ان ڪري، ماحول تمام گهڻو بناوتي آهي ۽ پاڻي جي سطح 150 فوٽ کان گهٽجي 450 فوٽ ٿي وئي آهي. ماڻهن پاران کوٽيل کوهه هاڻي سڪي ويا آهن. ڪاڇي جي ڪيترن ئي ڳوٺن جا ماڻهو پيئڻ جي صاف پاڻي لاءِ پريشان آهن. '''Kachho''' or '''Kachho Desert''' ({{Langx|sd|{{Naskh|ڪاڇو}}}} or ڪاڇو) is a [[Semi-arid climate|semi desert]] area of [[Sindh]], [[Pakistan]].<ref>{{cite news |last=Bux Khushik |first=Allah |date= 15 December 2017|title= Kachho festival concludes in Dadu|url=https://www.pressreader.com/pakistan/daily-messenger/20171215/282084867155060 |work=Daily Messenger |access-date= 20 January 2018}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Forgotten people of Wahi Pandhi |url=https://dailytimes.com.pk/183896/forgotten-people-of-wahi-pandhi/|work=Daily Times|date= 19 January 2018|access-date=20 January 2018 }} </ref> The Kachho is denoted from word of [[Sindhi language]] '''Kachh''' which stands for a lap or an armpit.<ref name="InpaperMagazine 2018">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> The desert of Kachho is near the lap of the [[Kirthar Mountains]] range. History reveals that the area of the Kachho desert including [[Lake Manchar]] appeared in the result of flow of big branch of the [[Indus River]] in earliest times which had been flowing from [[Kashmore District|Kashmore-Kandhkot]] to Luki Mountains.<ref name="InpaperMagazine 2018" /> It is spread over two districts of Sindh Province, [[Dadu District]] and [[Qambar Shahdadkot District]].<ref>{{cite news |last= Tunio|first=Hafeez |date= 10 September 2017|title= Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/ |work=The Express Tribune |access-date= 20 January 2018}}</ref> Kachho is rich in fertile soil and forests.<ref>{{cite news |last= Khushik|first=Imdad Ali |date=16 November 2017 |title=Sindh govt urged to protect forests |url=https://dailytimes.com.pk/45750/sindh-govt-urged-to-protect-forests/|work=Daily Times|access-date=20 January 2018 }}</ref> The Kachho is affluent in archaeological and historical sites.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Expert sounds alarm over state of heritage sites in Kachho |url=https://epaper.dawn.com/DetailImage.php?StoryImage=15_12_2017_119_005|work= Dawn|location=Dadu |date=15 December 2017 |access-date=20 January 2018 }}</ref> The several historic and prehistoric remains of civilizations can be observed herein Kachho desert from [[Neolithic]] and [[Bronze Age]] to [[British Raj|British period]].<ref name="InpaperMagazine 2018" /> The people cultivate many kind of crops in Kachho.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/164556/in-this-mass-exodus-from-dadu-families-flee-not-from-conflict-but-in-search-of-water/|title=In this mass exodus from Dadu, families flee not from conflict but in search of water|date=May 9, 2011|website=The Express Tribune}}</ref> Kachho depends on rains. If it rains Kachho becomes prosperous because people cultivate lands and crops which boost the economy of the region including whole country. Due to rains the water level too increases and an environment also becomes pleasant. Mostly, the trees are big reason for heavy rains and good environment of the area. Numerous trees of Kachho desert have been cutting for sell since last many years. Thus, the environment is very pretentious and water level is dropped from 150 feet to 450 feet. The wells dug by people now became dry. The people of several villages of Kachho suffer for fresh drinking water.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho & Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> '''ڪاڇو''' (Kachho) [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو نيم ريگستاني علائقو آهي جيڪو [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] کان ويندي ضلعي [[قمبر شھدادڪوٽ]] کان بہ اڳتي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] تائين ڦھليل آهي.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == ڪاڇي لفظ جو پسمنظر == ڪاڇو لفظ ڪڇ مان ورتل آهي جنهن جي معنى َبغل يا ڪِنار آهي.<ref>{{Citation |title=Visit to "kachho". A journey through time<!-- Bot generated title --> |url=http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |accessdate=2018-02-24 |archive-date=2014-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927144211/http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |dead-url=yes }}</ref> [[کيرٿر جبل|کيرٿر جبلن]] جي قطار جي ڪڇ يا ڪِنار وارو سمورو صحرائي يا ميداني علائقو ڪاڇو سڏجي ٿو.<ref name=":0"/> هيءُ صحرا سوين ميلن جي ايراضي ۾ پکڙيل آهي.<ref>[[عزيز ڪنگراڻي]]، [[ڪاڇو هڪ اڀياس]]، [[انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي]]، [[ڄامشورو]]، 2009ع</ref> == ڪاڇي جو تاريخي پسمنظر == [[عطا محمد ڀنڀرو]] جي ترجمو ٿيل راورٽي جي ڪتاب سنڌ جو مھراڻ موجب قديم زماني ۾ بکر کان ڪنڌڪوٽ، شھدادڪوٽ اتان حمل ڍنڍ، [[لاڙڪاڻو ضلعو|لاڙڪاڻي]] جي اولھ کان سنڌ درياھ جي قديم ڇاڙ وهندي دادو ضلعي ۾ منڇر سان ملي پئي. منڇر ڍنڍ کان وري اوڀر طرف وهندي [[سيوھڻ شريف]] لڳ ڏکڻ ۾ ٻيھر سنڌ درياھ سان وڃي ملي پئي. ڪاڇو ۽ منڇر ڍنڍ پڻ هن وڏي درياهي ڇاڙ جي نتيجي ۾ وجود ۾ آيا. ان ڇاڙ جي ڪناري ٿي [[فريدآباد]]، [[ڳوٺ ماڏو]] ، ڳوٺ [[قصبو،جوهي|قصبو]].[[واهي پانڌي]] (ڪوٽيرو دڙو)،[[علي مراد جو دڙو]] واري بستي (ڪلوئي دڙو)، [[ٽنڊو رحيم خان]] جو قديم ماڳ ۽ [[غازي شاھ جو دڙو]] (ماڙيکڙ يا پياري جي ماڙي) اهم پتڻ هوندا هئا.<ref name=":0"/> جبل جي وَٽِ يا ڪَڇَ واري ملڪ کي ڪاڇو چوندا آهن، پر اڳي ڪاڇي جي ملڪ ۾ جيڪي شھر هئا، تن مان هڪڙو ڪاڇو هو. سنہ 1069ھ (سنہ 1684ع) ڌاري ميان نصير محمد ڪلهوڙي، جڏهن پنهنجي لاءِ پنوهرن جي ملڪ ۾ روھ جي ٽڪرن ۽ پاڻيءَ جي نهر جي وچ ۾ کاريءَ اصل [[ڳوٺ ڳاڙهي]] جو ڳوٺ ٻَڌو، جنهن ۾ مرڻ کان پوءِ پاڻ دفن ڪيو ويو، تڏهن هن ڪاڇو پنهنجي هڪڙي مريد عنايت شاه فقير کي ڏنو ۽ هٽڙي فوجي فقير کي ڏنائين. انهيءَ طرح هن اهو ملڪ اچي وسايو. سنه 1167ھ (سنه 1754ع) کان پوءِ ميان محمد مراد ياب ڪاڇي ۾ هڪڙو قلعو مضبوط بنايو ۽ اوچتي ۽ لنجاري ۽ ميران ۾ به قلعا بنايائين. سنه 1144ھ (سنه 1731ع) ۾ ميان نور محمد جي راڄ ۾ بروهين جو هڪڙو وڏو ڪٽڪ صلح جي شرطن جي برخلاف ڪاڇي جي زمين تي ڪاهي آيو ۽ ڦرلٽ ڪري هليو ويو. انهيءَ کي سزا ڏيڻ لاءِ ميان پاڻ لاڙڪاڻي ويو ۽ اُتان بروهين جي سردار مير عبدالله خان سان وڙهڻ لاءِ لشڪر موڪليائين. جنديهر وٽ انهن جي وچ ۾ لڙائي لڳي ۽ بروهين شڪست کاڌي ۽ سندن سردار مارجي ويو. سنه 1201ھ (سنه 1786ع) ڌاري ميان عبدالنبي قلات جي خان کان بروهين جي مدد وٺي آيو. مير فتح علي خان پاڻ شڪار تي ونگ جي پاسي ويل هو. بروهين ڪاڇي مان آسپاس جو ملڪ ڦريو. مير اها خبر ٻڌي مٿن ڪاهي آيو ۽ جيڪو مال ڦري ويا هئا، سو هنن کان موٽي ورتائين.<ref>قديم سنڌ -ان جا مشهور شهر ۽ ماڻهو. مصنف: مرزا قليچ بيگ. ايڊيشن: چوٿون 1999ع. ڇپائيندڙ: سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو</ref><ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/|title=Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact - The Express Tribune|date=2017-09-10|work=The Express Tribune|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == جاگرافيائي بيهڪ == جاگرافي جي حوالي سان هينئر ڪاڇي جو صحرا وڏي پکيڙ تي ڦهليل آهي. ڪاڇي جي اولهه ۾ [[کيرٿر]] جبلن جي قطار، ڏکڻ ۾ [[منڇر ڍنڍ]]. اوڀر ۾ ٻوڏن کان آيل بچاءُ بند ۽ اتر ۾ [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] ۽ [[بلوچستان]] جي ڪڇيءَ وارا صحرائي علائقا آهن. == اهم نئيُون == [[کيرٿر]] جبلن مان ڪاڇي ڏانهن وهي ايندڙ نئيون جيڪي ڪاڇي کي سيراب ڪن ٿيون سي ڪيتريون ئي آهن. انهن ۾ اهم مولا نئي، جهل مگسي, سوري نئي،[[سالاري نئي]]، گاج يا [[گاج ندي]]، [[سول]]،[[تڪي]]، [[نلي]]، [[ڪڪڙاني]]، [[هليلي]]، [[کنڌاني]]، [[انگئي]]. [[نئيگ]]،[[مکي نئي]][[دلان نئي]]،[[سيتا نئي]][[سائين نئي]] ۽ ٻيون ننڍيون وڏيون نئيون اچي وڃن ٿيون. == زراعت ۽ معيشت == ڪاڇي جي صحرا جي معيشت جو دارومدار ٻن وسيلن تي آهي. هڪ بارشون ۽ ٻيو واڻ وٽڻ. بارشون پونديون آهن ته نئيون وهي اينديون آهن جن سان ڪاڇي جا پٽ ڀربا آهن ۽ جام فصل ٿيندا آهن. سڄو ميداني علائقو سرسبز ۽ شاداب بڻجي ويندو آهي. برساتون پون ته ڪاڇو امير بڻجي ويندو آهي. چوڏس سڪار جون سُرهڻون ۽ خوشحالي جون هوائون گهلي پونديون آهن. بارشون نه پون ته ڪاڇي جو صحرا ڏڪار جي ور چڙهي ويندو آهي. ان ڪري هڪ چوڻي مشهور آهي ته “ڪاڇو وسي ته امير نه ته غريب جو غريب.” ڪاڇي جو ٻيو ذريعه معاش واڻ وٽڻ آهي جيڪو صدين کان هلندو اچي. واڻ ڪاڇي جي هر ڳوٺ ۾، خاص طور جوهي تعلقي واري علائقي ۾ ته تمام گهڻو واڻ وٽيو ويندو آهي. واڻ پيش جي ٻُوٽي کي ڪُٽي ان مان ٺاهيو ويندو آهي جيڪو اڪثر کٽون واڻڻ ۾ ڪم ايندو آهي. واڻ وٽڻ جو ڪم اڪثر عورتون ڪنديون آهن. چند سالن کان ڪاڇي ۾ جتي جر جو پاڻي مٺو آهي اتي ٽيوب ويلن ذريعي به آبادي ڪئي وڃي ٿي. برساتن تي ٿيندڙ فصلن ۾ جوئر، سرنهن، ڄانڀو ۽ گوار جام پوکيا ويندا آهن. [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg|250px|thumb|قمبر تعلقي ۾ ڪاڇي ۾ ھڪ ڪرياني جو دڪان]] == لاهيارڪي زندگي == آڳاٽي زماني ۾ جڏهن ڪاڇي ۾ بارشون نه پونديون هيون ۽ ڪاڇو ڏڪار جي ورچڙهي ويندو هو ته ڪاڇي جي صحرا جا ماڻهو پنهنجا پڊ ڇڏي بئراج ايريا ۾ اچي جهوپڙيون اڏي اُجرت تي لاهيارا بڻجي ڪڻڪن جا لابارا ڪندا هئا جنهن جي نتيجي ۾ کين اجرت ۾ ان ملندو هو. ان داڻو گڏ ڪري وري واپس پنهنجي پڊن تي ويندا هئا. ڪي ته شهرن ۾ مزدوري به وڃي ڪندا هئا. [[شاه عبداللطيف ڀٽائي]] انهيءُ زندگيءَ ۽ هڪ عورت جي لاهيارا بڻجي ويل مائٽن لاءِ اڪير ۽ روڳ کي هڪ [[بيت]] ۾ هن طرح بيان ڪيو آهي: <center>سنگهارن ساري، ساٿي ڏيج سنيهڙا،</center> <center>هيڪل ٿي گهاري، مُنڌ ڪاڇي ڪنڌئين، <small>([[شاهہ عبداللطيف ڀٽائي|شاهه]])</small></center> == ڪاڇي جو لوڪ گيت سَمَهُہ == سمهہ اصل سماع جو بگاڙ آهي. سمهہ وارو لوڪ گيت هڪ قسم جي دعا آهي جيڪي آڳاٽي زماني ۾ ڪاڇيلا ڳائنيدا هئا. جڏهن بارشون نه پونديون هيون تڏهن ڪاڇي جا ماڻهو ڌڻيءَ جي بارگاھ ۾ مينهن لاءِ ٻاڏائيندي ڳائيندا هئا. ڪنهن پڌر تي گول دائرو جوڙي سَمَهُہ چوندا هئا. هڪ چوندو هو “سَمَهَہ ۾ سردار، ڪاڇو ڪوڏ وسائيندو هو هان هو” ۽ ٻيا گڏيل آواز ۾ وراڻيءَ ۾ ورجائيندا هئا “هوهان هو...هوهان هو”. ڪاڇيلن جو عقيدو رهيو تہ هيءَ لوڪ گيت ڳائڻ سان رب راضي ٿيندو ۽ مهر جو مينهن وسائيندو تہ ڪاڇو سرسبز ٿي ويندو. هن گيت جو موجوده دؤر ۾ رواج نہ رهيو آهي. == ڪاڇي جا قديم ماڳ == ڪاڇي جي صحرا۾ تاريخ کان اڳ جي دور توڙي تاريخي دور جا ڪيترائي قديم ماڳ آهن. دادو کان شهدادڪوٽ تائين ڪاڇو تريخي ماڳن سان ڀريو پيو آهي. ٻڌ ڌرم جا ٺلهه، زرتشت آثار، قديم قبرستان ۽ تمام قديم دڙا ۽ ڀڙا موجود آهن جيڪي هن صحرا جي قدامت تي روشني وجهن ٿا. == پيرون جي قدرتي سوغات == ڪاڇي جي صحرا ۾ ٻيا به ڪيترائي وڻ ٽڻ ٿين ٿا پر ڄال يا ڄار جو وڻ هڪ غنيمت چئي سگهجي ٿو جنهن ۾ پيرون ٿين ٿا جيڪي ڪاڇي جي ميوات ۽ سوغات ۾ شمار ٿين ٿا. جڏهن پيرون پچن ٿا ته ڪيئي ٻار۽ ناريون ٽوريون کڻي پيرون چونڊڻ لاءِ گڏ ٿيندا آهن. پيرون وڪرو به ڪيا ويندا آهن ته پري جي رشتيدارن، مٽن مائٽن ۽ دوستن کي سوکڙي طور به موڪليندا آهن. پيرون کي سرائڪي ۾ پِيلهون چئبو آهي. طالب لغاري هڪ شعر ۾ پيرون پچڻ واري موسم جي اهميت بيان ڪئي آهي. ڪاڇي يار ول آ لهي بيقراري. پڪ ڳئي ني پيلهون تيڏي انتظاري. == جهنگلي جيوت ۽ نباتات == ڪاڇي جي جهنگلي جيوت ۽ نباتات هن وقت جهڙوڪر ختم ٿي وئي آهي. ڪاڇي ۾ تتر، پٽ تتر، ڳيرا، ڪبوتر، سرھ، هرڻيون، گڊ، گدڙ، لومبڙ، سيڙھ ٻيا جانور ۽ پکي اڄ به آهن. نباتات ۾ ڄار يا ڄال، ڪرڙ، ٻٻر، ڪنڊي، ڪتڻ يا ڪترڻ، ڳم، کپ، ٻُو، لاڻو، لاڻي، اڪ. کبڙ، ڳنڍير وغيره جام ٿين ٿا.<ref>[https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=8528461178862548616#editor/target=post;postID=267203562812630397;onPublishedMenu=allposts;onClosedMenu=allposts;postNum=0;src=postname Blogger<!-- Bot generated title -->]</ref> هاڻ وڻن جي واڍي ڪاڇي جي جيوت تباھ آهي. هڪ طرف برساتون گهٽجي ويون آهن ته ٻئي طرف موسم ۾ گرمي جي شدت وڌيل آهي ۽ پاڻي جي کوٽ سان گڏ ان جي سطح پڻ ڪري پئي آهي. کوھ سڪي ويا آهن. ماڻهو توڙي مال متاءُ پئڻ جي پاڻي لاءِ پريشان آهن.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho &amp; Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == گئلري == <gallery widths="360px" heights="200px"> </gallery> {{clear}} == حوالا == {{حوالا|2}} [[زمرو:پاڪستان جا رڻ پٽ]] [[زمرو:پاڪستان جا صحرا]] [[زمرو:پاڪستان جي جاگرافي]] [[زمرو:سنڌ]] [[زمرو:سنڌ جا رڻ پٽ]] [[زمرو:سنڌ جي جاگرافي]] bb73pmib5rau0ouys4mc9063ipk5z82 379640 379638 2026-05-22T15:41:25Z Ibne maryam 17680 /* */ 379640 wikitext text/x-wiki {{Short description|Semi-desert region in Sindh, Pakistan}} [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg|thumb|ڪاڇي جي علائقي (قمبر شهدادڪوٽ ضلعو) ۾ هڪ مٽيءَ جو گھر]] '''ڪاڇو''' (<small>Kachho</small>) يا ڪاڇو رڻپٽ [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ نيم ريگستاني علائقو آهي. ڪاڇو [[سنڌي ٻولي]] جي لفظ "ڪاڇ" مان نڪتل آهي، جنهن جو معني گود يا بغل آهي، جئين ته ڪاڇي جو رڻپٽ [[کيرٿر جبلن جو سلسلو|کيرٿر جبلن جي قطار]] جي گود ۾ آهي. تاريخ ظاهر ڪري ٿي ته ڪاڇي رڻپٽ جو علائقو، [[منڇر ڍنڍ]] سميت قديم زماني ۾ [[سنڌو درياھ|سنڌو درياءَ]] جي وڏي شاخ جي وهڪري جي نتيجي ۾ ظاهر ٿيو، جيڪو [[ڪشمور]]-[[ڪنڌڪوٽ]] کان لکي جبلن تائين وهندو هو. اهو سنڌ صوبي جي ٻن ضلعن، [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] کان ويندي [[قمبر شهدادڪوٽ ضلعو|قمبر شهدادڪوٽ ضلعي]] تائين پکڙيل آهي. ڪاڇو زرخيز مٽي ۽ ٻيلن سان مالا مال آهي. ڪڇو آثار قديمه ۽ تاريخي جڳهن ۾ مالا مال آهي. ڪڇو ريگستان ۾ تهذيبن جا ڪيترائي، تاريخي ۽ قبل از تاريخ، جديد پٿر جي دور، [[ڪانسي جو دور|ڪانسي جي دور]] کان [[برطانوي راڄ|برطانوي دور]] تائين جا قديم آثار ڏسجي سگهون ٿا. ڪاڇي ۾ ماڻهو ڪيترن ئي قسمن جا فصل پوکيندا آهن. ڪاڇو برساتن تي ڀاڙي ٿو، جيڪڏهن ورسات ٿيندي آهي، ته ڪاڇي جو علائقو خوشحال ٿي ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته ماڻهو زمينون ۽ فصل پوکيندا آهن جيڪي علائقي جي معيشت کي وڌائيندا آهن. برساتن جي ڪري پاڻي جي سطح به وڌي ويندي آهي ۽ نتيجي طور، ماحول پڻ خوشگوار ٿي ويندو آهي. گهڻو ڪري، وڻ تيز برساتن ۽ علائقي جي سٺي ماحول جو وڏو سبب آهن. ڪاڇي رڻپٽ جا ڪيترائي وڻ گذريل ڪيترن سالن کان وڪري لاءِ ڪٽي رهيا آهن. ان ڪري، ماحول تمام گهڻو بناوتي آهي ۽ پاڻي جي سطح 150 فوٽ کان گهٽجي 450 فوٽ ٿي وئي آهي. ماڻهن پاران کوٽيل کوهه هاڻي سڪي ويا آهن. ڪاڇي جي ڪيترن ئي ڳوٺن جا ماڻهو پيئڻ جي صاف پاڻي لاءِ پريشان آهن. '''Kachho''' or '''Kachho Desert''' ({{Langx|sd|{{Naskh|ڪاڇو}}}} or ڪاڇو) is a [[Semi-arid climate|semi desert]] area of [[Sindh]], [[Pakistan]].<ref>{{cite news |last=Bux Khushik |first=Allah |date= 15 December 2017|title= Kachho festival concludes in Dadu|url=https://www.pressreader.com/pakistan/daily-messenger/20171215/282084867155060 |work=Daily Messenger |access-date= 20 January 2018}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Forgotten people of Wahi Pandhi |url=https://dailytimes.com.pk/183896/forgotten-people-of-wahi-pandhi/|work=Daily Times|date= 19 January 2018|access-date=20 January 2018 }} </ref> The Kachho is denoted from word of [[Sindhi language]] '''Kachh''' which stands for a lap or an armpit.<ref name="InpaperMagazine 2018">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> The desert of Kachho is near the lap of the [[Kirthar Mountains]] range. History reveals that the area of the Kachho desert including [[Lake Manchar]] appeared in the result of flow of big branch of the [[Indus River]] in earliest times which had been flowing from [[Kashmore District|Kashmore-Kandhkot]] to Luki Mountains.<ref name="InpaperMagazine 2018" /> It is spread over two districts of Sindh Province, [[Dadu District]] and [[Qambar Shahdadkot District]].<ref>{{cite news |last= Tunio|first=Hafeez |date= 10 September 2017|title= Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/ |work=The Express Tribune |access-date= 20 January 2018}}</ref> Kachho is rich in fertile soil and forests.<ref>{{cite news |last= Khushik|first=Imdad Ali |date=16 November 2017 |title=Sindh govt urged to protect forests |url=https://dailytimes.com.pk/45750/sindh-govt-urged-to-protect-forests/|work=Daily Times|access-date=20 January 2018 }}</ref> The Kachho is affluent in archaeological and historical sites.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Expert sounds alarm over state of heritage sites in Kachho |url=https://epaper.dawn.com/DetailImage.php?StoryImage=15_12_2017_119_005|work= Dawn|location=Dadu |date=15 December 2017 |access-date=20 January 2018 }}</ref> The several historic and prehistoric remains of civilizations can be observed herein Kachho desert from [[Neolithic]] and [[Bronze Age]] to [[British Raj|British period]].<ref name="InpaperMagazine 2018" /> The people cultivate many kind of crops in Kachho.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/164556/in-this-mass-exodus-from-dadu-families-flee-not-from-conflict-but-in-search-of-water/|title=In this mass exodus from Dadu, families flee not from conflict but in search of water|date=May 9, 2011|website=The Express Tribune}}</ref> Kachho depends on rains. If it rains Kachho becomes prosperous because people cultivate lands and crops which boost the economy of the region including whole country. Due to rains the water level too increases and an environment also becomes pleasant. Mostly, the trees are big reason for heavy rains and good environment of the area. Numerous trees of Kachho desert have been cutting for sell since last many years. Thus, the environment is very pretentious and water level is dropped from 150 feet to 450 feet. The wells dug by people now became dry. The people of several villages of Kachho suffer for fresh drinking water.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho & Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> '''ڪاڇو''' (Kachho) [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو نيم ريگستاني علائقو آهي جيڪو [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] کان ويندي ضلعي [[قمبر شھدادڪوٽ]] کان بہ اڳتي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] تائين ڦھليل آهي.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == ڪاڇي لفظ جو پسمنظر == ڪاڇو لفظ ڪڇ مان ورتل آهي جنهن جي معنى َبغل يا ڪِنار آهي.<ref>{{Citation |title=Visit to "kachho". A journey through time<!-- Bot generated title --> |url=http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |accessdate=2018-02-24 |archive-date=2014-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927144211/http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |dead-url=yes }}</ref> [[کيرٿر جبل|کيرٿر جبلن]] جي قطار جي ڪڇ يا ڪِنار وارو سمورو صحرائي يا ميداني علائقو ڪاڇو سڏجي ٿو.<ref name=":0"/> هيءُ صحرا سوين ميلن جي ايراضي ۾ پکڙيل آهي.<ref>[[عزيز ڪنگراڻي]]، [[ڪاڇو هڪ اڀياس]]، [[انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي]]، [[ڄامشورو]]، 2009ع</ref> == ڪاڇي جو تاريخي پسمنظر == [[عطا محمد ڀنڀرو]] جي ترجمو ٿيل راورٽي جي ڪتاب سنڌ جو مھراڻ موجب قديم زماني ۾ بکر کان ڪنڌڪوٽ، شھدادڪوٽ اتان حمل ڍنڍ، [[لاڙڪاڻو ضلعو|لاڙڪاڻي]] جي اولھ کان سنڌ درياھ جي قديم ڇاڙ وهندي دادو ضلعي ۾ منڇر سان ملي پئي. منڇر ڍنڍ کان وري اوڀر طرف وهندي [[سيوھڻ شريف]] لڳ ڏکڻ ۾ ٻيھر سنڌ درياھ سان وڃي ملي پئي. ڪاڇو ۽ منڇر ڍنڍ پڻ هن وڏي درياهي ڇاڙ جي نتيجي ۾ وجود ۾ آيا. ان ڇاڙ جي ڪناري ٿي [[فريدآباد]]، [[ڳوٺ ماڏو]] ، ڳوٺ [[قصبو،جوهي|قصبو]].[[واهي پانڌي]] (ڪوٽيرو دڙو)،[[علي مراد جو دڙو]] واري بستي (ڪلوئي دڙو)، [[ٽنڊو رحيم خان]] جو قديم ماڳ ۽ [[غازي شاھ جو دڙو]] (ماڙيکڙ يا پياري جي ماڙي) اهم پتڻ هوندا هئا.<ref name=":0"/> جبل جي وَٽِ يا ڪَڇَ واري ملڪ کي ڪاڇو چوندا آهن، پر اڳي ڪاڇي جي ملڪ ۾ جيڪي شھر هئا، تن مان هڪڙو ڪاڇو هو. سنہ 1069ھ (سنہ 1684ع) ڌاري ميان نصير محمد ڪلهوڙي، جڏهن پنهنجي لاءِ پنوهرن جي ملڪ ۾ روھ جي ٽڪرن ۽ پاڻيءَ جي نهر جي وچ ۾ کاريءَ اصل [[ڳوٺ ڳاڙهي]] جو ڳوٺ ٻَڌو، جنهن ۾ مرڻ کان پوءِ پاڻ دفن ڪيو ويو، تڏهن هن ڪاڇو پنهنجي هڪڙي مريد عنايت شاه فقير کي ڏنو ۽ هٽڙي فوجي فقير کي ڏنائين. انهيءَ طرح هن اهو ملڪ اچي وسايو. سنه 1167ھ (سنه 1754ع) کان پوءِ ميان محمد مراد ياب ڪاڇي ۾ هڪڙو قلعو مضبوط بنايو ۽ اوچتي ۽ لنجاري ۽ ميران ۾ به قلعا بنايائين. سنه 1144ھ (سنه 1731ع) ۾ ميان نور محمد جي راڄ ۾ بروهين جو هڪڙو وڏو ڪٽڪ صلح جي شرطن جي برخلاف ڪاڇي جي زمين تي ڪاهي آيو ۽ ڦرلٽ ڪري هليو ويو. انهيءَ کي سزا ڏيڻ لاءِ ميان پاڻ لاڙڪاڻي ويو ۽ اُتان بروهين جي سردار مير عبدالله خان سان وڙهڻ لاءِ لشڪر موڪليائين. جنديهر وٽ انهن جي وچ ۾ لڙائي لڳي ۽ بروهين شڪست کاڌي ۽ سندن سردار مارجي ويو. سنه 1201ھ (سنه 1786ع) ڌاري ميان عبدالنبي قلات جي خان کان بروهين جي مدد وٺي آيو. مير فتح علي خان پاڻ شڪار تي ونگ جي پاسي ويل هو. بروهين ڪاڇي مان آسپاس جو ملڪ ڦريو. مير اها خبر ٻڌي مٿن ڪاهي آيو ۽ جيڪو مال ڦري ويا هئا، سو هنن کان موٽي ورتائين.<ref>قديم سنڌ -ان جا مشهور شهر ۽ ماڻهو. مصنف: مرزا قليچ بيگ. ايڊيشن: چوٿون 1999ع. ڇپائيندڙ: سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو</ref><ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/|title=Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact - The Express Tribune|date=2017-09-10|work=The Express Tribune|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == جاگرافيائي بيهڪ == جاگرافي جي حوالي سان هينئر ڪاڇي جو صحرا وڏي پکيڙ تي ڦهليل آهي. ڪاڇي جي اولهه ۾ [[کيرٿر]] جبلن جي قطار، ڏکڻ ۾ [[منڇر ڍنڍ]]. اوڀر ۾ ٻوڏن کان آيل بچاءُ بند ۽ اتر ۾ [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] ۽ [[بلوچستان]] جي ڪڇيءَ وارا صحرائي علائقا آهن. == اهم نئيُون == [[کيرٿر]] جبلن مان ڪاڇي ڏانهن وهي ايندڙ نئيون جيڪي ڪاڇي کي سيراب ڪن ٿيون سي ڪيتريون ئي آهن. انهن ۾ اهم مولا نئي، جهل مگسي, سوري نئي،[[سالاري نئي]]، گاج يا [[گاج ندي]]، [[سول]]،[[تڪي]]، [[نلي]]، [[ڪڪڙاني]]، [[هليلي]]، [[کنڌاني]]، [[انگئي]]. [[نئيگ]]،[[مکي نئي]][[دلان نئي]]،[[سيتا نئي]][[سائين نئي]] ۽ ٻيون ننڍيون وڏيون نئيون اچي وڃن ٿيون. == زراعت ۽ معيشت == ڪاڇي جي صحرا جي معيشت جو دارومدار ٻن وسيلن تي آهي. هڪ بارشون ۽ ٻيو واڻ وٽڻ. بارشون پونديون آهن ته نئيون وهي اينديون آهن جن سان ڪاڇي جا پٽ ڀربا آهن ۽ جام فصل ٿيندا آهن. سڄو ميداني علائقو سرسبز ۽ شاداب بڻجي ويندو آهي. برساتون پون ته ڪاڇو امير بڻجي ويندو آهي. چوڏس سڪار جون سُرهڻون ۽ خوشحالي جون هوائون گهلي پونديون آهن. بارشون نه پون ته ڪاڇي جو صحرا ڏڪار جي ور چڙهي ويندو آهي. ان ڪري هڪ چوڻي مشهور آهي ته “ڪاڇو وسي ته امير نه ته غريب جو غريب.” ڪاڇي جو ٻيو ذريعه معاش واڻ وٽڻ آهي جيڪو صدين کان هلندو اچي. واڻ ڪاڇي جي هر ڳوٺ ۾، خاص طور جوهي تعلقي واري علائقي ۾ ته تمام گهڻو واڻ وٽيو ويندو آهي. واڻ پيش جي ٻُوٽي کي ڪُٽي ان مان ٺاهيو ويندو آهي جيڪو اڪثر کٽون واڻڻ ۾ ڪم ايندو آهي. واڻ وٽڻ جو ڪم اڪثر عورتون ڪنديون آهن. چند سالن کان ڪاڇي ۾ جتي جر جو پاڻي مٺو آهي اتي ٽيوب ويلن ذريعي به آبادي ڪئي وڃي ٿي. برساتن تي ٿيندڙ فصلن ۾ جوئر، سرنهن، ڄانڀو ۽ گوار جام پوکيا ويندا آهن. [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg|250px|thumb|قمبر تعلقي ۾ ڪاڇي ۾ ھڪ ڪرياني جو دڪان]] == لاهيارڪي زندگي == آڳاٽي زماني ۾ جڏهن ڪاڇي ۾ بارشون نه پونديون هيون ۽ ڪاڇو ڏڪار جي ورچڙهي ويندو هو ته ڪاڇي جي صحرا جا ماڻهو پنهنجا پڊ ڇڏي بئراج ايريا ۾ اچي جهوپڙيون اڏي اُجرت تي لاهيارا بڻجي ڪڻڪن جا لابارا ڪندا هئا جنهن جي نتيجي ۾ کين اجرت ۾ ان ملندو هو. ان داڻو گڏ ڪري وري واپس پنهنجي پڊن تي ويندا هئا. ڪي ته شهرن ۾ مزدوري به وڃي ڪندا هئا. [[شاه عبداللطيف ڀٽائي]] انهيءُ زندگيءَ ۽ هڪ عورت جي لاهيارا بڻجي ويل مائٽن لاءِ اڪير ۽ روڳ کي هڪ [[بيت]] ۾ هن طرح بيان ڪيو آهي: <center>سنگهارن ساري، ساٿي ڏيج سنيهڙا،</center> <center>هيڪل ٿي گهاري، مُنڌ ڪاڇي ڪنڌئين، <small>([[شاهہ عبداللطيف ڀٽائي|شاهه]])</small></center> == ڪاڇي جو لوڪ گيت سَمَهُہ == سمهہ اصل سماع جو بگاڙ آهي. سمهہ وارو لوڪ گيت هڪ قسم جي دعا آهي جيڪي آڳاٽي زماني ۾ ڪاڇيلا ڳائنيدا هئا. جڏهن بارشون نه پونديون هيون تڏهن ڪاڇي جا ماڻهو ڌڻيءَ جي بارگاھ ۾ مينهن لاءِ ٻاڏائيندي ڳائيندا هئا. ڪنهن پڌر تي گول دائرو جوڙي سَمَهُہ چوندا هئا. هڪ چوندو هو “سَمَهَہ ۾ سردار، ڪاڇو ڪوڏ وسائيندو هو هان هو” ۽ ٻيا گڏيل آواز ۾ وراڻيءَ ۾ ورجائيندا هئا “هوهان هو...هوهان هو”. ڪاڇيلن جو عقيدو رهيو تہ هيءَ لوڪ گيت ڳائڻ سان رب راضي ٿيندو ۽ مهر جو مينهن وسائيندو تہ ڪاڇو سرسبز ٿي ويندو. هن گيت جو موجوده دؤر ۾ رواج نہ رهيو آهي. == ڪاڇي جا قديم ماڳ == ڪاڇي جي صحرا۾ تاريخ کان اڳ جي دور توڙي تاريخي دور جا ڪيترائي قديم ماڳ آهن. دادو کان شهدادڪوٽ تائين ڪاڇو تريخي ماڳن سان ڀريو پيو آهي. ٻڌ ڌرم جا ٺلهه، زرتشت آثار، قديم قبرستان ۽ تمام قديم دڙا ۽ ڀڙا موجود آهن جيڪي هن صحرا جي قدامت تي روشني وجهن ٿا. == پيرون جي قدرتي سوغات == ڪاڇي جي صحرا ۾ ٻيا به ڪيترائي وڻ ٽڻ ٿين ٿا پر ڄال يا ڄار جو وڻ هڪ غنيمت چئي سگهجي ٿو جنهن ۾ پيرون ٿين ٿا جيڪي ڪاڇي جي ميوات ۽ سوغات ۾ شمار ٿين ٿا. جڏهن پيرون پچن ٿا ته ڪيئي ٻار۽ ناريون ٽوريون کڻي پيرون چونڊڻ لاءِ گڏ ٿيندا آهن. پيرون وڪرو به ڪيا ويندا آهن ته پري جي رشتيدارن، مٽن مائٽن ۽ دوستن کي سوکڙي طور به موڪليندا آهن. پيرون کي سرائڪي ۾ پِيلهون چئبو آهي. طالب لغاري هڪ شعر ۾ پيرون پچڻ واري موسم جي اهميت بيان ڪئي آهي. ڪاڇي يار ول آ لهي بيقراري. پڪ ڳئي ني پيلهون تيڏي انتظاري. == جهنگلي جيوت ۽ نباتات == ڪاڇي جي جهنگلي جيوت ۽ نباتات هن وقت جهڙوڪر ختم ٿي وئي آهي. ڪاڇي ۾ تتر، پٽ تتر، ڳيرا، ڪبوتر، سرھ، هرڻيون، گڊ، گدڙ، لومبڙ، سيڙھ ٻيا جانور ۽ پکي اڄ به آهن. نباتات ۾ ڄار يا ڄال، ڪرڙ، ٻٻر، ڪنڊي، ڪتڻ يا ڪترڻ، ڳم، کپ، ٻُو، لاڻو، لاڻي، اڪ. کبڙ، ڳنڍير وغيره جام ٿين ٿا.<ref>[https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=8528461178862548616#editor/target=post;postID=267203562812630397;onPublishedMenu=allposts;onClosedMenu=allposts;postNum=0;src=postname Blogger<!-- Bot generated title -->]</ref> هاڻ وڻن جي واڍي ڪاڇي جي جيوت تباھ آهي. هڪ طرف برساتون گهٽجي ويون آهن ته ٻئي طرف موسم ۾ گرمي جي شدت وڌيل آهي ۽ پاڻي جي کوٽ سان گڏ ان جي سطح پڻ ڪري پئي آهي. کوھ سڪي ويا آهن. ماڻهو توڙي مال متاءُ پئڻ جي پاڻي لاءِ پريشان آهن.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho &amp; Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == گئلري == <gallery widths="360px" heights="200px"> </gallery> {{clear}} == حوالا == {{حوالا|2}} [[زمرو:پاڪستان جا رڻ پٽ]] [[زمرو:پاڪستان جا صحرا]] [[زمرو:پاڪستان جي جاگرافي]] [[زمرو:سنڌ]] [[زمرو:سنڌ جا رڻ پٽ]] [[زمرو:سنڌ جي جاگرافي]] cy95mboe5z3uyp7p05v1ci9d9x9x6yi 379678 379640 2026-05-22T20:17:22Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 379678 wikitext text/x-wiki {{Short description|Semi-desert region in Sindh, Pakistan}} [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg|thumb|ڪاڇي جي علائقي (قمبر شهدادڪوٽ ضلعو) ۾ هڪ مٽيءَ جو گھر]] '''ڪاڇو''' (<small>Kachho</small>) يا ڪاڇو رڻپٽ [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ نيم ريگستاني علائقو آهي. ڪاڇو [[سنڌي ٻولي]] جي لفظ "ڪاڇ" مان نڪتل آهي، جنهن جو معني گود يا بغل آهي، جئين ته ڪاڇي جو رڻپٽ [[کيرٿر جبلن جو سلسلو|کيرٿر جبلن جي قطار]] جي گود ۾ آهي. تاريخ ظاهر ڪري ٿي ته ڪاڇي رڻپٽ جو علائقو، [[منڇر ڍنڍ]] سميت قديم زماني ۾ [[سنڌو درياھ|سنڌو درياءَ]] جي وڏي شاخ جي وهڪري جي نتيجي ۾ ظاهر ٿيو، جيڪو [[ڪشمور]]-[[ڪنڌڪوٽ]] کان لکي جبلن تائين وهندو هو. اهو سنڌ صوبي جي ٻن ضلعن، [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] کان ويندي [[قمبر شهدادڪوٽ ضلعو|قمبر شهدادڪوٽ ضلعي]] تائين پکڙيل آهي. ڪاڇو زرخيز مٽي ۽ ٻيلن سان مالا مال آهي. ڪڇو آثار قديمه ۽ تاريخي جڳهن ۾ مالا مال آهي. ڪڇو ريگستان ۾ تهذيبن جا ڪيترائي، تاريخي ۽ قبل از تاريخ، جديد پٿر جي دور، [[ڪانسي جو دور|ڪانسي جي دور]] کان [[برطانوي راڄ|برطانوي دور]] تائين جا قديم آثار ڏسجي سگهون ٿا. ڪاڇي ۾ ماڻهو ڪيترن ئي قسمن جا فصل پوکيندا آهن. ڪاڇو برساتن تي ڀاڙي ٿو، جيڪڏهن ورسات ٿيندي آهي، ته ڪاڇي جو علائقو خوشحال ٿي ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته ماڻهو زمينون ۽ فصل پوکيندا آهن جيڪي علائقي جي معيشت کي وڌائيندا آهن. برساتن جي ڪري پاڻي جي سطح به وڌي ويندي آهي ۽ نتيجي طور، ماحول پڻ خوشگوار ٿي ويندو آهي. گهڻو ڪري، وڻ تيز برساتن ۽ علائقي جي سٺي ماحول جو وڏو سبب آهن. ڪاڇي رڻپٽ جا ڪيترائي وڻ گذريل ڪيترن سالن کان وڪري لاءِ ڪٽي رهيا آهن. ان ڪري، ماحول تمام گهڻو بناوتي آهي ۽ پاڻي جي سطح 150 فوٽ کان گهٽجي 450 فوٽ ٿي وئي آهي. ماڻهن پاران کوٽيل کوهه هاڻي سڪي ويا آهن. ڪاڇي جي ڪيترن ئي ڳوٺن جا ماڻهو پيئڻ جي صاف پاڻي لاءِ پريشان آهن. '''Kachho''' or '''Kachho Desert''' ({{Langx|sd|{{Naskh|ڪاڇو}}}} or ڪاڇو) is a [[Semi-arid climate|semi desert]] area of [[Sindh]], [[Pakistan]].<ref>{{cite news |last=Bux Khushik |first=Allah |date= 15 December 2017|title= Kachho festival concludes in Dadu|url=https://www.pressreader.com/pakistan/daily-messenger/20171215/282084867155060 |work=Daily Messenger |access-date= 20 January 2018}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Forgotten people of Wahi Pandhi |url=https://dailytimes.com.pk/183896/forgotten-people-of-wahi-pandhi/|work=Daily Times|date= 19 January 2018|access-date=20 January 2018 }} </ref> The Kachho is denoted from word of [[Sindhi language]] '''Kachh''' which stands for a lap or an armpit.<ref name="InpaperMagazine 2018">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> The desert of Kachho is near the lap of the [[Kirthar Mountains]] range. History reveals that the area of the Kachho desert including [[Lake Manchar]] appeared in the result of flow of big branch of the [[Indus River]] in earliest times which had been flowing from [[Kashmore District|Kashmore-Kandhkot]] to Luki Mountains.<ref name="InpaperMagazine 2018" /> It is spread over two districts of Sindh Province, [[Dadu District]] and [[Qambar Shahdadkot District]].<ref>{{cite news |last= Tunio|first=Hafeez |date= 10 September 2017|title= Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/ |work=The Express Tribune |access-date= 20 January 2018}}</ref> Kachho is rich in fertile soil and forests.<ref>{{cite news |last= Khushik|first=Imdad Ali |date=16 November 2017 |title=Sindh govt urged to protect forests |url=https://dailytimes.com.pk/45750/sindh-govt-urged-to-protect-forests/|work=Daily Times|access-date=20 January 2018 }}</ref> The Kachho is affluent in archaeological and historical sites.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Expert sounds alarm over state of heritage sites in Kachho |url=https://epaper.dawn.com/DetailImage.php?StoryImage=15_12_2017_119_005|work= Dawn|location=Dadu |date=15 December 2017 |access-date=20 January 2018 }}</ref> The several historic and prehistoric remains of civilizations can be observed herein Kachho desert from [[Neolithic]] and [[Bronze Age]] to [[British Raj|British period]].<ref name="InpaperMagazine 2018" /> The people cultivate many kind of crops in Kachho.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/164556/in-this-mass-exodus-from-dadu-families-flee-not-from-conflict-but-in-search-of-water/|title=In this mass exodus from Dadu, families flee not from conflict but in search of water|date=May 9, 2011|website=The Express Tribune}}</ref> Kachho depends on rains. If it rains Kachho becomes prosperous because people cultivate lands and crops which boost the economy of the region including whole country. Due to rains the water level too increases and an environment also becomes pleasant. Mostly, the trees are big reason for heavy rains and good environment of the area. Numerous trees of Kachho desert have been cutting for sell since last many years. Thus, the environment is very pretentious and water level is dropped from 150 feet to 450 feet. The wells dug by people now became dry. The people of several villages of Kachho suffer for fresh drinking water.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho & Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> '''ڪاڇو''' (Kachho) [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو نيم ريگستاني علائقو آهي جيڪو [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] کان ويندي ضلعي [[قمبر شھدادڪوٽ]] کان بہ اڳتي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] تائين ڦھليل آهي.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == ڪاڇي لفظ جو پسمنظر == ڪاڇو لفظ ڪڇ مان ورتل آهي جنهن جي معنى َبغل يا ڪِنار آهي.<ref>{{Citation |title=Visit to "kachho". A journey through time<!-- Bot generated title --> |url=http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |accessdate=2018-02-24 |archive-date=2014-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927144211/http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |dead-url=yes }}</ref> [[کيرٿر جبل|کيرٿر جبلن]] جي قطار جي ڪڇ يا ڪِنار وارو سمورو صحرائي يا ميداني علائقو ڪاڇو سڏجي ٿو.<ref name=":0"/> هيءُ صحرا سوين ميلن جي ايراضي ۾ پکڙيل آهي.<ref>[[عزيز ڪنگراڻي]]، [[ڪاڇو هڪ اڀياس]]، [[انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي]]، [[ڄامشورو]]، 2009ع</ref> == ڪاڇي جو تاريخي پسمنظر == [[عطا محمد ڀنڀرو]] جي ترجمو ٿيل راورٽي جي ڪتاب سنڌ جو مھراڻ موجب قديم زماني ۾ بکر کان ڪنڌڪوٽ، شھدادڪوٽ اتان حمل ڍنڍ، [[لاڙڪاڻو ضلعو|لاڙڪاڻي]] جي اولھ کان سنڌ درياھ جي قديم ڇاڙ وهندي دادو ضلعي ۾ منڇر سان ملي پئي. منڇر ڍنڍ کان وري اوڀر طرف وهندي [[سيوھڻ شريف]] لڳ ڏکڻ ۾ ٻيھر سنڌ درياھ سان وڃي ملي پئي. ڪاڇو ۽ منڇر ڍنڍ پڻ هن وڏي درياهي ڇاڙ جي نتيجي ۾ وجود ۾ آيا. ان ڇاڙ جي ڪناري ٿي [[فريدآباد]]، [[ڳوٺ ماڏو]] ، ڳوٺ [[قصبو،جوهي|قصبو]].[[واهي پانڌي]] (ڪوٽيرو دڙو)،[[علي مراد جو دڙو]] واري بستي (ڪلوئي دڙو)، [[ٽنڊو رحيم خان]] جو قديم ماڳ ۽ [[غازي شاھ جو دڙو]] (ماڙيکڙ يا پياري جي ماڙي) اهم پتڻ هوندا هئا.<ref name=":0"/> جبل جي وَٽِ يا ڪَڇَ واري ملڪ کي ڪاڇو چوندا آهن، پر اڳي ڪاڇي جي ملڪ ۾ جيڪي شھر هئا، تن مان هڪڙو ڪاڇو هو. سنہ 1069ھ (سنہ 1684ع) ڌاري ميان نصير محمد ڪلهوڙي، جڏهن پنهنجي لاءِ پنوهرن جي ملڪ ۾ روھ جي ٽڪرن ۽ پاڻيءَ جي نهر جي وچ ۾ کاريءَ اصل [[ڳوٺ ڳاڙهي]] جو ڳوٺ ٻَڌو، جنهن ۾ مرڻ کان پوءِ پاڻ دفن ڪيو ويو، تڏهن هن ڪاڇو پنهنجي هڪڙي مريد عنايت شاه فقير کي ڏنو ۽ هٽڙي فوجي فقير کي ڏنائين. انهيءَ طرح هن اهو ملڪ اچي وسايو. سنه 1167ھ (سنه 1754ع) کان پوءِ ميان محمد مراد ياب ڪاڇي ۾ هڪڙو قلعو مضبوط بنايو ۽ اوچتي ۽ لنجاري ۽ ميران ۾ به قلعا بنايائين. سنه 1144ھ (سنه 1731ع) ۾ ميان نور محمد جي راڄ ۾ بروهين جو هڪڙو وڏو ڪٽڪ صلح جي شرطن جي برخلاف ڪاڇي جي زمين تي ڪاهي آيو ۽ ڦرلٽ ڪري هليو ويو. انهيءَ کي سزا ڏيڻ لاءِ ميان پاڻ لاڙڪاڻي ويو ۽ اُتان بروهين جي سردار مير عبدالله خان سان وڙهڻ لاءِ لشڪر موڪليائين. جنديهر وٽ انهن جي وچ ۾ لڙائي لڳي ۽ بروهين شڪست کاڌي ۽ سندن سردار مارجي ويو. سنه 1201ھ (سنه 1786ع) ڌاري ميان عبدالنبي قلات جي خان کان بروهين جي مدد وٺي آيو. مير فتح علي خان پاڻ شڪار تي ونگ جي پاسي ويل هو. بروهين ڪاڇي مان آسپاس جو ملڪ ڦريو. مير اها خبر ٻڌي مٿن ڪاهي آيو ۽ جيڪو مال ڦري ويا هئا، سو هنن کان موٽي ورتائين.<ref>قديم سنڌ -ان جا مشهور شهر ۽ ماڻهو. مصنف: مرزا قليچ بيگ. ايڊيشن: چوٿون 1999ع. ڇپائيندڙ: سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو</ref><ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/|title=Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact - The Express Tribune|date=2017-09-10|work=The Express Tribune|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == جاگرافيائي بيهڪ == جاگرافي جي حوالي سان هينئر ڪاڇي جو صحرا وڏي پکيڙ تي ڦهليل آهي. ڪاڇي جي اولهه ۾ [[کيرٿر]] جبلن جي قطار، ڏکڻ ۾ [[منڇر ڍنڍ]]. اوڀر ۾ ٻوڏن کان آيل بچاءُ بند ۽ اتر ۾ [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] ۽ [[بلوچستان]] جي ڪڇيءَ وارا صحرائي علائقا آهن. == اهم نئيُون == [[کيرٿر]] جبلن مان ڪاڇي ڏانهن وهي ايندڙ نئيون جيڪي ڪاڇي کي سيراب ڪن ٿيون سي ڪيتريون ئي آهن. انهن ۾ اهم مولا نئي، جهل مگسي, سوري نئي،[[سالاري نئي]]، گاج يا [[گاج ندي]]، [[سول]]،[[تڪي]]، [[نلي]]، [[ڪڪڙاني]]، [[هليلي]]، [[کنڌاني]]، [[انگئي]]. [[نئيگ]]،[[مکي نئي]][[دلان نئي]]،[[سيتا نئي]][[سائين نئي]] ۽ ٻيون ننڍيون وڏيون نئيون اچي وڃن ٿيون. == زراعت ۽ معيشت == ڪاڇي جي صحرا جي معيشت جو دارومدار ٻن وسيلن تي آهي. هڪ بارشون ۽ ٻيو واڻ وٽڻ. بارشون پونديون آهن ته نئيون وهي اينديون آهن جن سان ڪاڇي جا پٽ ڀربا آهن ۽ جام فصل ٿيندا آهن. سڄو ميداني علائقو سرسبز ۽ شاداب بڻجي ويندو آهي. برساتون پون ته ڪاڇو امير بڻجي ويندو آهي. چوڏس سڪار جون سُرهڻون ۽ خوشحالي جون هوائون گهلي پونديون آهن. بارشون نه پون ته ڪاڇي جو صحرا ڏڪار جي ور چڙهي ويندو آهي. ان ڪري هڪ چوڻي مشهور آهي ته “ڪاڇو وسي ته امير نه ته غريب جو غريب.” ڪاڇي جو ٻيو ذريعه معاش واڻ وٽڻ آهي جيڪو صدين کان هلندو اچي. واڻ ڪاڇي جي هر ڳوٺ ۾، خاص طور جوهي تعلقي واري علائقي ۾ ته تمام گهڻو واڻ وٽيو ويندو آهي. واڻ پيش جي ٻُوٽي کي ڪُٽي ان مان ٺاهيو ويندو آهي جيڪو اڪثر کٽون واڻڻ ۾ ڪم ايندو آهي. واڻ وٽڻ جو ڪم اڪثر عورتون ڪنديون آهن. چند سالن کان ڪاڇي ۾ جتي جر جو پاڻي مٺو آهي اتي ٽيوب ويلن ذريعي به آبادي ڪئي وڃي ٿي. برساتن تي ٿيندڙ فصلن ۾ جوئر، سرنهن، ڄانڀو ۽ گوار جام پوکيا ويندا آهن. [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg|250px|thumb|قمبر تعلقي ۾ ڪاڇي ۾ ھڪ ڪرياني جو دڪان]] == لاهيارڪي زندگي == آڳاٽي زماني ۾ جڏهن ڪاڇي ۾ بارشون نه پونديون هيون ۽ ڪاڇو ڏڪار جي ورچڙهي ويندو هو ته ڪاڇي جي صحرا جا ماڻهو پنهنجا پڊ ڇڏي بئراج ايريا ۾ اچي جهوپڙيون اڏي اُجرت تي لاهيارا بڻجي ڪڻڪن جا لابارا ڪندا هئا جنهن جي نتيجي ۾ کين اجرت ۾ ان ملندو هو. ان داڻو گڏ ڪري وري واپس پنهنجي پڊن تي ويندا هئا. ڪي ته شهرن ۾ مزدوري به وڃي ڪندا هئا. [[شاه عبداللطيف ڀٽائي]] انهيءُ زندگيءَ ۽ هڪ عورت جي لاهيارا بڻجي ويل مائٽن لاءِ اڪير ۽ روڳ کي هڪ [[بيت]] ۾ هن طرح بيان ڪيو آهي: <center>سنگهارن ساري، ساٿي ڏيج سنيهڙا،</center> <center>هيڪل ٿي گهاري، مُنڌ ڪاڇي ڪنڌئين، <small>([[شاهہ عبداللطيف ڀٽائي|شاهه]])</small></center> == ڪاڇي جو لوڪ گيت سَمَهُہ == سمهہ اصل سماع جو بگاڙ آهي. سمهہ وارو لوڪ گيت هڪ قسم جي دعا آهي جيڪي آڳاٽي زماني ۾ ڪاڇيلا ڳائنيدا هئا. جڏهن بارشون نه پونديون هيون تڏهن ڪاڇي جا ماڻهو ڌڻيءَ جي بارگاھ ۾ مينهن لاءِ ٻاڏائيندي ڳائيندا هئا. ڪنهن پڌر تي گول دائرو جوڙي سَمَهُہ چوندا هئا. هڪ چوندو هو “سَمَهَہ ۾ سردار، ڪاڇو ڪوڏ وسائيندو هو هان هو” ۽ ٻيا گڏيل آواز ۾ وراڻيءَ ۾ ورجائيندا هئا “هوهان هو...هوهان هو”. ڪاڇيلن جو عقيدو رهيو تہ هيءَ لوڪ گيت ڳائڻ سان رب راضي ٿيندو ۽ مهر جو مينهن وسائيندو تہ ڪاڇو سرسبز ٿي ويندو. هن گيت جو موجوده دؤر ۾ رواج نہ رهيو آهي. == ڪاڇي جا قديم ماڳ == ڪاڇي جي صحرا۾ تاريخ کان اڳ جي دور توڙي تاريخي دور جا ڪيترائي قديم ماڳ آهن. دادو کان شهدادڪوٽ تائين ڪاڇو تريخي ماڳن سان ڀريو پيو آهي. ٻڌ ڌرم جا ٺلهه، زرتشت آثار، قديم قبرستان ۽ تمام قديم دڙا ۽ ڀڙا موجود آهن جيڪي هن صحرا جي قدامت تي روشني وجهن ٿا. == پيرون جي قدرتي سوغات == ڪاڇي جي صحرا ۾ ٻيا به ڪيترائي وڻ ٽڻ ٿين ٿا پر ڄال يا ڄار جو وڻ هڪ غنيمت چئي سگهجي ٿو جنهن ۾ پيرون ٿين ٿا جيڪي ڪاڇي جي ميوات ۽ سوغات ۾ شمار ٿين ٿا. جڏهن پيرون پچن ٿا ته ڪيئي ٻار۽ ناريون ٽوريون کڻي پيرون چونڊڻ لاءِ گڏ ٿيندا آهن. پيرون وڪرو به ڪيا ويندا آهن ته پري جي رشتيدارن، مٽن مائٽن ۽ دوستن کي سوکڙي طور به موڪليندا آهن. پيرون کي سرائڪي ۾ پِيلهون چئبو آهي. طالب لغاري هڪ شعر ۾ پيرون پچڻ واري موسم جي اهميت بيان ڪئي آهي. ڪاڇي يار ول آ لهي بيقراري. پڪ ڳئي ني پيلهون تيڏي انتظاري. == جهنگلي جيوت ۽ نباتات == ڪاڇي جي جهنگلي جيوت ۽ نباتات هن وقت جهڙوڪر ختم ٿي وئي آهي. ڪاڇي ۾ تتر، پٽ تتر، ڳيرا، ڪبوتر، سرھ، هرڻيون، گڊ، گدڙ، لومبڙ، سيڙھ ٻيا جانور ۽ پکي اڄ به آهن. نباتات ۾ ڄار يا ڄال، ڪرڙ، ٻٻر، ڪنڊي، ڪتڻ يا ڪترڻ، ڳم، کپ، ٻُو، لاڻو، لاڻي، اڪ. کبڙ، ڳنڍير وغيره جام ٿين ٿا.<ref>[https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=8528461178862548616#editor/target=post;postID=267203562812630397;onPublishedMenu=allposts;onClosedMenu=allposts;postNum=0;src=postname Blogger<!-- Bot generated title -->]</ref> هاڻ وڻن جي واڍي ڪاڇي جي جيوت تباھ آهي. هڪ طرف برساتون گهٽجي ويون آهن ته ٻئي طرف موسم ۾ گرمي جي شدت وڌيل آهي ۽ پاڻي جي کوٽ سان گڏ ان جي سطح پڻ ڪري پئي آهي. کوھ سڪي ويا آهن. ماڻهو توڙي مال متاءُ پئڻ جي پاڻي لاءِ پريشان آهن.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho &amp; Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == گئلري == <gallery widths="360px" heights="200px"> </gallery> {{clear}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪاڇو]] [[زمرو:ريگستان]] [[زمرو:پاڪستان جا رڻ پٽ]] [[زمرو:پاڪستان جا صحرا]] [[زمرو:پاڪستان جي ارضيات]] [[زمرو:سنڌ جا رڻ پٽ]] [[زمرو:سنڌ جي ارضيات]] se2v61jksu7s4ohqztp6k1dks27bj11 379681 379678 2026-05-22T20:23:29Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 379681 wikitext text/x-wiki {{Short description|Semi-desert region in Sindh, Pakistan}} [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg|thumb|ڪاڇي جي علائقي (قمبر شهدادڪوٽ ضلعو) ۾ هڪ مٽيءَ جو گھر]] '''ڪاڇو''' (<small>Kachho</small>) يا ڪاڇو رڻپٽ [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ نيم ريگستاني علائقو آهي. ڪاڇو [[سنڌي ٻولي]] جي لفظ "ڪاڇ" مان نڪتل آهي، جنهن جو معني گود يا بغل آهي، جئين ته ڪاڇي جو رڻپٽ [[کيرٿر جبلن جو سلسلو|کيرٿر جبلن جي قطار]] جي گود ۾ آهي. تاريخ ظاهر ڪري ٿي ته ڪاڇي رڻپٽ جو علائقو، [[منڇر ڍنڍ]] سميت قديم زماني ۾ [[سنڌو درياھ|سنڌو درياءَ]] جي وڏي شاخ جي وهڪري جي نتيجي ۾ ظاهر ٿيو، جيڪو [[ڪشمور]]-[[ڪنڌڪوٽ]] کان لکي جبلن تائين وهندو هو. اهو سنڌ صوبي جي ٻن ضلعن، [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] کان ويندي [[قمبر شهدادڪوٽ ضلعو|قمبر شهدادڪوٽ ضلعي]] تائين پکڙيل آهي. ڪاڇو زرخيز مٽي ۽ ٻيلن سان مالا مال آهي. ڪڇو آثار قديمه ۽ تاريخي جڳهن ۾ مالا مال آهي. ڪڇو ريگستان ۾ تهذيبن جا ڪيترائي، تاريخي ۽ قبل از تاريخ، جديد پٿر جي دور، [[ڪانسي جو دور|ڪانسي جي دور]] کان [[برطانوي راڄ|برطانوي دور]] تائين جا قديم آثار ڏسجي سگهون ٿا. ڪاڇي ۾ ماڻهو ڪيترن ئي قسمن جا فصل پوکيندا آهن. ڪاڇو برساتن تي ڀاڙي ٿو، جيڪڏهن ورسات ٿيندي آهي، ته ڪاڇي جو علائقو خوشحال ٿي ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته ماڻهو زمينون ۽ فصل پوکيندا آهن جيڪي علائقي جي معيشت کي وڌائيندا آهن. برساتن جي ڪري پاڻي جي سطح به وڌي ويندي آهي ۽ نتيجي طور، ماحول پڻ خوشگوار ٿي ويندو آهي. گهڻو ڪري، وڻ تيز برساتن ۽ علائقي جي سٺي ماحول جو وڏو سبب آهن. ڪاڇي رڻپٽ جا ڪيترائي وڻ گذريل ڪيترن سالن کان وڪري لاءِ ڪٽي رهيا آهن. ان ڪري، ماحول تمام گهڻو بناوتي آهي ۽ پاڻي جي سطح 150 فوٽ کان گهٽجي 450 فوٽ ٿي وئي آهي. ماڻهن پاران کوٽيل کوهه هاڻي سڪي ويا آهن. ڪاڇي جي ڪيترن ئي ڳوٺن جا ماڻهو پيئڻ جي صاف پاڻي لاءِ پريشان آهن. '''Kachho''' or '''Kachho Desert''' ({{Langx|sd|{{Naskh|ڪاڇو}}}} or ڪاڇو) is a [[Semi-arid climate|semi desert]] area of [[Sindh]], [[Pakistan]].<ref>{{cite news |last=Bux Khushik |first=Allah |date= 15 December 2017|title= Kachho festival concludes in Dadu|url=https://www.pressreader.com/pakistan/daily-messenger/20171215/282084867155060 |work=Daily Messenger |access-date= 20 January 2018}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Forgotten people of Wahi Pandhi |url=https://dailytimes.com.pk/183896/forgotten-people-of-wahi-pandhi/|work=Daily Times|date= 19 January 2018|access-date=20 January 2018 }} </ref> The Kachho is denoted from word of [[Sindhi language]] '''Kachh''' which stands for a lap or an armpit.<ref name="InpaperMagazine 2018">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> The desert of Kachho is near the lap of the [[Kirthar Mountains]] range. History reveals that the area of the Kachho desert including [[Lake Manchar]] appeared in the result of flow of big branch of the [[Indus River]] in earliest times which had been flowing from [[Kashmore District|Kashmore-Kandhkot]] to Luki Mountains.<ref name="InpaperMagazine 2018" /> It is spread over two districts of Sindh Province, [[Dadu District]] and [[Qambar Shahdadkot District]].<ref>{{cite news |last= Tunio|first=Hafeez |date= 10 September 2017|title= Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/ |work=The Express Tribune |access-date= 20 January 2018}}</ref> Kachho is rich in fertile soil and forests.<ref>{{cite news |last= Khushik|first=Imdad Ali |date=16 November 2017 |title=Sindh govt urged to protect forests |url=https://dailytimes.com.pk/45750/sindh-govt-urged-to-protect-forests/|work=Daily Times|access-date=20 January 2018 }}</ref> The Kachho is affluent in archaeological and historical sites.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Expert sounds alarm over state of heritage sites in Kachho |url=https://epaper.dawn.com/DetailImage.php?StoryImage=15_12_2017_119_005|work= Dawn|location=Dadu |date=15 December 2017 |access-date=20 January 2018 }}</ref> The several historic and prehistoric remains of civilizations can be observed herein Kachho desert from [[Neolithic]] and [[Bronze Age]] to [[British Raj|British period]].<ref name="InpaperMagazine 2018" /> The people cultivate many kind of crops in Kachho.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/164556/in-this-mass-exodus-from-dadu-families-flee-not-from-conflict-but-in-search-of-water/|title=In this mass exodus from Dadu, families flee not from conflict but in search of water|date=May 9, 2011|website=The Express Tribune}}</ref> Kachho depends on rains. If it rains Kachho becomes prosperous because people cultivate lands and crops which boost the economy of the region including whole country. Due to rains the water level too increases and an environment also becomes pleasant. Mostly, the trees are big reason for heavy rains and good environment of the area. Numerous trees of Kachho desert have been cutting for sell since last many years. Thus, the environment is very pretentious and water level is dropped from 150 feet to 450 feet. The wells dug by people now became dry. The people of several villages of Kachho suffer for fresh drinking water.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho & Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> '''ڪاڇو''' (Kachho) [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو نيم ريگستاني علائقو آهي جيڪو [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] کان ويندي ضلعي [[قمبر شھدادڪوٽ]] کان بہ اڳتي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] تائين ڦھليل آهي.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/771716|title=Heritage: Legends on the walls|last=InpaperMagazine|first=From|date=2012-12-16|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == ڪاڇي لفظ جو پسمنظر == ڪاڇو لفظ ڪڇ مان ورتل آهي جنهن جي معنى َبغل يا ڪِنار آهي.<ref>{{Citation |title=Visit to "kachho". A journey through time<!-- Bot generated title --> |url=http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |accessdate=2018-02-24 |archive-date=2014-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927144211/http://www.pakguns.com/showthread.php?9988-Visit-to-quot-kachho-quot-A-journey-through-time |dead-url=yes }}</ref> [[کيرٿر جبل|کيرٿر جبلن]] جي قطار جي ڪڇ يا ڪِنار وارو سمورو صحرائي يا ميداني علائقو ڪاڇو سڏجي ٿو.<ref name=":0"/> هيءُ صحرا سوين ميلن جي ايراضي ۾ پکڙيل آهي.<ref>[[عزيز ڪنگراڻي]]، [[ڪاڇو هڪ اڀياس]]، [[انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي]]، [[ڄامشورو]]، 2009ع</ref> == ڪاڇي جو تاريخي پسمنظر == [[عطا محمد ڀنڀرو]] جي ترجمو ٿيل راورٽي جي ڪتاب سنڌ جو مھراڻ موجب قديم زماني ۾ بکر کان ڪنڌڪوٽ، شھدادڪوٽ اتان حمل ڍنڍ، [[لاڙڪاڻو ضلعو|لاڙڪاڻي]] جي اولھ کان سنڌ درياھ جي قديم ڇاڙ وهندي دادو ضلعي ۾ منڇر سان ملي پئي. منڇر ڍنڍ کان وري اوڀر طرف وهندي [[سيوھڻ شريف]] لڳ ڏکڻ ۾ ٻيھر سنڌ درياھ سان وڃي ملي پئي. ڪاڇو ۽ منڇر ڍنڍ پڻ هن وڏي درياهي ڇاڙ جي نتيجي ۾ وجود ۾ آيا. ان ڇاڙ جي ڪناري ٿي [[فريدآباد]]، [[ڳوٺ ماڏو]] ، ڳوٺ [[قصبو،جوهي|قصبو]].[[واهي پانڌي]] (ڪوٽيرو دڙو)،[[علي مراد جو دڙو]] واري بستي (ڪلوئي دڙو)، [[ٽنڊو رحيم خان]] جو قديم ماڳ ۽ [[غازي شاھ جو دڙو]] (ماڙيکڙ يا پياري جي ماڙي) اهم پتڻ هوندا هئا.<ref name=":0"/> جبل جي وَٽِ يا ڪَڇَ واري ملڪ کي ڪاڇو چوندا آهن، پر اڳي ڪاڇي جي ملڪ ۾ جيڪي شھر هئا، تن مان هڪڙو ڪاڇو هو. سنہ 1069ھ (سنہ 1684ع) ڌاري ميان نصير محمد ڪلهوڙي، جڏهن پنهنجي لاءِ پنوهرن جي ملڪ ۾ روھ جي ٽڪرن ۽ پاڻيءَ جي نهر جي وچ ۾ کاريءَ اصل [[ڳوٺ ڳاڙهي]] جو ڳوٺ ٻَڌو، جنهن ۾ مرڻ کان پوءِ پاڻ دفن ڪيو ويو، تڏهن هن ڪاڇو پنهنجي هڪڙي مريد عنايت شاه فقير کي ڏنو ۽ هٽڙي فوجي فقير کي ڏنائين. انهيءَ طرح هن اهو ملڪ اچي وسايو. سنه 1167ھ (سنه 1754ع) کان پوءِ ميان محمد مراد ياب ڪاڇي ۾ هڪڙو قلعو مضبوط بنايو ۽ اوچتي ۽ لنجاري ۽ ميران ۾ به قلعا بنايائين. سنه 1144ھ (سنه 1731ع) ۾ ميان نور محمد جي راڄ ۾ بروهين جو هڪڙو وڏو ڪٽڪ صلح جي شرطن جي برخلاف ڪاڇي جي زمين تي ڪاهي آيو ۽ ڦرلٽ ڪري هليو ويو. انهيءَ کي سزا ڏيڻ لاءِ ميان پاڻ لاڙڪاڻي ويو ۽ اُتان بروهين جي سردار مير عبدالله خان سان وڙهڻ لاءِ لشڪر موڪليائين. جنديهر وٽ انهن جي وچ ۾ لڙائي لڳي ۽ بروهين شڪست کاڌي ۽ سندن سردار مارجي ويو. سنه 1201ھ (سنه 1786ع) ڌاري ميان عبدالنبي قلات جي خان کان بروهين جي مدد وٺي آيو. مير فتح علي خان پاڻ شڪار تي ونگ جي پاسي ويل هو. بروهين ڪاڇي مان آسپاس جو ملڪ ڦريو. مير اها خبر ٻڌي مٿن ڪاهي آيو ۽ جيڪو مال ڦري ويا هئا، سو هنن کان موٽي ورتائين.<ref>قديم سنڌ -ان جا مشهور شهر ۽ ماڻهو. مصنف: مرزا قليچ بيگ. ايڊيشن: چوٿون 1999ع. ڇپائيندڙ: سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو</ref><ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1500279/tomb-raiders-leave-little-sindhs-heritage-intact/|title=Tomb raiders leave little of Sindh's heritage intact - The Express Tribune|date=2017-09-10|work=The Express Tribune|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == جاگرافيائي بيهڪ == جاگرافي جي حوالي سان هينئر ڪاڇي جو صحرا وڏي پکيڙ تي ڦهليل آهي. ڪاڇي جي اولهه ۾ [[کيرٿر]] جبلن جي قطار، ڏکڻ ۾ [[منڇر ڍنڍ]]. اوڀر ۾ ٻوڏن کان آيل بچاءُ بند ۽ اتر ۾ [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] ۽ [[بلوچستان]] جي ڪڇيءَ وارا صحرائي علائقا آهن. == اهم نئيُون == [[کيرٿر]] جبلن مان ڪاڇي ڏانهن وهي ايندڙ نئيون جيڪي ڪاڇي کي سيراب ڪن ٿيون سي ڪيتريون ئي آهن. انهن ۾ اهم مولا نئي، جهل مگسي, سوري نئي،[[سالاري نئي]]، گاج يا [[گاج ندي]]، [[سول]]،[[تڪي]]، [[نلي]]، [[ڪڪڙاني]]، [[هليلي]]، [[کنڌاني]]، [[انگئي]]. [[نئيگ]]،[[مکي نئي]][[دلان نئي]]،[[سيتا نئي]][[سائين نئي]] ۽ ٻيون ننڍيون وڏيون نئيون اچي وڃن ٿيون. == زراعت ۽ معيشت == ڪاڇي جي صحرا جي معيشت جو دارومدار ٻن وسيلن تي آهي. هڪ بارشون ۽ ٻيو واڻ وٽڻ. بارشون پونديون آهن ته نئيون وهي اينديون آهن جن سان ڪاڇي جا پٽ ڀربا آهن ۽ جام فصل ٿيندا آهن. سڄو ميداني علائقو سرسبز ۽ شاداب بڻجي ويندو آهي. برساتون پون ته ڪاڇو امير بڻجي ويندو آهي. چوڏس سڪار جون سُرهڻون ۽ خوشحالي جون هوائون گهلي پونديون آهن. بارشون نه پون ته ڪاڇي جو صحرا ڏڪار جي ور چڙهي ويندو آهي. ان ڪري هڪ چوڻي مشهور آهي ته “ڪاڇو وسي ته امير نه ته غريب جو غريب.” ڪاڇي جو ٻيو ذريعه معاش واڻ وٽڻ آهي جيڪو صدين کان هلندو اچي. واڻ ڪاڇي جي هر ڳوٺ ۾، خاص طور جوهي تعلقي واري علائقي ۾ ته تمام گهڻو واڻ وٽيو ويندو آهي. واڻ پيش جي ٻُوٽي کي ڪُٽي ان مان ٺاهيو ويندو آهي جيڪو اڪثر کٽون واڻڻ ۾ ڪم ايندو آهي. واڻ وٽڻ جو ڪم اڪثر عورتون ڪنديون آهن. چند سالن کان ڪاڇي ۾ جتي جر جو پاڻي مٺو آهي اتي ٽيوب ويلن ذريعي به آبادي ڪئي وڃي ٿي. برساتن تي ٿيندڙ فصلن ۾ جوئر، سرنهن، ڄانڀو ۽ گوار جام پوکيا ويندا آهن. [[File:قمبر_تعلقي_جي_ڪاڇي_واري_علائقي_۾_ھڪ_دڪان.jpg|250px|thumb|قمبر تعلقي ۾ ڪاڇي ۾ ھڪ ڪرياني جو دڪان]] == لاهيارڪي زندگي == آڳاٽي زماني ۾ جڏهن ڪاڇي ۾ بارشون نه پونديون هيون ۽ ڪاڇو ڏڪار جي ورچڙهي ويندو هو ته ڪاڇي جي صحرا جا ماڻهو پنهنجا پڊ ڇڏي بئراج ايريا ۾ اچي جهوپڙيون اڏي اُجرت تي لاهيارا بڻجي ڪڻڪن جا لابارا ڪندا هئا جنهن جي نتيجي ۾ کين اجرت ۾ ان ملندو هو. ان داڻو گڏ ڪري وري واپس پنهنجي پڊن تي ويندا هئا. ڪي ته شهرن ۾ مزدوري به وڃي ڪندا هئا. [[شاه عبداللطيف ڀٽائي]] انهيءُ زندگيءَ ۽ هڪ عورت جي لاهيارا بڻجي ويل مائٽن لاءِ اڪير ۽ روڳ کي هڪ [[بيت]] ۾ هن طرح بيان ڪيو آهي: <center>سنگهارن ساري، ساٿي ڏيج سنيهڙا،</center> <center>هيڪل ٿي گهاري، مُنڌ ڪاڇي ڪنڌئين، <small>([[شاهہ عبداللطيف ڀٽائي|شاهه]])</small></center> == ڪاڇي جو لوڪ گيت سَمَهُہ == سمهہ اصل سماع جو بگاڙ آهي. سمهہ وارو لوڪ گيت هڪ قسم جي دعا آهي جيڪي آڳاٽي زماني ۾ ڪاڇيلا ڳائنيدا هئا. جڏهن بارشون نه پونديون هيون تڏهن ڪاڇي جا ماڻهو ڌڻيءَ جي بارگاھ ۾ مينهن لاءِ ٻاڏائيندي ڳائيندا هئا. ڪنهن پڌر تي گول دائرو جوڙي سَمَهُہ چوندا هئا. هڪ چوندو هو “سَمَهَہ ۾ سردار، ڪاڇو ڪوڏ وسائيندو هو هان هو” ۽ ٻيا گڏيل آواز ۾ وراڻيءَ ۾ ورجائيندا هئا “هوهان هو...هوهان هو”. ڪاڇيلن جو عقيدو رهيو تہ هيءَ لوڪ گيت ڳائڻ سان رب راضي ٿيندو ۽ مهر جو مينهن وسائيندو تہ ڪاڇو سرسبز ٿي ويندو. هن گيت جو موجوده دؤر ۾ رواج نہ رهيو آهي. == ڪاڇي جا قديم ماڳ == ڪاڇي جي صحرا۾ تاريخ کان اڳ جي دور توڙي تاريخي دور جا ڪيترائي قديم ماڳ آهن. دادو کان شهدادڪوٽ تائين ڪاڇو تريخي ماڳن سان ڀريو پيو آهي. ٻڌ ڌرم جا ٺلهه، زرتشت آثار، قديم قبرستان ۽ تمام قديم دڙا ۽ ڀڙا موجود آهن جيڪي هن صحرا جي قدامت تي روشني وجهن ٿا. == پيرون جي قدرتي سوغات == ڪاڇي جي صحرا ۾ ٻيا به ڪيترائي وڻ ٽڻ ٿين ٿا پر ڄال يا ڄار جو وڻ هڪ غنيمت چئي سگهجي ٿو جنهن ۾ پيرون ٿين ٿا جيڪي ڪاڇي جي ميوات ۽ سوغات ۾ شمار ٿين ٿا. جڏهن پيرون پچن ٿا ته ڪيئي ٻار۽ ناريون ٽوريون کڻي پيرون چونڊڻ لاءِ گڏ ٿيندا آهن. پيرون وڪرو به ڪيا ويندا آهن ته پري جي رشتيدارن، مٽن مائٽن ۽ دوستن کي سوکڙي طور به موڪليندا آهن. پيرون کي سرائڪي ۾ پِيلهون چئبو آهي. طالب لغاري هڪ شعر ۾ پيرون پچڻ واري موسم جي اهميت بيان ڪئي آهي. ڪاڇي يار ول آ لهي بيقراري. پڪ ڳئي ني پيلهون تيڏي انتظاري. == جهنگلي جيوت ۽ نباتات == ڪاڇي جي جهنگلي جيوت ۽ نباتات هن وقت جهڙوڪر ختم ٿي وئي آهي. ڪاڇي ۾ تتر، پٽ تتر، ڳيرا، ڪبوتر، سرھ، هرڻيون، گڊ، گدڙ، لومبڙ، سيڙھ ٻيا جانور ۽ پکي اڄ به آهن. نباتات ۾ ڄار يا ڄال، ڪرڙ، ٻٻر، ڪنڊي، ڪتڻ يا ڪترڻ، ڳم، کپ، ٻُو، لاڻو، لاڻي، اڪ. کبڙ، ڳنڍير وغيره جام ٿين ٿا.<ref>[https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=8528461178862548616#editor/target=post;postID=267203562812630397;onPublishedMenu=allposts;onClosedMenu=allposts;postNum=0;src=postname Blogger<!-- Bot generated title -->]</ref> هاڻ وڻن جي واڍي ڪاڇي جي جيوت تباھ آهي. هڪ طرف برساتون گهٽجي ويون آهن ته ٻئي طرف موسم ۾ گرمي جي شدت وڌيل آهي ۽ پاڻي جي کوٽ سان گڏ ان جي سطح پڻ ڪري پئي آهي. کوھ سڪي ويا آهن. ماڻهو توڙي مال متاءُ پئڻ جي پاڻي لاءِ پريشان آهن.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/502519|title=Timber mafia active in Kachho &amp; Pai|date=2009-11-13|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/499788|title=Tree felling, depleting water reserves cause climate changes in Kachho|last=Khushik|first=Qurban Ali|date=2009-10-31|work=DAWN.COM|access-date=2018-06-18|language=en-US}}</ref> == گئلري == <gallery widths="360px" heights="200px"> </gallery> {{clear}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪاڇو]] [[زمرو:ريگستاني علائقا]] [[زمرو:سنڌ جا ريگستاني علائقا]] [[زمرو:پاڪستان جا ريگستاني علائقا]] [[زمرو:پاڪستان جا صحرا]] [[زمرو:پاڪستان جي ارضيات]] [[زمرو:سنڌ جا رڻ پٽ]] [[زمرو:سنڌ جي جاگرافي]] 99bf09zbyuvt2b4nlgwog861c6o9qws 10 43086 379506 379414 2026-05-22T12:12:41Z Intisar Ali 8681 379506 wikitext text/x-wiki [[File:template_location_map.svg|thumb|360px|5 جنوري 2014 تائين جا نقشن جي مقام وارا سانچا. ڏنل جاء جا نقشن وارا بھترين مقام ڳولڻ لاءِ ڏنل SVG فائل کي ويب برائوزر جي مدد سان کوليو ۽ تيرن وارا آپشن ۽ زوم فنڪشن استعمال ڪيو.]] ھن فھرست جي مقامن وارا سانچا 13مئي 2018 تائين جا آھن. ان فھرست ۾ {{#expr:2364+427}} ماڊيول شامل آهن. انھن نقشن ۾ کي فنڪشنل نہ سمجھو. پھريون نقشي واري صفحي ۾ وڃو ۽ ان جي لنڪ کي چڪاسيو. [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Recentchangeslinked&target=Template:Location_map/List Related changes list]. __TOC__{{-}} ==لوڪيشن نقشا== {{refbegin|27em}} :[[ماڊيول:Location map/data/100x100|100x100]] ==آ== :[[ماڊيول:Location map/data/Azad Kashmir|آزاد ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku Old City streets|آذربائيجان باڪو پراڻي شهر جون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku|آذربائيجان باڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Ganja|آذربائيجان گنجه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan|آذربائيجان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria AHL|آسٽريا، اي ايڇ ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Burgenland|آسٽريا، برگن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Carinthia|آسٽريا، ڪارنٿيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria EBEL|آسٽريا، اي بي اي ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Lower Austria|آسٽريا، لوئر آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Salzburg|آسٽريا، سالزبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Styria|آسٽريا، اسٽائيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Tyrol|آسٽريا، ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Upper Austria|آسٽريا، اپر آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vienna|آسٽريا، ويانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vorarlberg|آسٽريا، فورآرلبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria|آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia and New Zealand|آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Australian Capital Territory|آسٽريليا، آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australian Capital Territory|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Cocos (Keeling) Islands|آسٽريليا، ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Greater Adelaide|آسٽريليا، گريٽر ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Heard and McDonald Islands|آسٽريليا، هرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Hobart|آسٽريليا، هوبرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Jervis Bay Territory|آسٽريليا، جروِس بي ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales LGAs|آسٽريليا، نيو سائوٿ ويلز ايل جي ايز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales|آسٽريليا، نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Newcastle|آسٽريليا، نيوڪاسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Norfolk Island|آسٽريليا، نورفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Northern Territory|آسٽريليا، ناردرن ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|آسٽريليا، ، نادرن ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia OOL|آسٽريليا، او او ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Perth|آسٽريليا، پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland SEQ|آسٽريليا، ڪوئينزلينڊ ايس اي ڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland|آسٽريليا، ڪوئينزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Rhodes ferry wharf|آسٽريليا، روڊس فيري وارف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Shark Bay|آسٽريليا، شارڪ بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Adelaide|آسٽريليا، سٽي آف ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Playford|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا پلي فورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Port Adelaide Enfield|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا، پورٽ ايڊيليڊ اينفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Riverland|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا ريورلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Town of Gawler|آسٽريليا ڏکڻ آسٽريليا ڳوٺ گاولر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Wattle Range Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, واٽل رينج ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Wudinna District Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, وُڊِنا ضلعي ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Yorke Peninsula Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, يورڪ پيننسولا ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney central|آسٽريليا, سڊني سينٽرل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney satellite|آسٽريليا، سڊني سيٽلائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney|آسٽريليا، سڊني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania Brighton Council|آسٽريليا، تسمانيا برائٽن ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania|آسٽريليا تسمانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Alpine Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا الپائن شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Bass Coast Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا باسٽ ڪوسٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Baw Baw Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا باو باو شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Borough of Queenscliffe|آسٽريليا، وڪٽوريا بورو آف ڪوئينسڪلف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Ballarat|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر بالارات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Bendigo|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر بينڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Geelong|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر جيلانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Shepparton|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر شيپارٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Latrobe|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر ليٽروب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Warrnambool|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر وارنيمبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Wodonga|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر ووڊونگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Colac Otway Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا ڪولاڪ اوٽوَي شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Corangamite Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا ڪورانگامائيٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria French Island|آسٽريليا، وڪٽوريا فرينچ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Golden Plains Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا گولڊن پلينز شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Melbourne inset|آسٽريليا، وڪٽوريا ميلبورن اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Melbourne metropolitan area complete|آسٽريليا، وڪٽوريا ميلبورن ميٽروپوليٽن علائقو مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria metropolitan Melbourne|آسٽريليا، وڪٽوريا ميٽروپوليٽن ميلبورن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australia Melbourne|آسٽريليا، ميلبورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Pyrenees Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا پائرينيز شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Ararat|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف ارارات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Benalla|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف بينالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Horsham|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف هورشام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Mildura|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف ملڊورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Swan Hill|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف سوان هل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Wangaratta|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف وانگاراٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Baw Baw|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف باو باو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Buloke|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف بولوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Campaspe|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ڪيمپاسپي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Central Goldfields|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف سينٽرل گولڊ فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of East Gippsland|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ايسٽ گپس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Gannawarra|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف گيناوارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Glenelg|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف گلينيلگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Hepburn|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف هيپبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Hindmarsh|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف هندمارش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Indigo|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف انڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Loddon|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف لوڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Macedon Ranges|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ميسيڊون رينجز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mansfield|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مينسفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mitchell|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مچل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moira|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف موئرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moorabool|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مورابول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mount Alexander|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مائونٽ اليگزينڊر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moyne|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف موئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Murrindindi|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مورنڊنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Northern Grampians|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ناردرن گريمپينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Southern Grampians|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف سدرن گريمپينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Strathbogie|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف اسٽريٿبوگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Towong|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ٽوونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Wellington|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of West Wimmera|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ويسٽ وِميرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Yarriambiack|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ياريامبياڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria South Gippsland Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا سائوٿ گپس لينڊ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Surf Coast Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا سرف ڪوسٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria|آسٽريليا، وڪٽوريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia Bayswater City|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا بيز واٽر سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia metropolitan Perth|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا ميٽروپوليٽن پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia|آسٽريليا]] :[[Module:Location map/data/Sky|آسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa|آفريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa Zambezi River|آفريڪا زيمبيزي درياھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Auckland|آڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Oxford (central)|آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :← [[Module:Location map/data/Oxfordshire|آڪسفورڊشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Bakersfield|آمريڪا بيڪرزفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Boston Metro|آمريڪا بوسٽن ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Boston|آمريڪا بوسٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Central|آمريڪا شڪاگو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Downtown|آمريڪا شڪاگو ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Greater|آمريڪا گريٽر شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Loop|آمريڪا شڪاگو لوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago metropolitan area|آمريڪا شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Near North Side|آمريڪا شڪاگو ويجهو اتر پاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago|آمريڪا شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Cleveland|آمريڪا ڪليولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States District of Columbia street|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Downtown Las Vegas|آمريڪا لاس ويگاس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Greater Spokane|آمريڪا گريٽر اسپوڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Hawaii (island)|آمريڪا هوائي (ٻيٽ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Jacksonville|آمريڪا جيڪسن وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Kauai|آمريڪا ڪائوائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lahaina|آمريڪا لاهاينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lake Highlands|آمريڪا ليڪ هائيلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Las Vegas Strip|آمريڪا لاس ويگاس اسٽرپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Long Beach|آمريڪا لانگ بيچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Central|آمريڪا لاس اينجلس مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Downtown|آمريڪا لاس اينجلس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Southern|آمريڪا لاس اينجلس ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Western|آمريڪا لاس اينجلس اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lower Manhattan|آمريڪا لوئر منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر منهٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Maui|آمريڪا مائوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Molokai-Lanai|آمريڪا مولوڪائي-لانائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Monterey Peninsula|آمريڪا مونٽيري پيننسولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New Orleans East|آمريڪا نيو اورلينز اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New Orleans|آمريڪا نيو اورلينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New York|آمريڪا نيويارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Oahu|آمريڪا اوآهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Sacramento Delta|آمريڪا سيڪرامينٽو ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Sacramento|آمريڪا سيڪرامينٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Northeastern|آمريڪا سان ڊيگو اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Northwestern|آمريڪا سان ڊيگو اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Southern|آمريڪا سان ڊيگو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego|آمريڪا سان ڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Fernando Valley|آمريڪا سان فرنينڊو وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Bayview-Hunters Point|آمريڪا سان فرانسسڪو بي ويو-هنٽرز پوائنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Central|آمريڪا سان فرانسسڪو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco County|آمريڪا سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco|آمريڪا سان فرانسسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Jose|آمريڪا سان هوزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Seattle Downtown|آمريڪا سيئٽل ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Spokane|آمريڪا اسپوڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States St. Louis|آمريڪا سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Virginia Alexandria Historical District|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا تاريخي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Washington, D.C. east|آمريڪا واشنگٽن ڊي سي اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alabama|آمريڪا الاباما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alabama|الاباما]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Anchorage downtown|آمريڪا الاسڪا اينڪريج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Anchorage|آمريڪا الاسڪا اينڪريج]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Fairbanks Downtown|آمريڪا الاسڪا فيئربينڪس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Fairbanks|آمريڪا الاسڪا فيئربينڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Juneau|آمريڪا الاسڪا جونو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Sitka Downtown|آمريڪا الاسڪا سٽڪا ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Sitka|آمريڪا الاسڪا سٽڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Unalaska Island|آمريڪا الاسڪا انالاسڪا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska|آمريڪا الاسڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alaska|الاسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA American Samoa central|آمريڪا آمريڪن ساموا مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/American Samoa central|آمريڪن ساموا مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA American Samoa|آمريڪا آمريڪن ساموا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/American Samoa|آمريڪن ساموا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona inset|آمريڪا ايريزونا اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona Maricopa County|آمريڪا ايريزونا ميريڪوپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona|آمريڪا ايريزونا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arkansas|آمريڪا آرڪنساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arkansas|آرڪنساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Atlanta Downtown|آمريڪا ائٽلانٽا ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Atlanta|آمريڪا ائٽلانٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Briarcliff|آمريڪا بريئرڪلف]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Bronx|آمريڪا برونڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Anaheim|آمريڪا ڪيليفورنيا اناهيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Bakersfield Downtown|آمريڪا ڪيليفورنيا بيڪرزفيلڊ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Carmel|آمريڪا ڪيليفورنيا ڪارمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Channel Islands|آمريڪا ڪيليفورنيا چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Fresno|آمريڪا ڪيليفورنيا فريسنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Mountain View|آمريڪا ڪيليفورنيا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Napa County|آمريڪا ڪيليفورنيا نيپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Northern|آمريڪا اتر ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Oakland|آمريڪا ڪيليفورنيا اوڪلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Oakland|آمريڪا اوڪلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA California Berkeley|آمريڪا ڪيليفورنيا برڪلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California San Diego County|آمريڪا ڪيليفورنيا سان ڊيگو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Sonoma County|آمريڪا ڪيليفورنيا سونوما ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Southern|آمريڪا ڏکڻ ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California|آمريڪا ڪيليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Cape Cod|آمريڪا ڪيپ ڪاڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Chesapeake Bay|آمريڪا چيسپيڪ بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Colorado Colorado Springs|آمريڪا ڪولوراڊو ڪولوراڊو اسپرنگس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Colorado|آمريڪا ڪولوراڊو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Connecticut|آمريڪا ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Delaware inset|آمريڪا ڊيلاويئر اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Delaware|آمريڪا ڊيلاويئر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Delaware|ڊيلاويئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA District of Columbia|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/District of Columbia|ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA East|آمريڪا اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Manatee County|آمريڪا فلوريڊا مينيٽي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Seminole County|آمريڪا فلوريڊا سيمينول ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Volusia County|آمريڪا فلوريڊا وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida|آمريڪا فلوريڊا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Florida|فلوريڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia Jackson County|آمريڪا جارجيا جيڪسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia UGA Main|آمريڪا جارجيا يو جي اي مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia|آمريڪا جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Guam|آمريڪا گوام]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guam|گوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Hawaii|آمريڪا هوائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hawaii|هوائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Hawaiian Islands|آمريڪا هوائي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Holyoke|آمريڪا هوليوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Idaho|آمريڪا آئيڊاهو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Champaign County|آمريڪا الينواءِ شيمپين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Edgar County|آمريڪا الينواءِ ايڊگر ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Fulton County|آمريڪا الينواءِ فلٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois inset|آمريڪا الينواءِ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Iroquois County|آمريڪا الينواءِ اِروڪوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Ogle County|آمريڪا الينواءِ اوگل ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Peoria County|آمريڪا الينواءِ پيوريا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Tazewell County|آمريڪا الينواءِ ٽيزويل ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Vermilion County|آمريڪا الينواءِ ورميلين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Woodford County|آمريڪا الينواءِ ووڊفورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois|آمريڪا الينواءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Illinois|الينواءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Adams County|آمريڪا انڊيانا ايڊمز ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Bartholomew County|آمريڪا انڊيانا بارٿولوميو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Benton County|آمريڪا انڊيانا بينٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Blackford County|آمريڪا انڊيانا بليڪفورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Boone County|آمريڪا انڊيانا بون ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Brown County|آمريڪا انڊيانا برائون ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Carroll County|آمريڪا انڊيانا ڪيرول ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Cass County|آمريڪا انڊيانا ڪيس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clark County|آمريڪا انڊيانا ڪلارڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clay County|آمريڪا انڊيانا ڪلي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clinton County|آمريڪا انڊيانا ڪلنٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Crawford County|آمريڪا انڊيانا ڪرافورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Dearborn County|آمريڪا انڊيانا ڊيئربورن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Fountain County|آمريڪا انڊيانا فائونٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Harrison County|آمريڪا انڊيانا هيريسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Martin County|آمريڪا انڊيانا مارٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Montgomery County|آمريڪا انڊيانا مونٽگومري ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Parke County|آمريڪا انڊيانا پارڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Sullivan County|آمريڪا انڊيانا سليوان ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Tippecanoe County|آمريڪا انڊيانا ٽپيڪانو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Vermillion County|آمريڪا انڊيانا ورميلين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Vigo County|آمريڪا انڊيانا ويگو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Warren County|آمريڪا انڊيانا وارن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Washington County|آمريڪا انڊيانا واشنگٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Wells County|آمريڪا انڊيانا ويلز ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Whitley County|آمريڪا انڊيانا وائٽلي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana|آمريڪا انڊيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indiana|انڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indianapolis central|آمريڪا انڊياناپولس مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indianapolis|آمريڪا انڊياناپولس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Iowa|آمريڪا آئووا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Iowa|آئووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kansas Ellsworth County|آمريڪا ڪينساس ايلسورٿ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kansas|آمريڪا ڪينساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kentucky|آمريڪا ڪينٽڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles|آمريڪا لاس اينجلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge Downtown|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Lafayette|آمريڪا لوزيانا لافايٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Shreveport Downtown|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shreveport Downtown|شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Shreveport|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shreveport|شريوپورٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana|آمريڪا لوزيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Lower Manhattan extended|آمريڪا لوئر منهٽن وڌايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maine|آمريڪا مين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maine|مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Manhattan|آمريڪا منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manhattan|منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Manhattan|آمريڪا منهٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maryland Broad Creek|آمريڪا ميريلينڊ براڊ ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maryland|آمريڪا ميريلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Massachusetts|آمريڪا ميساچوسٽس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Metro Atlanta|آمريڪا ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Miami Central|آمريڪا ميامي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Miami|آمريڪا ميامي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan Wayne County|آمريڪا مشيگن وين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan|آمريڪا مشيگن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Midwest and Northeast|آمريڪا مڊويسٽ ۽ اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Midwest|آمريڪا مڊويسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minneapolis–Saint Paul|آمريڪا مينيئپولس–سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minnesota Duluth|آمريڪا مينيسوٽا ڊولوٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minnesota|آمريڪا مينيسوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Mississippi|آمريڪا مسيسپي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Missouri|آمريڪا مسوري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Missouri|مسوري]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Montana|آمريڪا مونٽانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Napa|آمريڪا ناپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Nebraska|آمريڪا نبراسڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Nevada|آمريڪا نيواڊا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Hampshire Lakes Region|آمريڪا نيو هيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Hampshire|آمريڪا نيو هيمپشائر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Atlantic City|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Atlantic County|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Bergen County|آمريڪا نيو جرسي برگن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Burlington County|آمريڪا نيو جرسي برلنگٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Camden County|آمريڪا نيو جرسي ڪيمڊن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Cape May County|آمريڪا نيو جرسي ڪيپ مي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Cumberland County|آمريڪا نيو جرسي ڪمبرلينڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Essex County|آمريڪا نيو جرسي ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Gloucester County|آمريڪا نيو جرسي گلوسٽر ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Hudson County|آمريڪا نيو جرسي هڊسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Hunterdon County|آمريڪا نيو جرسي هنٽرڊن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Mercer County|آمريڪا نيو جرسي مرسر ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Middlesex County|آمريڪا نيو جرسي مڊل سيڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County municipalities|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي ميونسپلٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Morris County|آمريڪا نيو جرسي مورس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey New Brunswick|آمريڪا نيو جرسي نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Ocean County|آمريڪا نيو جرسي اوشن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Passaic County|آمريڪا نيو جرسي پاسائڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Salem County|آمريڪا نيو جرسي سيلم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Somerset County|آمريڪا نيو جرسي سومرسيٽ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Sussex County|آمريڪا نيو جرسي سسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Union County|آمريڪا نيو جرسي يونين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Warren County|آمريڪا نيو جرسي وارن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey|آمريڪا نيو جرسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Mexico|آمريڪا نيو ميڪسيڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Adirondack and Catskill Parks|آمريڪا نيويارڪ ايڊرونڊيڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Adirondack Park|آمريڪا نيويارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York Adirondack Park|نيويارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York City Subway|آمريڪا نيويارڪ سٽي سب وي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York City|آمريڪا نيويارڪ سٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York City|نيويارڪ سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Fire Island|آمريڪا نيويارڪ فائر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York inset|آمريڪا نيويارڪ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Long Island|آمريڪا نيويارڪ لانگ آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Staten Island|آمريڪا نيويارڪ اسٽيٽن آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York|آمريڪا نيويارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York|نيويارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Carolina|آمريڪا نارٿ ڪيرولائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Carolina|نارٿ ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Dakota Grand Forks|آمريڪا نارٿ ڊڪوٽا گرينڊ فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Dakota|آمريڪا نارٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Dakota|نارٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Northeast|آمريڪا اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Northern Mariana Islands|آمريڪا ناردرن ماريانا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Mariana Islands|ناردرن ماريانا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Ohio Columbus|آمريڪا اوهايو ڪولمبس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Ohio|آمريڪا اوهايو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oklahoma|آمريڪا اوڪلاهوما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Ashland|آمريڪا اوريگن ايشلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Astoria|آمريڪا اوريگن ايسٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Bend|آمريڪا اوريگن بينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Corvallis|آمريڪا اوريگن ڪوروالس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Dayton|آمريڪا اوريگن ڊيٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Eugene|آمريڪا اوريگن يوجين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Forest Grove|آمريڪا اوريگن فاريسٽ گروو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Grants Pass|آمريڪا اوريگن گرانٽس پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Gresham|آمريڪا اوريگن گريشم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Hood River|آمريڪا اوريگن هوڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Lake Oswego|آمريڪا اوريگن ليڪ اوسويگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Medford|آمريڪا اوريگن ميڊفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Oregon City|آمريڪا اوريگن اوريگن سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Pendleton|آمريڪا اوريگن پينڊلٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Portland downtown|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Portland downtown|آمريڪا پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Portland|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Portland|آمريڪا پورٽلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Salem|آمريڪا اوريگن سيلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Spencer Butte and Eugene|آمريڪا اوريگن اسپينسر بيوٽ ۽ يوجين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon The Dalles|آمريڪا اوريگن دي ڊيلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Tigard|آمريڪا اوريگن ٽگارڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Tualatin|آمريڪا اوريگن ٽوالاٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon|آمريڪا اوريگن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia County|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill1|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل1]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill2|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل2]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill3|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل3]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill4|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل4]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania|آمريڪا پينسلوانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh central|آمريڪا پٽسبرگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh neighborhoods|آمريڪا پٽسبرگ پاڙا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh|آمريڪا پٽسبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Puerto Rico|آمريڪا پورٽو ريڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Rhode Island inset|آمريڪا روڊ آئلينڊ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Rhode Island|آمريڪا روڊ آئلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA South Carolina|آمريڪا سائوٿ ڪيرولائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Carolina|سائوٿ ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA South Dakota|آمريڪا سائوٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Dakota|سائوٿ ڊڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Southeast|آمريڪا ڏکڻ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Tennessee Nashville|آمريڪا ٽينيسي نيشويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Tennessee|آمريڪا ٽينيسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas Cooper|آمريڪا ٽيڪساس ڪوپر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas Houston downtown|آمريڪا ٽيڪساس هوسٽن ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas|آمريڪا ٽيڪساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Umnak Island|آمريڪا اُمناڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Utah|آمريڪا يوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Vermont|آمريڪا ورمونٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA VI Saint Croix|آمريڪا ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Alexandria region|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Alexandria|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Bailey's Crossroads|آمريڪا ورجينيا بيليز ڪراس روڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Clarke|آمريڪا ورجينيا ڪلارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Frederick|آمريڪا ورجينيا فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Goshen Scout Reservation|آمريڪا ورجينيا گوشن اسڪائوٽ رزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Manassas|آمريڪا ورجينيا مناسس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Northern|آمريڪا اتر ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Richmond metropolitan area|آمريڪا ورجينيا رچمنڊ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Warren|آمريڪا ورجينيا وارن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia West Virginia border|آمريڪا ورجينيا اولهه ورجينيا سرحد]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia|آمريڪا ورجينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Benton County|آمريڪا واشنگٽن بينٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Metropolitan Area|آمريڪا واشنگٽن ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Yakima County|آمريڪا واشنگٽن ياڪيما ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington, D.C. central|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي. سينٽرل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington|آمريڪا واشنگٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia Eastern Panhandle|آمريڪا ويسٽ ورجينيا اوڀر پين هينڊل]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|ويسٽ ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia Romney|آمريڪا ويسٽ ورجينيا رومني]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia|آمريڪا ويسٽ ورجينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Virginia|ويسٽ ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West|آمريڪا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Wisconsin|آمريڪا وسڪانسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Wyoming|آمريڪا وائيومنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA|آمريڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States of America|آمريڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States|آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA2|آمريڪا2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iberia|آئيبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iceland|آئس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Isle of Man|آئل آف مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/America|آمريڪي کَنڊَ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Athy|آئرلينڊ اٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Castledermot|آئرلينڊ ڪاسلڊرموٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Central Dublin|آئرلينڊ مرڪزي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Clonfert|آئرلينڊ ڪلونفرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Cork Central|آئرلينڊ مرڪزي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Carlow|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cavan|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيَوَن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Clare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪليئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cork|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Donegal|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊونيگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Dublin|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Galway|آئرلينڊ ڪائونٽي گيلوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kerry|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kildare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Dublin|آئرلينڊ ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Ennis|آئرلينڊ اينِس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Galway|آئرلينڊ گيلوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Kildare|آئرلينڊ ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Loughrea|آئرلينڊ لاکريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Tuam|آئرلينڊ ٽُوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Youghal|آئرلينڊ يوغل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland|آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Iowa|آئووا]] :← [[Module:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] ==ا== :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia|ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia Gulripshi|ابخازيا گلريپشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Abruzzo|ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina|ارجنٽائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires|ارجنٽائنا بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires City|ارجنٽائنا بيونس آئرس شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province|ارجنٽائنا بيونس آئرس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Tierra del Fuego and Staten Island|ارجنٽائنا تيئرا ڊيل فوئيگو ۽ اسٽيٽن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chaco Province|ارجنٽائنا چاڪو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut|ارجنٽائنا چوبوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut Province|ارجنٽائنا چوبوت صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Jujuy Province|ارجنٽائنا خوخوئي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Río Negro Province|ارجنٽائنا ريو نيگرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Salta Province|ارجنٽائنا سالتا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina San Juan Province|ارجنٽائنا سان خوان صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Cruz|ارجنٽائنا سانتا ڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Fe Province|ارجنٽائنا سانتا في صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santiago del Estero Province|ارجنٽائنا سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province|ارجنٽائنا ڪورڊوبا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province|ارجنٽائنا لا پامپا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Misiones Province|ارجنٽائنا ميسيونيس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Neuquén Province|ارجنٽائنا نيوڪين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires|ارجنٽائنا وڏو بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba|اروبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba streets|اروبا گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eritrea|اريٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan|اردن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan Amman|اردن عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Uzbekistan|ازبڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Uzbekistan Tashkent|ازبڪستان تاشقند]] :[[ماڊيول:Location map/data/İzmir|ازمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul|استنبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Beyoglu|استنبول بي اوغلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Fatih|استنبول فاتح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea|استوائي گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea Bioko|استوائي گني بيوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea mainland|استوائي گني مکيه زمين]] :[[Module:Location map/data/Scotland|اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland North|اسڪاٽلينڊ اتر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اتر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ اتر لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Orkney|اسڪاٽلينڊ آرڪني]] :[[Module:Location map/data/Scotland Argyll and Bute|اسڪاٽلينڊ آرگائل ۽ بيوٽ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Stirling|اسڪاٽلينڊ اسٽرلنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Scottish Borders|اسڪاٽلينڊ اسڪاٽش بارڊرز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverclyde|اسڪاٽلينڊ انورڪلائيڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverkeithing|اسڪاٽلينڊ انورڪيٿنگ]] :← [[Module:Location map/data/Scotland Inverness|اسڪاٽلينڊ انورنس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverness area|اسڪاٽلينڊ انورنس علائقو]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Lothian|اسڪاٽلينڊ اوڀر لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اولهه ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Lothian|اسڪاٽلينڊ اولهه لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeenshire|اسڪاٽلينڊ ايبرڊينشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen Central|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh Central|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Elgin|اسڪاٽلينڊ ايلگن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Isle of Skye|اسڪاٽلينڊ آئل آف اسڪائي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Angus|اسڪاٽلينڊ اينگس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Outer Hebrides|اسڪاٽلينڊ آئوٽر هيبرائيڊز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Badenoch and Strathspey|اسڪاٽلينڊ بيڊينوخ ۽ اسٽرٿسپي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth|اسڪاٽلينڊ پرٿ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth and Kinross|اسڪاٽلينڊ پرٿ ۽ ڪنروس]] :[[Module:Location map/data/Scotland South|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southeast|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southwest|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Ayrshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dumfries and Galloway|اسڪاٽلينڊ ڊمفريز ۽ گيلوي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dundee|اسڪاٽلينڊ ڊنڊي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Ross and Cromarty|اسڪاٽلينڊ راس ۽ ڪرومارٽي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Sutherland|اسڪاٽلينڊ سدرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland St Andrews|اسڪاٽلينڊ سينٽ اينڊريوز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland Whalsay|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ وهالسي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Falkirk|اسڪاٽلينڊ فالڪرڪ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Fife|اسڪاٽلينڊ فائف]] :[[Module:Location map/data/Scotland Clackmannanshire|اسڪاٽلينڊ ڪليڪمينن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Caithness|اسڪاٽلينڊ ڪيٿنيس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow|اسڪاٽلينڊ گلاسگو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow Central|اسڪاٽلينڊ گلاسگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Lochaber|اسڪاٽلينڊ لوخابر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Midlothian|اسڪاٽلينڊ مڊلوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Central Belt|اسڪاٽلينڊ مرڪزي پٽو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Moray|اسڪاٽلينڊ موري]] :[[Module:Location map/data/Scotland Nairn|اسڪاٽلينڊ نيرن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Highland|اسڪاٽلينڊ هائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia|اسڪينڊينيوا]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia Southwest|اسڪينڊينيوا ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Spain|اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spain Ibiza|اسپين ابيزا]] :[[Module:Location map/data/Spain Asturias|اسپين استورياس]] :[[Module:Location map/data/Spain Aragon|اسپين آراگون]] :[[Module:Location map/data/Spain Álava|اسپين آلاوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Andalusia|اسپين اندلس]] :[[Module:Location map/data/Spain Extremadura|اسپين ايڪسٽريمادورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Balearic Islands|اسپين باليئرڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona|اسپين بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona municipality|اسپين بارسلونا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Basque Country|اسپين باسڪ ملڪ]] :[[Module:Location map/data/Spain Palma|اسپين پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain Tenerife|اسپين ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Donostia|اسپين دونوستيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of A Coruña|اسپين صوبو آ ڪورونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ávila|اسپين صوبو آويلا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Albacete|اسپين صوبو الباسيتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Alicante|اسپين صوبو اليڪانتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Almería|اسپين صوبو الميريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ourense|اسپين صوبو اورينسي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Burgos|اسپين صوبو برگوس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Barcelona|اسپين صوبو بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Tarragona|اسپين صوبو تارراگونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Girona|اسپين صوبو جيرونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Jaén|اسپين صوبو خائن]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Zamora|اسپين صوبو زامورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Santa Cruz de Tenerife|اسپين صوبو سانتا ڪروز دي ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Salamanca|اسپين صوبو سالامانڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Segovia|اسپين صوبو سيگوويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Seville|اسپين صوبو سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Soria|اسپين صوبو سوريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Cádiz|اسپين صوبو ڪاديز]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Castellón|اسپين صوبو ڪاستيون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Córdoba|اسپين صوبو ڪوردوبا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Granada|اسپين صوبو غرناطه]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Guadalajara|اسپين صوبو گوادالاخارا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Las Palmas|اسپين صوبو لاس پالماس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of León|اسپين صوبو ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lleida|اسپين صوبو لئيدا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lugo|اسپين صوبو لوگو]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Málaga|اسپين صوبو مالاگا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Palencia|اسپين صوبو پالينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Pontevedra|اسپين صوبو پونتيويدرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Huelva|اسپين صوبو ويلوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Valencia|اسپين صوبو والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Fuerteventura|اسپين فوئرتيونتورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Formentera|اسپين فورمينتيرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castilla-La Mancha|اسپين ڪاستيا-لا مانچا]] :← [[Module:Location map/data/Spain Castile-La Mancha|اسپين ڪاستيل-لا مانچا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castile and León|اسپين ڪاستيل ۽ ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Catalonia|اسپين ڪتالونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Cantabria|اسپين ڪينٽيبريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Galicia|اسپين گليشيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Gran Canaria|اسپين گران ڪناريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Lanzarote|اسپين لانزاروتي]] :[[Module:Location map/data/Spain La Palma|اسپين لا پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain La Rioja|اسپين لا ريوخا]] :[[Module:Location map/data/Spain Murcia|اسپين مرسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid|اسپين ميڊرڊ]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid municipality|اسپين ميڊرڊ ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Community of Madrid|اسپين ميڊرڊ ڪميونٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Majorca|اسپين مايورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Menorca|اسپين مينورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Navarre|اسپين ناوار]] :[[Module:Location map/data/Spain Seville|اسپين سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Valencian Community|اسپين والينسيائي ڪميونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Spain Valencia|اسپين والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spanish Army Military Regions 1990|اسپيني فوجي علائقا 1990]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands|اسپرئٽلي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands relief|اسپرئٽلي ٻيٽ رليف]] :[[Module:Location map/data/Stockport railways|اسٽاڪپورٽ ريلويز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel|اسرائيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northeast|اسرائيل اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest|اسرائيل اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest negev|اسرائيل اتر اولهه نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north haifa|اسرائيل اتر حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north negev|اسرائيل اتر نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel ashkelon|اسرائيل اشڪيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel binyamin|اسرائيل بنيامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel haifa|اسرائيل حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel south wb|اسرائيل ڏکڻ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel shomron|اسرائيل شومرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel gaza|اسرائيل غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Greater Tel Aviv|اسرائيل گريٽر تل ابيب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Golan|اسرائيل گولان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel center ta|اسرائيل مرڪز تي اي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Nazareth to Nitzana|اسرائيل ناصره کان نيتزانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel negev mt|اسرائيل نيگيو جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jerusalem|اسرائيل يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jezreel|اسرائيل يزرعيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy|اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Abruzzo|اٽلي ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South|ڏکڻ اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South Tyrol|اٽلي ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome|اٽلي روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sardinia|اٽلي سارڊينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sicily|اٽلي سسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Tuscany|اٽلي ٽسڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Turin|اٽلي تورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Trentino-South Tyrol|اٽلي ترينتينو-ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Piedmont|اٽلي پيڊمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Parma|اٽلي پارما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Emilia-Romagna|اٽلي ايميليا-رومانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Aosta Valley|اٽلي آئوستا وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Apulia|اٽلي اپوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Umbria|اٽلي امبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Varese|اٽلي واريزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Veneto|اٽلي وينيتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venetian Lagoon|اٽلي وينيسيائي لئگون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venice|اٽلي وينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Basilicata|اٽلي باسيليڪاتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Bergamo|اٽلي برگامو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Brescia|اٽلي بريشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Calabria|اٽلي ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Campania|اٽلي ڪامپانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Friuli-Venezia Giulia|اٽلي فريولي-وينيزيا جوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lazio|اٽلي لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Liguria|اٽلي لگوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lombardy|اٽلي لومبارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Molise|اٽلي موليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Marche|اٽلي مارڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan|اٽلي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan admin|اٽلي ميلان انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan Central|اٽلي مرڪزي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy North|اتر اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Reggio Calabria|اٽلي ريگيو ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome Antiquity|اٽلي قديم روم]] :[[Module:Location map/data/Northern Ireland|اتر آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Armagh|اتر آئرلينڊ آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Armagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Antrim|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي اينٽرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Coleraine|اتر آئرلينڊ ڪولرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Londonderry|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Fermanagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي فرمانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Tyrone|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي ٽائرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Downpatrick|اتر آئرلينڊ ڊائون پيٽرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Londonderry|اتر آئرلينڊ لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Newtownards|اتر آئرلينڊ نيوٽائونارڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/North America|اتر آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/Northern England|اتر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Italy 1905 relief|اتر اٽلي 1905 رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Atlantic|اتر ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North East England|اتر اوڀر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North West England|اتر اولهه انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Pacific|اتر پئسفڪ]] :← [[Module:Location map/data/North Carolina|اتر ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Korea|اتر ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Nicosia|اتر نڪوسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Sea|اتر سمنڊ]] :← [[Module:Location map/data/North Dakota|اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Northern Mariana Islands|اتر ماريانا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern and Central Europe|اتر ۽ مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Egypt|اتر مصر]] :← [[Module:Location map/data/North Macedonia|اتر مقدونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway North|اتر ناروي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttarakhand|اترکنڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aust-Agder|اوست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Odisha|اوڊيشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oran|اوران]] :← [[Module:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oregon State University OR|اوريگن اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Orissa|اوڙيسا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oppland|اوپلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Opole Voivodeship|اوپولي وائيووڊشپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oceania|اوشينيا]] :← [[Module:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Germany|اولھ جرمني]] :[[Module:Location map/data/West Asia|اولهه ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Western Turkey|اولهه ترڪي]] :[[Module:Location map/data/West Germany Northern 1989|اولهه جرمني اتر 1989]] :[[Module:Location map/data/Western Sahara|اولهه صحارا]] :[[Module:Location map/data/West Bank|اولهه ڪنارو]] :[[Module:Location map/data/West Bank relief|اولهه ڪنارو رليف]] :← [[Module:Location map/data/Western Cape|اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/West Midlands (region)|اولهه مڊلينڊز (علائقو)]] :← [[Module:Location map/data/West Virginia|اولهه ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|اولهه ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[Module:Location map/data/Western Europe World Heritage Sites|اولهه يورپ عالمي ورثي ماڳ]] :← [[Module:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia|ايٿوپيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Tigray Region|ايٿوپيا ٽگرائي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Afar Region|ايٿوپيا عفار علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Atlantic Ocean|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean|ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean Sea|ايجيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran|ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran Tehran|ايران تهران]] :← [[Module:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia|ايسٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia Tallinn|ايسٽونيا تالِن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia and Latvia|ايسٽونيا ۽ لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of the East Angles|ايسٽ اينگلز جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eswatini|ايسواتيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia|ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Minor|ايشيا مائنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia (equirectangular)|ايشيا (ھمچورس ڏيکاء)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Southwest|ايشيا -ڏکڻ اولهه ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/AFC|ايشين فٽبال ڪنفيڊريشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador|ايڪواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Quito centre|ايڪواڊور ڪيوٽو مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Galápagos Islands|ايڪواڊور گالاپاگوس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ilam Iran|ايلام، ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/El Salvador|ايل سلواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amazon river watershed|ايمازون درياهه جو آبي طاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/NRL|اين آر ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH|اين ڊي ايڇ]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1941 east|اين ڊي ايڇ 1941 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1943 east|اين ڊي ايڇ 1943 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia|انڊونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Barito Regency|انڊونيشيا اتر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sumatra|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra North|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sulawesi|انڊونيشيا اتر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Kalimantan|انڊونيشيا اتر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Maluku|انڊونيشيا اتر مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Aceh|انڊونيشيا آچيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Barito Regency|انڊونيشيا اوڀر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Java|انڊونيشيا اوڀر جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kalimantan|انڊونيشيا اوڀر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اوڀر ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Nusa Tenggara|انڊونيشيا اوڀر نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Papua|انڊونيشيا اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Java|انڊونيشيا اولهه جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sumatra|انڊونيشيا اولهه سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sulawesi|انڊونيشيا اولهه سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kalimantan|انڊونيشيا اولهه ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اولهه ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Nusa Tenggara|انڊونيشيا اولهه نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Western New Guinea|انڊونيشيا اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bacan|انڊونيشيا باچان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Badung Regency|انڊونيشيا بادونگ ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Balikpapan|انڊونيشيا بالڪ پاپن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bali|انڊونيشيا بالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banten|انڊونيشيا بانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bandung|انڊونيشيا بانڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banggai|انڊونيشيا بانگائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung Islands|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banyuwangi Regency|انڊونيشيا بانيووانگي ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bird's Head Peninsula|انڊونيشيا برڊز هيڊ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bintan|انڊونيشيا بنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bojonegoro Regency|انڊونيشيا بوجونيگورو ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Borneo|انڊونيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bogor Regency|انڊونيشيا بوگور ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bekasi|انڊونيشيا بيڪاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bengkulu|انڊونيشيا بينگڪولو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Tanah Laut Regency|انڊونيشيا تانه لاوت ريجنسي]] :← [[Module:Location map/data/Indonesia Timor|انڊونيشيا تيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Papua|انڊونيشيا پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palangka Raya|انڊونيشيا پالانگڪا رايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palembang|انڊونيشيا پالمبانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Purworejo Regency|انڊونيشيا پوروريجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Poso|انڊونيشيا پوسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Pulang Pisau Regency|انڊونيشيا پولانگ پيسائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Highland Papua|انڊونيشيا پهاڙي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jabodetabek|انڊونيشيا جابوديتابيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jambi|انڊونيشيا جامبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Java|انڊونيشيا جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Capital Region of Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا خاص گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Depok|انڊونيشيا ديپوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Denpasar|انڊونيشيا دينپاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southeast Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ اوڀر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southwest Papua|انڊونيشيا ڏکڻ اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Barito Regency|انڊونيشيا ڏکڻ باريتو ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southern Borneo|انڊونيشيا ڏکڻ بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Papua|انڊونيشيا ڏکڻ پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sumatra|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra South|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Kalimantan|انڊونيشيا ڏکڻ ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Raja Ampat|انڊونيشيا راجا امپات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau|انڊونيشيا رياو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau Islands|انڊونيشيا رياو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra|انڊونيشيا سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Samarinda|انڊونيشيا سمارندا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumba|انڊونيشيا سمبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumbawa|انڊونيشيا سمباوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Surabaya|انڊونيشيا سورابايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sukamara Regency|انڊونيشيا سوڪامارا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula|انڊونيشيا سولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi|انڊونيشيا سولاويسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi Topography|انڊونيشيا سولاويسي جاگرافيائي بناوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula Islands|انڊونيشيا سولا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sidoarjo Regency|انڊونيشيا سيدوارجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seram|انڊونيشيا سيرام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seruyan Regency|انڊونيشيا سيرويان ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands Regency|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Celebes|انڊونيشيا سيليبيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Semarang|انڊونيشيا سيمارانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia provinces|انڊونيشيا صوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Flores|انڊونيشيا فلوريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Katingan Regency|انڊونيشيا ڪاتينگان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kapuas Regency|انڊونيشيا ڪاپواس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Karanganyar Regency|انڊونيشيا ڪرنگانيار ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kalimantan|انڊونيشيا ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kulon Progo Regency|انڊونيشيا ڪولون پروگو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kebumen Regency|انڊونيشيا ڪيبومن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gorontalo|انڊونيشيا گورونتالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gunung Mas Regency|انڊونيشيا گونونگ ماس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lamandau Regency|انڊونيشيا لاماندائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lampung|انڊونيشيا لامپونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lombok|انڊونيشيا لومبوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku|انڊونيشيا مالوڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku Islands and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ٻيٽ ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Majalengka Regency|انڊونيشيا مجالينگڪا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Papua|انڊونيشيا مرڪزي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Java|انڊونيشيا مرڪزي جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Sulawesi|انڊونيشيا مرڪزي سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Kalimantan|انڊونيشيا مرڪزي ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Makassar|انڊونيشيا مڪاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Manado|انڊونيشيا مناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Murung Raya Regency|انڊونيشيا مورونگ رايا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Medan|انڊونيشيا ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lesser Sunda Islands|انڊونيشيا ننڍا سندا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Nusa Tenggara Islands|انڊونيشيا نوسا تينگارا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia New Guinea|انڊونيشيا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Region of Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا خاص علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Halmahera|انڊونيشيا هلماهيرا]] :← [[Module:Location map/data/Anguilla|انگويلا]] :← [[Module:Location map/data/Ascension Island|اسينشن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/East Riding of Yorkshire|ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/East Sussex|اوڀر سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/Edinburgh|ايڊنبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Essex|ايسڪس]] :← [[Module:Location map/data/North Yorkshire|اتر يارڪشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :← [[Module:Location map/data/West Midlands|اولهه مڊلينڊز]] :← [[Module:Location map/data/West Sussex|اولهه سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/West Yorkshire|اولهه يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Staffordshire|اسٽافورڊشائر]] ==ب== :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom London|برطانيا لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK|برطانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bosnia|بوسنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Berlin|برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Brandenburg|برانڊنبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bouvet Island|بووي ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :← [[Module:Location map/data/Bangkok Metropolitan Region|بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Bedfordshire|بيڊفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Berkshire|برڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Bermuda|برمودا]] :← [[Module:Location map/data/Bristol|برسٽل]] :← [[Module:Location map/data/British Virgin Islands|برطانوي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Buckinghamshire|بڪنگهمشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Balkans|بالڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic states|بالٽڪ رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic Sea|بالٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[Module:Location map/data/Sea of Marmara|بحر مرمره]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles|برطانوي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles Oceans|برطانوي ٻيٽن جا سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom|برطانيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Alderney|برطانيا آلڊرني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford|برطانيا آڪسفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford (central)|برطانيا آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford Central|برطانيا آڪسفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxfordshire|برطانيا آڪسفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isles of Scilly|برطانيا آئلز آف سِلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isle of Wight|برطانيا آئل آف وائيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Allerdale|برطانيا ايلرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Ireland|برطانيا ۽ آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Northern Germany|برطانيا ۽ اتر جرمني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom North Yorkshire|برطانيا اتر يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/UK Northern England|برطانيا اتر انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Northern Ireland|برطانيا اتر آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Anguilla|برطانيا انگويلا]] :[[Module:Location map/data/UK England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East of England|برطانيا انگلينڊ جو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast close|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر ويجهو]] :[[Module:Location map/data/UK England Southwest|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اولهه]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Midlands|برطانيا اولهه مڊلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Sussex|برطانيا اولهه سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Yorkshire|برطانيا اولهه يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedford|برطانيا بيڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire|برطانيا بيڊفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire 1974-2009|برطانيا بيڊفورڊشائر 1974-2009]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Beverley Central|برطانيا بيورلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackpool|برطانيا بليڪپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn|برطانيا بليڪبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn central|برطانيا بليڪبرن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn with Darwen|برطانيا بليڪبرن وٿ ڊارون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Boston Central|برطانيا بوسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Barrow-in-Furness|برطانيا برو آف بيرو-ان-فرنيس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Burnley|برطانيا برو آف برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Chorley|برطانيا برو آف چورلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Doncaster|برطانيا برو آف ڊانڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of South Ribble|برطانيا برو آف ڏکڻ ربل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Fylde|برطانيا برو آف فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Pendle|برطانيا برو آف پينڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Ribble Valley|برطانيا برو آف ربل وادي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Rossendale|برطانيا برو آف روسنڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Hyndburn|برطانيا برو آف هائنڊبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of West Lancashire|برطانيا برو آف اولهه لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Wyre|برطانيا برو آف وائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom British Virgin Islands|برطانيا برطانوي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol|برطانيا برسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol Central|برطانيا برسٽل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Berkshire|برطانيا برڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bermuda|برطانيا برمودا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley|برطانيا برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley central|برطانيا برنلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brecon Beacons|برطانيا بريڪن بيڪنز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton|برطانيا برائيٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton and Hove|برطانيا برائيٽن ۽ هوو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Buckinghamshire|برطانيا بڪنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Calderdale|برطانيا ڪالڊرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge|برطانيا ڪيمبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge Central|برطانيا ڪيمبرج مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridgeshire|برطانيا ڪيمبرجشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Canterbury Central|برطانيا ڪينٽربري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kent|برطانيا ڪينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cayman Islands|برطانيا ڪيمن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Carlisle Central|برطانيا ڪارلائل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall|برطانيا ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall (mainland)|برطانيا ڪارنوال (مين لينڊ)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall southwest|برطانيا ڪارنوال ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumbria|برطانيا ڪامبريا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumberland|برطانيا ڪمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Colchester Central|برطانيا ڪولچيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Coventry Central|برطانيا ڪوونٽري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Down|برطانيا ڪائونٽي ڊائون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Durham|برطانيا ڪائونٽي ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Copeland|برطانيا ڪوپ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Crawley|برطانيا ڪرالي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom King's Lynn Central|برطانيا ڪنگز لن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kingston-upon-Hull Central|برطانيا ڪنگسٽن-اپان-هل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington and Chelsea|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن ۽ چيلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kingston upon Thames|برطانيا لنڊن ڪنگسٽن اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Camden|برطانيا لنڊن ڪيمڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Croydon|برطانيا لنڊن ڪروئڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Greenwich|برطانيا لنڊن گرينوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Albertopolis|برطانيا لنڊن البرٽوپولس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Islington|برطانيا لنڊن اِزلنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ealing|برطانيا لنڊن ايلنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Enfield|برطانيا لنڊن اينفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barking and Dagenham|برطانيا لنڊن بارڪنگ ۽ ڊيگنهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barnet|برطانيا لنڊن بارنيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bexley|برطانيا لنڊن بيڪسلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Brent|برطانيا لنڊن برينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bromley|برطانيا لنڊن بروملي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Redbridge|برطانيا لنڊن ريڊبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Richmond upon Thames|برطانيا لنڊن رچمنڊ اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Southwark|برطانيا لنڊن سائوٿ وارڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Sutton|برطانيا لنڊن سٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Tower Hamlets|برطانيا لنڊن ٽاور هيملٽس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London City of London|برطانيا لنڊن شهر لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lambeth|برطانيا لنڊن ليمبٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lewisham|برطانيا لنڊن ليوشيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Merton|برطانيا لنڊن مرٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Newham|برطانيا لنڊن نيوهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hackney|برطانيا لنڊن هيڪني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ham|برطانيا لنڊن هيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hammersmith and Fulham|برطانيا لنڊن هيمرسميٿ ۽ فلهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Haringey|برطانيا لنڊن هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Harrow|برطانيا لنڊن هيرو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Havering|برطانيا لنڊن هيورنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hillingdon|برطانيا لنڊن هلنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hounslow|برطانيا لنڊن هائونزلو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Waltham Forest|برطانيا لنڊن والٿم فاريسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Wandsworth|برطانيا لنڊن وانڊز ورٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Westminster|برطانيا لنڊن ويسٽ منسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincoln Central|برطانيا لنڪن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincolnshire|برطانيا لنڪنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster|برطانيا لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster Central|برطانيا لنڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancashire|برطانيا لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds|برطانيا ليڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds 1866|برطانيا ليڊز 1866]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds Central|برطانيا ليڊز مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester|برطانيا ليسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester Central|برطانيا ليسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicestershire|برطانيا ليسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lake District|برطانيا ليڪ ڊسٽرڪٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool|برطانيا ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool Central|برطانيا ليورپول مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lytham St Annes|برطانيا لٿم سينٽ اينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Manchester|برطانيا مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London|برطانيا مرڪزي لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London East|برطانيا مرڪزي لنڊن اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Merseyside|برطانيا مرسي سائيڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Milton Keynes|برطانيا ملٽن ڪينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Montserrat|برطانيا مونٽسيرات]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe|برطانيا مورڪمبي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe Bay|برطانيا مورڪمبي کاري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norfolk|برطانيا نورفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northampton Central|برطانيا نارٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northamptonshire|برطانيا نارٿيمپٽنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northumberland|برطانيا نارٿمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norwich Central|برطانيا نارچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne Central|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Central|برطانيا ناٽنگهم مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Greater|برطانيا وڏو ناٽنگهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottinghamshire|برطانيا ناٽنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Pitcairn Island|برطانيا پٽڪيرن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth|برطانيا پلمٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth Central|برطانيا پلمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston|برطانيا پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston central|برطانيا پريسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Channel Islands|برطانيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cheshire|برطانيا چيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chester Central|برطانيا چيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester|برطانيا چيچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester Central|برطانيا چيچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester District|برطانيا چيچسٽر ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Carlisle|برطانيا شهر ڪارلائل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Preston|برطانيا شهر پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Lancaster|برطانيا شهر لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South|برطانيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Georgia|برطانيا ڏکڻ جارجيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Lakeland|برطانيا ڏکڻ ليڪ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Yorkshire|برطانيا ڏکڻ يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derby Central|برطانيا ڊربي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derbyshire|برطانيا ڊربيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derry|برطانيا ڊيري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Durham|برطانيا ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Devon|برطانيا ڊيون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dartmoor|برطانيا ڊارٽمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Doncaster Central|برطانيا ڊانڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dunwich|برطانيا ڊنوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dorset|برطانيا ڊورسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dover Central|برطانيا ڊوور مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rutland|برطانيا رٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Richmond|برطانيا رچمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading|برطانيا ريڊنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading Central|برطانيا ريڊنگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rye|برطانيا راءِ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena|برطانيا سينٽ هيلينا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha|برطانيا سينٽ هيلينا، اسينشن ۽ ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Salisbury Central|برطانيا سالسبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton|برطانيا سائوٿيمپٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton Central|برطانيا سائوٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport|برطانيا سائوٿپورٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport Central|برطانيا سائوٿپورٽ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Scarborough Old Town|برطانيا اسڪاربره پراڻو شهر]] :[[Module:Location map/data/UK Scotland|برطانيا اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Skelmersdale|برطانيا اسڪيلمرزڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sheffield|برطانيا شيفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shrewsbury Central|برطانيا شروزبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shropshire|برطانيا شروپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Soho|برطانيا سوهو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset|برطانيا سومرسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Bath and North East|برطانيا سومرسيٽ باٿ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset West|برطانيا سومرسيٽ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset South|برطانيا سومرسيٽ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Sedgemoor|برطانيا سومرسيٽ سيجمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Taunton Deane|برطانيا سومرسيٽ ٽانٽن ڊين]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Levels|برطانيا سومرسيٽ ليولز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Mendip|برطانيا سومرسيٽ مينڊپ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset North|برطانيا سومرسيٽ اتر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Staffordshire|برطانيا اسٽافورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Stamford Central|برطانيا اسٽيمفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Suffolk|برطانيا سفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sunderland|برطانيا سنڊرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Surrey|برطانيا سري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Forest of Bowland|برطانيا ٻيلو آف بولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom The Fylde|برطانيا دي فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Thetford Central|برطانيا ٿيٽفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Turks and Caicos Islands|برطانيا ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tristan da Cunha|برطانيا ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tyne and Wear|برطانيا ٽائن ۽ ويئر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Falkland Islands|برطانيا فاڪلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Fleetwood|برطانيا فليٽ ووڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucester Central|برطانيا گلوسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucestershire|برطانيا گلوسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guildford Central|برطانيا گلڊفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Great Yarmouth Central|برطانيا گريٽ يارمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grand Cayman|برطانيا گرينڊ ڪيمن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grimsby Central|برطانيا گرمزبي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guernsey|برطانيا گرنزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Belfast|برطانيا وڏو بيلفاسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :[[Module:Location map/data/UK Greater London postal|برطانيا وڏو لنڊن پوسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Liverpool|برطانيا وڏو ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Manchester|برطانيا وڏو مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wales|برطانيا ويلز]] :[[Module:Location map/data/UK Wales Snowdonia|برطانيا ويلز سنوڊونيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwick Central|برطانيا واروڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwickshire|برطانيا واروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchelsea|برطانيا ونچلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchester Central|برطانيا ونچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wiltshire|برطانيا ولٽشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Westmorland|برطانيا ويسٽمورلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcester Central|برطانيا ووسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcestershire|برطانيا ووسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hereford Central|برطانيا هيرفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Herefordshire|برطانيا هيرفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hertfordshire|برطانيا هارٽفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hampshire|برطانيا هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Haringey|برطانيا هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom High Peak|برطانيا هاءِ پيڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hoxne|برطانيا هاڪسن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Huntingdon|برطانيا هنٽنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom York Central|برطانيا يارڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Yorkshire Dales|برطانيا يارڪشائر ڊيلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil|برازيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Brasília|برازيل برازيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Rio de Janeiro|برازيل ريو ڊي جينيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil São Paulo City|برازيل سائو پائولو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bratislava|براتسلاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver|برٽش ڪولمبيا وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver Downtown|برٽش ڪولمبيا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahamas|بھاماس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal|بي آف بنگال]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal| بنگال وارو نار]] ===ڀ=== :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttar Pradesh|اتر پرديش]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bihar|بھار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan|ڀوٽان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan Thimphu|ڀوٽان ٿمفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India|ڀارت]] :[[ماڊيول:Location map/data/India2|ڀارت2]] :[[ماڊيول:Location map/data/India3|ڀارت3]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh|ڀارت اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh Varanasi|ڀارت اتر پرديش وارانسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttarakhand|ڀارت اترکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ahmedabad|ڀارت احمد آباد]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Arunachal Pradesh|ڀارت اروناچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Assam|ڀارت آسام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Agra Administrative|ڀارت آگرا انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Odisha|ڀارت اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Orissa|ڀارت اوڙيسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India West Bengal|ڀارت اولهه بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andaman and Nicobar Islands|ڀارت انڊمان ۽ نڪوبار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andhra Pradesh|ڀارت آنڌرا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Patna|ڀارت پٽنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Puducherry|ڀارت پڊوچيري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Pondicherry|ڀارت پانڊيچيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Punjab|ڀارت پنجاب]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tamil Nadu|ڀارت تامل ناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Telangana|ڀارت تلنگانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tiruchirapalli|ڀارت تروچيراپلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tripura|ڀارت تريپورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chandigarh|ڀارت چندي ڳڙھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chennai|ڀارت چنئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chhattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙھ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Chattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jammu and Kashmir|ڀارت ڄمون ۽ ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jharkhand|ڀارت جھارکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Dadra and Nagar Haveli|ڀارت دادرا ۽ نگر حويلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi|ڀارت دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi central|ڀارت دهلي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Rajasthan|ڀارت راجستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Sikkim|ڀارت سکم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bhopal|ڀارت ڀوپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bihar|ڀارت بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bengaluru|ڀارت بينگلورو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Bangalore|ڀارت بنگلور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kerala|ڀارت ڪيرالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kochi|ڀارت ڪوچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kolkata|ڀارت ڪولڪتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kollam|ڀارت ڪولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Karnataka|ڀارت ڪرناٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Goa|ڀارت گوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Greater Jaipur|ڀارت گريٽر جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Gujarat|ڀارت گجرات]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jaipur|ڀارت جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ladakh|ڀارت لداخ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Lakshadweep|ڀارت لڪشديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Madhya Pradesh|ڀارت مڌيا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Manipur|ڀارت مني پور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Meghalaya|ڀارت ميگھاليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mizoram|ڀارت ميزورام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mumbai|ڀارت ممبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Maharashtra|ڀارت مھاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Nagaland|ڀارت ناگالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India New Delhi|ڀارت نئين دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Haryana|ڀارت هريانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Himachal Pradesh|ڀارت هماچل پرديش]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karnataka|ڪرناٽڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ladakh|لداخ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mumbai|ممبئي]] ==ت== :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamil Nadu|تامل ناڊو]] :[[Module:Location map/data/Tahiti|تاهيتي]] :[[Module:Location map/data/Taichung|تائيچنگ]] :[[Module:Location map/data/Tainan|تائينان]] :[[Module:Location map/data/Taitung County|تائيتونگ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Taiwan|تائيوان]] :[[Module:Location map/data/Taiwan Kaohsiung|تائيوان ڪائوشيونگ]] :[[Module:Location map/data/Tajikistan|تاجڪستان]] :[[Module:Location map/data/Tanzania|تنزانيا]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv|تل ابيب]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv location|تل ابيب مقام]] :[[Module:Location map/data/Tibetan Plateau|تبت جو پهاڙي ميدان]] :[[Module:Location map/data/Tierra del Fuego|تيئرا ديل فيوگو]] :[[Module:Location map/data/Tigray Region|تگرائي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Timor|تيمور]] :[[Module:Location map/data/Tsavo national parks|تساوو قومي پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tunisia|تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Greater Tunis|تيونس وڏو تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Tunis|تيونس تونس]] :[[Module:Location map/data/Turkey|ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Turkey Aegean|ترڪي ايجين]] :[[Module:Location map/data/Turkey Ankara|ترڪي انقره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Istanbul|ترڪي استنبول]] :[[Module:Location map/data/Turkey Marmara|ترڪي مرمره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Şanlıurfa|ترڪي شانلي عرفه]] :[[Module:Location map/data/Turkey South Caria|ترڪي ڏکڻ ڪيريا]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southeast|ترڪي ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southwest|ترڪي ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Turkmenistan|ترڪمانستان]] :[[Module:Location map/data/Tokharistan|توخارستان]] :← [[Module:Location map/data/Turks and Caicos Islands|ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] ==ٿ== :← [[Module:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :← [[Module:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cold War Germany|ٿڌي جنگ وارو جرمني]] :[[Module:Location map/data/Thailand|ٿائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Isan TMD|ٿائيلينڊ ايسان TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Northern TMD|ٿائيلينڊ اتر TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bay of Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ جي کاري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok Metropolitan Region|ٿائيلينڊ بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chonburi|ٿائيلينڊ چونبوري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chiang Mai Province|ٿائيلينڊ چيانگ مائي صوبو]] :← [[Module:Location map/data/Tyne and Wear|ٽائن ۽ ويئر]] ==ٽ== :← [[ماڊيول:Location map/data/Tokyo city|ٽوڪيو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms og Finnmark|ٽرومس او فنمارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tenerife|ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Togo|ٽوگو]] :[[Module:Location map/data/Tokelau|ٽوڪيلائو]] :[[Module:Location map/data/Tonga|ٽونگا]] :[[Module:Location map/data/Trinidad and Tobago|ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو]] :[[Module:Location map/data/Tuvalu|ٽوالو]] ==پ== :← [[Module:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :← [[Module:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pacific Ocean|پئسفڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Balochistan|پاڪستان بلوچستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Balochistan Pakistan|بلوچستان پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Karachi|پاڪستان ڪراچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karachi|ڪراچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Lahore|پاڪستان لاهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Punjab|پاڪستان پنجاب]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Punjab Pakistan|پنجاب پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Sindh|پاڪستان سنڌ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sindh|سنڌ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan|پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palau|پلائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palawan|پالاوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pamir|پامير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Bocas del Toro Province|پاناما بوڪاس ڊيل تورو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Chiriquí Province|پاناما چيريڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Coclé Province|پاناما ڪوڪلي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Colón Province|پاناما ڪولون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Emberá-Wounaan|پاناما ڪومارڪا ايمبيرا-وونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Guna Yala|پاناما ڪومارڪا گونا يالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Ngäbe-Buglé|پاناما ڪومارڪا نگابي-بوگلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Darién Province|پاناما دارين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Herrera Province|پاناما هيريرا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Los Santos Province|پاناما لوس سانتوس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Panamá Province|پاناما پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Veraguas Province|پاناما ويراگواس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama West Panamá Province|پاناما اولهه پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama|پاناما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Bougainville Island|پاپوا نيو گني بوگن ويل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea East New Britain|پاپوا نيو گني اوڀر نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Gulf Province|پاپوا نيو گني گلف صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae urban|پاپوا نيو گني لاي شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae|پاپوا نيو گني لاي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Britain and Ireland|پاپوا نيو گني نيو برٽن ۽ آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Ireland|پاپوا نيو گني نيو آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Sandaun Province|پاپوا نيو گني سانڊائون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea West New Britain|پاپوا نيو گني اولهه نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea|پاپوا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pará|پارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraguay|پيراگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraná|پارانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Patuakhali|پتوآکالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penang International Airport destinations|پينانگ بين الاقوامي هوائي اڏي جون منزلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penghu County|پينگهو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perlis|پرليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perm|پرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Old Jerusalem|پراڻو يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Daniel Alcides Carrión Province|پيرو دانيئل السيدس ڪاريون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Lima|پيرو ليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Loreto|پيرو لوريٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Tacna|پيرو تاڪنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru|پيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pichilemu|پيچيلمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pingtung County|پنگٽنگ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pirojpur|پيروجپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland 1939|پولينڊ 1939]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland Greater Poland Voivodeship|پولينڊ گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Hel|پولينڊ ھيل]] :[[Module:Location map/data/Poland Krakow Central|پولينڊ ڪراڪوف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lesser Poland Voivodeship|پولينڊ ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lodz central|پولينڊ ووچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Łódź Voivodeship|پولينڊ ووچ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lower Silesian Voivodeship|پولينڊ لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin central|پولينڊ لبلن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin Voivodeship|پولينڊ لبلن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lubusz Voivodeship|پولينڊ لبوش وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Masovian Voivodeship|پولينڊ ماسويئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Opole Voivodeship|پولينڊ اوپولي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podkarpackie Voivodeship|پولينڊ پوڊڪارپاتسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podlaskie Voivodeship|پولينڊ پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Podlaskie Voivodeship|پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Pomeranian Voivodeship|پولينڊ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Pomeranian Voivodeship|پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Silesian Voivodeship|پولينڊ سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Świętokrzyskie Voivodeship|پولينڊ شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Szczecin|پولينڊ شچچين]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnów|پولينڊ تارنوو]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnowskie Góry County|پولينڊ تارنوفسڪي گوري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Poland Warmian-Masurian Voivodeship|پولينڊ وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Warsaw central|پولينڊ وارسا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland West Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Wrocław|پولينڊ وروتسواف]] :[[Module:Location map/data/Poland|پولينڊ]] :[[Module:Location map/data/Portland State University OR|پورٽلينڊ اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Corvo|پورچوگال ازورس ڪوروو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Faial|پورچوگال ازورس فيائل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Flores|پورچوگال ازورس فلورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Graciosa|پورچوگال ازورس گراسيوزا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Pico|پورچوگال ازورس پيڪو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Santa Maria|پورچوگال ازورس سانتا ماريا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Jorge|پورچوگال ازورس سائو جورج]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Miguel|پورچوگال ازورس سائو ميگوئل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Terceira|پورچوگال ازورس ترسيرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores|پورچوگال ازورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Coimbra پورچوگال ڪوئمبرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Lisbon|پورچوگال لزبن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Madeira|پورچوگال ماديرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Nature Park of Santa Maria|پورچوگال سانتا ماريا جو فطري پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Portugal Norte|پورچوگال نورتي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Porto Foz de Douro|پورچوگال پورتو فوز ڊي دورو]] :[[Module:Location map/data/Portugal topographic|پورچوگال جاگرافيائي]] :[[Module:Location map/data/Portugal|پورچوگال]] :[[Module:Location map/data/Prince William area|پرنس وليم علائقو]] :[[Module:Location map/data/Principe|پرنسپي]] :[[Module:Location map/data/Pyongyang|پيونگ يانگ]] :[[Module:Location map/data/Pyrenees|پيرينيز]] :← [[Module:Location map/data/Paramaribo|پاراماريبو]] ==ج== :← [[Module:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Djibouti|جبوتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/FRG and West Berlin|جرمني جي فيڊرل ريپبلڪ ۽ اولھ برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GDR|جرمن ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Abkhazia|جارجيا ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Adjara|جارجيا ادجارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Guria|جارجيا گوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Imereti|جارجيا ايميريتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kakheti|جارجيا ڪاخيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kvemo Kartli|جارجيا ڪويمو ڪارتلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Mtskheta-Mtianeti|جارجيا مسخيتا-متيانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti|جارجيا راچا-ليچخومي ۽ ڪويمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Samegrelo-Zemo Svaneti|جارجيا ساميگريلو-زيمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Tbilisi|جارجيا تبليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia|جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (country)|جارجيا (ملڪ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/German Empire|جرمن سلطنت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany 1937|جرمني 1937]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Austria Switzerland|جرمني آسٽريا سوئٽزرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Baden-Württemberg|جرمني باڊن-ورٽمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baden-Württemberg|باڊن-ورٽمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bavaria|جرمني بويريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bavaria|بويريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin central|جرمني برلن مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin|جرمني برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Brandenburg|جرمني برانڊنبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bremen|جرمني بريمن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bremen|بريمن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany coast|جرمني سامونڊي ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Frankfurt am Main|جرمني فرينڪفرٽ آم مائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Frankfurt am Main|فرينڪفرٽ آم مائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hamburg|جرمني هيمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hamburg|هيمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hesse|جرمني هيسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hesse|هيسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Karlsruhe|جرمني ڪارلسروهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karlsruhe|ڪارلسروهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Lower Saxony|جرمني هيٺيون سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Saxony|هيٺيون سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Mecklenburg-Vorpommern|جرمني ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mecklenburg-Vorpommern|ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Neckar|جرمني نيڪار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany North Rhine-Westphalia|جرمني نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Rhine-Westphalia|نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany NRW cut|جرمني اين آر ڊبليو ڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhenish Massif|جرمني رينش ميسف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhine|جرمني رائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhineland-Palatinate|جرمني رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhineland-Palatinate|رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saarland|جرمني سارلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saarland|سارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony-Anhalt|جرمني سيڪسني-انهالٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony-Anhalt|سيڪسني-انهالٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony|جرمني سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony|سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Schleswig-Holstein|جرمني شليسوگ-هولسٽائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Schleswig-Holstein|شليسوگ-هولسٽائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Thuringia|جرمني ٿورنگيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Thuringia|ٿورنگيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Weser|جرمني ويزر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany|جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gibraltar|جبرالٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Arlington|جي ايم يو آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Fairfax|جي ايم يو فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jakarta Metropolitan Area|جڪارتا ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jamaica|جميڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aichi Prefecture|جاپان آئچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Akita|جاپان اڪيتا اڪيتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Honjo|جاپان اڪيتا هونجو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Katagami|جاپان اڪيتا ڪاتاگامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nikaho|جاپان اڪيتا نڪاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nishime|جاپان اڪيتا نشيمي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Prefecture|جاپان اڪيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|جاپان -بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aomori Prefecture|جاپان آوموري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Chiba Prefecture|جاپان چيبا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan complete|جاپان مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Dewa|جاپان ديوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ehime Prefecture|جاپان ايهيمي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukui Prefecture|جاپان فوڪوئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka city|جاپان فوڪوئوڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka Prefecture|جاپان فوڪوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukushima Prefecture|جاپان فوڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gifu Prefecture|جاپان گيفو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Greater Tokyo area|جاپان گريٽر ٽوڪيو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gunma Prefecture|جاپان گنما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hiroshima Prefecture|جاپان هيروشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hokkaido|جاپان هوڪائيدو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hyogo Prefecture|جاپان هيوگو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ibaraki Prefecture|جاپان اباراڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Kanazawa|جاپان ايشيڪاوا ڪانازاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Prefecture|جاپان ايشيڪاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Iwate Prefecture|جاپان ايواتي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagawa Prefecture|جاپان ڪاگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Kagoshima|جاپان ڪاگوشيما ڪاگوشيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Prefecture|جاپان ڪاگوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanagawa Prefecture|جاپان ڪاناگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kansai|جاپان ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto Chubu Kansai|جاپان ڪانتو چوبو ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto|جاپان ڪانتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kobe|جاپان ڪوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kochi Prefecture|جاپان ڪوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kumamoto Prefecture|جاپان ڪوماموتو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto city|جاپان ڪيوٽو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto|جاپان ڪيوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto Prefecture|جاپان ڪيوٽو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyushu|جاپان ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Mie Prefecture|جاپان ميئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyagi Prefecture|جاپان مياگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyazaki Prefecture|جاپان ميازڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano city|جاپان ناگانو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano Prefecture|جاپان ناگانو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagasaki Prefecture|جاپان ناگاساڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nara Prefecture|جاپان نارا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Niigata Prefecture|جاپان نيگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Oita Prefecture|جاپان اوئيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okayama Prefecture|جاپان اوڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okinawa Prefecture|جاپان اوڪيناوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Osaka Prefecture|جاپان اوساڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ryukyu Islands|جاپان ريوڪيو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saga Prefecture|جاپان ساگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saitama Prefecture|جاپان سائيتاما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shiga Prefecture|جاپان شيگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shimane Prefecture|جاپان شيماني پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shizuoka Prefecture|جاپان شيزوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tochigi Prefecture|جاپان توچيگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku Region|جاپان توهوڪو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku|جاپان توهوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokushima Prefecture|جاپان توڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo Bay and Boso Peninsula|جاپان ٽوڪيو بي ۽ بوسو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo city|جاپان ٽوڪيو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo|جاپان ٽوڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tottori Prefecture|جاپان توتوري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Toyama Prefecture|جاپان توياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Wakayama Prefecture|جاپان واڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Prefecture|جاپان ياماگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tendo|جاپان ياماگاتا تيندو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tsuruoka|جاپان ياماگاتا تسوروئوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamaguchi Prefecture|جاپان ياماگوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamanashi Prefecture|جاپان ياماناشي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yokohama|جاپان يوڪوهاما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan|جاپان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jonava District Municipality|جوناوا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Echigo Line|جي آر ايچيگو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Hakushin Line|جي آر هاڪوشن لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Shin'etsu Main Line|جي آر شين ايتسو مين لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Tadami Line|جي آر تادامي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Yahiko Line|جي آر ياهيڪو لائين]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh|جمھوريه آرتساخ]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh (de facto)|جمھوريه آرتساخ، بالفعل]] :[[Module:Location map/data/Republic of North Macedonia|جمھوريه اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Republic of Macedonia|جمھوريه مقدونيا]] :[[Module:Location map/data/Republic of the Congo|جمھوريه ڪانگو]] ==ڄ== :← [[ماڊيول:Location map/data/Jammu and Kashmir|ڄمون ۽ ڪشمير]] ==جھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Jhalokati|جهالوڪاٺي]] ==چ== :[[ماڊيول:Location map/data/Chad|چاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Changhua County|چانگهوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Channel Islands|چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Charlottesville to Merrifield|شارلٽس وِل کان ميريفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chatham Islands|چيٿم ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi City|چيائي شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi County|چيائي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Antofagasta|چلي انتوفاگستا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Arica y Parinacota|چلي اريڪا ۽ پاريناڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Aysén|چلي آئيسين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Chiloé|چلي چيلوئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiloé|چيلوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Coquimbo Region|چلي ڪوڪيمبو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Easter Island|چلي ايسٽر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Los Lagos|چلي لوس لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Tarapacá|چلي تاراپاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile|چلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China (equirectangular)|چين (هڪجهڙي مستطيل پروجيڪشن)]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Anhui Fuyang|چين آنهوي فويانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Beijing municipality|چين بيجنگ ميونسپلٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Beijing|چين بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Chongqing|چين چونگ چنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chongqing|چونگ چنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Fujian|چين فوجيان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Fujian|فوجيان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Gansu|چين گانسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Gansu|گانسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong|چين گوانگ ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangdong|گوانگ ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong Foshan Shunde Ronggui|چين گوانگ ڊونگ فوشان شوندي رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi topography|چين گوانگسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi|چين گوانگسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangxi|گوانگسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guizhou|چين گوئيژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guizhou|گوئيژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hainan|چين هائينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hainan|هائينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei|چين هيبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hebei|هيبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang|چين هيبي شيجياژوانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Shijiazhuang|چين شيجياژوانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang urban|چين هيبي شيجياژوانگ شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Heilongjiang|چين هي لونگ جيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Heilongjiang|هي لونگ جيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Henan|چين هينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Henan|هينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hubei|چين هوبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hubei|هوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hunan|چين هونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hunan|هونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Inner Mongolia|چين اندروني منگوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Inner Mongolia|اندروني منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu Nanjing|چين جيانگسو نانجنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nanjing|نانجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu|چين جيانگسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jiangsu|جيانگسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jilin|چين جيلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jilin|جيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Liaoning|چين لياوننگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Liaoning|لياوننگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ningxia|چين ننگشيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ningxia|ننگشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Northern Plain|چين اتر ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Qinghai|چين چنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qinghai|چنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ronggui|چين رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong|چين شان ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shandong|شان ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong Qingdao|چين شان ڊونگ چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Qingdao|چين چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qingdao|چنگدائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanghai|چين شنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanghai|شنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanxi|چين شانشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanxi|شانشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shenzhen|چين شينزين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shenzhen|شينزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Sichuan|چين سيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sichuan|سيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tianjin|چين تيانجن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tianjin|تيانجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet topography|چين تبت جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet|چين تبت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tibet|تبت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Xinjiang|چين سنڪيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Xinjiang|سنڪيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Yunnan|چين يونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Yunnan|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhejiang|چين ژيجيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zhejiang|ژيجيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhengzhou|چين ژينگژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Macau|چين مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China|چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Csongrád Szeged|چونگراد سيگيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Greater Prague|چيڪ جمهوريه گريٽر پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Moravian-Silesian Region|چيڪ جمهوريه موراوين-سليزين علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Central|چيڪ جمهوريه پراگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Charles Bridge|چيڪ جمهوريه پراگ چارلس برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague city centre|چيڪ جمهوريه پراگ شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Districts|چيڪ جمهوريه پراگ ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Prague Castle|چيڪ جمهوريه پراگ پراگ قلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague|چيڪ جمهوريه پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Vysočina|چيڪ جمهوريه ويسوچينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Zlin|چيڪ جمهوريه زلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic|چيڪ جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Czechia|چيڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czechoslovakia|چيڪوسلوواڪيا]] :← [[Module:Location map/data/Cheshire|چيشائر]] ===خ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Khyber Pakhtunkhwa|خيبر پختونخوا]] [[Module:Location map/data/Strait of Juan de Fuca|خوان دي فوڪا سامونڊي لنگهه]] ===د=== :[[ماڊيول:Location map/data/Dubai|دبئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/World|دنيا]] ==ڌ== :[[ماڊيول:Location map/data/Earth|ڌرتي]] ==ڏ== :← [[ماڊيول:Location map/data/South Australia|ڏکڻ آسٽريليا]] :← [[Module:Location map/data/South Carolina|ڏکڻ ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/South Dakota|ڏکڻ ڊڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/England south|ڏکڻ انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Quebec South|ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[Module:Location map/data/South Africa|ڏکڻ آفريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Eastern Cape|ڏکڻ آفريڪا اوڀر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Free State|ڏکڻ آفريڪا فري اسٽيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Greater Johannesburg|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ وڏو جوهانسبرگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Pretoria Metro|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ پريٽوريا ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal Greater Durban|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال وڏو ڊربن]] :[[Module:Location map/data/South Africa Limpopo|ڏکڻ آفريڪا لمپوپو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Mpumalanga|ڏکڻ آفريڪا مپومالانگا]] :[[Module:Location map/data/South Africa North West|ڏکڻ آفريڪا اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/South Africa Northern Cape|ڏکڻ آفريڪا اتر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Pretoria|ڏکڻ آفريڪا پريٽوريا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Cape Town Central|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Greater Cape Town|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ وڏو ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/South America|ڏکڻ آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Asia|ڏکڻ ايشيا]] :[[Module:Location map/data/South Atlantic|ڏکڻ ائٽلانٽڪ]] :[[Module:Location map/data/South China Sea|ڏکڻ چين سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/South Korea|ڏکڻ ڪوريا]] :[[Module:Location map/data/South Korea Busan|ڏکڻ ڪوريا بوسان]] :[[Module:Location map/data/South Korea Seoul|ڏکڻ ڪوريا سيئول]] :[[Module:Location map/data/South Korea Ulsan|ڏکڻ ڪوريا السان]] :[[Module:Location map/data/South Norway|ڏکڻ ناروي]] :[[Module:Location map/data/South Orkney Islands|ڏکڻ آرڪني ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Ossetia|ڏکڻ اوسيشيا]] :[[Module:Location map/data/South Shetland Islands|ڏکڻ شيٽلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Sudan|ڏکڻ سوڊان]] :← [[Module:Location map/data/Southern Sudan|ڏاکڻو سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Southeast Asia|ڏکڻ اوڀر ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Southwest China|ڏکڻ اولهه چين]] :[[Module:Location map/data/Southern Northern Virginia|ڏاکڻي اتر ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Uruguay|ڏاکڻو يوراگوئي]] :← [[Module:Location map/data/South Yorkshire|ڏکڻ يارڪشائر]] ==ڊ== :[[ماڊيول:Location map/data/Delta Plan|ڊيلٽا پلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Aarhus|ڊينمارڪ آرهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aarhus|آرهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Bornholm|ڊينمارڪ بورن هولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Capital Region|ڊينمارڪ گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Central Denmark Region|ڊينمارڪ مرڪزي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Copenhagen|ڊينمارڪ ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Falster|ڊينمارڪ فالسٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Faroe Islands|ڊينمارڪ فيرو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Faroe Islands|فيرو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Funen|ڊينمارڪ فيونن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Greater Copenhagen|ڊينمارڪ گريٽر ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Hadsund|ڊينمارڪ هيڊسنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Helnæs|ڊينمارڪ هيلنيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Lolland|ڊينمارڪ لولنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Møn|ڊينمارڪ مون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark North Jutland Region|ڊينمارڪ اتر جٽلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region of Southern Denmark|ڊينمارڪ ڏاکڻي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Skive|ڊينمارڪ اسڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark|ڊينمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dera Ismail Khan|ڊيرا اسماعيل خان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dinaric Alps|ڊينارڪ الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominica|ڊومينيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominican Republic|ڊومينيڪن جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donbas|ڊونباس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donetsk|ڊونيتسڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dorset Geology|ڊورسيٽ جيالاجي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Deutschland|ڊائچ لينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dutch railway station|ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :← [[Module:Location map/data/Durban|ڊربن]] :← [[Module:Location map/data/Derbyshire|ڊربيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Devon|ڊيون]] :← [[Module:Location map/data/Dorset|ڊورسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Durham|ڊرهم]] ==ذ== :[[Module:Location map/data/Subantarctic (Indian Ocean)|ذيلي ائنٽارڪٽڪ (هندي سمنڊ)]] ==ر== :← [[Module:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rajasthan|راجستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rome|روم]] :[[Module:Location map/data/Romania Alba|رومانيا البا]] :[[Module:Location map/data/Romania Arad|رومانيا اراد]] :[[Module:Location map/data/Romania Arges|رومانيا ارجش]] :[[Module:Location map/data/Romania Bihor|رومانيا بيهور]] :[[Module:Location map/data/Romania Bistrița-Năsăud|رومانيا بسٽريتسا-نسئود]] :[[Module:Location map/data/Romania Brăila|رومانيا برائلا]] :[[Module:Location map/data/Romania Brașov|رومانيا براشوو]] :[[Module:Location map/data/Romania Bucharest|رومانيا بخارسٽ]] :[[Module:Location map/data/Romania Buzău|رومانيا بوزائو]] :[[Module:Location map/data/Romania Caraș-Severin|رومانيا ڪاراش-سيورين]] :[[Module:Location map/data/Romania Cluj|رومانيا ڪلوج]] :[[Module:Location map/data/Romania Constanta|رومانيا ڪونسٽانٽسا]] :[[Module:Location map/data/Romania Covasna|رومانيا ڪواسنا]] :[[Module:Location map/data/Romania Galati|رومانيا گالاتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Giurgiu|رومانيا جورجيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Gorj|رومانيا گورج]] :[[Module:Location map/data/Romania Harghita|رومانيا هارگيتا]] :[[Module:Location map/data/Romania Hunedoara|رومانيا هونيڊوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Maramureș|رومانيا ماراموريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Mureș|رومانيا موريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Neamt|رومانيا نيامتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Olt|رومانيا اولت]] :[[Module:Location map/data/Romania Prahova|رومانيا پراهووا]] :[[Module:Location map/data/Romania Sălaj|رومانيا سلاژ]] :[[Module:Location map/data/Romania Satu Mare|رومانيا ساتو ماري]] :[[Module:Location map/data/Romania Sibiu|رومانيا سيبيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Teleorman|رومانيا ٽيلي اورمان]] :[[Module:Location map/data/Romania Timiș|رومانيا تيميش]] :[[Module:Location map/data/Romania Timișoara|رومانيا تيميشوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Tulcea|رومانيا تولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vâlcea|رومانيا ولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vaslui|رومانيا واسلوئي]] :[[Module:Location map/data/Romania Vrancea|رومانيا ورانچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania|رومانيا]] :[[Module:Location map/data/Roraima|رورائيما]] :[[Module:Location map/data/Russia Adygea|روس ادگيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Krai|روس التائي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Republic|روس التائي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Amur Oblast|روس امور اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast polar|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ قطبي]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Astrakhan Oblast|روس آستراخان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bashkortostan|روس باشڪورتوستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Belgorod Oblast|روس بيلگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bryansk Oblast|روس بريانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Buryatia|روس برياتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Central Federal District|روس مرڪزي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Chechnya|روس چيچنيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Chelyabinsk Oblast|روس چيليابينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chukotka Autonomous Okrug|روس چڪوتڪا خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chuvashia|روس چواشيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Dagestan|روس داغستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Far Eastern Federal District|روس ڏور اوڀر وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Ingushetia|روس انگوشيتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Irkutsk Oblast|روس ارڪوتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ivanovo Oblast|روس ايوانوفو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Jewish Autonomous Oblast|روس يھودي خودمختيار اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kabardino-Balkaria|روس ڪباردينو-بالڪاريا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaliningrad Oblast|روس ڪاليننگراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kalmykia|روس ڪلميڪيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaluga Oblast|روس ڪالوگا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kamchatka Krai|روس ڪمچاتڪا ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Karachay-Cherkessia|روس ڪاراچائي-چرڪيسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Karelia|روس ڪريليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kemerovo Oblast|روس ڪيميروو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Khabarovsk Krai|روس خاباروفسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Khakassia|روس خاڪسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Khanty-Mansi Autonomous Okrug|روس خانتي-مانسي خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kirov Oblast|روس ڪيروف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Komi Republic|روس ڪومي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Kostroma Oblast|روس ڪاستروما اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnodar Krai|روس ڪراسنوڊار ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnoyarsk Krai|روس ڪراسنو يارسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Kurgan Oblast|روس ڪرگان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kuril Islands|روس ڪوريل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kursk Oblast|روس ڪرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Leningrad Oblast|روس لينن گراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Lipetsk Oblast|روس ليپيتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Magadan Oblast|روس مگادان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Mari El|روس ماري ايل]] :[[Module:Location map/data/Russia Mordovia|روس موردوويا]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Central|روس ماسڪو مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Moscow|مرڪزي ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Oblast|روس ماسڪو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Ring Road|روس ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Moscow Ring Road|ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Russia Moscow MKAD|روس ماسڪو ايم ڪي اي ڊي]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow|روس ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Murmansk Oblast|روس مورمانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nenets Autonomous Okrug|روس نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Central|روس نژني نووگورود مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Nizhny Novgorod|مرڪزي نژني نووگورود]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Kanavino|روس نژني نووگورود ڪاناوينو]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Oblast|روس نژني نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia North Caucasian Federal District|روس اتر قفقازي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia North Ossetia-Alania|روس اتر اوسيشيا-الانيا]] :← [[Module:Location map/data/Russia North Ossetia–Alania|روس اتر اوسيشيا–الانيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Northwestern Federal District|روس اتر اولهه وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Novaya Zemlya|روس نووايا زمليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Novgorod Oblast|روس نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Novosibirsk Oblast|روس نوووسيبيرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Omsk Oblast|روس اومسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Orenburg Oblast|روس اورينبرگ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Oryol Oblast|روس اوريول اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Penza Oblast|روس پينزا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Perm Krai|روس پيرم ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Primorsky Krai|روس پريمورسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Pskov Oblast|روس پسڪوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Rostov Oblast|روس روستوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ryazan Oblast|روس ريازان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg central|روس سينٽ پيٽرزبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg Vasilyevsky Island|روس سينٽ پيٽرزبرگ واسيليئفسڪي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg|روس سينٽ پيٽرزبرگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakha Republic|روس ساخا جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin Oblast|روس سخالين اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin|روس سخالين]] :[[Module:Location map/data/Russia Samara Oblast|روس سمارا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saratov Oblast|روس ساراتوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Smolensk Oblast|روس سمولينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Southern Federal District|روس ڏاکڻو وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Stavropol Krai|روسيا اسٽاوروپول ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Sverdlovsk Oblast|روسيا سويردلوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tambov Oblast|روسيا تامبوف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tatarstan|روسيا تاتارستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Tomsk Oblast|روسيا تومسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tula Oblast|روسيا تُولا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tuva Republic|روسيا تُووا جمهوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Tver Oblast|روسيا ٽوَر اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tyumen Oblast|روسيا ٽيومين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Udmurtia|روسيا اُدمورتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Ulyanovsk Oblast|روسيا اُليانوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vladimir Oblast|روسيا ولاديمير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Volga Federal District|روسيا وولگا وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Volgograd Oblast|روسيا وولگوگراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vologda Oblast|روسيا وولوگدا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Voronezh Oblast|روسيا وورونيز اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Western|روسيا اولهه]] :[[Module:Location map/data/Russia Yamalo-Nenets Autonomous Okrug|روسيا يامالو-نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Yaroslavl Oblast|روسيا ياروسلاول اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Zabaykalsky Krai|روسيا زابائيڪالسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia|روسيا]] :[[Module:Location map/data/Reed College Portland OR|ريڊ ڪاليج پورٽلينڊ، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Republika Srpska|ريپبلڪا سرپسڪا]] :[[Module:Location map/data/Réunion|ري يونيئن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rogaland|روگالينڊ]] :[[Module:Location map/data/Rwanda|روانڊا]] :← [[Module:Location map/data/Rutland|رٽلينڊ]] ===ز=== :[[Module:Location map/data/Zambia|زيمبيا]] :[[Module:Location map/data/Zimbabwe|زمبابوي]] ===س=== :[[ماڊيول:Location map/data/Central African Republic|سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central America|سينٽرل آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central Caracas|سينٽرل ڪاراڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central West Germany 1989|سينٽرل ويسٽ جرمني 1989]] :[[ماڊيول:Location map/data/CFU|CFU]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Swaziland|سوازي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu City|سنچو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu County|سنچو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Krkonoše central|سينٽرل ڪرڪونوشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle America|سينٽرل آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/Saba|سابا]] :← [[Module:Location map/data/Silesian Voivodeship|سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sogn og Fjordane|سوگن او فيورداني]] :[[Module:Location map/data/Saint Barthélemy|سينٽ بارٿيليمي]] :[[Module:Location map/data/Saint Kitts and Nevis|سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]] :[[Module:Location map/data/Saint Lucia|سينٽ لوشيا]] :[[Module:Location map/data/Saint-Martin|سينٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Saint Pierre and Miquelon|سينٽ پيئر ۽ ميڪيلون]] :[[Module:Location map/data/Saint Vincent and the Grenadines|سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]] :[[Module:Location map/data/Salton Trough|سالٽن ٽراف]] :[[Module:Location map/data/Samoa|ساموا]] :[[Module:Location map/data/Samtskhe-Javakheti|سامتسخي-جاواخيتي]] :[[Module:Location map/data/San Francisco Bay Area|سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/San Marino|سان مارينو]] :[[Module:Location map/data/Santa Clarita|سانتا ڪلاريتا]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome|سائو ٽومي]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome and Principe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :← [[Module:Location map/data/São Tomé and Príncipe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :[[Module:Location map/data/Saudi Arabia|سعودي عرب]] :[[Module:Location map/data/Seattle landmarks|سيئٽل نشانيا]] :[[Module:Location map/data/Seattle WA Downtown|سيئٽل واشنگٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Seine-Maritime|سين-ماريتيم]] :[[Module:Location map/data/Senegal|سينيگال]] :[[Module:Location map/data/Serbia|سربيا]] :[[Module:Location map/data/Serbia and Montenegro|سربيا ۽ مونٽي نيگرو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Belgrade|سربيا بيلگريڊ]] :[[Module:Location map/data/Serbia Novi Sad|سربيا نووي ساد]] :[[Module:Location map/data/Serbia Territory of the Military Commander|سربيا فوجي ڪمانڊر جو علائقو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Vojvodina|سربيا وويووڊينا]] :[[Module:Location map/data/Sevastopol|سيوستوپول]] :[[Module:Location map/data/Seychelles|سيشلز]] :[[Module:Location map/data/Sierra Leone|سيرا ليون]] :[[Module:Location map/data/Singapore|سنگاپور]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail|سنگاپور ريل]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail central area|سنگاپور ريل مرڪزي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Sint Maarten|سنٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia|سلوواڪيا]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trnava Region|سلوواڪيا ترناوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Žilina Region|سلوواڪيا ژيلينا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovenia|سلووينيا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia Pomurska|سلووينيا پومورسڪا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands|سولومن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Guadalcanal|سولومن ٻيٽ گواڊالڪينال]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Honiara|سولومن ٻيٽ هونيارا]] :[[Module:Location map/data/Sonoma County|سونومَا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Soviet Union|سوويت يونين]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka|سري لنڪا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Central|سري لنڪا بٽيڪالوا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Greater|سري لنڪا وڏو بٽيڪالوا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Chavakachcheri|سري لنڪا چاواڪچچيري]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Central|سري لنڪا ڪولمبو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo District|سري لنڪا ڪولمبو ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Greater|سري لنڪا وڏو ڪولمبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Municipality|سري لنڪا ڪولمبو ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Central|سري لنڪا جافنا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Greater|سري لنڪا وڏو جافنا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Central|سري لنڪا ڪلينوچچي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Greater|سري لنڪا وڏو ڪلينوچچي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Mannar|سري لنڪا منار]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Northern Province|سري لنڪا اتر صوبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Point Pedro|سري لنڪا پوائنٽ پيڊرو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Trincomalee Central|سري لنڪا ٽرنڪومالي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Central|سري لنڪا واوونيا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Greater|سري لنڪا وڏو واوونيا]] :[[Module:Location map/data/Sudan|سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Sudan (2005-2011)|سوڊان (2005-2011)]] :[[Module:Location map/data/Sudan Khartoum|سوڊان خرطوم]] :[[Module:Location map/data/Suriname|سورينام]] :[[Module:Location map/data/Suriname Paramaribo|سورينام پاراماريبو]] :[[Module:Location map/data/Svalbard|سوالبارڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gävleborg|سويڊن يووليبورگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden|سويڊن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Uppsala|سويڊن اپسالا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Scania|سويڊن اسڪانيا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Skåne|سويڊن اسڪونه]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm|سويڊن اسٽاڪهولم]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm Municipality|سويڊن اسٽاڪهولم ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sweden South|سويڊن ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Southern|سويڊن ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Södermanland|سويڊن سودرمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Värmland|سويڊن ورملاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västerbotten|سويڊن ويسٽربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västernorrland|سويڊن ويسٽرنورلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västmanland|سويڊن ويسٽمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västra Götaland|سويڊن ويسٽرا گوتالاند]] :[[Module:Location map/data/Swedish Air Defense Sectors 1989|سويڊني هوائي دفاعي شعبا 1989]] :[[Module:Location map/data/Swedish Military Areas 1989|سويڊني فوجي علائقا 1989]] :[[Module:Location map/data/Switzerland|سوئٽزرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern|سوئٽزرلينڊ برن]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern downtown|سوئٽزرلينڊ برن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Vaud|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف وو]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Zürich|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف زيورخ]] :← [[Module:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Isles of Scilly|سِلي وارا ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Somerset|سومرسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Southampton|سائوٿيمپٽن]] :← [[Module:Location map/data/Suffolk|سفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Surrey|سري]] ===ش=== :← [[Module:Location map/data/Świętokrzyskie Voivodeship|شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Shenandoah Valley|شينينڊوا وادي]] :[[Module:Location map/data/Shida Kartli|شيدا ڪارٽلي]] :[[Module:Location map/data/Somogy Kaposvár|شوموگ ڪيپوشوار]] :[[Module:Location map/data/Syria|شام]] :[[Module:Location map/data/Syria Aleppo|شام حلب]] :[[Module:Location map/data/Syria Ancient City of Aleppo|شام حلب جو قديم شهر]] :[[Module:Location map/data/Syria Damascus|شام دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Old Damascus|شام پراڻو دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Golan|شام گولان]] :[[Module:Location map/data/Syria and Lebanon|شام ۽ لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq|شام-عراق]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq-Lebanon|شام-عراق-لبنان]] :← [[Module:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :← [[Module:Location map/data/Sheffield|شيفيلڊ]] :← [[Module:Location map/data/Shropshire|شروپشائر]] ===ص=== :[[Module:Location map/data/Somalia|صوماليا]] :[[Module:Location map/data/Somaliland|صومالي لينڊ]] ===ع=== :[[ماڊيول:Location map/data/Arab world|عرب دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Arbil|عراق اربيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Baghdad|عراق بغداد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Mosul|عراق موصل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq|عراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraqi Kurdistan|عراقي ڪردستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oman|عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ottoman Empire1914|عثماني سلطنت 1914]] ===ف=== :[[ماڊيول:Location map/data/Făgăraş Mountains|فگراش جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax Area|فيئر فيڪس علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax|فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/FATA|فاٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fejér Székesfehérvár|فيجير سيڪيشفيهروار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fiji|فجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland Islands|فن لينڊ آلاند ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland|فن لينڊ آلاند]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Central Finland|فن لينڊ مرڪزي فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki (mainland)|فن لينڊ هيلسنڪي (مکيه زمين)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki|فن لينڊ هيلسنڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kanta-Häme|فن لينڊ ڪانتا-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kymenlaakso|فن لينڊ ڪيمنلاڪسُو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Lapland|فن لينڊ ليپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Ostrobothnia|فن لينڊ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Päijät-Häme|فن لينڊ پائيجات-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Pirkanmaa|فن لينڊ پيرڪانما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Karelia|فن لينڊ ڏکڻ ڪاريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Ostrobothnia|فن لينڊ ڏکڻ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Savo|فن لينڊ ڏکڻ ساوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Uusimaa|فن لينڊ اوسيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland|فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Florence|فلورينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Forest Park (St. Louis)|فارسٽ پارڪ (سينٽ لوئس)]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ain|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aisne|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Allier|فرانس اليي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alpes-de-Haute-Provence|فرانس آلپ-دي-اوت-پرووانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alsace|فرانس الزاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Angers|فرانس آنجيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aquitaine|فرانس اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes|فرانس اوورني-رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne|فرانس اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bordeaux|فرانس بورڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bourgogne-Franche-Comté|فرانس بورگون-فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Brest|فرانس بريست]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bretagne|فرانس بريتاني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/France Brittany|فرانس برٽني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Burgundy|فرانس برگنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Caen|فرانس ڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Calvados|فرانس ڪالوڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Centre|فرانس مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Champagne-Ardenne|فرانس شيمپين-آردين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente-Maritime|فرانس شارانت-ماريٽائم]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente|فرانس شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Concarneau|فرانس ڪونڪارنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Corsica|فرانس ڪورسيڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Corsica|ڪورسيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Côtes-d'Armor|فرانس ڪوٽس-دارمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Dordogne|فرانس دوردون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Finistère|فرانس فينستير]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Franche-Comté|فرانس فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Grand Est|فرانس گرانڊ ايسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Haute-Garonne|فرانس اوت-گارون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hautes-Alpes|فرانس اوت-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hauts-de-France|فرانس او-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Île-de-France|فرانس ايل-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ille-et-Vilaine|فرانس ايل-اي-ويلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Kerguelen|فرانس ڪرگوئيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Landes|فرانس لانڊس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Languedoc-Roussillon|فرانس لانگدوڪ-روسيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Le Havre|فرانس لو آوَر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lille|فرانس ليل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Limousin|فرانس ليموزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Loire-Atlantique|فرانس لوئر-ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorient|فرانس لوريان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorraine|فرانس لورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lower Normandy|فرانس هيٺين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Marseille|فرانس مارسيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Mayotte|فرانس مايوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Midi-Pyrénées|فرانس ميدي-پيريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Morbihan|فرانس موربيهان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nantes|فرانس نانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nice|فرانس نيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nord-Pas-de-Calais|فرانس نور-پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Normandy|فرانس نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nouvelle-Aquitaine|فرانس نوويل-اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Occitanie|فرانس اوڪيتاني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris 1st arrondissement|فرانس پيرس پهريون ارونڊيسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris and inner ring|فرانس پيرس ۽ اندروني رنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris|فرانس پيرس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Paris|پيرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pas-de-Calais|فرانس پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pays de la Loire|فرانس پئي دو لا لوئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Picardy|فرانس پڪارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Poitou-Charentes|فرانس پواتو-شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Provence-Alpes-Côte d'Azur|فرانس پرووانس-آلپس-ڪوٽ دازور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rennes|فرانس رين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rhône-Alpes|فرانس رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Roadstead of Brest|فرانس بريست روڊسٽيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Savoie|فرانس ساوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France South|ڏکڻ فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Strasbourg|فرانس اسٽراسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Toulouse|فرانس تولوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Upper Normandy|فرانس مٿين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vannes|فرانس وان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vaucluse|فرانس ووڪلوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vienne|فرانس ويين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France|فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Freiburg|فرائي برگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Guiana|فرينچ گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Polynesia|فرينچ پولينيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Futuna|فوتونا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Finnmark|فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestine Gaza|فلسطين غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestinian territories|فلسطيني علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Palestine|فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Persian Gulf|فارسي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philadelphia|فلاڊلفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Benguet|فلپائن بينگيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Metro Manila|فلپائن ميٽرو منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Nueva Ecija|فلپائن نيووا ايسيجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 1st|فلپائن والينزويلا پهريون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 2nd|فلپائن والينزويلا ٻيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Visayas|فلپائن ويساياس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines|فلپائن]] :← [[Module:Location map/data/Falkland Islands|فاڪلينڊ ٻيٽ]] ===ق=== :[[ماڊيول:Location map/data/Caucasus mountains|قفقاز جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cyprus|قبرص]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram relief|قراقرم رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram|قراقرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan Baikonur Cosmodrome|قزاقستان بائيڪونور ڪوسموڊروم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan|قزاقستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Occupied Yugoslavia|قبضي هيٺ يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Daayen|قطر الضعاين]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Khor|قطر الخور]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Shamal|قطر الشمال]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Wakrah Municipality|قطر الوڪرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Qatar Doha|قطر دوحا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Umm Salal|قطر ام صلال]] :[[Module:Location map/data/Qatar|قطر]] ===ڪ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Kėdainiai District Municipality|ڪيدائينيا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Mombasa|ڪينيا ممباسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Nairobi|ڪينيا نيروبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nairobi|نيروبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Rift Valley-Western|ڪينيا رفٽ وادي-اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya|ڪينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kashmir|ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Black Sea|ڪارو سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Calabarzon|ڪالابارزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands North|ڪمبوڊيا اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands South|ڪمبوڊيا ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia|ڪمبوڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cameroon|ڪيمرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Camotes|ڪاموٽيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Acadia|ڪئناڊا البرٽا اڪيڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Athabasca|ڪئناڊا البرٽا اٿاباسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Barrhead|ڪئناڊا البرٽا بارهيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Beaver|ڪئناڊا البرٽا بيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Big Lakes|ڪئناڊا البرٽا بگ ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bighorn|ڪئناڊا البرٽا بگ هورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Birch Hills|ڪئناڊا البرٽا برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bonnyville|ڪئناڊا البرٽا بوني وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Brazeau|ڪئناڊا البرٽا برازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Camrose|ڪئناڊا البرٽا ڪيمروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cardston|ڪئناڊا البرٽا ڪارڊسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clear Hills|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clearwater|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر واٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Crowsnest Pass|ڪئناڊا البرٽا ڪروزنيسٽ پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cypress|ڪئناڊا البرٽا سائپرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Drumheller|ڪئناڊا البرٽا ڊرم هيلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Fairview|ڪئناڊا البرٽا فيئر ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Flagstaff|ڪئناڊا البرٽا فليگ اسٽاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Foothills|ڪئناڊا البرٽا فوٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Forty Mile|ڪئناڊا البرٽا فورٽي مائل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Grande Prairie|ڪئناڊا البرٽا گرانڊ پريري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Greenview|ڪئناڊا البرٽا گرين ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB ID 349|ڪئناڊا البرٽا آءِ ڊي 349]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kananaskis|ڪئناڊا البرٽا ڪناناسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kneehill|ڪئناڊا البرٽا نيهِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac La Biche|ڪئناڊا البرٽا لاڪ لا بيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac Ste Anne|ڪئناڊا البرٽا لاڪ سينٽ اين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lacombe|ڪئناڊا البرٽا لاڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lamont|ڪئناڊا البرٽا لامونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Leduc|ڪئناڊا البرٽا ليڊڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lesser Slave River|ڪئناڊا البرٽا ليزر سليو درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lethbridge|ڪئناڊا البرٽا ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mackenzie|ڪئناڊا البرٽا ميڪنزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Minburn|ڪئناڊا البرٽا منبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mountain View|ڪئناڊا البرٽا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Newell|ڪئناڊا البرٽا نيويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Lights|ڪئناڊا البرٽا ناردرن لائيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Sunrise|ڪئناڊا البرٽا ناردرن سن رائيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Opportunity|ڪئناڊا البرٽا آپرچونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Paintearth|ڪئناڊا البرٽا پينٽ ارٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Parkland|ڪئناڊا البرٽا پارڪ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Peace|ڪئناڊا البرٽا پيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Pincher Creek|ڪئناڊا البرٽا پنچر ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ponoka|ڪئناڊا البرٽا پونوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Provost|ڪئناڊا البرٽا پرووسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ranchland|ڪئناڊا البرٽا رينچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Red Deer|ڪئناڊا البرٽا ريڊ ڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Rocky View|ڪئناڊا البرٽا راڪي ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saddle Hills|ڪئناڊا البرٽا سيڊل هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saint Paul|ڪئناڊا البرٽا سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky Lake|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky River|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 2|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 2]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 3|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 3]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 4|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 4]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Spirit River|ڪئناڊا البرٽا اسپرٽ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Starland|ڪئناڊا البرٽا اسٽارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Stettler|ڪئناڊا البرٽا اسٽيٽلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Strathcona|ڪئناڊا البرٽا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Sturgeon|ڪئناڊا البرٽا اسٽرجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Taber|ڪئناڊا البرٽا ٽيبر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Thorhild|ڪئناڊا البرٽا ٿورهلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Two Hills|ڪئناڊا البرٽا ٽو هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vermilion River|ڪئناڊا البرٽا ورميلين درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vulcan|ڪئناڊا البرٽا ولڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wainwright|ڪئناڊا البرٽا وين رائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Warner|ڪئناڊا البرٽا وارنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Westlock|ڪئناڊا البرٽا ويسٽ لاڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wetaskiwin|ڪئناڊا البرٽا ويٽاسڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wheatland|ڪئناڊا البرٽا ويٽ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Willow Creek|ڪئناڊا البرٽا ولو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wood Buffalo|ڪئناڊا البرٽا ووڊ بفيلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Woodlands|ڪئناڊا البرٽا ووڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Yellowhead|ڪئناڊا البرٽا ييلو هيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Alberni-Clayoquot|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا البرني-ڪليوڪوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Bulkley-Nechako|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا بلڪلي-نيچاڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Capital|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيپيٽل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cariboo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيريبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Columbia-Shuswap|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪولمبيا-شوسواپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Comox Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوموڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cowichan Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪاوچن وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC East Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ايسٽ ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser-Fort George|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر-فورٽ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Greater Vancouver|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا گريٽر وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kitimat-Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيٽيمٽ-اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kootenay Boundary|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوٽيني بائونڊري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Mount Waddington|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا مائونٽ وڊنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Nanaimo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نانائيمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Northern Rockies|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ناردرن راڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Okanagan-Similkameen|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اوڪاناگن-سملڪامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Peace River|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا پيس درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC qathet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا قٿيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Squamish-Lillooet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسڪوامش-للوئيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Strathcona|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Sunshine Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سن شائن ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Thompson-Nicola|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ٿامپسن-نڪولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT North Slave|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز نارٿ سليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT Sahtu|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز ساهتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kitikmeot|ڪئناڊا نوناوُت ڪيٽڪميوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kivalliq|ڪئناڊا نوناوُت ڪِوالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Qikiqtaaluk|ڪئناڊا نوناوُت ڪيڪيڪتالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Brant|ڪئناڊا اونٽاريو برانٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Bruce|ڪئناڊا اونٽاريو بروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Chatham-Kent|ڪئناڊا اونٽاريو چيٿم-ڪينٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Durham|ڪئناڊا اونٽاريو ڊرهام]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Essex|ڪئناڊا اونٽاريو ايسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Greater Sudbury|ڪئناڊا اونٽاريو گريٽر سڊبري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Grey|ڪئناڊا اونٽاريو گري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Haliburton|ڪئناڊا اونٽاريو هاليبرٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Halton|ڪئناڊا اونٽاريو هالٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hamilton|ڪئناڊا اونٽاريو هيملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hastings|ڪئناڊا اونٽاريو هيسٽنگز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Huron|ڪئناڊا اونٽاريو هيورون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Kawartha Lakes|ڪئناڊا اونٽاريو ڪاوارٿا ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lambton|ڪئناڊا اونٽاريو ليمبٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lanark|ڪئناڊا اونٽاريو لانارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Leeds and Grenville|ڪئناڊا اونٽاريو ليڊز ۽ گرين وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Manitoulin|ڪئناڊا اونٽاريو مينيٽولن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Middlesex|ڪئناڊا اونٽاريو مڊل سيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Niagara|ڪئناڊا اونٽاريو نياگرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Northumberland|ڪئناڊا اونٽاريو نارٿمبرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Ottawa|ڪئناڊا اونٽاريو اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Parry Sound|ڪئناڊا اونٽاريو پيري سائونڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peel|ڪئناڊا اونٽاريو پيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Perth|ڪئناڊا اونٽاريو پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peterborough|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prescott and Russell|ڪئناڊا اونٽاريو پريسڪاٽ ۽ رسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prince Edward|ڪئناڊا اونٽاريو پرنس ايڊورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Renfrew|ڪئناڊا اونٽاريو رينفرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Simcoe|ڪئناڊا اونٽاريو سمڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Stormont Dundas and Glengarry|ڪئناڊا اونٽاريو اسٽورمونٽ ڊنڊاس ۽ گلينگيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Waterloo|ڪئناڊا اونٽاريو واٽرلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Wellington|ڪئناڊا اونٽاريو ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN QC Le Rocher-Percé|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لي روشي-پيرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Aberdeen|ڪئناڊا سسڪيچوان ايبرڊين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Antelope Park|ڪئناڊا سسڪيچوان اينٽيلوپ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Arlington|ڪئناڊا سسڪيچوان آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Auvergne|ڪئناڊا سسڪيچوان اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Beaver River|ڪئناڊا سسڪيچوان بيور درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Big Stick|ڪئناڊا سسڪيچوان بگ اسٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Biggar|ڪئناڊا سسڪيچوان بگر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Birch Hills|ڪئناڊا سسڪيچوان برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bjorkdale|ڪئناڊا سسڪيچوان بيورڪڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bone Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان بون ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Britannia|ڪئناڊا سسڪيچوان برٽانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Buckland|ڪئناڊا سسڪيچوان بڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Cambria|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيمبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Canaan|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Carmichael|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪارمائيڪل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Caron|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chaplin|ڪئناڊا سسڪيچوان چيپلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chesterfield|ڪئناڊا سسڪيچوان چيسٽر فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clayton|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clinworth|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪلنورٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coalfields|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪول فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Colonsay|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولونسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Corman Park|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪورمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coteau|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coulee|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Deer Forks|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊيئر فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Duck Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊڪ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Dundurn|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊنڊرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Edenwold|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڊن وولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enfield|ڪئناڊا سسڪيچوان اين فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enterprise|ڪئناڊا سسڪيچوان انٽرپرائز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Estevan|ڪئناڊا سسڪيچوان ايسٽيوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Excelsior|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڪسيلسيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fertile Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فرٽائل وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fox Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فاڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frenchman Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان فرينچمين بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frontier|ڪئناڊا سسڪيچوان فرنٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Garden River|ڪئناڊا سسڪيچوان گارڊن درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen Bain|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين بين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen McPherson|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين مڪفرسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Grassy Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان گراسي ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gravelbourg|ڪئناڊا سسڪيچوان گريولبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gull Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان گل ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happy Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happyland|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hart Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان هارٽ بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hazel Dell|ڪئناڊا سسڪيچوان هيزل ڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hillsborough|ڪئناڊا سسڪيچوان هلزبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hudson Bay|ڪئناڊا سسڪيچوان هڊسن بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Humboldt|ڪئناڊا سسڪيچوان همبولٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Kindersley|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنڊرسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK King George|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنگ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lac Pelletier|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪ پيليٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lacadena|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪاڊينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Alma|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آلما]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Johnston|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ جانسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake of the Rivers|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آف دي رورز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lawtonia|ڪئناڊا سسڪيچوان لاٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Livingston|ڪئناڊا سسڪيچوان لِونگسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lone Tree|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Loon Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Manitou Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان مينيٽو ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Mankota|ڪئناڊا سسڪيچوان منڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Bush|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل بش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Meota|ڪئناڊا سسڪيچوان ميوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milden|ڪئناڊا سسڪيچوان ملڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milton|ڪئناڊا سسڪيچوان ملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Miry Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان مائري ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Monet|ڪئناڊا سسڪيچوان مونيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Jaw|ڪئناڊا سسڪيچوان موس جا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Range|ڪئناڊا سسڪيچوان موس رينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morris|ڪئناڊا سسڪيچوان موريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morse|ڪئناڊا سسڪيچوان مورس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Newcombe|ڪئناڊا سسڪيچوان نيوڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Nipawin|ڪئناڊا سسڪيچوان نپاون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK North Battleford|ڪئناڊا سسڪيچوان نارٿ بيٽلفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Old Post|ڪئناڊا سسڪيچوان اولڊ پوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Orkney|ڪئناڊا سسڪيچوان آرڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Paddockwood|ڪئناڊا سسڪيچوان پيڊاڪ ووڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pense|ڪئناڊا سسڪيچوان پينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Piapot|ڪئناڊا سسڪيچوان پياپوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pinto Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان پنٽو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pittville|ڪئناڊا سسڪيچوان پٽ وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pleasant Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پليزنٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Poplar Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پوپلر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Porcupine|ڪئناڊا سسڪيچوان پورڪيوپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Preeceville|ڪئناڊا سسڪيچوان پريس وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Prince Albert|ڪئناڊا سسڪيچوان پرنس البرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Reno|ڪئناڊا سسڪيچوان رينو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Riverside|ڪئناڊا سسڪيچوان رِور سائيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rodgers|ڪئناڊا سسڪيچوان راجرز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rosemount|ڪئناڊا سسڪيچوان روز مائونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Saskatchewan Landing|ڪئناڊا سسڪيچوان سسڪيچوان لينڊنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Shamrock|ڪئناڊا سسڪيچوان شيمراڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sherwood|ڪئناڊا سسڪيچوان شيروڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Snipe Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان اسنائپ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Souris Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سورس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Andrews|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ اينڊريوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Louis|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Star City|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽار سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Stonehenge|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽون هينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Surprise Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سرپرائيز وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sutton|ڪئناڊا سسڪيچوان سٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Swift Current|ڪئناڊا سسڪيچوان سوئفٽ ڪرنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Turtle River|ڪئناڊا سسڪيچوان ٽرٽل درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Val Marie|ڪئناڊا سسڪيچوان ويل ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Victory|ڪئناڊا سسڪيچوان وڪٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Waverley|ڪئناڊا سسڪيچوان ويورلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wheatlands|ڪئناڊا سسڪيچوان ويٽ لينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Whiska Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وِسڪا ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK White Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان وائيٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Willow Bunch|ڪئناڊا سسڪيچوان ولو بنچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wilton|ڪئناڊا سسڪيچوان ولٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wise Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وائز ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wood River|ڪئناڊا سسڪيچوان ووڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta TM|ڪئناڊا البرٽا ٽي ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta|ڪئناڊا البرٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alberta|البرٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Baffin Island|ڪئناڊا بيفن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia geo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia geo|برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia|برٽش ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Calgary|ڪئناڊا ڪيلگري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Calgary|ڪيلگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Edmonton|ڪئناڊا ايڊمونٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Edmonton|ايڊمونٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Greater Montreal|ڪئناڊا گريٽر مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Kananaskis parks|ڪئناڊا ڪناناسڪس پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Lethbridge|ڪئناڊا ليٿ برج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lethbridge|ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Manitoba|ڪئناڊا مينيٽوبا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manitoba|مينيٽوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Montreal|ڪئناڊا مونٽريال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montreal|مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada New Brunswick|ڪئناڊا نيو برنزوڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Brunswick|نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland and Labrador|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ ۽ ليبراڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Newfoundland|نيوفائونڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Northwest Territories|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nova Scotia|ڪئناڊا نووا اسڪوٽيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nova Scotia|نووا اسڪوٽيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nunavut|ڪئناڊا نوناوُت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Peterborough North|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Quebec|ڪئناڊا اونٽاريو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario|ڪئناڊا اونٽاريو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ontario|اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ottawa|ڪئناڊا اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Prince Edward Island|ڪئناڊا پرنس ايڊورڊ ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada PEI|ڪئناڊا پي اي آءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/PEI|پي اي آءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec (conic)|ڪئناڊا ڪيوبيڪ (مخروطي)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Central|ڪئناڊا ڪيوبيڪ مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Central Quebec|ڪئناڊا مرڪزي ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec City|ڪئناڊا ڪيوبيڪ شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Côte-Nord Region|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڪوٽ-نورڊ علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte-Nord Region Quebec|ڪوٽ-نورڊ علائقو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Eastern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اوڀر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Eastern Quebec|ڪئناڊا اوڀر ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Lac-Saint-Jean|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لاڪ-سينٽ-جين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Lac-Saint-Jean Quebec|ڪئناڊا لاڪ-سينٽ-جين ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Southern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڏکڻ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Quebec|ڪئناڊا ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Western|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اولهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Western Quebec|ڪئناڊا اولهه ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec|ڪئناڊا ڪيوبيڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Quebec|ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Saskatchewan|ڪئناڊا سسڪيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saskatchewan|سسڪيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Ontario|ڪئناڊا ڏکڻ اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Toronto|ڪئناڊا ٽورنٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver City|ڪئناڊا وينڪوور شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver Downtown|ڪئناڊا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver|ڪئناڊا وينڪوور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vancouver|وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Western|ڪئناڊا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Winnipeg|ڪئناڊا ونيپيگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Yukon|ڪئناڊا يوڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada|ڪئناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaGeo|ڪئناڊا جيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaTerrain|ڪئناڊا ٽيرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canary Islands|ڪينري ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Spain Canary Islands|اسپين ڪينري ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Aargau|ڪينٽن-آرگائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Ausserrhoden|ڪينٽن-اپينزيل آئوسرهودن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Innerrhoden|ڪينٽن-اپينزيل انررهودن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Land|بازل لينڊ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Landschaft|بازل-لينڊشافٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Stadt|بازل-شٽاٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Bern|ڪينٽن - برن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Fribourg|ڪينٽن - فريبورگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Geneva|ڪينٽن - جنيوا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Glarus|گلاروس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubunden|ڪينٽن - گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubünden|ڪينٽن - گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Grisons|ڪينٽن - گريزونز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Jura|ڪينٽن - جورا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Lucerne|ڪينٽن - لوسرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchatel|ڪينٽن - نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchâtel|ڪينٽن - نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Nidwalden|ڪينٽن - نڊوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Obwalden|ڪينٽن - اوبوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schaffhausen|ڪينٽن - شافهائوزن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schwyz|ڪينٽن - شويز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Solothurn|ڪينٽن - سولوٿرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of St. Gallen|ڪينٽن - سينٽ گالن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Thurgau|ڪينٽن - ٿرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Ticino|ڪينٽن - ٽچينو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Uri|ڪينٽن - اوري ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Valais|واليس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Vaud|ڪينٽن - وو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zug|ڪينٽن - زوگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zurich|ڪينٽن - زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zürich|ڪينٽن - ڪينٽن - زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cape Verde|ڪيپ ورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caribbean|ڪيريبين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Carpathian Mountains|ڪارپيٿين جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caspian Sea|ڪيسپيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cockatoo Island NSW|ڪاڪاٽو ٻيٽ نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Altiplano Cundiboyacense|ڪولمبيا آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Altiplano Cundiboyacense|آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Amazonas Department|ڪولمبيا امازوناس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Antioquia Department|ڪولمبيا انٽيوڪيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Arauca Department|ڪولمبيا ارائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Atlántico Department|ڪولمبيا ائٽلانٽيڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá OSM|ڪولمبيا بوگوٽا او ايس ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá savanna|ڪولمبيا بوگوٽا ساوانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bogotá savanna|بوگوٽا ساوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bolívar Department|ڪولمبيا بوليوار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Deparment physical|ڪولمبيا بوياڪا کاتو جسماني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Department|ڪولمبيا بوياڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caldas Department|ڪولمبيا ڪالداس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caquetá Department|ڪولمبيا ڪاڪيتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caribbean coastal islands|ڪولمبيا ڪيريبين سامونڊي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Casanare Department|ڪولمبيا ڪاساناري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cauca Department|ڪولمبيا ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cesar Department|ڪولمبيا سيزار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Chocó Department|ڪولمبيا چوڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Córdoba Department|ڪولمبيا ڪورڊوبا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cundinamarca Department|ڪولمبيا ڪنڊينامارڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Distrito Capital of Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا گاديءَ وارو ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guainía Department|ڪولمبيا گوائينيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guaviare Department|ڪولمبيا گواوياري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Huila Department|ڪولمبيا ويلا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de Providencia|ڪولمبيا اسلا ڊي پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de San Andrés|ڪولمبيا اسلا ڊي سان اندريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas de San Bernardo|ڪولمبيا اسلاس ڊي سان برناردو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas del Rosario|ڪولمبيا اسلاس ڊيل روساريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia La Guajira Department|ڪولمبيا لا گواخيرا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Magdalena Department|ڪولمبيا مگدالينا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Meta Department|ڪولمبيا ميتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Nariño Department|ڪولمبيا نارينيو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Norte de Santander Department|ڪولمبيا نارتي ڊي سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Putumayo Department|ڪولمبيا پوتومايو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Quindío Department|ڪولمبيا ڪنديو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Risaralda Department|ڪولمبيا رسارالدا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia San Andrés y Providencia|ڪولمبيا سان اندريس ۽ پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santa Marta|ڪولمبيا سانتا مارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santander Department|ڪولمبيا سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Sucre Department|ڪولمبيا سوڪري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Tolima Department|ڪولمبيا توليما کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Valle del Cauca Department|ڪولمبيا والي ڊيل ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vaupés Department|ڪولمبيا وائوپيس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vichada Department|ڪولمبيا ويچادا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia|ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros Grand Comore|ڪوموروس گرانڊ ڪومور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros|ڪوموروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CONCACAF|CONCACAF]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cook Islands|ڪڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Costa Rica|ڪوسٽا ريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crete|ڪريٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crimea|ڪريميئا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Banovina|ڪروشيا بانووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Baranja Drava|ڪروشيا بارانيا ڊراوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krapina-Zagorje County|ڪروشيا ڪرپينا-زاگوريه ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krk|ڪروشيا ڪرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek Županja Ilok|ڪروشيا اوسيئڪ زوپانيا ايلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek-Baranja County|ڪروشيا اوسيئڪ-بارانيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Pula Rijeka Sibenik|ڪروشيا پولا رئيڪا شيبينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Sibenik Drnis Knin|ڪروشيا شيبينيڪ ڊرنش ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Split-Dalmatia County|ڪروشيا اسپلٽ-ڊالماٽيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Vukovar-Srijem County|ڪروشيا ووڪوار-سرييم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Zadar Knin|ڪروشيا زادار ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia|ڪروشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cuba|ڪيوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Curaçao|ڪوراسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Democratic Republic of the Congo|ڪانگو جي جمهوري جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kerala|ڪيرالا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kaohsiung|ڪائوشيونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kiribati|ڪريباتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Klaipėda|ڪلايپيدا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Korea|ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kosovo|ڪوسوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kuwait|ڪويت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Batken District|ڪرغزستان باتڪن علائقو باتڪن ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Leilek District|ڪرغزستان باتڪن علائقو ليليڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl north|ڪرغزستان چوئي جايئل اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl South|ڪرغزستان چوئي جايئل ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District north|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District south|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Chuy District|ڪرغزستان چوئي علائقو چوئي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Kemin District|ڪرغزستان چوئي علائقو ڪيمين ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Moskva District|ڪرغزستان چوئي علائقو ماسڪوا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Panfilov District|ڪرغزستان چوئي علائقو پانفيلوف ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Sokuluk District|ڪرغزستان چوئي علائقو سوڪولوڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Ysyk-Ata District|ڪرغزستان چوئي علائقو ايسڪ-اتا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Osh Region Chong-Alay District|ڪرغزستان اوش علائقو چونگ-الائي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan|ڪرغزستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyushu|ڪيوشو]] :[[Module:Location map/data/Quebec City|ڪيوبيڪ شهر]] :← [[Module:Location map/data/Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/KwaZulu-Natal|ڪوازولو-نٽال]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town Central|ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town|ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Spain with Canary Islands|ڪينري ٻيٽن سميت اسپين]] :[[Module:Location map/data/UNCAF|ڪيريبين فٽبال يونين]] :← [[Module:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :← [[Module:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :← [[Module:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :← [[Module:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :← [[Module:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Queensland|ڪوئنزلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Cambridgeshire|ڪيمبرجشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cayman Islands|ڪيمن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Cornwall|ڪارنوال]] :← [[Module:Location map/data/County Down|ڪائونٽي ڊائون]] :← [[Module:Location map/data/County Durham|ڪائونٽي ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/Cumbria|ڪامبريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/Kent|ڪينٽ]] ==ک== :[[ماڊيول:Location map/data/Kathmandu|کٽمنڊو]] ==گ== :← [[Module:Location map/data/Guam|گوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gabon|گيبون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gambia|گيمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gandhara|گنڌارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gard (Department) France|گارڊ (کاتو) فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gilgit Baltistan|گلگت بلتستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Golan Heights|گولان پهاڙيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gran Canaria|گران ڪناريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grand Lyon|گرانڊ ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Europe|گريٽر يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Mexico City|گريٽر ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Disko Bay|گرين لينڊ ڊسڪو بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Nuuk|گرين لينڊ نوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern Tip|گرين لينڊ ڏاکڻي ڇيڙو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern|ڏکڻ گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Thule|گرين لينڊ ٿولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Upernavik Archipelago|گرين لينڊ اوپرناوڪ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland|گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grenada|گريناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guadeloupe|گواڊيلوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Alta Verapaz|گوئٽي مالا آلتا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Baja Verapaz|گوئٽي مالا باخا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chimaltenango|گوئٽي مالا چيمالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chiquimula|گوئٽي مالا چيڪيمولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Escuintla|گوئٽي مالا اسكوينتلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala Department|گوئٽي مالا گوئٽي مالا کاتو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala|گوئٽي مالا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Huehuetenango|گوئٽي مالا هوئهوئتينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Izabal|گوئٽي مالا ازابال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Jutiapa|گوئٽي مالا جوتياپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Petén|گوئٽي مالا پيٽين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Petén|گوئٽي مالا ايل پيٽين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quetzaltenango|گوئٽي مالا ڪويتزالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quiché|گوئٽي مالا ڪيچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Quiché|گوئٽي مالا ايل ڪيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Retalhuleu|گوئٽي مالا ريتالهو ليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepéquez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepequez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala San Marcos|گوئٽي مالا سان مارڪوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Santa Rosa|گوئٽي مالا سانتا روزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sololá|گوئٽي مالا سولولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala|گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea Conakry|گني ڪوناڪري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea-Bissau|گني بسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea|گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulripshi|گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guyana|گيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Greater Poland Voivodeship|گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] ← [[Module:Location map/data/Greater Belfast|گريٽر بيلفاسٽ]] :← [[Module:Location map/data/Greater London|گريٽر لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Greater Manchester|گريٽر مانچسٽر]] :← [[Module:Location map/data/Gloucestershire|گلوسٽرشائر]] ==گھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana Ashanti|گهانا اشانتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ashanti|اشانتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana|گهانا]] ==ل== :← [[Module:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[Module:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :← [[Module:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/City of London 1300|لنڊن شهر 1300]] :[[ماڊيول:Location map/data/Laos|لائوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils municipality|لاتويا دائوگا وپلس ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils|لاتويا دائوگا وپلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga metropolitan|لاتويا ريگا ميٽروپوليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga|لاتويا ريگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia|لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon Beirut|لبنان بيروت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon|لبنان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesotho|ليسوٿو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lazio|لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Levant|لَوانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lewis & Clark College Campus|ليوس ۽ ڪلارڪ ڪاليج ڪيمپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liberia|لائبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Benghazi|لبيا بنغازي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli Old City|لبيا طرابلس پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli|لبيا طرابلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya|لبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liechtenstein|لختن شتائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lika N Dalmatia W Bosnia|ليڪا اتر ڊالماٽيا اولهه بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Limassol municipalities with quarters|ليماسول ميونسپلٽيون ڪوارٽرن سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jonava|لٿوانيا جوناوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jurbarkas District Municipality|لٿوانيا جوربارڪاس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Kaunas|لٿوانيا ڪائوناس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Šilalė District Municipality|لٿوانيا شيلالي ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Varėna District Municipality|لٿوانيا وارينا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Vilnius|لٿوانيا ولنيوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania|لٿوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Diekirch|لڪسمبرگ ڊيڪرش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Grevenmacher|لڪسمبرگ گريوينماخر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg|لڪسمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luzon|لوزون]] :← [[Module:Location map/data/Lublin Voivodeship|لبلن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lesser Poland Voivodeship|ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Silesian Voivodeship|لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر مينھيٽن]] :← [[Module:Location map/data/London|لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Lancashire|لنڪاشائر]] :← [[Module:Location map/data/Leicestershire|ليسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lincolnshire|لنڪنشائر]] ==م== :← [[Module:Location map/data/Maine|مين]] :← [[Module:Location map/data/Manhattan|مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :← [[Module:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :← [[Module:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :← [[Module:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :← [[Module:Location map/data/Missouri|مسوري]] :← [[Module:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Nile Delta|مصر نيل ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Sinai|مصر سينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt|مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Federated States of Micronesia|مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulf of Mexico|ميڪسيڪو جو نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maharashtra|مھاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma On Shan|ما آن شان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma-Ka-Ja-Wan Scout Reservation|ما-ڪا-جا-وان اسڪائوٽ ريزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Macau|مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Madagascar|مڊگاسڪر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Magallanes and Chilean Antarctica Region|مگالانس ۽ چلي انٽارڪٽڪا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malawi|ملاوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Borneo|ملائيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia District|ملائيشيا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Iskandar|ملائيشيا اسكندر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Iskandar Puteri|ملائيشيا جوهور اسكندر پوتري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Johor Bahru|ملائيشيا جوهور جوهور بهرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor|ملائيشيا جوهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah Alor Setar|ملائيشيا قدح الور ستار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah|ملائيشيا قدح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kelantan|ملائيشيا ڪلانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur central|ملائيشيا ڪوالالمپور مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur subdistrict|ملائيشيا ڪوالالمپور ذيلي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur|ملائيشيا ڪوالالمپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca Malacca City|ملائيشيا ملاڪا ملاڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca|ملائيشيا ملاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Negeri Sembilan Seremban|ملائيشيا نِگري سِمبيلان سرمبان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Pahang|ملائيشيا پاهانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town central|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town streets|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang|ملائيشيا پينانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Penang|پينانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak Ipoh|ملائيشيا پيراق ايپوه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak|ملائيشيا پيراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sabah Kota Kinabalu|ملائيشيا صباح ڪوٽا ڪينابالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Kuching|ملائيشيا سراواڪ ڪچنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Miri|ملائيشيا سراواڪ ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Petaling Jaya|ملائيشيا سيلانگور پيتالنگ جايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Shah Alam|ملائيشيا سيلانگور شاهه عالم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor|ملائيشيا سيلانگور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Terengganu Kuala Terengganu|ملائيشيا ترنگانو ڪوالا ترنگانو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia West|اولهه ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia|ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Addu|مالديپ ادو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Alif|مالديپ ها الف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Dhaalu|مالديپ ها ڌالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives|مالديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mali|مالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malta|مالٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manchester Metrolink|مانچسٽر ميٽرولنڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mandatory Palestine|لازمي فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila Rizal Park|منيلا رزال پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila|منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marquesas Islands|مارڪيساس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marshall Islands|مارشل ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Marshall islands|مارشل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Martinique|مارٽينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts Essex County|ميساچوسٽس ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massies Corner to Mount Airy|ميسي ڪارنر کان مائونٽ ائري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritania|موريتانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritius|موريشس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean east|اوڀر ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean|ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/megaregion of United States|آمريڪا جو ميگا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesoamerica|ميسوآمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesopotamia|ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Aguascalientes|ميڪسيڪو اَگواسڪالينتيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California Sur|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا سور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California Sur|باخا ڪليفورنيا سور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California|باخا ڪليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Campeche|ميڪسيڪو ڪامپيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chiapas|ميڪسيڪو چياپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiapas|چياپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chihuahua|ميڪسيڪو چيواوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Central|ميڪسيڪو شهر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Centro Historico|ميڪسيڪو شهر تاريخي مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Reforma Angel to Diana|ميڪسيڪو شهر ريفورما اينجل کان ڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Southwest|ميڪسيڪو شهر ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City urban area|ميڪسيڪو شهر شهري علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Coahuila|ميڪسيڪو ڪوئاهويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Colima|ميڪسيڪو ڪوليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Cozumel|ميڪسيڪو ڪوزوميل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Durango|ميڪسيڪو دورنگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Federal District|ميڪسيڪو وفاقي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Greater Guadalajara|ميڪسيڪو گريٽر گوادالاخارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guanajuato|ميڪسيڪو گواناخواتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guerrero|ميڪسيڪو گيريرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Hidalgo|ميڪسيڪو هيدالگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Jalisco|ميڪسيڪو خاليسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Mexico City|ميڪسيڪو ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Michoacán|ميڪسيڪو ميچواڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Morelos|ميڪسيڪو موريلوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nayarit|ميڪسيڪو ناياريت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nuevo León|ميڪسيڪو نوئيبو ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Oaxaca|ميڪسيڪو اوهاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Puebla|ميڪسيڪو پويبلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Querétaro|ميڪسيڪو ڪيريٽارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Quintana Roo|ميڪسيڪو ڪنتانا رو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico San Luis Potosí|ميڪسيڪو سان لوئس پوتوسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sinaloa|ميڪسيڪو سينالوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sonora|ميڪسيڪو سونورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico State of Mexico|ميڪسيڪو ميڪسيڪو رياست]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tabasco|ميڪسيڪو تباسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tamaulipas|ميڪسيڪو تاماولپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamaulipas|تاماولپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana Centro|ميڪسيڪو تيخوانا سينٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana|ميڪسيڪو تيخوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tlaxcala|ميڪسيڪو تلاسڪالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Veracruz|ميڪسيڪو ويراڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Yucatán|ميڪسيڪو يوڪاتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Zacatecas|ميڪسيڪو زاڪاتيڪاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zacatecas|زاڪاتيڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico|ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Miaoli County|مياولي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Michigan Grand Rapids|مشيگن گرينڊ ريپڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Micronesia|مائڪرونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Midtown Atlanta|مڊٽائون اٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mindanao|منداناو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Anenii Noi|مالدووا انيني نوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cahul|مالدووا ڪاهول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cantemir|مالدووا ڪانتيمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Edineț|مالدووا ايدينيتس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Găgăuzia|مالدووا گاگائوزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Hîncești|مالدووا هينچيشتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Leova|مالدووا ليووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Nisporeni|مالدووا نيسپوريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Transnistria|مالدووا ٽرانسنسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Ungheni|مالدووا اونگيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova|مالدووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Monaco|موناڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mongolia|منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Montenegro|مونٽينيگرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moon|چنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco Greater Casablanca|مراڪش گريٽر ڪاسابلانڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco|مراڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow Metro|ماسڪو ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow|ماسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mount Athos|مائونٽ ايٿوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mozambique|موزمبيق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myanmar|ميانمار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myoko Haneuma Line|ميوڪو هانيوما لائين]] :← [[Module:Location map/data/Macedonia|مقدونيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Manila|ميٽرو منيلا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Møre og Romsdal|موره او رومسدال]] :← [[Module:Location map/data/Central London|مرڪزي لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Merseyside|مرسي سائيڊ]] :← [[Module:Location map/data/Montserrat|مونٽسيرات]] ===ن=== :[[ماڊيول:Location map/data/2020 Nagorno-Karabakh conflict map|ناگورنو-ڪاراباخ تڪرار نقشو (2020) ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles|ننڍا انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Namibia|نميبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nantou County|نانتو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Napa County|ناپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/NATO|نيٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nauru|نائورو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Bagmati Province|نيپال باگمتي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Chapakot|نيپال چاپاڪوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chapakot|چاپاڪوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Gandaki Province|نيپال گنداڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Karnali Province|نيپال ڪرنالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Lumbini Province|نيپال لمبيني صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Province1|نيپال صوبو1]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Madhesh Province|نيپال مڌيش صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Putalibazar|نيپال پوتلي بازار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Putalibazar|پوتلي بازار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Sudurpashchim Province|نيپال سودورپشچم صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Syangja District|نيپال سيانگجا ضلعو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Syangja|سيانگجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal|نيپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands (Lesser Antilles)|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ (ننڍا انٽيليس)]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Central|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Greater|نيدرلينڊز گريٽر ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam metro station|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم ميٽرو اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Antilles|نيدرلينڊز انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Drenthe|نيدرلينڊز ڊرينٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Dutch railway station|نيدرلينڊز ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland (plain)|نيدرلينڊز فليوولينڊ (ميدان)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland|نيدرلينڊز فليوولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Friesland|نيدرلينڊز فريزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Gelderland|نيدرلينڊز گيلڊرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Groningen|نيدرلينڊز گروننگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Haarlem|نيدرلينڊز هارليم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Limburg|نيدرلينڊز لمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Brabant|نيدرلينڊز اتر برابانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Holland|نيدرلينڊز اتر هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Overijssel|نيدرلينڊز اوورائيسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad N|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad NO|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad ZW|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands RandstadRail station|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ريل اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Rotterdam|نيدرلينڊز روٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands South Holland|نيدرلينڊز ڏکڻ هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Utrecht|نيدرلينڊز اوترخت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zeeland|نيدرلينڊز زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zuiderzee Works|نيدرلينڊز زائڊرزي ورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands|نيدرلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia Maré|نيو ڪيلڊونيا ماري]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia|نيو ڪيلڊونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Guinea|نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/New York City Railroads|نيو يارڪ شهر ريلويون]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Auckland|نيوزيلينڊ آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Banks Peninsula|نيوزيلينڊ بئنڪس اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch street|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin area|نيوزيلينڊ ڊنيڊن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin|نيوزيلينڊ ڊنيڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Fiordland|نيوزيلينڊ فيورڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Invercargill street|نيوزيلينڊ انورڪارگل گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough|نيوزيلينڊ مارلبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough Sounds|نيوزيلينڊ مارلبرو سائونڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand North Island|نيوزيلينڊ اتر ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Island|اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Northland|نيوزيلينڊ نارٿلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northland|نارٿلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Otago peninsula|نيوزيلينڊ اوٽاگو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Outlying Islands|نيوزيلينڊ ٻاهرين ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Port Hills|نيوزيلينڊ پورٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand South Island|نيوزيلينڊ ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Taranaki|نيوزيلينڊ تراناڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Taranaki|تراناڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand transparent|نيوزيلينڊ شفاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Wellington|نيوزيلينڊ ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand West Coast|نيوزيلينڊ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand|نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nicaragua|نڪاراگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niger|نائيجر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria Lagos|نائيجيريا لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria|نائيجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nihonkai Hisui Line|نيهونڪائي هيسوئي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niigata Bypass|نيگاتا بائي پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nile|نيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niue|نيوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nordenskiöld Archipelago|نورڊينشيلڊ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norfolk Island|نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Agder|ناروي اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Akershus|ناروي آڪرشهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Akershus|آڪرشهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Aust-Agder|ناروي اوست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Buskerud|ناروي بوسڪرود]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Finnmark|ناروي فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hedmark|ناروي هيدمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hordaland|ناروي هورڊالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Innlandet|ناروي انلينڊيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Jan Mayen|ناروي يان ماين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Bouvet Island|ناروي بووي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sør-Trøndelag|ناروي سور-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway South|ڏکڻ ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Telemark|ناروي ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms og Finnmark|ناروي ٽرومس او فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sogn og Fjordane|ناروي سوگن او فيورداني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo Central|ناروي اوسلو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo|ناروي اوسلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Østfold|ناروي اوستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Rogaland|ناروي روگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nord-Trøndelag|ناروي نورد-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nordland|ناروي نوردلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nordland|نوردلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oppland|ناروي اوپلينڊ]] [[ماڊيول:Location map/data/Norway Møre og Romsdal|ناروي موره او رومسدال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms|ناروي ٽرومس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms|ٽرومس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Trøndelag|ناروي ٽروندلاگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Trøndelag|ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vest-Agder|ناروي ويست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold og Telemark|ناروي ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold|ناروي ويستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestland|ناروي ويستلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Viken|ناروي ويڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway|ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Novska Virovitica Orahovica|نووسڪا ويرووٽيڪا اوراهووٽسا]] :[[Module:Location map/data/University of Notre Dame|نوٽر ڊيم يونيورسٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New South Wales|نيو سائوٿ ويلز]] :← [[Module:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :← [[Module:Location map/data/New York|نيو يارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York Adirondack Park|نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York City|نيو يارڪ سٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|ناردرن ٽيريٽري]] :← [[Module:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :← [[Module:Location map/data/Northamptonshire|نارٿيمپٽنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Northumberland|نارٿمبرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Nottinghamshire|ناٽنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Norfolk|نورفڪ]] ==و== :← [[Module:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :← [[Module:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :← [[Module:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :← [[Module:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :← [[Module:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C. central|واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Great Lakes|وڏيون ڍنڍون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venetian Lagoon|وينيسيائي لاگون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venezia|وينيزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East|وچ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East2|وچ اوڀر2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Near East|ويجهو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Washington|وينڪوور واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/Vanuatu|وانواتو]] :[[Module:Location map/data/Vas Szombathely|واش سومباٿلي]] :[[Module:Location map/data/Vatican City|ويٽيڪن سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vatican|ويٽيڪن]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Apure|وينزويلا اپوري]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Caracas|وينزويلا ڪاراڪاس]] :[[Module:Location map/data/Venezuela UCV Conjunto Central|وينزويلا UCV مرڪزي مجموعو]] :[[Module:Location map/data/Venezuela|وينزويلا]] :[[Module:Location map/data/Venus|زهره]] :[[Module:Location map/data/Veszprém Veszprém|ويسپريم ويسپريم]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Hanoi|ويتنام هانوئي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Ho Chi Minh City|ويتنام هو چي منھ سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Nang|ويتنام دا نانگ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Lat|ويتنام دا لات]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Phu Quoc|ويتنام فو ڪوڪ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam|ويتنام]] :[[Module:Location map/data/Vilnius District Municipality|ولنيئس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Visayas|وساياس]] :[[Module:Location map/data/Wales Anglesey|ويلز اينگلسي]] :[[Module:Location map/data/Wales Bangor|ويلز بينگور]] :[[Module:Location map/data/Wales Blaenau Gwent|ويلز بلائينائو گوينٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Brecon|ويلز بريڪن]] :[[Module:Location map/data/Wales Bridgend|ويلز برج اينڊ]] :[[Module:Location map/data/Wales Caerphilly|ويلز ڪيرفلي]] :[[Module:Location map/data/Wales Caldey Island|ويلز ڪالڊي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff Central|ويلز ڪارڊف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff|ويلز ڪارڊف]] :[[Module:Location map/data/Wales Carmarthenshire|ويلز ڪارمارٿنشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Ceredigion|ويلز ڪيريڊيگيون]] :[[Module:Location map/data/Wales Conwy|ويلز ڪونوي]] :[[Module:Location map/data/Wales Denbighshire|ويلز ڊينبيشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Flintshire|ويلز فلنٽشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Gwynedd|ويلز گوينيد]] :[[Module:Location map/data/Wales Haverfordwest|ويلز هيورفورڊ ويسٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Merthyr Tydfil|ويلز مرٿر ٽڊفل]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouth|ويلز مونمٿ]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouthshire|ويلز مونمٿشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Neath Port Talbot|ويلز نيٿ پورٽ ٽالبٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Newport|ويلز نيوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Pembrokeshire|ويلز پيمبروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Powys|ويلز پوويس]] :[[Module:Location map/data/Wales Rhondda Cynon Taf|ويلز روندا ڪينن ٽاف]] :[[Module:Location map/data/Wales Swansea|ويلز سوانزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Torfaen|ويلز ٽورفين]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan Barry|ويلز ويل آف گليمورگن بيري]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan|ويلز ويل آف گليمورگن]] :[[Module:Location map/data/Wales Wrexham|ويلز ريڪسهيم]] :[[Module:Location map/data/Wallis and Futuna|والس ۽ فوتونا]] :[[Module:Location map/data/Wallis|والس]] :[[Module:Location map/data/Wasatch Front|واسچ فرنٽ]] :[[Module:Location map/data/WayneCountyMI|وين ڪائونٽي مشيگن]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Island|وينڪوور ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vest-Agder|ويست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold og Telemark|ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold|ويستفولڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestland|ويستلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Viken|ويڪن]] :← [[Module:Location map/data/Łódź Voivodeship|ووچ وائيووڊشپ]] ← [[Module:Location map/data/Warmian-Masurian Voivodeship|وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/West Pomeranian Voivodeship|ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :← [[Module:Location map/data/Isle of Wight|وائيٽ وارو ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Warwickshire|واروڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Wiltshire|ولٽشائر]] :← [[Module:Location map/data/Worcestershire|ووسٽرشائر]] ==ھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Haarlem including RK Bavo|هارليم، آر ڪي باوو سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haiti|هيٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harford|هارفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harrisonburg to Frederick|هيري سنبرگ کان فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Heves Gyöngyös|هيويش گيونگيوش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hillsboro Beaverton OR|هلزبورو بيورٽن، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hindu-Kush|هندو ڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hokuhoku Line|هوڪوهوڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Honduras|هونڊوراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong Island|هانگ ڪانگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong MTR|هانگ ڪانگ ايم ٽي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong urban core|هانگ ڪانگ شهري مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong|هانگ ڪانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Hermann Park|هيوسٽن هرمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Medical Center|هيوسٽن ميڊيڪل سينٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Memorial Park|هيوسٽن ميموريل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Museum District|هيوسٽن ميوزيم ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hualien County|هواليئن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Bács-Kiskun|هنگري باچ-ڪشڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Baranya|هنگري بارانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Békés|هنگري بيڪيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Borsod-Abaúj-Zemplén|هنگري بورشود-ابائوئي-زيمپلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Budapest|هنگري بڊاپسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Budapest|بڊاپسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Csongrád|هنگري چونگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Fejér|هنگري فيجير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Győr-Moson-Sopron|هنگري گيور-موشون-شوپرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Hajdú-Bihar|هنگري هائدو-بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Heves|هنگري هيويش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Jász-Nagykun-Szolnok|هنگري ياس-ناگيڪون-سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Komárom-Esztergom|هنگري ڪوماروم-ايسٽرگوم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Nógrád|هنگري نوگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Pest|هنگري پيشت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Somogy|هنگري شوموگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Szabolcs-Szatmár-Bereg|هنگري سابولچ-ساتمار-بيرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Tolna|هنگري ٽولنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Vas|هنگري واش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Veszprém|هنگري ويسپريم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Zala|هنگري زالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary|هنگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indian Ocean|هندي سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of Hungary|هنگري جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lower Egypt|هيٺيون مصر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hordaland|هورڊالينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Hampshire|هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Herefordshire|هيرفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hertfordshire|هارٽفورڊشائر]] ==ي== :← [[Module:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe Central|يورپ-سينٽرل يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe without the extreme north|يورپ -انتهائي اتر کان سواءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe|يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Russia|يورپي روس]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Soviet Union|يورپي سوويت يونين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/European USSR|يورپي يو ايس ايس آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Union|يورپي يونين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Athens central|يونان اٿينز مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Corfu|يونان ڪورفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Edessas|يونان ديموس ايديساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Skydras|يونان ديموس اسڪيدراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Aegean|يونان اتر ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Athens|يونان اتر اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Patras|يونان پاتراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Peloponnese|يونان پيلوپونيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Piraeus|يونان پيرائيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece South Aegean|يونان ڏکڻ ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Southern|يونان-ڏکڻ يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki central|يونان ٿيسالونيڪي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki|يونان ٿيسالونيڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Valley of Spercheios|يونان اسپيرخيئوس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece West Athens|يونان اولهه اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jász-Nagykun-Szolnok Szolnok|ياس-ناگيڪون-سولنوڪ سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem East Central|يروشلم اوڀر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem|يروشلم]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jan Mayen|يان ماين]] :← [[Module:Location map/data/USSR|يو ايس ايس آر]] :[[Module:Location map/data/Uganda|يوگنڊا]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala|يوگنڊا ڪمپالا]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala central|يوگنڊا ڪمپالا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Ukraine|يوڪرين]] :[[Module:Location map/data/Ukraine (1991-2014)|يوڪرين (1991-2014)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Air Force commands|يوڪرين هوائي فوج جون ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast (country map)|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernihiv Oblast|يوڪرين چرنيهيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernivtsi Oblast|يوڪرين چرنووتسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipro|يوڪرين دنيپرو]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipropetrovsk Oblast|يوڪرين دنيپروپيٽروفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Donetsk Oblast|يوڪرين دونيتسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ground Forces operational commands|يوڪرين زميني فوج جون عملي ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ivano-Frankivsk Oblast|يوڪرين ايوانو-فرانڪيوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kharkiv Oblast|يوڪرين خارڪيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kherson Oblast|يوڪرين خيرسون اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Khmelnytskyi Oblast|يوڪرين خميلنيتسڪي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv|يوڪرين ڪِيئف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kirovohrad Oblast|يوڪرين ڪيرووهراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Luhansk Oblast|يوڪرين لوغانسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv|يوڪرين لويف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv Oblast|يوڪرين لويف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Mykolaiv Oblast|يوڪرين ميڪولائيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Odesa Oblast|يوڪرين اوديسا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Poltava Oblast|يوڪرين پولتاوا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Rivne Oblast|يوڪرين رِوني اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Sumy Oblast|يوڪرين سومي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ternopil Oblast|يوڪرين ترنوپِل اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Vinnytsia Oblast|يوڪرين وِنيتسيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Volyn Oblast|يوڪرين وولين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zakarpattia Oblast|يوڪرين زڪارپاتيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zaporizhzhia Oblast|يوڪرين زاپوريژيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast|يوڪرين ژيتومير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast (country map)|يوڪرين ژيتومير اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/United Arab |يونائيٽيڊ عرب امارات]] :← [[Module:Location map/data/UAE|يو اي اي]] :[[Module:Location map/data/Yorkshire and the Humber|يارڪشائر ۽ همبر]] :[[Module:Location map/data/Yemen|يمن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Aden|يمن عدن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa|يمن صنعاء]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa Governorate|يمن صنعاء گورنريٽ]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia|يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1929-39)|يوگوسلاويا (1929-39)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1939-41)|يوگوسلاويا (1939-41)]] :[[Module:Location map/data/Uruguay|يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/Uruguay Montevideo|يوراگوئي مونٽيوڊيو]] :[[Module:Location map/data/Yunlin County|يونلن ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/United States|يونائيٽيڊ اسٽيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|يونيورسيڊاد سينٽرال دي وينزويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/University of Notre Dame|يونيورسٽي آف نوٽر ڊيم]] {{refend}} 9hff6o1r49nh5hdfvl1h33movimhmsf 379804 379506 2026-05-22T22:40:04Z Intisar Ali 8681 379804 wikitext text/x-wiki [[File:template_location_map.svg|thumb|360px|5 جنوري 2014 تائين جا نقشن جي مقام وارا سانچا. ڏنل جاء جا نقشن وارا بھترين مقام ڳولڻ لاءِ ڏنل SVG فائل کي ويب برائوزر جي مدد سان کوليو ۽ تيرن وارا آپشن ۽ زوم فنڪشن استعمال ڪيو.]] ھن فھرست جي مقامن وارا سانچا 13مئي 2018 تائين جا آھن. ان فھرست ۾ {{#expr:2364+427}} ماڊيول شامل آهن. انھن نقشن ۾ کي فنڪشنل نہ سمجھو. پھريون نقشي واري صفحي ۾ وڃو ۽ ان جي لنڪ کي چڪاسيو. [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Recentchangeslinked&target=Template:Location_map/List Related changes list]. __TOC__{{-}} ==مقامي نقشا== {{refbegin|27em}} :[[ماڊيول:Location map/data/100x100|100x100]] ==آ== :[[ماڊيول:Location map/data/Azad Kashmir|آزاد ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku Old City streets|آذربائيجان باڪو پراڻي شهر جون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku|آذربائيجان باڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Ganja|آذربائيجان گنجه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan|آذربائيجان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria AHL|آسٽريا، اي ايڇ ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Burgenland|آسٽريا، برگن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Carinthia|آسٽريا، ڪارنٿيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria EBEL|آسٽريا، اي بي اي ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Lower Austria|آسٽريا، لوئر آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Salzburg|آسٽريا، سالزبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Styria|آسٽريا، اسٽائيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Tyrol|آسٽريا، ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Upper Austria|آسٽريا، اپر آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vienna|آسٽريا، ويانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vorarlberg|آسٽريا، فورآرلبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria|آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia and New Zealand|آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Australian Capital Territory|آسٽريليا، آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australian Capital Territory|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Cocos (Keeling) Islands|آسٽريليا، ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Greater Adelaide|آسٽريليا، گريٽر ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Heard and McDonald Islands|آسٽريليا، هرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Hobart|آسٽريليا، هوبرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Jervis Bay Territory|آسٽريليا، جروِس بي ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales LGAs|آسٽريليا، نيو سائوٿ ويلز ايل جي ايز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales|آسٽريليا، نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Newcastle|آسٽريليا، نيوڪاسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Norfolk Island|آسٽريليا، نورفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Northern Territory|آسٽريليا، ناردرن ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|آسٽريليا، ، نادرن ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia OOL|آسٽريليا، او او ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Perth|آسٽريليا، پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland SEQ|آسٽريليا، ڪوئينزلينڊ ايس اي ڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland|آسٽريليا، ڪوئينزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Rhodes ferry wharf|آسٽريليا، روڊس فيري وارف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Shark Bay|آسٽريليا، شارڪ بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Adelaide|آسٽريليا، سٽي آف ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Playford|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا پلي فورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Port Adelaide Enfield|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا، پورٽ ايڊيليڊ اينفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Riverland|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا ريورلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Town of Gawler|آسٽريليا ڏکڻ آسٽريليا ڳوٺ گاولر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Wattle Range Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, واٽل رينج ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Wudinna District Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, وُڊِنا ضلعي ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Yorke Peninsula Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, يورڪ پيننسولا ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney central|آسٽريليا, سڊني سينٽرل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney satellite|آسٽريليا، سڊني سيٽلائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney|آسٽريليا، سڊني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania Brighton Council|آسٽريليا، تسمانيا برائٽن ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania|آسٽريليا تسمانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Alpine Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا الپائن شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Bass Coast Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا باسٽ ڪوسٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Baw Baw Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا باو باو شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Borough of Queenscliffe|آسٽريليا، وڪٽوريا بورو آف ڪوئينسڪلف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Ballarat|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر بالارات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Bendigo|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر بينڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Geelong|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر جيلانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Shepparton|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر شيپارٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Latrobe|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر ليٽروب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Warrnambool|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر وارنيمبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Wodonga|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر ووڊونگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Colac Otway Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا ڪولاڪ اوٽوَي شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Corangamite Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا ڪورانگامائيٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria French Island|آسٽريليا، وڪٽوريا فرينچ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Golden Plains Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا گولڊن پلينز شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Melbourne inset|آسٽريليا، وڪٽوريا ميلبورن اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Melbourne metropolitan area complete|آسٽريليا، وڪٽوريا ميلبورن ميٽروپوليٽن علائقو مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria metropolitan Melbourne|آسٽريليا، وڪٽوريا ميٽروپوليٽن ميلبورن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australia Melbourne|آسٽريليا، ميلبورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Pyrenees Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا پائرينيز شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Ararat|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف ارارات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Benalla|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف بينالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Horsham|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف هورشام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Mildura|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف ملڊورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Swan Hill|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف سوان هل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Wangaratta|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف وانگاراٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Baw Baw|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف باو باو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Buloke|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف بولوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Campaspe|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ڪيمپاسپي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Central Goldfields|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف سينٽرل گولڊ فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of East Gippsland|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ايسٽ گپس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Gannawarra|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف گيناوارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Glenelg|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف گلينيلگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Hepburn|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف هيپبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Hindmarsh|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف هندمارش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Indigo|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف انڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Loddon|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف لوڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Macedon Ranges|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ميسيڊون رينجز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mansfield|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مينسفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mitchell|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مچل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moira|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف موئرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moorabool|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مورابول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mount Alexander|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مائونٽ اليگزينڊر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moyne|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف موئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Murrindindi|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مورنڊنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Northern Grampians|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ناردرن گريمپينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Southern Grampians|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف سدرن گريمپينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Strathbogie|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف اسٽريٿبوگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Towong|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ٽوونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Wellington|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of West Wimmera|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ويسٽ وِميرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Yarriambiack|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ياريامبياڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria South Gippsland Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا سائوٿ گپس لينڊ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Surf Coast Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا سرف ڪوسٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria|آسٽريليا، وڪٽوريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia Bayswater City|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا بيز واٽر سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia metropolitan Perth|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا ميٽروپوليٽن پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia|آسٽريليا]] :[[Module:Location map/data/Sky|آسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa|آفريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa Zambezi River|آفريڪا زيمبيزي درياھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Auckland|آڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Oxford (central)|آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :← [[Module:Location map/data/Oxfordshire|آڪسفورڊشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Bakersfield|آمريڪا بيڪرزفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Boston Metro|آمريڪا بوسٽن ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Boston|آمريڪا بوسٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Central|آمريڪا شڪاگو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Downtown|آمريڪا شڪاگو ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Greater|آمريڪا گريٽر شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Loop|آمريڪا شڪاگو لوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago metropolitan area|آمريڪا شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Near North Side|آمريڪا شڪاگو ويجهو اتر پاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago|آمريڪا شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Cleveland|آمريڪا ڪليولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States District of Columbia street|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Downtown Las Vegas|آمريڪا لاس ويگاس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Greater Spokane|آمريڪا گريٽر اسپوڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Hawaii (island)|آمريڪا هوائي (ٻيٽ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Jacksonville|آمريڪا جيڪسن وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Kauai|آمريڪا ڪائوائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lahaina|آمريڪا لاهاينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lake Highlands|آمريڪا ليڪ هائيلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Las Vegas Strip|آمريڪا لاس ويگاس اسٽرپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Long Beach|آمريڪا لانگ بيچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Central|آمريڪا لاس اينجلس مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Downtown|آمريڪا لاس اينجلس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Southern|آمريڪا لاس اينجلس ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Western|آمريڪا لاس اينجلس اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lower Manhattan|آمريڪا لوئر منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر منهٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Maui|آمريڪا مائوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Molokai-Lanai|آمريڪا مولوڪائي-لانائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Monterey Peninsula|آمريڪا مونٽيري پيننسولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New Orleans East|آمريڪا نيو اورلينز اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New Orleans|آمريڪا نيو اورلينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New York|آمريڪا نيويارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Oahu|آمريڪا اوآهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Sacramento Delta|آمريڪا سيڪرامينٽو ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Sacramento|آمريڪا سيڪرامينٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Northeastern|آمريڪا سان ڊيگو اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Northwestern|آمريڪا سان ڊيگو اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Southern|آمريڪا سان ڊيگو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego|آمريڪا سان ڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Fernando Valley|آمريڪا سان فرنينڊو وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Bayview-Hunters Point|آمريڪا سان فرانسسڪو بي ويو-هنٽرز پوائنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Central|آمريڪا سان فرانسسڪو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco County|آمريڪا سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco|آمريڪا سان فرانسسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Jose|آمريڪا سان هوزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Seattle Downtown|آمريڪا سيئٽل ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Spokane|آمريڪا اسپوڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States St. Louis|آمريڪا سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Virginia Alexandria Historical District|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا تاريخي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Washington, D.C. east|آمريڪا واشنگٽن ڊي سي اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alabama|آمريڪا الاباما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alabama|الاباما]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Anchorage downtown|آمريڪا الاسڪا اينڪريج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Anchorage|آمريڪا الاسڪا اينڪريج]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Fairbanks Downtown|آمريڪا الاسڪا فيئربينڪس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Fairbanks|آمريڪا الاسڪا فيئربينڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Juneau|آمريڪا الاسڪا جونو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Sitka Downtown|آمريڪا الاسڪا سٽڪا ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Sitka|آمريڪا الاسڪا سٽڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Unalaska Island|آمريڪا الاسڪا انالاسڪا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska|آمريڪا الاسڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alaska|الاسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA American Samoa central|آمريڪا آمريڪن ساموا مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/American Samoa central|آمريڪن ساموا مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA American Samoa|آمريڪا آمريڪن ساموا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/American Samoa|آمريڪن ساموا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona inset|آمريڪا ايريزونا اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona Maricopa County|آمريڪا ايريزونا ميريڪوپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona|آمريڪا ايريزونا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arkansas|آمريڪا آرڪنساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arkansas|آرڪنساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Atlanta Downtown|آمريڪا ائٽلانٽا ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Atlanta|آمريڪا ائٽلانٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Briarcliff|آمريڪا بريئرڪلف]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Bronx|آمريڪا برونڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Anaheim|آمريڪا ڪيليفورنيا اناهيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Bakersfield Downtown|آمريڪا ڪيليفورنيا بيڪرزفيلڊ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Carmel|آمريڪا ڪيليفورنيا ڪارمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Channel Islands|آمريڪا ڪيليفورنيا چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Fresno|آمريڪا ڪيليفورنيا فريسنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Mountain View|آمريڪا ڪيليفورنيا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Napa County|آمريڪا ڪيليفورنيا نيپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Northern|آمريڪا اتر ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Oakland|آمريڪا ڪيليفورنيا اوڪلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Oakland|آمريڪا اوڪلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA California Berkeley|آمريڪا ڪيليفورنيا برڪلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California San Diego County|آمريڪا ڪيليفورنيا سان ڊيگو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Sonoma County|آمريڪا ڪيليفورنيا سونوما ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Southern|آمريڪا ڏکڻ ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California|آمريڪا ڪيليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Cape Cod|آمريڪا ڪيپ ڪاڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Chesapeake Bay|آمريڪا چيسپيڪ بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Colorado Colorado Springs|آمريڪا ڪولوراڊو ڪولوراڊو اسپرنگس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Colorado|آمريڪا ڪولوراڊو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Connecticut|آمريڪا ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Delaware inset|آمريڪا ڊيلاويئر اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Delaware|آمريڪا ڊيلاويئر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Delaware|ڊيلاويئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA District of Columbia|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/District of Columbia|ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA East|آمريڪا اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Manatee County|آمريڪا فلوريڊا مينيٽي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Seminole County|آمريڪا فلوريڊا سيمينول ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Volusia County|آمريڪا فلوريڊا وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida|آمريڪا فلوريڊا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Florida|فلوريڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia Jackson County|آمريڪا جارجيا جيڪسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia UGA Main|آمريڪا جارجيا يو جي اي مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia|آمريڪا جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Guam|آمريڪا گوام]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guam|گوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Hawaii|آمريڪا هوائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hawaii|هوائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Hawaiian Islands|آمريڪا هوائي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Holyoke|آمريڪا هوليوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Idaho|آمريڪا آئيڊاهو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Champaign County|آمريڪا الينواءِ شيمپين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Edgar County|آمريڪا الينواءِ ايڊگر ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Fulton County|آمريڪا الينواءِ فلٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois inset|آمريڪا الينواءِ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Iroquois County|آمريڪا الينواءِ اِروڪوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Ogle County|آمريڪا الينواءِ اوگل ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Peoria County|آمريڪا الينواءِ پيوريا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Tazewell County|آمريڪا الينواءِ ٽيزويل ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Vermilion County|آمريڪا الينواءِ ورميلين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Woodford County|آمريڪا الينواءِ ووڊفورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois|آمريڪا الينواءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Illinois|الينواءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Adams County|آمريڪا انڊيانا ايڊمز ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Bartholomew County|آمريڪا انڊيانا بارٿولوميو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Benton County|آمريڪا انڊيانا بينٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Blackford County|آمريڪا انڊيانا بليڪفورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Boone County|آمريڪا انڊيانا بون ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Brown County|آمريڪا انڊيانا برائون ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Carroll County|آمريڪا انڊيانا ڪيرول ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Cass County|آمريڪا انڊيانا ڪيس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clark County|آمريڪا انڊيانا ڪلارڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clay County|آمريڪا انڊيانا ڪلي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clinton County|آمريڪا انڊيانا ڪلنٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Crawford County|آمريڪا انڊيانا ڪرافورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Dearborn County|آمريڪا انڊيانا ڊيئربورن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Fountain County|آمريڪا انڊيانا فائونٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Harrison County|آمريڪا انڊيانا هيريسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Martin County|آمريڪا انڊيانا مارٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Montgomery County|آمريڪا انڊيانا مونٽگومري ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Parke County|آمريڪا انڊيانا پارڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Sullivan County|آمريڪا انڊيانا سليوان ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Tippecanoe County|آمريڪا انڊيانا ٽپيڪانو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Vermillion County|آمريڪا انڊيانا ورميلين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Vigo County|آمريڪا انڊيانا ويگو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Warren County|آمريڪا انڊيانا وارن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Washington County|آمريڪا انڊيانا واشنگٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Wells County|آمريڪا انڊيانا ويلز ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Whitley County|آمريڪا انڊيانا وائٽلي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana|آمريڪا انڊيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indiana|انڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indianapolis central|آمريڪا انڊياناپولس مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indianapolis|آمريڪا انڊياناپولس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Iowa|آمريڪا آئووا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Iowa|آئووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kansas Ellsworth County|آمريڪا ڪينساس ايلسورٿ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kansas|آمريڪا ڪينساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kentucky|آمريڪا ڪينٽڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles|آمريڪا لاس اينجلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge Downtown|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Lafayette|آمريڪا لوزيانا لافايٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Shreveport Downtown|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shreveport Downtown|شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Shreveport|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shreveport|شريوپورٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana|آمريڪا لوزيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Lower Manhattan extended|آمريڪا لوئر منهٽن وڌايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maine|آمريڪا مين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maine|مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Manhattan|آمريڪا منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manhattan|منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Manhattan|آمريڪا منهٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maryland Broad Creek|آمريڪا ميريلينڊ براڊ ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maryland|آمريڪا ميريلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Massachusetts|آمريڪا ميساچوسٽس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Metro Atlanta|آمريڪا ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Miami Central|آمريڪا ميامي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Miami|آمريڪا ميامي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan Wayne County|آمريڪا مشيگن وين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan|آمريڪا مشيگن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Midwest and Northeast|آمريڪا مڊويسٽ ۽ اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Midwest|آمريڪا مڊويسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minneapolis–Saint Paul|آمريڪا مينيئپولس–سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minnesota Duluth|آمريڪا مينيسوٽا ڊولوٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minnesota|آمريڪا مينيسوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Mississippi|آمريڪا مسيسپي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Missouri|آمريڪا مسوري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Missouri|مسوري]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Montana|آمريڪا مونٽانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Napa|آمريڪا ناپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Nebraska|آمريڪا نبراسڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Nevada|آمريڪا نيواڊا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Hampshire Lakes Region|آمريڪا نيو هيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Hampshire|آمريڪا نيو هيمپشائر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Atlantic City|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Atlantic County|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Bergen County|آمريڪا نيو جرسي برگن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Burlington County|آمريڪا نيو جرسي برلنگٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Camden County|آمريڪا نيو جرسي ڪيمڊن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Cape May County|آمريڪا نيو جرسي ڪيپ مي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Cumberland County|آمريڪا نيو جرسي ڪمبرلينڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Essex County|آمريڪا نيو جرسي ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Gloucester County|آمريڪا نيو جرسي گلوسٽر ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Hudson County|آمريڪا نيو جرسي هڊسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Hunterdon County|آمريڪا نيو جرسي هنٽرڊن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Mercer County|آمريڪا نيو جرسي مرسر ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Middlesex County|آمريڪا نيو جرسي مڊل سيڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County municipalities|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي ميونسپلٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Morris County|آمريڪا نيو جرسي مورس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey New Brunswick|آمريڪا نيو جرسي نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Ocean County|آمريڪا نيو جرسي اوشن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Passaic County|آمريڪا نيو جرسي پاسائڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Salem County|آمريڪا نيو جرسي سيلم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Somerset County|آمريڪا نيو جرسي سومرسيٽ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Sussex County|آمريڪا نيو جرسي سسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Union County|آمريڪا نيو جرسي يونين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Warren County|آمريڪا نيو جرسي وارن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey|آمريڪا نيو جرسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Mexico|آمريڪا نيو ميڪسيڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Adirondack and Catskill Parks|آمريڪا نيويارڪ ايڊرونڊيڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Adirondack Park|آمريڪا نيويارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York Adirondack Park|نيويارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York City Subway|آمريڪا نيويارڪ سٽي سب وي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York City|آمريڪا نيويارڪ سٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York City|نيويارڪ سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Fire Island|آمريڪا نيويارڪ فائر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York inset|آمريڪا نيويارڪ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Long Island|آمريڪا نيويارڪ لانگ آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Staten Island|آمريڪا نيويارڪ اسٽيٽن آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York|آمريڪا نيويارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York|نيويارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Carolina|آمريڪا نارٿ ڪيرولائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Carolina|نارٿ ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Dakota Grand Forks|آمريڪا نارٿ ڊڪوٽا گرينڊ فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Dakota|آمريڪا نارٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Dakota|نارٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Northeast|آمريڪا اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Northern Mariana Islands|آمريڪا ناردرن ماريانا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Mariana Islands|ناردرن ماريانا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Ohio Columbus|آمريڪا اوهايو ڪولمبس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Ohio|آمريڪا اوهايو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oklahoma|آمريڪا اوڪلاهوما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Ashland|آمريڪا اوريگن ايشلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Astoria|آمريڪا اوريگن ايسٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Bend|آمريڪا اوريگن بينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Corvallis|آمريڪا اوريگن ڪوروالس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Dayton|آمريڪا اوريگن ڊيٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Eugene|آمريڪا اوريگن يوجين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Forest Grove|آمريڪا اوريگن فاريسٽ گروو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Grants Pass|آمريڪا اوريگن گرانٽس پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Gresham|آمريڪا اوريگن گريشم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Hood River|آمريڪا اوريگن هوڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Lake Oswego|آمريڪا اوريگن ليڪ اوسويگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Medford|آمريڪا اوريگن ميڊفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Oregon City|آمريڪا اوريگن اوريگن سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Pendleton|آمريڪا اوريگن پينڊلٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Portland downtown|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Portland downtown|آمريڪا پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Portland|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Portland|آمريڪا پورٽلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Salem|آمريڪا اوريگن سيلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Spencer Butte and Eugene|آمريڪا اوريگن اسپينسر بيوٽ ۽ يوجين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon The Dalles|آمريڪا اوريگن دي ڊيلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Tigard|آمريڪا اوريگن ٽگارڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Tualatin|آمريڪا اوريگن ٽوالاٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon|آمريڪا اوريگن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia County|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill1|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل1]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill2|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل2]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill3|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل3]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill4|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل4]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania|آمريڪا پينسلوانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh central|آمريڪا پٽسبرگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh neighborhoods|آمريڪا پٽسبرگ پاڙا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh|آمريڪا پٽسبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Puerto Rico|آمريڪا پورٽو ريڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Rhode Island inset|آمريڪا روڊ آئلينڊ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Rhode Island|آمريڪا روڊ آئلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA South Carolina|آمريڪا سائوٿ ڪيرولائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Carolina|سائوٿ ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA South Dakota|آمريڪا سائوٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Dakota|سائوٿ ڊڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Southeast|آمريڪا ڏکڻ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Tennessee Nashville|آمريڪا ٽينيسي نيشويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Tennessee|آمريڪا ٽينيسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas Cooper|آمريڪا ٽيڪساس ڪوپر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas Houston downtown|آمريڪا ٽيڪساس هوسٽن ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas|آمريڪا ٽيڪساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Umnak Island|آمريڪا اُمناڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Utah|آمريڪا يوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Vermont|آمريڪا ورمونٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA VI Saint Croix|آمريڪا ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Alexandria region|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Alexandria|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Bailey's Crossroads|آمريڪا ورجينيا بيليز ڪراس روڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Clarke|آمريڪا ورجينيا ڪلارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Frederick|آمريڪا ورجينيا فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Goshen Scout Reservation|آمريڪا ورجينيا گوشن اسڪائوٽ رزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Manassas|آمريڪا ورجينيا مناسس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Northern|آمريڪا اتر ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Richmond metropolitan area|آمريڪا ورجينيا رچمنڊ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Warren|آمريڪا ورجينيا وارن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia West Virginia border|آمريڪا ورجينيا اولهه ورجينيا سرحد]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia|آمريڪا ورجينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Benton County|آمريڪا واشنگٽن بينٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Metropolitan Area|آمريڪا واشنگٽن ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Yakima County|آمريڪا واشنگٽن ياڪيما ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington, D.C. central|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي. سينٽرل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington|آمريڪا واشنگٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia Eastern Panhandle|آمريڪا ويسٽ ورجينيا اوڀر پين هينڊل]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|ويسٽ ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia Romney|آمريڪا ويسٽ ورجينيا رومني]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia|آمريڪا ويسٽ ورجينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Virginia|ويسٽ ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West|آمريڪا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Wisconsin|آمريڪا وسڪانسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Wyoming|آمريڪا وائيومنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA|آمريڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States of America|آمريڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States|آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA2|آمريڪا2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iberia|آئيبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iceland|آئس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Isle of Man|آئل آف مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/America|آمريڪي کَنڊَ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Athy|آئرلينڊ اٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Castledermot|آئرلينڊ ڪاسلڊرموٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Central Dublin|آئرلينڊ مرڪزي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Clonfert|آئرلينڊ ڪلونفرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Cork Central|آئرلينڊ مرڪزي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Carlow|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cavan|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيَوَن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Clare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪليئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cork|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Donegal|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊونيگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Dublin|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Galway|آئرلينڊ ڪائونٽي گيلوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kerry|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kildare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Dublin|آئرلينڊ ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Ennis|آئرلينڊ اينِس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Galway|آئرلينڊ گيلوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Kildare|آئرلينڊ ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Loughrea|آئرلينڊ لاکريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Tuam|آئرلينڊ ٽُوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Youghal|آئرلينڊ يوغل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland|آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Iowa|آئووا]] :← [[Module:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] ==ا== :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia|ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia Gulripshi|ابخازيا گلريپشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Abruzzo|ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina|ارجنٽائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires|ارجنٽائنا بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires City|ارجنٽائنا بيونس آئرس شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province|ارجنٽائنا بيونس آئرس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Tierra del Fuego and Staten Island|ارجنٽائنا تيئرا ڊيل فوئيگو ۽ اسٽيٽن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chaco Province|ارجنٽائنا چاڪو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut|ارجنٽائنا چوبوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut Province|ارجنٽائنا چوبوت صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Jujuy Province|ارجنٽائنا خوخوئي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Río Negro Province|ارجنٽائنا ريو نيگرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Salta Province|ارجنٽائنا سالتا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina San Juan Province|ارجنٽائنا سان خوان صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Cruz|ارجنٽائنا سانتا ڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Fe Province|ارجنٽائنا سانتا في صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santiago del Estero Province|ارجنٽائنا سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province|ارجنٽائنا ڪورڊوبا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province|ارجنٽائنا لا پامپا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Misiones Province|ارجنٽائنا ميسيونيس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Neuquén Province|ارجنٽائنا نيوڪين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires|ارجنٽائنا وڏو بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba|اروبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba streets|اروبا گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eritrea|اريٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan|اردن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan Amman|اردن عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Uzbekistan|ازبڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Uzbekistan Tashkent|ازبڪستان تاشقند]] :[[ماڊيول:Location map/data/İzmir|ازمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul|استنبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Beyoglu|استنبول بي اوغلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Fatih|استنبول فاتح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea|استوائي گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea Bioko|استوائي گني بيوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea mainland|استوائي گني مکيه زمين]] :[[Module:Location map/data/Scotland|اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland North|اسڪاٽلينڊ اتر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اتر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ اتر لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Orkney|اسڪاٽلينڊ آرڪني]] :[[Module:Location map/data/Scotland Argyll and Bute|اسڪاٽلينڊ آرگائل ۽ بيوٽ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Stirling|اسڪاٽلينڊ اسٽرلنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Scottish Borders|اسڪاٽلينڊ اسڪاٽش بارڊرز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverclyde|اسڪاٽلينڊ انورڪلائيڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverkeithing|اسڪاٽلينڊ انورڪيٿنگ]] :← [[Module:Location map/data/Scotland Inverness|اسڪاٽلينڊ انورنس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverness area|اسڪاٽلينڊ انورنس علائقو]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Lothian|اسڪاٽلينڊ اوڀر لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اولهه ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Lothian|اسڪاٽلينڊ اولهه لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeenshire|اسڪاٽلينڊ ايبرڊينشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen Central|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh Central|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Elgin|اسڪاٽلينڊ ايلگن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Isle of Skye|اسڪاٽلينڊ آئل آف اسڪائي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Angus|اسڪاٽلينڊ اينگس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Outer Hebrides|اسڪاٽلينڊ آئوٽر هيبرائيڊز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Badenoch and Strathspey|اسڪاٽلينڊ بيڊينوخ ۽ اسٽرٿسپي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth|اسڪاٽلينڊ پرٿ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth and Kinross|اسڪاٽلينڊ پرٿ ۽ ڪنروس]] :[[Module:Location map/data/Scotland South|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southeast|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southwest|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Ayrshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dumfries and Galloway|اسڪاٽلينڊ ڊمفريز ۽ گيلوي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dundee|اسڪاٽلينڊ ڊنڊي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Ross and Cromarty|اسڪاٽلينڊ راس ۽ ڪرومارٽي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Sutherland|اسڪاٽلينڊ سدرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland St Andrews|اسڪاٽلينڊ سينٽ اينڊريوز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland Whalsay|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ وهالسي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Falkirk|اسڪاٽلينڊ فالڪرڪ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Fife|اسڪاٽلينڊ فائف]] :[[Module:Location map/data/Scotland Clackmannanshire|اسڪاٽلينڊ ڪليڪمينن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Caithness|اسڪاٽلينڊ ڪيٿنيس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow|اسڪاٽلينڊ گلاسگو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow Central|اسڪاٽلينڊ گلاسگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Lochaber|اسڪاٽلينڊ لوخابر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Midlothian|اسڪاٽلينڊ مڊلوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Central Belt|اسڪاٽلينڊ مرڪزي پٽو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Moray|اسڪاٽلينڊ موري]] :[[Module:Location map/data/Scotland Nairn|اسڪاٽلينڊ نيرن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Highland|اسڪاٽلينڊ هائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia|اسڪينڊينيوا]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia Southwest|اسڪينڊينيوا ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Spain|اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spain Ibiza|اسپين ابيزا]] :[[Module:Location map/data/Spain Asturias|اسپين استورياس]] :[[Module:Location map/data/Spain Aragon|اسپين آراگون]] :[[Module:Location map/data/Spain Álava|اسپين آلاوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Andalusia|اسپين اندلس]] :[[Module:Location map/data/Spain Extremadura|اسپين ايڪسٽريمادورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Balearic Islands|اسپين باليئرڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona|اسپين بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona municipality|اسپين بارسلونا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Basque Country|اسپين باسڪ ملڪ]] :[[Module:Location map/data/Spain Palma|اسپين پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain Tenerife|اسپين ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Donostia|اسپين دونوستيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of A Coruña|اسپين صوبو آ ڪورونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ávila|اسپين صوبو آويلا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Albacete|اسپين صوبو الباسيتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Alicante|اسپين صوبو اليڪانتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Almería|اسپين صوبو الميريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ourense|اسپين صوبو اورينسي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Burgos|اسپين صوبو برگوس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Barcelona|اسپين صوبو بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Tarragona|اسپين صوبو تارراگونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Girona|اسپين صوبو جيرونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Jaén|اسپين صوبو خائن]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Zamora|اسپين صوبو زامورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Santa Cruz de Tenerife|اسپين صوبو سانتا ڪروز دي ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Salamanca|اسپين صوبو سالامانڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Segovia|اسپين صوبو سيگوويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Seville|اسپين صوبو سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Soria|اسپين صوبو سوريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Cádiz|اسپين صوبو ڪاديز]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Castellón|اسپين صوبو ڪاستيون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Córdoba|اسپين صوبو ڪوردوبا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Granada|اسپين صوبو غرناطه]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Guadalajara|اسپين صوبو گوادالاخارا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Las Palmas|اسپين صوبو لاس پالماس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of León|اسپين صوبو ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lleida|اسپين صوبو لئيدا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lugo|اسپين صوبو لوگو]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Málaga|اسپين صوبو مالاگا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Palencia|اسپين صوبو پالينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Pontevedra|اسپين صوبو پونتيويدرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Huelva|اسپين صوبو ويلوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Valencia|اسپين صوبو والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Fuerteventura|اسپين فوئرتيونتورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Formentera|اسپين فورمينتيرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castilla-La Mancha|اسپين ڪاستيا-لا مانچا]] :← [[Module:Location map/data/Spain Castile-La Mancha|اسپين ڪاستيل-لا مانچا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castile and León|اسپين ڪاستيل ۽ ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Catalonia|اسپين ڪتالونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Cantabria|اسپين ڪينٽيبريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Galicia|اسپين گليشيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Gran Canaria|اسپين گران ڪناريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Lanzarote|اسپين لانزاروتي]] :[[Module:Location map/data/Spain La Palma|اسپين لا پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain La Rioja|اسپين لا ريوخا]] :[[Module:Location map/data/Spain Murcia|اسپين مرسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid|اسپين ميڊرڊ]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid municipality|اسپين ميڊرڊ ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Community of Madrid|اسپين ميڊرڊ ڪميونٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Majorca|اسپين مايورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Menorca|اسپين مينورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Navarre|اسپين ناوار]] :[[Module:Location map/data/Spain Seville|اسپين سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Valencian Community|اسپين والينسيائي ڪميونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Spain Valencia|اسپين والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spanish Army Military Regions 1990|اسپيني فوجي علائقا 1990]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands|اسپرئٽلي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands relief|اسپرئٽلي ٻيٽ رليف]] :[[Module:Location map/data/Stockport railways|اسٽاڪپورٽ ريلويز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel|اسرائيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northeast|اسرائيل اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest|اسرائيل اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest negev|اسرائيل اتر اولهه نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north haifa|اسرائيل اتر حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north negev|اسرائيل اتر نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel ashkelon|اسرائيل اشڪيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel binyamin|اسرائيل بنيامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel haifa|اسرائيل حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel south wb|اسرائيل ڏکڻ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel shomron|اسرائيل شومرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel gaza|اسرائيل غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Greater Tel Aviv|اسرائيل گريٽر تل ابيب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Golan|اسرائيل گولان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel center ta|اسرائيل مرڪز تي اي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Nazareth to Nitzana|اسرائيل ناصره کان نيتزانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel negev mt|اسرائيل نيگيو جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jerusalem|اسرائيل يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jezreel|اسرائيل يزرعيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy|اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Abruzzo|اٽلي ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South|ڏکڻ اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South Tyrol|اٽلي ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome|اٽلي روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sardinia|اٽلي سارڊينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sicily|اٽلي سسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Tuscany|اٽلي ٽسڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Turin|اٽلي تورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Trentino-South Tyrol|اٽلي ترينتينو-ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Piedmont|اٽلي پيڊمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Parma|اٽلي پارما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Emilia-Romagna|اٽلي ايميليا-رومانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Aosta Valley|اٽلي آئوستا وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Apulia|اٽلي اپوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Umbria|اٽلي امبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Varese|اٽلي واريزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Veneto|اٽلي وينيتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venetian Lagoon|اٽلي وينيسيائي لئگون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venice|اٽلي وينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Basilicata|اٽلي باسيليڪاتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Bergamo|اٽلي برگامو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Brescia|اٽلي بريشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Calabria|اٽلي ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Campania|اٽلي ڪامپانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Friuli-Venezia Giulia|اٽلي فريولي-وينيزيا جوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lazio|اٽلي لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Liguria|اٽلي لگوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lombardy|اٽلي لومبارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Molise|اٽلي موليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Marche|اٽلي مارڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan|اٽلي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan admin|اٽلي ميلان انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan Central|اٽلي مرڪزي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy North|اتر اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Reggio Calabria|اٽلي ريگيو ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome Antiquity|اٽلي قديم روم]] :[[Module:Location map/data/Northern Ireland|اتر آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Armagh|اتر آئرلينڊ آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Armagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Antrim|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي اينٽرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Coleraine|اتر آئرلينڊ ڪولرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Londonderry|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Fermanagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي فرمانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Tyrone|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي ٽائرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Downpatrick|اتر آئرلينڊ ڊائون پيٽرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Londonderry|اتر آئرلينڊ لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Newtownards|اتر آئرلينڊ نيوٽائونارڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/North America|اتر آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/Northern England|اتر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Italy 1905 relief|اتر اٽلي 1905 رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Atlantic|اتر ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North East England|اتر اوڀر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North West England|اتر اولهه انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Pacific|اتر پئسفڪ]] :← [[Module:Location map/data/North Carolina|اتر ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Korea|اتر ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Nicosia|اتر نڪوسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Sea|اتر سمنڊ]] :← [[Module:Location map/data/North Dakota|اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Northern Mariana Islands|اتر ماريانا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern and Central Europe|اتر ۽ مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Egypt|اتر مصر]] :← [[Module:Location map/data/North Macedonia|اتر مقدونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway North|اتر ناروي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttarakhand|اترکنڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aust-Agder|اوست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Odisha|اوڊيشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oran|اوران]] :← [[Module:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oregon State University OR|اوريگن اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Orissa|اوڙيسا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oppland|اوپلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Opole Voivodeship|اوپولي وائيووڊشپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oceania|اوشينيا]] :← [[Module:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Germany|اولھ جرمني]] :[[Module:Location map/data/West Asia|اولهه ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Western Turkey|اولهه ترڪي]] :[[Module:Location map/data/West Germany Northern 1989|اولهه جرمني اتر 1989]] :[[Module:Location map/data/Western Sahara|اولهه صحارا]] :[[Module:Location map/data/West Bank|اولهه ڪنارو]] :[[Module:Location map/data/West Bank relief|اولهه ڪنارو رليف]] :← [[Module:Location map/data/Western Cape|اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/West Midlands (region)|اولهه مڊلينڊز (علائقو)]] :← [[Module:Location map/data/West Virginia|اولهه ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|اولهه ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[Module:Location map/data/Western Europe World Heritage Sites|اولهه يورپ عالمي ورثي ماڳ]] :← [[Module:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia|ايٿوپيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Tigray Region|ايٿوپيا ٽگرائي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Afar Region|ايٿوپيا عفار علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Atlantic Ocean|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean|ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean Sea|ايجيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran|ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran Tehran|ايران تهران]] :← [[Module:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia|ايسٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia Tallinn|ايسٽونيا تالِن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia and Latvia|ايسٽونيا ۽ لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of the East Angles|ايسٽ اينگلز جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eswatini|ايسواتيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia|ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Minor|ايشيا مائنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia (equirectangular)|ايشيا (ھمچورس ڏيکاء)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Southwest|ايشيا -ڏکڻ اولهه ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/AFC|ايشين فٽبال ڪنفيڊريشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador|ايڪواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Quito centre|ايڪواڊور ڪيوٽو مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Galápagos Islands|ايڪواڊور گالاپاگوس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ilam Iran|ايلام، ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/El Salvador|ايل سلواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amazon river watershed|ايمازون درياهه جو آبي طاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/NRL|اين آر ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH|اين ڊي ايڇ]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1941 east|اين ڊي ايڇ 1941 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1943 east|اين ڊي ايڇ 1943 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia|انڊونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Barito Regency|انڊونيشيا اتر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sumatra|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra North|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sulawesi|انڊونيشيا اتر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Kalimantan|انڊونيشيا اتر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Maluku|انڊونيشيا اتر مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Aceh|انڊونيشيا آچيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Barito Regency|انڊونيشيا اوڀر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Java|انڊونيشيا اوڀر جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kalimantan|انڊونيشيا اوڀر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اوڀر ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Nusa Tenggara|انڊونيشيا اوڀر نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Papua|انڊونيشيا اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Java|انڊونيشيا اولهه جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sumatra|انڊونيشيا اولهه سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sulawesi|انڊونيشيا اولهه سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kalimantan|انڊونيشيا اولهه ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اولهه ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Nusa Tenggara|انڊونيشيا اولهه نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Western New Guinea|انڊونيشيا اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bacan|انڊونيشيا باچان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Badung Regency|انڊونيشيا بادونگ ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Balikpapan|انڊونيشيا بالڪ پاپن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bali|انڊونيشيا بالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banten|انڊونيشيا بانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bandung|انڊونيشيا بانڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banggai|انڊونيشيا بانگائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung Islands|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banyuwangi Regency|انڊونيشيا بانيووانگي ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bird's Head Peninsula|انڊونيشيا برڊز هيڊ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bintan|انڊونيشيا بنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bojonegoro Regency|انڊونيشيا بوجونيگورو ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Borneo|انڊونيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bogor Regency|انڊونيشيا بوگور ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bekasi|انڊونيشيا بيڪاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bengkulu|انڊونيشيا بينگڪولو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Tanah Laut Regency|انڊونيشيا تانه لاوت ريجنسي]] :← [[Module:Location map/data/Indonesia Timor|انڊونيشيا تيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Papua|انڊونيشيا پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palangka Raya|انڊونيشيا پالانگڪا رايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palembang|انڊونيشيا پالمبانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Purworejo Regency|انڊونيشيا پوروريجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Poso|انڊونيشيا پوسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Pulang Pisau Regency|انڊونيشيا پولانگ پيسائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Highland Papua|انڊونيشيا پهاڙي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jabodetabek|انڊونيشيا جابوديتابيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jambi|انڊونيشيا جامبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Java|انڊونيشيا جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Capital Region of Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا خاص گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Depok|انڊونيشيا ديپوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Denpasar|انڊونيشيا دينپاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southeast Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ اوڀر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southwest Papua|انڊونيشيا ڏکڻ اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Barito Regency|انڊونيشيا ڏکڻ باريتو ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southern Borneo|انڊونيشيا ڏکڻ بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Papua|انڊونيشيا ڏکڻ پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sumatra|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra South|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Kalimantan|انڊونيشيا ڏکڻ ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Raja Ampat|انڊونيشيا راجا امپات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau|انڊونيشيا رياو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau Islands|انڊونيشيا رياو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra|انڊونيشيا سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Samarinda|انڊونيشيا سمارندا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumba|انڊونيشيا سمبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumbawa|انڊونيشيا سمباوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Surabaya|انڊونيشيا سورابايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sukamara Regency|انڊونيشيا سوڪامارا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula|انڊونيشيا سولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi|انڊونيشيا سولاويسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi Topography|انڊونيشيا سولاويسي جاگرافيائي بناوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula Islands|انڊونيشيا سولا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sidoarjo Regency|انڊونيشيا سيدوارجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seram|انڊونيشيا سيرام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seruyan Regency|انڊونيشيا سيرويان ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands Regency|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Celebes|انڊونيشيا سيليبيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Semarang|انڊونيشيا سيمارانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia provinces|انڊونيشيا صوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Flores|انڊونيشيا فلوريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Katingan Regency|انڊونيشيا ڪاتينگان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kapuas Regency|انڊونيشيا ڪاپواس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Karanganyar Regency|انڊونيشيا ڪرنگانيار ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kalimantan|انڊونيشيا ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kulon Progo Regency|انڊونيشيا ڪولون پروگو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kebumen Regency|انڊونيشيا ڪيبومن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gorontalo|انڊونيشيا گورونتالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gunung Mas Regency|انڊونيشيا گونونگ ماس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lamandau Regency|انڊونيشيا لاماندائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lampung|انڊونيشيا لامپونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lombok|انڊونيشيا لومبوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku|انڊونيشيا مالوڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku Islands and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ٻيٽ ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Majalengka Regency|انڊونيشيا مجالينگڪا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Papua|انڊونيشيا مرڪزي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Java|انڊونيشيا مرڪزي جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Sulawesi|انڊونيشيا مرڪزي سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Kalimantan|انڊونيشيا مرڪزي ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Makassar|انڊونيشيا مڪاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Manado|انڊونيشيا مناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Murung Raya Regency|انڊونيشيا مورونگ رايا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Medan|انڊونيشيا ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lesser Sunda Islands|انڊونيشيا ننڍا سندا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Nusa Tenggara Islands|انڊونيشيا نوسا تينگارا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia New Guinea|انڊونيشيا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Region of Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا خاص علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Halmahera|انڊونيشيا هلماهيرا]] :← [[Module:Location map/data/Anguilla|انگويلا]] :← [[Module:Location map/data/Ascension Island|اسينشن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/East Riding of Yorkshire|ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/East Sussex|اوڀر سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/Edinburgh|ايڊنبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Essex|ايسڪس]] :← [[Module:Location map/data/North Yorkshire|اتر يارڪشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :← [[Module:Location map/data/West Midlands|اولهه مڊلينڊز]] :← [[Module:Location map/data/West Sussex|اولهه سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/West Yorkshire|اولهه يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Staffordshire|اسٽافورڊشائر]] ==ب== :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom London|برطانيا لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK|برطانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bosnia|بوسنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Berlin|برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Brandenburg|برانڊنبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bouvet Island|بووي ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :← [[Module:Location map/data/Bangkok Metropolitan Region|بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Bedfordshire|بيڊفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Berkshire|برڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Bermuda|برمودا]] :← [[Module:Location map/data/Bristol|برسٽل]] :← [[Module:Location map/data/British Virgin Islands|برطانوي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Buckinghamshire|بڪنگهمشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Balkans|بالڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic states|بالٽڪ رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic Sea|بالٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[Module:Location map/data/Sea of Marmara|بحر مرمره]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles|برطانوي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles Oceans|برطانوي ٻيٽن جا سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom|برطانيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Alderney|برطانيا آلڊرني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford|برطانيا آڪسفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford (central)|برطانيا آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford Central|برطانيا آڪسفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxfordshire|برطانيا آڪسفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isles of Scilly|برطانيا آئلز آف سِلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isle of Wight|برطانيا آئل آف وائيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Allerdale|برطانيا ايلرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Ireland|برطانيا ۽ آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Northern Germany|برطانيا ۽ اتر جرمني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom North Yorkshire|برطانيا اتر يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/UK Northern England|برطانيا اتر انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Northern Ireland|برطانيا اتر آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Anguilla|برطانيا انگويلا]] :[[Module:Location map/data/UK England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East of England|برطانيا انگلينڊ جو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast close|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر ويجهو]] :[[Module:Location map/data/UK England Southwest|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اولهه]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Midlands|برطانيا اولهه مڊلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Sussex|برطانيا اولهه سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Yorkshire|برطانيا اولهه يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedford|برطانيا بيڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire|برطانيا بيڊفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire 1974-2009|برطانيا بيڊفورڊشائر 1974-2009]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Beverley Central|برطانيا بيورلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackpool|برطانيا بليڪپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn|برطانيا بليڪبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn central|برطانيا بليڪبرن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn with Darwen|برطانيا بليڪبرن وٿ ڊارون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Boston Central|برطانيا بوسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Barrow-in-Furness|برطانيا برو آف بيرو-ان-فرنيس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Burnley|برطانيا برو آف برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Chorley|برطانيا برو آف چورلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Doncaster|برطانيا برو آف ڊانڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of South Ribble|برطانيا برو آف ڏکڻ ربل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Fylde|برطانيا برو آف فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Pendle|برطانيا برو آف پينڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Ribble Valley|برطانيا برو آف ربل وادي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Rossendale|برطانيا برو آف روسنڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Hyndburn|برطانيا برو آف هائنڊبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of West Lancashire|برطانيا برو آف اولهه لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Wyre|برطانيا برو آف وائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom British Virgin Islands|برطانيا برطانوي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol|برطانيا برسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol Central|برطانيا برسٽل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Berkshire|برطانيا برڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bermuda|برطانيا برمودا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley|برطانيا برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley central|برطانيا برنلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brecon Beacons|برطانيا بريڪن بيڪنز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton|برطانيا برائيٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton and Hove|برطانيا برائيٽن ۽ هوو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Buckinghamshire|برطانيا بڪنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Calderdale|برطانيا ڪالڊرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge|برطانيا ڪيمبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge Central|برطانيا ڪيمبرج مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridgeshire|برطانيا ڪيمبرجشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Canterbury Central|برطانيا ڪينٽربري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kent|برطانيا ڪينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cayman Islands|برطانيا ڪيمن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Carlisle Central|برطانيا ڪارلائل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall|برطانيا ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall (mainland)|برطانيا ڪارنوال (مين لينڊ)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall southwest|برطانيا ڪارنوال ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumbria|برطانيا ڪامبريا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumberland|برطانيا ڪمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Colchester Central|برطانيا ڪولچيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Coventry Central|برطانيا ڪوونٽري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Down|برطانيا ڪائونٽي ڊائون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Durham|برطانيا ڪائونٽي ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Copeland|برطانيا ڪوپ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Crawley|برطانيا ڪرالي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom King's Lynn Central|برطانيا ڪنگز لن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kingston-upon-Hull Central|برطانيا ڪنگسٽن-اپان-هل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington and Chelsea|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن ۽ چيلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kingston upon Thames|برطانيا لنڊن ڪنگسٽن اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Camden|برطانيا لنڊن ڪيمڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Croydon|برطانيا لنڊن ڪروئڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Greenwich|برطانيا لنڊن گرينوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Albertopolis|برطانيا لنڊن البرٽوپولس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Islington|برطانيا لنڊن اِزلنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ealing|برطانيا لنڊن ايلنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Enfield|برطانيا لنڊن اينفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barking and Dagenham|برطانيا لنڊن بارڪنگ ۽ ڊيگنهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barnet|برطانيا لنڊن بارنيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bexley|برطانيا لنڊن بيڪسلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Brent|برطانيا لنڊن برينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bromley|برطانيا لنڊن بروملي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Redbridge|برطانيا لنڊن ريڊبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Richmond upon Thames|برطانيا لنڊن رچمنڊ اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Southwark|برطانيا لنڊن سائوٿ وارڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Sutton|برطانيا لنڊن سٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Tower Hamlets|برطانيا لنڊن ٽاور هيملٽس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London City of London|برطانيا لنڊن شهر لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lambeth|برطانيا لنڊن ليمبٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lewisham|برطانيا لنڊن ليوشيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Merton|برطانيا لنڊن مرٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Newham|برطانيا لنڊن نيوهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hackney|برطانيا لنڊن هيڪني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ham|برطانيا لنڊن هيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hammersmith and Fulham|برطانيا لنڊن هيمرسميٿ ۽ فلهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Haringey|برطانيا لنڊن هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Harrow|برطانيا لنڊن هيرو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Havering|برطانيا لنڊن هيورنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hillingdon|برطانيا لنڊن هلنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hounslow|برطانيا لنڊن هائونزلو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Waltham Forest|برطانيا لنڊن والٿم فاريسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Wandsworth|برطانيا لنڊن وانڊز ورٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Westminster|برطانيا لنڊن ويسٽ منسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincoln Central|برطانيا لنڪن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincolnshire|برطانيا لنڪنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster|برطانيا لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster Central|برطانيا لنڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancashire|برطانيا لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds|برطانيا ليڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds 1866|برطانيا ليڊز 1866]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds Central|برطانيا ليڊز مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester|برطانيا ليسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester Central|برطانيا ليسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicestershire|برطانيا ليسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lake District|برطانيا ليڪ ڊسٽرڪٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool|برطانيا ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool Central|برطانيا ليورپول مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lytham St Annes|برطانيا لٿم سينٽ اينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Manchester|برطانيا مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London|برطانيا مرڪزي لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London East|برطانيا مرڪزي لنڊن اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Merseyside|برطانيا مرسي سائيڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Milton Keynes|برطانيا ملٽن ڪينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Montserrat|برطانيا مونٽسيرات]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe|برطانيا مورڪمبي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe Bay|برطانيا مورڪمبي کاري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norfolk|برطانيا نورفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northampton Central|برطانيا نارٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northamptonshire|برطانيا نارٿيمپٽنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northumberland|برطانيا نارٿمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norwich Central|برطانيا نارچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne Central|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Central|برطانيا ناٽنگهم مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Greater|برطانيا وڏو ناٽنگهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottinghamshire|برطانيا ناٽنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Pitcairn Island|برطانيا پٽڪيرن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth|برطانيا پلمٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth Central|برطانيا پلمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston|برطانيا پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston central|برطانيا پريسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Channel Islands|برطانيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cheshire|برطانيا چيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chester Central|برطانيا چيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester|برطانيا چيچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester Central|برطانيا چيچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester District|برطانيا چيچسٽر ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Carlisle|برطانيا شهر ڪارلائل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Preston|برطانيا شهر پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Lancaster|برطانيا شهر لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South|برطانيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Georgia|برطانيا ڏکڻ جارجيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Lakeland|برطانيا ڏکڻ ليڪ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Yorkshire|برطانيا ڏکڻ يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derby Central|برطانيا ڊربي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derbyshire|برطانيا ڊربيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derry|برطانيا ڊيري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Durham|برطانيا ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Devon|برطانيا ڊيون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dartmoor|برطانيا ڊارٽمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Doncaster Central|برطانيا ڊانڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dunwich|برطانيا ڊنوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dorset|برطانيا ڊورسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dover Central|برطانيا ڊوور مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rutland|برطانيا رٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Richmond|برطانيا رچمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading|برطانيا ريڊنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading Central|برطانيا ريڊنگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rye|برطانيا راءِ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena|برطانيا سينٽ هيلينا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha|برطانيا سينٽ هيلينا، اسينشن ۽ ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Salisbury Central|برطانيا سالسبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton|برطانيا سائوٿيمپٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton Central|برطانيا سائوٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport|برطانيا سائوٿپورٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport Central|برطانيا سائوٿپورٽ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Scarborough Old Town|برطانيا اسڪاربره پراڻو شهر]] :[[Module:Location map/data/UK Scotland|برطانيا اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Skelmersdale|برطانيا اسڪيلمرزڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sheffield|برطانيا شيفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shrewsbury Central|برطانيا شروزبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shropshire|برطانيا شروپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Soho|برطانيا سوهو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset|برطانيا سومرسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Bath and North East|برطانيا سومرسيٽ باٿ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset West|برطانيا سومرسيٽ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset South|برطانيا سومرسيٽ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Sedgemoor|برطانيا سومرسيٽ سيجمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Taunton Deane|برطانيا سومرسيٽ ٽانٽن ڊين]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Levels|برطانيا سومرسيٽ ليولز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Mendip|برطانيا سومرسيٽ مينڊپ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset North|برطانيا سومرسيٽ اتر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Staffordshire|برطانيا اسٽافورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Stamford Central|برطانيا اسٽيمفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Suffolk|برطانيا سفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sunderland|برطانيا سنڊرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Surrey|برطانيا سري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Forest of Bowland|برطانيا ٻيلو آف بولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom The Fylde|برطانيا دي فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Thetford Central|برطانيا ٿيٽفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Turks and Caicos Islands|برطانيا ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tristan da Cunha|برطانيا ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tyne and Wear|برطانيا ٽائن ۽ ويئر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Falkland Islands|برطانيا فاڪلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Fleetwood|برطانيا فليٽ ووڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucester Central|برطانيا گلوسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucestershire|برطانيا گلوسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guildford Central|برطانيا گلڊفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Great Yarmouth Central|برطانيا گريٽ يارمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grand Cayman|برطانيا گرينڊ ڪيمن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grimsby Central|برطانيا گرمزبي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guernsey|برطانيا گرنزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Belfast|برطانيا وڏو بيلفاسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :[[Module:Location map/data/UK Greater London postal|برطانيا وڏو لنڊن پوسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Liverpool|برطانيا وڏو ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Manchester|برطانيا وڏو مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wales|برطانيا ويلز]] :[[Module:Location map/data/UK Wales Snowdonia|برطانيا ويلز سنوڊونيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwick Central|برطانيا واروڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwickshire|برطانيا واروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchelsea|برطانيا ونچلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchester Central|برطانيا ونچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wiltshire|برطانيا ولٽشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Westmorland|برطانيا ويسٽمورلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcester Central|برطانيا ووسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcestershire|برطانيا ووسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hereford Central|برطانيا هيرفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Herefordshire|برطانيا هيرفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hertfordshire|برطانيا هارٽفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hampshire|برطانيا هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Haringey|برطانيا هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom High Peak|برطانيا هاءِ پيڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hoxne|برطانيا هاڪسن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Huntingdon|برطانيا هنٽنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom York Central|برطانيا يارڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Yorkshire Dales|برطانيا يارڪشائر ڊيلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil|برازيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Brasília|برازيل برازيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Rio de Janeiro|برازيل ريو ڊي جينيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil São Paulo City|برازيل سائو پائولو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bratislava|براتسلاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver|برٽش ڪولمبيا وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver Downtown|برٽش ڪولمبيا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahamas|بھاماس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal|بي آف بنگال]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal| بنگال وارو نار]] ===ڀ=== :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttar Pradesh|اتر پرديش]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bihar|بھار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan|ڀوٽان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan Thimphu|ڀوٽان ٿمفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India|ڀارت]] :[[ماڊيول:Location map/data/India2|ڀارت2]] :[[ماڊيول:Location map/data/India3|ڀارت3]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh|ڀارت اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh Varanasi|ڀارت اتر پرديش وارانسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttarakhand|ڀارت اترکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ahmedabad|ڀارت احمد آباد]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Arunachal Pradesh|ڀارت اروناچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Assam|ڀارت آسام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Agra Administrative|ڀارت آگرا انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Odisha|ڀارت اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Orissa|ڀارت اوڙيسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India West Bengal|ڀارت اولهه بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andaman and Nicobar Islands|ڀارت انڊمان ۽ نڪوبار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andhra Pradesh|ڀارت آنڌرا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Patna|ڀارت پٽنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Puducherry|ڀارت پڊوچيري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Pondicherry|ڀارت پانڊيچيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Punjab|ڀارت پنجاب]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tamil Nadu|ڀارت تامل ناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Telangana|ڀارت تلنگانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tiruchirapalli|ڀارت تروچيراپلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tripura|ڀارت تريپورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chandigarh|ڀارت چندي ڳڙھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chennai|ڀارت چنئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chhattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙھ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Chattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jammu and Kashmir|ڀارت ڄمون ۽ ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jharkhand|ڀارت جھارکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Dadra and Nagar Haveli|ڀارت دادرا ۽ نگر حويلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi|ڀارت دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi central|ڀارت دهلي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Rajasthan|ڀارت راجستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Sikkim|ڀارت سکم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bhopal|ڀارت ڀوپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bihar|ڀارت بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bengaluru|ڀارت بينگلورو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Bangalore|ڀارت بنگلور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kerala|ڀارت ڪيرالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kochi|ڀارت ڪوچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kolkata|ڀارت ڪولڪتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kollam|ڀارت ڪولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Karnataka|ڀارت ڪرناٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Goa|ڀارت گوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Greater Jaipur|ڀارت گريٽر جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Gujarat|ڀارت گجرات]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jaipur|ڀارت جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ladakh|ڀارت لداخ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Lakshadweep|ڀارت لڪشديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Madhya Pradesh|ڀارت مڌيا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Manipur|ڀارت مني پور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Meghalaya|ڀارت ميگھاليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mizoram|ڀارت ميزورام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mumbai|ڀارت ممبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Maharashtra|ڀارت مھاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Nagaland|ڀارت ناگالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India New Delhi|ڀارت نئين دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Haryana|ڀارت هريانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Himachal Pradesh|ڀارت هماچل پرديش]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karnataka|ڪرناٽڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ladakh|لداخ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mumbai|ممبئي]] ==ت== :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamil Nadu|تامل ناڊو]] :[[Module:Location map/data/Tahiti|تاهيتي]] :[[Module:Location map/data/Taichung|تائيچنگ]] :[[Module:Location map/data/Tainan|تائينان]] :[[Module:Location map/data/Taitung County|تائيتونگ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Taiwan|تائيوان]] :[[Module:Location map/data/Taiwan Kaohsiung|تائيوان ڪائوشيونگ]] :[[Module:Location map/data/Tajikistan|تاجڪستان]] :[[Module:Location map/data/Tanzania|تنزانيا]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv|تل ابيب]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv location|تل ابيب مقام]] :[[Module:Location map/data/Tibetan Plateau|تبت جو پهاڙي ميدان]] :[[Module:Location map/data/Tierra del Fuego|تيئرا ديل فيوگو]] :[[Module:Location map/data/Tigray Region|تگرائي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Timor|تيمور]] :[[Module:Location map/data/Tsavo national parks|تساوو قومي پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tunisia|تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Greater Tunis|تيونس وڏو تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Tunis|تيونس تونس]] :[[Module:Location map/data/Turkey|ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Turkey Aegean|ترڪي ايجين]] :[[Module:Location map/data/Turkey Ankara|ترڪي انقره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Istanbul|ترڪي استنبول]] :[[Module:Location map/data/Turkey Marmara|ترڪي مرمره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Şanlıurfa|ترڪي شانلي عرفه]] :[[Module:Location map/data/Turkey South Caria|ترڪي ڏکڻ ڪيريا]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southeast|ترڪي ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southwest|ترڪي ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Turkmenistan|ترڪمانستان]] :[[Module:Location map/data/Tokharistan|توخارستان]] :← [[Module:Location map/data/Turks and Caicos Islands|ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] ==ٿ== :← [[Module:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :← [[Module:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cold War Germany|ٿڌي جنگ وارو جرمني]] :[[Module:Location map/data/Thailand|ٿائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Isan TMD|ٿائيلينڊ ايسان TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Northern TMD|ٿائيلينڊ اتر TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bay of Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ جي کاري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok Metropolitan Region|ٿائيلينڊ بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chonburi|ٿائيلينڊ چونبوري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chiang Mai Province|ٿائيلينڊ چيانگ مائي صوبو]] :← [[Module:Location map/data/Tyne and Wear|ٽائن ۽ ويئر]] ==ٽ== :← [[ماڊيول:Location map/data/Tokyo city|ٽوڪيو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms og Finnmark|ٽرومس او فنمارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tenerife|ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Togo|ٽوگو]] :[[Module:Location map/data/Tokelau|ٽوڪيلائو]] :[[Module:Location map/data/Tonga|ٽونگا]] :[[Module:Location map/data/Trinidad and Tobago|ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو]] :[[Module:Location map/data/Tuvalu|ٽوالو]] ==پ== :← [[Module:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :← [[Module:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pacific Ocean|پئسفڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Balochistan|پاڪستان بلوچستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Balochistan Pakistan|بلوچستان پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Karachi|پاڪستان ڪراچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karachi|ڪراچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Lahore|پاڪستان لاهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Punjab|پاڪستان پنجاب]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Punjab Pakistan|پنجاب پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Sindh|پاڪستان سنڌ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sindh|سنڌ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan|پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palau|پلائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palawan|پالاوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pamir|پامير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Bocas del Toro Province|پاناما بوڪاس ڊيل تورو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Chiriquí Province|پاناما چيريڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Coclé Province|پاناما ڪوڪلي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Colón Province|پاناما ڪولون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Emberá-Wounaan|پاناما ڪومارڪا ايمبيرا-وونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Guna Yala|پاناما ڪومارڪا گونا يالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Ngäbe-Buglé|پاناما ڪومارڪا نگابي-بوگلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Darién Province|پاناما دارين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Herrera Province|پاناما هيريرا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Los Santos Province|پاناما لوس سانتوس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Panamá Province|پاناما پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Veraguas Province|پاناما ويراگواس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama West Panamá Province|پاناما اولهه پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama|پاناما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Bougainville Island|پاپوا نيو گني بوگن ويل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea East New Britain|پاپوا نيو گني اوڀر نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Gulf Province|پاپوا نيو گني گلف صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae urban|پاپوا نيو گني لاي شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae|پاپوا نيو گني لاي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Britain and Ireland|پاپوا نيو گني نيو برٽن ۽ آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Ireland|پاپوا نيو گني نيو آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Sandaun Province|پاپوا نيو گني سانڊائون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea West New Britain|پاپوا نيو گني اولهه نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea|پاپوا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pará|پارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraguay|پيراگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraná|پارانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Patuakhali|پتوآکالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penang International Airport destinations|پينانگ بين الاقوامي هوائي اڏي جون منزلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penghu County|پينگهو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perlis|پرليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perm|پرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Old Jerusalem|پراڻو يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Daniel Alcides Carrión Province|پيرو دانيئل السيدس ڪاريون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Lima|پيرو ليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Loreto|پيرو لوريٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Tacna|پيرو تاڪنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru|پيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pichilemu|پيچيلمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pingtung County|پنگٽنگ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pirojpur|پيروجپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland 1939|پولينڊ 1939]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland Greater Poland Voivodeship|پولينڊ گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Hel|پولينڊ ھيل]] :[[Module:Location map/data/Poland Krakow Central|پولينڊ ڪراڪوف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lesser Poland Voivodeship|پولينڊ ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lodz central|پولينڊ ووچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Łódź Voivodeship|پولينڊ ووچ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lower Silesian Voivodeship|پولينڊ لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin central|پولينڊ لبلن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin Voivodeship|پولينڊ لبلن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lubusz Voivodeship|پولينڊ لبوش وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Masovian Voivodeship|پولينڊ ماسويئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Opole Voivodeship|پولينڊ اوپولي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podkarpackie Voivodeship|پولينڊ پوڊڪارپاتسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podlaskie Voivodeship|پولينڊ پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Podlaskie Voivodeship|پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Pomeranian Voivodeship|پولينڊ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Pomeranian Voivodeship|پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Silesian Voivodeship|پولينڊ سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Świętokrzyskie Voivodeship|پولينڊ شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Szczecin|پولينڊ شچچين]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnów|پولينڊ تارنوو]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnowskie Góry County|پولينڊ تارنوفسڪي گوري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Poland Warmian-Masurian Voivodeship|پولينڊ وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Warsaw central|پولينڊ وارسا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland West Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Wrocław|پولينڊ وروتسواف]] :[[Module:Location map/data/Poland|پولينڊ]] :[[Module:Location map/data/Portland State University OR|پورٽلينڊ اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Corvo|پورچوگال ازورس ڪوروو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Faial|پورچوگال ازورس فيائل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Flores|پورچوگال ازورس فلورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Graciosa|پورچوگال ازورس گراسيوزا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Pico|پورچوگال ازورس پيڪو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Santa Maria|پورچوگال ازورس سانتا ماريا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Jorge|پورچوگال ازورس سائو جورج]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Miguel|پورچوگال ازورس سائو ميگوئل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Terceira|پورچوگال ازورس ترسيرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores|پورچوگال ازورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Coimbra پورچوگال ڪوئمبرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Lisbon|پورچوگال لزبن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Madeira|پورچوگال ماديرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Nature Park of Santa Maria|پورچوگال سانتا ماريا جو فطري پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Portugal Norte|پورچوگال نورتي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Porto Foz de Douro|پورچوگال پورتو فوز ڊي دورو]] :[[Module:Location map/data/Portugal topographic|پورچوگال جاگرافيائي]] :[[Module:Location map/data/Portugal|پورچوگال]] :[[Module:Location map/data/Prince William area|پرنس وليم علائقو]] :[[Module:Location map/data/Principe|پرنسپي]] :[[Module:Location map/data/Pyongyang|پيونگ يانگ]] :[[Module:Location map/data/Pyrenees|پيرينيز]] :← [[Module:Location map/data/Paramaribo|پاراماريبو]] ==ج== :← [[Module:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Djibouti|جبوتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/FRG and West Berlin|جرمني جي فيڊرل ريپبلڪ ۽ اولھ برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GDR|جرمن ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Abkhazia|جارجيا ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Adjara|جارجيا ادجارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Guria|جارجيا گوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Imereti|جارجيا ايميريتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kakheti|جارجيا ڪاخيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kvemo Kartli|جارجيا ڪويمو ڪارتلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Mtskheta-Mtianeti|جارجيا مسخيتا-متيانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti|جارجيا راچا-ليچخومي ۽ ڪويمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Samegrelo-Zemo Svaneti|جارجيا ساميگريلو-زيمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Tbilisi|جارجيا تبليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia|جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (country)|جارجيا (ملڪ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/German Empire|جرمن سلطنت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany 1937|جرمني 1937]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Austria Switzerland|جرمني آسٽريا سوئٽزرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Baden-Württemberg|جرمني باڊن-ورٽمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baden-Württemberg|باڊن-ورٽمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bavaria|جرمني بويريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bavaria|بويريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin central|جرمني برلن مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin|جرمني برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Brandenburg|جرمني برانڊنبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bremen|جرمني بريمن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bremen|بريمن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany coast|جرمني سامونڊي ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Frankfurt am Main|جرمني فرينڪفرٽ آم مائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Frankfurt am Main|فرينڪفرٽ آم مائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hamburg|جرمني هيمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hamburg|هيمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hesse|جرمني هيسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hesse|هيسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Karlsruhe|جرمني ڪارلسروهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karlsruhe|ڪارلسروهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Lower Saxony|جرمني هيٺيون سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Saxony|هيٺيون سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Mecklenburg-Vorpommern|جرمني ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mecklenburg-Vorpommern|ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Neckar|جرمني نيڪار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany North Rhine-Westphalia|جرمني نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Rhine-Westphalia|نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany NRW cut|جرمني اين آر ڊبليو ڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhenish Massif|جرمني رينش ميسف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhine|جرمني رائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhineland-Palatinate|جرمني رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhineland-Palatinate|رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saarland|جرمني سارلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saarland|سارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony-Anhalt|جرمني سيڪسني-انهالٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony-Anhalt|سيڪسني-انهالٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony|جرمني سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony|سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Schleswig-Holstein|جرمني شليسوگ-هولسٽائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Schleswig-Holstein|شليسوگ-هولسٽائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Thuringia|جرمني ٿورنگيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Thuringia|ٿورنگيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Weser|جرمني ويزر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany|جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gibraltar|جبرالٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Arlington|جي ايم يو آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Fairfax|جي ايم يو فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jakarta Metropolitan Area|جڪارتا ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jamaica|جميڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aichi Prefecture|جاپان آئچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Akita|جاپان اڪيتا اڪيتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Honjo|جاپان اڪيتا هونجو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Katagami|جاپان اڪيتا ڪاتاگامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nikaho|جاپان اڪيتا نڪاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nishime|جاپان اڪيتا نشيمي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Prefecture|جاپان اڪيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|جاپان -بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aomori Prefecture|جاپان آوموري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Chiba Prefecture|جاپان چيبا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan complete|جاپان مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Dewa|جاپان ديوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ehime Prefecture|جاپان ايهيمي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukui Prefecture|جاپان فوڪوئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka city|جاپان فوڪوئوڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka Prefecture|جاپان فوڪوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukushima Prefecture|جاپان فوڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gifu Prefecture|جاپان گيفو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Greater Tokyo area|جاپان گريٽر ٽوڪيو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gunma Prefecture|جاپان گنما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hiroshima Prefecture|جاپان هيروشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hokkaido|جاپان هوڪائيدو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hyogo Prefecture|جاپان هيوگو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ibaraki Prefecture|جاپان اباراڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Kanazawa|جاپان ايشيڪاوا ڪانازاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Prefecture|جاپان ايشيڪاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Iwate Prefecture|جاپان ايواتي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagawa Prefecture|جاپان ڪاگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Kagoshima|جاپان ڪاگوشيما ڪاگوشيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Prefecture|جاپان ڪاگوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanagawa Prefecture|جاپان ڪاناگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kansai|جاپان ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto Chubu Kansai|جاپان ڪانتو چوبو ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto|جاپان ڪانتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kobe|جاپان ڪوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kochi Prefecture|جاپان ڪوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kumamoto Prefecture|جاپان ڪوماموتو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto city|جاپان ڪيوٽو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto|جاپان ڪيوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto Prefecture|جاپان ڪيوٽو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyushu|جاپان ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Mie Prefecture|جاپان ميئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyagi Prefecture|جاپان مياگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyazaki Prefecture|جاپان ميازڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano city|جاپان ناگانو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano Prefecture|جاپان ناگانو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagasaki Prefecture|جاپان ناگاساڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nara Prefecture|جاپان نارا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Niigata Prefecture|جاپان نيگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Oita Prefecture|جاپان اوئيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okayama Prefecture|جاپان اوڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okinawa Prefecture|جاپان اوڪيناوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Osaka Prefecture|جاپان اوساڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ryukyu Islands|جاپان ريوڪيو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saga Prefecture|جاپان ساگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saitama Prefecture|جاپان سائيتاما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shiga Prefecture|جاپان شيگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shimane Prefecture|جاپان شيماني پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shizuoka Prefecture|جاپان شيزوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tochigi Prefecture|جاپان توچيگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku Region|جاپان توهوڪو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku|جاپان توهوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokushima Prefecture|جاپان توڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo Bay and Boso Peninsula|جاپان ٽوڪيو بي ۽ بوسو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo city|جاپان ٽوڪيو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo|جاپان ٽوڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tottori Prefecture|جاپان توتوري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Toyama Prefecture|جاپان توياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Wakayama Prefecture|جاپان واڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Prefecture|جاپان ياماگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tendo|جاپان ياماگاتا تيندو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tsuruoka|جاپان ياماگاتا تسوروئوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamaguchi Prefecture|جاپان ياماگوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamanashi Prefecture|جاپان ياماناشي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yokohama|جاپان يوڪوهاما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan|جاپان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jonava District Municipality|جوناوا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Echigo Line|جي آر ايچيگو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Hakushin Line|جي آر هاڪوشن لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Shin'etsu Main Line|جي آر شين ايتسو مين لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Tadami Line|جي آر تادامي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Yahiko Line|جي آر ياهيڪو لائين]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh|جمھوريه آرتساخ]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh (de facto)|جمھوريه آرتساخ، بالفعل]] :[[Module:Location map/data/Republic of North Macedonia|جمھوريه اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Republic of Macedonia|جمھوريه مقدونيا]] :[[Module:Location map/data/Republic of the Congo|جمھوريه ڪانگو]] ==ڄ== :← [[ماڊيول:Location map/data/Jammu and Kashmir|ڄمون ۽ ڪشمير]] ==جھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Jhalokati|جهالوڪاٺي]] ==چ== :[[ماڊيول:Location map/data/Chad|چاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Changhua County|چانگهوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Channel Islands|چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Charlottesville to Merrifield|شارلٽس وِل کان ميريفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chatham Islands|چيٿم ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi City|چيائي شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi County|چيائي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Antofagasta|چلي انتوفاگستا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Arica y Parinacota|چلي اريڪا ۽ پاريناڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Aysén|چلي آئيسين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Chiloé|چلي چيلوئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiloé|چيلوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Coquimbo Region|چلي ڪوڪيمبو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Easter Island|چلي ايسٽر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Los Lagos|چلي لوس لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Tarapacá|چلي تاراپاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile|چلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China (equirectangular)|چين (هڪجهڙي مستطيل پروجيڪشن)]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Anhui Fuyang|چين آنهوي فويانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Beijing municipality|چين بيجنگ ميونسپلٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Beijing|چين بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Chongqing|چين چونگ چنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chongqing|چونگ چنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Fujian|چين فوجيان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Fujian|فوجيان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Gansu|چين گانسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Gansu|گانسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong|چين گوانگ ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangdong|گوانگ ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong Foshan Shunde Ronggui|چين گوانگ ڊونگ فوشان شوندي رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi topography|چين گوانگسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi|چين گوانگسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangxi|گوانگسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guizhou|چين گوئيژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guizhou|گوئيژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hainan|چين هائينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hainan|هائينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei|چين هيبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hebei|هيبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang|چين هيبي شيجياژوانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Shijiazhuang|چين شيجياژوانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang urban|چين هيبي شيجياژوانگ شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Heilongjiang|چين هي لونگ جيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Heilongjiang|هي لونگ جيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Henan|چين هينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Henan|هينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hubei|چين هوبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hubei|هوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hunan|چين هونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hunan|هونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Inner Mongolia|چين اندروني منگوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Inner Mongolia|اندروني منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu Nanjing|چين جيانگسو نانجنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nanjing|نانجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu|چين جيانگسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jiangsu|جيانگسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jilin|چين جيلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jilin|جيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Liaoning|چين لياوننگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Liaoning|لياوننگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ningxia|چين ننگشيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ningxia|ننگشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Northern Plain|چين اتر ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Qinghai|چين چنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qinghai|چنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ronggui|چين رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong|چين شان ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shandong|شان ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong Qingdao|چين شان ڊونگ چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Qingdao|چين چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qingdao|چنگدائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanghai|چين شنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanghai|شنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanxi|چين شانشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanxi|شانشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shenzhen|چين شينزين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shenzhen|شينزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Sichuan|چين سيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sichuan|سيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tianjin|چين تيانجن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tianjin|تيانجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet topography|چين تبت جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet|چين تبت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tibet|تبت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Xinjiang|چين سنڪيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Xinjiang|سنڪيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Yunnan|چين يونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Yunnan|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhejiang|چين ژيجيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zhejiang|ژيجيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhengzhou|چين ژينگژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Macau|چين مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China|چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Csongrád Szeged|چونگراد سيگيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Greater Prague|چيڪ جمهوريه گريٽر پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Moravian-Silesian Region|چيڪ جمهوريه موراوين-سليزين علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Central|چيڪ جمهوريه پراگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Charles Bridge|چيڪ جمهوريه پراگ چارلس برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague city centre|چيڪ جمهوريه پراگ شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Districts|چيڪ جمهوريه پراگ ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Prague Castle|چيڪ جمهوريه پراگ پراگ قلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague|چيڪ جمهوريه پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Vysočina|چيڪ جمهوريه ويسوچينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Zlin|چيڪ جمهوريه زلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic|چيڪ جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Czechia|چيڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czechoslovakia|چيڪوسلوواڪيا]] :← [[Module:Location map/data/Cheshire|چيشائر]] ===خ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Khyber Pakhtunkhwa|خيبر پختونخوا]] [[Module:Location map/data/Strait of Juan de Fuca|خوان دي فوڪا سامونڊي لنگهه]] ===د=== :[[ماڊيول:Location map/data/Dubai|دبئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/World|دنيا]] ==ڌ== :[[ماڊيول:Location map/data/Earth|ڌرتي]] ==ڏ== :← [[ماڊيول:Location map/data/South Australia|ڏکڻ آسٽريليا]] :← [[Module:Location map/data/South Carolina|ڏکڻ ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/South Dakota|ڏکڻ ڊڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/England south|ڏکڻ انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Quebec South|ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[Module:Location map/data/South Africa|ڏکڻ آفريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Eastern Cape|ڏکڻ آفريڪا اوڀر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Free State|ڏکڻ آفريڪا فري اسٽيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Greater Johannesburg|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ وڏو جوهانسبرگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Pretoria Metro|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ پريٽوريا ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal Greater Durban|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال وڏو ڊربن]] :[[Module:Location map/data/South Africa Limpopo|ڏکڻ آفريڪا لمپوپو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Mpumalanga|ڏکڻ آفريڪا مپومالانگا]] :[[Module:Location map/data/South Africa North West|ڏکڻ آفريڪا اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/South Africa Northern Cape|ڏکڻ آفريڪا اتر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Pretoria|ڏکڻ آفريڪا پريٽوريا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Cape Town Central|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Greater Cape Town|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ وڏو ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/South America|ڏکڻ آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Asia|ڏکڻ ايشيا]] :[[Module:Location map/data/South Atlantic|ڏکڻ ائٽلانٽڪ]] :[[Module:Location map/data/South China Sea|ڏکڻ چين سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/South Korea|ڏکڻ ڪوريا]] :[[Module:Location map/data/South Korea Busan|ڏکڻ ڪوريا بوسان]] :[[Module:Location map/data/South Korea Seoul|ڏکڻ ڪوريا سيئول]] :[[Module:Location map/data/South Korea Ulsan|ڏکڻ ڪوريا السان]] :[[Module:Location map/data/South Norway|ڏکڻ ناروي]] :[[Module:Location map/data/South Orkney Islands|ڏکڻ آرڪني ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Ossetia|ڏکڻ اوسيشيا]] :[[Module:Location map/data/South Shetland Islands|ڏکڻ شيٽلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Sudan|ڏکڻ سوڊان]] :← [[Module:Location map/data/Southern Sudan|ڏاکڻو سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Southeast Asia|ڏکڻ اوڀر ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Southwest China|ڏکڻ اولهه چين]] :[[Module:Location map/data/Southern Northern Virginia|ڏاکڻي اتر ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Uruguay|ڏاکڻو يوراگوئي]] :← [[Module:Location map/data/South Yorkshire|ڏکڻ يارڪشائر]] ==ڊ== :[[ماڊيول:Location map/data/Delta Plan|ڊيلٽا پلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Aarhus|ڊينمارڪ آرهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aarhus|آرهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Bornholm|ڊينمارڪ بورن هولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Capital Region|ڊينمارڪ گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Central Denmark Region|ڊينمارڪ مرڪزي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Copenhagen|ڊينمارڪ ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Falster|ڊينمارڪ فالسٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Faroe Islands|ڊينمارڪ فيرو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Faroe Islands|فيرو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Funen|ڊينمارڪ فيونن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Greater Copenhagen|ڊينمارڪ گريٽر ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Hadsund|ڊينمارڪ هيڊسنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Helnæs|ڊينمارڪ هيلنيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Lolland|ڊينمارڪ لولنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Møn|ڊينمارڪ مون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark North Jutland Region|ڊينمارڪ اتر جٽلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region of Southern Denmark|ڊينمارڪ ڏاکڻي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Skive|ڊينمارڪ اسڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark|ڊينمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dera Ismail Khan|ڊيرا اسماعيل خان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dinaric Alps|ڊينارڪ الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominica|ڊومينيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominican Republic|ڊومينيڪن جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donbas|ڊونباس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donetsk|ڊونيتسڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dorset Geology|ڊورسيٽ جيالاجي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Deutschland|ڊائچ لينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dutch railway station|ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :← [[Module:Location map/data/Durban|ڊربن]] :← [[Module:Location map/data/Derbyshire|ڊربيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Devon|ڊيون]] :← [[Module:Location map/data/Dorset|ڊورسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Durham|ڊرهم]] ==ذ== :[[Module:Location map/data/Subantarctic (Indian Ocean)|ذيلي ائنٽارڪٽڪ (هندي سمنڊ)]] ==ر== :← [[Module:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rajasthan|راجستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rome|روم]] :[[Module:Location map/data/Romania Alba|رومانيا البا]] :[[Module:Location map/data/Romania Arad|رومانيا اراد]] :[[Module:Location map/data/Romania Arges|رومانيا ارجش]] :[[Module:Location map/data/Romania Bihor|رومانيا بيهور]] :[[Module:Location map/data/Romania Bistrița-Năsăud|رومانيا بسٽريتسا-نسئود]] :[[Module:Location map/data/Romania Brăila|رومانيا برائلا]] :[[Module:Location map/data/Romania Brașov|رومانيا براشوو]] :[[Module:Location map/data/Romania Bucharest|رومانيا بخارسٽ]] :[[Module:Location map/data/Romania Buzău|رومانيا بوزائو]] :[[Module:Location map/data/Romania Caraș-Severin|رومانيا ڪاراش-سيورين]] :[[Module:Location map/data/Romania Cluj|رومانيا ڪلوج]] :[[Module:Location map/data/Romania Constanta|رومانيا ڪونسٽانٽسا]] :[[Module:Location map/data/Romania Covasna|رومانيا ڪواسنا]] :[[Module:Location map/data/Romania Galati|رومانيا گالاتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Giurgiu|رومانيا جورجيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Gorj|رومانيا گورج]] :[[Module:Location map/data/Romania Harghita|رومانيا هارگيتا]] :[[Module:Location map/data/Romania Hunedoara|رومانيا هونيڊوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Maramureș|رومانيا ماراموريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Mureș|رومانيا موريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Neamt|رومانيا نيامتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Olt|رومانيا اولت]] :[[Module:Location map/data/Romania Prahova|رومانيا پراهووا]] :[[Module:Location map/data/Romania Sălaj|رومانيا سلاژ]] :[[Module:Location map/data/Romania Satu Mare|رومانيا ساتو ماري]] :[[Module:Location map/data/Romania Sibiu|رومانيا سيبيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Teleorman|رومانيا ٽيلي اورمان]] :[[Module:Location map/data/Romania Timiș|رومانيا تيميش]] :[[Module:Location map/data/Romania Timișoara|رومانيا تيميشوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Tulcea|رومانيا تولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vâlcea|رومانيا ولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vaslui|رومانيا واسلوئي]] :[[Module:Location map/data/Romania Vrancea|رومانيا ورانچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania|رومانيا]] :[[Module:Location map/data/Roraima|رورائيما]] :[[Module:Location map/data/Russia Adygea|روس ادگيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Krai|روس التائي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Republic|روس التائي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Amur Oblast|روس امور اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast polar|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ قطبي]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Astrakhan Oblast|روس آستراخان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bashkortostan|روس باشڪورتوستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Belgorod Oblast|روس بيلگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bryansk Oblast|روس بريانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Buryatia|روس برياتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Central Federal District|روس مرڪزي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Chechnya|روس چيچنيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Chelyabinsk Oblast|روس چيليابينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chukotka Autonomous Okrug|روس چڪوتڪا خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chuvashia|روس چواشيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Dagestan|روس داغستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Far Eastern Federal District|روس ڏور اوڀر وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Ingushetia|روس انگوشيتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Irkutsk Oblast|روس ارڪوتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ivanovo Oblast|روس ايوانوفو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Jewish Autonomous Oblast|روس يھودي خودمختيار اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kabardino-Balkaria|روس ڪباردينو-بالڪاريا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaliningrad Oblast|روس ڪاليننگراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kalmykia|روس ڪلميڪيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaluga Oblast|روس ڪالوگا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kamchatka Krai|روس ڪمچاتڪا ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Karachay-Cherkessia|روس ڪاراچائي-چرڪيسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Karelia|روس ڪريليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kemerovo Oblast|روس ڪيميروو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Khabarovsk Krai|روس خاباروفسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Khakassia|روس خاڪسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Khanty-Mansi Autonomous Okrug|روس خانتي-مانسي خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kirov Oblast|روس ڪيروف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Komi Republic|روس ڪومي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Kostroma Oblast|روس ڪاستروما اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnodar Krai|روس ڪراسنوڊار ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnoyarsk Krai|روس ڪراسنو يارسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Kurgan Oblast|روس ڪرگان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kuril Islands|روس ڪوريل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kursk Oblast|روس ڪرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Leningrad Oblast|روس لينن گراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Lipetsk Oblast|روس ليپيتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Magadan Oblast|روس مگادان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Mari El|روس ماري ايل]] :[[Module:Location map/data/Russia Mordovia|روس موردوويا]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Central|روس ماسڪو مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Moscow|مرڪزي ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Oblast|روس ماسڪو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Ring Road|روس ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Moscow Ring Road|ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Russia Moscow MKAD|روس ماسڪو ايم ڪي اي ڊي]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow|روس ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Murmansk Oblast|روس مورمانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nenets Autonomous Okrug|روس نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Central|روس نژني نووگورود مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Nizhny Novgorod|مرڪزي نژني نووگورود]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Kanavino|روس نژني نووگورود ڪاناوينو]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Oblast|روس نژني نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia North Caucasian Federal District|روس اتر قفقازي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia North Ossetia-Alania|روس اتر اوسيشيا-الانيا]] :← [[Module:Location map/data/Russia North Ossetia–Alania|روس اتر اوسيشيا–الانيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Northwestern Federal District|روس اتر اولهه وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Novaya Zemlya|روس نووايا زمليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Novgorod Oblast|روس نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Novosibirsk Oblast|روس نوووسيبيرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Omsk Oblast|روس اومسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Orenburg Oblast|روس اورينبرگ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Oryol Oblast|روس اوريول اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Penza Oblast|روس پينزا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Perm Krai|روس پيرم ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Primorsky Krai|روس پريمورسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Pskov Oblast|روس پسڪوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Rostov Oblast|روس روستوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ryazan Oblast|روس ريازان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg central|روس سينٽ پيٽرزبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg Vasilyevsky Island|روس سينٽ پيٽرزبرگ واسيليئفسڪي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg|روس سينٽ پيٽرزبرگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakha Republic|روس ساخا جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin Oblast|روس سخالين اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin|روس سخالين]] :[[Module:Location map/data/Russia Samara Oblast|روس سمارا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saratov Oblast|روس ساراتوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Smolensk Oblast|روس سمولينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Southern Federal District|روس ڏاکڻو وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Stavropol Krai|روسيا اسٽاوروپول ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Sverdlovsk Oblast|روسيا سويردلوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tambov Oblast|روسيا تامبوف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tatarstan|روسيا تاتارستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Tomsk Oblast|روسيا تومسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tula Oblast|روسيا تُولا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tuva Republic|روسيا تُووا جمهوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Tver Oblast|روسيا ٽوَر اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tyumen Oblast|روسيا ٽيومين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Udmurtia|روسيا اُدمورتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Ulyanovsk Oblast|روسيا اُليانوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vladimir Oblast|روسيا ولاديمير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Volga Federal District|روسيا وولگا وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Volgograd Oblast|روسيا وولگوگراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vologda Oblast|روسيا وولوگدا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Voronezh Oblast|روسيا وورونيز اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Western|روسيا اولهه]] :[[Module:Location map/data/Russia Yamalo-Nenets Autonomous Okrug|روسيا يامالو-نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Yaroslavl Oblast|روسيا ياروسلاول اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Zabaykalsky Krai|روسيا زابائيڪالسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia|روسيا]] :[[Module:Location map/data/Reed College Portland OR|ريڊ ڪاليج پورٽلينڊ، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Republika Srpska|ريپبلڪا سرپسڪا]] :[[Module:Location map/data/Réunion|ري يونيئن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rogaland|روگالينڊ]] :[[Module:Location map/data/Rwanda|روانڊا]] :← [[Module:Location map/data/Rutland|رٽلينڊ]] ===ز=== :[[Module:Location map/data/Zambia|زيمبيا]] :[[Module:Location map/data/Zimbabwe|زمبابوي]] ===س=== :[[ماڊيول:Location map/data/Central African Republic|سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central America|سينٽرل آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central Caracas|سينٽرل ڪاراڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central West Germany 1989|سينٽرل ويسٽ جرمني 1989]] :[[ماڊيول:Location map/data/CFU|CFU]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Swaziland|سوازي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu City|سنچو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu County|سنچو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Krkonoše central|سينٽرل ڪرڪونوشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle America|سينٽرل آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/Saba|سابا]] :← [[Module:Location map/data/Silesian Voivodeship|سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sogn og Fjordane|سوگن او فيورداني]] :[[Module:Location map/data/Saint Barthélemy|سينٽ بارٿيليمي]] :[[Module:Location map/data/Saint Kitts and Nevis|سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]] :[[Module:Location map/data/Saint Lucia|سينٽ لوشيا]] :[[Module:Location map/data/Saint-Martin|سينٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Saint Pierre and Miquelon|سينٽ پيئر ۽ ميڪيلون]] :[[Module:Location map/data/Saint Vincent and the Grenadines|سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]] :[[Module:Location map/data/Salton Trough|سالٽن ٽراف]] :[[Module:Location map/data/Samoa|ساموا]] :[[Module:Location map/data/Samtskhe-Javakheti|سامتسخي-جاواخيتي]] :[[Module:Location map/data/San Francisco Bay Area|سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/San Marino|سان مارينو]] :[[Module:Location map/data/Santa Clarita|سانتا ڪلاريتا]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome|سائو ٽومي]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome and Principe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :← [[Module:Location map/data/São Tomé and Príncipe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :[[Module:Location map/data/Saudi Arabia|سعودي عرب]] :[[Module:Location map/data/Seattle landmarks|سيئٽل نشانيا]] :[[Module:Location map/data/Seattle WA Downtown|سيئٽل واشنگٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Seine-Maritime|سين-ماريتيم]] :[[Module:Location map/data/Senegal|سينيگال]] :[[Module:Location map/data/Serbia|سربيا]] :[[Module:Location map/data/Serbia and Montenegro|سربيا ۽ مونٽي نيگرو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Belgrade|سربيا بيلگريڊ]] :[[Module:Location map/data/Serbia Novi Sad|سربيا نووي ساد]] :[[Module:Location map/data/Serbia Territory of the Military Commander|سربيا فوجي ڪمانڊر جو علائقو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Vojvodina|سربيا وويووڊينا]] :[[Module:Location map/data/Sevastopol|سيوستوپول]] :[[Module:Location map/data/Seychelles|سيشلز]] :[[Module:Location map/data/Sierra Leone|سيرا ليون]] :[[Module:Location map/data/Singapore|سنگاپور]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail|سنگاپور ريل]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail central area|سنگاپور ريل مرڪزي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Sint Maarten|سنٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia|سلوواڪيا]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trnava Region|سلوواڪيا ترناوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Žilina Region|سلوواڪيا ژيلينا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovenia|سلووينيا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia Pomurska|سلووينيا پومورسڪا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands|سولومن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Guadalcanal|سولومن ٻيٽ گواڊالڪينال]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Honiara|سولومن ٻيٽ هونيارا]] :[[Module:Location map/data/Sonoma County|سونومَا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Soviet Union|سوويت يونين]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka|سري لنڪا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Central|سري لنڪا بٽيڪالوا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Greater|سري لنڪا وڏو بٽيڪالوا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Chavakachcheri|سري لنڪا چاواڪچچيري]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Central|سري لنڪا ڪولمبو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo District|سري لنڪا ڪولمبو ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Greater|سري لنڪا وڏو ڪولمبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Municipality|سري لنڪا ڪولمبو ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Central|سري لنڪا جافنا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Greater|سري لنڪا وڏو جافنا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Central|سري لنڪا ڪلينوچچي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Greater|سري لنڪا وڏو ڪلينوچچي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Mannar|سري لنڪا منار]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Northern Province|سري لنڪا اتر صوبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Point Pedro|سري لنڪا پوائنٽ پيڊرو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Trincomalee Central|سري لنڪا ٽرنڪومالي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Central|سري لنڪا واوونيا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Greater|سري لنڪا وڏو واوونيا]] :[[Module:Location map/data/Sudan|سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Sudan (2005-2011)|سوڊان (2005-2011)]] :[[Module:Location map/data/Sudan Khartoum|سوڊان خرطوم]] :[[Module:Location map/data/Suriname|سورينام]] :[[Module:Location map/data/Suriname Paramaribo|سورينام پاراماريبو]] :[[Module:Location map/data/Svalbard|سوالبارڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gävleborg|سويڊن يووليبورگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden|سويڊن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Uppsala|سويڊن اپسالا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Scania|سويڊن اسڪانيا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Skåne|سويڊن اسڪونه]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm|سويڊن اسٽاڪهولم]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm Municipality|سويڊن اسٽاڪهولم ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sweden South|سويڊن ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Southern|سويڊن ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Södermanland|سويڊن سودرمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Värmland|سويڊن ورملاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västerbotten|سويڊن ويسٽربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västernorrland|سويڊن ويسٽرنورلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västmanland|سويڊن ويسٽمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västra Götaland|سويڊن ويسٽرا گوتالاند]] :[[Module:Location map/data/Swedish Air Defense Sectors 1989|سويڊني هوائي دفاعي شعبا 1989]] :[[Module:Location map/data/Swedish Military Areas 1989|سويڊني فوجي علائقا 1989]] :[[Module:Location map/data/Switzerland|سوئٽزرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern|سوئٽزرلينڊ برن]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern downtown|سوئٽزرلينڊ برن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Vaud|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف وو]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Zürich|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف زيورخ]] :← [[Module:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Isles of Scilly|سِلي وارا ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Somerset|سومرسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Southampton|سائوٿيمپٽن]] :← [[Module:Location map/data/Suffolk|سفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Surrey|سري]] ===ش=== :← [[Module:Location map/data/Świętokrzyskie Voivodeship|شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Shenandoah Valley|شينينڊوا وادي]] :[[Module:Location map/data/Shida Kartli|شيدا ڪارٽلي]] :[[Module:Location map/data/Somogy Kaposvár|شوموگ ڪيپوشوار]] :[[Module:Location map/data/Syria|شام]] :[[Module:Location map/data/Syria Aleppo|شام حلب]] :[[Module:Location map/data/Syria Ancient City of Aleppo|شام حلب جو قديم شهر]] :[[Module:Location map/data/Syria Damascus|شام دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Old Damascus|شام پراڻو دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Golan|شام گولان]] :[[Module:Location map/data/Syria and Lebanon|شام ۽ لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq|شام-عراق]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq-Lebanon|شام-عراق-لبنان]] :← [[Module:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :← [[Module:Location map/data/Sheffield|شيفيلڊ]] :← [[Module:Location map/data/Shropshire|شروپشائر]] ===ص=== :[[Module:Location map/data/Somalia|صوماليا]] :[[Module:Location map/data/Somaliland|صومالي لينڊ]] ===ع=== :[[ماڊيول:Location map/data/Arab world|عرب دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Arbil|عراق اربيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Baghdad|عراق بغداد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Mosul|عراق موصل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq|عراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraqi Kurdistan|عراقي ڪردستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oman|عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ottoman Empire1914|عثماني سلطنت 1914]] ===ف=== :[[ماڊيول:Location map/data/Făgăraş Mountains|فگراش جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax Area|فيئر فيڪس علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax|فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/FATA|فاٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fejér Székesfehérvár|فيجير سيڪيشفيهروار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fiji|فجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland Islands|فن لينڊ آلاند ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland|فن لينڊ آلاند]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Central Finland|فن لينڊ مرڪزي فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki (mainland)|فن لينڊ هيلسنڪي (مکيه زمين)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki|فن لينڊ هيلسنڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kanta-Häme|فن لينڊ ڪانتا-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kymenlaakso|فن لينڊ ڪيمنلاڪسُو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Lapland|فن لينڊ ليپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Ostrobothnia|فن لينڊ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Päijät-Häme|فن لينڊ پائيجات-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Pirkanmaa|فن لينڊ پيرڪانما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Karelia|فن لينڊ ڏکڻ ڪاريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Ostrobothnia|فن لينڊ ڏکڻ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Savo|فن لينڊ ڏکڻ ساوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Uusimaa|فن لينڊ اوسيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland|فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Florence|فلورينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Forest Park (St. Louis)|فارسٽ پارڪ (سينٽ لوئس)]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ain|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aisne|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Allier|فرانس اليي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alpes-de-Haute-Provence|فرانس آلپ-دي-اوت-پرووانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alsace|فرانس الزاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Angers|فرانس آنجيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aquitaine|فرانس اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes|فرانس اوورني-رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne|فرانس اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bordeaux|فرانس بورڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bourgogne-Franche-Comté|فرانس بورگون-فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Brest|فرانس بريست]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bretagne|فرانس بريتاني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/France Brittany|فرانس برٽني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Burgundy|فرانس برگنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Caen|فرانس ڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Calvados|فرانس ڪالوڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Centre|فرانس مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Champagne-Ardenne|فرانس شيمپين-آردين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente-Maritime|فرانس شارانت-ماريٽائم]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente|فرانس شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Concarneau|فرانس ڪونڪارنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Corsica|فرانس ڪورسيڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Corsica|ڪورسيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Côtes-d'Armor|فرانس ڪوٽس-دارمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Dordogne|فرانس دوردون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Finistère|فرانس فينستير]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Franche-Comté|فرانس فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Grand Est|فرانس گرانڊ ايسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Haute-Garonne|فرانس اوت-گارون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hautes-Alpes|فرانس اوت-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hauts-de-France|فرانس او-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Île-de-France|فرانس ايل-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ille-et-Vilaine|فرانس ايل-اي-ويلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Kerguelen|فرانس ڪرگوئيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Landes|فرانس لانڊس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Languedoc-Roussillon|فرانس لانگدوڪ-روسيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Le Havre|فرانس لو آوَر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lille|فرانس ليل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Limousin|فرانس ليموزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Loire-Atlantique|فرانس لوئر-ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorient|فرانس لوريان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorraine|فرانس لورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lower Normandy|فرانس هيٺين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Marseille|فرانس مارسيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Mayotte|فرانس مايوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Midi-Pyrénées|فرانس ميدي-پيريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Morbihan|فرانس موربيهان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nantes|فرانس نانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nice|فرانس نيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nord-Pas-de-Calais|فرانس نور-پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Normandy|فرانس نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nouvelle-Aquitaine|فرانس نوويل-اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Occitanie|فرانس اوڪيتاني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris 1st arrondissement|فرانس پيرس پهريون ارونڊيسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris and inner ring|فرانس پيرس ۽ اندروني رنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris|فرانس پيرس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Paris|پيرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pas-de-Calais|فرانس پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pays de la Loire|فرانس پئي دو لا لوئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Picardy|فرانس پڪارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Poitou-Charentes|فرانس پواتو-شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Provence-Alpes-Côte d'Azur|فرانس پرووانس-آلپس-ڪوٽ دازور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rennes|فرانس رين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rhône-Alpes|فرانس رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Roadstead of Brest|فرانس بريست روڊسٽيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Savoie|فرانس ساوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France South|ڏکڻ فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Strasbourg|فرانس اسٽراسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Toulouse|فرانس تولوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Upper Normandy|فرانس مٿين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vannes|فرانس وان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vaucluse|فرانس ووڪلوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vienne|فرانس ويين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France|فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Freiburg|فرائي برگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Guiana|فرينچ گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Polynesia|فرينچ پولينيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Futuna|فوتونا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Finnmark|فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestine Gaza|فلسطين غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestinian territories|فلسطيني علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Palestine|فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Persian Gulf|فارسي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philadelphia|فلاڊلفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Benguet|فلپائن بينگيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Metro Manila|فلپائن ميٽرو منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Nueva Ecija|فلپائن نيووا ايسيجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 1st|فلپائن والينزويلا پهريون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 2nd|فلپائن والينزويلا ٻيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Visayas|فلپائن ويساياس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines|فلپائن]] :← [[Module:Location map/data/Falkland Islands|فاڪلينڊ ٻيٽ]] ===ق=== :[[ماڊيول:Location map/data/Caucasus mountains|قفقاز جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cyprus|قبرص]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram relief|قراقرم رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram|قراقرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan Baikonur Cosmodrome|قزاقستان بائيڪونور ڪوسموڊروم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan|قزاقستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Occupied Yugoslavia|قبضي هيٺ يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Daayen|قطر الضعاين]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Khor|قطر الخور]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Shamal|قطر الشمال]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Wakrah Municipality|قطر الوڪرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Qatar Doha|قطر دوحا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Umm Salal|قطر ام صلال]] :[[Module:Location map/data/Qatar|قطر]] ===ڪ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Kėdainiai District Municipality|ڪيدائينيا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Mombasa|ڪينيا ممباسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Nairobi|ڪينيا نيروبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nairobi|نيروبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Rift Valley-Western|ڪينيا رفٽ وادي-اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya|ڪينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kashmir|ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Black Sea|ڪارو سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Calabarzon|ڪالابارزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands North|ڪمبوڊيا اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands South|ڪمبوڊيا ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia|ڪمبوڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cameroon|ڪيمرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Camotes|ڪاموٽيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Acadia|ڪئناڊا البرٽا اڪيڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Athabasca|ڪئناڊا البرٽا اٿاباسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Barrhead|ڪئناڊا البرٽا بارهيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Beaver|ڪئناڊا البرٽا بيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Big Lakes|ڪئناڊا البرٽا بگ ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bighorn|ڪئناڊا البرٽا بگ هورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Birch Hills|ڪئناڊا البرٽا برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bonnyville|ڪئناڊا البرٽا بوني وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Brazeau|ڪئناڊا البرٽا برازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Camrose|ڪئناڊا البرٽا ڪيمروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cardston|ڪئناڊا البرٽا ڪارڊسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clear Hills|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clearwater|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر واٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Crowsnest Pass|ڪئناڊا البرٽا ڪروزنيسٽ پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cypress|ڪئناڊا البرٽا سائپرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Drumheller|ڪئناڊا البرٽا ڊرم هيلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Fairview|ڪئناڊا البرٽا فيئر ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Flagstaff|ڪئناڊا البرٽا فليگ اسٽاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Foothills|ڪئناڊا البرٽا فوٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Forty Mile|ڪئناڊا البرٽا فورٽي مائل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Grande Prairie|ڪئناڊا البرٽا گرانڊ پريري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Greenview|ڪئناڊا البرٽا گرين ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB ID 349|ڪئناڊا البرٽا آءِ ڊي 349]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kananaskis|ڪئناڊا البرٽا ڪناناسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kneehill|ڪئناڊا البرٽا نيهِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac La Biche|ڪئناڊا البرٽا لاڪ لا بيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac Ste Anne|ڪئناڊا البرٽا لاڪ سينٽ اين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lacombe|ڪئناڊا البرٽا لاڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lamont|ڪئناڊا البرٽا لامونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Leduc|ڪئناڊا البرٽا ليڊڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lesser Slave River|ڪئناڊا البرٽا ليزر سليو درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lethbridge|ڪئناڊا البرٽا ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mackenzie|ڪئناڊا البرٽا ميڪنزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Minburn|ڪئناڊا البرٽا منبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mountain View|ڪئناڊا البرٽا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Newell|ڪئناڊا البرٽا نيويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Lights|ڪئناڊا البرٽا ناردرن لائيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Sunrise|ڪئناڊا البرٽا ناردرن سن رائيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Opportunity|ڪئناڊا البرٽا آپرچونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Paintearth|ڪئناڊا البرٽا پينٽ ارٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Parkland|ڪئناڊا البرٽا پارڪ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Peace|ڪئناڊا البرٽا پيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Pincher Creek|ڪئناڊا البرٽا پنچر ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ponoka|ڪئناڊا البرٽا پونوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Provost|ڪئناڊا البرٽا پرووسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ranchland|ڪئناڊا البرٽا رينچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Red Deer|ڪئناڊا البرٽا ريڊ ڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Rocky View|ڪئناڊا البرٽا راڪي ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saddle Hills|ڪئناڊا البرٽا سيڊل هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saint Paul|ڪئناڊا البرٽا سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky Lake|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky River|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 2|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 2]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 3|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 3]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 4|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 4]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Spirit River|ڪئناڊا البرٽا اسپرٽ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Starland|ڪئناڊا البرٽا اسٽارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Stettler|ڪئناڊا البرٽا اسٽيٽلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Strathcona|ڪئناڊا البرٽا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Sturgeon|ڪئناڊا البرٽا اسٽرجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Taber|ڪئناڊا البرٽا ٽيبر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Thorhild|ڪئناڊا البرٽا ٿورهلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Two Hills|ڪئناڊا البرٽا ٽو هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vermilion River|ڪئناڊا البرٽا ورميلين درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vulcan|ڪئناڊا البرٽا ولڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wainwright|ڪئناڊا البرٽا وين رائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Warner|ڪئناڊا البرٽا وارنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Westlock|ڪئناڊا البرٽا ويسٽ لاڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wetaskiwin|ڪئناڊا البرٽا ويٽاسڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wheatland|ڪئناڊا البرٽا ويٽ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Willow Creek|ڪئناڊا البرٽا ولو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wood Buffalo|ڪئناڊا البرٽا ووڊ بفيلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Woodlands|ڪئناڊا البرٽا ووڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Yellowhead|ڪئناڊا البرٽا ييلو هيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Alberni-Clayoquot|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا البرني-ڪليوڪوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Bulkley-Nechako|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا بلڪلي-نيچاڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Capital|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيپيٽل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cariboo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيريبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Columbia-Shuswap|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪولمبيا-شوسواپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Comox Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوموڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cowichan Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪاوچن وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC East Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ايسٽ ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser-Fort George|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر-فورٽ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Greater Vancouver|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا گريٽر وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kitimat-Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيٽيمٽ-اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kootenay Boundary|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوٽيني بائونڊري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Mount Waddington|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا مائونٽ وڊنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Nanaimo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نانائيمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Northern Rockies|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ناردرن راڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Okanagan-Similkameen|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اوڪاناگن-سملڪامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Peace River|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا پيس درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC qathet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا قٿيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Squamish-Lillooet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسڪوامش-للوئيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Strathcona|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Sunshine Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سن شائن ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Thompson-Nicola|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ٿامپسن-نڪولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT North Slave|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز نارٿ سليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT Sahtu|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز ساهتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kitikmeot|ڪئناڊا نوناوُت ڪيٽڪميوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kivalliq|ڪئناڊا نوناوُت ڪِوالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Qikiqtaaluk|ڪئناڊا نوناوُت ڪيڪيڪتالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Brant|ڪئناڊا اونٽاريو برانٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Bruce|ڪئناڊا اونٽاريو بروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Chatham-Kent|ڪئناڊا اونٽاريو چيٿم-ڪينٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Durham|ڪئناڊا اونٽاريو ڊرهام]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Essex|ڪئناڊا اونٽاريو ايسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Greater Sudbury|ڪئناڊا اونٽاريو گريٽر سڊبري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Grey|ڪئناڊا اونٽاريو گري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Haliburton|ڪئناڊا اونٽاريو هاليبرٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Halton|ڪئناڊا اونٽاريو هالٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hamilton|ڪئناڊا اونٽاريو هيملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hastings|ڪئناڊا اونٽاريو هيسٽنگز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Huron|ڪئناڊا اونٽاريو هيورون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Kawartha Lakes|ڪئناڊا اونٽاريو ڪاوارٿا ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lambton|ڪئناڊا اونٽاريو ليمبٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lanark|ڪئناڊا اونٽاريو لانارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Leeds and Grenville|ڪئناڊا اونٽاريو ليڊز ۽ گرين وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Manitoulin|ڪئناڊا اونٽاريو مينيٽولن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Middlesex|ڪئناڊا اونٽاريو مڊل سيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Niagara|ڪئناڊا اونٽاريو نياگرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Northumberland|ڪئناڊا اونٽاريو نارٿمبرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Ottawa|ڪئناڊا اونٽاريو اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Parry Sound|ڪئناڊا اونٽاريو پيري سائونڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peel|ڪئناڊا اونٽاريو پيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Perth|ڪئناڊا اونٽاريو پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peterborough|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prescott and Russell|ڪئناڊا اونٽاريو پريسڪاٽ ۽ رسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prince Edward|ڪئناڊا اونٽاريو پرنس ايڊورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Renfrew|ڪئناڊا اونٽاريو رينفرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Simcoe|ڪئناڊا اونٽاريو سمڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Stormont Dundas and Glengarry|ڪئناڊا اونٽاريو اسٽورمونٽ ڊنڊاس ۽ گلينگيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Waterloo|ڪئناڊا اونٽاريو واٽرلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Wellington|ڪئناڊا اونٽاريو ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN QC Le Rocher-Percé|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لي روشي-پيرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Aberdeen|ڪئناڊا سسڪيچوان ايبرڊين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Antelope Park|ڪئناڊا سسڪيچوان اينٽيلوپ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Arlington|ڪئناڊا سسڪيچوان آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Auvergne|ڪئناڊا سسڪيچوان اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Beaver River|ڪئناڊا سسڪيچوان بيور درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Big Stick|ڪئناڊا سسڪيچوان بگ اسٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Biggar|ڪئناڊا سسڪيچوان بگر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Birch Hills|ڪئناڊا سسڪيچوان برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bjorkdale|ڪئناڊا سسڪيچوان بيورڪڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bone Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان بون ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Britannia|ڪئناڊا سسڪيچوان برٽانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Buckland|ڪئناڊا سسڪيچوان بڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Cambria|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيمبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Canaan|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Carmichael|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪارمائيڪل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Caron|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chaplin|ڪئناڊا سسڪيچوان چيپلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chesterfield|ڪئناڊا سسڪيچوان چيسٽر فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clayton|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clinworth|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪلنورٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coalfields|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪول فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Colonsay|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولونسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Corman Park|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪورمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coteau|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coulee|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Deer Forks|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊيئر فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Duck Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊڪ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Dundurn|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊنڊرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Edenwold|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڊن وولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enfield|ڪئناڊا سسڪيچوان اين فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enterprise|ڪئناڊا سسڪيچوان انٽرپرائز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Estevan|ڪئناڊا سسڪيچوان ايسٽيوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Excelsior|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڪسيلسيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fertile Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فرٽائل وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fox Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فاڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frenchman Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان فرينچمين بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frontier|ڪئناڊا سسڪيچوان فرنٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Garden River|ڪئناڊا سسڪيچوان گارڊن درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen Bain|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين بين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen McPherson|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين مڪفرسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Grassy Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان گراسي ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gravelbourg|ڪئناڊا سسڪيچوان گريولبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gull Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان گل ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happy Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happyland|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hart Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان هارٽ بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hazel Dell|ڪئناڊا سسڪيچوان هيزل ڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hillsborough|ڪئناڊا سسڪيچوان هلزبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hudson Bay|ڪئناڊا سسڪيچوان هڊسن بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Humboldt|ڪئناڊا سسڪيچوان همبولٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Kindersley|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنڊرسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK King George|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنگ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lac Pelletier|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪ پيليٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lacadena|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪاڊينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Alma|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آلما]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Johnston|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ جانسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake of the Rivers|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آف دي رورز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lawtonia|ڪئناڊا سسڪيچوان لاٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Livingston|ڪئناڊا سسڪيچوان لِونگسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lone Tree|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Loon Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Manitou Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان مينيٽو ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Mankota|ڪئناڊا سسڪيچوان منڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Bush|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل بش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Meota|ڪئناڊا سسڪيچوان ميوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milden|ڪئناڊا سسڪيچوان ملڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milton|ڪئناڊا سسڪيچوان ملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Miry Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان مائري ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Monet|ڪئناڊا سسڪيچوان مونيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Jaw|ڪئناڊا سسڪيچوان موس جا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Range|ڪئناڊا سسڪيچوان موس رينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morris|ڪئناڊا سسڪيچوان موريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morse|ڪئناڊا سسڪيچوان مورس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Newcombe|ڪئناڊا سسڪيچوان نيوڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Nipawin|ڪئناڊا سسڪيچوان نپاون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK North Battleford|ڪئناڊا سسڪيچوان نارٿ بيٽلفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Old Post|ڪئناڊا سسڪيچوان اولڊ پوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Orkney|ڪئناڊا سسڪيچوان آرڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Paddockwood|ڪئناڊا سسڪيچوان پيڊاڪ ووڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pense|ڪئناڊا سسڪيچوان پينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Piapot|ڪئناڊا سسڪيچوان پياپوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pinto Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان پنٽو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pittville|ڪئناڊا سسڪيچوان پٽ وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pleasant Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پليزنٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Poplar Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پوپلر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Porcupine|ڪئناڊا سسڪيچوان پورڪيوپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Preeceville|ڪئناڊا سسڪيچوان پريس وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Prince Albert|ڪئناڊا سسڪيچوان پرنس البرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Reno|ڪئناڊا سسڪيچوان رينو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Riverside|ڪئناڊا سسڪيچوان رِور سائيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rodgers|ڪئناڊا سسڪيچوان راجرز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rosemount|ڪئناڊا سسڪيچوان روز مائونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Saskatchewan Landing|ڪئناڊا سسڪيچوان سسڪيچوان لينڊنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Shamrock|ڪئناڊا سسڪيچوان شيمراڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sherwood|ڪئناڊا سسڪيچوان شيروڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Snipe Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان اسنائپ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Souris Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سورس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Andrews|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ اينڊريوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Louis|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Star City|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽار سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Stonehenge|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽون هينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Surprise Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سرپرائيز وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sutton|ڪئناڊا سسڪيچوان سٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Swift Current|ڪئناڊا سسڪيچوان سوئفٽ ڪرنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Turtle River|ڪئناڊا سسڪيچوان ٽرٽل درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Val Marie|ڪئناڊا سسڪيچوان ويل ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Victory|ڪئناڊا سسڪيچوان وڪٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Waverley|ڪئناڊا سسڪيچوان ويورلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wheatlands|ڪئناڊا سسڪيچوان ويٽ لينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Whiska Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وِسڪا ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK White Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان وائيٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Willow Bunch|ڪئناڊا سسڪيچوان ولو بنچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wilton|ڪئناڊا سسڪيچوان ولٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wise Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وائز ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wood River|ڪئناڊا سسڪيچوان ووڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta TM|ڪئناڊا البرٽا ٽي ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta|ڪئناڊا البرٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alberta|البرٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Baffin Island|ڪئناڊا بيفن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia geo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia geo|برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia|برٽش ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Calgary|ڪئناڊا ڪيلگري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Calgary|ڪيلگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Edmonton|ڪئناڊا ايڊمونٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Edmonton|ايڊمونٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Greater Montreal|ڪئناڊا گريٽر مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Kananaskis parks|ڪئناڊا ڪناناسڪس پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Lethbridge|ڪئناڊا ليٿ برج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lethbridge|ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Manitoba|ڪئناڊا مينيٽوبا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manitoba|مينيٽوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Montreal|ڪئناڊا مونٽريال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montreal|مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada New Brunswick|ڪئناڊا نيو برنزوڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Brunswick|نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland and Labrador|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ ۽ ليبراڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Newfoundland|نيوفائونڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Northwest Territories|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nova Scotia|ڪئناڊا نووا اسڪوٽيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nova Scotia|نووا اسڪوٽيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nunavut|ڪئناڊا نوناوُت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Peterborough North|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Quebec|ڪئناڊا اونٽاريو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario|ڪئناڊا اونٽاريو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ontario|اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ottawa|ڪئناڊا اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Prince Edward Island|ڪئناڊا پرنس ايڊورڊ ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada PEI|ڪئناڊا پي اي آءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/PEI|پي اي آءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec (conic)|ڪئناڊا ڪيوبيڪ (مخروطي)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Central|ڪئناڊا ڪيوبيڪ مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Central Quebec|ڪئناڊا مرڪزي ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec City|ڪئناڊا ڪيوبيڪ شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Côte-Nord Region|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڪوٽ-نورڊ علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte-Nord Region Quebec|ڪوٽ-نورڊ علائقو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Eastern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اوڀر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Eastern Quebec|ڪئناڊا اوڀر ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Lac-Saint-Jean|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لاڪ-سينٽ-جين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Lac-Saint-Jean Quebec|ڪئناڊا لاڪ-سينٽ-جين ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Southern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڏکڻ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Quebec|ڪئناڊا ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Western|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اولهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Western Quebec|ڪئناڊا اولهه ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec|ڪئناڊا ڪيوبيڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Quebec|ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Saskatchewan|ڪئناڊا سسڪيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saskatchewan|سسڪيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Ontario|ڪئناڊا ڏکڻ اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Toronto|ڪئناڊا ٽورنٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver City|ڪئناڊا وينڪوور شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver Downtown|ڪئناڊا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver|ڪئناڊا وينڪوور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vancouver|وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Western|ڪئناڊا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Winnipeg|ڪئناڊا ونيپيگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Yukon|ڪئناڊا يوڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada|ڪئناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaGeo|ڪئناڊا جيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaTerrain|ڪئناڊا ٽيرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canary Islands|ڪينري ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Spain Canary Islands|اسپين ڪينري ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Aargau|ڪينٽن-آرگائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Ausserrhoden|ڪينٽن-اپينزيل آئوسرهودن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Innerrhoden|ڪينٽن-اپينزيل انررهودن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Land|بازل لينڊ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Landschaft|بازل-لينڊشافٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Stadt|بازل-شٽاٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Bern|ڪينٽن - برن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Fribourg|ڪينٽن - فريبورگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Geneva|ڪينٽن - جنيوا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Glarus|گلاروس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubunden|ڪينٽن - گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubünden|ڪينٽن - گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Grisons|ڪينٽن - گريزونز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Jura|ڪينٽن - جورا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Lucerne|ڪينٽن - لوسرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchatel|ڪينٽن - نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchâtel|ڪينٽن - نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Nidwalden|ڪينٽن - نڊوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Obwalden|ڪينٽن - اوبوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schaffhausen|ڪينٽن - شافهائوزن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schwyz|ڪينٽن - شويز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Solothurn|ڪينٽن - سولوٿرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of St. Gallen|ڪينٽن - سينٽ گالن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Thurgau|ڪينٽن - ٿرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Ticino|ڪينٽن - ٽچينو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Uri|ڪينٽن - اوري ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Valais|واليس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Vaud|ڪينٽن - وو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zug|ڪينٽن - زوگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zurich|ڪينٽن - زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zürich|ڪينٽن - ڪينٽن - زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cape Verde|ڪيپ ورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caribbean|ڪيريبين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Carpathian Mountains|ڪارپيٿين جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caspian Sea|ڪيسپيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cockatoo Island NSW|ڪاڪاٽو ٻيٽ نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Altiplano Cundiboyacense|ڪولمبيا آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Altiplano Cundiboyacense|آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Amazonas Department|ڪولمبيا امازوناس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Antioquia Department|ڪولمبيا انٽيوڪيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Arauca Department|ڪولمبيا ارائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Atlántico Department|ڪولمبيا ائٽلانٽيڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá OSM|ڪولمبيا بوگوٽا او ايس ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá savanna|ڪولمبيا بوگوٽا ساوانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bogotá savanna|بوگوٽا ساوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bolívar Department|ڪولمبيا بوليوار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Deparment physical|ڪولمبيا بوياڪا کاتو جسماني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Department|ڪولمبيا بوياڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caldas Department|ڪولمبيا ڪالداس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caquetá Department|ڪولمبيا ڪاڪيتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caribbean coastal islands|ڪولمبيا ڪيريبين سامونڊي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Casanare Department|ڪولمبيا ڪاساناري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cauca Department|ڪولمبيا ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cesar Department|ڪولمبيا سيزار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Chocó Department|ڪولمبيا چوڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Córdoba Department|ڪولمبيا ڪورڊوبا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cundinamarca Department|ڪولمبيا ڪنڊينامارڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Distrito Capital of Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا گاديءَ وارو ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guainía Department|ڪولمبيا گوائينيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guaviare Department|ڪولمبيا گواوياري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Huila Department|ڪولمبيا ويلا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de Providencia|ڪولمبيا اسلا ڊي پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de San Andrés|ڪولمبيا اسلا ڊي سان اندريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas de San Bernardo|ڪولمبيا اسلاس ڊي سان برناردو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas del Rosario|ڪولمبيا اسلاس ڊيل روساريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia La Guajira Department|ڪولمبيا لا گواخيرا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Magdalena Department|ڪولمبيا مگدالينا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Meta Department|ڪولمبيا ميتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Nariño Department|ڪولمبيا نارينيو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Norte de Santander Department|ڪولمبيا نارتي ڊي سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Putumayo Department|ڪولمبيا پوتومايو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Quindío Department|ڪولمبيا ڪنديو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Risaralda Department|ڪولمبيا رسارالدا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia San Andrés y Providencia|ڪولمبيا سان اندريس ۽ پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santa Marta|ڪولمبيا سانتا مارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santander Department|ڪولمبيا سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Sucre Department|ڪولمبيا سوڪري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Tolima Department|ڪولمبيا توليما کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Valle del Cauca Department|ڪولمبيا والي ڊيل ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vaupés Department|ڪولمبيا وائوپيس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vichada Department|ڪولمبيا ويچادا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia|ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros Grand Comore|ڪوموروس گرانڊ ڪومور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros|ڪوموروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CONCACAF|CONCACAF]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cook Islands|ڪڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Costa Rica|ڪوسٽا ريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crete|ڪريٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crimea|ڪريميئا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Banovina|ڪروشيا بانووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Baranja Drava|ڪروشيا بارانيا ڊراوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krapina-Zagorje County|ڪروشيا ڪرپينا-زاگوريه ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krk|ڪروشيا ڪرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek Županja Ilok|ڪروشيا اوسيئڪ زوپانيا ايلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek-Baranja County|ڪروشيا اوسيئڪ-بارانيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Pula Rijeka Sibenik|ڪروشيا پولا رئيڪا شيبينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Sibenik Drnis Knin|ڪروشيا شيبينيڪ ڊرنش ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Split-Dalmatia County|ڪروشيا اسپلٽ-ڊالماٽيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Vukovar-Srijem County|ڪروشيا ووڪوار-سرييم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Zadar Knin|ڪروشيا زادار ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia|ڪروشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cuba|ڪيوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Curaçao|ڪوراسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Democratic Republic of the Congo|ڪانگو جي جمهوري جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kerala|ڪيرالا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kaohsiung|ڪائوشيونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kiribati|ڪريباتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Klaipėda|ڪلايپيدا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Korea|ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kosovo|ڪوسوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kuwait|ڪويت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Batken District|ڪرغزستان باتڪن علائقو باتڪن ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Leilek District|ڪرغزستان باتڪن علائقو ليليڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl north|ڪرغزستان چوئي جايئل اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl South|ڪرغزستان چوئي جايئل ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District north|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District south|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Chuy District|ڪرغزستان چوئي علائقو چوئي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Kemin District|ڪرغزستان چوئي علائقو ڪيمين ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Moskva District|ڪرغزستان چوئي علائقو ماسڪوا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Panfilov District|ڪرغزستان چوئي علائقو پانفيلوف ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Sokuluk District|ڪرغزستان چوئي علائقو سوڪولوڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Ysyk-Ata District|ڪرغزستان چوئي علائقو ايسڪ-اتا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Osh Region Chong-Alay District|ڪرغزستان اوش علائقو چونگ-الائي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan|ڪرغزستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyushu|ڪيوشو]] :[[Module:Location map/data/Quebec City|ڪيوبيڪ شهر]] :← [[Module:Location map/data/Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/KwaZulu-Natal|ڪوازولو-نٽال]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town Central|ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town|ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Spain with Canary Islands|ڪينري ٻيٽن سميت اسپين]] :[[Module:Location map/data/UNCAF|ڪيريبين فٽبال يونين]] :← [[Module:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :← [[Module:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :← [[Module:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :← [[Module:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :← [[Module:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Queensland|ڪوئنزلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Cambridgeshire|ڪيمبرجشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cayman Islands|ڪيمن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Cornwall|ڪارنوال]] :← [[Module:Location map/data/County Down|ڪائونٽي ڊائون]] :← [[Module:Location map/data/County Durham|ڪائونٽي ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/Cumbria|ڪامبريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/Kent|ڪينٽ]] ==ک== :[[ماڊيول:Location map/data/Kathmandu|کٽمنڊو]] ==گ== :← [[Module:Location map/data/Guam|گوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gabon|گيبون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gambia|گيمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gandhara|گنڌارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gard (Department) France|گارڊ (کاتو) فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gilgit Baltistan|گلگت بلتستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Golan Heights|گولان پهاڙيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gran Canaria|گران ڪناريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grand Lyon|گرانڊ ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Europe|گريٽر يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Mexico City|گريٽر ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Disko Bay|گرين لينڊ ڊسڪو بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Nuuk|گرين لينڊ نوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern Tip|گرين لينڊ ڏاکڻي ڇيڙو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern|ڏکڻ گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Thule|گرين لينڊ ٿولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Upernavik Archipelago|گرين لينڊ اوپرناوڪ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland|گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grenada|گريناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guadeloupe|گواڊيلوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Alta Verapaz|گوئٽي مالا آلتا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Baja Verapaz|گوئٽي مالا باخا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chimaltenango|گوئٽي مالا چيمالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chiquimula|گوئٽي مالا چيڪيمولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Escuintla|گوئٽي مالا اسكوينتلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala Department|گوئٽي مالا گوئٽي مالا کاتو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala|گوئٽي مالا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Huehuetenango|گوئٽي مالا هوئهوئتينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Izabal|گوئٽي مالا ازابال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Jutiapa|گوئٽي مالا جوتياپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Petén|گوئٽي مالا پيٽين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Petén|گوئٽي مالا ايل پيٽين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quetzaltenango|گوئٽي مالا ڪويتزالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quiché|گوئٽي مالا ڪيچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Quiché|گوئٽي مالا ايل ڪيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Retalhuleu|گوئٽي مالا ريتالهو ليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepéquez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepequez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala San Marcos|گوئٽي مالا سان مارڪوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Santa Rosa|گوئٽي مالا سانتا روزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sololá|گوئٽي مالا سولولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala|گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea Conakry|گني ڪوناڪري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea-Bissau|گني بسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea|گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulripshi|گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guyana|گيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Greater Poland Voivodeship|گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] ← [[Module:Location map/data/Greater Belfast|گريٽر بيلفاسٽ]] :← [[Module:Location map/data/Greater London|گريٽر لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Greater Manchester|گريٽر مانچسٽر]] :← [[Module:Location map/data/Gloucestershire|گلوسٽرشائر]] ==گھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana Ashanti|گهانا اشانتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ashanti|اشانتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana|گهانا]] ==ل== :← [[Module:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[Module:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :← [[Module:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/City of London 1300|لنڊن شهر 1300]] :[[ماڊيول:Location map/data/Laos|لائوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils municipality|لاتويا دائوگا وپلس ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils|لاتويا دائوگا وپلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga metropolitan|لاتويا ريگا ميٽروپوليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga|لاتويا ريگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia|لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon Beirut|لبنان بيروت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon|لبنان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesotho|ليسوٿو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lazio|لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Levant|لَوانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lewis & Clark College Campus|ليوس ۽ ڪلارڪ ڪاليج ڪيمپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liberia|لائبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Benghazi|لبيا بنغازي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli Old City|لبيا طرابلس پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli|لبيا طرابلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya|لبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liechtenstein|لختن شتائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lika N Dalmatia W Bosnia|ليڪا اتر ڊالماٽيا اولهه بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Limassol municipalities with quarters|ليماسول ميونسپلٽيون ڪوارٽرن سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jonava|لٿوانيا جوناوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jurbarkas District Municipality|لٿوانيا جوربارڪاس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Kaunas|لٿوانيا ڪائوناس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Šilalė District Municipality|لٿوانيا شيلالي ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Varėna District Municipality|لٿوانيا وارينا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Vilnius|لٿوانيا ولنيوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania|لٿوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Diekirch|لڪسمبرگ ڊيڪرش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Grevenmacher|لڪسمبرگ گريوينماخر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg|لڪسمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luzon|لوزون]] :← [[Module:Location map/data/Lublin Voivodeship|لبلن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lesser Poland Voivodeship|ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Silesian Voivodeship|لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر مينھيٽن]] :← [[Module:Location map/data/London|لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Lancashire|لنڪاشائر]] :← [[Module:Location map/data/Leicestershire|ليسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lincolnshire|لنڪنشائر]] ==م== :← [[Module:Location map/data/Maine|مين]] :← [[Module:Location map/data/Manhattan|مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :← [[Module:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :← [[Module:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :← [[Module:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :← [[Module:Location map/data/Missouri|مسوري]] :← [[Module:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Nile Delta|مصر نيل ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Sinai|مصر سينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt|مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Federated States of Micronesia|مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulf of Mexico|ميڪسيڪو جو نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maharashtra|مھاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma On Shan|ما آن شان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma-Ka-Ja-Wan Scout Reservation|ما-ڪا-جا-وان اسڪائوٽ ريزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Macau|مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Madagascar|مڊگاسڪر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Magallanes and Chilean Antarctica Region|مگالانس ۽ چلي انٽارڪٽڪا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malawi|ملاوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Borneo|ملائيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia District|ملائيشيا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Iskandar|ملائيشيا اسكندر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Iskandar Puteri|ملائيشيا جوهور اسكندر پوتري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Johor Bahru|ملائيشيا جوهور جوهور بهرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor|ملائيشيا جوهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah Alor Setar|ملائيشيا قدح الور ستار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah|ملائيشيا قدح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kelantan|ملائيشيا ڪلانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur central|ملائيشيا ڪوالالمپور مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur subdistrict|ملائيشيا ڪوالالمپور ذيلي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur|ملائيشيا ڪوالالمپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca Malacca City|ملائيشيا ملاڪا ملاڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca|ملائيشيا ملاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Negeri Sembilan Seremban|ملائيشيا نِگري سِمبيلان سرمبان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Pahang|ملائيشيا پاهانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town central|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town streets|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang|ملائيشيا پينانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Penang|پينانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak Ipoh|ملائيشيا پيراق ايپوه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak|ملائيشيا پيراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sabah Kota Kinabalu|ملائيشيا صباح ڪوٽا ڪينابالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Kuching|ملائيشيا سراواڪ ڪچنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Miri|ملائيشيا سراواڪ ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Petaling Jaya|ملائيشيا سيلانگور پيتالنگ جايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Shah Alam|ملائيشيا سيلانگور شاهه عالم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor|ملائيشيا سيلانگور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Terengganu Kuala Terengganu|ملائيشيا ترنگانو ڪوالا ترنگانو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia West|اولهه ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia|ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Addu|مالديپ ادو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Alif|مالديپ ها الف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Dhaalu|مالديپ ها ڌالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives|مالديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mali|مالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malta|مالٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manchester Metrolink|مانچسٽر ميٽرولنڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mandatory Palestine|لازمي فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila Rizal Park|منيلا رزال پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila|منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marquesas Islands|مارڪيساس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marshall Islands|مارشل ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Marshall islands|مارشل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Martinique|مارٽينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts Essex County|ميساچوسٽس ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massies Corner to Mount Airy|ميسي ڪارنر کان مائونٽ ائري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritania|موريتانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritius|موريشس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean east|اوڀر ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean|ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/megaregion of United States|آمريڪا جو ميگا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesoamerica|ميسوآمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesopotamia|ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Aguascalientes|ميڪسيڪو اَگواسڪالينتيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California Sur|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا سور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California Sur|باخا ڪليفورنيا سور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California|باخا ڪليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Campeche|ميڪسيڪو ڪامپيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chiapas|ميڪسيڪو چياپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiapas|چياپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chihuahua|ميڪسيڪو چيواوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Central|ميڪسيڪو شهر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Centro Historico|ميڪسيڪو شهر تاريخي مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Reforma Angel to Diana|ميڪسيڪو شهر ريفورما اينجل کان ڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Southwest|ميڪسيڪو شهر ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City urban area|ميڪسيڪو شهر شهري علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Coahuila|ميڪسيڪو ڪوئاهويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Colima|ميڪسيڪو ڪوليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Cozumel|ميڪسيڪو ڪوزوميل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Durango|ميڪسيڪو دورنگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Federal District|ميڪسيڪو وفاقي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Greater Guadalajara|ميڪسيڪو گريٽر گوادالاخارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guanajuato|ميڪسيڪو گواناخواتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guerrero|ميڪسيڪو گيريرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Hidalgo|ميڪسيڪو هيدالگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Jalisco|ميڪسيڪو خاليسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Mexico City|ميڪسيڪو ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Michoacán|ميڪسيڪو ميچواڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Morelos|ميڪسيڪو موريلوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nayarit|ميڪسيڪو ناياريت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nuevo León|ميڪسيڪو نوئيبو ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Oaxaca|ميڪسيڪو اوهاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Puebla|ميڪسيڪو پويبلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Querétaro|ميڪسيڪو ڪيريٽارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Quintana Roo|ميڪسيڪو ڪنتانا رو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico San Luis Potosí|ميڪسيڪو سان لوئس پوتوسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sinaloa|ميڪسيڪو سينالوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sonora|ميڪسيڪو سونورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico State of Mexico|ميڪسيڪو ميڪسيڪو رياست]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tabasco|ميڪسيڪو تباسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tamaulipas|ميڪسيڪو تاماولپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamaulipas|تاماولپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana Centro|ميڪسيڪو تيخوانا سينٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana|ميڪسيڪو تيخوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tlaxcala|ميڪسيڪو تلاسڪالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Veracruz|ميڪسيڪو ويراڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Yucatán|ميڪسيڪو يوڪاتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Zacatecas|ميڪسيڪو زاڪاتيڪاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zacatecas|زاڪاتيڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico|ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Miaoli County|مياولي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Michigan Grand Rapids|مشيگن گرينڊ ريپڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Micronesia|مائڪرونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Midtown Atlanta|مڊٽائون اٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mindanao|منداناو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Anenii Noi|مالدووا انيني نوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cahul|مالدووا ڪاهول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cantemir|مالدووا ڪانتيمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Edineț|مالدووا ايدينيتس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Găgăuzia|مالدووا گاگائوزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Hîncești|مالدووا هينچيشتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Leova|مالدووا ليووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Nisporeni|مالدووا نيسپوريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Transnistria|مالدووا ٽرانسنسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Ungheni|مالدووا اونگيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova|مالدووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Monaco|موناڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mongolia|منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Montenegro|مونٽينيگرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moon|چنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco Greater Casablanca|مراڪش گريٽر ڪاسابلانڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco|مراڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow Metro|ماسڪو ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow|ماسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mount Athos|مائونٽ ايٿوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mozambique|موزمبيق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myanmar|ميانمار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myoko Haneuma Line|ميوڪو هانيوما لائين]] :← [[Module:Location map/data/Macedonia|مقدونيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Manila|ميٽرو منيلا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Møre og Romsdal|موره او رومسدال]] :← [[Module:Location map/data/Central London|مرڪزي لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Merseyside|مرسي سائيڊ]] :← [[Module:Location map/data/Montserrat|مونٽسيرات]] ===ن=== :[[ماڊيول:Location map/data/2020 Nagorno-Karabakh conflict map|ناگورنو-ڪاراباخ تڪرار نقشو (2020) ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles|ننڍا انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Namibia|نميبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nantou County|نانتو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Napa County|ناپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/NATO|نيٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nauru|نائورو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Bagmati Province|نيپال باگمتي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Chapakot|نيپال چاپاڪوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chapakot|چاپاڪوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Gandaki Province|نيپال گنداڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Karnali Province|نيپال ڪرنالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Lumbini Province|نيپال لمبيني صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Province1|نيپال صوبو1]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Madhesh Province|نيپال مڌيش صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Putalibazar|نيپال پوتلي بازار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Putalibazar|پوتلي بازار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Sudurpashchim Province|نيپال سودورپشچم صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Syangja District|نيپال سيانگجا ضلعو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Syangja|سيانگجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal|نيپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands (Lesser Antilles)|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ (ننڍا انٽيليس)]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Central|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Greater|نيدرلينڊز گريٽر ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam metro station|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم ميٽرو اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Antilles|نيدرلينڊز انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Drenthe|نيدرلينڊز ڊرينٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Dutch railway station|نيدرلينڊز ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland (plain)|نيدرلينڊز فليوولينڊ (ميدان)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland|نيدرلينڊز فليوولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Friesland|نيدرلينڊز فريزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Gelderland|نيدرلينڊز گيلڊرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Groningen|نيدرلينڊز گروننگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Haarlem|نيدرلينڊز هارليم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Limburg|نيدرلينڊز لمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Brabant|نيدرلينڊز اتر برابانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Holland|نيدرلينڊز اتر هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Overijssel|نيدرلينڊز اوورائيسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad N|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad NO|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad ZW|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands RandstadRail station|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ريل اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Rotterdam|نيدرلينڊز روٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands South Holland|نيدرلينڊز ڏکڻ هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Utrecht|نيدرلينڊز اوترخت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zeeland|نيدرلينڊز زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zuiderzee Works|نيدرلينڊز زائڊرزي ورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands|نيدرلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia Maré|نيو ڪيلڊونيا ماري]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia|نيو ڪيلڊونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Guinea|نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/New York City Railroads|نيو يارڪ شهر ريلويون]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Auckland|نيوزيلينڊ آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Banks Peninsula|نيوزيلينڊ بئنڪس اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch street|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin area|نيوزيلينڊ ڊنيڊن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin|نيوزيلينڊ ڊنيڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Fiordland|نيوزيلينڊ فيورڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Invercargill street|نيوزيلينڊ انورڪارگل گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough|نيوزيلينڊ مارلبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough Sounds|نيوزيلينڊ مارلبرو سائونڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand North Island|نيوزيلينڊ اتر ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Island|اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Northland|نيوزيلينڊ نارٿلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northland|نارٿلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Otago peninsula|نيوزيلينڊ اوٽاگو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Outlying Islands|نيوزيلينڊ ٻاهرين ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Port Hills|نيوزيلينڊ پورٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand South Island|نيوزيلينڊ ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Taranaki|نيوزيلينڊ تراناڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Taranaki|تراناڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand transparent|نيوزيلينڊ شفاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Wellington|نيوزيلينڊ ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand West Coast|نيوزيلينڊ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand|نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nicaragua|نڪاراگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niger|نائيجر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria Lagos|نائيجيريا لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria|نائيجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nihonkai Hisui Line|نيهونڪائي هيسوئي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niigata Bypass|نيگاتا بائي پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nile|نيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niue|نيوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nordenskiöld Archipelago|نورڊينشيلڊ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norfolk Island|نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Agder|ناروي اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Akershus|ناروي آڪرشهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Akershus|آڪرشهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Aust-Agder|ناروي اوست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Buskerud|ناروي بوسڪرود]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Finnmark|ناروي فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hedmark|ناروي هيدمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hordaland|ناروي هورڊالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Innlandet|ناروي انلينڊيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Jan Mayen|ناروي يان ماين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Bouvet Island|ناروي بووي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sør-Trøndelag|ناروي سور-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway South|ڏکڻ ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Telemark|ناروي ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms og Finnmark|ناروي ٽرومس او فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sogn og Fjordane|ناروي سوگن او فيورداني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo Central|ناروي اوسلو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo|ناروي اوسلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Østfold|ناروي اوستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Rogaland|ناروي روگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nord-Trøndelag|ناروي نورد-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nordland|ناروي نوردلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nordland|نوردلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oppland|ناروي اوپلينڊ]] [[ماڊيول:Location map/data/Norway Møre og Romsdal|ناروي موره او رومسدال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms|ناروي ٽرومس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms|ٽرومس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Trøndelag|ناروي ٽروندلاگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Trøndelag|ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vest-Agder|ناروي ويست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold og Telemark|ناروي ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold|ناروي ويستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestland|ناروي ويستلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Viken|ناروي ويڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway|ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Novska Virovitica Orahovica|نووسڪا ويرووٽيڪا اوراهووٽسا]] :[[Module:Location map/data/University of Notre Dame|نوٽر ڊيم يونيورسٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New South Wales|نيو سائوٿ ويلز]] :← [[Module:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :← [[Module:Location map/data/New York|نيو يارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York Adirondack Park|نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York City|نيو يارڪ سٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|ناردرن ٽيريٽري]] :← [[Module:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :← [[Module:Location map/data/Northamptonshire|نارٿيمپٽنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Northumberland|نارٿمبرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Nottinghamshire|ناٽنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Norfolk|نورفڪ]] ==و== :← [[Module:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :← [[Module:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :← [[Module:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :← [[Module:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :← [[Module:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C. central|واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Great Lakes|وڏيون ڍنڍون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venetian Lagoon|وينيسيائي لاگون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venezia|وينيزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East|وچ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East2|وچ اوڀر2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Near East|ويجهو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Washington|وينڪوور واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/Vanuatu|وانواتو]] :[[Module:Location map/data/Vas Szombathely|واش سومباٿلي]] :[[Module:Location map/data/Vatican City|ويٽيڪن سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vatican|ويٽيڪن]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Apure|وينزويلا اپوري]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Caracas|وينزويلا ڪاراڪاس]] :[[Module:Location map/data/Venezuela UCV Conjunto Central|وينزويلا UCV مرڪزي مجموعو]] :[[Module:Location map/data/Venezuela|وينزويلا]] :[[Module:Location map/data/Venus|زهره]] :[[Module:Location map/data/Veszprém Veszprém|ويسپريم ويسپريم]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Hanoi|ويتنام هانوئي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Ho Chi Minh City|ويتنام هو چي منھ سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Nang|ويتنام دا نانگ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Lat|ويتنام دا لات]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Phu Quoc|ويتنام فو ڪوڪ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam|ويتنام]] :[[Module:Location map/data/Vilnius District Municipality|ولنيئس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Visayas|وساياس]] :[[Module:Location map/data/Wales Anglesey|ويلز اينگلسي]] :[[Module:Location map/data/Wales Bangor|ويلز بينگور]] :[[Module:Location map/data/Wales Blaenau Gwent|ويلز بلائينائو گوينٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Brecon|ويلز بريڪن]] :[[Module:Location map/data/Wales Bridgend|ويلز برج اينڊ]] :[[Module:Location map/data/Wales Caerphilly|ويلز ڪيرفلي]] :[[Module:Location map/data/Wales Caldey Island|ويلز ڪالڊي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff Central|ويلز ڪارڊف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff|ويلز ڪارڊف]] :[[Module:Location map/data/Wales Carmarthenshire|ويلز ڪارمارٿنشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Ceredigion|ويلز ڪيريڊيگيون]] :[[Module:Location map/data/Wales Conwy|ويلز ڪونوي]] :[[Module:Location map/data/Wales Denbighshire|ويلز ڊينبيشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Flintshire|ويلز فلنٽشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Gwynedd|ويلز گوينيد]] :[[Module:Location map/data/Wales Haverfordwest|ويلز هيورفورڊ ويسٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Merthyr Tydfil|ويلز مرٿر ٽڊفل]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouth|ويلز مونمٿ]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouthshire|ويلز مونمٿشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Neath Port Talbot|ويلز نيٿ پورٽ ٽالبٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Newport|ويلز نيوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Pembrokeshire|ويلز پيمبروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Powys|ويلز پوويس]] :[[Module:Location map/data/Wales Rhondda Cynon Taf|ويلز روندا ڪينن ٽاف]] :[[Module:Location map/data/Wales Swansea|ويلز سوانزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Torfaen|ويلز ٽورفين]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan Barry|ويلز ويل آف گليمورگن بيري]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan|ويلز ويل آف گليمورگن]] :[[Module:Location map/data/Wales Wrexham|ويلز ريڪسهيم]] :[[Module:Location map/data/Wallis and Futuna|والس ۽ فوتونا]] :[[Module:Location map/data/Wallis|والس]] :[[Module:Location map/data/Wasatch Front|واسچ فرنٽ]] :[[Module:Location map/data/WayneCountyMI|وين ڪائونٽي مشيگن]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Island|وينڪوور ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vest-Agder|ويست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold og Telemark|ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold|ويستفولڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestland|ويستلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Viken|ويڪن]] :← [[Module:Location map/data/Łódź Voivodeship|ووچ وائيووڊشپ]] ← [[Module:Location map/data/Warmian-Masurian Voivodeship|وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/West Pomeranian Voivodeship|ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :← [[Module:Location map/data/Isle of Wight|وائيٽ وارو ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Warwickshire|واروڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Wiltshire|ولٽشائر]] :← [[Module:Location map/data/Worcestershire|ووسٽرشائر]] ==ھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Haarlem including RK Bavo|هارليم، آر ڪي باوو سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haiti|هيٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harford|هارفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harrisonburg to Frederick|هيري سنبرگ کان فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Heves Gyöngyös|هيويش گيونگيوش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hillsboro Beaverton OR|هلزبورو بيورٽن، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hindu-Kush|هندو ڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hokuhoku Line|هوڪوهوڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Honduras|هونڊوراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong Island|هانگ ڪانگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong MTR|هانگ ڪانگ ايم ٽي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong urban core|هانگ ڪانگ شهري مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong|هانگ ڪانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Hermann Park|هيوسٽن هرمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Medical Center|هيوسٽن ميڊيڪل سينٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Memorial Park|هيوسٽن ميموريل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Museum District|هيوسٽن ميوزيم ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hualien County|هواليئن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Bács-Kiskun|هنگري باچ-ڪشڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Baranya|هنگري بارانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Békés|هنگري بيڪيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Borsod-Abaúj-Zemplén|هنگري بورشود-ابائوئي-زيمپلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Budapest|هنگري بڊاپسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Budapest|بڊاپسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Csongrád|هنگري چونگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Fejér|هنگري فيجير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Győr-Moson-Sopron|هنگري گيور-موشون-شوپرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Hajdú-Bihar|هنگري هائدو-بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Heves|هنگري هيويش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Jász-Nagykun-Szolnok|هنگري ياس-ناگيڪون-سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Komárom-Esztergom|هنگري ڪوماروم-ايسٽرگوم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Nógrád|هنگري نوگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Pest|هنگري پيشت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Somogy|هنگري شوموگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Szabolcs-Szatmár-Bereg|هنگري سابولچ-ساتمار-بيرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Tolna|هنگري ٽولنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Vas|هنگري واش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Veszprém|هنگري ويسپريم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Zala|هنگري زالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary|هنگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indian Ocean|هندي سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of Hungary|هنگري جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lower Egypt|هيٺيون مصر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hordaland|هورڊالينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Hampshire|هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Herefordshire|هيرفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hertfordshire|هارٽفورڊشائر]] ==ي== :← [[Module:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe Central|يورپ-سينٽرل يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe without the extreme north|يورپ -انتهائي اتر کان سواءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe|يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Russia|يورپي روس]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Soviet Union|يورپي سوويت يونين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/European USSR|يورپي يو ايس ايس آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Union|يورپي يونين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Athens central|يونان اٿينز مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Corfu|يونان ڪورفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Edessas|يونان ديموس ايديساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Skydras|يونان ديموس اسڪيدراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Aegean|يونان اتر ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Athens|يونان اتر اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Patras|يونان پاتراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Peloponnese|يونان پيلوپونيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Piraeus|يونان پيرائيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece South Aegean|يونان ڏکڻ ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Southern|يونان-ڏکڻ يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki central|يونان ٿيسالونيڪي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki|يونان ٿيسالونيڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Valley of Spercheios|يونان اسپيرخيئوس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece West Athens|يونان اولهه اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jász-Nagykun-Szolnok Szolnok|ياس-ناگيڪون-سولنوڪ سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem East Central|يروشلم اوڀر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem|يروشلم]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jan Mayen|يان ماين]] :← [[Module:Location map/data/USSR|يو ايس ايس آر]] :[[Module:Location map/data/Uganda|يوگنڊا]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala|يوگنڊا ڪمپالا]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala central|يوگنڊا ڪمپالا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Ukraine|يوڪرين]] :[[Module:Location map/data/Ukraine (1991-2014)|يوڪرين (1991-2014)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Air Force commands|يوڪرين هوائي فوج جون ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast (country map)|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernihiv Oblast|يوڪرين چرنيهيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernivtsi Oblast|يوڪرين چرنووتسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipro|يوڪرين دنيپرو]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipropetrovsk Oblast|يوڪرين دنيپروپيٽروفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Donetsk Oblast|يوڪرين دونيتسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ground Forces operational commands|يوڪرين زميني فوج جون عملي ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ivano-Frankivsk Oblast|يوڪرين ايوانو-فرانڪيوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kharkiv Oblast|يوڪرين خارڪيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kherson Oblast|يوڪرين خيرسون اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Khmelnytskyi Oblast|يوڪرين خميلنيتسڪي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv|يوڪرين ڪِيئف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kirovohrad Oblast|يوڪرين ڪيرووهراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Luhansk Oblast|يوڪرين لوغانسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv|يوڪرين لويف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv Oblast|يوڪرين لويف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Mykolaiv Oblast|يوڪرين ميڪولائيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Odesa Oblast|يوڪرين اوديسا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Poltava Oblast|يوڪرين پولتاوا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Rivne Oblast|يوڪرين رِوني اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Sumy Oblast|يوڪرين سومي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ternopil Oblast|يوڪرين ترنوپِل اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Vinnytsia Oblast|يوڪرين وِنيتسيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Volyn Oblast|يوڪرين وولين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zakarpattia Oblast|يوڪرين زڪارپاتيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zaporizhzhia Oblast|يوڪرين زاپوريژيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast|يوڪرين ژيتومير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast (country map)|يوڪرين ژيتومير اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/United Arab |يونائيٽيڊ عرب امارات]] :← [[Module:Location map/data/UAE|يو اي اي]] :[[Module:Location map/data/Yorkshire and the Humber|يارڪشائر ۽ همبر]] :[[Module:Location map/data/Yemen|يمن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Aden|يمن عدن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa|يمن صنعاء]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa Governorate|يمن صنعاء گورنريٽ]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia|يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1929-39)|يوگوسلاويا (1929-39)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1939-41)|يوگوسلاويا (1939-41)]] :[[Module:Location map/data/Uruguay|يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/Uruguay Montevideo|يوراگوئي مونٽيوڊيو]] :[[Module:Location map/data/Yunlin County|يونلن ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/United States|يونائيٽيڊ اسٽيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|يونيورسيڊاد سينٽرال دي وينزويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/University of Notre Dame|يونيورسٽي آف نوٽر ڊيم]] {{refend}} cb1lu2twrvpw2gslu1eiufrogjofesu 379805 379804 2026-05-22T22:44:42Z Intisar Ali 8681 379805 wikitext text/x-wiki [[File:template_location_map.svg|thumb|360px|5 جنوري 2014 تائين جا نقشن جي مقام وارا سانچا. ڏنل جاء جا نقشن وارا بھترين مقام ڳولڻ لاءِ ڏنل SVG فائل کي ويب برائوزر جي مدد سان کوليو ۽ تيرن وارا آپشن ۽ زوم فنڪشن استعمال ڪيو.]] ھن فھرست جي مقامن وارا سانچا 13مئي 2018 تائين جا آھن. ان فھرست ۾ {{#expr:2364+427}} ماڊيول شامل آهن. انھن نقشن ۾ کي فنڪشنل نہ سمجھو. پھريون نقشي واري صفحي ۾ وڃو ۽ ان جي لنڪ کي چڪاسيو. [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Recentchangeslinked&target=Template:Location_map/List Related changes list]. __TOC__{{-}} ==مقامي نقشا== {{refbegin|27em}} :[[ماڊيول:Location map/data/100x100|100x100]] ==آ== :[[ماڊيول:Location map/data/Azad Kashmir|آزاد ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku Old City streets|آذربائيجان باڪو پراڻي شهر جون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku|آذربائيجان باڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Ganja|آذربائيجان گنجه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan|آذربائيجان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria AHL|آسٽريا، اي ايڇ ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Burgenland|آسٽريا، برگن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Carinthia|آسٽريا، ڪارنٿيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria EBEL|آسٽريا، اي بي اي ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Lower Austria|آسٽريا، لوئر آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Salzburg|آسٽريا، سالزبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Styria|آسٽريا، اسٽائيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Tyrol|آسٽريا، ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Upper Austria|آسٽريا، اپر آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vienna|آسٽريا، ويانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vorarlberg|آسٽريا، فورآرلبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria|آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia and New Zealand|آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Australian Capital Territory|آسٽريليا، آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australian Capital Territory|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Cocos (Keeling) Islands|آسٽريليا، ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Greater Adelaide|آسٽريليا، گريٽر ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Heard and McDonald Islands|آسٽريليا، هرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Hobart|آسٽريليا، هوبرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Jervis Bay Territory|آسٽريليا، جروِس بي ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales LGAs|آسٽريليا، نيو سائوٿ ويلز ايل جي ايز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales|آسٽريليا، نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Newcastle|آسٽريليا، نيوڪاسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Norfolk Island|آسٽريليا، نورفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Northern Territory|آسٽريليا، ناردرن ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|آسٽريليا، ، نادرن ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia OOL|آسٽريليا، او او ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Perth|آسٽريليا، پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland SEQ|آسٽريليا، ڪوئينزلينڊ ايس اي ڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland|آسٽريليا، ڪوئينزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Rhodes ferry wharf|آسٽريليا، روڊس فيري وارف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Shark Bay|آسٽريليا، شارڪ بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Adelaide|آسٽريليا، سٽي آف ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Playford|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا پلي فورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Port Adelaide Enfield|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا، پورٽ ايڊيليڊ اينفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Riverland|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا ريورلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Town of Gawler|آسٽريليا ڏکڻ آسٽريليا ڳوٺ گاولر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Wattle Range Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, واٽل رينج ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Wudinna District Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, وُڊِنا ضلعي ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Yorke Peninsula Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, يورڪ پيننسولا ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney central|آسٽريليا, سڊني سينٽرل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney satellite|آسٽريليا، سڊني سيٽلائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney|آسٽريليا، سڊني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania Brighton Council|آسٽريليا، تسمانيا برائٽن ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania|آسٽريليا تسمانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Alpine Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا الپائن شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Bass Coast Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا باسٽ ڪوسٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Baw Baw Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا باو باو شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Borough of Queenscliffe|آسٽريليا، وڪٽوريا بورو آف ڪوئينسڪلف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Ballarat|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر بالارات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Bendigo|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر بينڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Geelong|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر جيلانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Shepparton|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر شيپارٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Latrobe|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر ليٽروب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Warrnambool|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر وارنيمبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Wodonga|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر ووڊونگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Colac Otway Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا ڪولاڪ اوٽوَي شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Corangamite Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا ڪورانگامائيٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria French Island|آسٽريليا، وڪٽوريا فرينچ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Golden Plains Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا گولڊن پلينز شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Melbourne inset|آسٽريليا، وڪٽوريا ميلبورن اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Melbourne metropolitan area complete|آسٽريليا، وڪٽوريا ميلبورن ميٽروپوليٽن علائقو مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria metropolitan Melbourne|آسٽريليا، وڪٽوريا ميٽروپوليٽن ميلبورن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australia Melbourne|آسٽريليا، ميلبورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Pyrenees Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا پائرينيز شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Ararat|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف ارارات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Benalla|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف بينالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Horsham|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف هورشام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Mildura|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف ملڊورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Swan Hill|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف سوان هل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Wangaratta|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف وانگاراٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Baw Baw|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف باو باو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Buloke|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف بولوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Campaspe|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ڪيمپاسپي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Central Goldfields|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف سينٽرل گولڊ فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of East Gippsland|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ايسٽ گپس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Gannawarra|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف گيناوارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Glenelg|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف گلينيلگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Hepburn|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف هيپبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Hindmarsh|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف هندمارش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Indigo|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف انڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Loddon|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف لوڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Macedon Ranges|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ميسيڊون رينجز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mansfield|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مينسفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mitchell|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مچل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moira|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف موئرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moorabool|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مورابول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mount Alexander|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مائونٽ اليگزينڊر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moyne|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف موئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Murrindindi|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مورنڊنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Northern Grampians|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ناردرن گريمپينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Southern Grampians|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف سدرن گريمپينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Strathbogie|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف اسٽريٿبوگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Towong|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ٽوونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Wellington|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of West Wimmera|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ويسٽ وِميرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Yarriambiack|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ياريامبياڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria South Gippsland Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا سائوٿ گپس لينڊ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Surf Coast Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا سرف ڪوسٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria|آسٽريليا، وڪٽوريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia Bayswater City|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا بيز واٽر سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia metropolitan Perth|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا ميٽروپوليٽن پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia|آسٽريليا]] :[[Module:Location map/data/Sky|آسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa|آفريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa Zambezi River|آفريڪا زيمبيزي درياھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Auckland|آڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Oxford (central)|آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :← [[Module:Location map/data/Oxfordshire|آڪسفورڊشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Bakersfield|آمريڪا بيڪرزفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Boston Metro|آمريڪا بوسٽن ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Boston|آمريڪا بوسٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Central|آمريڪا شڪاگو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Downtown|آمريڪا شڪاگو ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Greater|آمريڪا گريٽر شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Loop|آمريڪا شڪاگو لوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago metropolitan area|آمريڪا شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Near North Side|آمريڪا شڪاگو ويجهو اتر پاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago|آمريڪا شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Cleveland|آمريڪا ڪليولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States District of Columbia street|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Downtown Las Vegas|آمريڪا لاس ويگاس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Greater Spokane|آمريڪا گريٽر اسپوڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Hawaii (island)|آمريڪا هوائي (ٻيٽ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Jacksonville|آمريڪا جيڪسن وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Kauai|آمريڪا ڪائوائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lahaina|آمريڪا لاهاينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lake Highlands|آمريڪا ليڪ هائيلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Las Vegas Strip|آمريڪا لاس ويگاس اسٽرپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Long Beach|آمريڪا لانگ بيچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Central|آمريڪا لاس اينجلس مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Downtown|آمريڪا لاس اينجلس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Southern|آمريڪا لاس اينجلس ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Western|آمريڪا لاس اينجلس اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lower Manhattan|آمريڪا لوئر منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر منهٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Maui|آمريڪا مائوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Molokai-Lanai|آمريڪا مولوڪائي-لانائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Monterey Peninsula|آمريڪا مونٽيري پيننسولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New Orleans East|آمريڪا نيو اورلينز اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New Orleans|آمريڪا نيو اورلينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New York|آمريڪا نيويارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Oahu|آمريڪا اوآهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Sacramento Delta|آمريڪا سيڪرامينٽو ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Sacramento|آمريڪا سيڪرامينٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Northeastern|آمريڪا سان ڊيگو اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Northwestern|آمريڪا سان ڊيگو اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Southern|آمريڪا سان ڊيگو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego|آمريڪا سان ڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Fernando Valley|آمريڪا سان فرنينڊو وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Bayview-Hunters Point|آمريڪا سان فرانسسڪو بي ويو-هنٽرز پوائنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Central|آمريڪا سان فرانسسڪو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco County|آمريڪا سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco|آمريڪا سان فرانسسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Jose|آمريڪا سان هوزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Seattle Downtown|آمريڪا سيئٽل ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Spokane|آمريڪا اسپوڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States St. Louis|آمريڪا سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Virginia Alexandria Historical District|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا تاريخي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Washington, D.C. east|آمريڪا واشنگٽن ڊي سي اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alabama|آمريڪا الاباما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alabama|الاباما]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Anchorage downtown|آمريڪا الاسڪا اينڪريج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Anchorage|آمريڪا الاسڪا اينڪريج]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Fairbanks Downtown|آمريڪا الاسڪا فيئربينڪس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Fairbanks|آمريڪا الاسڪا فيئربينڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Juneau|آمريڪا الاسڪا جونو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Sitka Downtown|آمريڪا الاسڪا سٽڪا ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Sitka|آمريڪا الاسڪا سٽڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Unalaska Island|آمريڪا الاسڪا انالاسڪا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska|آمريڪا الاسڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alaska|الاسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA American Samoa central|آمريڪا آمريڪن ساموا مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/American Samoa central|آمريڪن ساموا مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA American Samoa|آمريڪا آمريڪن ساموا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/American Samoa|آمريڪن ساموا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona inset|آمريڪا ايريزونا اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona Maricopa County|آمريڪا ايريزونا ميريڪوپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona|آمريڪا ايريزونا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arkansas|آمريڪا آرڪنساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arkansas|آرڪنساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Atlanta Downtown|آمريڪا ائٽلانٽا ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Atlanta|آمريڪا ائٽلانٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Briarcliff|آمريڪا بريئرڪلف]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Bronx|آمريڪا برونڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Anaheim|آمريڪا ڪيليفورنيا اناهيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Bakersfield Downtown|آمريڪا ڪيليفورنيا بيڪرزفيلڊ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Carmel|آمريڪا ڪيليفورنيا ڪارمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Channel Islands|آمريڪا ڪيليفورنيا چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Fresno|آمريڪا ڪيليفورنيا فريسنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Mountain View|آمريڪا ڪيليفورنيا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Napa County|آمريڪا ڪيليفورنيا نيپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Northern|آمريڪا اتر ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Oakland|آمريڪا ڪيليفورنيا اوڪلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Oakland|آمريڪا اوڪلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA California Berkeley|آمريڪا ڪيليفورنيا برڪلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California San Diego County|آمريڪا ڪيليفورنيا سان ڊيگو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Sonoma County|آمريڪا ڪيليفورنيا سونوما ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Southern|آمريڪا ڏکڻ ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California|آمريڪا ڪيليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Cape Cod|آمريڪا ڪيپ ڪاڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Chesapeake Bay|آمريڪا چيسپيڪ بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Colorado Colorado Springs|آمريڪا ڪولوراڊو ڪولوراڊو اسپرنگس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Colorado|آمريڪا ڪولوراڊو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Connecticut|آمريڪا ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Delaware inset|آمريڪا ڊيلاويئر اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Delaware|آمريڪا ڊيلاويئر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Delaware|ڊيلاويئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA District of Columbia|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/District of Columbia|ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA East|آمريڪا اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Manatee County|آمريڪا فلوريڊا مينيٽي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Seminole County|آمريڪا فلوريڊا سيمينول ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Volusia County|آمريڪا فلوريڊا وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida|آمريڪا فلوريڊا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Florida|فلوريڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia Jackson County|آمريڪا جارجيا جيڪسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia UGA Main|آمريڪا جارجيا يو جي اي مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia|آمريڪا جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Guam|آمريڪا گوام]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guam|گوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Hawaii|آمريڪا هوائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hawaii|هوائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Hawaiian Islands|آمريڪا هوائي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Holyoke|آمريڪا هوليوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Idaho|آمريڪا آئيڊاهو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Champaign County|آمريڪا الينواءِ شيمپين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Edgar County|آمريڪا الينواءِ ايڊگر ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Fulton County|آمريڪا الينواءِ فلٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois inset|آمريڪا الينواءِ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Iroquois County|آمريڪا الينواءِ اِروڪوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Ogle County|آمريڪا الينواءِ اوگل ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Peoria County|آمريڪا الينواءِ پيوريا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Tazewell County|آمريڪا الينواءِ ٽيزويل ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Vermilion County|آمريڪا الينواءِ ورميلين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Woodford County|آمريڪا الينواءِ ووڊفورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois|آمريڪا الينواءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Illinois|الينواءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Adams County|آمريڪا انڊيانا ايڊمز ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Bartholomew County|آمريڪا انڊيانا بارٿولوميو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Benton County|آمريڪا انڊيانا بينٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Blackford County|آمريڪا انڊيانا بليڪفورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Boone County|آمريڪا انڊيانا بون ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Brown County|آمريڪا انڊيانا برائون ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Carroll County|آمريڪا انڊيانا ڪيرول ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Cass County|آمريڪا انڊيانا ڪيس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clark County|آمريڪا انڊيانا ڪلارڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clay County|آمريڪا انڊيانا ڪلي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clinton County|آمريڪا انڊيانا ڪلنٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Crawford County|آمريڪا انڊيانا ڪرافورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Dearborn County|آمريڪا انڊيانا ڊيئربورن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Fountain County|آمريڪا انڊيانا فائونٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Harrison County|آمريڪا انڊيانا هيريسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Martin County|آمريڪا انڊيانا مارٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Montgomery County|آمريڪا انڊيانا مونٽگومري ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Parke County|آمريڪا انڊيانا پارڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Sullivan County|آمريڪا انڊيانا سليوان ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Tippecanoe County|آمريڪا انڊيانا ٽپيڪانو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Vermillion County|آمريڪا انڊيانا ورميلين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Vigo County|آمريڪا انڊيانا ويگو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Warren County|آمريڪا انڊيانا وارن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Washington County|آمريڪا انڊيانا واشنگٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Wells County|آمريڪا انڊيانا ويلز ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Whitley County|آمريڪا انڊيانا وائٽلي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana|آمريڪا انڊيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indiana|انڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indianapolis central|آمريڪا انڊياناپولس مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indianapolis|آمريڪا انڊياناپولس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Iowa|آمريڪا آئووا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Iowa|آئووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kansas Ellsworth County|آمريڪا ڪينساس ايلسورٿ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kansas|آمريڪا ڪينساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kentucky|آمريڪا ڪينٽڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles|آمريڪا لاس اينجلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge Downtown|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Lafayette|آمريڪا لوزيانا لافايٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Shreveport Downtown|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shreveport Downtown|شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Shreveport|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shreveport|شريوپورٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana|آمريڪا لوزيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Lower Manhattan extended|آمريڪا لوئر منهٽن وڌايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maine|آمريڪا مين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maine|مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Manhattan|آمريڪا منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manhattan|منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Manhattan|آمريڪا منهٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maryland Broad Creek|آمريڪا ميريلينڊ براڊ ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maryland|آمريڪا ميريلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Massachusetts|آمريڪا ميساچوسٽس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Metro Atlanta|آمريڪا ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Miami Central|آمريڪا ميامي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Miami|آمريڪا ميامي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan Wayne County|آمريڪا مشيگن وين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan|آمريڪا مشيگن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Midwest and Northeast|آمريڪا مڊويسٽ ۽ اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Midwest|آمريڪا مڊويسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minneapolis–Saint Paul|آمريڪا مينيئپولس–سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minnesota Duluth|آمريڪا مينيسوٽا ڊولوٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minnesota|آمريڪا مينيسوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Mississippi|آمريڪا مسيسپي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Missouri|آمريڪا مسوري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Missouri|مسوري]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Montana|آمريڪا مونٽانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Napa|آمريڪا ناپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Nebraska|آمريڪا نبراسڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Nevada|آمريڪا نيواڊا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Hampshire Lakes Region|آمريڪا نيو هيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Hampshire|آمريڪا نيو هيمپشائر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Atlantic City|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Atlantic County|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Bergen County|آمريڪا نيو جرسي برگن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Burlington County|آمريڪا نيو جرسي برلنگٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Camden County|آمريڪا نيو جرسي ڪيمڊن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Cape May County|آمريڪا نيو جرسي ڪيپ مي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Cumberland County|آمريڪا نيو جرسي ڪمبرلينڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Essex County|آمريڪا نيو جرسي ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Gloucester County|آمريڪا نيو جرسي گلوسٽر ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Hudson County|آمريڪا نيو جرسي هڊسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Hunterdon County|آمريڪا نيو جرسي هنٽرڊن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Mercer County|آمريڪا نيو جرسي مرسر ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Middlesex County|آمريڪا نيو جرسي مڊل سيڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County municipalities|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي ميونسپلٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Morris County|آمريڪا نيو جرسي مورس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey New Brunswick|آمريڪا نيو جرسي نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Ocean County|آمريڪا نيو جرسي اوشن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Passaic County|آمريڪا نيو جرسي پاسائڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Salem County|آمريڪا نيو جرسي سيلم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Somerset County|آمريڪا نيو جرسي سومرسيٽ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Sussex County|آمريڪا نيو جرسي سسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Union County|آمريڪا نيو جرسي يونين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Warren County|آمريڪا نيو جرسي وارن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey|آمريڪا نيو جرسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Mexico|آمريڪا نيو ميڪسيڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Adirondack and Catskill Parks|آمريڪا نيويارڪ ايڊرونڊيڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Adirondack Park|آمريڪا نيويارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York Adirondack Park|نيويارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York City Subway|آمريڪا نيويارڪ سٽي سب وي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York City|آمريڪا نيويارڪ سٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York City|نيويارڪ سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Fire Island|آمريڪا نيويارڪ فائر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York inset|آمريڪا نيويارڪ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Long Island|آمريڪا نيويارڪ لانگ آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Staten Island|آمريڪا نيويارڪ اسٽيٽن آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York|آمريڪا نيويارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York|نيويارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Carolina|آمريڪا نارٿ ڪيرولائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Carolina|نارٿ ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Dakota Grand Forks|آمريڪا نارٿ ڊڪوٽا گرينڊ فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Dakota|آمريڪا نارٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Dakota|نارٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Northeast|آمريڪا اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Northern Mariana Islands|آمريڪا ناردرن ماريانا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Mariana Islands|ناردرن ماريانا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Ohio Columbus|آمريڪا اوهايو ڪولمبس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Ohio|آمريڪا اوهايو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oklahoma|آمريڪا اوڪلاهوما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Ashland|آمريڪا اوريگن ايشلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Astoria|آمريڪا اوريگن ايسٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Bend|آمريڪا اوريگن بينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Corvallis|آمريڪا اوريگن ڪوروالس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Dayton|آمريڪا اوريگن ڊيٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Eugene|آمريڪا اوريگن يوجين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Forest Grove|آمريڪا اوريگن فاريسٽ گروو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Grants Pass|آمريڪا اوريگن گرانٽس پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Gresham|آمريڪا اوريگن گريشم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Hood River|آمريڪا اوريگن هوڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Lake Oswego|آمريڪا اوريگن ليڪ اوسويگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Medford|آمريڪا اوريگن ميڊفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Oregon City|آمريڪا اوريگن اوريگن سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Pendleton|آمريڪا اوريگن پينڊلٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Portland downtown|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Portland downtown|آمريڪا پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Portland|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Portland|آمريڪا پورٽلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Salem|آمريڪا اوريگن سيلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Spencer Butte and Eugene|آمريڪا اوريگن اسپينسر بيوٽ ۽ يوجين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon The Dalles|آمريڪا اوريگن دي ڊيلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Tigard|آمريڪا اوريگن ٽگارڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Tualatin|آمريڪا اوريگن ٽوالاٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon|آمريڪا اوريگن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia County|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill1|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل1]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill2|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل2]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill3|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل3]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill4|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل4]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania|آمريڪا پينسلوانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh central|آمريڪا پٽسبرگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh neighborhoods|آمريڪا پٽسبرگ پاڙا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh|آمريڪا پٽسبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Puerto Rico|آمريڪا پورٽو ريڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Rhode Island inset|آمريڪا روڊ آئلينڊ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Rhode Island|آمريڪا روڊ آئلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA South Carolina|آمريڪا سائوٿ ڪيرولائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Carolina|سائوٿ ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA South Dakota|آمريڪا سائوٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Dakota|سائوٿ ڊڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Southeast|آمريڪا ڏکڻ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Tennessee Nashville|آمريڪا ٽينيسي نيشويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Tennessee|آمريڪا ٽينيسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas Cooper|آمريڪا ٽيڪساس ڪوپر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas Houston downtown|آمريڪا ٽيڪساس هوسٽن ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas|آمريڪا ٽيڪساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Umnak Island|آمريڪا اُمناڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Utah|آمريڪا يوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Vermont|آمريڪا ورمونٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA VI Saint Croix|آمريڪا ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Alexandria region|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Alexandria|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Bailey's Crossroads|آمريڪا ورجينيا بيليز ڪراس روڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Clarke|آمريڪا ورجينيا ڪلارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Frederick|آمريڪا ورجينيا فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Goshen Scout Reservation|آمريڪا ورجينيا گوشن اسڪائوٽ رزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Manassas|آمريڪا ورجينيا مناسس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Northern|آمريڪا اتر ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Richmond metropolitan area|آمريڪا ورجينيا رچمنڊ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Warren|آمريڪا ورجينيا وارن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia West Virginia border|آمريڪا ورجينيا اولهه ورجينيا سرحد]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia|آمريڪا ورجينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Benton County|آمريڪا واشنگٽن بينٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Metropolitan Area|آمريڪا واشنگٽن ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Yakima County|آمريڪا واشنگٽن ياڪيما ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington, D.C. central|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي. سينٽرل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington|آمريڪا واشنگٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia Eastern Panhandle|آمريڪا ويسٽ ورجينيا اوڀر پين هينڊل]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|ويسٽ ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia Romney|آمريڪا ويسٽ ورجينيا رومني]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia|آمريڪا ويسٽ ورجينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Virginia|ويسٽ ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West|آمريڪا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Wisconsin|آمريڪا وسڪانسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Wyoming|آمريڪا وائيومنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA|آمريڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States of America|آمريڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States|آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA2|آمريڪا2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iberia|آئيبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iceland|آئس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Isle of Man|آئل آف مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/America|آمريڪي کَنڊَ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Athy|آئرلينڊ اٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Castledermot|آئرلينڊ ڪاسلڊرموٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Central Dublin|آئرلينڊ مرڪزي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Clonfert|آئرلينڊ ڪلونفرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Cork Central|آئرلينڊ مرڪزي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Carlow|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cavan|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيَوَن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Clare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪليئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cork|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Donegal|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊونيگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Dublin|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Galway|آئرلينڊ ڪائونٽي گيلوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kerry|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kildare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Dublin|آئرلينڊ ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Ennis|آئرلينڊ اينِس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Galway|آئرلينڊ گيلوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Kildare|آئرلينڊ ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Loughrea|آئرلينڊ لاکريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Tuam|آئرلينڊ ٽُوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Youghal|آئرلينڊ يوغل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland|آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Iowa|آئووا]] :← [[Module:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] ==ا== :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia|ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia Gulripshi|ابخازيا گلريپشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Abruzzo|ابروزو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttar Pradesh|اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina|ارجنٽائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires|ارجنٽائنا بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires City|ارجنٽائنا بيونس آئرس شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province|ارجنٽائنا بيونس آئرس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Tierra del Fuego and Staten Island|ارجنٽائنا تيئرا ڊيل فوئيگو ۽ اسٽيٽن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chaco Province|ارجنٽائنا چاڪو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut|ارجنٽائنا چوبوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut Province|ارجنٽائنا چوبوت صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Jujuy Province|ارجنٽائنا خوخوئي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Río Negro Province|ارجنٽائنا ريو نيگرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Salta Province|ارجنٽائنا سالتا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina San Juan Province|ارجنٽائنا سان خوان صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Cruz|ارجنٽائنا سانتا ڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Fe Province|ارجنٽائنا سانتا في صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santiago del Estero Province|ارجنٽائنا سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province|ارجنٽائنا ڪورڊوبا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province|ارجنٽائنا لا پامپا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Misiones Province|ارجنٽائنا ميسيونيس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Neuquén Province|ارجنٽائنا نيوڪين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires|ارجنٽائنا وڏو بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba|اروبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba streets|اروبا گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eritrea|اريٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan|اردن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan Amman|اردن عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Uzbekistan|ازبڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Uzbekistan Tashkent|ازبڪستان تاشقند]] :[[ماڊيول:Location map/data/İzmir|ازمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul|استنبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Beyoglu|استنبول بي اوغلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Fatih|استنبول فاتح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea|استوائي گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea Bioko|استوائي گني بيوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea mainland|استوائي گني مکيه زمين]] :[[Module:Location map/data/Scotland|اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland North|اسڪاٽلينڊ اتر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اتر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ اتر لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Orkney|اسڪاٽلينڊ آرڪني]] :[[Module:Location map/data/Scotland Argyll and Bute|اسڪاٽلينڊ آرگائل ۽ بيوٽ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Stirling|اسڪاٽلينڊ اسٽرلنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Scottish Borders|اسڪاٽلينڊ اسڪاٽش بارڊرز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverclyde|اسڪاٽلينڊ انورڪلائيڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverkeithing|اسڪاٽلينڊ انورڪيٿنگ]] :← [[Module:Location map/data/Scotland Inverness|اسڪاٽلينڊ انورنس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverness area|اسڪاٽلينڊ انورنس علائقو]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Lothian|اسڪاٽلينڊ اوڀر لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اولهه ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Lothian|اسڪاٽلينڊ اولهه لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeenshire|اسڪاٽلينڊ ايبرڊينشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen Central|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh Central|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Elgin|اسڪاٽلينڊ ايلگن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Isle of Skye|اسڪاٽلينڊ آئل آف اسڪائي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Angus|اسڪاٽلينڊ اينگس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Outer Hebrides|اسڪاٽلينڊ آئوٽر هيبرائيڊز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Badenoch and Strathspey|اسڪاٽلينڊ بيڊينوخ ۽ اسٽرٿسپي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth|اسڪاٽلينڊ پرٿ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth and Kinross|اسڪاٽلينڊ پرٿ ۽ ڪنروس]] :[[Module:Location map/data/Scotland South|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southeast|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southwest|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Ayrshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dumfries and Galloway|اسڪاٽلينڊ ڊمفريز ۽ گيلوي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dundee|اسڪاٽلينڊ ڊنڊي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Ross and Cromarty|اسڪاٽلينڊ راس ۽ ڪرومارٽي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Sutherland|اسڪاٽلينڊ سدرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland St Andrews|اسڪاٽلينڊ سينٽ اينڊريوز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland Whalsay|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ وهالسي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Falkirk|اسڪاٽلينڊ فالڪرڪ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Fife|اسڪاٽلينڊ فائف]] :[[Module:Location map/data/Scotland Clackmannanshire|اسڪاٽلينڊ ڪليڪمينن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Caithness|اسڪاٽلينڊ ڪيٿنيس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow|اسڪاٽلينڊ گلاسگو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow Central|اسڪاٽلينڊ گلاسگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Lochaber|اسڪاٽلينڊ لوخابر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Midlothian|اسڪاٽلينڊ مڊلوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Central Belt|اسڪاٽلينڊ مرڪزي پٽو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Moray|اسڪاٽلينڊ موري]] :[[Module:Location map/data/Scotland Nairn|اسڪاٽلينڊ نيرن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Highland|اسڪاٽلينڊ هائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia|اسڪينڊينيوا]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia Southwest|اسڪينڊينيوا ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Spain|اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spain Ibiza|اسپين ابيزا]] :[[Module:Location map/data/Spain Asturias|اسپين استورياس]] :[[Module:Location map/data/Spain Aragon|اسپين آراگون]] :[[Module:Location map/data/Spain Álava|اسپين آلاوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Andalusia|اسپين اندلس]] :[[Module:Location map/data/Spain Extremadura|اسپين ايڪسٽريمادورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Balearic Islands|اسپين باليئرڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona|اسپين بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona municipality|اسپين بارسلونا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Basque Country|اسپين باسڪ ملڪ]] :[[Module:Location map/data/Spain Palma|اسپين پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain Tenerife|اسپين ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Donostia|اسپين دونوستيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of A Coruña|اسپين صوبو آ ڪورونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ávila|اسپين صوبو آويلا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Albacete|اسپين صوبو الباسيتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Alicante|اسپين صوبو اليڪانتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Almería|اسپين صوبو الميريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ourense|اسپين صوبو اورينسي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Burgos|اسپين صوبو برگوس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Barcelona|اسپين صوبو بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Tarragona|اسپين صوبو تارراگونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Girona|اسپين صوبو جيرونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Jaén|اسپين صوبو خائن]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Zamora|اسپين صوبو زامورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Santa Cruz de Tenerife|اسپين صوبو سانتا ڪروز دي ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Salamanca|اسپين صوبو سالامانڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Segovia|اسپين صوبو سيگوويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Seville|اسپين صوبو سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Soria|اسپين صوبو سوريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Cádiz|اسپين صوبو ڪاديز]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Castellón|اسپين صوبو ڪاستيون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Córdoba|اسپين صوبو ڪوردوبا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Granada|اسپين صوبو غرناطه]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Guadalajara|اسپين صوبو گوادالاخارا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Las Palmas|اسپين صوبو لاس پالماس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of León|اسپين صوبو ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lleida|اسپين صوبو لئيدا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lugo|اسپين صوبو لوگو]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Málaga|اسپين صوبو مالاگا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Palencia|اسپين صوبو پالينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Pontevedra|اسپين صوبو پونتيويدرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Huelva|اسپين صوبو ويلوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Valencia|اسپين صوبو والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Fuerteventura|اسپين فوئرتيونتورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Formentera|اسپين فورمينتيرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castilla-La Mancha|اسپين ڪاستيا-لا مانچا]] :← [[Module:Location map/data/Spain Castile-La Mancha|اسپين ڪاستيل-لا مانچا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castile and León|اسپين ڪاستيل ۽ ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Catalonia|اسپين ڪتالونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Cantabria|اسپين ڪينٽيبريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Galicia|اسپين گليشيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Gran Canaria|اسپين گران ڪناريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Lanzarote|اسپين لانزاروتي]] :[[Module:Location map/data/Spain La Palma|اسپين لا پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain La Rioja|اسپين لا ريوخا]] :[[Module:Location map/data/Spain Murcia|اسپين مرسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid|اسپين ميڊرڊ]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid municipality|اسپين ميڊرڊ ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Community of Madrid|اسپين ميڊرڊ ڪميونٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Majorca|اسپين مايورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Menorca|اسپين مينورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Navarre|اسپين ناوار]] :[[Module:Location map/data/Spain Seville|اسپين سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Valencian Community|اسپين والينسيائي ڪميونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Spain Valencia|اسپين والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spanish Army Military Regions 1990|اسپيني فوجي علائقا 1990]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands|اسپرئٽلي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands relief|اسپرئٽلي ٻيٽ رليف]] :[[Module:Location map/data/Stockport railways|اسٽاڪپورٽ ريلويز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel|اسرائيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northeast|اسرائيل اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest|اسرائيل اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest negev|اسرائيل اتر اولهه نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north haifa|اسرائيل اتر حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north negev|اسرائيل اتر نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel ashkelon|اسرائيل اشڪيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel binyamin|اسرائيل بنيامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel haifa|اسرائيل حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel south wb|اسرائيل ڏکڻ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel shomron|اسرائيل شومرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel gaza|اسرائيل غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Greater Tel Aviv|اسرائيل گريٽر تل ابيب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Golan|اسرائيل گولان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel center ta|اسرائيل مرڪز تي اي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Nazareth to Nitzana|اسرائيل ناصره کان نيتزانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel negev mt|اسرائيل نيگيو جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jerusalem|اسرائيل يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jezreel|اسرائيل يزرعيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy|اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Abruzzo|اٽلي ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South|ڏکڻ اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South Tyrol|اٽلي ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome|اٽلي روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sardinia|اٽلي سارڊينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sicily|اٽلي سسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Tuscany|اٽلي ٽسڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Turin|اٽلي تورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Trentino-South Tyrol|اٽلي ترينتينو-ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Piedmont|اٽلي پيڊمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Parma|اٽلي پارما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Emilia-Romagna|اٽلي ايميليا-رومانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Aosta Valley|اٽلي آئوستا وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Apulia|اٽلي اپوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Umbria|اٽلي امبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Varese|اٽلي واريزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Veneto|اٽلي وينيتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venetian Lagoon|اٽلي وينيسيائي لئگون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venice|اٽلي وينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Basilicata|اٽلي باسيليڪاتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Bergamo|اٽلي برگامو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Brescia|اٽلي بريشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Calabria|اٽلي ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Campania|اٽلي ڪامپانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Friuli-Venezia Giulia|اٽلي فريولي-وينيزيا جوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lazio|اٽلي لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Liguria|اٽلي لگوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lombardy|اٽلي لومبارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Molise|اٽلي موليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Marche|اٽلي مارڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan|اٽلي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan admin|اٽلي ميلان انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan Central|اٽلي مرڪزي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy North|اتر اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Reggio Calabria|اٽلي ريگيو ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome Antiquity|اٽلي قديم روم]] :[[Module:Location map/data/Northern Ireland|اتر آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Armagh|اتر آئرلينڊ آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Armagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Antrim|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي اينٽرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Coleraine|اتر آئرلينڊ ڪولرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Londonderry|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Fermanagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي فرمانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Tyrone|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي ٽائرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Downpatrick|اتر آئرلينڊ ڊائون پيٽرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Londonderry|اتر آئرلينڊ لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Newtownards|اتر آئرلينڊ نيوٽائونارڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/North America|اتر آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/Northern England|اتر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Italy 1905 relief|اتر اٽلي 1905 رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Atlantic|اتر ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North East England|اتر اوڀر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North West England|اتر اولهه انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Pacific|اتر پئسفڪ]] :← [[Module:Location map/data/North Carolina|اتر ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Korea|اتر ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Nicosia|اتر نڪوسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Sea|اتر سمنڊ]] :← [[Module:Location map/data/North Dakota|اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Northern Mariana Islands|اتر ماريانا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern and Central Europe|اتر ۽ مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Egypt|اتر مصر]] :← [[Module:Location map/data/North Macedonia|اتر مقدونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway North|اتر ناروي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttarakhand|اترکنڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aust-Agder|اوست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Odisha|اوڊيشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oran|اوران]] :← [[Module:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oregon State University OR|اوريگن اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Orissa|اوڙيسا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oppland|اوپلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Opole Voivodeship|اوپولي وائيووڊشپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oceania|اوشينيا]] :← [[Module:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Germany|اولھ جرمني]] :[[Module:Location map/data/West Asia|اولهه ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Western Turkey|اولهه ترڪي]] :[[Module:Location map/data/West Germany Northern 1989|اولهه جرمني اتر 1989]] :[[Module:Location map/data/Western Sahara|اولهه صحارا]] :[[Module:Location map/data/West Bank|اولهه ڪنارو]] :[[Module:Location map/data/West Bank relief|اولهه ڪنارو رليف]] :← [[Module:Location map/data/Western Cape|اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/West Midlands (region)|اولهه مڊلينڊز (علائقو)]] :← [[Module:Location map/data/West Virginia|اولهه ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|اولهه ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[Module:Location map/data/Western Europe World Heritage Sites|اولهه يورپ عالمي ورثي ماڳ]] :← [[Module:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia|ايٿوپيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Tigray Region|ايٿوپيا ٽگرائي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Afar Region|ايٿوپيا عفار علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Atlantic Ocean|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean|ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean Sea|ايجيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran|ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran Tehran|ايران تهران]] :← [[Module:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia|ايسٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia Tallinn|ايسٽونيا تالِن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia and Latvia|ايسٽونيا ۽ لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of the East Angles|ايسٽ اينگلز جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eswatini|ايسواتيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia|ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Minor|ايشيا مائنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia (equirectangular)|ايشيا (ھمچورس ڏيکاء)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Southwest|ايشيا -ڏکڻ اولهه ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/AFC|ايشين فٽبال ڪنفيڊريشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador|ايڪواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Quito centre|ايڪواڊور ڪيوٽو مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Galápagos Islands|ايڪواڊور گالاپاگوس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ilam Iran|ايلام، ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/El Salvador|ايل سلواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amazon river watershed|ايمازون درياهه جو آبي طاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/NRL|اين آر ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH|اين ڊي ايڇ]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1941 east|اين ڊي ايڇ 1941 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1943 east|اين ڊي ايڇ 1943 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia|انڊونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Barito Regency|انڊونيشيا اتر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sumatra|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra North|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sulawesi|انڊونيشيا اتر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Kalimantan|انڊونيشيا اتر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Maluku|انڊونيشيا اتر مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Aceh|انڊونيشيا آچيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Barito Regency|انڊونيشيا اوڀر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Java|انڊونيشيا اوڀر جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kalimantan|انڊونيشيا اوڀر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اوڀر ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Nusa Tenggara|انڊونيشيا اوڀر نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Papua|انڊونيشيا اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Java|انڊونيشيا اولهه جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sumatra|انڊونيشيا اولهه سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sulawesi|انڊونيشيا اولهه سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kalimantan|انڊونيشيا اولهه ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اولهه ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Nusa Tenggara|انڊونيشيا اولهه نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Western New Guinea|انڊونيشيا اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bacan|انڊونيشيا باچان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Badung Regency|انڊونيشيا بادونگ ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Balikpapan|انڊونيشيا بالڪ پاپن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bali|انڊونيشيا بالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banten|انڊونيشيا بانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bandung|انڊونيشيا بانڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banggai|انڊونيشيا بانگائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung Islands|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banyuwangi Regency|انڊونيشيا بانيووانگي ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bird's Head Peninsula|انڊونيشيا برڊز هيڊ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bintan|انڊونيشيا بنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bojonegoro Regency|انڊونيشيا بوجونيگورو ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Borneo|انڊونيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bogor Regency|انڊونيشيا بوگور ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bekasi|انڊونيشيا بيڪاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bengkulu|انڊونيشيا بينگڪولو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Tanah Laut Regency|انڊونيشيا تانه لاوت ريجنسي]] :← [[Module:Location map/data/Indonesia Timor|انڊونيشيا تيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Papua|انڊونيشيا پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palangka Raya|انڊونيشيا پالانگڪا رايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palembang|انڊونيشيا پالمبانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Purworejo Regency|انڊونيشيا پوروريجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Poso|انڊونيشيا پوسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Pulang Pisau Regency|انڊونيشيا پولانگ پيسائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Highland Papua|انڊونيشيا پهاڙي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jabodetabek|انڊونيشيا جابوديتابيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jambi|انڊونيشيا جامبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Java|انڊونيشيا جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Capital Region of Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا خاص گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Depok|انڊونيشيا ديپوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Denpasar|انڊونيشيا دينپاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southeast Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ اوڀر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southwest Papua|انڊونيشيا ڏکڻ اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Barito Regency|انڊونيشيا ڏکڻ باريتو ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southern Borneo|انڊونيشيا ڏکڻ بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Papua|انڊونيشيا ڏکڻ پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sumatra|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra South|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Kalimantan|انڊونيشيا ڏکڻ ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Raja Ampat|انڊونيشيا راجا امپات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau|انڊونيشيا رياو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau Islands|انڊونيشيا رياو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra|انڊونيشيا سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Samarinda|انڊونيشيا سمارندا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumba|انڊونيشيا سمبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumbawa|انڊونيشيا سمباوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Surabaya|انڊونيشيا سورابايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sukamara Regency|انڊونيشيا سوڪامارا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula|انڊونيشيا سولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi|انڊونيشيا سولاويسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi Topography|انڊونيشيا سولاويسي جاگرافيائي بناوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula Islands|انڊونيشيا سولا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sidoarjo Regency|انڊونيشيا سيدوارجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seram|انڊونيشيا سيرام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seruyan Regency|انڊونيشيا سيرويان ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands Regency|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Celebes|انڊونيشيا سيليبيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Semarang|انڊونيشيا سيمارانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia provinces|انڊونيشيا صوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Flores|انڊونيشيا فلوريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Katingan Regency|انڊونيشيا ڪاتينگان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kapuas Regency|انڊونيشيا ڪاپواس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Karanganyar Regency|انڊونيشيا ڪرنگانيار ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kalimantan|انڊونيشيا ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kulon Progo Regency|انڊونيشيا ڪولون پروگو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kebumen Regency|انڊونيشيا ڪيبومن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gorontalo|انڊونيشيا گورونتالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gunung Mas Regency|انڊونيشيا گونونگ ماس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lamandau Regency|انڊونيشيا لاماندائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lampung|انڊونيشيا لامپونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lombok|انڊونيشيا لومبوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku|انڊونيشيا مالوڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku Islands and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ٻيٽ ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Majalengka Regency|انڊونيشيا مجالينگڪا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Papua|انڊونيشيا مرڪزي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Java|انڊونيشيا مرڪزي جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Sulawesi|انڊونيشيا مرڪزي سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Kalimantan|انڊونيشيا مرڪزي ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Makassar|انڊونيشيا مڪاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Manado|انڊونيشيا مناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Murung Raya Regency|انڊونيشيا مورونگ رايا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Medan|انڊونيشيا ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lesser Sunda Islands|انڊونيشيا ننڍا سندا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Nusa Tenggara Islands|انڊونيشيا نوسا تينگارا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia New Guinea|انڊونيشيا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Region of Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا خاص علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Halmahera|انڊونيشيا هلماهيرا]] :← [[Module:Location map/data/Anguilla|انگويلا]] :← [[Module:Location map/data/Ascension Island|اسينشن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/East Riding of Yorkshire|ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/East Sussex|اوڀر سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/Edinburgh|ايڊنبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Essex|ايسڪس]] :← [[Module:Location map/data/North Yorkshire|اتر يارڪشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :← [[Module:Location map/data/West Midlands|اولهه مڊلينڊز]] :← [[Module:Location map/data/West Sussex|اولهه سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/West Yorkshire|اولهه يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Staffordshire|اسٽافورڊشائر]] ==ب== :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom London|برطانيا لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK|برطانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bosnia|بوسنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Berlin|برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Brandenburg|برانڊنبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bouvet Island|بووي ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :← [[Module:Location map/data/Bangkok Metropolitan Region|بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Bedfordshire|بيڊفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Berkshire|برڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Bermuda|برمودا]] :← [[Module:Location map/data/Bristol|برسٽل]] :← [[Module:Location map/data/British Virgin Islands|برطانوي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Buckinghamshire|بڪنگهمشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Balkans|بالڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic states|بالٽڪ رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic Sea|بالٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[Module:Location map/data/Sea of Marmara|بحر مرمره]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles|برطانوي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles Oceans|برطانوي ٻيٽن جا سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom|برطانيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Alderney|برطانيا آلڊرني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford|برطانيا آڪسفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford (central)|برطانيا آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford Central|برطانيا آڪسفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxfordshire|برطانيا آڪسفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isles of Scilly|برطانيا آئلز آف سِلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isle of Wight|برطانيا آئل آف وائيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Allerdale|برطانيا ايلرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Ireland|برطانيا ۽ آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Northern Germany|برطانيا ۽ اتر جرمني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom North Yorkshire|برطانيا اتر يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/UK Northern England|برطانيا اتر انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Northern Ireland|برطانيا اتر آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Anguilla|برطانيا انگويلا]] :[[Module:Location map/data/UK England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East of England|برطانيا انگلينڊ جو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast close|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر ويجهو]] :[[Module:Location map/data/UK England Southwest|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اولهه]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Midlands|برطانيا اولهه مڊلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Sussex|برطانيا اولهه سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Yorkshire|برطانيا اولهه يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedford|برطانيا بيڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire|برطانيا بيڊفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire 1974-2009|برطانيا بيڊفورڊشائر 1974-2009]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Beverley Central|برطانيا بيورلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackpool|برطانيا بليڪپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn|برطانيا بليڪبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn central|برطانيا بليڪبرن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn with Darwen|برطانيا بليڪبرن وٿ ڊارون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Boston Central|برطانيا بوسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Barrow-in-Furness|برطانيا برو آف بيرو-ان-فرنيس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Burnley|برطانيا برو آف برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Chorley|برطانيا برو آف چورلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Doncaster|برطانيا برو آف ڊانڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of South Ribble|برطانيا برو آف ڏکڻ ربل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Fylde|برطانيا برو آف فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Pendle|برطانيا برو آف پينڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Ribble Valley|برطانيا برو آف ربل وادي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Rossendale|برطانيا برو آف روسنڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Hyndburn|برطانيا برو آف هائنڊبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of West Lancashire|برطانيا برو آف اولهه لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Wyre|برطانيا برو آف وائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom British Virgin Islands|برطانيا برطانوي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol|برطانيا برسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol Central|برطانيا برسٽل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Berkshire|برطانيا برڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bermuda|برطانيا برمودا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley|برطانيا برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley central|برطانيا برنلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brecon Beacons|برطانيا بريڪن بيڪنز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton|برطانيا برائيٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton and Hove|برطانيا برائيٽن ۽ هوو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Buckinghamshire|برطانيا بڪنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Calderdale|برطانيا ڪالڊرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge|برطانيا ڪيمبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge Central|برطانيا ڪيمبرج مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridgeshire|برطانيا ڪيمبرجشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Canterbury Central|برطانيا ڪينٽربري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kent|برطانيا ڪينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cayman Islands|برطانيا ڪيمن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Carlisle Central|برطانيا ڪارلائل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall|برطانيا ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall (mainland)|برطانيا ڪارنوال (مين لينڊ)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall southwest|برطانيا ڪارنوال ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumbria|برطانيا ڪامبريا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumberland|برطانيا ڪمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Colchester Central|برطانيا ڪولچيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Coventry Central|برطانيا ڪوونٽري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Down|برطانيا ڪائونٽي ڊائون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Durham|برطانيا ڪائونٽي ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Copeland|برطانيا ڪوپ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Crawley|برطانيا ڪرالي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom King's Lynn Central|برطانيا ڪنگز لن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kingston-upon-Hull Central|برطانيا ڪنگسٽن-اپان-هل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington and Chelsea|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن ۽ چيلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kingston upon Thames|برطانيا لنڊن ڪنگسٽن اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Camden|برطانيا لنڊن ڪيمڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Croydon|برطانيا لنڊن ڪروئڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Greenwich|برطانيا لنڊن گرينوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Albertopolis|برطانيا لنڊن البرٽوپولس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Islington|برطانيا لنڊن اِزلنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ealing|برطانيا لنڊن ايلنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Enfield|برطانيا لنڊن اينفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barking and Dagenham|برطانيا لنڊن بارڪنگ ۽ ڊيگنهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barnet|برطانيا لنڊن بارنيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bexley|برطانيا لنڊن بيڪسلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Brent|برطانيا لنڊن برينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bromley|برطانيا لنڊن بروملي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Redbridge|برطانيا لنڊن ريڊبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Richmond upon Thames|برطانيا لنڊن رچمنڊ اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Southwark|برطانيا لنڊن سائوٿ وارڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Sutton|برطانيا لنڊن سٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Tower Hamlets|برطانيا لنڊن ٽاور هيملٽس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London City of London|برطانيا لنڊن شهر لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lambeth|برطانيا لنڊن ليمبٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lewisham|برطانيا لنڊن ليوشيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Merton|برطانيا لنڊن مرٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Newham|برطانيا لنڊن نيوهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hackney|برطانيا لنڊن هيڪني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ham|برطانيا لنڊن هيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hammersmith and Fulham|برطانيا لنڊن هيمرسميٿ ۽ فلهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Haringey|برطانيا لنڊن هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Harrow|برطانيا لنڊن هيرو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Havering|برطانيا لنڊن هيورنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hillingdon|برطانيا لنڊن هلنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hounslow|برطانيا لنڊن هائونزلو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Waltham Forest|برطانيا لنڊن والٿم فاريسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Wandsworth|برطانيا لنڊن وانڊز ورٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Westminster|برطانيا لنڊن ويسٽ منسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincoln Central|برطانيا لنڪن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincolnshire|برطانيا لنڪنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster|برطانيا لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster Central|برطانيا لنڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancashire|برطانيا لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds|برطانيا ليڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds 1866|برطانيا ليڊز 1866]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds Central|برطانيا ليڊز مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester|برطانيا ليسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester Central|برطانيا ليسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicestershire|برطانيا ليسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lake District|برطانيا ليڪ ڊسٽرڪٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool|برطانيا ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool Central|برطانيا ليورپول مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lytham St Annes|برطانيا لٿم سينٽ اينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Manchester|برطانيا مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London|برطانيا مرڪزي لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London East|برطانيا مرڪزي لنڊن اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Merseyside|برطانيا مرسي سائيڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Milton Keynes|برطانيا ملٽن ڪينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Montserrat|برطانيا مونٽسيرات]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe|برطانيا مورڪمبي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe Bay|برطانيا مورڪمبي کاري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norfolk|برطانيا نورفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northampton Central|برطانيا نارٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northamptonshire|برطانيا نارٿيمپٽنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northumberland|برطانيا نارٿمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norwich Central|برطانيا نارچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne Central|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Central|برطانيا ناٽنگهم مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Greater|برطانيا وڏو ناٽنگهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottinghamshire|برطانيا ناٽنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Pitcairn Island|برطانيا پٽڪيرن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth|برطانيا پلمٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth Central|برطانيا پلمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston|برطانيا پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston central|برطانيا پريسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Channel Islands|برطانيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cheshire|برطانيا چيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chester Central|برطانيا چيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester|برطانيا چيچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester Central|برطانيا چيچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester District|برطانيا چيچسٽر ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Carlisle|برطانيا شهر ڪارلائل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Preston|برطانيا شهر پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Lancaster|برطانيا شهر لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South|برطانيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Georgia|برطانيا ڏکڻ جارجيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Lakeland|برطانيا ڏکڻ ليڪ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Yorkshire|برطانيا ڏکڻ يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derby Central|برطانيا ڊربي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derbyshire|برطانيا ڊربيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derry|برطانيا ڊيري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Durham|برطانيا ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Devon|برطانيا ڊيون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dartmoor|برطانيا ڊارٽمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Doncaster Central|برطانيا ڊانڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dunwich|برطانيا ڊنوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dorset|برطانيا ڊورسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dover Central|برطانيا ڊوور مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rutland|برطانيا رٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Richmond|برطانيا رچمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading|برطانيا ريڊنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading Central|برطانيا ريڊنگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rye|برطانيا راءِ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena|برطانيا سينٽ هيلينا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha|برطانيا سينٽ هيلينا، اسينشن ۽ ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Salisbury Central|برطانيا سالسبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton|برطانيا سائوٿيمپٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton Central|برطانيا سائوٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport|برطانيا سائوٿپورٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport Central|برطانيا سائوٿپورٽ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Scarborough Old Town|برطانيا اسڪاربره پراڻو شهر]] :[[Module:Location map/data/UK Scotland|برطانيا اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Skelmersdale|برطانيا اسڪيلمرزڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sheffield|برطانيا شيفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shrewsbury Central|برطانيا شروزبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shropshire|برطانيا شروپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Soho|برطانيا سوهو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset|برطانيا سومرسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Bath and North East|برطانيا سومرسيٽ باٿ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset West|برطانيا سومرسيٽ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset South|برطانيا سومرسيٽ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Sedgemoor|برطانيا سومرسيٽ سيجمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Taunton Deane|برطانيا سومرسيٽ ٽانٽن ڊين]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Levels|برطانيا سومرسيٽ ليولز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Mendip|برطانيا سومرسيٽ مينڊپ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset North|برطانيا سومرسيٽ اتر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Staffordshire|برطانيا اسٽافورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Stamford Central|برطانيا اسٽيمفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Suffolk|برطانيا سفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sunderland|برطانيا سنڊرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Surrey|برطانيا سري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Forest of Bowland|برطانيا ٻيلو آف بولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom The Fylde|برطانيا دي فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Thetford Central|برطانيا ٿيٽفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Turks and Caicos Islands|برطانيا ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tristan da Cunha|برطانيا ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tyne and Wear|برطانيا ٽائن ۽ ويئر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Falkland Islands|برطانيا فاڪلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Fleetwood|برطانيا فليٽ ووڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucester Central|برطانيا گلوسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucestershire|برطانيا گلوسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guildford Central|برطانيا گلڊفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Great Yarmouth Central|برطانيا گريٽ يارمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grand Cayman|برطانيا گرينڊ ڪيمن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grimsby Central|برطانيا گرمزبي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guernsey|برطانيا گرنزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Belfast|برطانيا وڏو بيلفاسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :[[Module:Location map/data/UK Greater London postal|برطانيا وڏو لنڊن پوسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Liverpool|برطانيا وڏو ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Manchester|برطانيا وڏو مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wales|برطانيا ويلز]] :[[Module:Location map/data/UK Wales Snowdonia|برطانيا ويلز سنوڊونيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwick Central|برطانيا واروڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwickshire|برطانيا واروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchelsea|برطانيا ونچلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchester Central|برطانيا ونچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wiltshire|برطانيا ولٽشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Westmorland|برطانيا ويسٽمورلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcester Central|برطانيا ووسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcestershire|برطانيا ووسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hereford Central|برطانيا هيرفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Herefordshire|برطانيا هيرفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hertfordshire|برطانيا هارٽفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hampshire|برطانيا هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Haringey|برطانيا هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom High Peak|برطانيا هاءِ پيڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hoxne|برطانيا هاڪسن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Huntingdon|برطانيا هنٽنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom York Central|برطانيا يارڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Yorkshire Dales|برطانيا يارڪشائر ڊيلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil|برازيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Brasília|برازيل برازيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Rio de Janeiro|برازيل ريو ڊي جينيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil São Paulo City|برازيل سائو پائولو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bratislava|براتسلاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver|برٽش ڪولمبيا وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver Downtown|برٽش ڪولمبيا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahamas|بھاماس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal|بي آف بنگال]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal| بنگال وارو نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bihar|بھار]] ===ڀ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan|ڀوٽان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan Thimphu|ڀوٽان ٿمفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India|ڀارت]] :[[ماڊيول:Location map/data/India2|ڀارت2]] :[[ماڊيول:Location map/data/India3|ڀارت3]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh|ڀارت اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh Varanasi|ڀارت اتر پرديش وارانسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttarakhand|ڀارت اترکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ahmedabad|ڀارت احمد آباد]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Arunachal Pradesh|ڀارت اروناچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Assam|ڀارت آسام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Agra Administrative|ڀارت آگرا انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Odisha|ڀارت اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Orissa|ڀارت اوڙيسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India West Bengal|ڀارت اولهه بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andaman and Nicobar Islands|ڀارت انڊمان ۽ نڪوبار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andhra Pradesh|ڀارت آنڌرا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Patna|ڀارت پٽنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Puducherry|ڀارت پڊوچيري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Pondicherry|ڀارت پانڊيچيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Punjab|ڀارت پنجاب]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tamil Nadu|ڀارت تامل ناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Telangana|ڀارت تلنگانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tiruchirapalli|ڀارت تروچيراپلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tripura|ڀارت تريپورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chandigarh|ڀارت چندي ڳڙھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chennai|ڀارت چنئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chhattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙھ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Chattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jammu and Kashmir|ڀارت ڄمون ۽ ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jharkhand|ڀارت جھارکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Dadra and Nagar Haveli|ڀارت دادرا ۽ نگر حويلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi|ڀارت دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi central|ڀارت دهلي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Rajasthan|ڀارت راجستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Sikkim|ڀارت سکم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bhopal|ڀارت ڀوپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bihar|ڀارت بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bengaluru|ڀارت بينگلورو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Bangalore|ڀارت بنگلور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kerala|ڀارت ڪيرالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kochi|ڀارت ڪوچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kolkata|ڀارت ڪولڪتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kollam|ڀارت ڪولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Karnataka|ڀارت ڪرناٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Goa|ڀارت گوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Greater Jaipur|ڀارت گريٽر جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Gujarat|ڀارت گجرات]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jaipur|ڀارت جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ladakh|ڀارت لداخ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Lakshadweep|ڀارت لڪشديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Madhya Pradesh|ڀارت مڌيا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Manipur|ڀارت مني پور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Meghalaya|ڀارت ميگھاليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mizoram|ڀارت ميزورام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mumbai|ڀارت ممبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Maharashtra|ڀارت مھاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Nagaland|ڀارت ناگالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India New Delhi|ڀارت نئين دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Haryana|ڀارت هريانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Himachal Pradesh|ڀارت هماچل پرديش]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karnataka|ڪرناٽڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ladakh|لداخ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mumbai|ممبئي]] ==ت== :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamil Nadu|تامل ناڊو]] :[[Module:Location map/data/Tahiti|تاهيتي]] :[[Module:Location map/data/Taichung|تائيچنگ]] :[[Module:Location map/data/Tainan|تائينان]] :[[Module:Location map/data/Taitung County|تائيتونگ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Taiwan|تائيوان]] :[[Module:Location map/data/Taiwan Kaohsiung|تائيوان ڪائوشيونگ]] :[[Module:Location map/data/Tajikistan|تاجڪستان]] :[[Module:Location map/data/Tanzania|تنزانيا]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv|تل ابيب]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv location|تل ابيب مقام]] :[[Module:Location map/data/Tibetan Plateau|تبت جو پهاڙي ميدان]] :[[Module:Location map/data/Tierra del Fuego|تيئرا ديل فيوگو]] :[[Module:Location map/data/Tigray Region|تگرائي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Timor|تيمور]] :[[Module:Location map/data/Tsavo national parks|تساوو قومي پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tunisia|تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Greater Tunis|تيونس وڏو تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Tunis|تيونس تونس]] :[[Module:Location map/data/Turkey|ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Turkey Aegean|ترڪي ايجين]] :[[Module:Location map/data/Turkey Ankara|ترڪي انقره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Istanbul|ترڪي استنبول]] :[[Module:Location map/data/Turkey Marmara|ترڪي مرمره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Şanlıurfa|ترڪي شانلي عرفه]] :[[Module:Location map/data/Turkey South Caria|ترڪي ڏکڻ ڪيريا]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southeast|ترڪي ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southwest|ترڪي ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Turkmenistan|ترڪمانستان]] :[[Module:Location map/data/Tokharistan|توخارستان]] :← [[Module:Location map/data/Turks and Caicos Islands|ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] ==ٿ== :← [[Module:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :← [[Module:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cold War Germany|ٿڌي جنگ وارو جرمني]] :[[Module:Location map/data/Thailand|ٿائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Isan TMD|ٿائيلينڊ ايسان TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Northern TMD|ٿائيلينڊ اتر TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bay of Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ جي کاري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok Metropolitan Region|ٿائيلينڊ بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chonburi|ٿائيلينڊ چونبوري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chiang Mai Province|ٿائيلينڊ چيانگ مائي صوبو]] :← [[Module:Location map/data/Tyne and Wear|ٽائن ۽ ويئر]] ==ٽ== :← [[ماڊيول:Location map/data/Tokyo city|ٽوڪيو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms og Finnmark|ٽرومس او فنمارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tenerife|ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Togo|ٽوگو]] :[[Module:Location map/data/Tokelau|ٽوڪيلائو]] :[[Module:Location map/data/Tonga|ٽونگا]] :[[Module:Location map/data/Trinidad and Tobago|ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو]] :[[Module:Location map/data/Tuvalu|ٽوالو]] ==پ== :← [[Module:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :← [[Module:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pacific Ocean|پئسفڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Balochistan|پاڪستان بلوچستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Balochistan Pakistan|بلوچستان پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Karachi|پاڪستان ڪراچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karachi|ڪراچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Lahore|پاڪستان لاهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Punjab|پاڪستان پنجاب]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Punjab Pakistan|پنجاب پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Sindh|پاڪستان سنڌ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sindh|سنڌ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan|پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palau|پلائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palawan|پالاوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pamir|پامير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Bocas del Toro Province|پاناما بوڪاس ڊيل تورو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Chiriquí Province|پاناما چيريڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Coclé Province|پاناما ڪوڪلي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Colón Province|پاناما ڪولون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Emberá-Wounaan|پاناما ڪومارڪا ايمبيرا-وونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Guna Yala|پاناما ڪومارڪا گونا يالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Ngäbe-Buglé|پاناما ڪومارڪا نگابي-بوگلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Darién Province|پاناما دارين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Herrera Province|پاناما هيريرا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Los Santos Province|پاناما لوس سانتوس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Panamá Province|پاناما پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Veraguas Province|پاناما ويراگواس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama West Panamá Province|پاناما اولهه پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama|پاناما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Bougainville Island|پاپوا نيو گني بوگن ويل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea East New Britain|پاپوا نيو گني اوڀر نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Gulf Province|پاپوا نيو گني گلف صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae urban|پاپوا نيو گني لاي شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae|پاپوا نيو گني لاي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Britain and Ireland|پاپوا نيو گني نيو برٽن ۽ آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Ireland|پاپوا نيو گني نيو آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Sandaun Province|پاپوا نيو گني سانڊائون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea West New Britain|پاپوا نيو گني اولهه نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea|پاپوا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pará|پارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraguay|پيراگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraná|پارانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Patuakhali|پتوآکالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penang International Airport destinations|پينانگ بين الاقوامي هوائي اڏي جون منزلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penghu County|پينگهو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perlis|پرليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perm|پرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Old Jerusalem|پراڻو يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Daniel Alcides Carrión Province|پيرو دانيئل السيدس ڪاريون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Lima|پيرو ليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Loreto|پيرو لوريٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Tacna|پيرو تاڪنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru|پيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pichilemu|پيچيلمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pingtung County|پنگٽنگ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pirojpur|پيروجپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland 1939|پولينڊ 1939]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland Greater Poland Voivodeship|پولينڊ گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Hel|پولينڊ ھيل]] :[[Module:Location map/data/Poland Krakow Central|پولينڊ ڪراڪوف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lesser Poland Voivodeship|پولينڊ ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lodz central|پولينڊ ووچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Łódź Voivodeship|پولينڊ ووچ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lower Silesian Voivodeship|پولينڊ لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin central|پولينڊ لبلن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin Voivodeship|پولينڊ لبلن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lubusz Voivodeship|پولينڊ لبوش وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Masovian Voivodeship|پولينڊ ماسويئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Opole Voivodeship|پولينڊ اوپولي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podkarpackie Voivodeship|پولينڊ پوڊڪارپاتسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podlaskie Voivodeship|پولينڊ پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Podlaskie Voivodeship|پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Pomeranian Voivodeship|پولينڊ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Pomeranian Voivodeship|پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Silesian Voivodeship|پولينڊ سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Świętokrzyskie Voivodeship|پولينڊ شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Szczecin|پولينڊ شچچين]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnów|پولينڊ تارنوو]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnowskie Góry County|پولينڊ تارنوفسڪي گوري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Poland Warmian-Masurian Voivodeship|پولينڊ وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Warsaw central|پولينڊ وارسا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland West Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Wrocław|پولينڊ وروتسواف]] :[[Module:Location map/data/Poland|پولينڊ]] :[[Module:Location map/data/Portland State University OR|پورٽلينڊ اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Corvo|پورچوگال ازورس ڪوروو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Faial|پورچوگال ازورس فيائل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Flores|پورچوگال ازورس فلورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Graciosa|پورچوگال ازورس گراسيوزا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Pico|پورچوگال ازورس پيڪو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Santa Maria|پورچوگال ازورس سانتا ماريا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Jorge|پورچوگال ازورس سائو جورج]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Miguel|پورچوگال ازورس سائو ميگوئل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Terceira|پورچوگال ازورس ترسيرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores|پورچوگال ازورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Coimbra پورچوگال ڪوئمبرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Lisbon|پورچوگال لزبن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Madeira|پورچوگال ماديرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Nature Park of Santa Maria|پورچوگال سانتا ماريا جو فطري پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Portugal Norte|پورچوگال نورتي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Porto Foz de Douro|پورچوگال پورتو فوز ڊي دورو]] :[[Module:Location map/data/Portugal topographic|پورچوگال جاگرافيائي]] :[[Module:Location map/data/Portugal|پورچوگال]] :[[Module:Location map/data/Prince William area|پرنس وليم علائقو]] :[[Module:Location map/data/Principe|پرنسپي]] :[[Module:Location map/data/Pyongyang|پيونگ يانگ]] :[[Module:Location map/data/Pyrenees|پيرينيز]] :← [[Module:Location map/data/Paramaribo|پاراماريبو]] ==ج== :← [[Module:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Djibouti|جبوتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/FRG and West Berlin|جرمني جي فيڊرل ريپبلڪ ۽ اولھ برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GDR|جرمن ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Abkhazia|جارجيا ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Adjara|جارجيا ادجارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Guria|جارجيا گوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Imereti|جارجيا ايميريتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kakheti|جارجيا ڪاخيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kvemo Kartli|جارجيا ڪويمو ڪارتلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Mtskheta-Mtianeti|جارجيا مسخيتا-متيانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti|جارجيا راچا-ليچخومي ۽ ڪويمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Samegrelo-Zemo Svaneti|جارجيا ساميگريلو-زيمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Tbilisi|جارجيا تبليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia|جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (country)|جارجيا (ملڪ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/German Empire|جرمن سلطنت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany 1937|جرمني 1937]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Austria Switzerland|جرمني آسٽريا سوئٽزرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Baden-Württemberg|جرمني باڊن-ورٽمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baden-Württemberg|باڊن-ورٽمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bavaria|جرمني بويريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bavaria|بويريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin central|جرمني برلن مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin|جرمني برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Brandenburg|جرمني برانڊنبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bremen|جرمني بريمن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bremen|بريمن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany coast|جرمني سامونڊي ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Frankfurt am Main|جرمني فرينڪفرٽ آم مائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Frankfurt am Main|فرينڪفرٽ آم مائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hamburg|جرمني هيمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hamburg|هيمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hesse|جرمني هيسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hesse|هيسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Karlsruhe|جرمني ڪارلسروهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karlsruhe|ڪارلسروهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Lower Saxony|جرمني هيٺيون سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Saxony|هيٺيون سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Mecklenburg-Vorpommern|جرمني ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mecklenburg-Vorpommern|ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Neckar|جرمني نيڪار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany North Rhine-Westphalia|جرمني نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Rhine-Westphalia|نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany NRW cut|جرمني اين آر ڊبليو ڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhenish Massif|جرمني رينش ميسف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhine|جرمني رائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhineland-Palatinate|جرمني رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhineland-Palatinate|رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saarland|جرمني سارلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saarland|سارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony-Anhalt|جرمني سيڪسني-انهالٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony-Anhalt|سيڪسني-انهالٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony|جرمني سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony|سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Schleswig-Holstein|جرمني شليسوگ-هولسٽائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Schleswig-Holstein|شليسوگ-هولسٽائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Thuringia|جرمني ٿورنگيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Thuringia|ٿورنگيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Weser|جرمني ويزر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany|جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gibraltar|جبرالٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Arlington|جي ايم يو آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Fairfax|جي ايم يو فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jakarta Metropolitan Area|جڪارتا ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jamaica|جميڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aichi Prefecture|جاپان آئچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Akita|جاپان اڪيتا اڪيتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Honjo|جاپان اڪيتا هونجو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Katagami|جاپان اڪيتا ڪاتاگامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nikaho|جاپان اڪيتا نڪاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nishime|جاپان اڪيتا نشيمي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Prefecture|جاپان اڪيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|جاپان -بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aomori Prefecture|جاپان آوموري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Chiba Prefecture|جاپان چيبا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan complete|جاپان مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Dewa|جاپان ديوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ehime Prefecture|جاپان ايهيمي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukui Prefecture|جاپان فوڪوئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka city|جاپان فوڪوئوڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka Prefecture|جاپان فوڪوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukushima Prefecture|جاپان فوڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gifu Prefecture|جاپان گيفو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Greater Tokyo area|جاپان گريٽر ٽوڪيو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gunma Prefecture|جاپان گنما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hiroshima Prefecture|جاپان هيروشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hokkaido|جاپان هوڪائيدو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hyogo Prefecture|جاپان هيوگو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ibaraki Prefecture|جاپان اباراڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Kanazawa|جاپان ايشيڪاوا ڪانازاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Prefecture|جاپان ايشيڪاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Iwate Prefecture|جاپان ايواتي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagawa Prefecture|جاپان ڪاگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Kagoshima|جاپان ڪاگوشيما ڪاگوشيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Prefecture|جاپان ڪاگوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanagawa Prefecture|جاپان ڪاناگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kansai|جاپان ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto Chubu Kansai|جاپان ڪانتو چوبو ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto|جاپان ڪانتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kobe|جاپان ڪوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kochi Prefecture|جاپان ڪوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kumamoto Prefecture|جاپان ڪوماموتو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto city|جاپان ڪيوٽو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto|جاپان ڪيوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto Prefecture|جاپان ڪيوٽو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyushu|جاپان ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Mie Prefecture|جاپان ميئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyagi Prefecture|جاپان مياگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyazaki Prefecture|جاپان ميازڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano city|جاپان ناگانو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano Prefecture|جاپان ناگانو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagasaki Prefecture|جاپان ناگاساڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nara Prefecture|جاپان نارا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Niigata Prefecture|جاپان نيگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Oita Prefecture|جاپان اوئيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okayama Prefecture|جاپان اوڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okinawa Prefecture|جاپان اوڪيناوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Osaka Prefecture|جاپان اوساڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ryukyu Islands|جاپان ريوڪيو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saga Prefecture|جاپان ساگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saitama Prefecture|جاپان سائيتاما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shiga Prefecture|جاپان شيگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shimane Prefecture|جاپان شيماني پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shizuoka Prefecture|جاپان شيزوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tochigi Prefecture|جاپان توچيگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku Region|جاپان توهوڪو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku|جاپان توهوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokushima Prefecture|جاپان توڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo Bay and Boso Peninsula|جاپان ٽوڪيو بي ۽ بوسو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo city|جاپان ٽوڪيو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo|جاپان ٽوڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tottori Prefecture|جاپان توتوري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Toyama Prefecture|جاپان توياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Wakayama Prefecture|جاپان واڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Prefecture|جاپان ياماگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tendo|جاپان ياماگاتا تيندو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tsuruoka|جاپان ياماگاتا تسوروئوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamaguchi Prefecture|جاپان ياماگوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamanashi Prefecture|جاپان ياماناشي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yokohama|جاپان يوڪوهاما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan|جاپان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jonava District Municipality|جوناوا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Echigo Line|جي آر ايچيگو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Hakushin Line|جي آر هاڪوشن لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Shin'etsu Main Line|جي آر شين ايتسو مين لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Tadami Line|جي آر تادامي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Yahiko Line|جي آر ياهيڪو لائين]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh|جمھوريه آرتساخ]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh (de facto)|جمھوريه آرتساخ، بالفعل]] :[[Module:Location map/data/Republic of North Macedonia|جمھوريه اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Republic of Macedonia|جمھوريه مقدونيا]] :[[Module:Location map/data/Republic of the Congo|جمھوريه ڪانگو]] ==ڄ== :← [[ماڊيول:Location map/data/Jammu and Kashmir|ڄمون ۽ ڪشمير]] ==جھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Jhalokati|جهالوڪاٺي]] ==چ== :[[ماڊيول:Location map/data/Chad|چاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Changhua County|چانگهوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Channel Islands|چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Charlottesville to Merrifield|شارلٽس وِل کان ميريفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chatham Islands|چيٿم ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi City|چيائي شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi County|چيائي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Antofagasta|چلي انتوفاگستا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Arica y Parinacota|چلي اريڪا ۽ پاريناڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Aysén|چلي آئيسين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Chiloé|چلي چيلوئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiloé|چيلوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Coquimbo Region|چلي ڪوڪيمبو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Easter Island|چلي ايسٽر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Los Lagos|چلي لوس لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Tarapacá|چلي تاراپاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile|چلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China (equirectangular)|چين (هڪجهڙي مستطيل پروجيڪشن)]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Anhui Fuyang|چين آنهوي فويانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Beijing municipality|چين بيجنگ ميونسپلٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Beijing|چين بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Chongqing|چين چونگ چنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chongqing|چونگ چنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Fujian|چين فوجيان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Fujian|فوجيان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Gansu|چين گانسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Gansu|گانسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong|چين گوانگ ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangdong|گوانگ ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong Foshan Shunde Ronggui|چين گوانگ ڊونگ فوشان شوندي رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi topography|چين گوانگسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi|چين گوانگسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangxi|گوانگسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guizhou|چين گوئيژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guizhou|گوئيژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hainan|چين هائينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hainan|هائينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei|چين هيبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hebei|هيبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang|چين هيبي شيجياژوانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Shijiazhuang|چين شيجياژوانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang urban|چين هيبي شيجياژوانگ شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Heilongjiang|چين هي لونگ جيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Heilongjiang|هي لونگ جيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Henan|چين هينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Henan|هينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hubei|چين هوبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hubei|هوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hunan|چين هونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hunan|هونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Inner Mongolia|چين اندروني منگوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Inner Mongolia|اندروني منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu Nanjing|چين جيانگسو نانجنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nanjing|نانجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu|چين جيانگسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jiangsu|جيانگسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jilin|چين جيلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jilin|جيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Liaoning|چين لياوننگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Liaoning|لياوننگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ningxia|چين ننگشيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ningxia|ننگشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Northern Plain|چين اتر ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Qinghai|چين چنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qinghai|چنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ronggui|چين رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong|چين شان ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shandong|شان ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong Qingdao|چين شان ڊونگ چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Qingdao|چين چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qingdao|چنگدائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanghai|چين شنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanghai|شنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanxi|چين شانشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanxi|شانشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shenzhen|چين شينزين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shenzhen|شينزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Sichuan|چين سيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sichuan|سيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tianjin|چين تيانجن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tianjin|تيانجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet topography|چين تبت جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet|چين تبت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tibet|تبت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Xinjiang|چين سنڪيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Xinjiang|سنڪيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Yunnan|چين يونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Yunnan|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhejiang|چين ژيجيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zhejiang|ژيجيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhengzhou|چين ژينگژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Macau|چين مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China|چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Csongrád Szeged|چونگراد سيگيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Greater Prague|چيڪ جمهوريه گريٽر پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Moravian-Silesian Region|چيڪ جمهوريه موراوين-سليزين علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Central|چيڪ جمهوريه پراگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Charles Bridge|چيڪ جمهوريه پراگ چارلس برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague city centre|چيڪ جمهوريه پراگ شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Districts|چيڪ جمهوريه پراگ ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Prague Castle|چيڪ جمهوريه پراگ پراگ قلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague|چيڪ جمهوريه پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Vysočina|چيڪ جمهوريه ويسوچينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Zlin|چيڪ جمهوريه زلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic|چيڪ جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Czechia|چيڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czechoslovakia|چيڪوسلوواڪيا]] :← [[Module:Location map/data/Cheshire|چيشائر]] ===خ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Khyber Pakhtunkhwa|خيبر پختونخوا]] [[Module:Location map/data/Strait of Juan de Fuca|خوان دي فوڪا سامونڊي لنگهه]] ===د=== :[[ماڊيول:Location map/data/Dubai|دبئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/World|دنيا]] ==ڌ== :[[ماڊيول:Location map/data/Earth|ڌرتي]] ==ڏ== :← [[ماڊيول:Location map/data/South Australia|ڏکڻ آسٽريليا]] :← [[Module:Location map/data/South Carolina|ڏکڻ ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/South Dakota|ڏکڻ ڊڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/England south|ڏکڻ انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Quebec South|ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[Module:Location map/data/South Africa|ڏکڻ آفريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Eastern Cape|ڏکڻ آفريڪا اوڀر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Free State|ڏکڻ آفريڪا فري اسٽيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Greater Johannesburg|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ وڏو جوهانسبرگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Pretoria Metro|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ پريٽوريا ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal Greater Durban|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال وڏو ڊربن]] :[[Module:Location map/data/South Africa Limpopo|ڏکڻ آفريڪا لمپوپو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Mpumalanga|ڏکڻ آفريڪا مپومالانگا]] :[[Module:Location map/data/South Africa North West|ڏکڻ آفريڪا اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/South Africa Northern Cape|ڏکڻ آفريڪا اتر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Pretoria|ڏکڻ آفريڪا پريٽوريا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Cape Town Central|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Greater Cape Town|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ وڏو ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/South America|ڏکڻ آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Asia|ڏکڻ ايشيا]] :[[Module:Location map/data/South Atlantic|ڏکڻ ائٽلانٽڪ]] :[[Module:Location map/data/South China Sea|ڏکڻ چين سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/South Korea|ڏکڻ ڪوريا]] :[[Module:Location map/data/South Korea Busan|ڏکڻ ڪوريا بوسان]] :[[Module:Location map/data/South Korea Seoul|ڏکڻ ڪوريا سيئول]] :[[Module:Location map/data/South Korea Ulsan|ڏکڻ ڪوريا السان]] :[[Module:Location map/data/South Norway|ڏکڻ ناروي]] :[[Module:Location map/data/South Orkney Islands|ڏکڻ آرڪني ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Ossetia|ڏکڻ اوسيشيا]] :[[Module:Location map/data/South Shetland Islands|ڏکڻ شيٽلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Sudan|ڏکڻ سوڊان]] :← [[Module:Location map/data/Southern Sudan|ڏاکڻو سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Southeast Asia|ڏکڻ اوڀر ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Southwest China|ڏکڻ اولهه چين]] :[[Module:Location map/data/Southern Northern Virginia|ڏاکڻي اتر ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Uruguay|ڏاکڻو يوراگوئي]] :← [[Module:Location map/data/South Yorkshire|ڏکڻ يارڪشائر]] ==ڊ== :[[ماڊيول:Location map/data/Delta Plan|ڊيلٽا پلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Aarhus|ڊينمارڪ آرهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aarhus|آرهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Bornholm|ڊينمارڪ بورن هولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Capital Region|ڊينمارڪ گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Central Denmark Region|ڊينمارڪ مرڪزي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Copenhagen|ڊينمارڪ ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Falster|ڊينمارڪ فالسٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Faroe Islands|ڊينمارڪ فيرو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Faroe Islands|فيرو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Funen|ڊينمارڪ فيونن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Greater Copenhagen|ڊينمارڪ گريٽر ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Hadsund|ڊينمارڪ هيڊسنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Helnæs|ڊينمارڪ هيلنيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Lolland|ڊينمارڪ لولنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Møn|ڊينمارڪ مون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark North Jutland Region|ڊينمارڪ اتر جٽلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region of Southern Denmark|ڊينمارڪ ڏاکڻي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Skive|ڊينمارڪ اسڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark|ڊينمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dera Ismail Khan|ڊيرا اسماعيل خان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dinaric Alps|ڊينارڪ الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominica|ڊومينيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominican Republic|ڊومينيڪن جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donbas|ڊونباس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donetsk|ڊونيتسڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dorset Geology|ڊورسيٽ جيالاجي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Deutschland|ڊائچ لينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dutch railway station|ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :← [[Module:Location map/data/Durban|ڊربن]] :← [[Module:Location map/data/Derbyshire|ڊربيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Devon|ڊيون]] :← [[Module:Location map/data/Dorset|ڊورسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Durham|ڊرهم]] ==ذ== :[[Module:Location map/data/Subantarctic (Indian Ocean)|ذيلي ائنٽارڪٽڪ (هندي سمنڊ)]] ==ر== :← [[Module:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rajasthan|راجستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rome|روم]] :[[Module:Location map/data/Romania Alba|رومانيا البا]] :[[Module:Location map/data/Romania Arad|رومانيا اراد]] :[[Module:Location map/data/Romania Arges|رومانيا ارجش]] :[[Module:Location map/data/Romania Bihor|رومانيا بيهور]] :[[Module:Location map/data/Romania Bistrița-Năsăud|رومانيا بسٽريتسا-نسئود]] :[[Module:Location map/data/Romania Brăila|رومانيا برائلا]] :[[Module:Location map/data/Romania Brașov|رومانيا براشوو]] :[[Module:Location map/data/Romania Bucharest|رومانيا بخارسٽ]] :[[Module:Location map/data/Romania Buzău|رومانيا بوزائو]] :[[Module:Location map/data/Romania Caraș-Severin|رومانيا ڪاراش-سيورين]] :[[Module:Location map/data/Romania Cluj|رومانيا ڪلوج]] :[[Module:Location map/data/Romania Constanta|رومانيا ڪونسٽانٽسا]] :[[Module:Location map/data/Romania Covasna|رومانيا ڪواسنا]] :[[Module:Location map/data/Romania Galati|رومانيا گالاتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Giurgiu|رومانيا جورجيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Gorj|رومانيا گورج]] :[[Module:Location map/data/Romania Harghita|رومانيا هارگيتا]] :[[Module:Location map/data/Romania Hunedoara|رومانيا هونيڊوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Maramureș|رومانيا ماراموريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Mureș|رومانيا موريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Neamt|رومانيا نيامتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Olt|رومانيا اولت]] :[[Module:Location map/data/Romania Prahova|رومانيا پراهووا]] :[[Module:Location map/data/Romania Sălaj|رومانيا سلاژ]] :[[Module:Location map/data/Romania Satu Mare|رومانيا ساتو ماري]] :[[Module:Location map/data/Romania Sibiu|رومانيا سيبيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Teleorman|رومانيا ٽيلي اورمان]] :[[Module:Location map/data/Romania Timiș|رومانيا تيميش]] :[[Module:Location map/data/Romania Timișoara|رومانيا تيميشوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Tulcea|رومانيا تولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vâlcea|رومانيا ولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vaslui|رومانيا واسلوئي]] :[[Module:Location map/data/Romania Vrancea|رومانيا ورانچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania|رومانيا]] :[[Module:Location map/data/Roraima|رورائيما]] :[[Module:Location map/data/Russia Adygea|روس ادگيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Krai|روس التائي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Republic|روس التائي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Amur Oblast|روس امور اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast polar|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ قطبي]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Astrakhan Oblast|روس آستراخان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bashkortostan|روس باشڪورتوستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Belgorod Oblast|روس بيلگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bryansk Oblast|روس بريانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Buryatia|روس برياتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Central Federal District|روس مرڪزي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Chechnya|روس چيچنيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Chelyabinsk Oblast|روس چيليابينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chukotka Autonomous Okrug|روس چڪوتڪا خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chuvashia|روس چواشيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Dagestan|روس داغستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Far Eastern Federal District|روس ڏور اوڀر وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Ingushetia|روس انگوشيتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Irkutsk Oblast|روس ارڪوتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ivanovo Oblast|روس ايوانوفو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Jewish Autonomous Oblast|روس يھودي خودمختيار اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kabardino-Balkaria|روس ڪباردينو-بالڪاريا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaliningrad Oblast|روس ڪاليننگراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kalmykia|روس ڪلميڪيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaluga Oblast|روس ڪالوگا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kamchatka Krai|روس ڪمچاتڪا ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Karachay-Cherkessia|روس ڪاراچائي-چرڪيسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Karelia|روس ڪريليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kemerovo Oblast|روس ڪيميروو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Khabarovsk Krai|روس خاباروفسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Khakassia|روس خاڪسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Khanty-Mansi Autonomous Okrug|روس خانتي-مانسي خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kirov Oblast|روس ڪيروف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Komi Republic|روس ڪومي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Kostroma Oblast|روس ڪاستروما اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnodar Krai|روس ڪراسنوڊار ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnoyarsk Krai|روس ڪراسنو يارسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Kurgan Oblast|روس ڪرگان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kuril Islands|روس ڪوريل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kursk Oblast|روس ڪرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Leningrad Oblast|روس لينن گراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Lipetsk Oblast|روس ليپيتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Magadan Oblast|روس مگادان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Mari El|روس ماري ايل]] :[[Module:Location map/data/Russia Mordovia|روس موردوويا]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Central|روس ماسڪو مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Moscow|مرڪزي ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Oblast|روس ماسڪو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Ring Road|روس ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Moscow Ring Road|ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Russia Moscow MKAD|روس ماسڪو ايم ڪي اي ڊي]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow|روس ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Murmansk Oblast|روس مورمانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nenets Autonomous Okrug|روس نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Central|روس نژني نووگورود مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Nizhny Novgorod|مرڪزي نژني نووگورود]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Kanavino|روس نژني نووگورود ڪاناوينو]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Oblast|روس نژني نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia North Caucasian Federal District|روس اتر قفقازي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia North Ossetia-Alania|روس اتر اوسيشيا-الانيا]] :← [[Module:Location map/data/Russia North Ossetia–Alania|روس اتر اوسيشيا–الانيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Northwestern Federal District|روس اتر اولهه وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Novaya Zemlya|روس نووايا زمليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Novgorod Oblast|روس نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Novosibirsk Oblast|روس نوووسيبيرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Omsk Oblast|روس اومسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Orenburg Oblast|روس اورينبرگ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Oryol Oblast|روس اوريول اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Penza Oblast|روس پينزا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Perm Krai|روس پيرم ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Primorsky Krai|روس پريمورسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Pskov Oblast|روس پسڪوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Rostov Oblast|روس روستوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ryazan Oblast|روس ريازان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg central|روس سينٽ پيٽرزبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg Vasilyevsky Island|روس سينٽ پيٽرزبرگ واسيليئفسڪي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg|روس سينٽ پيٽرزبرگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakha Republic|روس ساخا جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin Oblast|روس سخالين اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin|روس سخالين]] :[[Module:Location map/data/Russia Samara Oblast|روس سمارا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saratov Oblast|روس ساراتوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Smolensk Oblast|روس سمولينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Southern Federal District|روس ڏاکڻو وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Stavropol Krai|روسيا اسٽاوروپول ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Sverdlovsk Oblast|روسيا سويردلوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tambov Oblast|روسيا تامبوف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tatarstan|روسيا تاتارستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Tomsk Oblast|روسيا تومسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tula Oblast|روسيا تُولا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tuva Republic|روسيا تُووا جمهوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Tver Oblast|روسيا ٽوَر اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tyumen Oblast|روسيا ٽيومين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Udmurtia|روسيا اُدمورتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Ulyanovsk Oblast|روسيا اُليانوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vladimir Oblast|روسيا ولاديمير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Volga Federal District|روسيا وولگا وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Volgograd Oblast|روسيا وولگوگراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vologda Oblast|روسيا وولوگدا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Voronezh Oblast|روسيا وورونيز اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Western|روسيا اولهه]] :[[Module:Location map/data/Russia Yamalo-Nenets Autonomous Okrug|روسيا يامالو-نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Yaroslavl Oblast|روسيا ياروسلاول اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Zabaykalsky Krai|روسيا زابائيڪالسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia|روسيا]] :[[Module:Location map/data/Reed College Portland OR|ريڊ ڪاليج پورٽلينڊ، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Republika Srpska|ريپبلڪا سرپسڪا]] :[[Module:Location map/data/Réunion|ري يونيئن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rogaland|روگالينڊ]] :[[Module:Location map/data/Rwanda|روانڊا]] :← [[Module:Location map/data/Rutland|رٽلينڊ]] ===ز=== :[[Module:Location map/data/Zambia|زيمبيا]] :[[Module:Location map/data/Zimbabwe|زمبابوي]] ===س=== :[[ماڊيول:Location map/data/Central African Republic|سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central America|سينٽرل آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central Caracas|سينٽرل ڪاراڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central West Germany 1989|سينٽرل ويسٽ جرمني 1989]] :[[ماڊيول:Location map/data/CFU|CFU]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Swaziland|سوازي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu City|سنچو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu County|سنچو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Krkonoše central|سينٽرل ڪرڪونوشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle America|سينٽرل آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/Saba|سابا]] :← [[Module:Location map/data/Silesian Voivodeship|سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sogn og Fjordane|سوگن او فيورداني]] :[[Module:Location map/data/Saint Barthélemy|سينٽ بارٿيليمي]] :[[Module:Location map/data/Saint Kitts and Nevis|سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]] :[[Module:Location map/data/Saint Lucia|سينٽ لوشيا]] :[[Module:Location map/data/Saint-Martin|سينٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Saint Pierre and Miquelon|سينٽ پيئر ۽ ميڪيلون]] :[[Module:Location map/data/Saint Vincent and the Grenadines|سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]] :[[Module:Location map/data/Salton Trough|سالٽن ٽراف]] :[[Module:Location map/data/Samoa|ساموا]] :[[Module:Location map/data/Samtskhe-Javakheti|سامتسخي-جاواخيتي]] :[[Module:Location map/data/San Francisco Bay Area|سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/San Marino|سان مارينو]] :[[Module:Location map/data/Santa Clarita|سانتا ڪلاريتا]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome|سائو ٽومي]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome and Principe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :← [[Module:Location map/data/São Tomé and Príncipe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :[[Module:Location map/data/Saudi Arabia|سعودي عرب]] :[[Module:Location map/data/Seattle landmarks|سيئٽل نشانيا]] :[[Module:Location map/data/Seattle WA Downtown|سيئٽل واشنگٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Seine-Maritime|سين-ماريتيم]] :[[Module:Location map/data/Senegal|سينيگال]] :[[Module:Location map/data/Serbia|سربيا]] :[[Module:Location map/data/Serbia and Montenegro|سربيا ۽ مونٽي نيگرو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Belgrade|سربيا بيلگريڊ]] :[[Module:Location map/data/Serbia Novi Sad|سربيا نووي ساد]] :[[Module:Location map/data/Serbia Territory of the Military Commander|سربيا فوجي ڪمانڊر جو علائقو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Vojvodina|سربيا وويووڊينا]] :[[Module:Location map/data/Sevastopol|سيوستوپول]] :[[Module:Location map/data/Seychelles|سيشلز]] :[[Module:Location map/data/Sierra Leone|سيرا ليون]] :[[Module:Location map/data/Singapore|سنگاپور]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail|سنگاپور ريل]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail central area|سنگاپور ريل مرڪزي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Sint Maarten|سنٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia|سلوواڪيا]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trnava Region|سلوواڪيا ترناوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Žilina Region|سلوواڪيا ژيلينا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovenia|سلووينيا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia Pomurska|سلووينيا پومورسڪا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands|سولومن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Guadalcanal|سولومن ٻيٽ گواڊالڪينال]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Honiara|سولومن ٻيٽ هونيارا]] :[[Module:Location map/data/Sonoma County|سونومَا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Soviet Union|سوويت يونين]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka|سري لنڪا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Central|سري لنڪا بٽيڪالوا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Greater|سري لنڪا وڏو بٽيڪالوا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Chavakachcheri|سري لنڪا چاواڪچچيري]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Central|سري لنڪا ڪولمبو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo District|سري لنڪا ڪولمبو ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Greater|سري لنڪا وڏو ڪولمبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Municipality|سري لنڪا ڪولمبو ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Central|سري لنڪا جافنا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Greater|سري لنڪا وڏو جافنا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Central|سري لنڪا ڪلينوچچي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Greater|سري لنڪا وڏو ڪلينوچچي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Mannar|سري لنڪا منار]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Northern Province|سري لنڪا اتر صوبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Point Pedro|سري لنڪا پوائنٽ پيڊرو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Trincomalee Central|سري لنڪا ٽرنڪومالي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Central|سري لنڪا واوونيا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Greater|سري لنڪا وڏو واوونيا]] :[[Module:Location map/data/Sudan|سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Sudan (2005-2011)|سوڊان (2005-2011)]] :[[Module:Location map/data/Sudan Khartoum|سوڊان خرطوم]] :[[Module:Location map/data/Suriname|سورينام]] :[[Module:Location map/data/Suriname Paramaribo|سورينام پاراماريبو]] :[[Module:Location map/data/Svalbard|سوالبارڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gävleborg|سويڊن يووليبورگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden|سويڊن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Uppsala|سويڊن اپسالا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Scania|سويڊن اسڪانيا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Skåne|سويڊن اسڪونه]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm|سويڊن اسٽاڪهولم]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm Municipality|سويڊن اسٽاڪهولم ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sweden South|سويڊن ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Southern|سويڊن ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Södermanland|سويڊن سودرمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Värmland|سويڊن ورملاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västerbotten|سويڊن ويسٽربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västernorrland|سويڊن ويسٽرنورلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västmanland|سويڊن ويسٽمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västra Götaland|سويڊن ويسٽرا گوتالاند]] :[[Module:Location map/data/Swedish Air Defense Sectors 1989|سويڊني هوائي دفاعي شعبا 1989]] :[[Module:Location map/data/Swedish Military Areas 1989|سويڊني فوجي علائقا 1989]] :[[Module:Location map/data/Switzerland|سوئٽزرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern|سوئٽزرلينڊ برن]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern downtown|سوئٽزرلينڊ برن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Vaud|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف وو]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Zürich|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف زيورخ]] :← [[Module:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Isles of Scilly|سِلي وارا ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Somerset|سومرسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Southampton|سائوٿيمپٽن]] :← [[Module:Location map/data/Suffolk|سفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Surrey|سري]] ===ش=== :← [[Module:Location map/data/Świętokrzyskie Voivodeship|شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Shenandoah Valley|شينينڊوا وادي]] :[[Module:Location map/data/Shida Kartli|شيدا ڪارٽلي]] :[[Module:Location map/data/Somogy Kaposvár|شوموگ ڪيپوشوار]] :[[Module:Location map/data/Syria|شام]] :[[Module:Location map/data/Syria Aleppo|شام حلب]] :[[Module:Location map/data/Syria Ancient City of Aleppo|شام حلب جو قديم شهر]] :[[Module:Location map/data/Syria Damascus|شام دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Old Damascus|شام پراڻو دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Golan|شام گولان]] :[[Module:Location map/data/Syria and Lebanon|شام ۽ لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq|شام-عراق]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq-Lebanon|شام-عراق-لبنان]] :← [[Module:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :← [[Module:Location map/data/Sheffield|شيفيلڊ]] :← [[Module:Location map/data/Shropshire|شروپشائر]] ===ص=== :[[Module:Location map/data/Somalia|صوماليا]] :[[Module:Location map/data/Somaliland|صومالي لينڊ]] ===ع=== :[[ماڊيول:Location map/data/Arab world|عرب دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Arbil|عراق اربيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Baghdad|عراق بغداد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Mosul|عراق موصل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq|عراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraqi Kurdistan|عراقي ڪردستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oman|عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ottoman Empire1914|عثماني سلطنت 1914]] ===ف=== :[[ماڊيول:Location map/data/Făgăraş Mountains|فگراش جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax Area|فيئر فيڪس علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax|فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/FATA|فاٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fejér Székesfehérvár|فيجير سيڪيشفيهروار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fiji|فجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland Islands|فن لينڊ آلاند ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland|فن لينڊ آلاند]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Central Finland|فن لينڊ مرڪزي فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki (mainland)|فن لينڊ هيلسنڪي (مکيه زمين)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki|فن لينڊ هيلسنڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kanta-Häme|فن لينڊ ڪانتا-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kymenlaakso|فن لينڊ ڪيمنلاڪسُو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Lapland|فن لينڊ ليپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Ostrobothnia|فن لينڊ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Päijät-Häme|فن لينڊ پائيجات-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Pirkanmaa|فن لينڊ پيرڪانما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Karelia|فن لينڊ ڏکڻ ڪاريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Ostrobothnia|فن لينڊ ڏکڻ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Savo|فن لينڊ ڏکڻ ساوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Uusimaa|فن لينڊ اوسيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland|فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Florence|فلورينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Forest Park (St. Louis)|فارسٽ پارڪ (سينٽ لوئس)]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ain|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aisne|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Allier|فرانس اليي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alpes-de-Haute-Provence|فرانس آلپ-دي-اوت-پرووانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alsace|فرانس الزاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Angers|فرانس آنجيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aquitaine|فرانس اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes|فرانس اوورني-رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne|فرانس اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bordeaux|فرانس بورڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bourgogne-Franche-Comté|فرانس بورگون-فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Brest|فرانس بريست]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bretagne|فرانس بريتاني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/France Brittany|فرانس برٽني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Burgundy|فرانس برگنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Caen|فرانس ڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Calvados|فرانس ڪالوڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Centre|فرانس مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Champagne-Ardenne|فرانس شيمپين-آردين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente-Maritime|فرانس شارانت-ماريٽائم]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente|فرانس شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Concarneau|فرانس ڪونڪارنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Corsica|فرانس ڪورسيڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Corsica|ڪورسيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Côtes-d'Armor|فرانس ڪوٽس-دارمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Dordogne|فرانس دوردون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Finistère|فرانس فينستير]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Franche-Comté|فرانس فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Grand Est|فرانس گرانڊ ايسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Haute-Garonne|فرانس اوت-گارون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hautes-Alpes|فرانس اوت-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hauts-de-France|فرانس او-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Île-de-France|فرانس ايل-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ille-et-Vilaine|فرانس ايل-اي-ويلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Kerguelen|فرانس ڪرگوئيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Landes|فرانس لانڊس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Languedoc-Roussillon|فرانس لانگدوڪ-روسيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Le Havre|فرانس لو آوَر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lille|فرانس ليل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Limousin|فرانس ليموزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Loire-Atlantique|فرانس لوئر-ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorient|فرانس لوريان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorraine|فرانس لورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lower Normandy|فرانس هيٺين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Marseille|فرانس مارسيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Mayotte|فرانس مايوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Midi-Pyrénées|فرانس ميدي-پيريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Morbihan|فرانس موربيهان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nantes|فرانس نانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nice|فرانس نيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nord-Pas-de-Calais|فرانس نور-پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Normandy|فرانس نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nouvelle-Aquitaine|فرانس نوويل-اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Occitanie|فرانس اوڪيتاني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris 1st arrondissement|فرانس پيرس پهريون ارونڊيسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris and inner ring|فرانس پيرس ۽ اندروني رنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris|فرانس پيرس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Paris|پيرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pas-de-Calais|فرانس پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pays de la Loire|فرانس پئي دو لا لوئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Picardy|فرانس پڪارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Poitou-Charentes|فرانس پواتو-شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Provence-Alpes-Côte d'Azur|فرانس پرووانس-آلپس-ڪوٽ دازور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rennes|فرانس رين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rhône-Alpes|فرانس رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Roadstead of Brest|فرانس بريست روڊسٽيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Savoie|فرانس ساوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France South|ڏکڻ فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Strasbourg|فرانس اسٽراسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Toulouse|فرانس تولوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Upper Normandy|فرانس مٿين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vannes|فرانس وان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vaucluse|فرانس ووڪلوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vienne|فرانس ويين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France|فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Freiburg|فرائي برگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Guiana|فرينچ گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Polynesia|فرينچ پولينيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Futuna|فوتونا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Finnmark|فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestine Gaza|فلسطين غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestinian territories|فلسطيني علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Palestine|فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Persian Gulf|فارسي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philadelphia|فلاڊلفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Benguet|فلپائن بينگيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Metro Manila|فلپائن ميٽرو منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Nueva Ecija|فلپائن نيووا ايسيجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 1st|فلپائن والينزويلا پهريون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 2nd|فلپائن والينزويلا ٻيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Visayas|فلپائن ويساياس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines|فلپائن]] :← [[Module:Location map/data/Falkland Islands|فاڪلينڊ ٻيٽ]] ===ق=== :[[ماڊيول:Location map/data/Caucasus mountains|قفقاز جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cyprus|قبرص]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram relief|قراقرم رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram|قراقرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan Baikonur Cosmodrome|قزاقستان بائيڪونور ڪوسموڊروم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan|قزاقستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Occupied Yugoslavia|قبضي هيٺ يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Daayen|قطر الضعاين]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Khor|قطر الخور]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Shamal|قطر الشمال]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Wakrah Municipality|قطر الوڪرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Qatar Doha|قطر دوحا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Umm Salal|قطر ام صلال]] :[[Module:Location map/data/Qatar|قطر]] ===ڪ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Kėdainiai District Municipality|ڪيدائينيا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Mombasa|ڪينيا ممباسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Nairobi|ڪينيا نيروبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nairobi|نيروبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Rift Valley-Western|ڪينيا رفٽ وادي-اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya|ڪينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kashmir|ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Black Sea|ڪارو سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Calabarzon|ڪالابارزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands North|ڪمبوڊيا اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands South|ڪمبوڊيا ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia|ڪمبوڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cameroon|ڪيمرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Camotes|ڪاموٽيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Acadia|ڪئناڊا البرٽا اڪيڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Athabasca|ڪئناڊا البرٽا اٿاباسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Barrhead|ڪئناڊا البرٽا بارهيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Beaver|ڪئناڊا البرٽا بيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Big Lakes|ڪئناڊا البرٽا بگ ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bighorn|ڪئناڊا البرٽا بگ هورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Birch Hills|ڪئناڊا البرٽا برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bonnyville|ڪئناڊا البرٽا بوني وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Brazeau|ڪئناڊا البرٽا برازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Camrose|ڪئناڊا البرٽا ڪيمروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cardston|ڪئناڊا البرٽا ڪارڊسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clear Hills|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clearwater|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر واٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Crowsnest Pass|ڪئناڊا البرٽا ڪروزنيسٽ پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cypress|ڪئناڊا البرٽا سائپرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Drumheller|ڪئناڊا البرٽا ڊرم هيلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Fairview|ڪئناڊا البرٽا فيئر ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Flagstaff|ڪئناڊا البرٽا فليگ اسٽاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Foothills|ڪئناڊا البرٽا فوٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Forty Mile|ڪئناڊا البرٽا فورٽي مائل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Grande Prairie|ڪئناڊا البرٽا گرانڊ پريري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Greenview|ڪئناڊا البرٽا گرين ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB ID 349|ڪئناڊا البرٽا آءِ ڊي 349]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kananaskis|ڪئناڊا البرٽا ڪناناسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kneehill|ڪئناڊا البرٽا نيهِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac La Biche|ڪئناڊا البرٽا لاڪ لا بيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac Ste Anne|ڪئناڊا البرٽا لاڪ سينٽ اين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lacombe|ڪئناڊا البرٽا لاڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lamont|ڪئناڊا البرٽا لامونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Leduc|ڪئناڊا البرٽا ليڊڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lesser Slave River|ڪئناڊا البرٽا ليزر سليو درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lethbridge|ڪئناڊا البرٽا ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mackenzie|ڪئناڊا البرٽا ميڪنزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Minburn|ڪئناڊا البرٽا منبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mountain View|ڪئناڊا البرٽا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Newell|ڪئناڊا البرٽا نيويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Lights|ڪئناڊا البرٽا ناردرن لائيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Sunrise|ڪئناڊا البرٽا ناردرن سن رائيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Opportunity|ڪئناڊا البرٽا آپرچونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Paintearth|ڪئناڊا البرٽا پينٽ ارٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Parkland|ڪئناڊا البرٽا پارڪ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Peace|ڪئناڊا البرٽا پيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Pincher Creek|ڪئناڊا البرٽا پنچر ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ponoka|ڪئناڊا البرٽا پونوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Provost|ڪئناڊا البرٽا پرووسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ranchland|ڪئناڊا البرٽا رينچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Red Deer|ڪئناڊا البرٽا ريڊ ڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Rocky View|ڪئناڊا البرٽا راڪي ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saddle Hills|ڪئناڊا البرٽا سيڊل هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saint Paul|ڪئناڊا البرٽا سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky Lake|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky River|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 2|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 2]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 3|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 3]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 4|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 4]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Spirit River|ڪئناڊا البرٽا اسپرٽ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Starland|ڪئناڊا البرٽا اسٽارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Stettler|ڪئناڊا البرٽا اسٽيٽلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Strathcona|ڪئناڊا البرٽا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Sturgeon|ڪئناڊا البرٽا اسٽرجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Taber|ڪئناڊا البرٽا ٽيبر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Thorhild|ڪئناڊا البرٽا ٿورهلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Two Hills|ڪئناڊا البرٽا ٽو هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vermilion River|ڪئناڊا البرٽا ورميلين درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vulcan|ڪئناڊا البرٽا ولڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wainwright|ڪئناڊا البرٽا وين رائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Warner|ڪئناڊا البرٽا وارنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Westlock|ڪئناڊا البرٽا ويسٽ لاڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wetaskiwin|ڪئناڊا البرٽا ويٽاسڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wheatland|ڪئناڊا البرٽا ويٽ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Willow Creek|ڪئناڊا البرٽا ولو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wood Buffalo|ڪئناڊا البرٽا ووڊ بفيلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Woodlands|ڪئناڊا البرٽا ووڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Yellowhead|ڪئناڊا البرٽا ييلو هيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Alberni-Clayoquot|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا البرني-ڪليوڪوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Bulkley-Nechako|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا بلڪلي-نيچاڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Capital|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيپيٽل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cariboo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيريبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Columbia-Shuswap|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪولمبيا-شوسواپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Comox Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوموڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cowichan Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪاوچن وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC East Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ايسٽ ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser-Fort George|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر-فورٽ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Greater Vancouver|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا گريٽر وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kitimat-Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيٽيمٽ-اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kootenay Boundary|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوٽيني بائونڊري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Mount Waddington|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا مائونٽ وڊنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Nanaimo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نانائيمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Northern Rockies|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ناردرن راڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Okanagan-Similkameen|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اوڪاناگن-سملڪامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Peace River|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا پيس درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC qathet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا قٿيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Squamish-Lillooet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسڪوامش-للوئيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Strathcona|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Sunshine Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سن شائن ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Thompson-Nicola|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ٿامپسن-نڪولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT North Slave|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز نارٿ سليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT Sahtu|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز ساهتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kitikmeot|ڪئناڊا نوناوُت ڪيٽڪميوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kivalliq|ڪئناڊا نوناوُت ڪِوالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Qikiqtaaluk|ڪئناڊا نوناوُت ڪيڪيڪتالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Brant|ڪئناڊا اونٽاريو برانٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Bruce|ڪئناڊا اونٽاريو بروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Chatham-Kent|ڪئناڊا اونٽاريو چيٿم-ڪينٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Durham|ڪئناڊا اونٽاريو ڊرهام]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Essex|ڪئناڊا اونٽاريو ايسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Greater Sudbury|ڪئناڊا اونٽاريو گريٽر سڊبري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Grey|ڪئناڊا اونٽاريو گري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Haliburton|ڪئناڊا اونٽاريو هاليبرٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Halton|ڪئناڊا اونٽاريو هالٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hamilton|ڪئناڊا اونٽاريو هيملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hastings|ڪئناڊا اونٽاريو هيسٽنگز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Huron|ڪئناڊا اونٽاريو هيورون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Kawartha Lakes|ڪئناڊا اونٽاريو ڪاوارٿا ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lambton|ڪئناڊا اونٽاريو ليمبٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lanark|ڪئناڊا اونٽاريو لانارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Leeds and Grenville|ڪئناڊا اونٽاريو ليڊز ۽ گرين وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Manitoulin|ڪئناڊا اونٽاريو مينيٽولن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Middlesex|ڪئناڊا اونٽاريو مڊل سيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Niagara|ڪئناڊا اونٽاريو نياگرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Northumberland|ڪئناڊا اونٽاريو نارٿمبرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Ottawa|ڪئناڊا اونٽاريو اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Parry Sound|ڪئناڊا اونٽاريو پيري سائونڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peel|ڪئناڊا اونٽاريو پيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Perth|ڪئناڊا اونٽاريو پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peterborough|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prescott and Russell|ڪئناڊا اونٽاريو پريسڪاٽ ۽ رسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prince Edward|ڪئناڊا اونٽاريو پرنس ايڊورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Renfrew|ڪئناڊا اونٽاريو رينفرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Simcoe|ڪئناڊا اونٽاريو سمڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Stormont Dundas and Glengarry|ڪئناڊا اونٽاريو اسٽورمونٽ ڊنڊاس ۽ گلينگيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Waterloo|ڪئناڊا اونٽاريو واٽرلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Wellington|ڪئناڊا اونٽاريو ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN QC Le Rocher-Percé|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لي روشي-پيرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Aberdeen|ڪئناڊا سسڪيچوان ايبرڊين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Antelope Park|ڪئناڊا سسڪيچوان اينٽيلوپ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Arlington|ڪئناڊا سسڪيچوان آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Auvergne|ڪئناڊا سسڪيچوان اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Beaver River|ڪئناڊا سسڪيچوان بيور درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Big Stick|ڪئناڊا سسڪيچوان بگ اسٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Biggar|ڪئناڊا سسڪيچوان بگر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Birch Hills|ڪئناڊا سسڪيچوان برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bjorkdale|ڪئناڊا سسڪيچوان بيورڪڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bone Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان بون ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Britannia|ڪئناڊا سسڪيچوان برٽانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Buckland|ڪئناڊا سسڪيچوان بڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Cambria|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيمبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Canaan|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Carmichael|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪارمائيڪل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Caron|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chaplin|ڪئناڊا سسڪيچوان چيپلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chesterfield|ڪئناڊا سسڪيچوان چيسٽر فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clayton|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clinworth|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪلنورٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coalfields|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪول فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Colonsay|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولونسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Corman Park|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪورمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coteau|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coulee|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Deer Forks|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊيئر فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Duck Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊڪ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Dundurn|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊنڊرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Edenwold|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڊن وولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enfield|ڪئناڊا سسڪيچوان اين فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enterprise|ڪئناڊا سسڪيچوان انٽرپرائز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Estevan|ڪئناڊا سسڪيچوان ايسٽيوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Excelsior|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڪسيلسيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fertile Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فرٽائل وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fox Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فاڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frenchman Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان فرينچمين بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frontier|ڪئناڊا سسڪيچوان فرنٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Garden River|ڪئناڊا سسڪيچوان گارڊن درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen Bain|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين بين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen McPherson|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين مڪفرسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Grassy Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان گراسي ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gravelbourg|ڪئناڊا سسڪيچوان گريولبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gull Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان گل ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happy Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happyland|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hart Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان هارٽ بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hazel Dell|ڪئناڊا سسڪيچوان هيزل ڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hillsborough|ڪئناڊا سسڪيچوان هلزبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hudson Bay|ڪئناڊا سسڪيچوان هڊسن بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Humboldt|ڪئناڊا سسڪيچوان همبولٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Kindersley|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنڊرسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK King George|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنگ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lac Pelletier|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪ پيليٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lacadena|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪاڊينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Alma|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آلما]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Johnston|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ جانسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake of the Rivers|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آف دي رورز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lawtonia|ڪئناڊا سسڪيچوان لاٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Livingston|ڪئناڊا سسڪيچوان لِونگسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lone Tree|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Loon Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Manitou Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان مينيٽو ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Mankota|ڪئناڊا سسڪيچوان منڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Bush|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل بش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Meota|ڪئناڊا سسڪيچوان ميوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milden|ڪئناڊا سسڪيچوان ملڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milton|ڪئناڊا سسڪيچوان ملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Miry Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان مائري ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Monet|ڪئناڊا سسڪيچوان مونيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Jaw|ڪئناڊا سسڪيچوان موس جا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Range|ڪئناڊا سسڪيچوان موس رينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morris|ڪئناڊا سسڪيچوان موريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morse|ڪئناڊا سسڪيچوان مورس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Newcombe|ڪئناڊا سسڪيچوان نيوڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Nipawin|ڪئناڊا سسڪيچوان نپاون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK North Battleford|ڪئناڊا سسڪيچوان نارٿ بيٽلفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Old Post|ڪئناڊا سسڪيچوان اولڊ پوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Orkney|ڪئناڊا سسڪيچوان آرڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Paddockwood|ڪئناڊا سسڪيچوان پيڊاڪ ووڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pense|ڪئناڊا سسڪيچوان پينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Piapot|ڪئناڊا سسڪيچوان پياپوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pinto Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان پنٽو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pittville|ڪئناڊا سسڪيچوان پٽ وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pleasant Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پليزنٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Poplar Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پوپلر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Porcupine|ڪئناڊا سسڪيچوان پورڪيوپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Preeceville|ڪئناڊا سسڪيچوان پريس وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Prince Albert|ڪئناڊا سسڪيچوان پرنس البرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Reno|ڪئناڊا سسڪيچوان رينو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Riverside|ڪئناڊا سسڪيچوان رِور سائيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rodgers|ڪئناڊا سسڪيچوان راجرز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rosemount|ڪئناڊا سسڪيچوان روز مائونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Saskatchewan Landing|ڪئناڊا سسڪيچوان سسڪيچوان لينڊنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Shamrock|ڪئناڊا سسڪيچوان شيمراڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sherwood|ڪئناڊا سسڪيچوان شيروڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Snipe Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان اسنائپ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Souris Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سورس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Andrews|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ اينڊريوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Louis|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Star City|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽار سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Stonehenge|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽون هينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Surprise Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سرپرائيز وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sutton|ڪئناڊا سسڪيچوان سٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Swift Current|ڪئناڊا سسڪيچوان سوئفٽ ڪرنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Turtle River|ڪئناڊا سسڪيچوان ٽرٽل درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Val Marie|ڪئناڊا سسڪيچوان ويل ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Victory|ڪئناڊا سسڪيچوان وڪٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Waverley|ڪئناڊا سسڪيچوان ويورلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wheatlands|ڪئناڊا سسڪيچوان ويٽ لينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Whiska Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وِسڪا ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK White Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان وائيٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Willow Bunch|ڪئناڊا سسڪيچوان ولو بنچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wilton|ڪئناڊا سسڪيچوان ولٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wise Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وائز ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wood River|ڪئناڊا سسڪيچوان ووڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta TM|ڪئناڊا البرٽا ٽي ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta|ڪئناڊا البرٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alberta|البرٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Baffin Island|ڪئناڊا بيفن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia geo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia geo|برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia|برٽش ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Calgary|ڪئناڊا ڪيلگري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Calgary|ڪيلگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Edmonton|ڪئناڊا ايڊمونٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Edmonton|ايڊمونٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Greater Montreal|ڪئناڊا گريٽر مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Kananaskis parks|ڪئناڊا ڪناناسڪس پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Lethbridge|ڪئناڊا ليٿ برج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lethbridge|ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Manitoba|ڪئناڊا مينيٽوبا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manitoba|مينيٽوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Montreal|ڪئناڊا مونٽريال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montreal|مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada New Brunswick|ڪئناڊا نيو برنزوڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Brunswick|نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland and Labrador|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ ۽ ليبراڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Newfoundland|نيوفائونڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Northwest Territories|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nova Scotia|ڪئناڊا نووا اسڪوٽيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nova Scotia|نووا اسڪوٽيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nunavut|ڪئناڊا نوناوُت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Peterborough North|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Quebec|ڪئناڊا اونٽاريو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario|ڪئناڊا اونٽاريو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ontario|اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ottawa|ڪئناڊا اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Prince Edward Island|ڪئناڊا پرنس ايڊورڊ ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada PEI|ڪئناڊا پي اي آءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/PEI|پي اي آءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec (conic)|ڪئناڊا ڪيوبيڪ (مخروطي)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Central|ڪئناڊا ڪيوبيڪ مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Central Quebec|ڪئناڊا مرڪزي ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec City|ڪئناڊا ڪيوبيڪ شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Côte-Nord Region|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڪوٽ-نورڊ علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte-Nord Region Quebec|ڪوٽ-نورڊ علائقو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Eastern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اوڀر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Eastern Quebec|ڪئناڊا اوڀر ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Lac-Saint-Jean|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لاڪ-سينٽ-جين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Lac-Saint-Jean Quebec|ڪئناڊا لاڪ-سينٽ-جين ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Southern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڏکڻ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Quebec|ڪئناڊا ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Western|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اولهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Western Quebec|ڪئناڊا اولهه ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec|ڪئناڊا ڪيوبيڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Quebec|ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Saskatchewan|ڪئناڊا سسڪيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saskatchewan|سسڪيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Ontario|ڪئناڊا ڏکڻ اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Toronto|ڪئناڊا ٽورنٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver City|ڪئناڊا وينڪوور شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver Downtown|ڪئناڊا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver|ڪئناڊا وينڪوور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vancouver|وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Western|ڪئناڊا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Winnipeg|ڪئناڊا ونيپيگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Yukon|ڪئناڊا يوڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada|ڪئناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaGeo|ڪئناڊا جيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaTerrain|ڪئناڊا ٽيرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canary Islands|ڪينري ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Spain Canary Islands|اسپين ڪينري ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Aargau|ڪينٽن-آرگائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Ausserrhoden|ڪينٽن-اپينزيل آئوسرهودن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Innerrhoden|ڪينٽن-اپينزيل انررهودن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Land|بازل لينڊ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Landschaft|بازل-لينڊشافٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Stadt|بازل-شٽاٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Bern|ڪينٽن - برن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Fribourg|ڪينٽن - فريبورگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Geneva|ڪينٽن - جنيوا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Glarus|گلاروس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubunden|ڪينٽن - گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubünden|ڪينٽن - گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Grisons|ڪينٽن - گريزونز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Jura|ڪينٽن - جورا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Lucerne|ڪينٽن - لوسرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchatel|ڪينٽن - نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchâtel|ڪينٽن - نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Nidwalden|ڪينٽن - نڊوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Obwalden|ڪينٽن - اوبوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schaffhausen|ڪينٽن - شافهائوزن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schwyz|ڪينٽن - شويز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Solothurn|ڪينٽن - سولوٿرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of St. Gallen|ڪينٽن - سينٽ گالن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Thurgau|ڪينٽن - ٿرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Ticino|ڪينٽن - ٽچينو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Uri|ڪينٽن - اوري ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Valais|واليس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Vaud|ڪينٽن - وو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zug|ڪينٽن - زوگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zurich|ڪينٽن - زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zürich|ڪينٽن - ڪينٽن - زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cape Verde|ڪيپ ورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caribbean|ڪيريبين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Carpathian Mountains|ڪارپيٿين جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caspian Sea|ڪيسپيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cockatoo Island NSW|ڪاڪاٽو ٻيٽ نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Altiplano Cundiboyacense|ڪولمبيا آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Altiplano Cundiboyacense|آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Amazonas Department|ڪولمبيا امازوناس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Antioquia Department|ڪولمبيا انٽيوڪيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Arauca Department|ڪولمبيا ارائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Atlántico Department|ڪولمبيا ائٽلانٽيڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá OSM|ڪولمبيا بوگوٽا او ايس ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá savanna|ڪولمبيا بوگوٽا ساوانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bogotá savanna|بوگوٽا ساوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bolívar Department|ڪولمبيا بوليوار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Deparment physical|ڪولمبيا بوياڪا کاتو جسماني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Department|ڪولمبيا بوياڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caldas Department|ڪولمبيا ڪالداس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caquetá Department|ڪولمبيا ڪاڪيتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caribbean coastal islands|ڪولمبيا ڪيريبين سامونڊي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Casanare Department|ڪولمبيا ڪاساناري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cauca Department|ڪولمبيا ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cesar Department|ڪولمبيا سيزار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Chocó Department|ڪولمبيا چوڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Córdoba Department|ڪولمبيا ڪورڊوبا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cundinamarca Department|ڪولمبيا ڪنڊينامارڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Distrito Capital of Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا گاديءَ وارو ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guainía Department|ڪولمبيا گوائينيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guaviare Department|ڪولمبيا گواوياري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Huila Department|ڪولمبيا ويلا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de Providencia|ڪولمبيا اسلا ڊي پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de San Andrés|ڪولمبيا اسلا ڊي سان اندريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas de San Bernardo|ڪولمبيا اسلاس ڊي سان برناردو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas del Rosario|ڪولمبيا اسلاس ڊيل روساريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia La Guajira Department|ڪولمبيا لا گواخيرا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Magdalena Department|ڪولمبيا مگدالينا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Meta Department|ڪولمبيا ميتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Nariño Department|ڪولمبيا نارينيو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Norte de Santander Department|ڪولمبيا نارتي ڊي سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Putumayo Department|ڪولمبيا پوتومايو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Quindío Department|ڪولمبيا ڪنديو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Risaralda Department|ڪولمبيا رسارالدا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia San Andrés y Providencia|ڪولمبيا سان اندريس ۽ پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santa Marta|ڪولمبيا سانتا مارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santander Department|ڪولمبيا سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Sucre Department|ڪولمبيا سوڪري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Tolima Department|ڪولمبيا توليما کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Valle del Cauca Department|ڪولمبيا والي ڊيل ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vaupés Department|ڪولمبيا وائوپيس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vichada Department|ڪولمبيا ويچادا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia|ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros Grand Comore|ڪوموروس گرانڊ ڪومور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros|ڪوموروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CONCACAF|CONCACAF]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cook Islands|ڪڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Costa Rica|ڪوسٽا ريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crete|ڪريٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crimea|ڪريميئا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Banovina|ڪروشيا بانووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Baranja Drava|ڪروشيا بارانيا ڊراوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krapina-Zagorje County|ڪروشيا ڪرپينا-زاگوريه ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krk|ڪروشيا ڪرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek Županja Ilok|ڪروشيا اوسيئڪ زوپانيا ايلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek-Baranja County|ڪروشيا اوسيئڪ-بارانيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Pula Rijeka Sibenik|ڪروشيا پولا رئيڪا شيبينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Sibenik Drnis Knin|ڪروشيا شيبينيڪ ڊرنش ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Split-Dalmatia County|ڪروشيا اسپلٽ-ڊالماٽيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Vukovar-Srijem County|ڪروشيا ووڪوار-سرييم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Zadar Knin|ڪروشيا زادار ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia|ڪروشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cuba|ڪيوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Curaçao|ڪوراسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Democratic Republic of the Congo|ڪانگو جي جمهوري جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kerala|ڪيرالا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kaohsiung|ڪائوشيونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kiribati|ڪريباتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Klaipėda|ڪلايپيدا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Korea|ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kosovo|ڪوسوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kuwait|ڪويت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Batken District|ڪرغزستان باتڪن علائقو باتڪن ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Leilek District|ڪرغزستان باتڪن علائقو ليليڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl north|ڪرغزستان چوئي جايئل اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl South|ڪرغزستان چوئي جايئل ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District north|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District south|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Chuy District|ڪرغزستان چوئي علائقو چوئي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Kemin District|ڪرغزستان چوئي علائقو ڪيمين ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Moskva District|ڪرغزستان چوئي علائقو ماسڪوا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Panfilov District|ڪرغزستان چوئي علائقو پانفيلوف ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Sokuluk District|ڪرغزستان چوئي علائقو سوڪولوڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Ysyk-Ata District|ڪرغزستان چوئي علائقو ايسڪ-اتا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Osh Region Chong-Alay District|ڪرغزستان اوش علائقو چونگ-الائي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan|ڪرغزستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyushu|ڪيوشو]] :[[Module:Location map/data/Quebec City|ڪيوبيڪ شهر]] :← [[Module:Location map/data/Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/KwaZulu-Natal|ڪوازولو-نٽال]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town Central|ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town|ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Spain with Canary Islands|ڪينري ٻيٽن سميت اسپين]] :[[Module:Location map/data/UNCAF|ڪيريبين فٽبال يونين]] :← [[Module:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :← [[Module:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :← [[Module:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :← [[Module:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :← [[Module:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Queensland|ڪوئنزلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Cambridgeshire|ڪيمبرجشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cayman Islands|ڪيمن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Cornwall|ڪارنوال]] :← [[Module:Location map/data/County Down|ڪائونٽي ڊائون]] :← [[Module:Location map/data/County Durham|ڪائونٽي ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/Cumbria|ڪامبريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/Kent|ڪينٽ]] ==ک== :[[ماڊيول:Location map/data/Kathmandu|کٽمنڊو]] ==گ== :← [[Module:Location map/data/Guam|گوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gabon|گيبون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gambia|گيمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gandhara|گنڌارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gard (Department) France|گارڊ (کاتو) فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gilgit Baltistan|گلگت بلتستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Golan Heights|گولان پهاڙيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gran Canaria|گران ڪناريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grand Lyon|گرانڊ ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Europe|گريٽر يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Mexico City|گريٽر ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Disko Bay|گرين لينڊ ڊسڪو بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Nuuk|گرين لينڊ نوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern Tip|گرين لينڊ ڏاکڻي ڇيڙو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern|ڏکڻ گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Thule|گرين لينڊ ٿولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Upernavik Archipelago|گرين لينڊ اوپرناوڪ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland|گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grenada|گريناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guadeloupe|گواڊيلوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Alta Verapaz|گوئٽي مالا آلتا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Baja Verapaz|گوئٽي مالا باخا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chimaltenango|گوئٽي مالا چيمالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chiquimula|گوئٽي مالا چيڪيمولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Escuintla|گوئٽي مالا اسكوينتلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala Department|گوئٽي مالا گوئٽي مالا کاتو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala|گوئٽي مالا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Huehuetenango|گوئٽي مالا هوئهوئتينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Izabal|گوئٽي مالا ازابال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Jutiapa|گوئٽي مالا جوتياپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Petén|گوئٽي مالا پيٽين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Petén|گوئٽي مالا ايل پيٽين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quetzaltenango|گوئٽي مالا ڪويتزالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quiché|گوئٽي مالا ڪيچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Quiché|گوئٽي مالا ايل ڪيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Retalhuleu|گوئٽي مالا ريتالهو ليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepéquez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepequez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala San Marcos|گوئٽي مالا سان مارڪوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Santa Rosa|گوئٽي مالا سانتا روزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sololá|گوئٽي مالا سولولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala|گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea Conakry|گني ڪوناڪري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea-Bissau|گني بسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea|گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulripshi|گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guyana|گيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Greater Poland Voivodeship|گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] ← [[Module:Location map/data/Greater Belfast|گريٽر بيلفاسٽ]] :← [[Module:Location map/data/Greater London|گريٽر لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Greater Manchester|گريٽر مانچسٽر]] :← [[Module:Location map/data/Gloucestershire|گلوسٽرشائر]] ==گھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana Ashanti|گهانا اشانتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ashanti|اشانتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana|گهانا]] ==ل== :← [[Module:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[Module:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :← [[Module:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/City of London 1300|لنڊن شهر 1300]] :[[ماڊيول:Location map/data/Laos|لائوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils municipality|لاتويا دائوگا وپلس ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils|لاتويا دائوگا وپلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga metropolitan|لاتويا ريگا ميٽروپوليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga|لاتويا ريگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia|لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon Beirut|لبنان بيروت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon|لبنان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesotho|ليسوٿو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lazio|لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Levant|لَوانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lewis & Clark College Campus|ليوس ۽ ڪلارڪ ڪاليج ڪيمپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liberia|لائبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Benghazi|لبيا بنغازي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli Old City|لبيا طرابلس پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli|لبيا طرابلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya|لبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liechtenstein|لختن شتائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lika N Dalmatia W Bosnia|ليڪا اتر ڊالماٽيا اولهه بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Limassol municipalities with quarters|ليماسول ميونسپلٽيون ڪوارٽرن سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jonava|لٿوانيا جوناوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jurbarkas District Municipality|لٿوانيا جوربارڪاس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Kaunas|لٿوانيا ڪائوناس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Šilalė District Municipality|لٿوانيا شيلالي ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Varėna District Municipality|لٿوانيا وارينا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Vilnius|لٿوانيا ولنيوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania|لٿوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Diekirch|لڪسمبرگ ڊيڪرش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Grevenmacher|لڪسمبرگ گريوينماخر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg|لڪسمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luzon|لوزون]] :← [[Module:Location map/data/Lublin Voivodeship|لبلن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lesser Poland Voivodeship|ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Silesian Voivodeship|لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر مينھيٽن]] :← [[Module:Location map/data/London|لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Lancashire|لنڪاشائر]] :← [[Module:Location map/data/Leicestershire|ليسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lincolnshire|لنڪنشائر]] ==م== :← [[Module:Location map/data/Maine|مين]] :← [[Module:Location map/data/Manhattan|مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :← [[Module:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :← [[Module:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :← [[Module:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :← [[Module:Location map/data/Missouri|مسوري]] :← [[Module:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Nile Delta|مصر نيل ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Sinai|مصر سينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt|مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Federated States of Micronesia|مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulf of Mexico|ميڪسيڪو جو نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maharashtra|مھاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma On Shan|ما آن شان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma-Ka-Ja-Wan Scout Reservation|ما-ڪا-جا-وان اسڪائوٽ ريزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Macau|مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Madagascar|مڊگاسڪر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Magallanes and Chilean Antarctica Region|مگالانس ۽ چلي انٽارڪٽڪا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malawi|ملاوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Borneo|ملائيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia District|ملائيشيا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Iskandar|ملائيشيا اسكندر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Iskandar Puteri|ملائيشيا جوهور اسكندر پوتري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Johor Bahru|ملائيشيا جوهور جوهور بهرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor|ملائيشيا جوهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah Alor Setar|ملائيشيا قدح الور ستار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah|ملائيشيا قدح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kelantan|ملائيشيا ڪلانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur central|ملائيشيا ڪوالالمپور مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur subdistrict|ملائيشيا ڪوالالمپور ذيلي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur|ملائيشيا ڪوالالمپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca Malacca City|ملائيشيا ملاڪا ملاڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca|ملائيشيا ملاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Negeri Sembilan Seremban|ملائيشيا نِگري سِمبيلان سرمبان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Pahang|ملائيشيا پاهانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town central|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town streets|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang|ملائيشيا پينانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Penang|پينانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak Ipoh|ملائيشيا پيراق ايپوه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak|ملائيشيا پيراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sabah Kota Kinabalu|ملائيشيا صباح ڪوٽا ڪينابالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Kuching|ملائيشيا سراواڪ ڪچنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Miri|ملائيشيا سراواڪ ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Petaling Jaya|ملائيشيا سيلانگور پيتالنگ جايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Shah Alam|ملائيشيا سيلانگور شاهه عالم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor|ملائيشيا سيلانگور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Terengganu Kuala Terengganu|ملائيشيا ترنگانو ڪوالا ترنگانو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia West|اولهه ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia|ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Addu|مالديپ ادو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Alif|مالديپ ها الف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Dhaalu|مالديپ ها ڌالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives|مالديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mali|مالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malta|مالٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manchester Metrolink|مانچسٽر ميٽرولنڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mandatory Palestine|لازمي فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila Rizal Park|منيلا رزال پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila|منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marquesas Islands|مارڪيساس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marshall Islands|مارشل ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Marshall islands|مارشل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Martinique|مارٽينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts Essex County|ميساچوسٽس ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massies Corner to Mount Airy|ميسي ڪارنر کان مائونٽ ائري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritania|موريتانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritius|موريشس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean east|اوڀر ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean|ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/megaregion of United States|آمريڪا جو ميگا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesoamerica|ميسوآمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesopotamia|ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Aguascalientes|ميڪسيڪو اَگواسڪالينتيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California Sur|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا سور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California Sur|باخا ڪليفورنيا سور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California|باخا ڪليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Campeche|ميڪسيڪو ڪامپيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chiapas|ميڪسيڪو چياپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiapas|چياپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chihuahua|ميڪسيڪو چيواوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Central|ميڪسيڪو شهر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Centro Historico|ميڪسيڪو شهر تاريخي مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Reforma Angel to Diana|ميڪسيڪو شهر ريفورما اينجل کان ڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Southwest|ميڪسيڪو شهر ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City urban area|ميڪسيڪو شهر شهري علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Coahuila|ميڪسيڪو ڪوئاهويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Colima|ميڪسيڪو ڪوليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Cozumel|ميڪسيڪو ڪوزوميل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Durango|ميڪسيڪو دورنگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Federal District|ميڪسيڪو وفاقي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Greater Guadalajara|ميڪسيڪو گريٽر گوادالاخارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guanajuato|ميڪسيڪو گواناخواتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guerrero|ميڪسيڪو گيريرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Hidalgo|ميڪسيڪو هيدالگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Jalisco|ميڪسيڪو خاليسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Mexico City|ميڪسيڪو ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Michoacán|ميڪسيڪو ميچواڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Morelos|ميڪسيڪو موريلوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nayarit|ميڪسيڪو ناياريت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nuevo León|ميڪسيڪو نوئيبو ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Oaxaca|ميڪسيڪو اوهاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Puebla|ميڪسيڪو پويبلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Querétaro|ميڪسيڪو ڪيريٽارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Quintana Roo|ميڪسيڪو ڪنتانا رو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico San Luis Potosí|ميڪسيڪو سان لوئس پوتوسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sinaloa|ميڪسيڪو سينالوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sonora|ميڪسيڪو سونورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico State of Mexico|ميڪسيڪو ميڪسيڪو رياست]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tabasco|ميڪسيڪو تباسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tamaulipas|ميڪسيڪو تاماولپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamaulipas|تاماولپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana Centro|ميڪسيڪو تيخوانا سينٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana|ميڪسيڪو تيخوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tlaxcala|ميڪسيڪو تلاسڪالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Veracruz|ميڪسيڪو ويراڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Yucatán|ميڪسيڪو يوڪاتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Zacatecas|ميڪسيڪو زاڪاتيڪاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zacatecas|زاڪاتيڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico|ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Miaoli County|مياولي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Michigan Grand Rapids|مشيگن گرينڊ ريپڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Micronesia|مائڪرونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Midtown Atlanta|مڊٽائون اٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mindanao|منداناو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Anenii Noi|مالدووا انيني نوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cahul|مالدووا ڪاهول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cantemir|مالدووا ڪانتيمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Edineț|مالدووا ايدينيتس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Găgăuzia|مالدووا گاگائوزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Hîncești|مالدووا هينچيشتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Leova|مالدووا ليووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Nisporeni|مالدووا نيسپوريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Transnistria|مالدووا ٽرانسنسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Ungheni|مالدووا اونگيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova|مالدووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Monaco|موناڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mongolia|منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Montenegro|مونٽينيگرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moon|چنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco Greater Casablanca|مراڪش گريٽر ڪاسابلانڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco|مراڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow Metro|ماسڪو ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow|ماسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mount Athos|مائونٽ ايٿوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mozambique|موزمبيق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myanmar|ميانمار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myoko Haneuma Line|ميوڪو هانيوما لائين]] :← [[Module:Location map/data/Macedonia|مقدونيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Manila|ميٽرو منيلا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Møre og Romsdal|موره او رومسدال]] :← [[Module:Location map/data/Central London|مرڪزي لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Merseyside|مرسي سائيڊ]] :← [[Module:Location map/data/Montserrat|مونٽسيرات]] ===ن=== :[[ماڊيول:Location map/data/2020 Nagorno-Karabakh conflict map|ناگورنو-ڪاراباخ تڪرار نقشو (2020) ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles|ننڍا انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Namibia|نميبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nantou County|نانتو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Napa County|ناپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/NATO|نيٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nauru|نائورو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Bagmati Province|نيپال باگمتي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Chapakot|نيپال چاپاڪوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chapakot|چاپاڪوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Gandaki Province|نيپال گنداڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Karnali Province|نيپال ڪرنالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Lumbini Province|نيپال لمبيني صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Province1|نيپال صوبو1]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Madhesh Province|نيپال مڌيش صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Putalibazar|نيپال پوتلي بازار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Putalibazar|پوتلي بازار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Sudurpashchim Province|نيپال سودورپشچم صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Syangja District|نيپال سيانگجا ضلعو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Syangja|سيانگجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal|نيپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands (Lesser Antilles)|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ (ننڍا انٽيليس)]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Central|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Greater|نيدرلينڊز گريٽر ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam metro station|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم ميٽرو اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Antilles|نيدرلينڊز انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Drenthe|نيدرلينڊز ڊرينٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Dutch railway station|نيدرلينڊز ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland (plain)|نيدرلينڊز فليوولينڊ (ميدان)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland|نيدرلينڊز فليوولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Friesland|نيدرلينڊز فريزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Gelderland|نيدرلينڊز گيلڊرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Groningen|نيدرلينڊز گروننگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Haarlem|نيدرلينڊز هارليم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Limburg|نيدرلينڊز لمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Brabant|نيدرلينڊز اتر برابانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Holland|نيدرلينڊز اتر هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Overijssel|نيدرلينڊز اوورائيسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad N|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad NO|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad ZW|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands RandstadRail station|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ريل اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Rotterdam|نيدرلينڊز روٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands South Holland|نيدرلينڊز ڏکڻ هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Utrecht|نيدرلينڊز اوترخت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zeeland|نيدرلينڊز زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zuiderzee Works|نيدرلينڊز زائڊرزي ورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands|نيدرلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia Maré|نيو ڪيلڊونيا ماري]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia|نيو ڪيلڊونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Guinea|نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/New York City Railroads|نيو يارڪ شهر ريلويون]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Auckland|نيوزيلينڊ آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Banks Peninsula|نيوزيلينڊ بئنڪس اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch street|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin area|نيوزيلينڊ ڊنيڊن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin|نيوزيلينڊ ڊنيڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Fiordland|نيوزيلينڊ فيورڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Invercargill street|نيوزيلينڊ انورڪارگل گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough|نيوزيلينڊ مارلبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough Sounds|نيوزيلينڊ مارلبرو سائونڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand North Island|نيوزيلينڊ اتر ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Island|اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Northland|نيوزيلينڊ نارٿلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northland|نارٿلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Otago peninsula|نيوزيلينڊ اوٽاگو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Outlying Islands|نيوزيلينڊ ٻاهرين ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Port Hills|نيوزيلينڊ پورٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand South Island|نيوزيلينڊ ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Taranaki|نيوزيلينڊ تراناڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Taranaki|تراناڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand transparent|نيوزيلينڊ شفاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Wellington|نيوزيلينڊ ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand West Coast|نيوزيلينڊ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand|نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nicaragua|نڪاراگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niger|نائيجر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria Lagos|نائيجيريا لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria|نائيجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nihonkai Hisui Line|نيهونڪائي هيسوئي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niigata Bypass|نيگاتا بائي پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nile|نيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niue|نيوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nordenskiöld Archipelago|نورڊينشيلڊ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norfolk Island|نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Agder|ناروي اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Akershus|ناروي آڪرشهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Akershus|آڪرشهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Aust-Agder|ناروي اوست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Buskerud|ناروي بوسڪرود]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Finnmark|ناروي فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hedmark|ناروي هيدمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hordaland|ناروي هورڊالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Innlandet|ناروي انلينڊيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Jan Mayen|ناروي يان ماين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Bouvet Island|ناروي بووي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sør-Trøndelag|ناروي سور-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway South|ڏکڻ ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Telemark|ناروي ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms og Finnmark|ناروي ٽرومس او فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sogn og Fjordane|ناروي سوگن او فيورداني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo Central|ناروي اوسلو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo|ناروي اوسلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Østfold|ناروي اوستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Rogaland|ناروي روگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nord-Trøndelag|ناروي نورد-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nordland|ناروي نوردلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nordland|نوردلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oppland|ناروي اوپلينڊ]] [[ماڊيول:Location map/data/Norway Møre og Romsdal|ناروي موره او رومسدال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms|ناروي ٽرومس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms|ٽرومس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Trøndelag|ناروي ٽروندلاگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Trøndelag|ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vest-Agder|ناروي ويست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold og Telemark|ناروي ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold|ناروي ويستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestland|ناروي ويستلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Viken|ناروي ويڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway|ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Novska Virovitica Orahovica|نووسڪا ويرووٽيڪا اوراهووٽسا]] :[[Module:Location map/data/University of Notre Dame|نوٽر ڊيم يونيورسٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New South Wales|نيو سائوٿ ويلز]] :← [[Module:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :← [[Module:Location map/data/New York|نيو يارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York Adirondack Park|نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York City|نيو يارڪ سٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|ناردرن ٽيريٽري]] :← [[Module:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :← [[Module:Location map/data/Northamptonshire|نارٿيمپٽنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Northumberland|نارٿمبرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Nottinghamshire|ناٽنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Norfolk|نورفڪ]] ==و== :← [[Module:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :← [[Module:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :← [[Module:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :← [[Module:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :← [[Module:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C. central|واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Great Lakes|وڏيون ڍنڍون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venetian Lagoon|وينيسيائي لاگون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venezia|وينيزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East|وچ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East2|وچ اوڀر2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Near East|ويجهو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Washington|وينڪوور واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/Vanuatu|وانواتو]] :[[Module:Location map/data/Vas Szombathely|واش سومباٿلي]] :[[Module:Location map/data/Vatican City|ويٽيڪن سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vatican|ويٽيڪن]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Apure|وينزويلا اپوري]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Caracas|وينزويلا ڪاراڪاس]] :[[Module:Location map/data/Venezuela UCV Conjunto Central|وينزويلا UCV مرڪزي مجموعو]] :[[Module:Location map/data/Venezuela|وينزويلا]] :[[Module:Location map/data/Venus|زهره]] :[[Module:Location map/data/Veszprém Veszprém|ويسپريم ويسپريم]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Hanoi|ويتنام هانوئي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Ho Chi Minh City|ويتنام هو چي منھ سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Nang|ويتنام دا نانگ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Lat|ويتنام دا لات]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Phu Quoc|ويتنام فو ڪوڪ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam|ويتنام]] :[[Module:Location map/data/Vilnius District Municipality|ولنيئس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Visayas|وساياس]] :[[Module:Location map/data/Wales Anglesey|ويلز اينگلسي]] :[[Module:Location map/data/Wales Bangor|ويلز بينگور]] :[[Module:Location map/data/Wales Blaenau Gwent|ويلز بلائينائو گوينٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Brecon|ويلز بريڪن]] :[[Module:Location map/data/Wales Bridgend|ويلز برج اينڊ]] :[[Module:Location map/data/Wales Caerphilly|ويلز ڪيرفلي]] :[[Module:Location map/data/Wales Caldey Island|ويلز ڪالڊي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff Central|ويلز ڪارڊف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff|ويلز ڪارڊف]] :[[Module:Location map/data/Wales Carmarthenshire|ويلز ڪارمارٿنشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Ceredigion|ويلز ڪيريڊيگيون]] :[[Module:Location map/data/Wales Conwy|ويلز ڪونوي]] :[[Module:Location map/data/Wales Denbighshire|ويلز ڊينبيشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Flintshire|ويلز فلنٽشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Gwynedd|ويلز گوينيد]] :[[Module:Location map/data/Wales Haverfordwest|ويلز هيورفورڊ ويسٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Merthyr Tydfil|ويلز مرٿر ٽڊفل]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouth|ويلز مونمٿ]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouthshire|ويلز مونمٿشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Neath Port Talbot|ويلز نيٿ پورٽ ٽالبٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Newport|ويلز نيوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Pembrokeshire|ويلز پيمبروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Powys|ويلز پوويس]] :[[Module:Location map/data/Wales Rhondda Cynon Taf|ويلز روندا ڪينن ٽاف]] :[[Module:Location map/data/Wales Swansea|ويلز سوانزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Torfaen|ويلز ٽورفين]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan Barry|ويلز ويل آف گليمورگن بيري]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan|ويلز ويل آف گليمورگن]] :[[Module:Location map/data/Wales Wrexham|ويلز ريڪسهيم]] :[[Module:Location map/data/Wallis and Futuna|والس ۽ فوتونا]] :[[Module:Location map/data/Wallis|والس]] :[[Module:Location map/data/Wasatch Front|واسچ فرنٽ]] :[[Module:Location map/data/WayneCountyMI|وين ڪائونٽي مشيگن]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Island|وينڪوور ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vest-Agder|ويست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold og Telemark|ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold|ويستفولڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestland|ويستلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Viken|ويڪن]] :← [[Module:Location map/data/Łódź Voivodeship|ووچ وائيووڊشپ]] ← [[Module:Location map/data/Warmian-Masurian Voivodeship|وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/West Pomeranian Voivodeship|ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :← [[Module:Location map/data/Isle of Wight|وائيٽ وارو ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Warwickshire|واروڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Wiltshire|ولٽشائر]] :← [[Module:Location map/data/Worcestershire|ووسٽرشائر]] ==ھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Haarlem including RK Bavo|هارليم، آر ڪي باوو سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haiti|هيٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harford|هارفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harrisonburg to Frederick|هيري سنبرگ کان فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Heves Gyöngyös|هيويش گيونگيوش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hillsboro Beaverton OR|هلزبورو بيورٽن، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hindu-Kush|هندو ڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hokuhoku Line|هوڪوهوڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Honduras|هونڊوراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong Island|هانگ ڪانگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong MTR|هانگ ڪانگ ايم ٽي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong urban core|هانگ ڪانگ شهري مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong|هانگ ڪانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Hermann Park|هيوسٽن هرمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Medical Center|هيوسٽن ميڊيڪل سينٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Memorial Park|هيوسٽن ميموريل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Museum District|هيوسٽن ميوزيم ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hualien County|هواليئن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Bács-Kiskun|هنگري باچ-ڪشڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Baranya|هنگري بارانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Békés|هنگري بيڪيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Borsod-Abaúj-Zemplén|هنگري بورشود-ابائوئي-زيمپلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Budapest|هنگري بڊاپسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Budapest|بڊاپسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Csongrád|هنگري چونگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Fejér|هنگري فيجير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Győr-Moson-Sopron|هنگري گيور-موشون-شوپرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Hajdú-Bihar|هنگري هائدو-بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Heves|هنگري هيويش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Jász-Nagykun-Szolnok|هنگري ياس-ناگيڪون-سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Komárom-Esztergom|هنگري ڪوماروم-ايسٽرگوم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Nógrád|هنگري نوگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Pest|هنگري پيشت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Somogy|هنگري شوموگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Szabolcs-Szatmár-Bereg|هنگري سابولچ-ساتمار-بيرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Tolna|هنگري ٽولنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Vas|هنگري واش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Veszprém|هنگري ويسپريم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Zala|هنگري زالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary|هنگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indian Ocean|هندي سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of Hungary|هنگري جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lower Egypt|هيٺيون مصر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hordaland|هورڊالينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Hampshire|هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Herefordshire|هيرفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hertfordshire|هارٽفورڊشائر]] ==ي== :← [[Module:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe Central|يورپ-سينٽرل يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe without the extreme north|يورپ -انتهائي اتر کان سواءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe|يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Russia|يورپي روس]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Soviet Union|يورپي سوويت يونين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/European USSR|يورپي يو ايس ايس آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Union|يورپي يونين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Athens central|يونان اٿينز مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Corfu|يونان ڪورفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Edessas|يونان ديموس ايديساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Skydras|يونان ديموس اسڪيدراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Aegean|يونان اتر ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Athens|يونان اتر اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Patras|يونان پاتراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Peloponnese|يونان پيلوپونيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Piraeus|يونان پيرائيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece South Aegean|يونان ڏکڻ ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Southern|يونان-ڏکڻ يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki central|يونان ٿيسالونيڪي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki|يونان ٿيسالونيڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Valley of Spercheios|يونان اسپيرخيئوس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece West Athens|يونان اولهه اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jász-Nagykun-Szolnok Szolnok|ياس-ناگيڪون-سولنوڪ سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem East Central|يروشلم اوڀر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem|يروشلم]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jan Mayen|يان ماين]] :← [[Module:Location map/data/USSR|يو ايس ايس آر]] :[[Module:Location map/data/Uganda|يوگنڊا]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala|يوگنڊا ڪمپالا]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala central|يوگنڊا ڪمپالا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Ukraine|يوڪرين]] :[[Module:Location map/data/Ukraine (1991-2014)|يوڪرين (1991-2014)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Air Force commands|يوڪرين هوائي فوج جون ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast (country map)|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernihiv Oblast|يوڪرين چرنيهيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernivtsi Oblast|يوڪرين چرنووتسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipro|يوڪرين دنيپرو]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipropetrovsk Oblast|يوڪرين دنيپروپيٽروفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Donetsk Oblast|يوڪرين دونيتسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ground Forces operational commands|يوڪرين زميني فوج جون عملي ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ivano-Frankivsk Oblast|يوڪرين ايوانو-فرانڪيوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kharkiv Oblast|يوڪرين خارڪيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kherson Oblast|يوڪرين خيرسون اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Khmelnytskyi Oblast|يوڪرين خميلنيتسڪي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv|يوڪرين ڪِيئف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kirovohrad Oblast|يوڪرين ڪيرووهراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Luhansk Oblast|يوڪرين لوغانسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv|يوڪرين لويف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv Oblast|يوڪرين لويف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Mykolaiv Oblast|يوڪرين ميڪولائيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Odesa Oblast|يوڪرين اوديسا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Poltava Oblast|يوڪرين پولتاوا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Rivne Oblast|يوڪرين رِوني اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Sumy Oblast|يوڪرين سومي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ternopil Oblast|يوڪرين ترنوپِل اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Vinnytsia Oblast|يوڪرين وِنيتسيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Volyn Oblast|يوڪرين وولين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zakarpattia Oblast|يوڪرين زڪارپاتيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zaporizhzhia Oblast|يوڪرين زاپوريژيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast|يوڪرين ژيتومير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast (country map)|يوڪرين ژيتومير اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/United Arab |يونائيٽيڊ عرب امارات]] :← [[Module:Location map/data/UAE|يو اي اي]] :[[Module:Location map/data/Yorkshire and the Humber|يارڪشائر ۽ همبر]] :[[Module:Location map/data/Yemen|يمن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Aden|يمن عدن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa|يمن صنعاء]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa Governorate|يمن صنعاء گورنريٽ]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia|يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1929-39)|يوگوسلاويا (1929-39)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1939-41)|يوگوسلاويا (1939-41)]] :[[Module:Location map/data/Uruguay|يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/Uruguay Montevideo|يوراگوئي مونٽيوڊيو]] :[[Module:Location map/data/Yunlin County|يونلن ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/United States|يونائيٽيڊ اسٽيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|يونيورسيڊاد سينٽرال دي وينزويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/University of Notre Dame|يونيورسٽي آف نوٽر ڊيم]] {{refend}} frcwci94xwtypb02mcowwheltxyvm09 379854 379805 2026-05-23T11:08:32Z Intisar Ali 8681 379854 wikitext text/x-wiki [[File:template_location_map.svg|thumb|360px|5 جنوري 2014 تائين جا نقشن جي مقام وارا سانچا. ڏنل جاء جا نقشن وارا بھترين مقام ڳولڻ لاءِ ڏنل SVG فائل کي ويب برائوزر جي مدد سان کوليو ۽ تيرن وارا آپشن ۽ زوم فنڪشن استعمال ڪيو.]] ھن فھرست جي مقامن وارا سانچا 13مئي 2018 تائين جا آھن. ان فھرست ۾ {{#expr:2364+427}} ماڊيول شامل آهن. انھن نقشن ۾ کي فنڪشنل نہ سمجھو. پھريون نقشي واري صفحي ۾ وڃو ۽ ان جي لنڪ کي چڪاسيو. [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Recentchangeslinked&target=Template:Location_map/List Related changes list]. __TOC__{{-}} ==مقامي نقشا== {{refbegin|27em}} :[[ماڊيول:Location map/data/100x100|100x100]] ==آ== :[[ماڊيول:Location map/data/Azad Kashmir|آزاد ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku Old City streets|آذربائيجان باڪو پراڻي شهر جون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Baku|آذربائيجان باڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan Ganja|آذربائيجان گنجه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Azerbaijan|آذربائيجان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria AHL|آسٽريا، اي ايڇ ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Burgenland|آسٽريا، برگن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Carinthia|آسٽريا، ڪارنٿيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria EBEL|آسٽريا، اي بي اي ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Lower Austria|آسٽريا، لوئر آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Salzburg|آسٽريا، سالزبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Styria|آسٽريا، اسٽائيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Tyrol|آسٽريا، ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Upper Austria|آسٽريا، اپر آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vienna|آسٽريا، ويانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria Vorarlberg|آسٽريا، فورآرلبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Austria|آسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia and New Zealand|آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Australian Capital Territory|آسٽريليا، آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australian Capital Territory|آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Cocos (Keeling) Islands|آسٽريليا، ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Greater Adelaide|آسٽريليا، گريٽر ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Heard and McDonald Islands|آسٽريليا، هرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Hobart|آسٽريليا، هوبرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Jervis Bay Territory|آسٽريليا، جروِس بي ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales LGAs|آسٽريليا، نيو سائوٿ ويلز ايل جي ايز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia New South Wales|آسٽريليا، نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Newcastle|آسٽريليا، نيوڪاسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Norfolk Island|آسٽريليا، نورفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Northern Territory|آسٽريليا، ناردرن ٽيريٽري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|آسٽريليا، ، نادرن ٽيريٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia OOL|آسٽريليا، او او ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Perth|آسٽريليا، پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland SEQ|آسٽريليا، ڪوئينزلينڊ ايس اي ڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Queensland|آسٽريليا، ڪوئينزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Rhodes ferry wharf|آسٽريليا، روڊس فيري وارف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Shark Bay|آسٽريليا، شارڪ بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Adelaide|آسٽريليا، سٽي آف ايڊيليڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Playford|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا پلي فورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia City of Port Adelaide Enfield|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا، پورٽ ايڊيليڊ اينفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Riverland|آسٽريليا، ڏکڻ آسٽريليا ريورلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Town of Gawler|آسٽريليا ڏکڻ آسٽريليا ڳوٺ گاولر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Wattle Range Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, واٽل رينج ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Wudinna District Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, وُڊِنا ضلعي ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia Yorke Peninsula Council|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا, يورڪ پيننسولا ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia South Australia|آسٽريليا, ڏکڻ آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney central|آسٽريليا, سڊني سينٽرل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney satellite|آسٽريليا، سڊني سيٽلائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Sydney|آسٽريليا، سڊني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania Brighton Council|آسٽريليا، تسمانيا برائٽن ڪائونسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Tasmania|آسٽريليا تسمانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Alpine Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا الپائن شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Bass Coast Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا باسٽ ڪوسٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Baw Baw Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا باو باو شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Borough of Queenscliffe|آسٽريليا، وڪٽوريا بورو آف ڪوئينسڪلف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Ballarat|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر بالارات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Bendigo|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر بينڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Geelong|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر جيلانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Greater Shepparton|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر گريٽر شيپارٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Latrobe|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر ليٽروب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Warrnambool|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر وارنيمبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria City of Wodonga|آسٽريليا، وڪٽوريا شهر ووڊونگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Colac Otway Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا ڪولاڪ اوٽوَي شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Corangamite Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا ڪورانگامائيٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria French Island|آسٽريليا، وڪٽوريا فرينچ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Golden Plains Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا گولڊن پلينز شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Melbourne inset|آسٽريليا، وڪٽوريا ميلبورن اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Melbourne metropolitan area complete|آسٽريليا، وڪٽوريا ميلبورن ميٽروپوليٽن علائقو مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria metropolitan Melbourne|آسٽريليا، وڪٽوريا ميٽروپوليٽن ميلبورن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Australia Melbourne|آسٽريليا، ميلبورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Pyrenees Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا پائرينيز شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Ararat|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف ارارات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Benalla|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف بينالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Horsham|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف هورشام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Mildura|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف ملڊورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Swan Hill|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف سوان هل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Rural City of Wangaratta|آسٽريليا، وڪٽوريا رورل سٽي آف وانگاراٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Baw Baw|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف باو باو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Buloke|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف بولوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Campaspe|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ڪيمپاسپي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Central Goldfields|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف سينٽرل گولڊ فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of East Gippsland|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ايسٽ گپس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Gannawarra|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف گيناوارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Glenelg|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف گلينيلگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Hepburn|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف هيپبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Hindmarsh|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف هندمارش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Indigo|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف انڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Loddon|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف لوڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Macedon Ranges|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ميسيڊون رينجز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mansfield|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مينسفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mitchell|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مچل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moira|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف موئرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moorabool|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مورابول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Mount Alexander|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مائونٽ اليگزينڊر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Moyne|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف موئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Murrindindi|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف مورنڊنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Northern Grampians|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ناردرن گريمپينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Southern Grampians|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف سدرن گريمپينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Strathbogie|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف اسٽريٿبوگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Towong|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ٽوونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Wellington|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of West Wimmera|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ويسٽ وِميرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Shire of Yarriambiack|آسٽريليا، وڪٽوريا شائر آف ياريامبياڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria South Gippsland Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا سائوٿ گپس لينڊ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria Surf Coast Shire|آسٽريليا، وڪٽوريا سرف ڪوسٽ شائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Victoria|آسٽريليا، وڪٽوريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia Bayswater City|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا بيز واٽر سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia metropolitan Perth|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا ميٽروپوليٽن پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia Western Australia|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|آسٽريليا، اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Australia|آسٽريليا]] :[[Module:Location map/data/Sky|آسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa|آفريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Africa Zambezi River|آفريڪا زيمبيزي درياھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Auckland|آڪلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Oxford (central)|آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :← [[Module:Location map/data/Oxfordshire|آڪسفورڊشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Bakersfield|آمريڪا بيڪرزفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Boston Metro|آمريڪا بوسٽن ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Boston|آمريڪا بوسٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Central|آمريڪا شڪاگو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Downtown|آمريڪا شڪاگو ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Greater|آمريڪا گريٽر شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Loop|آمريڪا شڪاگو لوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago metropolitan area|آمريڪا شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago Near North Side|آمريڪا شڪاگو ويجهو اتر پاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Chicago|آمريڪا شڪاگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Cleveland|آمريڪا ڪليولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States District of Columbia street|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Downtown Las Vegas|آمريڪا لاس ويگاس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Greater Spokane|آمريڪا گريٽر اسپوڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Hawaii (island)|آمريڪا هوائي (ٻيٽ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Jacksonville|آمريڪا جيڪسن وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Kauai|آمريڪا ڪائوائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lahaina|آمريڪا لاهاينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lake Highlands|آمريڪا ليڪ هائيلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Las Vegas Strip|آمريڪا لاس ويگاس اسٽرپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Long Beach|آمريڪا لانگ بيچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Central|آمريڪا لاس اينجلس مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Downtown|آمريڪا لاس اينجلس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Southern|آمريڪا لاس اينجلس ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Western|آمريڪا لاس اينجلس اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Lower Manhattan|آمريڪا لوئر منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر منهٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Maui|آمريڪا مائوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Molokai-Lanai|آمريڪا مولوڪائي-لانائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Monterey Peninsula|آمريڪا مونٽيري پيننسولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New Orleans East|آمريڪا نيو اورلينز اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New Orleans|آمريڪا نيو اورلينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States New York|آمريڪا نيويارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Oahu|آمريڪا اوآهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Sacramento Delta|آمريڪا سيڪرامينٽو ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Sacramento|آمريڪا سيڪرامينٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Northeastern|آمريڪا سان ڊيگو اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Northwestern|آمريڪا سان ڊيگو اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego Southern|آمريڪا سان ڊيگو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Diego|آمريڪا سان ڊيگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Fernando Valley|آمريڪا سان فرنينڊو وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Bayview-Hunters Point|آمريڪا سان فرانسسڪو بي ويو-هنٽرز پوائنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco Central|آمريڪا سان فرانسسڪو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco County|آمريڪا سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Francisco|آمريڪا سان فرانسسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States San Jose|آمريڪا سان هوزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Seattle Downtown|آمريڪا سيئٽل ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Spokane|آمريڪا اسپوڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States St. Louis|آمريڪا سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Virginia Alexandria Historical District|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا تاريخي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/United States Washington, D.C. east|آمريڪا واشنگٽن ڊي سي اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alabama|آمريڪا الاباما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alabama|الاباما]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Anchorage downtown|آمريڪا الاسڪا اينڪريج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Anchorage|آمريڪا الاسڪا اينڪريج]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Fairbanks Downtown|آمريڪا الاسڪا فيئربينڪس ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Fairbanks|آمريڪا الاسڪا فيئربينڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Juneau|آمريڪا الاسڪا جونو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Sitka Downtown|آمريڪا الاسڪا سٽڪا ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Sitka|آمريڪا الاسڪا سٽڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska Unalaska Island|آمريڪا الاسڪا انالاسڪا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Alaska|آمريڪا الاسڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alaska|الاسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA American Samoa central|آمريڪا آمريڪن ساموا مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/American Samoa central|آمريڪن ساموا مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA American Samoa|آمريڪا آمريڪن ساموا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/American Samoa|آمريڪن ساموا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona inset|آمريڪا ايريزونا اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona Maricopa County|آمريڪا ايريزونا ميريڪوپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arizona|آمريڪا ايريزونا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Arkansas|آمريڪا آرڪنساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Arkansas|آرڪنساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Atlanta Downtown|آمريڪا ائٽلانٽا ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Atlanta|آمريڪا ائٽلانٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Baltimore|آمريڪا بالٽيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Briarcliff|آمريڪا بريئرڪلف]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Bronx|آمريڪا برونڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Anaheim|آمريڪا ڪيليفورنيا اناهيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Bakersfield Downtown|آمريڪا ڪيليفورنيا بيڪرزفيلڊ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Carmel|آمريڪا ڪيليفورنيا ڪارمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Channel Islands|آمريڪا ڪيليفورنيا چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Fresno|آمريڪا ڪيليفورنيا فريسنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Mountain View|آمريڪا ڪيليفورنيا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Napa County|آمريڪا ڪيليفورنيا نيپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Northern|آمريڪا اتر ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Oakland|آمريڪا ڪيليفورنيا اوڪلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Oakland|آمريڪا اوڪلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA California Berkeley|آمريڪا ڪيليفورنيا برڪلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California San Diego County|آمريڪا ڪيليفورنيا سان ڊيگو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Sonoma County|آمريڪا ڪيليفورنيا سونوما ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California Southern|آمريڪا ڏکڻ ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA California|آمريڪا ڪيليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Cape Cod|آمريڪا ڪيپ ڪاڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Chesapeake Bay|آمريڪا چيسپيڪ بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Colorado Colorado Springs|آمريڪا ڪولوراڊو ڪولوراڊو اسپرنگس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Colorado|آمريڪا ڪولوراڊو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Connecticut|آمريڪا ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Delaware inset|آمريڪا ڊيلاويئر اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Delaware|آمريڪا ڊيلاويئر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Delaware|ڊيلاويئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA District of Columbia|آمريڪا ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/District of Columbia|ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA East|آمريڪا اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Manatee County|آمريڪا فلوريڊا مينيٽي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Seminole County|آمريڪا فلوريڊا سيمينول ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida Volusia County|آمريڪا فلوريڊا وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Florida|آمريڪا فلوريڊا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Florida|فلوريڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia Jackson County|آمريڪا جارجيا جيڪسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia UGA Main|آمريڪا جارجيا يو جي اي مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Georgia|آمريڪا جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Guam|آمريڪا گوام]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guam|گوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Hawaii|آمريڪا هوائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hawaii|هوائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Hawaiian Islands|آمريڪا هوائي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Holyoke|آمريڪا هوليوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Idaho|آمريڪا آئيڊاهو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Champaign County|آمريڪا الينواءِ شيمپين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Edgar County|آمريڪا الينواءِ ايڊگر ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Fulton County|آمريڪا الينواءِ فلٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois inset|آمريڪا الينواءِ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Iroquois County|آمريڪا الينواءِ اِروڪوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Ogle County|آمريڪا الينواءِ اوگل ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Peoria County|آمريڪا الينواءِ پيوريا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Tazewell County|آمريڪا الينواءِ ٽيزويل ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Vermilion County|آمريڪا الينواءِ ورميلين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois Woodford County|آمريڪا الينواءِ ووڊفورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Illinois|آمريڪا الينواءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Illinois|الينواءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Adams County|آمريڪا انڊيانا ايڊمز ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Bartholomew County|آمريڪا انڊيانا بارٿولوميو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Benton County|آمريڪا انڊيانا بينٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Blackford County|آمريڪا انڊيانا بليڪفورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Boone County|آمريڪا انڊيانا بون ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Brown County|آمريڪا انڊيانا برائون ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Carroll County|آمريڪا انڊيانا ڪيرول ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Cass County|آمريڪا انڊيانا ڪيس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clark County|آمريڪا انڊيانا ڪلارڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clay County|آمريڪا انڊيانا ڪلي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Clinton County|آمريڪا انڊيانا ڪلنٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Crawford County|آمريڪا انڊيانا ڪرافورڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Dearborn County|آمريڪا انڊيانا ڊيئربورن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Fountain County|آمريڪا انڊيانا فائونٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Harrison County|آمريڪا انڊيانا هيريسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Martin County|آمريڪا انڊيانا مارٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Montgomery County|آمريڪا انڊيانا مونٽگومري ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Parke County|آمريڪا انڊيانا پارڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Sullivan County|آمريڪا انڊيانا سليوان ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Tippecanoe County|آمريڪا انڊيانا ٽپيڪانو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Vermillion County|آمريڪا انڊيانا ورميلين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Vigo County|آمريڪا انڊيانا ويگو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Warren County|آمريڪا انڊيانا وارن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Washington County|آمريڪا انڊيانا واشنگٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Wells County|آمريڪا انڊيانا ويلز ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana Whitley County|آمريڪا انڊيانا وائٽلي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indiana|آمريڪا انڊيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indiana|انڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indianapolis central|آمريڪا انڊياناپولس مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Indianapolis|آمريڪا انڊياناپولس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Iowa|آمريڪا آئووا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Iowa|آئووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kansas Ellsworth County|آمريڪا ڪينساس ايلسورٿ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kansas|آمريڪا ڪينساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Kentucky|آمريڪا ڪينٽڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles Metropolitan Area|آمريڪا لاس اينجلس ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Los Angeles|آمريڪا لاس اينجلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge Downtown|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Baton Rouge|آمريڪا لوزيانا بيٽن روج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Lafayette|آمريڪا لوزيانا لافايٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Shreveport Downtown|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shreveport Downtown|شريوپورٽ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana Shreveport|آمريڪا لوزيانا شريوپورٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shreveport|شريوپورٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Louisiana|آمريڪا لوزيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Lower Manhattan extended|آمريڪا لوئر منهٽن وڌايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maine|آمريڪا مين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maine|مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Manhattan|آمريڪا منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manhattan|منهٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Manhattan|آمريڪا منهٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maryland Broad Creek|آمريڪا ميريلينڊ براڊ ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Maryland|آمريڪا ميريلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Massachusetts|آمريڪا ميساچوسٽس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Metro Atlanta|آمريڪا ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Miami Central|آمريڪا ميامي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Miami|آمريڪا ميامي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Michigan Huron-Clinton Metroparks|آمريڪا مشيگن هيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan Wayne County|آمريڪا مشيگن وين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Michigan|آمريڪا مشيگن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Midwest and Northeast|آمريڪا مڊويسٽ ۽ اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Midwest|آمريڪا مڊويسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minneapolis–Saint Paul|آمريڪا مينيئپولس–سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minnesota Duluth|آمريڪا مينيسوٽا ڊولوٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Minnesota|آمريڪا مينيسوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Mississippi|آمريڪا مسيسپي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Missouri|آمريڪا مسوري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Missouri|مسوري]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Montana|آمريڪا مونٽانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Napa|آمريڪا ناپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Nebraska|آمريڪا نبراسڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Nevada|آمريڪا نيواڊا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Hampshire Lakes Region|آمريڪا نيو هيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Hampshire|آمريڪا نيو هيمپشائر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Atlantic City|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Atlantic County|آمريڪا نيو جرسي ائٽلانٽڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Bergen County|آمريڪا نيو جرسي برگن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Burlington County|آمريڪا نيو جرسي برلنگٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Camden County|آمريڪا نيو جرسي ڪيمڊن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Cape May County|آمريڪا نيو جرسي ڪيپ مي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Cumberland County|آمريڪا نيو جرسي ڪمبرلينڊ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Essex County|آمريڪا نيو جرسي ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Gloucester County|آمريڪا نيو جرسي گلوسٽر ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Hudson County|آمريڪا نيو جرسي هڊسن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Hunterdon County|آمريڪا نيو جرسي هنٽرڊن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Mercer County|آمريڪا نيو جرسي مرسر ڪائونٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Middlesex County|آمريڪا نيو جرسي مڊل سيڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County municipalities|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي ميونسپلٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Monmouth County|آمريڪا نيو جرسي مونمٿ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Morris County|آمريڪا نيو جرسي مورس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey New Brunswick|آمريڪا نيو جرسي نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Ocean County|آمريڪا نيو جرسي اوشن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Passaic County|آمريڪا نيو جرسي پاسائڪ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Salem County|آمريڪا نيو جرسي سيلم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Somerset County|آمريڪا نيو جرسي سومرسيٽ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Sussex County|آمريڪا نيو جرسي سسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Union County|آمريڪا نيو جرسي يونين ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey Warren County|آمريڪا نيو جرسي وارن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Jersey|آمريڪا نيو جرسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New Mexico|آمريڪا نيو ميڪسيڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Adirondack and Catskill Parks|آمريڪا نيويارڪ ايڊرونڊيڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Adirondack Park|آمريڪا نيويارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York Adirondack Park|نيويارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York City Subway|آمريڪا نيويارڪ سٽي سب وي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York City|آمريڪا نيويارڪ سٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York City|نيويارڪ سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Fire Island|آمريڪا نيويارڪ فائر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York inset|آمريڪا نيويارڪ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Long Island|آمريڪا نيويارڪ لانگ آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York Staten Island|آمريڪا نيويارڪ اسٽيٽن آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA New York|آمريڪا نيويارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New York|نيويارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Carolina|آمريڪا نارٿ ڪيرولائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Carolina|نارٿ ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Dakota Grand Forks|آمريڪا نارٿ ڊڪوٽا گرينڊ فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA North Dakota|آمريڪا نارٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Dakota|نارٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Northeast|آمريڪا اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Northern Mariana Islands|آمريڪا ناردرن ماريانا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Mariana Islands|ناردرن ماريانا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Ohio Columbus|آمريڪا اوهايو ڪولمبس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Ohio|آمريڪا اوهايو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oklahoma|آمريڪا اوڪلاهوما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Ashland|آمريڪا اوريگن ايشلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Astoria|آمريڪا اوريگن ايسٽوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Bend|آمريڪا اوريگن بينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Corvallis|آمريڪا اوريگن ڪوروالس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Dayton|آمريڪا اوريگن ڊيٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Eugene|آمريڪا اوريگن يوجين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Forest Grove|آمريڪا اوريگن فاريسٽ گروو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Grants Pass|آمريڪا اوريگن گرانٽس پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Gresham|آمريڪا اوريگن گريشم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Hood River|آمريڪا اوريگن هوڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Lake Oswego|آمريڪا اوريگن ليڪ اوسويگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Medford|آمريڪا اوريگن ميڊفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Oregon City|آمريڪا اوريگن اوريگن سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Pendleton|آمريڪا اوريگن پينڊلٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Portland downtown|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Portland downtown|آمريڪا پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Portland|آمريڪا اوريگن پورٽلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/USA Portland|آمريڪا پورٽلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Salem|آمريڪا اوريگن سيلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Spencer Butte and Eugene|آمريڪا اوريگن اسپينسر بيوٽ ۽ يوجين]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon The Dalles|آمريڪا اوريگن دي ڊيلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Tigard|آمريڪا اوريگن ٽگارڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon Tualatin|آمريڪا اوريگن ٽوالاٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Oregon|آمريڪا اوريگن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia County|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill1|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل1]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill2|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل2]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill3|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل3]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania, Philadelphia Society Hill4|آمريڪا پينسلوانيا، فلاڊلفيا سوسائٽي هل4]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pennsylvania|آمريڪا پينسلوانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh central|آمريڪا پٽسبرگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh neighborhoods|آمريڪا پٽسبرگ پاڙا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Pittsburgh|آمريڪا پٽسبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Puerto Rico|آمريڪا پورٽو ريڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Rhode Island inset|آمريڪا روڊ آئلينڊ اِنسيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Rhode Island|آمريڪا روڊ آئلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA San Francisco Bay Area|آمريڪا سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA South Carolina|آمريڪا سائوٿ ڪيرولائنا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Carolina|سائوٿ ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA South Dakota|آمريڪا سائوٿ ڊڪوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/South Dakota|سائوٿ ڊڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Southeast|آمريڪا ڏکڻ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Tennessee Nashville|آمريڪا ٽينيسي نيشويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Tennessee|آمريڪا ٽينيسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas Cooper|آمريڪا ٽيڪساس ڪوپر]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas Houston downtown|آمريڪا ٽيڪساس هوسٽن ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Texas|آمريڪا ٽيڪساس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Umnak Island|آمريڪا اُمناڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Utah|آمريڪا يوٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Vermont|آمريڪا ورمونٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA VI Saint Croix|آمريڪا ورجن ٻيٽ سينٽ ڪروئڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪا ورجن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Alexandria region|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Alexandria|آمريڪا ورجينيا اليگزينڊريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Bailey's Crossroads|آمريڪا ورجينيا بيليز ڪراس روڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Clarke|آمريڪا ورجينيا ڪلارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Frederick|آمريڪا ورجينيا فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Goshen Scout Reservation|آمريڪا ورجينيا گوشن اسڪائوٽ رزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Manassas|آمريڪا ورجينيا مناسس]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Northern|آمريڪا اتر ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Richmond metropolitan area|آمريڪا ورجينيا رچمنڊ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia Warren|آمريڪا ورجينيا وارن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia West Virginia border|آمريڪا ورجينيا اولهه ورجينيا سرحد]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Virginia|آمريڪا ورجينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Benton County|آمريڪا واشنگٽن بينٽن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Metropolitan Area|آمريڪا واشنگٽن ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington Yakima County|آمريڪا واشنگٽن ياڪيما ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington, D.C. central|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي. سينٽرل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States Washington, D.C.|آمريڪا واشنگٽن، ڊي.سي.]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Washington|آمريڪا واشنگٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia Eastern Panhandle|آمريڪا ويسٽ ورجينيا اوڀر پين هينڊل]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|ويسٽ ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia Romney|آمريڪا ويسٽ ورجينيا رومني]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West Virginia|آمريڪا ويسٽ ورجينيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Virginia|ويسٽ ورجينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA West|آمريڪا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Wisconsin|آمريڪا وسڪانسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA Wyoming|آمريڪا وائيومنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA|آمريڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States of America|آمريڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/United States|آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/USA2|آمريڪا2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iberia|آئيبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iceland|آئس لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Isle of Man|آئل آف مين]] :[[ماڊيول:Location map/data/America|آمريڪي کَنڊَ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Athy|آئرلينڊ اٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Castledermot|آئرلينڊ ڪاسلڊرموٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Central Dublin|آئرلينڊ مرڪزي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Clonfert|آئرلينڊ ڪلونفرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Cork Central|آئرلينڊ مرڪزي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Carlow|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cavan|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيَوَن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Clare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪليئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Cork|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Donegal|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊونيگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Dublin|آئرلينڊ ڪائونٽي ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Galway|آئرلينڊ ڪائونٽي گيلوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kerry|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland County Kildare|آئرلينڊ ڪائونٽي ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Dublin|آئرلينڊ ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Ennis|آئرلينڊ اينِس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Galway|آئرلينڊ گيلوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Kildare|آئرلينڊ ڪلڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Loughrea|آئرلينڊ لاکريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Tuam|آئرلينڊ ٽُوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland Youghal|آئرلينڊ يوغل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ireland|آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Island of Ireland|آئرلينڊ جو ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Iowa|آئووا]] :← [[Module:Location map/data/Idaho|آئيڊاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ivory Coast|آئيوري ڪوسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] ==ا== :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia|ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Abkhazia Gulripshi|ابخازيا گلريپشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Abruzzo|ابروزو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttar Pradesh|اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina|ارجنٽائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires|ارجنٽائنا بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires City|ارجنٽائنا بيونس آئرس شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Buenos Aires Province|ارجنٽائنا بيونس آئرس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Tierra del Fuego and Staten Island|ارجنٽائنا تيئرا ڊيل فوئيگو ۽ اسٽيٽن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chaco Province|ارجنٽائنا چاڪو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut|ارجنٽائنا چوبوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Chubut Province|ارجنٽائنا چوبوت صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Jujuy Province|ارجنٽائنا خوخوئي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Río Negro Province|ارجنٽائنا ريو نيگرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Salta Province|ارجنٽائنا سالتا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina San Juan Province|ارجنٽائنا سان خوان صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Cruz|ارجنٽائنا سانتا ڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santa Fe Province|ارجنٽائنا سانتا في صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Santiago del Estero Province|ارجنٽائنا سانتياگو ڊيل ايسٽيرو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Córdoba Province|ارجنٽائنا ڪورڊوبا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina La Pampa Province|ارجنٽائنا لا پامپا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Misiones Province|ارجنٽائنا ميسيونيس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Neuquén Province|ارجنٽائنا نيوڪين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Argentina Greater Buenos Aires|ارجنٽائنا وڏو بيونس آئرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba|اروبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aruba streets|اروبا گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eritrea|اريٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan|اردن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jordan Amman|اردن عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Uzbekistan|ازبڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Uzbekistan Tashkent|ازبڪستان تاشقند]] :[[ماڊيول:Location map/data/İzmir|ازمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul|استنبول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Beyoglu|استنبول بي اوغلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Istanbul Fatih|استنبول فاتح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea|استوائي گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea Bioko|استوائي گني بيوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Equatorial Guinea mainland|استوائي گني مکيه زمين]] :[[Module:Location map/data/Scotland|اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland North|اسڪاٽلينڊ اتر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اتر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland North Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ اتر لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Orkney|اسڪاٽلينڊ آرڪني]] :[[Module:Location map/data/Scotland Argyll and Bute|اسڪاٽلينڊ آرگائل ۽ بيوٽ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Stirling|اسڪاٽلينڊ اسٽرلنگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Scottish Borders|اسڪاٽلينڊ اسڪاٽش بارڊرز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverclyde|اسڪاٽلينڊ انورڪلائيڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverkeithing|اسڪاٽلينڊ انورڪيٿنگ]] :← [[Module:Location map/data/Scotland Inverness|اسڪاٽلينڊ انورنس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Inverness area|اسڪاٽلينڊ انورنس علائقو]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Ayrshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ اوڀر رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland East Lothian|اسڪاٽلينڊ اوڀر لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Dunbartonshire|اسڪاٽلينڊ اولهه ڊنبارٽن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland West Lothian|اسڪاٽلينڊ اولهه لوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeenshire|اسڪاٽلينڊ ايبرڊينشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Aberdeen Central|اسڪاٽلينڊ ايبرڊين مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Edinburgh Central|اسڪاٽلينڊ ايڊنبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Elgin|اسڪاٽلينڊ ايلگن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Isle of Skye|اسڪاٽلينڊ آئل آف اسڪائي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Angus|اسڪاٽلينڊ اينگس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Outer Hebrides|اسڪاٽلينڊ آئوٽر هيبرائيڊز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Badenoch and Strathspey|اسڪاٽلينڊ بيڊينوخ ۽ اسٽرٿسپي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth|اسڪاٽلينڊ پرٿ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Perth and Kinross|اسڪاٽلينڊ پرٿ ۽ ڪنروس]] :[[Module:Location map/data/Scotland South|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southeast|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Southwest|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Ayrshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ ايرشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland South Lanarkshire|اسڪاٽلينڊ ڏکڻ لانارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dumfries and Galloway|اسڪاٽلينڊ ڊمفريز ۽ گيلوي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Dundee|اسڪاٽلينڊ ڊنڊي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Ross and Cromarty|اسڪاٽلينڊ راس ۽ ڪرومارٽي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Renfrewshire|اسڪاٽلينڊ رينفريوشائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Sutherland|اسڪاٽلينڊ سدرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland St Andrews|اسڪاٽلينڊ سينٽ اينڊريوز]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Shetland Whalsay|اسڪاٽلينڊ شيٽلينڊ وهالسي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Falkirk|اسڪاٽلينڊ فالڪرڪ]] :[[Module:Location map/data/Scotland Fife|اسڪاٽلينڊ فائف]] :[[Module:Location map/data/Scotland Clackmannanshire|اسڪاٽلينڊ ڪليڪمينن شائر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Caithness|اسڪاٽلينڊ ڪيٿنيس]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow|اسڪاٽلينڊ گلاسگو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Glasgow Central|اسڪاٽلينڊ گلاسگو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Scotland Lochaber|اسڪاٽلينڊ لوخابر]] :[[Module:Location map/data/Scotland Midlothian|اسڪاٽلينڊ مڊلوٿين]] :[[Module:Location map/data/Scotland Central Belt|اسڪاٽلينڊ مرڪزي پٽو]] :[[Module:Location map/data/Scotland Moray|اسڪاٽلينڊ موري]] :[[Module:Location map/data/Scotland Nairn|اسڪاٽلينڊ نيرن]] :[[Module:Location map/data/Scotland Highland|اسڪاٽلينڊ هائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia|اسڪينڊينيوا]] :[[Module:Location map/data/Scandinavia Southwest|اسڪينڊينيوا ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Spain|اسپين]] :[[Module:Location map/data/Spain Ibiza|اسپين ابيزا]] :[[Module:Location map/data/Spain Asturias|اسپين استورياس]] :[[Module:Location map/data/Spain Aragon|اسپين آراگون]] :[[Module:Location map/data/Spain Álava|اسپين آلاوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Andalusia|اسپين اندلس]] :[[Module:Location map/data/Spain Extremadura|اسپين ايڪسٽريمادورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Balearic Islands|اسپين باليئرڪ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona|اسپين بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Barcelona municipality|اسپين بارسلونا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Basque Country|اسپين باسڪ ملڪ]] :[[Module:Location map/data/Spain Palma|اسپين پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain Tenerife|اسپين ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Donostia|اسپين دونوستيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of A Coruña|اسپين صوبو آ ڪورونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ávila|اسپين صوبو آويلا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Albacete|اسپين صوبو الباسيتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Alicante|اسپين صوبو اليڪانتي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Almería|اسپين صوبو الميريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Ourense|اسپين صوبو اورينسي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Burgos|اسپين صوبو برگوس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Barcelona|اسپين صوبو بارسلونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Tarragona|اسپين صوبو تارراگونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Girona|اسپين صوبو جيرونا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Jaén|اسپين صوبو خائن]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Zamora|اسپين صوبو زامورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Santa Cruz de Tenerife|اسپين صوبو سانتا ڪروز دي ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Salamanca|اسپين صوبو سالامانڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Segovia|اسپين صوبو سيگوويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Seville|اسپين صوبو سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Soria|اسپين صوبو سوريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Cádiz|اسپين صوبو ڪاديز]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Castellón|اسپين صوبو ڪاستيون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Córdoba|اسپين صوبو ڪوردوبا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Granada|اسپين صوبو غرناطه]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Guadalajara|اسپين صوبو گوادالاخارا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Las Palmas|اسپين صوبو لاس پالماس]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of León|اسپين صوبو ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lleida|اسپين صوبو لئيدا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Lugo|اسپين صوبو لوگو]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Málaga|اسپين صوبو مالاگا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Palencia|اسپين صوبو پالينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Pontevedra|اسپين صوبو پونتيويدرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Huelva|اسپين صوبو ويلوا]] :[[Module:Location map/data/Spain Province of Valencia|اسپين صوبو والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Fuerteventura|اسپين فوئرتيونتورا]] :[[Module:Location map/data/Spain Formentera|اسپين فورمينتيرا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castilla-La Mancha|اسپين ڪاستيا-لا مانچا]] :← [[Module:Location map/data/Spain Castile-La Mancha|اسپين ڪاستيل-لا مانچا]] :[[Module:Location map/data/Spain Castile and León|اسپين ڪاستيل ۽ ليون]] :[[Module:Location map/data/Spain Catalonia|اسپين ڪتالونيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Cantabria|اسپين ڪينٽيبريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Galicia|اسپين گليشيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Gran Canaria|اسپين گران ڪناريا]] :[[Module:Location map/data/Spain Lanzarote|اسپين لانزاروتي]] :[[Module:Location map/data/Spain La Palma|اسپين لا پالما]] :[[Module:Location map/data/Spain La Rioja|اسپين لا ريوخا]] :[[Module:Location map/data/Spain Murcia|اسپين مرسيا]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid|اسپين ميڊرڊ]] :[[Module:Location map/data/Spain Madrid municipality|اسپين ميڊرڊ ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Community of Madrid|اسپين ميڊرڊ ڪميونٽي]] :[[Module:Location map/data/Spain Majorca|اسپين مايورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Menorca|اسپين مينورڪا]] :[[Module:Location map/data/Spain Navarre|اسپين ناوار]] :[[Module:Location map/data/Spain Seville|اسپين سيويا]] :[[Module:Location map/data/Spain Valencian Community|اسپين والينسيائي ڪميونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Spain Valencia|اسپين والينسيا]] :[[Module:Location map/data/Spanish Army Military Regions 1990|اسپيني فوجي علائقا 1990]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands|اسپرئٽلي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Spratly Islands relief|اسپرئٽلي ٻيٽ رليف]] :[[Module:Location map/data/Stockport railways|اسٽاڪپورٽ ريلويز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel|اسرائيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northeast|اسرائيل اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest|اسرائيل اتر اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel northwest negev|اسرائيل اتر اولهه نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north haifa|اسرائيل اتر حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel north negev|اسرائيل اتر نيگيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel ashkelon|اسرائيل اشڪيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel binyamin|اسرائيل بنيامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel haifa|اسرائيل حيفا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel south wb|اسرائيل ڏکڻ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel shomron|اسرائيل شومرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel gaza|اسرائيل غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Greater Tel Aviv|اسرائيل گريٽر تل ابيب]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Golan|اسرائيل گولان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel center ta|اسرائيل مرڪز تي اي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel Nazareth to Nitzana|اسرائيل ناصره کان نيتزانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel negev mt|اسرائيل نيگيو جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jerusalem|اسرائيل يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Israel jezreel|اسرائيل يزرعيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy|اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Abruzzo|اٽلي ابروزو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South|ڏکڻ اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy South Tyrol|اٽلي ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome|اٽلي روم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sardinia|اٽلي سارڊينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Sicily|اٽلي سسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Tuscany|اٽلي ٽسڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Turin|اٽلي تورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Trentino-South Tyrol|اٽلي ترينتينو-ڏکڻ ٽائرول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Piedmont|اٽلي پيڊمونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Parma|اٽلي پارما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Emilia-Romagna|اٽلي ايميليا-رومانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Aosta Valley|اٽلي آئوستا وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Apulia|اٽلي اپوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Umbria|اٽلي امبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Varese|اٽلي واريزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Veneto|اٽلي وينيتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venetian Lagoon|اٽلي وينيسيائي لئگون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Venice|اٽلي وينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Basilicata|اٽلي باسيليڪاتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Bergamo|اٽلي برگامو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Brescia|اٽلي بريشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Calabria|اٽلي ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Campania|اٽلي ڪامپانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Friuli-Venezia Giulia|اٽلي فريولي-وينيزيا جوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lazio|اٽلي لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Liguria|اٽلي لگوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Lombardy|اٽلي لومبارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Molise|اٽلي موليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Marche|اٽلي مارڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan|اٽلي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan admin|اٽلي ميلان انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Milan Central|اٽلي مرڪزي ميلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy North|اتر اٽلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Reggio Calabria|اٽلي ريگيو ڪلابريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Italy Rome Antiquity|اٽلي قديم روم]] :[[Module:Location map/data/Northern Ireland|اتر آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Armagh|اتر آئرلينڊ آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Armagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي آرما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Antrim|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي اينٽرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Coleraine|اتر آئرلينڊ ڪولرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Londonderry|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Fermanagh|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي فرمانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland County Tyrone|اتر آئرلينڊ ڪائونٽي ٽائرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Downpatrick|اتر آئرلينڊ ڊائون پيٽرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Londonderry|اتر آئرلينڊ لنڊنڊيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Ireland Newtownards|اتر آئرلينڊ نيوٽائونارڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/North America|اتر آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/Northern England|اتر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Italy 1905 relief|اتر اٽلي 1905 رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Atlantic|اتر ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North East England|اتر اوڀر انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North West England|اتر اولهه انگلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Pacific|اتر پئسفڪ]] :← [[Module:Location map/data/North Carolina|اتر ڪيرولائنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Korea|اتر ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Nicosia|اتر نڪوسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/North Sea|اتر سمنڊ]] :← [[Module:Location map/data/North Dakota|اتر ڊڪوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Northern Mariana Islands|اتر ماريانا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern and Central Europe|اتر ۽ مرڪزي يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Northern Egypt|اتر مصر]] :← [[Module:Location map/data/North Macedonia|اتر مقدونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway North|اتر ناروي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Uttarakhand|اترکنڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aust-Agder|اوست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Odisha|اوڊيشا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oran|اوران]] :← [[Module:Location map/data/Oregon|اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oregon State University OR|اوريگن اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Orissa|اوڙيسا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Oppland|اوپلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Opole Voivodeship|اوپولي وائيووڊشپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oceania|اوشينيا]] :← [[Module:Location map/data/Oklahoma|اوڪلاهوما]] :← [[ماڊيول:Location map/data/West Germany|اولھ جرمني]] :[[Module:Location map/data/West Asia|اولهه ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Western Turkey|اولهه ترڪي]] :[[Module:Location map/data/West Germany Northern 1989|اولهه جرمني اتر 1989]] :[[Module:Location map/data/Western Sahara|اولهه صحارا]] :[[Module:Location map/data/West Bank|اولهه ڪنارو]] :[[Module:Location map/data/West Bank relief|اولهه ڪنارو رليف]] :← [[Module:Location map/data/Western Cape|اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/West Midlands (region)|اولهه مڊلينڊز (علائقو)]] :← [[Module:Location map/data/West Virginia|اولهه ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Eastern Panhandle of West Virginia|اولهه ورجينيا جو اوڀر پين هينڊل]] :[[Module:Location map/data/Western Europe World Heritage Sites|اولهه يورپ عالمي ورثي ماڳ]] :← [[Module:Location map/data/Ohio|اوهايو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia|ايٿوپيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Tigray Region|ايٿوپيا ٽگرائي علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ethiopia Afar Region|ايٿوپيا عفار علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta|ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Atlanta, Georgia|ائٽلانٽا، جارجيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Atlantic Ocean|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean|ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Aegean Sea|ايجيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran|ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iran Tehran|ايران تهران]] :← [[Module:Location map/data/Arizona|ايريزونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia|ايسٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia Tallinn|ايسٽونيا تالِن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Estonia and Latvia|ايسٽونيا ۽ لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of the East Angles|ايسٽ اينگلز جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Eswatini|ايسواتيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia|ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Minor|ايشيا مائنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia (equirectangular)|ايشيا (ھمچورس ڏيکاء)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Asia Southwest|ايشيا -ڏکڻ اولهه ايشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/AFC|ايشين فٽبال ڪنفيڊريشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador|ايڪواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Quito centre|ايڪواڊور ڪيوٽو مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ecuador Galápagos Islands|ايڪواڊور گالاپاگوس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ilam Iran|ايلام، ايران]] :[[ماڊيول:Location map/data/El Salvador|ايل سلواڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Amazon river watershed|ايمازون درياهه جو آبي طاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/NRL|اين آر ايل]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH|اين ڊي ايڇ]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1941 east|اين ڊي ايڇ 1941 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/NDH 1943 east|اين ڊي ايڇ 1943 اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia|انڊونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Barito Regency|انڊونيشيا اتر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sumatra|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra North|انڊونيشيا اتر سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Sulawesi|انڊونيشيا اتر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Kalimantan|انڊونيشيا اتر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia North Maluku|انڊونيشيا اتر مالوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Aceh|انڊونيشيا آچيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Barito Regency|انڊونيشيا اوڀر باريتو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Java|انڊونيشيا اوڀر جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kalimantan|انڊونيشيا اوڀر ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اوڀر ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia East Nusa Tenggara|انڊونيشيا اوڀر نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Papua|انڊونيشيا اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Java|انڊونيشيا اولهه جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sumatra|انڊونيشيا اولهه سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Sulawesi|انڊونيشيا اولهه سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kalimantan|انڊونيشيا اولهه ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Kotawaringin Regency|انڊونيشيا اولهه ڪوٽاوارنگن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia West Nusa Tenggara|انڊونيشيا اولهه نوسا تينگارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Western New Guinea|انڊونيشيا اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bacan|انڊونيشيا باچان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Badung Regency|انڊونيشيا بادونگ ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Balikpapan|انڊونيشيا بالڪ پاپن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bali|انڊونيشيا بالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banten|انڊونيشيا بانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bandung|انڊونيشيا بانڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banggai|انڊونيشيا بانگائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bangka Belitung Islands|انڊونيشيا بانگڪا بليتونگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Banyuwangi Regency|انڊونيشيا بانيووانگي ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bird's Head Peninsula|انڊونيشيا برڊز هيڊ اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bintan|انڊونيشيا بنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bojonegoro Regency|انڊونيشيا بوجونيگورو ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Borneo|انڊونيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bogor Regency|انڊونيشيا بوگور ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bekasi|انڊونيشيا بيڪاسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Bengkulu|انڊونيشيا بينگڪولو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Tanah Laut Regency|انڊونيشيا تانه لاوت ريجنسي]] :← [[Module:Location map/data/Indonesia Timor|انڊونيشيا تيمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Papua|انڊونيشيا پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palangka Raya|انڊونيشيا پالانگڪا رايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Palembang|انڊونيشيا پالمبانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Purworejo Regency|انڊونيشيا پوروريجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Poso|انڊونيشيا پوسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Pulang Pisau Regency|انڊونيشيا پولانگ پيسائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Highland Papua|انڊونيشيا پهاڙي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jabodetabek|انڊونيشيا جابوديتابيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jambi|انڊونيشيا جامبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Java|انڊونيشيا جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Capital Region of Jakarta|انڊونيشيا جڪارتا خاص گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Depok|انڊونيشيا ديپوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Denpasar|انڊونيشيا دينپاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southeast Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ اوڀر سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southwest Papua|انڊونيشيا ڏکڻ اولهه پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Barito Regency|انڊونيشيا ڏکڻ باريتو ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Southern Borneo|انڊونيشيا ڏکڻ بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Papua|انڊونيشيا ڏکڻ پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sumatra|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra South|انڊونيشيا ڏکڻ سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Sulawesi|انڊونيشيا ڏکڻ سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia South Kalimantan|انڊونيشيا ڏکڻ ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Raja Ampat|انڊونيشيا راجا امپات]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau|انڊونيشيا رياو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Riau Islands|انڊونيشيا رياو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumatra|انڊونيشيا سماترا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Samarinda|انڊونيشيا سمارندا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumba|انڊونيشيا سمبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sumbawa|انڊونيشيا سمباوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Surabaya|انڊونيشيا سورابايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sukamara Regency|انڊونيشيا سوڪامارا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula|انڊونيشيا سولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi|انڊونيشيا سولاويسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sulawesi Topography|انڊونيشيا سولاويسي جاگرافيائي بناوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sula Islands|انڊونيشيا سولا ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Sidoarjo Regency|انڊونيشيا سيدوارجو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seram|انڊونيشيا سيرام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Seruyan Regency|انڊونيشيا سيرويان ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Selayar Islands Regency|انڊونيشيا سيلايار ٻيٽ ريجنسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Celebes|انڊونيشيا سيليبيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Semarang|انڊونيشيا سيمارانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia provinces|انڊونيشيا صوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Flores|انڊونيشيا فلوريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Katingan Regency|انڊونيشيا ڪاتينگان ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kapuas Regency|انڊونيشيا ڪاپواس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Karanganyar Regency|انڊونيشيا ڪرنگانيار ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kalimantan|انڊونيشيا ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kulon Progo Regency|انڊونيشيا ڪولون پروگو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Kebumen Regency|انڊونيشيا ڪيبومن ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gorontalo|انڊونيشيا گورونتالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Gunung Mas Regency|انڊونيشيا گونونگ ماس ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lamandau Regency|انڊونيشيا لاماندائو ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lampung|انڊونيشيا لامپونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lombok|انڊونيشيا لومبوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku|انڊونيشيا مالوڪو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku Islands and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ٻيٽ ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Maluku and Western New Guinea|انڊونيشيا مالوڪو ۽ اولهه نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Majalengka Regency|انڊونيشيا مجالينگڪا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Papua|انڊونيشيا مرڪزي پاپوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Java|انڊونيشيا مرڪزي جاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Sulawesi|انڊونيشيا مرڪزي سولاويسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Central Kalimantan|انڊونيشيا مرڪزي ڪليمنتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Makassar|انڊونيشيا مڪاسار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Manado|انڊونيشيا مناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Murung Raya Regency|انڊونيشيا مورونگ رايا ريجنسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Medan|انڊونيشيا ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Lesser Sunda Islands|انڊونيشيا ننڍا سندا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Nusa Tenggara Islands|انڊونيشيا نوسا تينگارا ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Indonesia New Guinea|انڊونيشيا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Special Region of Yogyakarta|انڊونيشيا يوگياڪارتا خاص علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indonesia Halmahera|انڊونيشيا هلماهيرا]] :← [[Module:Location map/data/Anguilla|انگويلا]] :← [[Module:Location map/data/Ascension Island|اسينشن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/East Riding of Yorkshire|ايسٽ رائيڊنگ آف يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/East Sussex|اوڀر سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/Edinburgh|ايڊنبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Essex|ايسڪس]] :← [[Module:Location map/data/North Yorkshire|اتر يارڪشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/University of Oregon Campus|اوريگن يونيورسٽي ڪيمپس]] :← [[Module:Location map/data/West Midlands|اولهه مڊلينڊز]] :← [[Module:Location map/data/West Sussex|اولهه سسڪس]] :← [[Module:Location map/data/West Yorkshire|اولهه يارڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Staffordshire|اسٽافورڊشائر]] ==ب== :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom London|برطانيا لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK|برطانيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bosnia|بوسنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Berlin|برلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Brandenburg|برانڊنبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bouvet Island|بووي ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Boston|بوسٽن]] :← [[Module:Location map/data/Bangkok Metropolitan Region|بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :← [[Module:Location map/data/Bedfordshire|بيڊفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Berkshire|برڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Bermuda|برمودا]] :← [[Module:Location map/data/Bristol|برسٽل]] :← [[Module:Location map/data/British Virgin Islands|برطانوي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Buckinghamshire|بڪنگهمشائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Balkans|بالڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic states|بالٽڪ رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Baltic Sea|بالٽڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain|بحرين]] :[[Module:Location map/data/Sea of Marmara|بحر مرمره]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahrain Manama|بحرين منامه]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles|برطانوي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Isles Oceans|برطانوي ٻيٽن جا سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom|برطانيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Alderney|برطانيا آلڊرني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford|برطانيا آڪسفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford (central)|برطانيا آڪسفورڊ (مرڪزي)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxford Central|برطانيا آڪسفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Oxfordshire|برطانيا آڪسفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isles of Scilly|برطانيا آئلز آف سِلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Isle of Wight|برطانيا آئل آف وائيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Allerdale|برطانيا ايلرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Ireland|برطانيا ۽ آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom and Northern Germany|برطانيا ۽ اتر جرمني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom North Yorkshire|برطانيا اتر يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/UK Northern England|برطانيا اتر انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/UK Northern Ireland|برطانيا اتر آئرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Anguilla|برطانيا انگويلا]] :[[Module:Location map/data/UK England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom East of England|برطانيا انگلينڊ جو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/UK England Southeast close|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اوڀر ويجهو]] :[[Module:Location map/data/UK England Southwest|برطانيا انگلينڊ ڏکڻ اولهه]] :← [[Module:Location map/data/United Kingdom England|برطانيا انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Midlands|برطانيا اولهه مڊلينڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Sussex|برطانيا اولهه سسڪس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom West Yorkshire|برطانيا اولهه يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedford|برطانيا بيڊفورڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire|برطانيا بيڊفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bedfordshire 1974-2009|برطانيا بيڊفورڊشائر 1974-2009]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Beverley Central|برطانيا بيورلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackpool|برطانيا بليڪپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn|برطانيا بليڪبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn central|برطانيا بليڪبرن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Blackburn with Darwen|برطانيا بليڪبرن وٿ ڊارون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Boston Central|برطانيا بوسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Barrow-in-Furness|برطانيا برو آف بيرو-ان-فرنيس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Burnley|برطانيا برو آف برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Chorley|برطانيا برو آف چورلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Doncaster|برطانيا برو آف ڊانڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of South Ribble|برطانيا برو آف ڏکڻ ربل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Fylde|برطانيا برو آف فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Pendle|برطانيا برو آف پينڊل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Ribble Valley|برطانيا برو آف ربل وادي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Rossendale|برطانيا برو آف روسنڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Hyndburn|برطانيا برو آف هائنڊبرن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of West Lancashire|برطانيا برو آف اولهه لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Borough of Wyre|برطانيا برو آف وائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom British Virgin Islands|برطانيا برطانوي ورجن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol|برطانيا برسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bristol Central|برطانيا برسٽل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Berkshire|برطانيا برڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Bermuda|برطانيا برمودا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley|برطانيا برنلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Burnley central|برطانيا برنلي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brecon Beacons|برطانيا بريڪن بيڪنز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton|برطانيا برائيٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Brighton and Hove|برطانيا برائيٽن ۽ هوو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Buckinghamshire|برطانيا بڪنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Calderdale|برطانيا ڪالڊرڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge|برطانيا ڪيمبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridge Central|برطانيا ڪيمبرج مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cambridgeshire|برطانيا ڪيمبرجشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Canterbury Central|برطانيا ڪينٽربري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kent|برطانيا ڪينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cayman Islands|برطانيا ڪيمن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Carlisle Central|برطانيا ڪارلائل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall|برطانيا ڪارنوال]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall (mainland)|برطانيا ڪارنوال (مين لينڊ)]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cornwall southwest|برطانيا ڪارنوال ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumbria|برطانيا ڪامبريا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cumberland|برطانيا ڪمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Colchester Central|برطانيا ڪولچيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Coventry Central|برطانيا ڪوونٽري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Down|برطانيا ڪائونٽي ڊائون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom County Durham|برطانيا ڪائونٽي ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Copeland|برطانيا ڪوپ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Crawley|برطانيا ڪرالي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom King's Lynn Central|برطانيا ڪنگز لن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Kingston-upon-Hull Central|برطانيا ڪنگسٽن-اپان-هل مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kensington and Chelsea|برطانيا لنڊن ڪينسنگٽن ۽ چيلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Kingston upon Thames|برطانيا لنڊن ڪنگسٽن اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Camden|برطانيا لنڊن ڪيمڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Croydon|برطانيا لنڊن ڪروئڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Greenwich|برطانيا لنڊن گرينوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Albertopolis|برطانيا لنڊن البرٽوپولس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Islington|برطانيا لنڊن اِزلنگٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ealing|برطانيا لنڊن ايلنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Enfield|برطانيا لنڊن اينفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barking and Dagenham|برطانيا لنڊن بارڪنگ ۽ ڊيگنهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Barnet|برطانيا لنڊن بارنيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bexley|برطانيا لنڊن بيڪسلي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Brent|برطانيا لنڊن برينٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Bromley|برطانيا لنڊن بروملي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Redbridge|برطانيا لنڊن ريڊبرج]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Richmond upon Thames|برطانيا لنڊن رچمنڊ اپان ٿيمز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Southwark|برطانيا لنڊن سائوٿ وارڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Sutton|برطانيا لنڊن سٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Tower Hamlets|برطانيا لنڊن ٽاور هيملٽس]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London City of London|برطانيا لنڊن شهر لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lambeth|برطانيا لنڊن ليمبٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Lewisham|برطانيا لنڊن ليوشيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Merton|برطانيا لنڊن مرٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Newham|برطانيا لنڊن نيوهيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hackney|برطانيا لنڊن هيڪني]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Ham|برطانيا لنڊن هيم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hammersmith and Fulham|برطانيا لنڊن هيمرسميٿ ۽ فلهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Haringey|برطانيا لنڊن هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Harrow|برطانيا لنڊن هيرو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Havering|برطانيا لنڊن هيورنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hillingdon|برطانيا لنڊن هلنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Hounslow|برطانيا لنڊن هائونزلو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Waltham Forest|برطانيا لنڊن والٿم فاريسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Wandsworth|برطانيا لنڊن وانڊز ورٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom London Westminster|برطانيا لنڊن ويسٽ منسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincoln Central|برطانيا لنڪن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lincolnshire|برطانيا لنڪنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster|برطانيا لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancaster Central|برطانيا لنڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lancashire|برطانيا لنڪاشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds|برطانيا ليڊز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds 1866|برطانيا ليڊز 1866]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leeds Central|برطانيا ليڊز مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester|برطانيا ليسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicester Central|برطانيا ليسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Leicestershire|برطانيا ليسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lake District|برطانيا ليڪ ڊسٽرڪٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool|برطانيا ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Liverpool Central|برطانيا ليورپول مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Lytham St Annes|برطانيا لٿم سينٽ اينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Manchester|برطانيا مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London|برطانيا مرڪزي لنڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Central London East|برطانيا مرڪزي لنڊن اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Merseyside|برطانيا مرسي سائيڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Milton Keynes|برطانيا ملٽن ڪينز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Montserrat|برطانيا مونٽسيرات]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe|برطانيا مورڪمبي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Morecambe Bay|برطانيا مورڪمبي کاري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norfolk|برطانيا نورفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northampton Central|برطانيا نارٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northamptonshire|برطانيا نارٿيمپٽنشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Northumberland|برطانيا نارٿمبرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Norwich Central|برطانيا نارچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Newcastle-upon-Tyne Central|برطانيا نيوڪاسل-اپان-ٽائن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Central|برطانيا ناٽنگهم مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottingham Greater|برطانيا وڏو ناٽنگهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Nottinghamshire|برطانيا ناٽنگهمشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Pitcairn Island|برطانيا پٽڪيرن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth|برطانيا پلمٿ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Plymouth Central|برطانيا پلمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston|برطانيا پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Preston central|برطانيا پريسٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Channel Islands|برطانيا چينل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Cheshire|برطانيا چيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chester Central|برطانيا چيسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester|برطانيا چيچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester Central|برطانيا چيچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Chichester District|برطانيا چيچسٽر ضلعو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Carlisle|برطانيا شهر ڪارلائل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Preston|برطانيا شهر پريسٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom City of Lancaster|برطانيا شهر لنڪاسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South|برطانيا ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Georgia|برطانيا ڏکڻ جارجيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Lakeland|برطانيا ڏکڻ ليڪ لينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom South Yorkshire|برطانيا ڏکڻ يارڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derby Central|برطانيا ڊربي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derbyshire|برطانيا ڊربيشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Derry|برطانيا ڊيري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Durham|برطانيا ڊرهم]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Devon|برطانيا ڊيون]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dartmoor|برطانيا ڊارٽمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Doncaster Central|برطانيا ڊانڪاسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dunwich|برطانيا ڊنوچ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dorset|برطانيا ڊورسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Dover Central|برطانيا ڊوور مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rutland|برطانيا رٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Richmond|برطانيا رچمنڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading|برطانيا ريڊنگ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Reading Central|برطانيا ريڊنگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Rye|برطانيا راءِ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena|برطانيا سينٽ هيلينا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha|برطانيا سينٽ هيلينا، اسينشن ۽ ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Salisbury Central|برطانيا سالسبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton|برطانيا سائوٿيمپٽن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southampton Central|برطانيا سائوٿيمپٽن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport|برطانيا سائوٿپورٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Southport Central|برطانيا سائوٿپورٽ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Scarborough Old Town|برطانيا اسڪاربره پراڻو شهر]] :[[Module:Location map/data/UK Scotland|برطانيا اسڪاٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Skelmersdale|برطانيا اسڪيلمرزڊيل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sheffield|برطانيا شيفيلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shrewsbury Central|برطانيا شروزبري مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Shropshire|برطانيا شروپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Soho|برطانيا سوهو]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset|برطانيا سومرسيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Bath and North East|برطانيا سومرسيٽ باٿ ۽ اتر اوڀر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset West|برطانيا سومرسيٽ اولهه]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset South|برطانيا سومرسيٽ ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Sedgemoor|برطانيا سومرسيٽ سيجمور]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Taunton Deane|برطانيا سومرسيٽ ٽانٽن ڊين]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Levels|برطانيا سومرسيٽ ليولز]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset Mendip|برطانيا سومرسيٽ مينڊپ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Somerset North|برطانيا سومرسيٽ اتر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Staffordshire|برطانيا اسٽافورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Stamford Central|برطانيا اسٽيمفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Suffolk|برطانيا سفڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Sunderland|برطانيا سنڊرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Surrey|برطانيا سري]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Forest of Bowland|برطانيا ٻيلو آف بولينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom The Fylde|برطانيا دي فائلڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Thetford Central|برطانيا ٿيٽفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Turks and Caicos Islands|برطانيا ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tristan da Cunha|برطانيا ٽرسٽن دا ڪونها]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Tyne and Wear|برطانيا ٽائن ۽ ويئر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Falkland Islands|برطانيا فاڪلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Fleetwood|برطانيا فليٽ ووڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucester Central|برطانيا گلوسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Gloucestershire|برطانيا گلوسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guildford Central|برطانيا گلڊفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Great Yarmouth Central|برطانيا گريٽ يارمٿ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grand Cayman|برطانيا گرينڊ ڪيمن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Grimsby Central|برطانيا گرمزبي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Guernsey|برطانيا گرنزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Belfast|برطانيا وڏو بيلفاسٽ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/UK Greater London|برطانيا وڏو لنڊن]] :[[Module:Location map/data/UK Greater London postal|برطانيا وڏو لنڊن پوسٽل]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Liverpool|برطانيا وڏو ليورپول]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Greater Manchester|برطانيا وڏو مانچسٽر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wales|برطانيا ويلز]] :[[Module:Location map/data/UK Wales Snowdonia|برطانيا ويلز سنوڊونيا]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwick Central|برطانيا واروڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Warwickshire|برطانيا واروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchelsea|برطانيا ونچلسي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Winchester Central|برطانيا ونچسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Wiltshire|برطانيا ولٽشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Westmorland|برطانيا ويسٽمورلينڊ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcester Central|برطانيا ووسٽر مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Worcestershire|برطانيا ووسٽرشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hereford Central|برطانيا هيرفورڊ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Herefordshire|برطانيا هيرفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hertfordshire|برطانيا هارٽفورڊشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hampshire|برطانيا هيمپشائر]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Haringey|برطانيا هيرنگي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom High Peak|برطانيا هاءِ پيڪ]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Hoxne|برطانيا هاڪسن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Huntingdon|برطانيا هنٽنگڊن]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom York Central|برطانيا يارڪ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/United Kingdom Yorkshire Dales|برطانيا يارڪشائر ڊيلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brunei|برونائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burundi|برونڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil|برازيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Brasília|برازيل برازيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil Rio de Janeiro|برازيل ريو ڊي جينيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Brazil São Paulo City|برازيل سائو پائولو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bratislava|براتسلاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver|برٽش ڪولمبيا وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/British Columbia Vancouver Downtown|برٽش ڪولمبيا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burkina Faso|برڪينا فاسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma|برما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Burma Sagaing|برما ساگائينگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bucharest|بخارسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria|بلغاريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Sofia|بلغاريا صوفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Kardzhali Province|بلغاريا ڪردزالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv old town|بلغاريا پلووديف پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bulgaria Plovdiv city centre|بلغاريا پلووديف شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bahamas|بھاماس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Barbados|بارباڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh|بنگلاديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bangladesh Dhaka|بنگلاديش ڍاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bolivia|بوليويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bonaire|بونائر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Borneo|بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bosnia and Herzegovina|بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Botswana|بوٽسوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Beijing|بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal|بي آف بنگال]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge|بيٽن روج]] :← [[Module:Location map/data/Baton Rouge Downtown|بيٽن روج ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belarus|بيلاروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belgium|بيلجيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Belize|بيليز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Benin|بينن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bay of Bengal| بنگال وارو نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bihar|بھار]] ===ڀ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan|ڀوٽان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Bhutan Thimphu|ڀوٽان ٿمفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India|ڀارت]] :[[ماڊيول:Location map/data/India2|ڀارت2]] :[[ماڊيول:Location map/data/India3|ڀارت3]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh|ڀارت اتر پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttar Pradesh Varanasi|ڀارت اتر پرديش وارانسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Uttarakhand|ڀارت اترکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ahmedabad|ڀارت احمد آباد]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Arunachal Pradesh|ڀارت اروناچل پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Assam|ڀارت آسام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Agra Administrative|ڀارت آگرا انتظامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Odisha|ڀارت اوڊيشا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Orissa|ڀارت اوڙيسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India West Bengal|ڀارت اولهه بنگال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andaman and Nicobar Islands|ڀارت انڊمان ۽ نڪوبار ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Andhra Pradesh|ڀارت آنڌرا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Patna|ڀارت پٽنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Puducherry|ڀارت پڊوچيري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Pondicherry|ڀارت پانڊيچيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Punjab|ڀارت پنجاب]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tamil Nadu|ڀارت تامل ناڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Telangana|ڀارت تلنگانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tiruchirapalli|ڀارت تروچيراپلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Tripura|ڀارت تريپورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chandigarh|ڀارت چندي ڳڙھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chennai|ڀارت چنئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Chhattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙھ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Chattisgarh|ڀارت ڇتيس ڳڙھ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jammu and Kashmir|ڀارت ڄمون ۽ ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jharkhand|ڀارت جھارکنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Dadra and Nagar Haveli|ڀارت دادرا ۽ نگر حويلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi|ڀارت دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Delhi central|ڀارت دهلي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Rajasthan|ڀارت راجستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Sikkim|ڀارت سکم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bhopal|ڀارت ڀوپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bihar|ڀارت بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Bengaluru|ڀارت بينگلورو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India Bangalore|ڀارت بنگلور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kerala|ڀارت ڪيرالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kochi|ڀارت ڪوچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kolkata|ڀارت ڪولڪتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Kollam|ڀارت ڪولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Karnataka|ڀارت ڪرناٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Goa|ڀارت گوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Greater Jaipur|ڀارت گريٽر جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Gujarat|ڀارت گجرات]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Jaipur|ڀارت جئپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Ladakh|ڀارت لداخ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Lakshadweep|ڀارت لڪشديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Madhya Pradesh|ڀارت مڌيا پرديش]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Manipur|ڀارت مني پور]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Meghalaya|ڀارت ميگھاليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mizoram|ڀارت ميزورام]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Mumbai|ڀارت ممبئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Maharashtra|ڀارت مھاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Nagaland|ڀارت ناگالينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/India New Delhi|ڀارت نئين دهلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Haryana|ڀارت هريانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/India Himachal Pradesh|ڀارت هماچل پرديش]] ==ت== :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamil Nadu|تامل ناڊو]] :[[Module:Location map/data/Tahiti|تاهيتي]] :[[Module:Location map/data/Taichung|تائيچنگ]] :[[Module:Location map/data/Tainan|تائينان]] :[[Module:Location map/data/Taitung County|تائيتونگ ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Taiwan|تائيوان]] :[[Module:Location map/data/Taiwan Kaohsiung|تائيوان ڪائوشيونگ]] :[[Module:Location map/data/Tajikistan|تاجڪستان]] :[[Module:Location map/data/Tanzania|تنزانيا]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv|تل ابيب]] :[[Module:Location map/data/Tel Aviv location|تل ابيب مقام]] :[[Module:Location map/data/Tibetan Plateau|تبت جو پهاڙي ميدان]] :[[Module:Location map/data/Tierra del Fuego|تيئرا ديل فيوگو]] :[[Module:Location map/data/Tigray Region|تگرائي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Timor|تيمور]] :[[Module:Location map/data/Tsavo national parks|تساوو قومي پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tunisia|تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Greater Tunis|تيونس وڏو تيونس]] :[[Module:Location map/data/Tunisia Tunis|تيونس تونس]] :[[Module:Location map/data/Turkey|ترڪي]] :[[Module:Location map/data/Turkey Aegean|ترڪي ايجين]] :[[Module:Location map/data/Turkey Ankara|ترڪي انقره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Istanbul|ترڪي استنبول]] :[[Module:Location map/data/Turkey Marmara|ترڪي مرمره]] :[[Module:Location map/data/Turkey Şanlıurfa|ترڪي شانلي عرفه]] :[[Module:Location map/data/Turkey South Caria|ترڪي ڏکڻ ڪيريا]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southeast|ترڪي ڏکڻ اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Turkey Southwest|ترڪي ڏکڻ اولهه]] :[[Module:Location map/data/Turkmenistan|ترڪمانستان]] :[[Module:Location map/data/Tokharistan|توخارستان]] :← [[Module:Location map/data/Turks and Caicos Islands|ترڪز ۽ ڪيڪوس ٻيٽ]] ==ٿ== :← [[Module:Location map/data/Tennessee|ٽينيسي]] :← [[Module:Location map/data/Texas|ٽيڪساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cold War Germany|ٿڌي جنگ وارو جرمني]] :[[Module:Location map/data/Thailand|ٿائيلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Isan TMD|ٿائيلينڊ ايسان TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Northern TMD|ٿائيلينڊ اتر TMD]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bay of Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ جي کاري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok|ٿائيلينڊ بينڪاڪ]] :[[Module:Location map/data/Thailand Bangkok Metropolitan Region|ٿائيلينڊ بينڪاڪ ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chonburi|ٿائيلينڊ چونبوري]] :[[Module:Location map/data/Thailand Chiang Mai Province|ٿائيلينڊ چيانگ مائي صوبو]] :← [[Module:Location map/data/Tyne and Wear|ٽائن ۽ ويئر]] ==ٽ== :← [[ماڊيول:Location map/data/Tokyo city|ٽوڪيو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms og Finnmark|ٽرومس او فنمارڪ]] :[[Module:Location map/data/Tenerife|ٽينيريفي]] :[[Module:Location map/data/Togo|ٽوگو]] :[[Module:Location map/data/Tokelau|ٽوڪيلائو]] :[[Module:Location map/data/Tonga|ٽونگا]] :[[Module:Location map/data/Trinidad and Tobago|ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو]] :[[Module:Location map/data/Tuvalu|ٽوالو]] ==پ== :← [[Module:Location map/data/Pennsylvania|پينسلوانيا]] :← [[Module:Location map/data/Pittsburgh|پٽسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Portland|پورٽلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Portland downtown|پورٽلينڊ ڊائون ٽائون]] :← [[Module:Location map/data/Puerto Rico|پورٽو ريڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pacific Ocean|پئسفڪ سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Balochistan|پاڪستان بلوچستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Balochistan Pakistan|بلوچستان پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Karachi|پاڪستان ڪراچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karachi|ڪراچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Lahore|پاڪستان لاهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Punjab|پاڪستان پنجاب]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Punjab Pakistan|پنجاب پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan Sindh|پاڪستان سنڌ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sindh|سنڌ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pakistan|پاڪستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palau|پلائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palawan|پالاوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pamir|پامير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Bocas del Toro Province|پاناما بوڪاس ڊيل تورو صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Chiriquí Province|پاناما چيريڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Coclé Province|پاناما ڪوڪلي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Colón Province|پاناما ڪولون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Emberá-Wounaan|پاناما ڪومارڪا ايمبيرا-وونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Guna Yala|پاناما ڪومارڪا گونا يالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Comarca Ngäbe-Buglé|پاناما ڪومارڪا نگابي-بوگلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Darién Province|پاناما دارين صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Herrera Province|پاناما هيريرا صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Los Santos Province|پاناما لوس سانتوس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Panamá Province|پاناما پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama Veraguas Province|پاناما ويراگواس صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama West Panamá Province|پاناما اولهه پاناما صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Panama|پاناما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Bougainville Island|پاپوا نيو گني بوگن ويل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea East New Britain|پاپوا نيو گني اوڀر نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Gulf Province|پاپوا نيو گني گلف صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae urban|پاپوا نيو گني لاي شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Lae|پاپوا نيو گني لاي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Britain and Ireland|پاپوا نيو گني نيو برٽن ۽ آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea New Ireland|پاپوا نيو گني نيو آئرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea Sandaun Province|پاپوا نيو گني سانڊائون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea West New Britain|پاپوا نيو گني اولهه نيو برٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Papua New Guinea|پاپوا نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pará|پارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraguay|پيراگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Paraná|پارانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Patuakhali|پتوآکالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penang International Airport destinations|پينانگ بين الاقوامي هوائي اڏي جون منزلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Penghu County|پينگهو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perlis|پرليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Perm|پرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Old Jerusalem|پراڻو يروشلم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Daniel Alcides Carrión Province|پيرو دانيئل السيدس ڪاريون صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Lima|پيرو ليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Loreto|پيرو لوريٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru Tacna|پيرو تاڪنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Peru|پيرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pichilemu|پيچيلمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pingtung County|پنگٽنگ ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Pirojpur|پيروجپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland 1939|پولينڊ 1939]] :[[ماڊيول:Location map/data/Poland Greater Poland Voivodeship|پولينڊ گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Hel|پولينڊ ھيل]] :[[Module:Location map/data/Poland Krakow Central|پولينڊ ڪراڪوف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lesser Poland Voivodeship|پولينڊ ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lodz central|پولينڊ ووچ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Łódź Voivodeship|پولينڊ ووچ وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lower Silesian Voivodeship|پولينڊ لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin central|پولينڊ لبلن مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland Lublin Voivodeship|پولينڊ لبلن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Lubusz Voivodeship|پولينڊ لبوش وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Masovian Voivodeship|پولينڊ ماسويئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Opole Voivodeship|پولينڊ اوپولي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podkarpackie Voivodeship|پولينڊ پوڊڪارپاتسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Podlaskie Voivodeship|پولينڊ پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Podlaskie Voivodeship|پوڊلاسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Pomeranian Voivodeship|پولينڊ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Pomeranian Voivodeship|پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Silesian Voivodeship|پولينڊ سائيليشين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Świętokrzyskie Voivodeship|پولينڊ شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Szczecin|پولينڊ شچچين]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnów|پولينڊ تارنوو]] :[[Module:Location map/data/Poland Tarnowskie Góry County|پولينڊ تارنوفسڪي گوري ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Poland Warmian-Masurian Voivodeship|پولينڊ وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Warsaw central|پولينڊ وارسا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Poland West Pomeranian Voivodeship|پولينڊ ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Poland Wrocław|پولينڊ وروتسواف]] :[[Module:Location map/data/Poland|پولينڊ]] :[[Module:Location map/data/Portland State University OR|پورٽلينڊ اسٽيٽ يونيورسٽي، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Corvo|پورچوگال ازورس ڪوروو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Faial|پورچوگال ازورس فيائل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Flores|پورچوگال ازورس فلورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Graciosa|پورچوگال ازورس گراسيوزا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Pico|پورچوگال ازورس پيڪو]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Santa Maria|پورچوگال ازورس سانتا ماريا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Jorge|پورچوگال ازورس سائو جورج]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores São Miguel|پورچوگال ازورس سائو ميگوئل]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores Terceira|پورچوگال ازورس ترسيرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Azores|پورچوگال ازورس]] :[[Module:Location map/data/Portugal Coimbra پورچوگال ڪوئمبرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Lisbon|پورچوگال لزبن]] :[[Module:Location map/data/Portugal Madeira|پورچوگال ماديرا]] :[[Module:Location map/data/Portugal Nature Park of Santa Maria|پورچوگال سانتا ماريا جو فطري پارڪ]] :[[Module:Location map/data/Portugal Norte|پورچوگال نورتي]] :[[Module:Location map/data/Portugal Porto Foz de Douro|پورچوگال پورتو فوز ڊي دورو]] :[[Module:Location map/data/Portugal topographic|پورچوگال جاگرافيائي]] :[[Module:Location map/data/Portugal|پورچوگال]] :[[Module:Location map/data/Prince William area|پرنس وليم علائقو]] :[[Module:Location map/data/Principe|پرنسپي]] :[[Module:Location map/data/Pyongyang|پيونگ يانگ]] :[[Module:Location map/data/Pyrenees|پيرينيز]] :← [[Module:Location map/data/Paramaribo|پاراماريبو]] ==ج== :← [[Module:Location map/data/Georgia (U.S. state)|جارجيا (آمريڪي رياست)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Djibouti|جبوتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/FRG and West Berlin|جرمني جي فيڊرل ريپبلڪ ۽ اولھ برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GDR|جرمن ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Abkhazia|جارجيا ابخازيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Adjara|جارجيا ادجارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Guria|جارجيا گوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Imereti|جارجيا ايميريتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kakheti|جارجيا ڪاخيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Kvemo Kartli|جارجيا ڪويمو ڪارتلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Mtskheta-Mtianeti|جارجيا مسخيتا-متيانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti|جارجيا راچا-ليچخومي ۽ ڪويمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Samegrelo-Zemo Svaneti|جارجيا ساميگريلو-زيمو سوانيتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia Tbilisi|جارجيا تبليسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Georgia|جارجيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Georgia (country)|جارجيا (ملڪ)]] :[[ماڊيول:Location map/data/German Empire|جرمن سلطنت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany 1937|جرمني 1937]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Austria Switzerland|جرمني آسٽريا سوئٽزرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Baden-Württemberg|جرمني باڊن-ورٽمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baden-Württemberg|باڊن-ورٽمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bavaria|جرمني بويريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bavaria|بويريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin central|جرمني برلن مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Berlin|جرمني برلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Brandenburg|جرمني برانڊنبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Bremen|جرمني بريمن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bremen|بريمن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany coast|جرمني سامونڊي ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Frankfurt am Main|جرمني فرينڪفرٽ آم مائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Frankfurt am Main|فرينڪفرٽ آم مائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hamburg|جرمني هيمبرگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hamburg|هيمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Hesse|جرمني هيسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hesse|هيسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Karlsruhe|جرمني ڪارلسروهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karlsruhe|ڪارلسروهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Lower Saxony|جرمني هيٺيون سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lower Saxony|هيٺيون سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Mecklenburg-Vorpommern|جرمني ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mecklenburg-Vorpommern|ميڪلنبرگ-فورپومرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Neckar|جرمني نيڪار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany North Rhine-Westphalia|جرمني نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Rhine-Westphalia|نارٿ رائن-ويسٽفيليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany NRW cut|جرمني اين آر ڊبليو ڪٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhenish Massif|جرمني رينش ميسف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhine|جرمني رائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Rhineland-Palatinate|جرمني رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rhineland-Palatinate|رائنلينڊ-پالاتينيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saarland|جرمني سارلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saarland|سارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony-Anhalt|جرمني سيڪسني-انهالٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony-Anhalt|سيڪسني-انهالٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Saxony|جرمني سيڪسني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saxony|سيڪسني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Schleswig-Holstein|جرمني شليسوگ-هولسٽائن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Schleswig-Holstein|شليسوگ-هولسٽائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Thuringia|جرمني ٿورنگيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Thuringia|ٿورنگيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany Weser|جرمني ويزر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Germany|جرمني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gibraltar|جبرالٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Arlington|جي ايم يو آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/GMU Fairfax|جي ايم يو فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jakarta Metropolitan Area|جڪارتا ميٽروپوليٽن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jamaica|جميڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aichi Prefecture|جاپان آئچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Akita|جاپان اڪيتا اڪيتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Honjo|جاپان اڪيتا هونجو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Katagami|جاپان اڪيتا ڪاتاگامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nikaho|جاپان اڪيتا نڪاهو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Nishime|جاپان اڪيتا نشيمي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Akita Prefecture|جاپان اڪيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/BRT Bandai-bashi Line|جاپان -بي آر ٽي بانڊائي-باشي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Aomori Prefecture|جاپان آوموري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Chiba Prefecture|جاپان چيبا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan complete|جاپان مڪمل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Dewa|جاپان ديوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ehime Prefecture|جاپان ايهيمي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukui Prefecture|جاپان فوڪوئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka city|جاپان فوڪوئوڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukuoka Prefecture|جاپان فوڪوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Fukushima Prefecture|جاپان فوڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gifu Prefecture|جاپان گيفو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Greater Tokyo area|جاپان گريٽر ٽوڪيو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Gunma Prefecture|جاپان گنما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hiroshima Prefecture|جاپان هيروشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hokkaido|جاپان هوڪائيدو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Hyogo Prefecture|جاپان هيوگو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ibaraki Prefecture|جاپان اباراڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Kanazawa|جاپان ايشيڪاوا ڪانازاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ishikawa Prefecture|جاپان ايشيڪاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Iwate Prefecture|جاپان ايواتي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagawa Prefecture|جاپان ڪاگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Kagoshima|جاپان ڪاگوشيما ڪاگوشيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kagoshima Prefecture|جاپان ڪاگوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanagawa Prefecture|جاپان ڪاناگاوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kansai|جاپان ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto Chubu Kansai|جاپان ڪانتو چوبو ڪنسائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kanto|جاپان ڪانتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kobe|جاپان ڪوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kochi Prefecture|جاپان ڪوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kumamoto Prefecture|جاپان ڪوماموتو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto city|جاپان ڪيوٽو شهر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto|جاپان ڪيوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyoto Prefecture|جاپان ڪيوٽو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Kyushu|جاپان ڪيوشو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Mie Prefecture|جاپان ميئي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyagi Prefecture|جاپان مياگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Miyazaki Prefecture|جاپان ميازڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano city|جاپان ناگانو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagano Prefecture|جاپان ناگانو پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nagasaki Prefecture|جاپان ناگاساڪي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Nara Prefecture|جاپان نارا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Niigata Prefecture|جاپان نيگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Oita Prefecture|جاپان اوئيتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okayama Prefecture|جاپان اوڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Okinawa Prefecture|جاپان اوڪيناوا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Osaka Prefecture|جاپان اوساڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Ryukyu Islands|جاپان ريوڪيو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saga Prefecture|جاپان ساگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Saitama Prefecture|جاپان سائيتاما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shiga Prefecture|جاپان شيگا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shimane Prefecture|جاپان شيماني پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Shizuoka Prefecture|جاپان شيزوئوڪا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tochigi Prefecture|جاپان توچيگي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku Region|جاپان توهوڪو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tohoku|جاپان توهوڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokushima Prefecture|جاپان توڪوشيما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo Bay and Boso Peninsula|جاپان ٽوڪيو بي ۽ بوسو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo city|جاپان ٽوڪيو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tokyo|جاپان ٽوڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Tottori Prefecture|جاپان توتوري پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Toyama Prefecture|جاپان توياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Wakayama Prefecture|جاپان واڪاياما پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Prefecture|جاپان ياماگاتا پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tendo|جاپان ياماگاتا تيندو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamagata Tsuruoka|جاپان ياماگاتا تسوروئوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamaguchi Prefecture|جاپان ياماگوچي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yamanashi Prefecture|جاپان ياماناشي پريفڪچر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan Yokohama|جاپان يوڪوهاما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Japan|جاپان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jonava District Municipality|جوناوا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Echigo Line|جي آر ايچيگو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Hakushin Line|جي آر هاڪوشن لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Shin'etsu Main Line|جي آر شين ايتسو مين لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Tadami Line|جي آر تادامي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/JR Yahiko Line|جي آر ياهيڪو لائين]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh|جمھوريه آرتساخ]] :[[Module:Location map/data/Republic of Artsakh (de facto)|جمھوريه آرتساخ، بالفعل]] :[[Module:Location map/data/Republic of North Macedonia|جمھوريه اتر مقدونيا]] :← [[Module:Location map/data/Republic of Macedonia|جمھوريه مقدونيا]] :[[Module:Location map/data/Republic of the Congo|جمھوريه ڪانگو]] ==ڄ== :← [[ماڊيول:Location map/data/Jammu and Kashmir|ڄمون ۽ ڪشمير]] ==جھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Jhalokati|جهالوڪاٺي]] ==چ== :[[ماڊيول:Location map/data/Chad|چاڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Changhua County|چانگهوا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Channel Islands|چينل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Charlottesville to Merrifield|شارلٽس وِل کان ميريفيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chatham Islands|چيٿم ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi City|چيائي شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chiayi County|چيائي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Antofagasta|چلي انتوفاگستا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Arica y Parinacota|چلي اريڪا ۽ پاريناڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Aysén|چلي آئيسين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Chiloé|چلي چيلوئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiloé|چيلوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Coquimbo Region|چلي ڪوڪيمبو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Easter Island|چلي ايسٽر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Los Lagos|چلي لوس لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile Tarapacá|چلي تاراپاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Chile|چلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China (equirectangular)|چين (هڪجهڙي مستطيل پروجيڪشن)]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Anhui Fuyang|چين آنهوي فويانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Beijing municipality|چين بيجنگ ميونسپلٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Beijing|چين بيجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Chongqing|چين چونگ چنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chongqing|چونگ چنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Fujian|چين فوجيان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Fujian|فوجيان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Gansu|چين گانسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Gansu|گانسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong|چين گوانگ ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangdong|گوانگ ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangdong Foshan Shunde Ronggui|چين گوانگ ڊونگ فوشان شوندي رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi topography|چين گوانگسي جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guangxi|چين گوانگسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guangxi|گوانگسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Guizhou|چين گوئيژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guizhou|گوئيژو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hainan|چين هائينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hainan|هائينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei|چين هيبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hebei|هيبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang|چين هيبي شيجياژوانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Shijiazhuang|چين شيجياژوانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hebei Shijiazhuang urban|چين هيبي شيجياژوانگ شهري]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Heilongjiang|چين هي لونگ جيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Heilongjiang|هي لونگ جيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Henan|چين هينان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Henan|هينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hubei|چين هوبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hubei|هوبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Hunan|چين هونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hunan|هونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Inner Mongolia|چين اندروني منگوليا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Inner Mongolia|اندروني منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu Nanjing|چين جيانگسو نانجنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nanjing|نانجنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jiangsu|چين جيانگسو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jiangsu|جيانگسو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Jilin|چين جيلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jilin|جيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Liaoning|چين لياوننگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Liaoning|لياوننگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ningxia|چين ننگشيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ningxia|ننگشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Northern Plain|چين اتر ميدان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Qinghai|چين چنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qinghai|چنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Ronggui|چين رونگگوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong|چين شان ڊونگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shandong|شان ڊونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shandong Qingdao|چين شان ڊونگ چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Qingdao|چين چنگدائو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Qingdao|چنگدائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanghai|چين شنگهائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanghai|شنگهائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shanxi|چين شانشي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shanxi|شانشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Shenzhen|چين شينزين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Shenzhen|شينزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Sichuan|چين سيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sichuan|سيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tianjin|چين تيانجن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tianjin|تيانجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet topography|چين تبت جاگرافيائي بناوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Tibet|چين تبت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tibet|تبت]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Xinjiang|چين سنڪيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Xinjiang|سنڪيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Yunnan|چين يونان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Yunnan|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhejiang|چين ژيجيانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zhejiang|ژيجيانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/China Zhengzhou|چين ژينگژو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/China Macau|چين مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/China|چين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Csongrád Szeged|چونگراد سيگيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Greater Prague|چيڪ جمهوريه گريٽر پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Moravian-Silesian Region|چيڪ جمهوريه موراوين-سليزين علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Central|چيڪ جمهوريه پراگ مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Charles Bridge|چيڪ جمهوريه پراگ چارلس برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague city centre|چيڪ جمهوريه پراگ شهر مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Districts|چيڪ جمهوريه پراگ ضلعا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague Prague Castle|چيڪ جمهوريه پراگ پراگ قلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Prague|چيڪ جمهوريه پراگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Vysočina|چيڪ جمهوريه ويسوچينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic Zlin|چيڪ جمهوريه زلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czech Republic|چيڪ جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Czechia|چيڪيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Czechoslovakia|چيڪوسلوواڪيا]] :← [[Module:Location map/data/Cheshire|چيشائر]] ===خ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Khyber Pakhtunkhwa|خيبر پختونخوا]] [[Module:Location map/data/Strait of Juan de Fuca|خوان دي فوڪا سامونڊي لنگهه]] ===د=== :[[ماڊيول:Location map/data/Dubai|دبئي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/World|دنيا]] ==ڌ== :[[ماڊيول:Location map/data/Earth|ڌرتي]] ==ڏ== :← [[ماڊيول:Location map/data/South Australia|ڏکڻ آسٽريليا]] :← [[Module:Location map/data/South Carolina|ڏکڻ ڪيرولائنا]] :← [[Module:Location map/data/South Dakota|ڏکڻ ڊڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/England south|ڏکڻ انگلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Quebec South|ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[Module:Location map/data/South Africa|ڏکڻ آفريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Eastern Cape|ڏکڻ آفريڪا اوڀر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Free State|ڏکڻ آفريڪا فري اسٽيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Greater Johannesburg|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ وڏو جوهانسبرگ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Gauteng Pretoria Metro|ڏکڻ آفريڪا گوٽينگ پريٽوريا ميٽرو]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال]] :[[Module:Location map/data/South Africa KwaZulu-Natal Greater Durban|ڏکڻ آفريڪا ڪوازولو-نٽال وڏو ڊربن]] :[[Module:Location map/data/South Africa Limpopo|ڏکڻ آفريڪا لمپوپو]] :[[Module:Location map/data/South Africa Mpumalanga|ڏکڻ آفريڪا مپومالانگا]] :[[Module:Location map/data/South Africa North West|ڏکڻ آفريڪا اتر اولهه]] :[[Module:Location map/data/South Africa Northern Cape|ڏکڻ آفريڪا اتر ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Pretoria|ڏکڻ آفريڪا پريٽوريا]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Cape Town Central|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/South Africa Western Cape Greater Cape Town|ڏکڻ آفريڪا اولهه ڪيپ وڏو ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/South America|ڏکڻ آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/South Asia|ڏکڻ ايشيا]] :[[Module:Location map/data/South Atlantic|ڏکڻ ائٽلانٽڪ]] :[[Module:Location map/data/South China Sea|ڏکڻ چين سمنڊ]] :[[Module:Location map/data/South Korea|ڏکڻ ڪوريا]] :[[Module:Location map/data/South Korea Busan|ڏکڻ ڪوريا بوسان]] :[[Module:Location map/data/South Korea Seoul|ڏکڻ ڪوريا سيئول]] :[[Module:Location map/data/South Korea Ulsan|ڏکڻ ڪوريا السان]] :[[Module:Location map/data/South Norway|ڏکڻ ناروي]] :[[Module:Location map/data/South Orkney Islands|ڏکڻ آرڪني ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Ossetia|ڏکڻ اوسيشيا]] :[[Module:Location map/data/South Shetland Islands|ڏکڻ شيٽلينڊ ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/South Sudan|ڏکڻ سوڊان]] :← [[Module:Location map/data/Southern Sudan|ڏاکڻو سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Southeast Asia|ڏکڻ اوڀر ايشيا]] :[[Module:Location map/data/Southwest China|ڏکڻ اولهه چين]] :[[Module:Location map/data/Southern Northern Virginia|ڏاکڻي اتر ورجينيا]] :[[Module:Location map/data/Southern Uruguay|ڏاکڻو يوراگوئي]] :← [[Module:Location map/data/South Yorkshire|ڏکڻ يارڪشائر]] ==ڊ== :[[ماڊيول:Location map/data/Delta Plan|ڊيلٽا پلان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Aarhus|ڊينمارڪ آرهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Aarhus|آرهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Bornholm|ڊينمارڪ بورن هولم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Capital Region|ڊينمارڪ گادي وارو علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Central Denmark Region|ڊينمارڪ مرڪزي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Copenhagen|ڊينمارڪ ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Falster|ڊينمارڪ فالسٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Faroe Islands|ڊينمارڪ فيرو ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Faroe Islands|فيرو ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Funen|ڊينمارڪ فيونن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Greater Copenhagen|ڊينمارڪ گريٽر ڪوپن هيگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Hadsund|ڊينمارڪ هيڊسنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Helnæs|ڊينمارڪ هيلنيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Lolland|ڊينمارڪ لولنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Møn|ڊينمارڪ مون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark North Jutland Region|ڊينمارڪ اتر جٽلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region of Southern Denmark|ڊينمارڪ ڏاکڻي ڊينمارڪ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Region Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Skive|ڊينمارڪ اسڪيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark Zealand|ڊينمارڪ زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Denmark|ڊينمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dera Ismail Khan|ڊيرا اسماعيل خان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dinaric Alps|ڊينارڪ الپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominica|ڊومينيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dominican Republic|ڊومينيڪن جمهوريه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donbas|ڊونباس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Donetsk|ڊونيتسڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Dorset Geology|ڊورسيٽ جيالاجي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Deutschland|ڊائچ لينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dublin|ڊبلن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Dutch railway station|ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :← [[Module:Location map/data/Durban|ڊربن]] :← [[Module:Location map/data/Derbyshire|ڊربيشائر]] :← [[Module:Location map/data/Devon|ڊيون]] :← [[Module:Location map/data/Dorset|ڊورسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Durham|ڊرهم]] ==ذ== :[[Module:Location map/data/Subantarctic (Indian Ocean)|ذيلي ائنٽارڪٽڪ (هندي سمنڊ)]] ==ر== :← [[Module:Location map/data/Rhode Island|روڊ آئلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rajasthan|راجستان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rome|روم]] :[[Module:Location map/data/Romania Alba|رومانيا البا]] :[[Module:Location map/data/Romania Arad|رومانيا اراد]] :[[Module:Location map/data/Romania Arges|رومانيا ارجش]] :[[Module:Location map/data/Romania Bihor|رومانيا بيهور]] :[[Module:Location map/data/Romania Bistrița-Năsăud|رومانيا بسٽريتسا-نسئود]] :[[Module:Location map/data/Romania Brăila|رومانيا برائلا]] :[[Module:Location map/data/Romania Brașov|رومانيا براشوو]] :[[Module:Location map/data/Romania Bucharest|رومانيا بخارسٽ]] :[[Module:Location map/data/Romania Buzău|رومانيا بوزائو]] :[[Module:Location map/data/Romania Caraș-Severin|رومانيا ڪاراش-سيورين]] :[[Module:Location map/data/Romania Cluj|رومانيا ڪلوج]] :[[Module:Location map/data/Romania Constanta|رومانيا ڪونسٽانٽسا]] :[[Module:Location map/data/Romania Covasna|رومانيا ڪواسنا]] :[[Module:Location map/data/Romania Galati|رومانيا گالاتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Giurgiu|رومانيا جورجيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Gorj|رومانيا گورج]] :[[Module:Location map/data/Romania Harghita|رومانيا هارگيتا]] :[[Module:Location map/data/Romania Hunedoara|رومانيا هونيڊوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Maramureș|رومانيا ماراموريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Mureș|رومانيا موريش]] :[[Module:Location map/data/Romania Neamt|رومانيا نيامتس]] :[[Module:Location map/data/Romania Olt|رومانيا اولت]] :[[Module:Location map/data/Romania Prahova|رومانيا پراهووا]] :[[Module:Location map/data/Romania Sălaj|رومانيا سلاژ]] :[[Module:Location map/data/Romania Satu Mare|رومانيا ساتو ماري]] :[[Module:Location map/data/Romania Sibiu|رومانيا سيبيو]] :[[Module:Location map/data/Romania Teleorman|رومانيا ٽيلي اورمان]] :[[Module:Location map/data/Romania Timiș|رومانيا تيميش]] :[[Module:Location map/data/Romania Timișoara|رومانيا تيميشوارا]] :[[Module:Location map/data/Romania Tulcea|رومانيا تولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vâlcea|رومانيا ولچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania Vaslui|رومانيا واسلوئي]] :[[Module:Location map/data/Romania Vrancea|رومانيا ورانچيا]] :[[Module:Location map/data/Romania|رومانيا]] :[[Module:Location map/data/Roraima|رورائيما]] :[[Module:Location map/data/Russia Adygea|روس ادگيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Krai|روس التائي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Altai Republic|روس التائي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Amur Oblast|روس امور اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast polar|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ قطبي]] :[[Module:Location map/data/Russia Arkhangelsk Oblast|روس آرخانگلسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Astrakhan Oblast|روس آستراخان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bashkortostan|روس باشڪورتوستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Belgorod Oblast|روس بيلگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Bryansk Oblast|روس بريانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Buryatia|روس برياتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Central Federal District|روس مرڪزي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Chechnya|روس چيچنيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Chelyabinsk Oblast|روس چيليابينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chukotka Autonomous Okrug|روس چڪوتڪا خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Chuvashia|روس چواشيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Dagestan|روس داغستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Far Eastern Federal District|روس ڏور اوڀر وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Ingushetia|روس انگوشيتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Irkutsk Oblast|روس ارڪوتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ivanovo Oblast|روس ايوانوفو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Jewish Autonomous Oblast|روس يھودي خودمختيار اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kabardino-Balkaria|روس ڪباردينو-بالڪاريا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaliningrad Oblast|روس ڪاليننگراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kalmykia|روس ڪلميڪيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kaluga Oblast|روس ڪالوگا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kamchatka Krai|روس ڪمچاتڪا ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Karachay-Cherkessia|روس ڪاراچائي-چرڪيسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Karelia|روس ڪريليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Kemerovo Oblast|روس ڪيميروو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Khabarovsk Krai|روس خاباروفسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Khakassia|روس خاڪسيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Khanty-Mansi Autonomous Okrug|روس خانتي-مانسي خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kirov Oblast|روس ڪيروف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Komi Republic|روس ڪومي جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Kostroma Oblast|روس ڪاستروما اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnodar Krai|روس ڪراسنوڊار ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Krasnoyarsk Krai|روس ڪراسنو يارسڪ ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Kurgan Oblast|روس ڪرگان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kuril Islands|روس ڪوريل ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Kursk Oblast|روس ڪرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Leningrad Oblast|روس لينن گراڊ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Lipetsk Oblast|روس ليپيتسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Magadan Oblast|روس مگادان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Mari El|روس ماري ايل]] :[[Module:Location map/data/Russia Mordovia|روس موردوويا]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Central|روس ماسڪو مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Moscow|مرڪزي ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Oblast|روس ماسڪو اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow Ring Road|روس ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Moscow Ring Road|ماسڪو رنگ روڊ]] :← [[Module:Location map/data/Russia Moscow MKAD|روس ماسڪو ايم ڪي اي ڊي]] :[[Module:Location map/data/Russia Moscow|روس ماسڪو]] :[[Module:Location map/data/Russia Murmansk Oblast|روس مورمانسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nenets Autonomous Okrug|روس نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Central|روس نژني نووگورود مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Central Nizhny Novgorod|مرڪزي نژني نووگورود]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Kanavino|روس نژني نووگورود ڪاناوينو]] :[[Module:Location map/data/Russia Nizhny Novgorod Oblast|روس نژني نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia North Caucasian Federal District|روس اتر قفقازي وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia North Ossetia-Alania|روس اتر اوسيشيا-الانيا]] :← [[Module:Location map/data/Russia North Ossetia–Alania|روس اتر اوسيشيا–الانيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Northwestern Federal District|روس اتر اولهه وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Novaya Zemlya|روس نووايا زمليا]] :[[Module:Location map/data/Russia Novgorod Oblast|روس نووگورود اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Novosibirsk Oblast|روس نوووسيبيرسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Omsk Oblast|روس اومسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Orenburg Oblast|روس اورينبرگ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Oryol Oblast|روس اوريول اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Penza Oblast|روس پينزا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Perm Krai|روس پيرم ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Primorsky Krai|روس پريمورسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Pskov Oblast|روس پسڪوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Rostov Oblast|روس روستوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Ryazan Oblast|روس ريازان اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg central|روس سينٽ پيٽرزبرگ مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg Vasilyevsky Island|روس سينٽ پيٽرزبرگ واسيليئفسڪي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saint Petersburg|روس سينٽ پيٽرزبرگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakha Republic|روس ساخا جمھوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin Oblast|روس سخالين اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Sakhalin|روس سخالين]] :[[Module:Location map/data/Russia Samara Oblast|روس سمارا اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Saratov Oblast|روس ساراتوف اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Smolensk Oblast|روس سمولينسڪ اوبلاسٽ]] :[[Module:Location map/data/Russia Southern Federal District|روس ڏاکڻو وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Stavropol Krai|روسيا اسٽاوروپول ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia Sverdlovsk Oblast|روسيا سويردلوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tambov Oblast|روسيا تامبوف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tatarstan|روسيا تاتارستان]] :[[Module:Location map/data/Russia Tomsk Oblast|روسيا تومسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tula Oblast|روسيا تُولا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tuva Republic|روسيا تُووا جمهوريه]] :[[Module:Location map/data/Russia Tver Oblast|روسيا ٽوَر اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Tyumen Oblast|روسيا ٽيومين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Udmurtia|روسيا اُدمورتيا]] :[[Module:Location map/data/Russia Ulyanovsk Oblast|روسيا اُليانوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vladimir Oblast|روسيا ولاديمير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Volga Federal District|روسيا وولگا وفاقي ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Russia Volgograd Oblast|روسيا وولگوگراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Vologda Oblast|روسيا وولوگدا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Voronezh Oblast|روسيا وورونيز اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Western|روسيا اولهه]] :[[Module:Location map/data/Russia Yamalo-Nenets Autonomous Okrug|روسيا يامالو-نينيتس خودمختيار اوڪروگ]] :[[Module:Location map/data/Russia Yaroslavl Oblast|روسيا ياروسلاول اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Russia Zabaykalsky Krai|روسيا زابائيڪالسڪي ڪرائي]] :[[Module:Location map/data/Russia|روسيا]] :[[Module:Location map/data/Reed College Portland OR|ريڊ ڪاليج پورٽلينڊ، اوريگن]] :[[Module:Location map/data/Republika Srpska|ريپبلڪا سرپسڪا]] :[[Module:Location map/data/Réunion|ري يونيئن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Rogaland|روگالينڊ]] :[[Module:Location map/data/Rwanda|روانڊا]] :← [[Module:Location map/data/Rutland|رٽلينڊ]] ===ز=== :[[Module:Location map/data/Zambia|زيمبيا]] :[[Module:Location map/data/Zimbabwe|زمبابوي]] ===س=== :[[ماڊيول:Location map/data/Central African Republic|سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central America|سينٽرل آمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central Caracas|سينٽرل ڪاراڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Central West Germany 1989|سينٽرل ويسٽ جرمني 1989]] :[[ماڊيول:Location map/data/CFU|CFU]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Swaziland|سوازي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu City|سنچو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hsinchu County|سنچو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Krkonoše central|سينٽرل ڪرڪونوشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle America|سينٽرل آمريڪا]] :[[Module:Location map/data/Saba|سابا]] :← [[Module:Location map/data/Silesian Voivodeship|سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Sogn og Fjordane|سوگن او فيورداني]] :[[Module:Location map/data/Saint Barthélemy|سينٽ بارٿيليمي]] :[[Module:Location map/data/Saint Kitts and Nevis|سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]] :[[Module:Location map/data/Saint Lucia|سينٽ لوشيا]] :[[Module:Location map/data/Saint-Martin|سينٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Saint Pierre and Miquelon|سينٽ پيئر ۽ ميڪيلون]] :[[Module:Location map/data/Saint Vincent and the Grenadines|سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]] :[[Module:Location map/data/Salton Trough|سالٽن ٽراف]] :[[Module:Location map/data/Samoa|ساموا]] :[[Module:Location map/data/Samtskhe-Javakheti|سامتسخي-جاواخيتي]] :[[Module:Location map/data/San Francisco Bay Area|سان فرانسسڪو بي علائقو]] :[[Module:Location map/data/San Marino|سان مارينو]] :[[Module:Location map/data/Santa Clarita|سانتا ڪلاريتا]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome|سائو ٽومي]] :[[Module:Location map/data/Sao Tome and Principe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :← [[Module:Location map/data/São Tomé and Príncipe|سائو ٽومي ۽ پرنسيپي]] :[[Module:Location map/data/Saudi Arabia|سعودي عرب]] :[[Module:Location map/data/Seattle landmarks|سيئٽل نشانيا]] :[[Module:Location map/data/Seattle WA Downtown|سيئٽل واشنگٽن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Seine-Maritime|سين-ماريتيم]] :[[Module:Location map/data/Senegal|سينيگال]] :[[Module:Location map/data/Serbia|سربيا]] :[[Module:Location map/data/Serbia and Montenegro|سربيا ۽ مونٽي نيگرو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Belgrade|سربيا بيلگريڊ]] :[[Module:Location map/data/Serbia Novi Sad|سربيا نووي ساد]] :[[Module:Location map/data/Serbia Territory of the Military Commander|سربيا فوجي ڪمانڊر جو علائقو]] :[[Module:Location map/data/Serbia Vojvodina|سربيا وويووڊينا]] :[[Module:Location map/data/Sevastopol|سيوستوپول]] :[[Module:Location map/data/Seychelles|سيشلز]] :[[Module:Location map/data/Sierra Leone|سيرا ليون]] :[[Module:Location map/data/Singapore|سنگاپور]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail|سنگاپور ريل]] :[[Module:Location map/data/Singapore Rail central area|سنگاپور ريل مرڪزي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Sint Maarten|سنٽ مارٽن]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia|سلوواڪيا]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Banská Bystrica Region|سلوواڪيا بانسڪا بيسٽريڪا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Bratislava Region|سلوواڪيا براتيسلاوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Košice Region|سلوواڪيا ڪوشيتسي علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Nitra Region|سلوواڪيا نيترا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region|سلوواڪيا پريشوف علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (East)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اوڀر)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Prešov Region (West)|سلوواڪيا پريشوف علائقو (اولهه)]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trenčín Region|سلوواڪيا ٽرينچين علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Trnava Region|سلوواڪيا ترناوا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovakia Žilina Region|سلوواڪيا ژيلينا علائقو]] :[[Module:Location map/data/Slovenia|سلووينيا]] :[[Module:Location map/data/Slovenia Pomurska|سلووينيا پومورسڪا]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands|سولومن ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Guadalcanal|سولومن ٻيٽ گواڊالڪينال]] :[[Module:Location map/data/Solomon Islands Honiara|سولومن ٻيٽ هونيارا]] :[[Module:Location map/data/Sonoma County|سونومَا ڪائونٽي]] :[[Module:Location map/data/Soviet Union|سوويت يونين]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka|سري لنڪا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Central|سري لنڪا بٽيڪالوا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Batticaloa Greater|سري لنڪا وڏو بٽيڪالوا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Chavakachcheri|سري لنڪا چاواڪچچيري]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Central|سري لنڪا ڪولمبو مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo District|سري لنڪا ڪولمبو ضلعو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Greater|سري لنڪا وڏو ڪولمبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Colombo Municipality|سري لنڪا ڪولمبو ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Central|سري لنڪا جافنا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Jaffna Greater|سري لنڪا وڏو جافنا]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Central|سري لنڪا ڪلينوچچي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Kilinochchi Greater|سري لنڪا وڏو ڪلينوچچي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Mannar|سري لنڪا منار]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Northern Province|سري لنڪا اتر صوبو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Point Pedro|سري لنڪا پوائنٽ پيڊرو]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Trincomalee Central|سري لنڪا ٽرنڪومالي مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Central|سري لنڪا واوونيا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Sri Lanka Vavuniya Greater|سري لنڪا وڏو واوونيا]] :[[Module:Location map/data/Sudan|سوڊان]] :[[Module:Location map/data/Sudan (2005-2011)|سوڊان (2005-2011)]] :[[Module:Location map/data/Sudan Khartoum|سوڊان خرطوم]] :[[Module:Location map/data/Suriname|سورينام]] :[[Module:Location map/data/Suriname Paramaribo|سورينام پاراماريبو]] :[[Module:Location map/data/Svalbard|سوالبارڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gävleborg|سويڊن يووليبورگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden|سويڊن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Uppsala|سويڊن اپسالا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Scania|سويڊن اسڪانيا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Skåne|سويڊن اسڪونه]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm|سويڊن اسٽاڪهولم]] :[[Module:Location map/data/Sweden Stockholm Municipality|سويڊن اسٽاڪهولم ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Sweden South|سويڊن ڏکڻ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Southern|سويڊن ڏاکڻو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Dalarna|سويڊن دالارنا]] :[[Module:Location map/data/Sweden Södermanland|سويڊن سودرمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kalmar|سويڊن ڪالمار]] :[[Module:Location map/data/Sweden Kronoberg|سويڊن ڪرونوبيرگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Gotland|سويڊن گوٽلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Norrbotten|سويڊن نوربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Blekinge|سويڊن بليڪنگي]] :[[Module:Location map/data/Sweden Halland|سويڊن هالاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jämtland|سويڊن يمتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Jönköping|سويڊن يونشوپنگ]] :[[Module:Location map/data/Sweden Örebro|سويڊن اوريبرو]] :[[Module:Location map/data/Sweden Östergötland|سويڊن اوسترگوتلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Värmland|سويڊن ورملاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västerbotten|سويڊن ويسٽربوٽن]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västernorrland|سويڊن ويسٽرنورلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västmanland|سويڊن ويسٽمانلاند]] :[[Module:Location map/data/Sweden Västra Götaland|سويڊن ويسٽرا گوتالاند]] :[[Module:Location map/data/Swedish Air Defense Sectors 1989|سويڊني هوائي دفاعي شعبا 1989]] :[[Module:Location map/data/Swedish Military Areas 1989|سويڊني فوجي علائقا 1989]] :[[Module:Location map/data/Switzerland|سوئٽزرلينڊ]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern|سوئٽزرلينڊ برن]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Bern downtown|سوئٽزرلينڊ برن ڊائون ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Vaud|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف وو]] :[[Module:Location map/data/Switzerland Canton of Zürich|سوئٽزرلينڊ ڪينٽن آف زيورخ]] :← [[Module:Location map/data/San Francisco County|سان فرانسسڪو ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Isles of Scilly|سِلي وارا ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Somerset|سومرسيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Southampton|سائوٿيمپٽن]] :← [[Module:Location map/data/Suffolk|سفڪ]] :← [[Module:Location map/data/Surrey|سري]] ===ش=== :← [[Module:Location map/data/Świętokrzyskie Voivodeship|شوينتوڪشسڪي وائيووڊشپ]] :[[Module:Location map/data/Shenandoah Valley|شينينڊوا وادي]] :[[Module:Location map/data/Shida Kartli|شيدا ڪارٽلي]] :[[Module:Location map/data/Somogy Kaposvár|شوموگ ڪيپوشوار]] :[[Module:Location map/data/Syria|شام]] :[[Module:Location map/data/Syria Aleppo|شام حلب]] :[[Module:Location map/data/Syria Ancient City of Aleppo|شام حلب جو قديم شهر]] :[[Module:Location map/data/Syria Damascus|شام دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Old Damascus|شام پراڻو دمشق]] :[[Module:Location map/data/Syria Golan|شام گولان]] :[[Module:Location map/data/Syria and Lebanon|شام ۽ لبنان]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq|شام-عراق]] :[[Module:Location map/data/Syria-Iraq-Lebanon|شام-عراق-لبنان]] :← [[Module:Location map/data/Chicago|شڪاگو]] :← [[Module:Location map/data/Sheffield|شيفيلڊ]] :← [[Module:Location map/data/Shropshire|شروپشائر]] ===ص=== :[[Module:Location map/data/Somalia|صوماليا]] :[[Module:Location map/data/Somaliland|صومالي لينڊ]] ===ع=== :[[ماڊيول:Location map/data/Arab world|عرب دنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Arbil|عراق اربيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Baghdad|عراق بغداد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq Mosul|عراق موصل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraq|عراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Iraqi Kurdistan|عراقي ڪردستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Oman|عمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ottoman Empire1914|عثماني سلطنت 1914]] ===ف=== :[[ماڊيول:Location map/data/Făgăraş Mountains|فگراش جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax Area|فيئر فيڪس علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fairfax|فيئر فيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/FATA|فاٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fejér Székesfehérvár|فيجير سيڪيشفيهروار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Fiji|فجي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland Islands|فن لينڊ آلاند ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Åland|فن لينڊ آلاند]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Central Finland|فن لينڊ مرڪزي فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki (mainland)|فن لينڊ هيلسنڪي (مکيه زمين)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Helsinki|فن لينڊ هيلسنڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kanta-Häme|فن لينڊ ڪانتا-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Kymenlaakso|فن لينڊ ڪيمنلاڪسُو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Lapland|فن لينڊ ليپلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Ostrobothnia|فن لينڊ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Päijät-Häme|فن لينڊ پائيجات-هامي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Pirkanmaa|فن لينڊ پيرڪانما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Karelia|فن لينڊ ڏکڻ ڪاريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Ostrobothnia|فن لينڊ ڏکڻ اوستروبوٿنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland South Savo|فن لينڊ ڏکڻ ساوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland Uusimaa|فن لينڊ اوسيما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Finland|فن لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Florence|فلورينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Forest Park (St. Louis)|فارسٽ پارڪ (سينٽ لوئس)]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ain|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aisne|فرانس اَين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Allier|فرانس اليي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alpes-de-Haute-Provence|فرانس آلپ-دي-اوت-پرووانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Alsace|فرانس الزاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Angers|فرانس آنجيه]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Aquitaine|فرانس اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes|فرانس اوورني-رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Auvergne|فرانس اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bordeaux|فرانس بورڊو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bourgogne-Franche-Comté|فرانس بورگون-فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Brest|فرانس بريست]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Bretagne|فرانس بريتاني]] :← [[ماڊيول:Location map/data/France Brittany|فرانس برٽني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Burgundy|فرانس برگنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Caen|فرانس ڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Calvados|فرانس ڪالوڊوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Centre|فرانس مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Champagne-Ardenne|فرانس شيمپين-آردين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente-Maritime|فرانس شارانت-ماريٽائم]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Charente|فرانس شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Concarneau|فرانس ڪونڪارنو]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Corsica|فرانس ڪورسيڪا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Corsica|ڪورسيڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Côtes-d'Armor|فرانس ڪوٽس-دارمور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Dordogne|فرانس دوردون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Finistère|فرانس فينستير]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Franche-Comté|فرانس فرانش-ڪونتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Grand Est|فرانس گرانڊ ايسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Haute-Garonne|فرانس اوت-گارون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hautes-Alpes|فرانس اوت-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Hauts-de-France|فرانس او-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Île-de-France|فرانس ايل-دو-فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Ille-et-Vilaine|فرانس ايل-اي-ويلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Kerguelen|فرانس ڪرگوئيلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Landes|فرانس لانڊس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Languedoc-Roussillon|فرانس لانگدوڪ-روسيلون]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Le Havre|فرانس لو آوَر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lille|فرانس ليل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Limousin|فرانس ليموزين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Loire-Atlantique|فرانس لوئر-ائٽلانٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorient|فرانس لوريان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lorraine|فرانس لورين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Lower Normandy|فرانس هيٺين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Marseille|فرانس مارسيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Mayotte|فرانس مايوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Midi-Pyrénées|فرانس ميدي-پيريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Morbihan|فرانس موربيهان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nantes|فرانس نانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nice|فرانس نيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nord-Pas-de-Calais|فرانس نور-پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Normandy|فرانس نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Nouvelle-Aquitaine|فرانس نوويل-اڪيتين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Occitanie|فرانس اوڪيتاني]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris 1st arrondissement|فرانس پيرس پهريون ارونڊيسمان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris and inner ring|فرانس پيرس ۽ اندروني رنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Paris|فرانس پيرس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Paris|پيرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pas-de-Calais|فرانس پا-دو-ڪالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Pays de la Loire|فرانس پئي دو لا لوئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Picardy|فرانس پڪارڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Poitou-Charentes|فرانس پواتو-شارانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Provence-Alpes-Côte d'Azur|فرانس پرووانس-آلپس-ڪوٽ دازور]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rennes|فرانس رين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Rhône-Alpes|فرانس رون-آلپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Roadstead of Brest|فرانس بريست روڊسٽيد]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Savoie|فرانس ساوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/France South|ڏکڻ فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Strasbourg|فرانس اسٽراسبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Toulouse|فرانس تولوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Upper Normandy|فرانس مٿين نارمنڊي]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vannes|فرانس وان]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vaucluse|فرانس ووڪلوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/France Vienne|فرانس ويين]] :[[ماڊيول:Location map/data/France|فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Freiburg|فرائي برگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Guiana|فرينچ گيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/French Polynesia|فرينچ پولينيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Futuna|فوتونا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Finnmark|فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestine Gaza|فلسطين غزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Palestinian territories|فلسطيني علائقا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Palestine|فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Persian Gulf|فارسي نار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philadelphia|فلاڊلفيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Benguet|فلپائن بينگيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Metro Manila|فلپائن ميٽرو منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Nueva Ecija|فلپائن نيووا ايسيجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 1st|فلپائن والينزويلا پهريون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Valenzuela 2nd|فلپائن والينزويلا ٻيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines Visayas|فلپائن ويساياس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Philippines|فلپائن]] :← [[Module:Location map/data/Falkland Islands|فاڪلينڊ ٻيٽ]] ===ق=== :[[ماڊيول:Location map/data/Caucasus mountains|قفقاز جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cyprus|قبرص]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram relief|قراقرم رليف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Karakoram|قراقرم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan Baikonur Cosmodrome|قزاقستان بائيڪونور ڪوسموڊروم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kazakhstan|قزاقستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Occupied Yugoslavia|قبضي هيٺ يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Daayen|قطر الضعاين]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Khor|قطر الخور]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Shamal|قطر الشمال]] :[[Module:Location map/data/Qatar Al Wakrah Municipality|قطر الوڪرا ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Qatar Doha|قطر دوحا]] :[[Module:Location map/data/Qatar Umm Salal|قطر ام صلال]] :[[Module:Location map/data/Qatar|قطر]] ===ڪ=== :[[ماڊيول:Location map/data/Kėdainiai District Municipality|ڪيدائينيا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Mombasa|ڪينيا ممباسا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Nairobi|ڪينيا نيروبي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nairobi|نيروبي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya Rift Valley-Western|ڪينيا رفٽ وادي-اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kenya|ڪينيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kashmir|ڪشمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Black Sea|ڪارو سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Calabarzon|ڪالابارزون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands North|ڪمبوڊيا اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia islands South|ڪمبوڊيا ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cambodia|ڪمبوڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cameroon|ڪيمرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Camotes|ڪاموٽيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Acadia|ڪئناڊا البرٽا اڪيڊيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Athabasca|ڪئناڊا البرٽا اٿاباسڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Barrhead|ڪئناڊا البرٽا بارهيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Beaver|ڪئناڊا البرٽا بيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Big Lakes|ڪئناڊا البرٽا بگ ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bighorn|ڪئناڊا البرٽا بگ هورن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Birch Hills|ڪئناڊا البرٽا برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Bonnyville|ڪئناڊا البرٽا بوني وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Brazeau|ڪئناڊا البرٽا برازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Camrose|ڪئناڊا البرٽا ڪيمروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cardston|ڪئناڊا البرٽا ڪارڊسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clear Hills|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Clearwater|ڪئناڊا البرٽا ڪليئر واٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Crowsnest Pass|ڪئناڊا البرٽا ڪروزنيسٽ پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Cypress|ڪئناڊا البرٽا سائپرس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Drumheller|ڪئناڊا البرٽا ڊرم هيلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Fairview|ڪئناڊا البرٽا فيئر ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Flagstaff|ڪئناڊا البرٽا فليگ اسٽاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Foothills|ڪئناڊا البرٽا فوٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Forty Mile|ڪئناڊا البرٽا فورٽي مائل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Grande Prairie|ڪئناڊا البرٽا گرانڊ پريري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Greenview|ڪئناڊا البرٽا گرين ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB ID 349|ڪئناڊا البرٽا آءِ ڊي 349]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kananaskis|ڪئناڊا البرٽا ڪناناسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Kneehill|ڪئناڊا البرٽا نيهِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac La Biche|ڪئناڊا البرٽا لاڪ لا بيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lac Ste Anne|ڪئناڊا البرٽا لاڪ سينٽ اين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lacombe|ڪئناڊا البرٽا لاڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lamont|ڪئناڊا البرٽا لامونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Leduc|ڪئناڊا البرٽا ليڊڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lesser Slave River|ڪئناڊا البرٽا ليزر سليو درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Lethbridge|ڪئناڊا البرٽا ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mackenzie|ڪئناڊا البرٽا ميڪنزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Minburn|ڪئناڊا البرٽا منبرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Mountain View|ڪئناڊا البرٽا مائونٽن ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Newell|ڪئناڊا البرٽا نيويل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Lights|ڪئناڊا البرٽا ناردرن لائيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Northern Sunrise|ڪئناڊا البرٽا ناردرن سن رائيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Opportunity|ڪئناڊا البرٽا آپرچونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Paintearth|ڪئناڊا البرٽا پينٽ ارٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Parkland|ڪئناڊا البرٽا پارڪ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Peace|ڪئناڊا البرٽا پيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Pincher Creek|ڪئناڊا البرٽا پنچر ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ponoka|ڪئناڊا البرٽا پونوڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Provost|ڪئناڊا البرٽا پرووسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Ranchland|ڪئناڊا البرٽا رينچ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Red Deer|ڪئناڊا البرٽا ريڊ ڊيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Rocky View|ڪئناڊا البرٽا راڪي ويو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saddle Hills|ڪئناڊا البرٽا سيڊل هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Saint Paul|ڪئناڊا البرٽا سينٽ پال]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky Lake|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Smoky River|ڪئناڊا البرٽا اسموڪي درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 2|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 2]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 3|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 3]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Special Area 4|ڪئناڊا البرٽا خاص علائقو 4]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Spirit River|ڪئناڊا البرٽا اسپرٽ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Starland|ڪئناڊا البرٽا اسٽارلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Stettler|ڪئناڊا البرٽا اسٽيٽلر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Strathcona|ڪئناڊا البرٽا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Sturgeon|ڪئناڊا البرٽا اسٽرجن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Taber|ڪئناڊا البرٽا ٽيبر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Thorhild|ڪئناڊا البرٽا ٿورهلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Two Hills|ڪئناڊا البرٽا ٽو هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vermilion River|ڪئناڊا البرٽا ورميلين درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Vulcan|ڪئناڊا البرٽا ولڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wainwright|ڪئناڊا البرٽا وين رائيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Warner|ڪئناڊا البرٽا وارنر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Westlock|ڪئناڊا البرٽا ويسٽ لاڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wetaskiwin|ڪئناڊا البرٽا ويٽاسڪيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wheatland|ڪئناڊا البرٽا ويٽ لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Willow Creek|ڪئناڊا البرٽا ولو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Wood Buffalo|ڪئناڊا البرٽا ووڊ بفيلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Woodlands|ڪئناڊا البرٽا ووڊلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN AB Yellowhead|ڪئناڊا البرٽا ييلو هيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Alberni-Clayoquot|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا البرني-ڪليوڪوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Bulkley-Nechako|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا بلڪلي-نيچاڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Capital|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيپيٽل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cariboo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيريبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Central Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سينٽرل اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Columbia-Shuswap|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪولمبيا-شوسواپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Comox Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوموڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Cowichan Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪاوچن وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC East Kootenay|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ايسٽ ڪوٽيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser Valley|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Fraser-Fort George|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا فريزر-فورٽ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Greater Vancouver|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا گريٽر وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kitimat-Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪيٽيمٽ-اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Kootenay Boundary|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ڪوٽيني بائونڊري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Mount Waddington|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا مائونٽ وڊنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Nanaimo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نانائيمو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC North Okanagan|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا نارٿ اوڪاناگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Northern Rockies|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ناردرن راڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Okanagan-Similkameen|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اوڪاناگن-سملڪامين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Peace River|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا پيس درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC qathet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا قٿيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Squamish-Lillooet|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسڪوامش-للوئيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Stikine|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽيڪين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Strathcona|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا اسٽرٿڪونا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Sunshine Coast|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا سن شائن ڪوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN BC Thompson-Nicola|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا ٿامپسن-نڪولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT North Slave|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز نارٿ سليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NT Sahtu|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز ساهتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kitikmeot|ڪئناڊا نوناوُت ڪيٽڪميوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Kivalliq|ڪئناڊا نوناوُت ڪِوالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN NU Qikiqtaaluk|ڪئناڊا نوناوُت ڪيڪيڪتالڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Brant|ڪئناڊا اونٽاريو برانٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Bruce|ڪئناڊا اونٽاريو بروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Chatham-Kent|ڪئناڊا اونٽاريو چيٿم-ڪينٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Durham|ڪئناڊا اونٽاريو ڊرهام]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Essex|ڪئناڊا اونٽاريو ايسڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Greater Sudbury|ڪئناڊا اونٽاريو گريٽر سڊبري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Grey|ڪئناڊا اونٽاريو گري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Haliburton|ڪئناڊا اونٽاريو هاليبرٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Halton|ڪئناڊا اونٽاريو هالٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hamilton|ڪئناڊا اونٽاريو هيملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Hastings|ڪئناڊا اونٽاريو هيسٽنگز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Huron|ڪئناڊا اونٽاريو هيورون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Kawartha Lakes|ڪئناڊا اونٽاريو ڪاوارٿا ليڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lambton|ڪئناڊا اونٽاريو ليمبٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Lanark|ڪئناڊا اونٽاريو لانارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Leeds and Grenville|ڪئناڊا اونٽاريو ليڊز ۽ گرين وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Manitoulin|ڪئناڊا اونٽاريو مينيٽولن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Middlesex|ڪئناڊا اونٽاريو مڊل سيڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Niagara|ڪئناڊا اونٽاريو نياگرا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Northumberland|ڪئناڊا اونٽاريو نارٿمبرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Ottawa|ڪئناڊا اونٽاريو اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Parry Sound|ڪئناڊا اونٽاريو پيري سائونڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peel|ڪئناڊا اونٽاريو پيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Perth|ڪئناڊا اونٽاريو پرٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Peterborough|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prescott and Russell|ڪئناڊا اونٽاريو پريسڪاٽ ۽ رسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Prince Edward|ڪئناڊا اونٽاريو پرنس ايڊورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Renfrew|ڪئناڊا اونٽاريو رينفرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Simcoe|ڪئناڊا اونٽاريو سمڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Stormont Dundas and Glengarry|ڪئناڊا اونٽاريو اسٽورمونٽ ڊنڊاس ۽ گلينگيري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Waterloo|ڪئناڊا اونٽاريو واٽرلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON Wellington|ڪئناڊا اونٽاريو ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN ON York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN QC Le Rocher-Percé|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لي روشي-پيرسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Aberdeen|ڪئناڊا سسڪيچوان ايبرڊين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Antelope Park|ڪئناڊا سسڪيچوان اينٽيلوپ پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Arlington|ڪئناڊا سسڪيچوان آرلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Auvergne|ڪئناڊا سسڪيچوان اوورني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Beaver River|ڪئناڊا سسڪيچوان بيور درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Big Stick|ڪئناڊا سسڪيچوان بگ اسٽڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Biggar|ڪئناڊا سسڪيچوان بگر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Birch Hills|ڪئناڊا سسڪيچوان برچ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bjorkdale|ڪئناڊا سسڪيچوان بيورڪڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Bone Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان بون ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Britannia|ڪئناڊا سسڪيچوان برٽانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Buckland|ڪئناڊا سسڪيچوان بڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Cambria|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيمبريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Canaan|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪينان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Carmichael|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪارمائيڪل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Caron|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪيرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chaplin|ڪئناڊا سسڪيچوان چيپلن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Chesterfield|ڪئناڊا سسڪيچوان چيسٽر فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clayton|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Clinworth|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪلنورٿ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coalfields|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪول فيلڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Colonsay|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولونسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Corman Park|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪورمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coteau|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪوٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Coulee|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Deer Forks|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊيئر فورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Duck Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊڪ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Dundurn|ڪئناڊا سسڪيچوان ڊنڊرن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Edenwold|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڊن وولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enfield|ڪئناڊا سسڪيچوان اين فيلڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Enterprise|ڪئناڊا سسڪيچوان انٽرپرائز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Estevan|ڪئناڊا سسڪيچوان ايسٽيوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Excelsior|ڪئناڊا سسڪيچوان ايڪسيلسيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fertile Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فرٽائل وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Fox Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان فاڪس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frenchman Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان فرينچمين بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Frontier|ڪئناڊا سسڪيچوان فرنٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Garden River|ڪئناڊا سسڪيچوان گارڊن درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen Bain|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين بين]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Glen McPherson|ڪئناڊا سسڪيچوان گلين مڪفرسن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Grassy Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان گراسي ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gravelbourg|ڪئناڊا سسڪيچوان گريولبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Gull Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان گل ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happy Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Happyland|ڪئناڊا سسڪيچوان هيپي لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hart Butte|ڪئناڊا سسڪيچوان هارٽ بيوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hazel Dell|ڪئناڊا سسڪيچوان هيزل ڊيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hillsborough|ڪئناڊا سسڪيچوان هلزبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Hudson Bay|ڪئناڊا سسڪيچوان هڊسن بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Humboldt|ڪئناڊا سسڪيچوان همبولٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Kindersley|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنڊرسلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK King George|ڪئناڊا سسڪيچوان ڪنگ جارج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lac Pelletier|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪ پيليٽيئر]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lacadena|ڪئناڊا سسڪيچوان لاڪاڊينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Alma|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آلما]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake Johnston|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ جانسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lake of the Rivers|ڪئناڊا سسڪيچوان ليڪ آف دي رورز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lawtonia|ڪئناڊا سسڪيچوان لاٽونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Livingston|ڪئناڊا سسڪيچوان لِونگسٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Lone Tree|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Loon Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان لون ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Manitou Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان مينيٽو ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Mankota|ڪئناڊا سسڪيچوان منڪوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Bush|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل بش]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Maple Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان ميپل ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Meota|ڪئناڊا سسڪيچوان ميوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milden|ڪئناڊا سسڪيچوان ملڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Milton|ڪئناڊا سسڪيچوان ملٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Miry Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان مائري ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Monet|ڪئناڊا سسڪيچوان مونيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Jaw|ڪئناڊا سسڪيچوان موس جا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Moose Range|ڪئناڊا سسڪيچوان موس رينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morris|ڪئناڊا سسڪيچوان موريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Morse|ڪئناڊا سسڪيچوان مورس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Newcombe|ڪئناڊا سسڪيچوان نيوڪومب]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Nipawin|ڪئناڊا سسڪيچوان نپاون]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK North Battleford|ڪئناڊا سسڪيچوان نارٿ بيٽلفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Old Post|ڪئناڊا سسڪيچوان اولڊ پوسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Orkney|ڪئناڊا سسڪيچوان آرڪني]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Paddockwood|ڪئناڊا سسڪيچوان پيڊاڪ ووڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pense|ڪئناڊا سسڪيچوان پينس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Piapot|ڪئناڊا سسڪيچوان پياپوٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pinto Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان پنٽو ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pittville|ڪئناڊا سسڪيچوان پٽ وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Pleasant Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پليزنٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Poplar Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان پوپلر وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Porcupine|ڪئناڊا سسڪيچوان پورڪيوپائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Preeceville|ڪئناڊا سسڪيچوان پريس وِل]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Prince Albert|ڪئناڊا سسڪيچوان پرنس البرٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Reno|ڪئناڊا سسڪيچوان رينو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Riverside|ڪئناڊا سسڪيچوان رِور سائيڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rodgers|ڪئناڊا سسڪيچوان راجرز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Rosemount|ڪئناڊا سسڪيچوان روز مائونٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Saskatchewan Landing|ڪئناڊا سسڪيچوان سسڪيچوان لينڊنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Shamrock|ڪئناڊا سسڪيچوان شيمراڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sherwood|ڪئناڊا سسڪيچوان شيروڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Snipe Lake|ڪئناڊا سسڪيچوان اسنائپ ليڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Souris Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سورس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Andrews|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ اينڊريوز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK St. Louis|ڪئناڊا سسڪيچوان سينٽ لوئس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Star City|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽار سٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Stonehenge|ڪئناڊا سسڪيچوان اسٽون هينج]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Surprise Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان سرپرائيز وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Sutton|ڪئناڊا سسڪيچوان سٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Swift Current|ڪئناڊا سسڪيچوان سوئفٽ ڪرنٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Turtle River|ڪئناڊا سسڪيچوان ٽرٽل درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Val Marie|ڪئناڊا سسڪيچوان ويل ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Victory|ڪئناڊا سسڪيچوان وڪٽري]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Waverley|ڪئناڊا سسڪيچوان ويورلي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wheatlands|ڪئناڊا سسڪيچوان ويٽ لينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Whiska Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وِسڪا ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK White Valley|ڪئناڊا سسڪيچوان وائيٽ وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Willow Bunch|ڪئناڊا سسڪيچوان ولو بنچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wilton|ڪئناڊا سسڪيچوان ولٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wise Creek|ڪئناڊا سسڪيچوان وائز ڪريڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/CAN SK Wood River|ڪئناڊا سسڪيچوان ووڊ درياهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta TM|ڪئناڊا البرٽا ٽي ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Alberta|ڪئناڊا البرٽا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Alberta|البرٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Baffin Island|ڪئناڊا بيفن ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia geo|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia geo|برٽش ڪولمبيا جاگرافيائي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada British Columbia|ڪئناڊا برٽش ڪولمبيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/British Columbia|برٽش ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Calgary|ڪئناڊا ڪيلگري]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Calgary|ڪيلگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Edmonton|ڪئناڊا ايڊمونٽن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Edmonton|ايڊمونٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Greater Montreal|ڪئناڊا گريٽر مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Kananaskis parks|ڪئناڊا ڪناناسڪس پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Lethbridge|ڪئناڊا ليٿ برج]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lethbridge|ليٿ برج]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Manitoba|ڪئناڊا مينيٽوبا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Manitoba|مينيٽوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Montreal|ڪئناڊا مونٽريال]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Montreal|مونٽريال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada New Brunswick|ڪئناڊا نيو برنزوڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New Brunswick|نيو برنزوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland and Labrador|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ ۽ ليبراڊور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Newfoundland|ڪئناڊا نيوفائونڊلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Newfoundland|نيوفائونڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Northwest Territories|ڪئناڊا نارٿ ويسٽ ٽيريٽريز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nova Scotia|ڪئناڊا نووا اسڪوٽيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nova Scotia|نووا اسڪوٽيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Nunavut|ڪئناڊا نوناوُت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Peterborough North|ڪئناڊا اونٽاريو پيٽربرو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario Quebec|ڪئناڊا اونٽاريو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario York|ڪئناڊا اونٽاريو يارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ontario|ڪئناڊا اونٽاريو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ontario|اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Ottawa|ڪئناڊا اوٽاوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Prince Edward Island|ڪئناڊا پرنس ايڊورڊ ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada PEI|ڪئناڊا پي اي آءِ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/PEI|پي اي آءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec (conic)|ڪئناڊا ڪيوبيڪ (مخروطي)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Central|ڪئناڊا ڪيوبيڪ مرڪزي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Central Quebec|ڪئناڊا مرڪزي ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec City|ڪئناڊا ڪيوبيڪ شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Côte-Nord Region|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڪوٽ-نورڊ علائقو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte-Nord Region Quebec|ڪوٽ-نورڊ علائقو ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Eastern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اوڀر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Eastern Quebec|ڪئناڊا اوڀر ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Lac-Saint-Jean|ڪئناڊا ڪيوبيڪ لاڪ-سينٽ-جين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Lac-Saint-Jean Quebec|ڪئناڊا لاڪ-سينٽ-جين ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Southern|ڪئناڊا ڪيوبيڪ ڏکڻ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Quebec|ڪئناڊا ڏکڻ ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec Western|ڪئناڊا ڪيوبيڪ اولهه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Canada Western Quebec|ڪئناڊا اولهه ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Quebec|ڪئناڊا ڪيوبيڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Quebec|ڪيوبيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Saskatchewan|ڪئناڊا سسڪيچوان]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Saskatchewan|سسڪيچوان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Southern Ontario|ڪئناڊا ڏکڻ اونٽاريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Toronto|ڪئناڊا ٽورنٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver City|ڪئناڊا وينڪوور شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver Downtown|ڪئناڊا وينڪوور ڊائون ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Vancouver|ڪئناڊا وينڪوور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vancouver|وينڪوور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Western|ڪئناڊا اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Winnipeg|ڪئناڊا ونيپيگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada Yukon|ڪئناڊا يوڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canada|ڪئناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaGeo|ڪئناڊا جيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/CanadaTerrain|ڪئناڊا ٽيرين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canary Islands|ڪينري ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Spain Canary Islands|اسپين ڪينري ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Aargau|ڪينٽن-آرگائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Ausserrhoden|ڪينٽن-اپينزيل آئوسرهودن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Appenzell Innerrhoden|ڪينٽن-اپينزيل انررهودن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Land|بازل لينڊ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Landschaft|بازل-لينڊشافٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Basel-Stadt|بازل-شٽاٽ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Bern|ڪينٽن - برن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Fribourg|ڪينٽن - فريبورگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Geneva|ڪينٽن - جنيوا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Glarus|گلاروس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubunden|ڪينٽن - گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Graubünden|ڪينٽن - گرائوبندن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Grisons|ڪينٽن - گريزونز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Jura|ڪينٽن - جورا ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Lucerne|ڪينٽن - لوسرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchatel|ڪينٽن - نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Neuchâtel|ڪينٽن - نيوشاٽيل ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Nidwalden|ڪينٽن - نڊوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Obwalden|ڪينٽن - اوبوالڊن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schaffhausen|ڪينٽن - شافهائوزن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Schwyz|ڪينٽن - شويز ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Solothurn|ڪينٽن - سولوٿرن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of St. Gallen|ڪينٽن - سينٽ گالن ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Thurgau|ڪينٽن - ٿرگائو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Ticino|ڪينٽن - ٽچينو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Uri|ڪينٽن - اوري ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Valais|واليس ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Vaud|ڪينٽن - وو ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zug|ڪينٽن - زوگ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zurich|ڪينٽن - زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Canton of Zürich|ڪينٽن - ڪينٽن - زيورخ ڪينٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cape Verde|ڪيپ ورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caribbean|ڪيريبين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Carpathian Mountains|ڪارپيٿين جبل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Caspian Sea|ڪيسپيئن سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cockatoo Island NSW|ڪاڪاٽو ٻيٽ نيو سائوٿ ويلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Altiplano Cundiboyacense|ڪولمبيا آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Altiplano Cundiboyacense|آلٽيپلانو ڪنڊيبوياڪينسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Amazonas Department|ڪولمبيا امازوناس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Antioquia Department|ڪولمبيا انٽيوڪيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Arauca Department|ڪولمبيا ارائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Atlántico Department|ڪولمبيا ائٽلانٽيڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá OSM|ڪولمبيا بوگوٽا او ايس ايم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá savanna|ڪولمبيا بوگوٽا ساوانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Bogotá savanna|بوگوٽا ساوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Bolívar Department|ڪولمبيا بوليوار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Deparment physical|ڪولمبيا بوياڪا کاتو جسماني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Boyacá Department|ڪولمبيا بوياڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caldas Department|ڪولمبيا ڪالداس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caquetá Department|ڪولمبيا ڪاڪيتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Caribbean coastal islands|ڪولمبيا ڪيريبين سامونڊي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Casanare Department|ڪولمبيا ڪاساناري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cauca Department|ڪولمبيا ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cesar Department|ڪولمبيا سيزار کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Chocó Department|ڪولمبيا چوڪو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Córdoba Department|ڪولمبيا ڪورڊوبا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Cundinamarca Department|ڪولمبيا ڪنڊينامارڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Distrito Capital of Bogotá|ڪولمبيا بوگوٽا گاديءَ وارو ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guainía Department|ڪولمبيا گوائينيا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Guaviare Department|ڪولمبيا گواوياري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Huila Department|ڪولمبيا ويلا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de Providencia|ڪولمبيا اسلا ڊي پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Isla de San Andrés|ڪولمبيا اسلا ڊي سان اندريس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas de San Bernardo|ڪولمبيا اسلاس ڊي سان برناردو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Islas del Rosario|ڪولمبيا اسلاس ڊيل روساريو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia La Guajira Department|ڪولمبيا لا گواخيرا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Magdalena Department|ڪولمبيا مگدالينا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Meta Department|ڪولمبيا ميتا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Nariño Department|ڪولمبيا نارينيو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Norte de Santander Department|ڪولمبيا نارتي ڊي سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Putumayo Department|ڪولمبيا پوتومايو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Quindío Department|ڪولمبيا ڪنديو کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Risaralda Department|ڪولمبيا رسارالدا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia San Andrés y Providencia|ڪولمبيا سان اندريس ۽ پروويدينسيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santa Marta|ڪولمبيا سانتا مارتا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Santander Department|ڪولمبيا سانتاندر کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Sucre Department|ڪولمبيا سوڪري کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Tolima Department|ڪولمبيا توليما کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Valle del Cauca Department|ڪولمبيا والي ڊيل ڪائوڪا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vaupés Department|ڪولمبيا وائوپيس کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia Vichada Department|ڪولمبيا ويچادا کاتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Colombia|ڪولمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros Grand Comore|ڪوموروس گرانڊ ڪومور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Comoros|ڪوموروس]] :[[ماڊيول:Location map/data/CONCACAF|CONCACAF]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cook Islands|ڪڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Costa Rica|ڪوسٽا ريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crete|ڪريٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Crimea|ڪريميئا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Banovina|ڪروشيا بانووينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Baranja Drava|ڪروشيا بارانيا ڊراوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krapina-Zagorje County|ڪروشيا ڪرپينا-زاگوريه ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Krk|ڪروشيا ڪرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek Županja Ilok|ڪروشيا اوسيئڪ زوپانيا ايلڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Osijek-Baranja County|ڪروشيا اوسيئڪ-بارانيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Pula Rijeka Sibenik|ڪروشيا پولا رئيڪا شيبينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Sibenik Drnis Knin|ڪروشيا شيبينيڪ ڊرنش ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Split-Dalmatia County|ڪروشيا اسپلٽ-ڊالماٽيا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Vukovar-Srijem County|ڪروشيا ووڪوار-سرييم ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia Zadar Knin|ڪروشيا زادار ڪنن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Croatia|ڪروشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Cuba|ڪيوبا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Curaçao|ڪوراسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Democratic Republic of the Congo|ڪانگو جي جمهوري جمهوريه]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Kerala|ڪيرالا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Cote d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Côte d'Ivoire|ڪوٽ ڊي آئيور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kaohsiung|ڪائوشيونگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kiribati|ڪريباتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Klaipėda|ڪلايپيدا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Korea|ڪوريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kosovo|ڪوسوو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kuwait|ڪويت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Batken District|ڪرغزستان باتڪن علائقو باتڪن ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Batken Region Leilek District|ڪرغزستان باتڪن علائقو ليليڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl north|ڪرغزستان چوئي جايئل اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Jayyl South|ڪرغزستان چوئي جايئل ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District north|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Alamudun District south|ڪرغزستان چوئي علائقو الامودون ضلعو ڏکڻ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Chuy District|ڪرغزستان چوئي علائقو چوئي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Kemin District|ڪرغزستان چوئي علائقو ڪيمين ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Moskva District|ڪرغزستان چوئي علائقو ماسڪوا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Panfilov District|ڪرغزستان چوئي علائقو پانفيلوف ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Sokuluk District|ڪرغزستان چوئي علائقو سوڪولوڪ ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Chuy Region Ysyk-Ata District|ڪرغزستان چوئي علائقو ايسڪ-اتا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan Osh Region Chong-Alay District|ڪرغزستان اوش علائقو چونگ-الائي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyrgyzstan|ڪرغزستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kyushu|ڪيوشو]] :[[Module:Location map/data/Quebec City|ڪيوبيڪ شهر]] :← [[Module:Location map/data/Kuyavian-Pomeranian Voivodeship|ڪوياوين-پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/KwaZulu-Natal|ڪوازولو-نٽال]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town Central|ڪيپ ٽائون مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Cape Town|ڪيپ ٽائون]] :[[Module:Location map/data/Spain with Canary Islands|ڪينري ٻيٽن سميت اسپين]] :[[Module:Location map/data/UNCAF|ڪيريبين فٽبال يونين]] :← [[Module:Location map/data/Cape Cod|ڪيپ ڪاڊ]] :← [[Module:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/Kansas|ڪينساس]] :← [[Module:Location map/data/Kentucky|ڪينٽڪي]] :← [[Module:Location map/data/Colorado|ڪولوراڊو]] :← [[Module:Location map/data/Connecticut|ڪنيڪٽيڪٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Queensland|ڪوئنزلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Cambridgeshire|ڪيمبرجشائر]] :← [[Module:Location map/data/Cayman Islands|ڪيمن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Cornwall|ڪارنوال]] :← [[Module:Location map/data/County Down|ڪائونٽي ڊائون]] :← [[Module:Location map/data/County Durham|ڪائونٽي ڊرهم]] :← [[Module:Location map/data/Cumbria|ڪامبريا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/California|ڪيليفورنيا]] :← [[Module:Location map/data/Kent|ڪينٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Karnataka|ڪرناٽڪ]] ==ک== :[[ماڊيول:Location map/data/Kathmandu|کٽمنڊو]] ==گ== :← [[Module:Location map/data/Guam|گوام]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gabon|گيبون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gambia|گيمبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gandhara|گنڌارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gard (Department) France|گارڊ (کاتو) فرانس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gilgit Baltistan|گلگت بلتستان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Golan Heights|گولان پهاڙيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gran Canaria|گران ڪناريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grand Lyon|گرانڊ ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Europe|گريٽر يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greater Mexico City|گريٽر ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Disko Bay|گرين لينڊ ڊسڪو بي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Nuuk|گرين لينڊ نوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern Tip|گرين لينڊ ڏاکڻي ڇيڙو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Southern|ڏکڻ گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Thule|گرين لينڊ ٿولي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland Upernavik Archipelago|گرين لينڊ اوپرناوڪ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greenland|گرين لينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Grenada|گريناڊا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guadeloupe|گواڊيلوپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Alta Verapaz|گوئٽي مالا آلتا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Baja Verapaz|گوئٽي مالا باخا ويرا پاز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chimaltenango|گوئٽي مالا چيمالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Chiquimula|گوئٽي مالا چيڪيمولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Escuintla|گوئٽي مالا اسكوينتلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala Department|گوئٽي مالا گوئٽي مالا کاتو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Guatemala|گوئٽي مالا گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Huehuetenango|گوئٽي مالا هوئهوئتينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Izabal|گوئٽي مالا ازابال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Jutiapa|گوئٽي مالا جوتياپا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Petén|گوئٽي مالا پيٽين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Petén|گوئٽي مالا ايل پيٽين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quetzaltenango|گوئٽي مالا ڪويتزالٽينانگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Quiché|گوئٽي مالا ڪيچي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala El Quiché|گوئٽي مالا ايل ڪيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Retalhuleu|گوئٽي مالا ريتالهو ليو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepéquez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sacatepequez|گوئٽي مالا ساڪاتيپيڪيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala San Marcos|گوئٽي مالا سان مارڪوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Santa Rosa|گوئٽي مالا سانتا روزا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala Sololá|گوئٽي مالا سولولا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guatemala|گوئٽي مالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea Conakry|گني ڪوناڪري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea-Bissau|گني بسائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guinea|گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulripshi|گلريپشي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Guyana|گيانا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Greater Poland Voivodeship|گريٽر پولينڊ ووئيووڊشپ]] ← [[Module:Location map/data/Greater Belfast|گريٽر بيلفاسٽ]] :← [[Module:Location map/data/Greater London|گريٽر لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Greater Manchester|گريٽر مانچسٽر]] :← [[Module:Location map/data/Gloucestershire|گلوسٽرشائر]] ==گھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana Ashanti|گهانا اشانتي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ashanti|اشانتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ghana|گهانا]] ==ل== :← [[Module:Location map/data/Los Angeles|لاس اينجلس]] :← [[Module:Location map/data/Lafayette|لافايٽ]] :← [[Module:Location map/data/Louisiana|لوزيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/City of London 1300|لنڊن شهر 1300]] :[[ماڊيول:Location map/data/Laos|لائوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils municipality|لاتويا دائوگا وپلس ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Daugavpils|لاتويا دائوگا وپلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga metropolitan|لاتويا ريگا ميٽروپوليٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia Riga|لاتويا ريگا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Latvia|لاتويا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon Beirut|لبنان بيروت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lebanon|لبنان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesotho|ليسوٿو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Lazio|لازيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Levant|لَوانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lewis & Clark College Campus|ليوس ۽ ڪلارڪ ڪاليج ڪيمپس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liberia|لائبيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Benghazi|لبيا بنغازي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli Old City|لبيا طرابلس پراڻو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya Tripoli|لبيا طرابلس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Libya|لبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Liechtenstein|لختن شتائن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lika N Dalmatia W Bosnia|ليڪا اتر ڊالماٽيا اولهه بوسنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Limassol municipalities with quarters|ليماسول ميونسپلٽيون ڪوارٽرن سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jonava|لٿوانيا جوناوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Jurbarkas District Municipality|لٿوانيا جوربارڪاس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Kaunas|لٿوانيا ڪائوناس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Šilalė District Municipality|لٿوانيا شيلالي ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Varėna District Municipality|لٿوانيا وارينا ضلعي ميونسپلٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania Vilnius|لٿوانيا ولنيوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lithuania|لٿوانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Diekirch|لڪسمبرگ ڊيڪرش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg Grevenmacher|لڪسمبرگ گريوينماخر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luxembourg|لڪسمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Luzon|لوزون]] :← [[Module:Location map/data/Lublin Voivodeship|لبلن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lesser Poland Voivodeship|ليسر پولينڊ وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Silesian Voivodeship|لوئر سائيليشين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Lower Manhattan|لوئر مينھيٽن]] :← [[Module:Location map/data/London|لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Lancashire|لنڪاشائر]] :← [[Module:Location map/data/Leicestershire|ليسٽرشائر]] :← [[Module:Location map/data/Lincolnshire|لنڪنشائر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Ladakh|لداخ]] ==م== :← [[Module:Location map/data/Maine|مين]] :← [[Module:Location map/data/Manhattan|مينهيٽن]] :← [[Module:Location map/data/Mercer County, New Jersey|مرسر ڪائونٽي، نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/Maryland|ميريلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Massachusetts|ميساچوسٽس]] :← [[Module:Location map/data/Metro Atlanta|ميٽرو ائٽلانٽا]] :← [[Module:Location map/data/Miami, Florida|ميامي، فلوريڊا]] :← [[Module:Location map/data/Michigan|مشيگن]] :← [[Module:Location map/data/Minnesota|مينيسوٽا]] :← [[Module:Location map/data/Mississippi|مسيسپي]] :← [[Module:Location map/data/Missouri|مسوري]] :← [[Module:Location map/data/Montana|مونٽانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Nile Delta|مصر نيل ڊيلٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt Sinai|مصر سينا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Egypt|مصر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Federated States of Micronesia|مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Gulf of Mexico|ميڪسيڪو جو نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mexican Gulf|ميڪسيڪي نار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Maharashtra|مھاراشٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma On Shan|ما آن شان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Ma-Ka-Ja-Wan Scout Reservation|ما-ڪا-جا-وان اسڪائوٽ ريزرويشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Macau|مڪائو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Madagascar|مڊگاسڪر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Magallanes and Chilean Antarctica Region|مگالانس ۽ چلي انٽارڪٽڪا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malawi|ملاوي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Borneo|ملائيشيا بورنيو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia District|ملائيشيا ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Iskandar|ملائيشيا اسكندر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Iskandar Puteri|ملائيشيا جوهور اسكندر پوتري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor Johor Bahru|ملائيشيا جوهور جوهور بهرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Johor|ملائيشيا جوهور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah Alor Setar|ملائيشيا قدح الور ستار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kedah|ملائيشيا قدح]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kelantan|ملائيشيا ڪلانتن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur central|ملائيشيا ڪوالالمپور مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur subdistrict|ملائيشيا ڪوالالمپور ذيلي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Kuala Lumpur|ملائيشيا ڪوالالمپور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca Malacca City|ملائيشيا ملاڪا ملاڪا شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Malacca|ملائيشيا ملاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Negeri Sembilan Seremban|ملائيشيا نِگري سِمبيلان سرمبان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Pahang|ملائيشيا پاهانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town central|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town streets|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون گهٽيون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang George Town|ملائيشيا پينانگ جارج ٽائون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Penang|ملائيشيا پينانگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Penang|پينانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak Ipoh|ملائيشيا پيراق ايپوه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Perak|ملائيشيا پيراق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sabah Kota Kinabalu|ملائيشيا صباح ڪوٽا ڪينابالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Kuching|ملائيشيا سراواڪ ڪچنگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Sarawak Miri|ملائيشيا سراواڪ ميري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Petaling Jaya|ملائيشيا سيلانگور پيتالنگ جايا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor Shah Alam|ملائيشيا سيلانگور شاهه عالم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Selangor|ملائيشيا سيلانگور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia Terengganu Kuala Terengganu|ملائيشيا ترنگانو ڪوالا ترنگانو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia West|اولهه ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malaysia|ملائيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Addu|مالديپ ادو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Alif|مالديپ ها الف]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives Haa Dhaalu|مالديپ ها ڌالو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Maldives|مالديپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mali|مالي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Malta|مالٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manchester Metrolink|مانچسٽر ميٽرولنڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mandatory Palestine|لازمي فلسطين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila Rizal Park|منيلا رزال پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Manila|منيلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marquesas Islands|مارڪيساس ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Marshall Islands|مارشل ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Marshall islands|مارشل ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Martinique|مارٽينيڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massachusetts Essex County|ميساچوسٽس ايسڪس ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Massies Corner to Mount Airy|ميسي ڪارنر کان مائونٽ ائري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritania|موريتانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mauritius|موريشس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean east|اوڀر ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mediterranean|ميڊيٽرينين]] :[[ماڊيول:Location map/data/megaregion of United States|آمريڪا جو ميگا علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesoamerica|ميسوآمريڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mesopotamia|ميسوپوٽيميا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Aguascalientes|ميڪسيڪو اَگواسڪالينتيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California Sur|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا سور]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California Sur|باخا ڪليفورنيا سور]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Baja California|ميڪسيڪو باخا ڪليفورنيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Baja California|باخا ڪليفورنيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Campeche|ميڪسيڪو ڪامپيچي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chiapas|ميڪسيڪو چياپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chiapas|چياپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Chihuahua|ميڪسيڪو چيواوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Central|ميڪسيڪو شهر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Centro Historico|ميڪسيڪو شهر تاريخي مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Reforma Angel to Diana|ميڪسيڪو شهر ريفورما اينجل کان ڊيانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City Southwest|ميڪسيڪو شهر ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico City urban area|ميڪسيڪو شهر شهري علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Coahuila|ميڪسيڪو ڪوئاهويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Colima|ميڪسيڪو ڪوليما]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Cozumel|ميڪسيڪو ڪوزوميل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Durango|ميڪسيڪو دورنگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Federal District|ميڪسيڪو وفاقي ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Greater Guadalajara|ميڪسيڪو گريٽر گوادالاخارا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guanajuato|ميڪسيڪو گواناخواتو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Guerrero|ميڪسيڪو گيريرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Hidalgo|ميڪسيڪو هيدالگو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Jalisco|ميڪسيڪو خاليسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Mexico City|ميڪسيڪو ميڪسيڪو شهر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Michoacán|ميڪسيڪو ميچواڪان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Morelos|ميڪسيڪو موريلوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nayarit|ميڪسيڪو ناياريت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Nuevo León|ميڪسيڪو نوئيبو ليون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Oaxaca|ميڪسيڪو اوهاڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Puebla|ميڪسيڪو پويبلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Querétaro|ميڪسيڪو ڪيريٽارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Quintana Roo|ميڪسيڪو ڪنتانا رو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico San Luis Potosí|ميڪسيڪو سان لوئس پوتوسي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sinaloa|ميڪسيڪو سينالوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Sonora|ميڪسيڪو سونورا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico State of Mexico|ميڪسيڪو ميڪسيڪو رياست]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tabasco|ميڪسيڪو تباسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tamaulipas|ميڪسيڪو تاماولپاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Tamaulipas|تاماولپاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana Centro|ميڪسيڪو تيخوانا سينٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tijuana|ميڪسيڪو تيخوانا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Tlaxcala|ميڪسيڪو تلاسڪالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Veracruz|ميڪسيڪو ويراڪروز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Yucatán|ميڪسيڪو يوڪاتان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico Zacatecas|ميڪسيڪو زاڪاتيڪاس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Zacatecas|زاڪاتيڪاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mexico|ميڪسيڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Miaoli County|مياولي ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Michigan Grand Rapids|مشيگن گرينڊ ريپڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Micronesia|مائڪرونيشيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Midtown Atlanta|مڊٽائون اٽلانٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mindanao|منداناو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Anenii Noi|مالدووا انيني نوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cahul|مالدووا ڪاهول]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Cantemir|مالدووا ڪانتيمير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Edineț|مالدووا ايدينيتس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Găgăuzia|مالدووا گاگائوزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Hîncești|مالدووا هينچيشتي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Leova|مالدووا ليووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Nisporeni|مالدووا نيسپوريني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Transnistria|مالدووا ٽرانسنسٽريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova Ungheni|مالدووا اونگيني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moldova|مالدووا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Monaco|موناڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mongolia|منگوليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Montenegro|مونٽينيگرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moon|چنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco Greater Casablanca|مراڪش گريٽر ڪاسابلانڪا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Morocco|مراڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow Metro|ماسڪو ميٽرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Moscow|ماسڪو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mount Athos|مائونٽ ايٿوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Mozambique|موزمبيق]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myanmar|ميانمار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Myoko Haneuma Line|ميوڪو هانيوما لائين]] :← [[Module:Location map/data/Macedonia|مقدونيا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Metro Manila|ميٽرو منيلا]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Møre og Romsdal|موره او رومسدال]] :← [[Module:Location map/data/Central London|مرڪزي لنڊن]] :← [[Module:Location map/data/Merseyside|مرسي سائيڊ]] :← [[Module:Location map/data/Montserrat|مونٽسيرات]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Mumbai|ممبئي]] ===ن=== :[[ماڊيول:Location map/data/2020 Nagorno-Karabakh conflict map|ناگورنو-ڪاراباخ تڪرار نقشو (2020) ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lesser Antilles|ننڍا انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Namibia|نميبيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nantou County|نانتو ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Napa County|ناپا ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/NATO|نيٽو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nauru|نائورو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Bagmati Province|نيپال باگمتي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Chapakot|نيپال چاپاڪوت]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Chapakot|چاپاڪوت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Gandaki Province|نيپال گنداڪي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Karnali Province|نيپال ڪرنالي صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Lumbini Province|نيپال لمبيني صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Province1|نيپال صوبو1]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Madhesh Province|نيپال مڌيش صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Putalibazar|نيپال پوتلي بازار]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Putalibazar|پوتلي بازار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Sudurpashchim Province|نيپال سودورپشچم صوبو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal Syangja District|نيپال سيانگجا ضلعو]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Syangja|سيانگجا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nepal|نيپال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands (Lesser Antilles)|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ (ننڍا انٽيليس)]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Netherlands ABC islands|نيدرلينڊز اي بي سي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Central|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam Greater|نيدرلينڊز گريٽر ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam metro station|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم ميٽرو اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Amsterdam|نيدرلينڊز ايمسٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Antilles|نيدرلينڊز انٽيليس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Drenthe|نيدرلينڊز ڊرينٿي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Dutch railway station|نيدرلينڊز ڊچ ريلوي اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland (plain)|نيدرلينڊز فليوولينڊ (ميدان)]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Flevoland|نيدرلينڊز فليوولينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Friesland|نيدرلينڊز فريزلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Gelderland|نيدرلينڊز گيلڊرلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Groningen|نيدرلينڊز گروننگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Haarlem|نيدرلينڊز هارليم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Limburg|نيدرلينڊز لمبرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Brabant|نيدرلينڊز اتر برابانت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands North Holland|نيدرلينڊز اتر هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Overijssel|نيدرلينڊز اوورائيسل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad N|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad NO|نيدرلينڊز رينڊسٽاد اتر اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Randstad ZW|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ڏکڻ اولهه]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands RandstadRail station|نيدرلينڊز رينڊسٽاد ريل اسٽيشن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Rotterdam|نيدرلينڊز روٽرڊيم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands South Holland|نيدرلينڊز ڏکڻ هالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Utrecht|نيدرلينڊز اوترخت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zeeland|نيدرلينڊز زيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands Zuiderzee Works|نيدرلينڊز زائڊرزي ورڪس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Netherlands|نيدرلينڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia Maré|نيو ڪيلڊونيا ماري]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Caledonia|نيو ڪيلڊونيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Guinea|نيو گني]] :[[ماڊيول:Location map/data/New York City Railroads|نيو يارڪ شهر ريلويون]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Auckland|نيوزيلينڊ آڪلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Banks Peninsula|نيوزيلينڊ بئنڪس اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch street|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Christchurch|نيوزيلينڊ ڪرائسٽ چرچ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin area|نيوزيلينڊ ڊنيڊن علائقو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Dunedin|نيوزيلينڊ ڊنيڊن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Fiordland|نيوزيلينڊ فيورڊلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Invercargill street|نيوزيلينڊ انورڪارگل گهٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough|نيوزيلينڊ مارلبرو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Marlborough Sounds|نيوزيلينڊ مارلبرو سائونڊز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand North Island|نيوزيلينڊ اتر ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/North Island|اتر ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Northland|نيوزيلينڊ نارٿلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northland|نارٿلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Otago peninsula|نيوزيلينڊ اوٽاگو اپٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Outlying Islands|نيوزيلينڊ ٻاهرين ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Port Hills|نيوزيلينڊ پورٽ هلز]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand South Island|نيوزيلينڊ ڏکڻ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Taranaki|نيوزيلينڊ تراناڪي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Taranaki|تراناڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand transparent|نيوزيلينڊ شفاف]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand Wellington|نيوزيلينڊ ويلنگٽن]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand West Coast|نيوزيلينڊ اولهه ڪنارو]] :[[ماڊيول:Location map/data/New Zealand|نيوزيلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nicaragua|نڪاراگوا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niger|نائيجر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria Lagos|نائيجيريا لاگوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nigeria|نائيجيريا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nihonkai Hisui Line|نيهونڪائي هيسوئي لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niigata Bypass|نيگاتا بائي پاس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nile|نيل]] :[[ماڊيول:Location map/data/Niue|نيوئي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Nordenskiöld Archipelago|نورڊينشيلڊ ٻيٽ群]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norfolk Island|نارفولڪ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Agder|ناروي اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Akershus|ناروي آڪرشهوس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Akershus|آڪرشهوس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Aust-Agder|ناروي اوست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Buskerud|ناروي بوسڪرود]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Finnmark|ناروي فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hedmark|ناروي هيدمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Hordaland|ناروي هورڊالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Innlandet|ناروي انلينڊيت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Jan Mayen|ناروي يان ماين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Bouvet Island|ناروي بووي ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sør-Trøndelag|ناروي سور-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway South|ڏکڻ ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Telemark|ناروي ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms og Finnmark|ناروي ٽرومس او فنمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Sogn og Fjordane|ناروي سوگن او فيورداني]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo Central|ناروي اوسلو مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oslo|ناروي اوسلو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Østfold|ناروي اوستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Rogaland|ناروي روگالينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nord-Trøndelag|ناروي نورد-ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Nordland|ناروي نوردلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Nordland|نوردلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Oppland|ناروي اوپلينڊ]] [[ماڊيول:Location map/data/Norway Møre og Romsdal|ناروي موره او رومسدال]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Troms|ناروي ٽرومس]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Troms|ٽرومس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Trøndelag|ناروي ٽروندلاگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Trøndelag|ٽروندلاگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vest-Agder|ناروي ويست-اگدر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold og Telemark|ناروي ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestfold|ناروي ويستفولڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Vestland|ناروي ويستلينڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway Viken|ناروي ويڪن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Norway|ناروي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Novska Virovitica Orahovica|نووسڪا ويرووٽيڪا اوراهووٽسا]] :[[Module:Location map/data/University of Notre Dame|نوٽر ڊيم يونيورسٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/New South Wales|نيو سائوٿ ويلز]] :← [[Module:Location map/data/New Hampshire|نيو هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/New Jersey|نيو جرسي]] :← [[Module:Location map/data/New Mexico|نيو ميڪسيڪو]] :← [[Module:Location map/data/New York|نيو يارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York Adirondack Park|نيو يارڪ ايڊرونڊڪ پارڪ]] :← [[Module:Location map/data/New York City|نيو يارڪ سٽي]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Northern Territory|ناردرن ٽيريٽري]] :← [[Module:Location map/data/Nebraska|نبراسڪا]] :← [[Module:Location map/data/Nevada|نيواڊا]] :← [[Module:Location map/data/Northamptonshire|نارٿيمپٽنشائر]] :← [[Module:Location map/data/Northumberland|نارٿمبرلينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Nottinghamshire|ناٽنگهمشائر]] :← [[Module:Location map/data/Norfolk|نورفڪ]] ==و== :← [[Module:Location map/data/Virginia|ورجينيا]] :← [[Module:Location map/data/Vermont|ورمونٽ]] :← [[Module:Location map/data/US Virgin Islands|آمريڪي ورجن ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Wisconsin|وسڪانسن]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Victoria|وڪٽوريا]] :← [[Module:Location map/data/Volusia|وولوشيا]] :← [[Module:Location map/data/Volusia County|وولوشيا ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/Washington|واشنگٽن]] :← [[Module:Location map/data/Washington DC|واشنگٽن ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, DC|واشنگٽن، ڊي سي]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C.|واشنگٽن، ڊي.سي.]] :← [[Module:Location map/data/Washington, D.C. central|واشنگٽن، ڊي.سي. مرڪزي]] :← [[Module:Location map/data/Wyoming|وائيومنگ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Western Australia|اولهه آسٽريليا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Great Lakes|وڏيون ڍنڍون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venetian Lagoon|وينيسيائي لاگون]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Venezia|وينيزيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East|وچ اوڀر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Middle East2|وچ اوڀر2]] :[[ماڊيول:Location map/data/Near East|ويجهو اوڀر]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Washington|وينڪوور واشنگٽن]] :[[Module:Location map/data/Vanuatu|وانواتو]] :[[Module:Location map/data/Vas Szombathely|واش سومباٿلي]] :[[Module:Location map/data/Vatican City|ويٽيڪن سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vatican|ويٽيڪن]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Apure|وينزويلا اپوري]] :[[Module:Location map/data/Venezuela Caracas|وينزويلا ڪاراڪاس]] :[[Module:Location map/data/Venezuela UCV Conjunto Central|وينزويلا UCV مرڪزي مجموعو]] :[[Module:Location map/data/Venezuela|وينزويلا]] :[[Module:Location map/data/Venus|زهره]] :[[Module:Location map/data/Veszprém Veszprém|ويسپريم ويسپريم]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Hanoi|ويتنام هانوئي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Ho Chi Minh City|ويتنام هو چي منھ سٽي]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Nang|ويتنام دا نانگ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Da Lat|ويتنام دا لات]] :[[Module:Location map/data/Vietnam Phu Quoc|ويتنام فو ڪوڪ]] :[[Module:Location map/data/Vietnam|ويتنام]] :[[Module:Location map/data/Vilnius District Municipality|ولنيئس ضلعي ميونسپلٽي]] :[[Module:Location map/data/Visayas|وساياس]] :[[Module:Location map/data/Wales Anglesey|ويلز اينگلسي]] :[[Module:Location map/data/Wales Bangor|ويلز بينگور]] :[[Module:Location map/data/Wales Blaenau Gwent|ويلز بلائينائو گوينٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Brecon|ويلز بريڪن]] :[[Module:Location map/data/Wales Bridgend|ويلز برج اينڊ]] :[[Module:Location map/data/Wales Caerphilly|ويلز ڪيرفلي]] :[[Module:Location map/data/Wales Caldey Island|ويلز ڪالڊي ٻيٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff Central|ويلز ڪارڊف مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Cardiff|ويلز ڪارڊف]] :[[Module:Location map/data/Wales Carmarthenshire|ويلز ڪارمارٿنشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Ceredigion|ويلز ڪيريڊيگيون]] :[[Module:Location map/data/Wales Conwy|ويلز ڪونوي]] :[[Module:Location map/data/Wales Denbighshire|ويلز ڊينبيشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Flintshire|ويلز فلنٽشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Gwynedd|ويلز گوينيد]] :[[Module:Location map/data/Wales Haverfordwest|ويلز هيورفورڊ ويسٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Merthyr Tydfil|ويلز مرٿر ٽڊفل]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouth|ويلز مونمٿ]] :[[Module:Location map/data/Wales Monmouthshire|ويلز مونمٿشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Neath Port Talbot|ويلز نيٿ پورٽ ٽالبٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Newport|ويلز نيوپورٽ]] :[[Module:Location map/data/Wales Pembrokeshire|ويلز پيمبروڪشائر]] :[[Module:Location map/data/Wales Powys|ويلز پوويس]] :[[Module:Location map/data/Wales Rhondda Cynon Taf|ويلز روندا ڪينن ٽاف]] :[[Module:Location map/data/Wales Swansea|ويلز سوانزي]] :[[Module:Location map/data/Wales Torfaen|ويلز ٽورفين]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan Barry|ويلز ويل آف گليمورگن بيري]] :[[Module:Location map/data/Wales Vale of Glamorgan|ويلز ويل آف گليمورگن]] :[[Module:Location map/data/Wales Wrexham|ويلز ريڪسهيم]] :[[Module:Location map/data/Wallis and Futuna|والس ۽ فوتونا]] :[[Module:Location map/data/Wallis|والس]] :[[Module:Location map/data/Wasatch Front|واسچ فرنٽ]] :[[Module:Location map/data/WayneCountyMI|وين ڪائونٽي مشيگن]] :[[Module:Location map/data/Vancouver Island|وينڪوور ٻيٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vest-Agder|ويست-اگدر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold og Telemark|ويستفولڊ او ٽيليمارڪ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestfold|ويستفولڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Vestland|ويستلينڊ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Viken|ويڪن]] :← [[Module:Location map/data/Łódź Voivodeship|ووچ وائيووڊشپ]] ← [[Module:Location map/data/Warmian-Masurian Voivodeship|وارميئن-ماسوريئن وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/West Pomeranian Voivodeship|ويسٽ پوميرينين وائيووڊشپ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :← [[Module:Location map/data/Greater Johannesburg|وڏو جوهانسبرگ]] :← [[Module:Location map/data/Wales|ويلز]] :[[Module:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|وينزويلا جي مرڪزي يونيورسٽي]] :[[Module:Location map/data/West Country|ويسٽ ڪنٽري]] :[[Module:Location map/data/Western Union|ويسٽرن يونين]] :← [[Module:Location map/data/Isle of Wight|وائيٽ وارو ٻيٽ]] :← [[Module:Location map/data/Warwickshire|واروڪشائر]] :← [[Module:Location map/data/Wiltshire|ولٽشائر]] :← [[Module:Location map/data/Worcestershire|ووسٽرشائر]] ==ھ== :[[ماڊيول:Location map/data/Haarlem including RK Bavo|هارليم، آر ڪي باوو سميت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Haiti|هيٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harford|هارفورڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Harrisonburg to Frederick|هيري سنبرگ کان فريڊرڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Heves Gyöngyös|هيويش گيونگيوش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hillsboro Beaverton OR|هلزبورو بيورٽن، اوريگن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hindu-Kush|هندو ڪش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hokuhoku Line|هوڪوهوڪو لائين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Honduras|هونڊوراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong Island|هانگ ڪانگ ٻيٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong MTR|هانگ ڪانگ ايم ٽي آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong urban core|هانگ ڪانگ شهري مرڪز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hong Kong|هانگ ڪانگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Hermann Park|هيوسٽن هرمن پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Medical Center|هيوسٽن ميڊيڪل سينٽر]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Memorial Park|هيوسٽن ميموريل پارڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Houston Museum District|هيوسٽن ميوزيم ضلعو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hualien County|هواليئن ڪائونٽي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Bács-Kiskun|هنگري باچ-ڪشڪون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Baranya|هنگري بارانيا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Békés|هنگري بيڪيش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Borsod-Abaúj-Zemplén|هنگري بورشود-ابائوئي-زيمپلين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Budapest|هنگري بڊاپسٽ]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Budapest|بڊاپسٽ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Csongrád|هنگري چونگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Fejér|هنگري فيجير]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Győr-Moson-Sopron|هنگري گيور-موشون-شوپرون]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Hajdú-Bihar|هنگري هائدو-بهار]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Heves|هنگري هيويش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Jász-Nagykun-Szolnok|هنگري ياس-ناگيڪون-سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Komárom-Esztergom|هنگري ڪوماروم-ايسٽرگوم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Nógrád|هنگري نوگراد]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Pest|هنگري پيشت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Somogy|هنگري شوموگي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Szabolcs-Szatmár-Bereg|هنگري سابولچ-ساتمار-بيرگ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Tolna|هنگري ٽولنا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Vas|هنگري واش]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Veszprém|هنگري ويسپريم]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary Zala|هنگري زالا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Hungary|هنگري]] :[[ماڊيول:Location map/data/Indian Ocean|هندي سمنڊ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Kingdom of Hungary|هنگري جي بادشاهت]] :[[ماڊيول:Location map/data/Lower Egypt|هيٺيون مصر]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Hordaland|هورڊالينڊ]] :← [[Module:Location map/data/Hampshire|هيمپشائر]] :← [[Module:Location map/data/Herefordshire|هيرفورڊشائر]] :← [[Module:Location map/data/Hertfordshire|هارٽفورڊشائر]] ==ي== :← [[Module:Location map/data/Utah|يوٽا]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe Central|يورپ-سينٽرل يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe without the extreme north|يورپ -انتهائي اتر کان سواءِ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Europe|يورپ]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Russia|يورپي روس]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Soviet Union|يورپي سوويت يونين]] :← [[ماڊيول:Location map/data/European USSR|يورپي يو ايس ايس آر]] :[[ماڊيول:Location map/data/European Union|يورپي يونين]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Athens central|يونان اٿينز مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Corfu|يونان ڪورفو]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Edessas|يونان ديموس ايديساس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Dimos Skydras|يونان ديموس اسڪيدراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Aegean|يونان اتر ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece North Athens|يونان اتر اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Patras|يونان پاتراس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Peloponnese|يونان پيلوپونيز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Piraeus|يونان پيرائيس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece South Aegean|يونان ڏکڻ ايجيئن]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Southern|يونان-ڏکڻ يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki central|يونان ٿيسالونيڪي مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Thessaloniki|يونان ٿيسالونيڪي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece Valley of Spercheios|يونان اسپيرخيئوس وادي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece West Athens|يونان اولهه اٿينز]] :[[ماڊيول:Location map/data/Greece|يونان]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jász-Nagykun-Szolnok Szolnok|ياس-ناگيڪون-سولنوڪ سولنوڪ]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem East Central|يروشلم اوڀر مرڪزي]] :[[ماڊيول:Location map/data/Jerusalem|يروشلم]] :← [[ماڊيول:Location map/data/Jan Mayen|يان ماين]] :← [[Module:Location map/data/USSR|يو ايس ايس آر]] :[[Module:Location map/data/Uganda|يوگنڊا]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala|يوگنڊا ڪمپالا]] :[[Module:Location map/data/Uganda Kampala central|يوگنڊا ڪمپالا مرڪزي]] :[[Module:Location map/data/Ukraine|يوڪرين]] :[[Module:Location map/data/Ukraine (1991-2014)|يوڪرين (1991-2014)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Air Force commands|يوڪرين هوائي فوج جون ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Cherkasy Oblast (country map)|يوڪرين چرڪاسي اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernihiv Oblast|يوڪرين چرنيهيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Chernivtsi Oblast|يوڪرين چرنووتسي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipro|يوڪرين دنيپرو]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Dnipropetrovsk Oblast|يوڪرين دنيپروپيٽروفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Donetsk Oblast|يوڪرين دونيتسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ground Forces operational commands|يوڪرين زميني فوج جون عملي ڪمانڊون]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ivano-Frankivsk Oblast|يوڪرين ايوانو-فرانڪيوفسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kharkiv Oblast|يوڪرين خارڪيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kherson Oblast|يوڪرين خيرسون اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Khmelnytskyi Oblast|يوڪرين خميلنيتسڪي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv|يوڪرين ڪِيئف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kyiv Oblast|يوڪرين ڪِيئف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Kirovohrad Oblast|يوڪرين ڪيرووهراد اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Luhansk Oblast|يوڪرين لوغانسڪ اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv|يوڪرين لويف]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Lviv Oblast|يوڪرين لويف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Mykolaiv Oblast|يوڪرين ميڪولائيف اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Odesa Oblast|يوڪرين اوديسا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Poltava Oblast|يوڪرين پولتاوا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Rivne Oblast|يوڪرين رِوني اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Sumy Oblast|يوڪرين سومي اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Ternopil Oblast|يوڪرين ترنوپِل اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Vinnytsia Oblast|يوڪرين وِنيتسيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Volyn Oblast|يوڪرين وولين اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zakarpattia Oblast|يوڪرين زڪارپاتيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zaporizhzhia Oblast|يوڪرين زاپوريژيا اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast|يوڪرين ژيتومير اوبلاست]] :[[Module:Location map/data/Ukraine Zhytomyr Oblast (country map)|يوڪرين ژيتومير اوبلاست (ملڪي نقشو)]] :[[Module:Location map/data/United Arab |يونائيٽيڊ عرب امارات]] :← [[Module:Location map/data/UAE|يو اي اي]] :[[Module:Location map/data/Yorkshire and the Humber|يارڪشائر ۽ همبر]] :[[Module:Location map/data/Yemen|يمن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Aden|يمن عدن]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa|يمن صنعاء]] :[[Module:Location map/data/Yemen Sanaa Governorate|يمن صنعاء گورنريٽ]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia|يوگوسلاويا]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1929-39)|يوگوسلاويا (1929-39)]] :[[Module:Location map/data/Yugoslavia (1939-41)|يوگوسلاويا (1939-41)]] :[[Module:Location map/data/Uruguay|يوراگوئي]] :[[Module:Location map/data/Uruguay Montevideo|يوراگوئي مونٽيوڊيو]] :[[Module:Location map/data/Yunlin County|يونلن ڪائونٽي]] :← [[Module:Location map/data/United States|يونائيٽيڊ اسٽيٽس]] :[[ماڊيول:Location map/data/Universidad Central de Venezuela|يونيورسيڊاد سينٽرال دي وينزويلا]] :[[ماڊيول:Location map/data/University of Notre Dame|يونيورسٽي آف نوٽر ڊيم]] {{refend}} loqj0wiwdg99vwnfc3y0urmihdzyiac 14 43965 379687 313213 2026-05-22T20:28:13Z Ibne maryam 17680 /* */ 379687 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:ثقافتون]] [[زمرو:ثقافتي جاگرافي]] [[زمرو:علائقا بلحاظ قسم]] c7rg7x0ka6gmq9iu6nlh41ty6di5xoi 14 43987 379686 274081 2026-05-22T20:27:22Z Ibne maryam 17680 /* */ 379686 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:اڳوڻا جڳهه]] [[زمرو:تاريخ بلحاظ علائقا]] [[زمرو:تاريخي جاگرافي]] [[زمرو:علائقا بلحاظ قسم]] [[زمرو:اڳوڻا انتظامي علائقا]] sla54rfvhxvfm3naqrlpkvzjldrfiuj 4 47319 379696 378864 2026-05-22T20:41:41Z ListeriaBot 10240 Wikidata list updated [V2] 379696 wikitext text/x-wiki {{bots|allow=ListeriaBot}} روان سال ۾ اڄ جي تاريخ يعني '''{{#time:d F|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}''' تي ڄمڻ (پيدا ٿيڻ وارن ماڻهن جي فهرست هيٺ درج آهي، پَڪ سان (يقيناً) ان ۾ ڪيترائي ماڻهو اڃا به جيئرا (زندهه) حيات هوندا. آخري نئين سر شروعات: <onlyinclude>{{#time: Y-m-d H:i|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}</onlyinclude> == فهرست == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?date_node wikibase:timePrecision "11"^^xsd:integer . ?date_node wikibase:timeValue ?date . FILTER (year(?date) > 1899) FILTER (day(?date) = day(now())) FILTER (month(?date) = month(now())) ?item p:P569/<http://www.wikidata.org/prop/statement/value/P569> ?date_node . ?item wdt:P31 wd:Q5 . OPTIONAL {?item wdt:P570 ?dod} FILTER (!bound(?dod)) } ORDER BY DESC(?date) ?item |columns=P18,P569:تاريخ پيدائش,label:ماڻهو,وضاحت,P106,P39,P27,P735 |thumb=125 |autolist=fallback |links=local }} {| class='wikitable sortable' ! عکس ! تاريخ پيدائش ! ماڻهو ! وضاحت ! پيشو ! position held ! شهريت ! ذاتي نالو |- | [[فائل:Memorable (sarfaraz) (cropped).jpg|center|125px]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-22 | [[سرفراز احمد]] | | ''[[:d:Q12299841|cricketer]]'' | | [[پاڪستان]] | ''[[:d:Q116365289|Sarfraz]]'' |- | | data-sort-value="1949" | 1949-05-22 | [[ثروت عتيق]] | | [[اداڪار]]<br/>''[[:d:Q10800557|film actor]]'' | | [[پاڪستان]] | |} {{Wikidata list end}} [[زمرو:اڄ جي تاريخ ڄمڻ وارا ماڻهو]] [[زمرو:مارچ جون پيدائشون]] edwsjvofc4udlvmot3dim39adqzzk7l 0 47961 379639 378501 2026-05-22T15:41:06Z Mukhtiaraliunar 11438 379639 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ھاسارام سندرداس پمناڻي | office = سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر | native_name = {{nobold|ھاسارام سندرداس پمناڻي}} | native_name_lang = ur | image = | caption = | deputy = | predecessor = | successor = | term_start = 1937 | term_end = 1945 | party = [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] | birth_date = {{birth date|1887|4|10|df=y}} | birth_place = روھڙي، سنڌ، برطانوي ھندستان (ھاڻوڪو پاڪستان) | death_date = {{death date and age|1940|7|17|1887|4|10|df=y}} | death_place = [[روھڙي]], [[سنڌ]], [[برطانوي ھندستان]] | alma_mater = فرگوسن ڪاليج پوني | honorific_prefix = }} '''ھاسارام سندرداس پمناڻي''' (10 اپريل 1887ع){{Spaced en dash}} 17 جولاءِ 1940) ھندستان ۾ انگريزي دور جو هڪ سنڌي تعليمدان، سماجي سڌارڪ، سياستدان ۽ آزادي پسند انسان هو. هن [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج جي پرنسپل طور خدمتون سرانجام ڏنيون ۽ 1937 ۾ [[سنڌ صوبائي اسيمبلي|سنڌ قانون ساز اسيمبلي]] جو ميمبر چونڊيو ويو.<ref>سنڌيانا انسائيڪلوپيڊيا، [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي ٻوليءَ جو بااختيار ادارو]]، [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]]، [[سنڌ]].</ref> پمناڻي هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ جو ھڪ سرگرم ڪارڪن ۽ عھديدار ھو. سياسي طور تي ھو [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] جو هڪ اهم مقامي اڳواڻ هو. == ابتدائي زندگي ۽ تعليم == ھاسارام سندرداس پمناڻي 10 اپريل 1887 تي [[سنڌ]] جي [[سکر ضلعو|سکر ضلعي]] جي شهر [[روھڙي|روهڙيءَ]] ۾ هڪ خوشحال سنڌي هندو ڪٽنب ۾ پيدا ٿيو. هن پنهنجي ابتدائي تعليم پنهنجي ڄم واري شهر ۾ حاصل ڪئي ۽ 1906 ۾ مئٽرڪ جو امتحان پاس ڪيو.<ref>{{Cite book|last=تنواڻي|author1=پريم موتيرام|url=https://sanipanhwar.com/uploads/books/2024-08-28_16-34-47_4bf1b589284435338c56e8f046107fcd.pdf|title=Contribution of Sindh in Movement of Independence of India|location=Adipur, India}}</ref> هو اعليٰ تعليم لاءِ [[وڙودرا|بڙودا]] (هاڻي [[وڙودرا|وڙودڙا]] ) هليو ويو، جتي هو برطانوي راڄ خلاف هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۾ شامل ٿيو. ڪاليج جي تعليم جي هڪ سال کان پوءِ ھن [[پوني|پوني جي]] فرگوسن ڪاليج ۾ داخلا ورتي، جتي هن فلسفي ۾ بيچلر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي.<ref name=":0">{{Cite book|surname1=سيد|author1=جي ايم|year=1975|title=جنب گذاريم جن سين|edition=ٽيون|publisher=سنڌي ادبي بورڊ|publication-place=ڄامشورو، سنڌ، پاڪستان}}</ref> == سماجي ۽ مذهبي سرگرميون == تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ پمناڻي پنهنجي اباڻي شھر روھڙيءَ ۾ واپس آيو ۽ پنھنجي زندگي سنڌ ۾ سماجي سڌارن ۽ خلق جي خدمت لاءِ وقف ڪري ڇڏيائين. هن [[روھڙي|روهڙي]]ءَ ۾ ''سوامي ڌرم داس سيوا منڊلي'' قائم ڪئي، جيڪا هڪ سماجي-مذهبي تنظيم ھئي. ھن تنظيم جون سنڌ جي ڪيترن ئي علائقن ۾ شاخون قائم ٿيل ھيون، جن ۾ [[جيڪب آباد]] ، اوٻاوڙو، [[شڪارپور]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان|ٽنڊي محمد خان]] شامل آهن. پمناڻيءَ غريب ماڻهن جي مدد ڪرڻ ۽ مقامي آباديءَ ۾ سماجي ۽ مذهبي شعور کي فروغ ڏيڻ لاءِ لافاني ڪردار ادا ڪيو. هن سماجي ۽ مذهبي موضوعن تي ڪيترائي ليک لکيا ۽ ڪتاب ڇپرايا. پمناڻي [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ تلڪ هاءِ اسڪول ۽ تلڪ ڪاٽن فيڪٽري قائم ڪئي. هو ھميشہ انساني ڀلائيءَ جي ڪمن ۾ سرگرم رھندو ھو؛ 1927 ۽ 1931 ۾ [[سنڌو درياھ|سنڌو درياءَ]] جي سخت ٻوڏ دوران، هن متاثر ٿيل برادرين لاءِ کاڌو، ڪپڙا ۽ رهائش جو بندوبست ڪري امداد فراهم ڪئي. == عملي ۽ سياسي زندگي == پمناڻي پنهنجي عملي زندگيءَ جي شروعات روينيو کاتي ۾ ڪئي پر جلد ئي اھا نوڪري ڇڏي تعليم جي شعبي ۾ استاد طور شامل ٿيو. مختلف اسڪولن ۾ خدمتون سرانجام ڏيڻ کان پوءِ، هو [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج ۾ پرنسپال مقرر ٿيو. پنهنجي زندگيءَ جي آخري حصي ۾، هن سرڪاري نوڪريءَ تان استعيفيٰ ڏئي برطانوي راڄ خلاف هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۾ پاڻ کي مڪمل طور تي وقف ڪري ڇڏيو. آزاديءَ جي تحريڪ جي نتيجي ۾، هن کي هڪ سال کان وڌيڪ عرصي تائين قيد ڪيو ويو. 1936ع ۾ [[بمبئي پريزيڊينسي|بمبئي پريزيڊنسي]] کان سنڌ جي علحدگيءَ کان پوءِ ھو 1937ع ۾ [[سنڌ صوبائي اسيمبلي]] جو ميمبر چونڊيو ويو.<ref>انڙ، مختيار علي، اڄوڪو ڏينھن، روزاني عبرت، حيدرآباد، سنڌ، 10 اپريل 2026ع</ref> == قتل == 1939ع ۾، سکر ۾ مسجد منزل گاهه جي معاملي تي فرقيوارانه تڪرار پيدا ٿيو، جنهن جي نتيجي ۾ هندو-مسلم فساد برپا ٿيا. انھيءَ عرصي دوران، سنڌ جي مشھور راڳيءَ [[ڀڳت ڪنور رام|ڀڳت ڪنور رام کي]] قتل ڪيو ويو. پمناڻيءَ اهو معاملو سنڌ جي قانون ساز اسيمبلي ۾ اٿاريو ۽ ھڪ زوردار تقرير ڪئي، جنهن کان پوءِ هن کي موت جون ڌمڪيون ملڻ شروع ٿيون. <ref>{{Cite book|last=Soomro|first=Mahboob Ali|title=The Patriot Life and Time of Shaheed Allah Bux Soomro (1900-1943)|publisher=Thul Historical Sath|year=2019|isbn=978-969-7878-13-0|language=English}}</ref> 17 جولاءِ 1940 تي، [[ميرپور ماٿيلو]] کان واپسيءَ دوران، هو روهڙي ريلوي اسٽيشن تي لهي پنهنجي رهائشگاهه ڏانهن وڃي رهيو هو ته کيس ڏينهن ڏٺي گوليون هڻي قتل ڪيو ويو. ٻڌايو وڃي ٿو ته حملو ڪندڙ اهو ئي شخص هو جيڪو اڳ ۾ ڀڳت ڪنور رام جي قتل ۾ ملوث هو<ref>شيخ، محمد علي، [https://www.dawn.com/news/1628983 HISTORY: A TURNING POINT IN THE HISTORY OF SINDH] ، ڊان، ڪراچي، سنڌ، پاڪستان.</ref>. سندس جنازي جو جلوس ٻئي ڏينهن، 18 جولاءِ 1940 تي ڪڍيو ويو، ۽ ان ۾ هزارين ماڻهن شرڪت ڪئي. ساڳيءَ شام سندس موت تي سوڳ ملهائڻ لاءِ هڪ عوامي گڏجاڻي پڻ منعقد ڪئي وئي. سندس قتل وقت، پمناڻي 52 سالن جي عمر جو هو. <ref name=":0" /> == حوالا == [[زمرو:سکر ضعلو جا ماڻھو]] [[زمرو:سنڌي سياستدان]] [[زمرو:1940ع جون فوتگيون]] [[زمرو:1887ع جون پيدائشون]] [[زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا]] eur3lfburshtyq0s8j38bi7892jkcml 828 52814 379809 171422 2026-05-22T22:49:47Z Intisar Ali 8681 379809 Scribunto text/plain return { name = 'ڀوٽان', top = 28.5, bottom = 26.4, left = 88.6, right = 92.3, image = 'Bhutan location map.svg ', image1 = 'Bhutan relief location map.jpg', image2 = 'Bhutan physical map.svg', image3 = 'Bhutan highways blank location map.png', image4 = 'Bhutan protected areas location map.png', image5 = 'Jigme Dorji protected area location map.png', image6 = 'Jigme Singye protected area location map.png', image7 = 'Khaling protected area location map.png', image8 = 'Phibsoo protected area location map.png', image9 = 'Royal Manas protected area location map.png', image9 = 'Thrumshingla protected area location map.png', image10 = 'Torsa protected area location map.png', image11 = 'Wangchuck Centennial protected area location map.png' } cha48dyyz3acg7o9vvgvctyvvq0vjko 0 57741 379628 281367 2026-05-22T15:00:39Z Ibne maryam 17680 379628 wikitext text/x-wiki '''ديوسائي نيشنل پارڪ''' <small>({{Lang-ur|{{Nastaliq|دیوسائی باغ ملی}}}})</small> پاڪستان جو هڪ [[اُوچائي|بلندي وارو]] الپائن ميدان (پليٽيو) ۽ [[قومي پارڪ]] آهي جيڪو [[گلگت بلتستان]] جي ضلعي [[ضلعو اسڪردو|اسڪردو]] [[کرمنگ ضلعو|کرمنگ]] ۽ استور ضلعي جی وچ ۾ واقع آهي.<ref>{{حوالو ويب|url=https://www.skardu.pk/deosai-national-park/|title=Deosai National Park Skardu|access-date=31 July 2021}}</ref> ديوسائي جو ميدان سمنڊ جي سطح کان 4,114 ميٽر (13,497 فوٽ) جي مٿي بلندي تي واقع آهي ۽ دنيا ۾ ٻيو نمبر بلند ترين پليٽيو سمجهيو ويندو آهي.<ref>{{ڪتابن مان حوالا|url=https://books.google.com/books?id=v1X1CAAAQBAJ&q=deosai+4114&pg=PA456|title=Climate Change Impacts on High-Altitude Ecosystems|last=Öztürk|first=Münir|last2=Hakeem|first2=Khalid Rehman|last3=Faridah-Hanum|first3=I.|last4=Efe|first4=Recep|date=2015-05-05|publisher=Springer|isbn=9783319128597|page=456|language=en}}</ref> پارڪ 3,000 ڪلوميٽر جی ایراضی تي پکڙيل آهي. نومبر کان مئي تائين، پارڪ جي زمین برف سان ڍڪيل آهي. چشمي ۾ گلن جي پار ۽ ڪيترن ئي قسمن جي تتریون چشمي جي مند ۾ پارڪ کي گلن ۽ تترین جي مختلف قسمن جي هڪ منفرد منظر پيش ڪري ٿو. [[File:Deosai pic hd.jpg]] سال جي نو مهينن، ديوسائي مڪمل طور تي برف ۾ ڍڪيل آهي. شينه زبان ۾، ديوسائي لفظ جو مطلب آهي ديوي جي زمين، ڇاڪاڻ ته روايت مطابق، اهو اوزياشيا ديوی جو گهر آهي ء ديوسائي سڏبو آهي. جتي بالي ۾ هن کي ڀريل سر سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته هتي موجود ڪيترن ئي گلن جي ڪري گلن جي زمين آهي. اتي دیوسائی تائين پهچڻ لاء ٻه رستا آهن۔ هڪ اسڪردو کان آهي ۽ ٻيو ايورور کان آهي. ترڪي اسڪردو کان 35 ڪلوميٽر آهي ۽ سينٽنيلي ڍنڍ ۽ سينٿري پارڪ تي جيپ پاران ٻه ڪلاڪ وٺندو آهي. ديوسائي صديين ڍنڍ ۽ سينٽنيلي ڳوٺ ذريعي پهچي سگهجي ٿو. صرف 40 منٽن ۾ اسڪردو ٺهرايو ته اسلام آباد مان هڪ روزانو پرواز پر موسم سست ٿئي ٿي، جيڪا جلدي مائل آهي. اهڙيء طرح سياحين عام طور تي سامراجي رستي سان گڏ سکي کي ترجيح ڏيندا آهن. ڪرڪوپور راولپندي کان ايبٽ آباد، مانسھرا، بشام، شيڪس بجيجي هاء وي اسڪاروو ۾ هاء وي سان ملن ٿا. ٿڪل محسوس نه ڪيو هڪ ٻئي رستي تي ديسا تائين پهچڻ لاء، راولپنڊي جي پير واديه ايئر کان آسٽور تائين ڪوچ اچي ٿو. ٻيو 45 ڪلوميٽر بعد، اڪوور اچي رهيو آهي. سفر تقريبا 22 ڪلاڪ لڳندي آهي. ايورور هڪ تاريخي شهر سمنڊ جي سطح کان 3200 ميٽر آهي. ورهاڱي کان اڳ، ڪارواين سرينگر کان گلگت تائين گذري وياهتي هڪ هوٽل پڻ رهائش ۽ هڪ ننڍو بازار آهي جتي بنيادي ضرورتن تي مليل آهن. ھڪ رات جو رھڻ کانپوء، سفر ھڪڙو جپ ۾ ٿيندو جيڪا آسٽور ۾ آسانی سان دستياب آھي. جيڪڏهن جيپ Astor نڪرندي آهي،تنهن کان پوء ساڳئي وقت اتي درياهه جي ديسائي کان هڪ درياهه آهي. هي درياهه پنهنجي رنگ کي مختلف هنڌن ۾ تبديل ڪرڻ لڳي ٿو. پڪي جي ڳوٺ ۾، شفاف چمڪندڙ آهي ۽ ان جي رنگ نيري آهيوڌيڪ اڳتي گار جو ڳوٺ آهي، جنهن مان هڪ روڊ بوبان ڏانهن وڌي ٿو، جيڪو هڪ خوبصورت دريائن جي شهر آهي. ٻن ڪلاڪن جي سفر کان پوء، چلم چاڪي اچي ٿو. اهو هڪ ننڍڙو ڳوٺ آهي ڪي دڪان ۽ هڪ هوٽلگهڻا سپاهي هتي هتي ڏسندا آهن جيئن ڪارگيل جي رستي تي. هڪ ٻيو پندرهن منٽن کان پوء 'هماليه واريو ليوٽ چيڪ پوسٽ' تي پهچي وئي. پوسٽ چيڪ ڪريوپر ڊيسائي ۾ جانورن جي بقا لاء هر شخص 20 رپيا في جي هڪ استعمال لاء استعمال ڪيو ويندو آهي. ديائي مئي 1993 ع ۾ ڄائو هونیشنل پارڪ جو درجو ڏنو ويو آھي. جنھن جي  رو کان ھتان شڪار تي مڪمل پابندي آھي تا ڪي ھتان وٺڻ واري  جانورون خصوصاً بھوري ریچھ جو تحفظ ڪیو ويو ۔ ان وقت دیوسائي ۾ محض 30 ریچھ موجود ھوا ڪڏھن ھتان جام جي تعداد ۾ ریچھ گھمندق ھئا پر انساني لالچ جي ڪري خوبصورت ۽ پاڪستان جي سب کان وڏو آدم خور جانور ( گوشت ۽ سبزي خور) جو شڪار ڪري معدومیت کان ٻہ چار ڪري ڇڏيا۔ ھي ریچھ سال جا ڇھ مھينا سردین ۾ نومبر کان اپریل غارن ۾ سمنھندو رھندو آھي ان جي دوران ان جي جسم کي چربي وگھري ڪري ان کي توانائي فراھم ڪري ٿي۔ جب برف وگھري ٿي تہ ھي پنھنجي غار مان نڪرندو آھي۔ ریچھ جي علاوا ھتي مارموٽ (خرگوش جي ھڪ نسل) تبتي ڀیریا ،لال لومري، ھمالین آئي بیڪس، اڙیال ۽ برفاني چیتي کان علاوا ھجرتی پرندئ جنھن ۾ گولڊن ایگل، دارھي والا عقاب ۽ فیلڪن قابل ذکر آھي ۔ ان کان علاوا ھتي تقریباً 150 اقسام جي قیمتي ۽ نایاب جري بوٽیان بہ پائيو وڃن ٿيون، جن ۾  محض 10تا15 مقامي ماڻھن مختلف بیماریون جي لاءِ استعمال ڪيو وڃن ٿيو.هن چيڪ پوسٽ کان پوء، ديسا جي حقيقي حسن لاٿو آهي. سرسبز اسٽوپائن ۽ پس منظر ۾، خوبصورت يڪ ۽ ڊگهي وارين ٻڪريون تمام خوبصورت نظر اچن ٿيون. ٿر جي وسيع ميدان تي هڪ نظر مختلف رنگ جا گلا۽ انھن مان گھڻا پنھنجي پيرن تي پوئتي ۽ ھٿن تي بيھي پنھنجي ھٿن تي خوش ٿيا آھن، پر جئين انھن انھن کي پھچي ٿي، اھي پنھنجي بلن ۾ پھچي ويا. ديس چارننڍن برفن جي وڇايل جبلن جي چوڌاري، جڏهن سج انهن تي چمڪندو آهي ته جبل جبل وانگر نظر اچن ٿا، پر اهي ٽڪرين ڪڏهن به ننڍا نه آهن. انهن جي اوچائي سترهن هزار فوٽ آهي.پر 12000 فوٽ جي اوچائي هئي، رڳو رڳو ننڍن ٽڪرن کي محسوس ڪندو آهي. پوري پوري جي ڊيگهه جي ڪري هڪ اهڙو وڻ نه آهي، تنهنڪري پکين کي سندن جستجو زمين تي ٺاهيندا آهن. ڊيسائي جو تمام گهڻي وقت ۾ديسائي جو سڀ کان وڏو نقشو چچچور ڏانهن آهي، جيڪو چچرچ کان نڪري ڏسي، توهان جي وچ ۾ ھڪڙو وڏي ميدان ڏسڻ ۾ ايندي.خوبصورت درياء گذري ٿو، ۽ فيلڊ جي آخر ۾ اهي نعرا بعد سرسبز ۽ برفاني چوڪيون. عاليشان مناظر ۽ فيلڊ جي وسيع، شهري سياحن جي وات سان ڏسي ٿو، اهو منظر جو هڪ ذريعو آهيھڪڙو تحفو آھي اهو پڻ هڪ وڏو ڪيمپ سائيٽ آهيسکاري جي رهائشي هتي وڏي تعداد ۾ فوٽن کي جشن ڪرڻ لاء هتي ايندا. ڍنڍ جو پاڻي لڪير ۽ پردوش آهي، انهي ڪري رنگين پٿر ۽ ٽرندڙ ان جي هيٺان نظر اچي ٿو ۽ هڪ خوبصورت ڏسڻ پيش ڪن ٿا. هانندي جي پاڻي جڏھن ڪنارن سان لڳندا آھن تہ توجلترنگ جي آواز پیدا ڪندا آھن۔ ان آواز ۽ منظر سان سیاح مسحور ٿي وڃي ٿو  ۽ ان جو دل ان منظر کي ڇھڏي ڪري آڳتي وڃڻ کان انڪار ڪري ڇڏي ٿو پر ھو سیاح ھہ نہ جو ڪنھن ھڪ ھنڌ تي رڪي وڃي۔ اسلام آباد کان گلگت وڃڻ واري فلائٽ کان بہ ھي نندي نظر ايندي آھي۔ مسافرن ۽ پائلٽ جي مطابق بعض ذاویون کان ھي نندي پنھنجي شفافیت جي وجا سان بالڪل خالي نظر ايندي آھي۔ شیوسر نندي کان  ٿوري فاصلي تي جیپ ڪارو پاڻي نامي دریا ۾ موجود ڪن۔ دريا ۾ موجود ڪاري پٿھر سان وجي کان ھي دریاڪاري پاڻي سڏيندا آھن۔ ھتان جیپ ۾ موجود ماڻھن دعا ڪندا آھن.نديء کي پار ڪرڻ دوران جپ کي بند نه ڪريو يا اهو پاڻي جي پاڻيء ۾ جيپ کي دٻائڻ جي خيال سان رت جي وڻن ۾ منجمد ڪرڻ شروع ڪيو ويندو. عام طور تي ڪجھه بعد جدوجهد جو ڊرائيور جي مهارت ۽ الله جي جيپ پٿر واري درياء. اسان جي اڳيان منزل وڏو پاڻي ديسائي ۾ سڀ کان وڏي درياء آهي. هي پڻ سندس نالي جو سبب آهي. ديسائي جي هڪ پل پڻ آهي. پل جو لوھ واري تارن ۽ لکين تختن مان بنا آھي. هر سال برفاني دور ۾، پل وري ٻيهر خراب ٿي. جئين ته توهان پل پار ڪري، هڪ بورڊ نظر اچن ٿا - هماليه وائلڊ لائيو پروجيڪٽ. ديائي نيشنل پارڪ جڙيل علائقو ڳاڙھو ٻني هتي گڏوگڏ سندن ڪئمپ جي تحقيق ڪئي پئي وڃي، اسان هتي جهنگلي جيوت جي نمائندن سان گڏ آهيون.۽ اتي جيائي ۾ جهنگلي جيوت بابت خاص طور تي هن کي ڳاڙھو ٻڍو بابت گهڻو ڄاڻ هئي. انهن سياحن جي لاء هتي ۽ انهن سهولتن لاء ٿڌو پاڻي جو هڪ چشمو آهيڇو ته انهن جون سهولتون، گهڻيون ڪئمپنگ ساڳئي جڳهه تي ٿينديون آهن. ديسائي ۾ ڪئمپنگ جي حوالي سان، ذهن ۾ رکون ٿا ته اتي موجود ناهي. کائڻ لاء ٹن پيس وٺو ۽ خام رشنخام ريشنون، ڪاٺيء يا چولڻ سان گڏ پچائڻ لاء ۽ نڪرڻ لاء مضبوط پاڻي ڏيڻ جو تنبو. رات جي روشني لاء اضافي بيٽرين سان لالچ ۽ چمڪيون ڏيو. هتي ڪافي ۾۽ صحتمند مچھر پڻ مليا آهن، تنهنڪري ميڪوٽو اختياري استعمال ڪريو. هتي موسم هتي هڪ چيلين وانگر رنگ بدليندي آهي، اڃان تائين سڀ کان وڌيڪ ٿڌڙو منهن چمڪندڙ ٿيندو، ايندڙ ڏينهن مينهن يا برفاني آهي.ٿي سگهي ٿو. ها، اونهاري ۾ پڻ هتي برف هڻي ٿي. رات جو تمام ٿڌي وقت تي گرم لباس رکندو آهيرات جي وقت ڪڪر کي ڪيمپ ۽ گندي آئي. رات جو منظر تمام خوبصورت آهي ڇو ته آسمان رات تي تارن ۾ گم ٿي ويندو آهي. ڏينهن جي ڏينهن، ڀرسان ڳوٺن جي رڍن کي سندن ٻڪريون ۽ يڪ چڙهي ڏٺو ويو آهيصدين تائين، جڏهن جهلم جو برف ڳاڙهو ٿي، ديوايسائي جي برف سان ڳاڙهو ۽ مظفر آباد هتي پنهنجا مال ۽ نطفن جي ذريعي ڍور آڻيندي. اهڙا ڪيترائي رنگ آهن ۽ اهي ڪيترائي گلن جيڪي توهان اهي سڀ ڏينهن ڏسي سگهو جيڪڏهن توهان شڪار جو شوق آهي ۽ انهن جا گهراڳ به هوندا آهن، انهن لاء گهڻن شين جو شوقين جا موقعا موجود آهن. جيڪڏهن توهان ٻٽا ڏسڻ چاهيندا، هماليه وائلڊ لائف کي هٽائڻ. بس ٻه ڏينهنهتي موجود رهندڙ ڪافي مواد آهي. جيڪڏهن توهان هتي کان جاري آهي، صرف اڌ ڪلاڪ کان پوء، ڀرسان هڪ ڪيمپنگ واري ماڳ هوندي. هتي پڻ جيپ سان گڏ ٻن دريائن کي سختيء سان پار ڪري ٿو. هي رهوڳوٺن ۾ صرف 15 منٽن کان پوء کاڌي لاء ڪئمپ قائم ڪيا ويا آهن ڊيسائي جي آخري ڪنڊ مال مارڪ وٽ ايندا آهن. سياحن ۽ وائلڊ لاء پڻ ڪئمپ پڻ موجود آهيهتي هڪ جيوت لائيٽ چيڪ پوسٽ پڻ آهي. اتان کان، هڪ ذيلي ٽريڪ برج گراٽ ڏانهن وڌي ٿو. برجي لا جي نمايان اها آهي ته هتي ڪرڪوورام سيريز جي ڇهه چوڪن وانگر ڪ-2، براڊڪ پيڪ، گشبرام 1، گشبامم 2، گشبام 4 ۽ مشعل مشغول نظر اچن ٿا.اچو ھڪڙي جڳھ ۾ اھڙيون وڏا عجيب ويٺل دنيا ۾ ڪٿي نھ آھن. هتان کان سفر شروع ٿئي ٿو ۽ هڪ ڪلاڪ جي سفر کان پوء هن ڍنڍ کي پار ڪري.سڪيورو جو شهر اچي ٿو. جتي ڊائري جي اونچائي کان هڪ مسافر پاڻ کي ڌارين اجنبي طور ڏسي رهي آهي، مارڪيٽ جي سڀني سير ۽ زندگي جي حسن کي ڏسي. هن جي بار بار بار ڍنڍ کان وڌي رهي آهي۽ جيڪڏهن هن کي واقعي ڪانه هئي ته هن جي دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ ميدانن ۾ ڳاڙھو ڀنڀن، سازش آوماس ۽ خوشبو رنگين گلن جي خوشبو ۾. ڇا هوء واقعي واقعي هئي؟ اهو سڀ ڪجهه خواب آهي. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ديوسائي نيشنل پارڪ]] [[زمرو:ٻيلا]] [[زمرو:قومي ٻيلا]] [[زمرو:قومي پارڪ]] [[زمرو:گلگت بلتستان]] [[زمرو:پاڪستان جا ٻيلا]] [[زمرو:بوني وڻن وارا ٻيلا]] [[زمرو:پاڪستان جا قومي پارڪ]] 41h10yrm0kcse9how3mpno7q9gl2ie6 14 60942 379577 336898 2026-05-22T13:00:21Z Ibne maryam 17680 379577 wikitext text/x-wiki {{lang-en|Category:Forests of Azerbaijan}} [[زمرو:ايشيا جا ٻيلا]] [[زمرو:ٻيلا بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:آذربائيجان جي حياتيات]] 07kid3t7ymr18x51op1ctcicgntzu4t 0 71161 379817 245236 2026-05-23T06:12:20Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 379817 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name =اي. ايم گورڪي يورال اسٽيٽ يونيورسٽي A. M. Gorky Ural State University |native_name = Уральский государственный университет<br />им. А. М. Горького |image = |image_size = 170px |motto = ''Hominem ūnīus librī timeō'' |mottoeng = ''Beware the man of one book'' ([[ٿامس ايڪويناس|ٿامس اڪيناس]]) |established = آڪٽوبر 19، 1920 |founder = [[ميڪسم گورڪي]] |type = [[پبلڪ يونيورسٽي|پبلڪ]] |endowment = |staff = |president = ''vacant'' |provost = |principal = |rector = دمتري بگروف |students = 8,000+ Full Time<br />10,000+ part-time and distance-education students |undergrad = |postgrad = |doctoral = |coordinates = {{coord|56.8404|N|60.6168|E|source:ruwiki_region:RU_type:edu|format=dms|display=title,inline}} |faculty = 500 |city = [[ياڪاترنبرگ]] |state = [[سوردلووسڪ اوبلاست]] |country = [[روس]] |campus = Urban |mascot = |nickname = |affiliations = |footnotes = |website =[http://www.usu.ru www.usu.ru] |address = 51، ياڪاترنبرگ،620083، لينينا اسٽريٽ، روس |coor = |logo = {{Infobox building | embed = yes | name = | native_name = | native_name_lang = | image = E-burg asv2019-05 img24 UrFU Lenina51.jpg | image_size = 150px | caption = مکيه ڪيمپس عمارت | start_date = | completion_date = | location = | coordinates = | map_type = | architectural = | status = | antenna_spire = | top_floor = | floor_count = | elevator_count = | floor_area = | developer = | owner = }} }} '''يورال اسٽيٽ يونيورسٽي''' يا '''يورال اسٽيٽ يونيورسٽي''' ( {{Lang-ru|Урáльский госудáрственный университéт и́мени А.М. Гóрького}} <span lang="ru">.</span> <span lang="ru">3</span> <span lang="ru">.</span> <span lang="ru">Горького</span>, {{ٻولي|ru-Latn|Urál'skiy gosudárstvennyy universitét ímeni A. M. Gór'kogo}} جيڪا اڪثر ڪري مختصر- '''Su) يو ايس يو''' نالي سڏي ويندي آهي. [[روس|روسي فيڊريشن جي]] [[سوردلووسڪ اوبلاست]] جي [[يڪاترينبرگ|یاڪاترنبرگ]] شهر ۾ واقع آهي. [[يونيورسٽي]] جو بنياد 1920ع ۾ رکيو ويو، ڪيترين ئي تنظيمن هڪ خاص تعليمي ادارو (تعليمي ۽ سائنسي شعبو) ٺاهيو هو، جيڪا [[يونيورسٽي|يونيورسٽين کان]] آزاد ٿي اسڪول بڻجي وئي. 1920 ۾ قائم ڪيل، يونيورسٽي جو نالو ان جي باني، روسي ليکڪ [[ميڪسم گورڪي|ميڪسم گورڪي جي]] نالي پٺيان رکيو ويو. يورال اسٽيٽ يونيورسٽي تقريبن 14 شعبن ۾ ورهايل آهي. اهي آهن [[حياتيات]] ، [[صحافت]] ، ثقافت ۽ آرٽس، [[تاريخ]] ، رياضي ۽ ميڪنڪس، سياست ۽ [[سماجيات]] ، [[نفسيات]] ، [[فزڪس]] ، فلالوجي، [[فلسفو]] ، عوامي لاڳاپا، [[علم ڪيميا|ڪيمسٽري]] ، پرڏيهي معاملا ۽ [[اقتصاديات|معاشیات]] آهن . يونيورسٽي فيڪلٽي مان، روسي اڪيڊمي آف سائنسز مان 18 تعليمي ماهر آهن. == سائنس اسڪول == يورال اسٽيٽ يونيورسٽي ۾ سڀ کان وڌيڪ ناميارا سائنسي اسڪول: اليڪٽروڪيمسٽري جي يورال علمي اسڪول، پروفيسر ایس وي ڪارپاچيف ٺهرايو هو. فيرومقناطیسیت يورال سائنسي اسڪول ۾ علمي سيرگئي وانسوسڪي قائم ڪيو هو. يورال سائنسي اسڪول آف پاپوليشن انوائرنمينٽ ،اسٽینیسلاو شوارٽس پاران قائم ڪيل آهي. سماجيات ۾ يورال سائنس اسڪول جي ٺهرايو هو پروفيسر ايل اين ڪوگن ٺاهيو هو يورال سائنسي اسڪول آف بزنطيني سائنسز، پروفيسر ايم سيزوف پاران قائم ڪيل آهي [[آلجبرا|الجبرا]] ۾ يورال علمي اسڪول پروفيسر پي جي ڪانٽورووچ جي ٺهرايو يورال سائنسي اسڪول آف جنرل فنڪشنل ٿيوري ۽ آزاد مسئلن جو نظريو پروفيسر وي ڪي ايوانوف پاران قائم ڪيو ويو. هن ڦوٽو گرافي ۾ يورال علمي اسڪول، ميڪرونوسو تي تعليم جي ٺهرايو علم مڪان جي يورال علمي اسڪول، پروفيسر الیگزينڊر ماتويئيف ٺهرايو هو يورال سائنسي اسڪول آف ميٿميٽيڪل ٿيوري ڪنٽرول ۽ ٿيوري آف ڊفرنشل اسپورٽ جو بنياد وديا گُرو نڪولائي نڪولاويچ ڪراسوفڪي ٺهرايو == رينڪنگ == 2004 ۾، يورال اسٽيٽ يونيورسٽي کي روسي وزارت تعليم جي اعليٰ يونيورسٽين مان 25هين نمبر تي رکيو ويو هو. <ref>The official university [http://www.abituru.ru/?razdel=rating&document=all&view=38 ranking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604204708/http://www.abituru.ru/?razdel=rating&document=all&view=38 |date=2016-06-04 }} of the Russian Ministry for Education, 2004</ref> يورال اسٽيٽ يونيورسٽي ويب ميٽرڪس جي لحاظ کان [[روس]] ۾ ستين نمبر تي آهي. == ذڪر جوڳا اڳوڻا شاگرد == * اليگزينڊر بشلاچيو - مشهور شاعر، راڪ موسيقار، گيتوڪر * ويٽالي باگروف . سوويت ادبي نقاد، سائنس فڪشن مورخ * جينيڊي بريولیس - رياست ۽ عوامي شخصيت، رياست جو سيڪريٽري آر ايس ايس ايف ايس آر * سرگئي نيڪولاويچ چرنيڪوف - رياضي دان، استاد * ايرنا ڊاگويٽي - (1906-1991)، ڪيمسٽ * الیکسی ایوانوف . ليکڪ * شلبان ڪارا اوول. سياستدان، وزيراعظم ٽووا جمهوريه جو * ميخائل ڪتلسن - ريڊبڊ يونيورسٽي نجمان ۾ نظرياتي فزڪس جو ڊچ پروفيسر * فينا ميلووينا ڪريلووا - رياضي دان ۽ ڪنٽرول نظريي * وڪٽر ڪوڪشاروف۔ سووردلوسڪ اوبلاست جي حڪومت جو سربراهه * اليا ڪورملتسيف - شاعر، مترجم، راڪ موسيقار * نادي زادة قزحشنيا - ليکڪ، اسڪرپٽ رائٽر، فلم جي اسڪرپٽ ليکڪ "هيرو لاء هيرو" (1987) ۽ "پير" (1991). * ولاديسلاو ڪرپيون، ٻارن جي ڪتابن جو ليکڪ * ايناستاسيا ليپسي۔ (1944). نينيٽس فلم ڊائريڪٽر، اسڪرين رائٽر، ريڊيو صحافي * ولاديمير موٽل - فلم ڊائريڪٽر * اناتولي وي. اولينڪ - ڪيمسٽ ۽ پروفيسر * يوري اوسيپوف - سائنس جي روسي اڪيڊمي جو صدر ، روسي حڪومت جو ميمبر * بورس پلوٽنڪوف - اداڪار، روسي عوام جي فنڪار * ڀاء پريسنيڪوف. ڊراما حق * ییوجینی روزمین - روسي سياستدان، هن 2013 کان 2018 تائين يڪاترينبرگ جي [[ميئر]] طور ڪم ڪيو * بورس رازي - شاعر * سرجي شماتڪو - سياستدان، توانائي جو وزير (مئي 12، 2008) * قسطنطني سائمن. صحافي، ٽي وي پيش ڪندڙ * ولاديمير ٽريٽياڪوف - اڳوڻي ريڪٽر، يورال اسٽيٽ يونيورسٽي جو موجوده صدر * گينادي زيدانووچ - آرڪيالاجسٽ، آرڪيالاجي جي اسڪول جو خالق == نشاني == يورال اسٽيٽ يونيورسٽي لوگو رسمي طور تي منظور ڪيو ويو اپريل 24، 2008 تي منظور ڪيو ويو هو. نشاني ڪيٿرين اليگزينڊر جي نمائندگي ڪري ٿي ،جيڪا ايڪاترينبرگ جي سرپرست بزرگ آهي. اهي [[فطرتي سائنس|ٽيئي]] ڪتاب [[فطرتي سائنس|سائنس]] فني، تخليق سائنس ۽ انسانيت جيڪي اتحاد جي علامت آهن ۽ انهن نشانين ڏانهن اشارو ڪن ٿا: ”هڪ ڪتاب جي انسان کان بچو“. توما ايڪويناس == حوالا ==  {{حوالا|2}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.usu.ru يورال اسٽيٽ يونيورسٽي جي سرڪاري سائيٽ] * [http://proceedings.usu.ru/proceedings يورال اسٽيٽ يونيورسٽي جي ڪارروائي - مفت آن لائن ورزن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130101004204/http://proceedings.usu.ru/proceedings |date=2013-01-01 }} آرکائیو شدہ [تاريخ غائب] [[زمرو:Articles containing Russian-language text]] [[زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا]] [[زمرو:روسي ٻولي جي متن تي مشتمل مضمون]] qymenchki3lpg6yl2h5zy13v0o3275w 0 76856 379810 337589 2026-05-22T23:37:50Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 379810 wikitext text/x-wiki {{Short description|Deserts in Australia}} {{Infobox valley | name = Great Australian Desert | other_name = | photo = Australia deserts.PNG | photo_caption = The Great Australian desert is the [[List of deserts by area|4th largest desert by area]] after the [[Antarctic]], the [[Arctic]] and the [[Sahara]]. <!-- MAP --> | map = | map_image =Travelling the French Line in the Simpson Desert Regional Reserve.JPG | map_caption = Typical landscape ([[Simpson Desert]]) <!-- Location --> | location = | country = Australia | state = Northern Territory | state1 = Queensland | state2 = South Australia | state3 = New South Wales | state4 = Western Australia | city = | relief = | label = | label_position = | coordinates = {{coord|-24.57|137.42|region:AU_scale:2500000|display=title,inline}} | coordinates_ref = <!-- Statistics --> | elevation = | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_ref = | length = | length_mi = | length_km = 4,710 | length_orientation = | length_note = | width = | width_mi = | width_km = 1,890 | width_orientation = | width_note = | area = | area_mi2 = | area_km2 = 2,700,000 | depth = | depth_ft = | depth_m = | type = | age = | border = | topo = | traversed = | river = <!-- Below --> | footnotes = | embed = }} '''آسٽريليا جا ريگستان''' (Australian Deserts) اٽڪل 27,00,000 چورس ڪلوميٽر (10,00,000 چورس ميل) يعني آسٽريليا جي سرزمين جو 18 سيڪڙی تی پکڙيل آهن، پر آسٽريليا براعظم جي اٽڪل 35 سيڪڙی تي ايتري گهٽ برسات پوي ٿي جو اهو عملي طور تي ريگستان آهي.<ref>[https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/landforms/deserts Deserts] by [[Geoscience Australia]]</ref> مجموعي طور تي '''عظيم آسٽريليا ريگستان''' طور سڃاتو وڃي ٿو، اهي بنيادي طور تي سڄي مغربي پليٽیو ۽ ملڪ جي اندروني هيٺاهين ۾ ورهايل آهن، جيڪي ڏکڻ اولهه ۾ ڪوئنزلينڊ، نيو سائوٿ ويلز جي ڏور اولهه واري علائقي، وڪٽوريا ۾ سنريشيا ۽ ڏکڻ آسٽريليا ۾ اسپينسر خليج کان برڪلي ٽيبل لينڊ تائين، اتر واري علائقي ۽ مغربي آسٽريليا ۾ ڪيمبرلي علائقی کي ڍڪيندا آهن.<ref>[http://www.ga.gov.au/education/geoscience-basics/landforms/deserts.html Geosciences Australia –Deserts]</ref> بين الاقوامي معيارن جي مطابق، عظيم آسٽريلين ريگستان ۾ برسات جي نسبتا بلند شرح يا سراسري طور تي تقريبا 250 ملي ميٽر (9.84 انچ) ملي ٿي، پر بخارات جي تيز منتقلي جي ڪري اهو ساڳيو ئي خشڪ هوندو آھي.<ref name="dtee2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=BWhCrXS8qNsC|title=Deserts: The Extreme Earth|last=Aleshire|first=Peter|author2=Geoffrey H. Nash|publisher=Infobase Publishing|year=2007|isbn=978-1438106663|page=137|access-date=27 September 2015}}</ref> آسٽريليا جي ڪو به موسمي اسٽيشنون جيڪي خشڪ علائقي ۾ واقع آهن، جو سراسري سالياني برسات جو ریکارڈ 100 ملي ميٽر (3.94 انچ) کان گهٽ ناهي.<ref name="daal2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=mhsyBwAAQBAJ|title=Deserts and arid lands: Volume 1 of Remote Sensing of Earth Resources and Environment|last=Mabbutt|first=J. A.|publisher=Springer Science & Business Media|year=2012|isbn=978-9400960800|editor1-last=El-Baz|editor1-first=F.|page=78|chapter=Landforms of the Australian Desert|access-date=27 September 2015}}</ref> اندرين ۽ ڏکڻ ۾ ريگستانن ۾ اونهاري جي ڪا خاص برسات نه پوندي آهي. الهندي آسٽريليا ۾ ريگستان کي چڱيءَ طرح بيان ڪيو ويو آهي ٿڌي سمنڊ جي وهڪري جي ٿورڙي بخارات جي اولهه آسٽريليا ۾ موجودگي براعظم جي اندرئين حصي ۾ وڏي برسات کي روڪي ٿو.<ref name="dtee3">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=BWhCrXS8qNsC|title=Deserts: The Extreme Earth|last=Aleshire|first=Peter|author2=Geoffrey H. Nash|publisher=Infobase Publishing|year=2007|isbn=978-1438106663|page=137|access-date=27 September 2015}}</ref> آسٽريليا جو اٽڪل 40 سيڪڙو ٽڪرن سان ڍڪیل آھي. آسٽريليا، گهٽ ۾ گهٽ زرخيز مٽي سان، سڀ کان خشڪ آباد براعظم آھي.<ref>{{cite web |url=https://www.australia.gov.au/about-australia/our-country/the-australian-continent |title=The Australian continent |publisher=Bureau of Meteorology |access-date=13 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/landforms/deserts |title=Deserts |work=Geoscience Australia |publisher=Australian Government |access-date=13 August 2018 |date=15 May 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/quantum/info/q95-19-5.htm |title=A Chat with Tim Flannery on Population Control |last=Kelly |first=Karina |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]] |date=13 September 1995 |access-date=23 April 2010 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100113095438/http://www.abc.net.au/quantum/info/q95-19-5.htm |archive-date=13 January 2010}} "Well, Australia has by far the world's least fertile soils".</ref><ref>{{cite web |title=Damaged Dirt |work=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]] |last=Grant |first=Cameron |url=http://www.1degree.com.au/files/AdvertiserPartworks_Part3_Page8.pdf?download=1&filename=AdvertiserPartworks_Part3_Page8.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706100423/http://www.1degree.com.au/files/AdvertiserPartworks_Part3_Page8.pdf?download=1&filename=AdvertiserPartworks_Part3_Page8.pdf |archive-date=6 July 2011 |date=August 2007 |access-date=23 April 2010 |quote=Australia has the oldest, most highly weathered soils on the planet.}}</ref> گهڻو ڪري غير آباد هجڻ کان علاوه، عظيم آسٽريليا ريگستان متنوع آهي، جتي اهو نيم ريگستاني گھاس يا جبلن جي نظارن تي مشتمل آهي، زيرڪ جھڙا، لوڻ جا پن، گبر (پٿري) ريگستان، ڳاڙهي واريءَ جا ٽڪرا، سلیٽي پٿر ميسا، پٿر جا ميدان، کليل وڻ چند دريائن ۽ لوڻ وارين ڍنڍن سان گڏ سوانا ۽ بش لينڊ، جيڪي اڪثر ڪري موسمي لحاظ کان خشڪ آهن ۽ گهڻو ڪري اوڀر ۾ نڪرندڙ نه آهن. 3 ملين چورس ڪلوميٽر ريگستان دنيا ۾ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل ريگستانن مان آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Venter|first1=Oscar|last2=Sanderson|first2=Eric W.|last3=Magrach|first3=Ainhoa|last4=Allan|first4=James R.|last5=Beher|first5=Jutta|last6=Jones|first6=Kendall R.|last7=Possingham|first7=Hugh P.|last8=Laurance|first8=William F.|last9=Wood|first9=Peter|date=2016-08-23|title=Sixteen years of change in the global terrestrial human footprint and implications for biodiversity conservation|journal=Nature Communications|language=en|volume=7|pages=12558|bibcode=2016NatCo...712558V|doi=10.1038/ncomms12558|issn=2041-1723|pmc=4996975|pmid=27552116|df=dmy-all}}</ref> آسٽريليا جي ريگستان ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ جهنگلي اٺن جي آبادي آهي.<ref>[http://www.nintione.com.au/resource/DKCRC-Report-47-Managing-the-impacts-of-feral-camels-in-Australia_A-new-way-of-doing-business.pdf Managing the impacts of feral camels in Australia: a new way of doing business] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250527004902/http://nintione.com.au/resource/DKCRC-Report-47-Managing-the-impacts-of-feral-camels-in-Australia_A-new-way-of-doing-business.pdf |date=2025-05-27 }}. Desert Knowledge CRC Report Number 47. Accessed 8 May 2014.</ref><ref>[http://www.lrm.nt.gov.au/feral/camel Northern Territory > Department of Land Resource Management > Feral Camel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140508134635/http://www.lrm.nt.gov.au/feral/camel |date=8 May 2014 }}. Accessed 8 May 2014.</ref> ==تاريخ== ==علائقا== ==جاگرافي== ==حياتياتي تنوع== ==موسم== ==سياحت== ==کان کني== ==ٽرانسپورٽ== ==شهر== ==ٻوليون ۽ ماڻهو== ==مشهور ثقافت== ==پڻ ڏسو== ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:اوشينيا ۾ ريگستان]] [[زمرو:ٻھراڙي جي جاگرافي]] [[زمرو:ريگستان]] [[زمرو:آسٽريليا جا ريگستان]] [[زمرو:آسٽريليا جي طبعي جاگرافي]] 11yqg0g6ytheka5bc0zjtdpxkxr2qjl 0 77107 379714 350774 2026-05-22T21:16:26Z Ibne maryam 17680 379714 wikitext text/x-wiki {{short description|Sea of the northern Pacific Ocean off the coast of Alaska and Russia}} {{distinguish|Barents Sea|Bering Strait}} {{Infobox body of water | name = بئرنگ سمنڊ<br>Bering Sea | native_name = | native_name_lang = | other_name = | image = LA2-Bering-Sea-UTM-zones.png | alt = | caption = Map showing the location of the Bering Sea with latitude and longitude zones of the [[Universal Transverse Mercator coordinate system]] | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = | group = | coordinates = {{coord|58|0|N|178|0|W|region:ZZ_type:waterbody|display=inline,title}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = | basin_countries = [[Russia]] and [[United States]] | agency = | designation = | date-built = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date-flooded = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = | width = | area = {{cvt|2,000,000|km2}} | depth = | max-depth = | volume = | residence_time = | salinity = | shore = | elevation = | temperature_high = | temperature_low = | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | cities = | pushpin_map = Alaska | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | website = | reference = }} '''بئرنگ سمنڊ''' ( روسي: Бе́рингово мо́ре؛ انگریزي:Bering Sea) [[پيسفڪ سمنڊ|اتر پئسفڪ سمنڊ]] جو هڪ ٿلهو سمنڊ آهي.<ref name="Fasham2003">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl2005">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو ڌرتيءَ تي ٻن وڏين زمينن: يوريشيا ۽ آمريڪا جي وچ ۾، بئرنگ اسٽريٽ سان گڏ ٺهي ٿو ۽ ورهايل آھي.<ref name="Fasham20032">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl20052">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو هڪ اونهي پاڻيءَ جي طاس تي مشتمل آهي، جيڪو پوءِ ڪنٽينينٽل شيلفن جي مٿان اونهي پاڻيءَ ۾ هڪ تنگ ڍانچي مان اڀري ٿو. بيرنگ سمنڊ جو نالو ويٽس بئرنگ، روسي سروس ۾ هڪ ڊنمارڪین نيويگيٽر، جيڪو سال 1728ع ۾، پهريون يورپي هو جنهن ان کي منظم طريقي سان دريافت ڪيو، جيڪو پئسفڪ سمنڊ کان اتر طرف آرڪٽڪ سمنڊ ڏانهن روانو ٿيو، جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Vitus-Bering|title=Vitus Bering|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> بيرنگ سمنڊ الاسڪا جي نار کان الاسڪا جزيره نما طرفان جدا ٿيل آهي. اهو 20,00,000 چورس ڪلوميٽر (7,70,000 چورس ميل) تي پکڙيل آهي ۽ اوڀر ۽ اتر اوڀر ۾ الاسڪا، اولهه ۾ روسي ڏور اوڀر ۽ ڪمچٽکا جزيره نما ۽ ڏکڻ ۾ الاسڪا جزيره نما ۽ اليوشئين جزائر سان گھیریل آهي. پري اتر طرف بئرنگ اسٽريٽ، جيڪا بئرنگ سمنڊ کي آرڪٽڪ سمنڊ جي چکچي سمنڊ سان ڳنڍي ٿي.<ref>{{cite encyclopedia|title=Area of Bering sea|url=https://www.britannica.com/place/Bering-Sea|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> برسٽل بي بئرنگ سمنڊ جو حصو آهي جيڪو الاسڪا جزائر ۽ ڪيپ نيوينهم جي وچ ۾ ڏکڻ اولهه الاسڪا جي مکيه زمين تي آهي. بئرنگ سمنڊ جي ماحولياتي نظام ۽ انهي سان گڏ سمنڊ جي وچ ۾ بين الاقوامي پاڻي (جنهن کي "ڊونٽ هول" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو<ref>{{cite web|url=http://www1.american.edu/ted/donut.htm|title=North Pacific Overfishing (DONUT)|work=Trade Environment Database|publisher=American University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110409225847/http://www1.american.edu/TED/DONUT.HTM|archive-date=9 April 2011|access-date=13 August 2011|url-status=dead}}</ref>)، ۾ آمريڪا ۽ روس جي دائري ۾ موجود وسيلا شامل آهن. واهه، سمنڊ جي برف، ۽ موسم جي وچ ۾ رابطي هڪ مضبوط ۽ پيداواری ماحولياتي نظام لاء ٺاهي ٿي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links}} * [http://www.beringclimate.noaa.gov/ Bering Sea Climate and Ecosystem] from [[NOAA]] * [http://www.pmel.noaa.gov/np/ North Pacific Ocean theme page] from [[NOAA]] * [http://library.state.ak.us/asp/edocs/2007/04/ocn132695933.pdf Groundfish fisheries and harvest, 2005] from [[Alaska Department of Fish and Game]] * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html Video of research on Bering Sea] * [http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartId=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 Nautical Chart of the Bering Sea (Southern Part)]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312115632/http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartid=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 |date=2016-03-12 }} {{Islands in the Bering Sea}} {{List of seas}} {{Authority control}} [[زمرو:بيرنگ سمنڊ]] [[زمرو:سمنڊ]] [[زمرو:پئسيفڪ سمنڊ]] [[زمرو:حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:روس جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:آمريڪا ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر آمريڪا ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:الاسڪا جي پاڻيءَ جا ذخيرا]] [[زمرو:الاسڪا رياست ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي پاڻيءَ جا ذخيرا]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:روس جو پئسفڪ ساحل]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:ايشيا جا سمنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا سمنڊ]] [[زمرو:روس جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل رياستن جا سمنڊ]] 0g3ehrtthvshxv0kozqpdmutbnlerys 379715 379714 2026-05-22T21:17:36Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:پئسيفڪ سمنڊ]]; added [[Category:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 379715 wikitext text/x-wiki {{short description|Sea of the northern Pacific Ocean off the coast of Alaska and Russia}} {{distinguish|Barents Sea|Bering Strait}} {{Infobox body of water | name = بئرنگ سمنڊ<br>Bering Sea | native_name = | native_name_lang = | other_name = | image = LA2-Bering-Sea-UTM-zones.png | alt = | caption = Map showing the location of the Bering Sea with latitude and longitude zones of the [[Universal Transverse Mercator coordinate system]] | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = | group = | coordinates = {{coord|58|0|N|178|0|W|region:ZZ_type:waterbody|display=inline,title}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = | basin_countries = [[Russia]] and [[United States]] | agency = | designation = | date-built = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date-flooded = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = | width = | area = {{cvt|2,000,000|km2}} | depth = | max-depth = | volume = | residence_time = | salinity = | shore = | elevation = | temperature_high = | temperature_low = | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | cities = | pushpin_map = Alaska | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | website = | reference = }} '''بئرنگ سمنڊ''' ( روسي: Бе́рингово мо́ре؛ انگریزي:Bering Sea) [[پيسفڪ سمنڊ|اتر پئسفڪ سمنڊ]] جو هڪ ٿلهو سمنڊ آهي.<ref name="Fasham2003">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl2005">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو ڌرتيءَ تي ٻن وڏين زمينن: يوريشيا ۽ آمريڪا جي وچ ۾، بئرنگ اسٽريٽ سان گڏ ٺهي ٿو ۽ ورهايل آھي.<ref name="Fasham20032">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl20052">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو هڪ اونهي پاڻيءَ جي طاس تي مشتمل آهي، جيڪو پوءِ ڪنٽينينٽل شيلفن جي مٿان اونهي پاڻيءَ ۾ هڪ تنگ ڍانچي مان اڀري ٿو. بيرنگ سمنڊ جو نالو ويٽس بئرنگ، روسي سروس ۾ هڪ ڊنمارڪین نيويگيٽر، جيڪو سال 1728ع ۾، پهريون يورپي هو جنهن ان کي منظم طريقي سان دريافت ڪيو، جيڪو پئسفڪ سمنڊ کان اتر طرف آرڪٽڪ سمنڊ ڏانهن روانو ٿيو، جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Vitus-Bering|title=Vitus Bering|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> بيرنگ سمنڊ الاسڪا جي نار کان الاسڪا جزيره نما طرفان جدا ٿيل آهي. اهو 20,00,000 چورس ڪلوميٽر (7,70,000 چورس ميل) تي پکڙيل آهي ۽ اوڀر ۽ اتر اوڀر ۾ الاسڪا، اولهه ۾ روسي ڏور اوڀر ۽ ڪمچٽکا جزيره نما ۽ ڏکڻ ۾ الاسڪا جزيره نما ۽ اليوشئين جزائر سان گھیریل آهي. پري اتر طرف بئرنگ اسٽريٽ، جيڪا بئرنگ سمنڊ کي آرڪٽڪ سمنڊ جي چکچي سمنڊ سان ڳنڍي ٿي.<ref>{{cite encyclopedia|title=Area of Bering sea|url=https://www.britannica.com/place/Bering-Sea|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> برسٽل بي بئرنگ سمنڊ جو حصو آهي جيڪو الاسڪا جزائر ۽ ڪيپ نيوينهم جي وچ ۾ ڏکڻ اولهه الاسڪا جي مکيه زمين تي آهي. بئرنگ سمنڊ جي ماحولياتي نظام ۽ انهي سان گڏ سمنڊ جي وچ ۾ بين الاقوامي پاڻي (جنهن کي "ڊونٽ هول" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو<ref>{{cite web|url=http://www1.american.edu/ted/donut.htm|title=North Pacific Overfishing (DONUT)|work=Trade Environment Database|publisher=American University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110409225847/http://www1.american.edu/TED/DONUT.HTM|archive-date=9 April 2011|access-date=13 August 2011|url-status=dead}}</ref>)، ۾ آمريڪا ۽ روس جي دائري ۾ موجود وسيلا شامل آهن. واهه، سمنڊ جي برف، ۽ موسم جي وچ ۾ رابطي هڪ مضبوط ۽ پيداواری ماحولياتي نظام لاء ٺاهي ٿي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links}} * [http://www.beringclimate.noaa.gov/ Bering Sea Climate and Ecosystem] from [[NOAA]] * [http://www.pmel.noaa.gov/np/ North Pacific Ocean theme page] from [[NOAA]] * [http://library.state.ak.us/asp/edocs/2007/04/ocn132695933.pdf Groundfish fisheries and harvest, 2005] from [[Alaska Department of Fish and Game]] * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html Video of research on Bering Sea] * [http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartId=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 Nautical Chart of the Bering Sea (Southern Part)]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312115632/http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartid=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 |date=2016-03-12 }} {{Islands in the Bering Sea}} {{List of seas}} {{Authority control}} [[زمرو:بيرنگ سمنڊ]] [[زمرو:سمنڊ]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] [[زمرو:حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:روس جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:آمريڪا ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر آمريڪا ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:الاسڪا جي پاڻيءَ جا ذخيرا]] [[زمرو:الاسڪا رياست ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي پاڻيءَ جا ذخيرا]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:روس جو پئسفڪ ساحل]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:ايشيا جا سمنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا سمنڊ]] [[زمرو:روس جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل رياستن جا سمنڊ]] 6cq0sr5hthrrznntns6f51vzs3k2l2j 379717 379715 2026-05-22T21:20:48Z Ibne maryam 17680 379717 wikitext text/x-wiki {{short description|Sea of the northern Pacific Ocean off the coast of Alaska and Russia}} {{distinguish|Barents Sea|Bering Strait}} {{Infobox body of water | name = بئرنگ سمنڊ<br>Bering Sea | native_name = | native_name_lang = | other_name = | image = LA2-Bering-Sea-UTM-zones.png | alt = | caption = Map showing the location of the Bering Sea with latitude and longitude zones of the [[Universal Transverse Mercator coordinate system]] | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = | group = | coordinates = {{coord|58|0|N|178|0|W|region:ZZ_type:waterbody|display=inline,title}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = | basin_countries = [[Russia]] and [[United States]] | agency = | designation = | date-built = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date-flooded = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = | width = | area = {{cvt|2,000,000|km2}} | depth = | max-depth = | volume = | residence_time = | salinity = | shore = | elevation = | temperature_high = | temperature_low = | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | cities = | pushpin_map = Alaska | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | website = | reference = }} '''بئرنگ سمنڊ''' ( روسي: Бе́рингово мо́ре؛ انگریزي:Bering Sea) [[پيسفڪ سمنڊ|اتر پئسفڪ سمنڊ]] جو هڪ ٿلهو سمنڊ آهي.<ref name="Fasham2003">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl2005">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو ڌرتيءَ تي ٻن وڏين زمينن: يوريشيا ۽ آمريڪا جي وچ ۾، بئرنگ اسٽريٽ سان گڏ ٺهي ٿو ۽ ورهايل آھي.<ref name="Fasham20032">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl20052">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو هڪ اونهي پاڻيءَ جي طاس تي مشتمل آهي، جيڪو پوءِ ڪنٽينينٽل شيلفن جي مٿان اونهي پاڻيءَ ۾ هڪ تنگ ڍانچي مان اڀري ٿو. بيرنگ سمنڊ جو نالو ويٽس بئرنگ، روسي سروس ۾ هڪ ڊنمارڪین نيويگيٽر، جيڪو سال 1728ع ۾، پهريون يورپي هو جنهن ان کي منظم طريقي سان دريافت ڪيو، جيڪو پئسفڪ سمنڊ کان اتر طرف آرڪٽڪ سمنڊ ڏانهن روانو ٿيو، جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Vitus-Bering|title=Vitus Bering|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> بيرنگ سمنڊ الاسڪا جي نار کان الاسڪا جزيره نما طرفان جدا ٿيل آهي. اهو 20,00,000 چورس ڪلوميٽر (7,70,000 چورس ميل) تي پکڙيل آهي ۽ اوڀر ۽ اتر اوڀر ۾ الاسڪا، اولهه ۾ روسي ڏور اوڀر ۽ ڪمچٽکا جزيره نما ۽ ڏکڻ ۾ الاسڪا جزيره نما ۽ اليوشئين جزائر سان گھیریل آهي. پري اتر طرف بئرنگ اسٽريٽ، جيڪا بئرنگ سمنڊ کي آرڪٽڪ سمنڊ جي چکچي سمنڊ سان ڳنڍي ٿي.<ref>{{cite encyclopedia|title=Area of Bering sea|url=https://www.britannica.com/place/Bering-Sea|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> برسٽل بي بئرنگ سمنڊ جو حصو آهي جيڪو الاسڪا جزائر ۽ ڪيپ نيوينهم جي وچ ۾ ڏکڻ اولهه الاسڪا جي مکيه زمين تي آهي. بئرنگ سمنڊ جي ماحولياتي نظام ۽ انهي سان گڏ سمنڊ جي وچ ۾ بين الاقوامي پاڻي (جنهن کي "ڊونٽ هول" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو<ref>{{cite web|url=http://www1.american.edu/ted/donut.htm|title=North Pacific Overfishing (DONUT)|work=Trade Environment Database|publisher=American University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110409225847/http://www1.american.edu/TED/DONUT.HTM|archive-date=9 April 2011|access-date=13 August 2011|url-status=dead}}</ref>)، ۾ آمريڪا ۽ روس جي دائري ۾ موجود وسيلا شامل آهن. واهه، سمنڊ جي برف، ۽ موسم جي وچ ۾ رابطي هڪ مضبوط ۽ پيداواری ماحولياتي نظام لاء ٺاهي ٿي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links}} * [http://www.beringclimate.noaa.gov/ Bering Sea Climate and Ecosystem] from [[NOAA]] * [http://www.pmel.noaa.gov/np/ North Pacific Ocean theme page] from [[NOAA]] * [http://library.state.ak.us/asp/edocs/2007/04/ocn132695933.pdf Groundfish fisheries and harvest, 2005] from [[Alaska Department of Fish and Game]] * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html Video of research on Bering Sea] * [http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartId=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 Nautical Chart of the Bering Sea (Southern Part)]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312115632/http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartid=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 |date=2016-03-12 }} {{Islands in the Bering Sea}} {{List of seas}} {{Authority control}} [[زمرو:بيرنگ سمنڊ]] [[زمرو:سمنڊ]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] [[زمرو:حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:روس جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر آمريڪا ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:الاسڪا جي پاڻيءَ جا ذخيرا]] [[زمرو:الاسڪا رياست ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي پاڻيءَ جا ذخيرا]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:روس جو پئسفڪ ساحل]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:ايشيا جا سمنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا سمنڊ]] [[زمرو:روس جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي ارضيات]] 47uc9ubeo0a8enmyimn399i7qqd85tm 379756 379717 2026-05-22T21:55:46Z Ibne maryam 17680 379756 wikitext text/x-wiki {{short description|Sea of the northern Pacific Ocean off the coast of Alaska and Russia}} {{distinguish|Barents Sea|Bering Strait}} {{Infobox body of water | name = بئرنگ سمنڊ<br>Bering Sea | native_name = | native_name_lang = | other_name = | image = LA2-Bering-Sea-UTM-zones.png | alt = | caption = Map showing the location of the Bering Sea with latitude and longitude zones of the [[Universal Transverse Mercator coordinate system]] | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = | group = | coordinates = {{coord|58|0|N|178|0|W|region:ZZ_type:waterbody|display=inline,title}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = | basin_countries = [[Russia]] and [[United States]] | agency = | designation = | date-built = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date-flooded = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = | width = | area = {{cvt|2,000,000|km2}} | depth = | max-depth = | volume = | residence_time = | salinity = | shore = | elevation = | temperature_high = | temperature_low = | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | cities = | pushpin_map = Alaska | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | website = | reference = }} '''بئرنگ سمنڊ''' ( روسي: Бе́рингово мо́ре؛ انگریزي:Bering Sea) [[پيسفڪ سمنڊ|اتر پئسفڪ سمنڊ]] جو هڪ ٿلهو سمنڊ آهي.<ref name="Fasham2003">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl2005">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو ڌرتيءَ تي ٻن وڏين زمينن: يوريشيا ۽ آمريڪا جي وچ ۾، بئرنگ اسٽريٽ سان گڏ ٺهي ٿو ۽ ورهايل آھي.<ref name="Fasham20032">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl20052">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو هڪ اونهي پاڻيءَ جي طاس تي مشتمل آهي، جيڪو پوءِ ڪنٽينينٽل شيلفن جي مٿان اونهي پاڻيءَ ۾ هڪ تنگ ڍانچي مان اڀري ٿو. بيرنگ سمنڊ جو نالو ويٽس بئرنگ، روسي سروس ۾ هڪ ڊنمارڪین نيويگيٽر، جيڪو سال 1728ع ۾، پهريون يورپي هو جنهن ان کي منظم طريقي سان دريافت ڪيو، جيڪو پئسفڪ سمنڊ کان اتر طرف آرڪٽڪ سمنڊ ڏانهن روانو ٿيو، جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Vitus-Bering|title=Vitus Bering|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> بيرنگ سمنڊ الاسڪا جي نار کان الاسڪا جزيره نما طرفان جدا ٿيل آهي. اهو 20,00,000 چورس ڪلوميٽر (7,70,000 چورس ميل) تي پکڙيل آهي ۽ اوڀر ۽ اتر اوڀر ۾ الاسڪا، اولهه ۾ روسي ڏور اوڀر ۽ ڪمچٽکا جزيره نما ۽ ڏکڻ ۾ الاسڪا جزيره نما ۽ اليوشئين جزائر سان گھیریل آهي. پري اتر طرف بئرنگ اسٽريٽ، جيڪا بئرنگ سمنڊ کي آرڪٽڪ سمنڊ جي چکچي سمنڊ سان ڳنڍي ٿي.<ref>{{cite encyclopedia|title=Area of Bering sea|url=https://www.britannica.com/place/Bering-Sea|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> برسٽل بي بئرنگ سمنڊ جو حصو آهي جيڪو الاسڪا جزائر ۽ ڪيپ نيوينهم جي وچ ۾ ڏکڻ اولهه الاسڪا جي مکيه زمين تي آهي. بئرنگ سمنڊ جي ماحولياتي نظام ۽ انهي سان گڏ سمنڊ جي وچ ۾ بين الاقوامي پاڻي (جنهن کي "ڊونٽ هول" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو<ref>{{cite web|url=http://www1.american.edu/ted/donut.htm|title=North Pacific Overfishing (DONUT)|work=Trade Environment Database|publisher=American University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110409225847/http://www1.american.edu/TED/DONUT.HTM|archive-date=9 April 2011|access-date=13 August 2011|url-status=dead}}</ref>)، ۾ آمريڪا ۽ روس جي دائري ۾ موجود وسيلا شامل آهن. واهه، سمنڊ جي برف، ۽ موسم جي وچ ۾ رابطي هڪ مضبوط ۽ پيداواری ماحولياتي نظام لاء ٺاهي ٿي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links}} * [http://www.beringclimate.noaa.gov/ Bering Sea Climate and Ecosystem] from [[NOAA]] * [http://www.pmel.noaa.gov/np/ North Pacific Ocean theme page] from [[NOAA]] * [http://library.state.ak.us/asp/edocs/2007/04/ocn132695933.pdf Groundfish fisheries and harvest, 2005] from [[Alaska Department of Fish and Game]] * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html Video of research on Bering Sea] * [http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartId=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 Nautical Chart of the Bering Sea (Southern Part)]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312115632/http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartid=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 |date=2016-03-12 }} {{Islands in the Bering Sea}} {{List of seas}} {{Authority control}} [[زمرو:بيرنگ سمنڊ]] [[زمرو:سمنڊ]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] [[زمرو:حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:الاسڪا رياست ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر آمريڪا ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:الاسڪا رياست ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:روس جو پئسفڪ ساحل]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:ايشيا جا سمنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا سمنڊ]] [[زمرو:روس جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي ارضيات]] n8fj2f4rr4jsbs6mchsf51to1sw1fm9 379765 379756 2026-05-22T22:02:35Z Ibne maryam 17680 /* */ 379765 wikitext text/x-wiki {{short description|Sea of the northern Pacific Ocean off the coast of Alaska and Russia}} {{distinguish|بئرينٽ سمنڊ|Bering Strait}} {{Infobox body of water | name = بئرنگ سمنڊ<br>Bering Sea | native_name = | native_name_lang = | other_name = | image = LA2-Bering-Sea-UTM-zones.png | alt = | caption = Map showing the location of the Bering Sea with latitude and longitude zones of the [[Universal Transverse Mercator coordinate system]] | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = | group = | coordinates = {{coord|58|0|N|178|0|W|region:ZZ_type:waterbody|display=inline,title}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = | basin_countries = [[Russia]] and [[United States]] | agency = | designation = | date-built = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date-flooded = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = | width = | area = {{cvt|2,000,000|km2}} | depth = | max-depth = | volume = | residence_time = | salinity = | shore = | elevation = | temperature_high = | temperature_low = | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | cities = | pushpin_map = Alaska | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | website = | reference = }} '''بئرنگ سمنڊ''' ( روسي: Бе́рингово мо́ре؛ انگریزي:Bering Sea) [[پيسفڪ سمنڊ|اتر پئسفڪ سمنڊ]] جو هڪ ٿلهو سمنڊ آهي.<ref name="Fasham2003">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl2005">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو ڌرتيءَ تي ٻن وڏين زمينن: يوريشيا ۽ آمريڪا جي وچ ۾، بئرنگ اسٽريٽ سان گڏ ٺهي ٿو ۽ ورهايل آھي.<ref name="Fasham20032">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl20052">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو هڪ اونهي پاڻيءَ جي طاس تي مشتمل آهي، جيڪو پوءِ ڪنٽينينٽل شيلفن جي مٿان اونهي پاڻيءَ ۾ هڪ تنگ ڍانچي مان اڀري ٿو. بيرنگ سمنڊ جو نالو ويٽس بئرنگ، روسي سروس ۾ هڪ ڊنمارڪین نيويگيٽر، جيڪو سال 1728ع ۾، پهريون يورپي هو جنهن ان کي منظم طريقي سان دريافت ڪيو، جيڪو پئسفڪ سمنڊ کان اتر طرف آرڪٽڪ سمنڊ ڏانهن روانو ٿيو، جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Vitus-Bering|title=Vitus Bering|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> بيرنگ سمنڊ الاسڪا جي نار کان الاسڪا جزيره نما طرفان جدا ٿيل آهي. اهو 20,00,000 چورس ڪلوميٽر (7,70,000 چورس ميل) تي پکڙيل آهي ۽ اوڀر ۽ اتر اوڀر ۾ الاسڪا، اولهه ۾ روسي ڏور اوڀر ۽ ڪمچٽکا جزيره نما ۽ ڏکڻ ۾ الاسڪا جزيره نما ۽ اليوشئين جزائر سان گھیریل آهي. پري اتر طرف بئرنگ اسٽريٽ، جيڪا بئرنگ سمنڊ کي آرڪٽڪ سمنڊ جي چکچي سمنڊ سان ڳنڍي ٿي.<ref>{{cite encyclopedia|title=Area of Bering sea|url=https://www.britannica.com/place/Bering-Sea|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> برسٽل بي بئرنگ سمنڊ جو حصو آهي جيڪو الاسڪا جزائر ۽ ڪيپ نيوينهم جي وچ ۾ ڏکڻ اولهه الاسڪا جي مکيه زمين تي آهي. بئرنگ سمنڊ جي ماحولياتي نظام ۽ انهي سان گڏ سمنڊ جي وچ ۾ بين الاقوامي پاڻي (جنهن کي "ڊونٽ هول" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو<ref>{{cite web|url=http://www1.american.edu/ted/donut.htm|title=North Pacific Overfishing (DONUT)|work=Trade Environment Database|publisher=American University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110409225847/http://www1.american.edu/TED/DONUT.HTM|archive-date=9 April 2011|access-date=13 August 2011|url-status=dead}}</ref>)، ۾ آمريڪا ۽ روس جي دائري ۾ موجود وسيلا شامل آهن. واهه، سمنڊ جي برف، ۽ موسم جي وچ ۾ رابطي هڪ مضبوط ۽ پيداواری ماحولياتي نظام لاء ٺاهي ٿي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links}} * [http://www.beringclimate.noaa.gov/ Bering Sea Climate and Ecosystem] from [[NOAA]] * [http://www.pmel.noaa.gov/np/ North Pacific Ocean theme page] from [[NOAA]] * [http://library.state.ak.us/asp/edocs/2007/04/ocn132695933.pdf Groundfish fisheries and harvest, 2005] from [[Alaska Department of Fish and Game]] * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html Video of research on Bering Sea] * [http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartId=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 Nautical Chart of the Bering Sea (Southern Part)]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312115632/http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartid=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 |date=2016-03-12 }} {{Islands in the Bering Sea}} {{List of seas}} {{Authority control}} [[زمرو:بيرنگ سمنڊ]] [[زمرو:سمنڊ]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] [[زمرو:حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:الاسڪا رياست ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر آمريڪا ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:الاسڪا رياست ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:روس جو پئسفڪ ساحل]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:ايشيا جا سمنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا سمنڊ]] [[زمرو:روس جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي ارضيات]] 5dl2wa4715dx65pbu8er8gye0bro8rq 379770 379765 2026-05-22T22:05:55Z Ibne maryam 17680 /* */ 379770 wikitext text/x-wiki {{short description|Sea of the northern Pacific Ocean off the coast of Alaska and Russia}} {{distinguish|بئرينٽ سمنڊ|بيرنگ سامونڊي گذرگاهه}} {{Infobox body of water | name = بئرنگ سمنڊ<br>Bering Sea | native_name = | native_name_lang = | other_name = | image = LA2-Bering-Sea-UTM-zones.png | alt = | caption = Map showing the location of the Bering Sea with latitude and longitude zones of the [[Universal Transverse Mercator coordinate system]] | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = | group = | coordinates = {{coord|58|0|N|178|0|W|region:ZZ_type:waterbody|display=inline,title}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = | basin_countries = [[Russia]] and [[United States]] | agency = | designation = | date-built = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date-flooded = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = | width = | area = {{cvt|2,000,000|km2}} | depth = | max-depth = | volume = | residence_time = | salinity = | shore = | elevation = | temperature_high = | temperature_low = | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | cities = | pushpin_map = Alaska | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | website = | reference = }} '''بئرنگ سمنڊ''' ( روسي: Бе́рингово мо́ре؛ انگریزي:Bering Sea) [[پيسفڪ سمنڊ|اتر پئسفڪ سمنڊ]] جو هڪ ٿلهو سمنڊ آهي.<ref name="Fasham2003">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl2005">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو ڌرتيءَ تي ٻن وڏين زمينن: يوريشيا ۽ آمريڪا جي وچ ۾، بئرنگ اسٽريٽ سان گڏ ٺهي ٿو ۽ ورهايل آھي.<ref name="Fasham20032">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79|title=Ocean biogeochemistry: the role of the ocean carbon cycle in global change|last=M. J. R. Fasham|publisher=Springer|year=2003|isbn=978-3-540-42398-0|page=79|access-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033503/https://books.google.com/books?id=3c_vFxn2Z8kC&pg=PA79&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> <ref name="McColl20052">{{ڪتابن مان حوالا|url=http://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697|title=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R.W.|publisher=Infobase Publishing|year=2005|isbn=978-0-8160-5786-3|page=697|access-date=26 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225033508/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA697&hl=en|archive-date=2018-12-25}}</ref> اهو هڪ اونهي پاڻيءَ جي طاس تي مشتمل آهي، جيڪو پوءِ ڪنٽينينٽل شيلفن جي مٿان اونهي پاڻيءَ ۾ هڪ تنگ ڍانچي مان اڀري ٿو. بيرنگ سمنڊ جو نالو ويٽس بئرنگ، روسي سروس ۾ هڪ ڊنمارڪین نيويگيٽر، جيڪو سال 1728ع ۾، پهريون يورپي هو جنهن ان کي منظم طريقي سان دريافت ڪيو، جيڪو پئسفڪ سمنڊ کان اتر طرف آرڪٽڪ سمنڊ ڏانهن روانو ٿيو، جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Vitus-Bering|title=Vitus Bering|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> بيرنگ سمنڊ الاسڪا جي نار کان الاسڪا جزيره نما طرفان جدا ٿيل آهي. اهو 20,00,000 چورس ڪلوميٽر (7,70,000 چورس ميل) تي پکڙيل آهي ۽ اوڀر ۽ اتر اوڀر ۾ الاسڪا، اولهه ۾ روسي ڏور اوڀر ۽ ڪمچٽکا جزيره نما ۽ ڏکڻ ۾ الاسڪا جزيره نما ۽ اليوشئين جزائر سان گھیریل آهي. پري اتر طرف بئرنگ اسٽريٽ، جيڪا بئرنگ سمنڊ کي آرڪٽڪ سمنڊ جي چکچي سمنڊ سان ڳنڍي ٿي.<ref>{{cite encyclopedia|title=Area of Bering sea|url=https://www.britannica.com/place/Bering-Sea|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|access-date=2018-12-21}}</ref> برسٽل بي بئرنگ سمنڊ جو حصو آهي جيڪو الاسڪا جزائر ۽ ڪيپ نيوينهم جي وچ ۾ ڏکڻ اولهه الاسڪا جي مکيه زمين تي آهي. بئرنگ سمنڊ جي ماحولياتي نظام ۽ انهي سان گڏ سمنڊ جي وچ ۾ بين الاقوامي پاڻي (جنهن کي "ڊونٽ هول" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو<ref>{{cite web|url=http://www1.american.edu/ted/donut.htm|title=North Pacific Overfishing (DONUT)|work=Trade Environment Database|publisher=American University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110409225847/http://www1.american.edu/TED/DONUT.HTM|archive-date=9 April 2011|access-date=13 August 2011|url-status=dead}}</ref>)، ۾ آمريڪا ۽ روس جي دائري ۾ موجود وسيلا شامل آهن. واهه، سمنڊ جي برف، ۽ موسم جي وچ ۾ رابطي هڪ مضبوط ۽ پيداواری ماحولياتي نظام لاء ٺاهي ٿي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links}} * [http://www.beringclimate.noaa.gov/ Bering Sea Climate and Ecosystem] from [[NOAA]] * [http://www.pmel.noaa.gov/np/ North Pacific Ocean theme page] from [[NOAA]] * [http://library.state.ak.us/asp/edocs/2007/04/ocn132695933.pdf Groundfish fisheries and harvest, 2005] from [[Alaska Department of Fish and Game]] * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html Video of research on Bering Sea] * [http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartId=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 Nautical Chart of the Bering Sea (Southern Part)]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312115632/http://coastmariner.com/bin/chart2.php?chartid=513_1&lat=53.89429&lon=-166.51209 |date=2016-03-12 }} {{Islands in the Bering Sea}} {{List of seas}} {{Authority control}} [[زمرو:بيرنگ سمنڊ]] [[زمرو:سمنڊ]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] [[زمرو:حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:الاسڪا رياست ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر آمريڪا ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:الاسڪا رياست ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:روس جو پئسفڪ ساحل]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:ايشيا جا سمنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا سمنڊ]] [[زمرو:روس جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي ارضيات]] jsky46r013kyfqq1f6i4pccjr93cwm5 0 77398 379648 379238 2026-05-22T17:32:52Z Memon2025 21315 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 379648 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = تبت خودمختيار علائقو | native_name = | settlement_type = خودمختيار علائقو | translit_lang1 = Chinese | translit_lang1_type = {{nobold|[[Simplified Chinese characters|Simplified Chinese]]}} | translit_lang1_info = {{lang|zh-Hans-CN|西藏自治区}} | translit_lang2 = Tibetan | image_skyline = 布达拉宫.jpg | image_alt = | image_caption = [[لھاسا]] م پوٽالا پیلس | image_map = Tibet in China (claimed hatched) (+all claims hatched).svg | mapsize = 275px | map_caption = Location of the Tibet Autonomous Region in China (territory claimed by China but controlled by India is striped) | named_for = | seat_type = گاديء وارو شهر | seat = [[لھاسا]] | parts_type = Divisions<br />&nbsp;- [[Prefecture-level divisions of China|Prefecture-level]]<br />&nbsp;- [[County-level division|County-level]]<br />&nbsp;- [[Administrative divisions of the People's Republic of China#Township level|Township-<br />level]] | parts = <br />[[List of administrative divisions of the Tibet Autonomous Region|7 prefectures]]<br />74 counties<br />699 towns and subdistricts | government_type = [[Autonomous regions of China|Autonomous region]] | governing_body = [[Tibet Autonomous Region People's Congress]] | leader_title = [[Chinese Communist Party Committee Secretary|CCP Secretary]] | leader_name = وانگ جنزینگ | leader_title1 = Congress Chairman | leader_name1 = لوسانگ جامکن | area_footnotes = <ref>{{cite web |url = http://www.xizang.gov.cn/zrdl/51648.jhtml |date = 11 September 2008 |script-title = zh:西藏概况（2007年） |language = zh-Hans-CN|trans-title = Overview of Tibet (2007) |publisher = People's Government of Tibet Autonomous Region |access-date = 18 December 2015 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20151222133742/http://www.xizang.gov.cn/zrdl/51648.jhtml |archive-date = 22 December 2015 }}</ref> | area_total_km2 = 1228400 | area_rank = [[List of Chinese administrative divisions by area|2nd]] | population_total = 3,648,100 | population_as_of = 2020<ref>{{Cite web|date=11 May 2021|title=Communiqué of the Seventh National Population Census (No. 3)|url=http://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202105/t20210510_1817188.html|access-date=11 May 2021|publisher=[[National Bureau of Statistics of China]]}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = [[List of Chinese administrative divisions by population|32nd]] | population_density_rank = [[List of Chinese administrative divisions by population density|33rd]] | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = Ethnic composition | demographics_type2 = [[Gross domestic product|GDP]] {{normal|(2023)}}<ref name="GDPdata">{{cite web|url=https://data.stats.gov.cn/english/easyquery.htm?cn=E0103|title=National Data|publisher=[[National Bureau of Statistics of China|China NBS]]|date=March 2024|access-date=June 22, 2024}} see also {{cite web|url=https://www.xizang.gov.cn/zwgk/zfsj/ndtjgb/202405/t20240509_415635.html|title=zh: 2023年西藏自治区国民经济和社会发展统计公报|publisher=xizang.gov.cn|date=9 May 2024|access-date=12 June 2024}} The average exchange rate of 2023 was CNY 7.0467 to 1 USD dollar {{cite press release | url=https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202402/t20240228_1947918.html| title=Statistical communiqué of the People's Republic of China on the 2023 national economic and social development| publisher=China NBS|date=February 29, 2024|access-date=June 22, 2024}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[CN¥]] 239,267 million ([[List of Chinese administrative divisions by GDP|31th]]) <br />[[US$]] 33,954 million | iso_code = CN-XZ | website = {{Official URL}} {{in lang|zh}} | footnotes = | official_name = | subdivision_name = [[چین]] | subdivision_type = [[ملڪ]] }} '''تبت خودمختيار علائقو'''، (Tibet Autonomous Region) سرڪاري طور تي "زیزانگ خودمختيار علائقو"، اڪثر ڪري "تبت" يا "زیزانگ" تائين مختصر ڪيو ويندو آهي، چين جو هڪ خود مختيار علائقو آهي ۽ ڏکڻ اولهه چين جو حصو آهي. تبت خود مختيار علائقو 12,00,000 چورس ڪلوميٽر (4,60,000 چورس ميل) تي پکڙيل آهي، ۽ شنجيانگ کان پوءِ علائقي جي لحاظ کان چين جو ٻيو نمبر وڏو صوبائي سطح جو علائقو آهي. ان جي سخت ۽ اونداهي واري علائقي جي ڪري، اهو صرف 36 لک ماڻهن تي گهٽ آبادي آهي، جنهن جي آبادي جي کثافت 3 باشندا في چورس ڪلوميٽر (7.8 باشندا في چورس میل) آهي ۽ اهو چين جو سڀ کان گهٽ آبادي وارو خودمختيار علائقو يا صوبو آهي. لھاسا تبت جي خودمختيار علائقي جي سيٽ آهي. اهو رسمي طور تي 1965ع ۾ تبت علائقي کی تبديل ڪرڻ لاءِ قائم ڪيو ويو، عوامی جمھوریا چین جو اڳوڻو انتظامي ڊويزن تبت جي الحاق کان پوءِ قائم ٿيو. سال 1959ع جي تبت جي بغاوت ۽ ڪاشگ جي برطرفي کان اٽڪل پنج سال پوءِ ۽ اصل الحاق کان اٽڪل 13 سال پوءِ قائم ٿيو. تبت جي خود مختيار علائقي جون موجوده سرحدون عام طور تي 18ھین صدي عيسويء ۾ قائم ڪيون ويون آهن ۽ تاريخي تبت جو اڌ حصو شامل آهي. ==تاريخ== ==جاگرافي== ==حڪومت== ==آبادي== ==تبت ۾ شهر ۽ ڳوٺ== ==معيشت== ==تعليم== ==سياحت== ==ٽرانسپورٽ== ==پڻ ڏسو== ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Wiktionary|تبت خودمختيار علائقو}} {{Commons|تبت}} {{Wikivoyage|Tibet|Tibet Autonomous Region}} * [http://www.xizang.gov.cn/ Tibet Autonomous Region official website]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210508074448/http://www.xizang.gov.cn/ |date=8 May 2021 }}. * [http://info.hktdc.com/mktprof/china/tibet.htm Economic profile for Tibet Autonomous Region] at [[Hong Kong Trade Development Council|HKTDC]] * [https://case.edu/affil/tibet/tibetanSociety/documents/TAR-Census2.pdf Population Structure and Changes in the Tibet Autonomous Region] {{Clear}}{{Authority control}} [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:تبت]] [[زمرو:تبت پليٽيو]] [[زمرو:اولهائين چين]] [[زمرو:چين جا خود مختار علائقا]] [[زمرو:تبت جا خود مختار علائقا]] [[Category:1965 establishments in China]] [[Category:States and territories established in 1965]] 212c4r5677yh5zznm41su4f19cz5eh5 0 81133 379633 362718 2026-05-22T15:05:03Z Ibne maryam 17680 379633 wikitext text/x-wiki {{Short description|Type of land area that is flooded or saturated with water}} {{multiple image |perrow=2 |total_width=320 |image1=USGS_image_cropped.jpg |alt1=Upland vs. wetland vs. lacustrine zones |image2=Freshwater swamp forest in Gowainghat Sylhet Bangladesh photo taken in July 2016.jpg |alt2=Freshwater [[swamp]] forest in [[Bangladesh]] |image3=Tourbière 03 - Parc de Frontenac - Juillet 2008.jpg |alt3= [[Peat bogs]] are freshwater wetlands that develop in areas with [[standing water]] and low [[soil fertility]]. |image4= Remediated wetlands at the Mount Polley mine.jpg |alt4 = Mount Polley wetlands in [[British Columbia]], Canada |footer= آبستان مختلف سائزن ۽ قسمن ۾ اچن ٿا. مٿئين کاٻي کان: اپلينڊ بمقابله ويٽ لينڊ بمقابله لاکسٽرائن زون؛ [[بنگلاديش]] ۾ هڪ تازي پاڻيءَ جي دلدل جو ٻيلو؛ پيٽ بوگ مٺي پاڻيءَ جا آبستان آهن جيڪي بيٺل پاڻي ۽ زمين جي گهٽ زرخيز علائقن ۾ ترقي ڪن ٿا؛ هڪ تازي پاڻيءَ جي ڪئٽيل (ٽائيفا) دلدل جيڪا بيٺل پاڻي ۽ اعليٰ زمين جي زرخيزيءَ سان پيدا ٿئي ٿي.}} '''ويٽ لينڊ''' يا '''آبستان''' (Wetland) هڪ الڳ نيم آبي ماحولي نظام آهي جنهن جا زميني ڍڪ پاڻيءَ ۾ يا ته مستقل طور تي يا سالن يا ڏهاڪن تائين يا رڳو موسمي طور تي، ٻوڏ جي نتيجي ۾، خاص ڪري مٽيءَ ۾ آڪسيجن جي ڪمي واري (Anoxic) عملن جي ڪارڻ ڀرجي ويا آهن.<ref name="Keddy20102">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eVeaSqFy2VgC|title=Wetland ecology: principles and conservation|last=Keddy|first=P.A.|date=2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0521519403|edition=2nd|location=New York|access-date=2020-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230317201346/https://books.google.com/books?id=eVeaSqFy2VgC|archive-date=2023-03-17|url-status=dead}}</ref> آبي زمينون پاڻيءَ جي ذخيرن ۽ خشڪ زمينن جي وچ ۾ هڪ عبوري زون ٺاهينديون آهن ۽ ٻين زميني يا آبي ماحولياتي نظامن کان مختلف هونديون آهن ڇاڪاڻ ته انهن جي ٻوٽن جون پاڙون آڪسيجن جي ڪمي واري پاڻيءَ واري مٽيءَ سان ٺهڪندڙ هونديون آهن.<ref name="ramsar2">{{cite web|url=http://www.ramsar.org/cda/en/ramsar-pubs/main/ramsar/1-30_4000_0__|title=Official page of the Ramsar Convention|access-date=2011-09-25}}</ref> اها سڀني ماحولياتي نظامن مان سڀ کان وڌيڪ حياتياتي طور تي متنوع سمجهيا وڃن ٿا ۽ آبي ۽ نيم آبي ٻوٽن ۽ جانورن جي وسيع رينج جي رهائش جي طور تي، اڪثر ڪري پاڻي جي معيار کي بهتر بنائڻ جي ڪري ٻوٽن جي اضافي غذائيت جهڙوڪ نائٽريٽس ۽ فاسفورس کي ختم ڪرڻ جي ڪري، خدمت ڪري رهيا آهن. آبستان هر کنڊ تي، سواء انٽارڪٽيڪا جي، موجود آهن.<ref name="Davidson20142">{{cite journal|author=Davidson, N.C.|year=2014|title=How much wetland has the world lost? Long-term and recent trends in global wetland area|journal=Marine and Freshwater Research|volume=65|issue=10|pages=934–941|doi=10.1071/MF14173|s2cid=85617334}}</ref> آبي زمينن ۾ پاڻي يا ته تازو پاڻي آهي يا لوڻ وارو پاڻي اهي.<ref name="ramsar3">{{cite web|url=http://www.ramsar.org/cda/en/ramsar-pubs/main/ramsar/1-30_4000_0__|title=Official page of the Ramsar Convention|access-date=2011-09-25}}</ref> آبي زمينن جا مکيه قسم غالب ٻوٽن ۽ پاڻي جي ذريعن جي بنياد تي بيان ڪيا ويا آهن. مثال طور، مارش آبي زمينون آهن جن تي اڀرندڙ جڙي ٻوٽين جو غلبو آهي جهڙوڪ سرڪندو، ڪئٽيل ۽ سيجز. دلدلن تي ڪاٺ جي ڀاڄين جو غلبو آهي جهڙوڪ وڻن ۽ جھنڊن (جيتوڻيڪ يورپ ۾ ريڊ دلدلن تي سرڪندن جو غلبو آهي، وڻن جو نه). مينگروو جو ٻيلو مينگروز، هالوفيٽڪ ڪاٺي ٻوٽا جيڪي لوڻ واري پاڻي کي برداشت ڪرڻ لاءِ ترقي ڪيا آهن، سان گڏ ويٽ لينڊ آهن. پاڻيءَ جي ذريعن طرفان درجه بندي ڪيل آبي زمينن جي مثالن ۾ شامل آهن ٽائڊل ويٽ لينڊ، جتي پاڻيءَ جو ذريعو سامونڊي لھرون آهن؛ کاڙيون، جنهن ۾ پاڻيءَ جو سرچشمو، سامونڊي ۽ درياهه جي پاڻي، ٻين جي ملاوٽ آهي؛ ٻوڏ جا ميدان، جتي پاڻيءَ جو سرچشمو دريائن يا ڍنڍن جو اضافي پاڻي آهي ۽ حوض ۽ تلاءُ، جتي پاڻيءَ جو ذريعو برسات يا ڳري پاڻي آهي.<ref name="Keddy20103">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eVeaSqFy2VgC|title=Wetland ecology: principles and conservation|last=Keddy|first=P.A.|date=2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0521519403|edition=2nd|location=New York|access-date=2020-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230317201346/https://books.google.com/books?id=eVeaSqFy2VgC|archive-date=2023-03-17|url-status=dead}}</ref> <ref name="water2">{{cite web|url=http://water.epa.gov/type/wetlands/what.cfm|title=US EPA|date=2015|access-date=2011-09-25}}</ref> دنيا جي سڀ کان وڏي آبستان ۾ ايمازون درياھہ جو نيڪال جو طاس، اولهه سائبيريئن ميدان، <ref name="FraserKeddy2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=tYeccNT_AsQC&pg=PP1|title=The World's Largest Wetlands: Their Ecology and Conservation|date=2005|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0521834049|editor-last=Fraser|editor-first=L.|location=Cambridge, UK|editor2-last=Keddy|editor2-first=P.A.}}</ref> ڏکڻ آمريڪا ۾ پنٽانل <ref name=":12">{{cite web|url=http://wwf.panda.org/who_we_are/wwf_offices/bolivia/our_work/pantanal_programme/|title=WWF Pantanal Programme|access-date=2011-09-25}}</ref> ۽ گنگا-برهمپترا ڊيلٽا ۾ سندربن جا ٻيلا شامل آهن.<ref name=":22">{{cite journal|author=Giri, C.|author2=Pengra, B.|author3=Zhu, Z.|author4=Singh, A.|author5=Tieszen, L.L.|year=2007|title=Monitoring mangrove forest dynamics of the Sundarbans in Bangladesh and India using multi-temporal satellite data from 1973 to 2000|journal=Estuarine, Coastal and Shelf Science|volume=73|issue=1–2|pages=91–100|bibcode=2007ECSS...73...91G|doi=10.1016/j.ecss.2006.12.019}}</ref> آبستان ڪيتريون ئي ماحولياتي نظام جون خدمتون سرانجام ڏين ٿا جيڪي ماڻهن کي فائدو ڏين ٿيون. انهن ۾، پاڻي کي صاف ڪرڻ، ساحلن جو استحڪام، طوفان کان بچاء ۽ ٻوڏ جو ڪنٽرول شامل آهن. ان کان علاوه، آبي زمينون ڪاربن کي به پروسيس ۽ ڪنڊينس ڪن ٿيون (جنهن کي ڪاربن فيڪسيشن ۽ سيڪويسٽريشن چئجي ٿو)، ۽ ٻيا غذائي مواد ۽ پاڻي جي آلودگين کي پراسس ڪري ختم ڪن ٿيون. آبستان هڪ سنڪ يا ڪاربان جي ذريعي طور ڪم ڪري سگهن ٿا، اها مخصوص آبستان تي منحصر آهي. جيڪڏهن اهي ڪاربن سنڪ جي طور تي ڪم ڪن، اهي موسمياتي تبديلي جي گھٽتائي ۾ مدد ڪري سگهن ٿا. تنهن هوندي به، آبستان، لڪل ڊيٽريٽس جي بغير اڪسيجن واري سڙن جي ڪارڻ، ميٿين گئس جي اخراج جو هڪ اهم ذريعو به ٿي سگهن ٿا ۽ ڪجهه نائٽرس آڪسائيڊ جا خارج ڪندڙ پڻ آهن.<ref name=":42">{{Cite journal|last=Bange|first=H. W.|date=2006|title=Nitrous oxide and methane in European coastal waters|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0272771406002496|journal=Estuarine, Coastal and Shelf Science|volume=70|issue=3|pages=361–374|bibcode=2006ECSS...70..361B|doi=10.1016/j.ecss.2006.05.042}}</ref><ref name=":32">{{cite journal|last1=Thompson|first1=A. J.|last2=Giannopoulos|first2=G.|last3=Pretty|first3=J.|last4=Baggs|first4=E. M.|last5=Richardson|first5=D. J.|date=2012|title=Biological sources and sinks of nitrous oxide and strategies to mitigate emissions|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B|volume=367|issue=1593|pages=1157–1168|doi=10.1098/rstb.2011.0415|pmc=3306631|pmid=22451101}}</ref> انسان ڪيترن ئي طريقن سان آبي زمينن کي خراب ۽ نقصان پهچائي رهيا آهن، جن ۾ تيل ۽ گيس ڪڍڻ، تعميراتي ڍانچن جي تعمير، چوپائي مال جي اوور گرازنگ، مڇي مارڻ، آبي زمينن جي ڦيرڦار سميت ڊريجنگ ۽ ڊريننگ، غذائي آلودگي ۽ پاڻي جي آلودگي شامل آهن.<ref name="clewell2013" /><ref name="mitsch2007" /> سال 2005ع کان ملينيئم ايڪو سسٽم اسيسمينٽ موجب، آبي زمينن کي ڌرتيءَ تي ڪنهن ٻئي ماحولياتي نظام جي ڀيٽ ۾ ماحولياتي تباهيءَ کان وڌيڪ خطرو آهي.<ref>{{cite book|url=https://www.millenniumassessment.org/documents/document.358.aspx.pdf|title=Ecosystems and Human Well-being: Wetlands and Water Synthesis: a report of the Millennium Ecosystem Assessment|last1=Davidson|first1=N.C.|last2=D'Cruz|first2=R.|last3=Finlayson|first3=C.M.|date=2005|publisher=World Resources Institute|isbn=978-1-56973-597-8|location=Washington, DC|name-list-style=amp}}</ref> آبي زمينن جي ماحولياتي صحت جو اندازو لڳائڻ لاءِ طريقا موجود آهن. انهن طريقن جي مدد سان آبي زمينن جي تحفظ لاء عوام جي شعور کي وڌائڻ ۽ انهن ڪمن جي باري ۾ معلومات فراهم ڪئن، جيڪي آبي زمينون مهيا ڪري سگهن ٿيون، مدد ملي آهي.<ref name="ACADEMIC PRESS2">{{Cite book|title=Wetland and Stream Rapid Assessments: Development, Validation, and Application|date=2018|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-805091-0|editor-last=Dorney|editor-first=J.|location=London; San Diego, CA|oclc=1017607532|editor-last2=Savage|editor-first2=R.|editor-last3=Adamus|editor-first3=P.|editor-last4=Tiner|editor-first4=R.}}</ref> سال 1971ع کان وٺي، بين الاقوامي معاهدي تحت "بين الاقوامي اهميت جي آبي زمينن" جي سڃاڻپ ۽ حفاظت ڪرڻ جي ڪوششون شروع ڪئي ويو آهن. ==تعريف ۽ اصطلاح== ==پراسس== ==حياتيات== ==ماحولياتي نظام جون خدمتون== ==خرابيون ۽ انساني اثرات== ==تحفظ== ==بحالي== ==موسمياتي تبديلي جا حصا== ==قدر== ==قانون سازي== ==مثالون== == پڻ ڏسو== ==حوالا== {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== * {{commons-inline}} {{Authority control}} [[زمرو:آبستان]] [[زمرو:ٻيلا]] [[زمرو:آبي ٻيلا]] [[زمرو:آبي ماحوليات]] [[زمرو:زميني شڪليون]] [[زمرو:ڌرتي جا حياتياتي دائرا]] 5tqt6z7rcpqrmwgr1db5wvwwp6va9jb 0 82518 379815 367108 2026-05-23T05:40:27Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 379815 wikitext text/x-wiki {{Short description|Major river in West Africa}} {{Infobox river | name = نائيجر درياهه | native_name = {{collapsible list|titlestyle = background:transparent;text-align:center; |title = Niger River |{{font |{{native name |fr |Fleuve Niger}} |size=76%}} |{{font |{{lang|mnk|Joliba}} {{ font |([[Maninka language|Maninka]])|size=81%|css=font-weight:normal;}}|size=76%}}|{{font|{{native name|bm|Jeluba}}|size=76%}}|{{font|{{native name|ff|Mayo Ɓalewo 𞤃𞤢𞥄𞤴𞤮 𞤄𞤢𞤤𞤫𞤮}}|size=76%}}|{{font|{{native name|taq|Egerew {{lang|taq|ⴻⴳⴻⵔⴻⵡ}}}}|size=76%}}|{{font|{{lang|dje|Issa Beri}} {{font|([[Zarma language|Zarma]])|size=81%|css=font-weight:normal;}}|size=76%}}|{{font|{{native name|ha|Kwara}}|size=76%}}|{{font|{{native name|ijo|Toru Beni}}|size=76%}}|{{font|{{native name|yo|Ọya}}|size=76%}}|{{font|{{native name|ig|Óshimiri/ Oshimili}}|size=76%}}}} | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = اڻڄاتل (ممڪن طور تي بربر مان درياء گهير يا مقامي تواريگ لفظ "n-igereouen" معنيٰ ”وڏيون نديون“)<ref> {{cite web |title=niger {{!}} Origin and meaning of the name niger by Online Etymology Dictionary |url=https://www.etymonline.com/word/niger |website=www.etymonline.com |language=en |access-date=2021-04-26 |archive-date=2022-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014033414/https://www.etymonline.com/word/Niger |url-status=live }}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Niger, Niamey, Pont Kennedy (1).jpg | image_size = 325px | image_caption = [[نيامي]] ۾ نائجر درياهه جي پار "پونٽ ڪينيڊي"، سال 2019ع | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = [[ملڪ]] | subdivision_name1 = {{پرچم|گائينا}} • {{پرچم|مالي}} • {{پرچم|نائجر}} • {{پرچم|بينن}} • {{پرچم|نائجيريا}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = [[شھر]] | subdivision_name5 = [[بماڪو]] • [[ٽمبڪٽو]] • [[نيامي]] • لوڪوجا • اونيتشا • ٽيمباڪنڊا <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = 4,200 ڪلوميٽر<ref name="The Niger River Basin - A Vision for Sustainable Management"> {{cite book |url=https://econpapers.repec.org/bookchap/wbkwbpubs/7397.htm |title=The Niger River Basin - A Vision for Sustainable Management |last1=Inger |first1=Andersen |last2=Ousmane |first2=Dione |last3=Martha |first3=Jarosewich-Holder |last4=Jean-Claude |first4=Olivry |last5=Katherin |first5=George Golitzen |isbn=9780821362037 |year=2005 |publisher=World Bank |access-date=2023-01-04 |archive-date=2023-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104003516/https://econpapers.repec.org/bookchap/wbkwbpubs/7397.htm |url-status=live }}</ref> | width_min = | width_avg = 1.24 ڪلوميٽر کان 1.73 ڪلوميٽر (لوڪوجا) <ref name="35-years decadal changes in platform morphology of the Niger and Benue confluence, West Africa">{{cite journal |url=https://www.authorea.com/doi/pdf/10.1002/essoar.10512089.1 |title=35-years decadal changes in platform morphology of the Niger and Benue confluence, West Africa |last1=Muhedeen |first1=Lawal |last2=Kamaldeen Olakunle |first2=Omosanya |year=2022 |doi=10.1002/essoar.10512089.1 |journal=ESS Open Archive }}{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = 37 ميٽر (لوڪوجا) <ref name="35-years decadal changes in platform morphology of the Niger and Benue confluence, West Africa"/> | discharge1_location= [[نائجر ڊيلٽا]]<ref name="WWD Continents">{{cite web |url=http://www.geol.lsu.edu/WDD/AFRICAN/Niger/niger.htm |title=WWD Continents |website=www.geol.lsu.edu |access-date=28 April 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171008103921/http://www.geol.lsu.edu/WDD/AFRICAN/Niger/niger.htm |archive-date=8 October 2017}}</ref><ref name="Prabhu TL 2021">{{cite web |author=Prabhu TL |year=2021 |title=Agricultural Engineering: An Introduction To Agricultural Engineering |url=https://books.google.com/books?id=t1o0EAAAQBAJ&dq=Niger+6925+m3/s&pg=PT1156 |publisher=NestFame Creations Pvt. Ltd. |access-date=2021-11-18 |archive-date=2022-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125071257/https://books.google.com/books?id=t1o0EAAAQBAJ&dq=Niger+6925+m3/s&pg=PT1156 |url-status=live }}</ref> | discharge1_avg =(دور: 2010 کان 2018ع تائين) 270.5 ڪعبي ڪلوميٽر في سال<ref name="Water Accounting in the Niger River Basin"/> * (دور: 1971–2000ع) 7922.3 ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ<ref name="Niger">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=51&catid=202&Itemid=179|title=Niger|access-date=2024-04-01|archive-date=2024-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240401204320/https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=51&catid=202&Itemid=179|url-status=live}} </ref> 6925 ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ کان <ref name="Prabhu TL 2021"/> کان 250 ڪعبي ڪلوميٽر في سال <ref name="The Niger River Basin - A Vision for Sustainable Management"/>) | discharge1_min =1200 ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ | discharge1_max = 35000 ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1_location = گني هاءِ لينڊ، [[گني]]-[[ڪوناڪري]] | source1_coordinates= {{coord|09|05|50|N|10|40|58|W|type:river}} | source1_elevation = 850 ميٽر | mouth = [[ائٽلانٽڪ سمنڊ]] | mouth_location = گني جي نار، نائيجيريا | mouth_coordinates = {{coord|5|19|20|N|6|28|9|E|type:river|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = [[گني وارو نار|گني جي نار]] | river_system = نائيجر درياهه | basin_size = 2117700 چورس ڪلوميٽر کان 2273946 چورس ڪلوميٽر <ref name="FAO"/> | tributaries_left = ٽنڪيسو ندي، سوڪوٽو ندي، ڪدونا ندي، گرارا آبشار، بينو ندي، انامبرا ندي | tributaries_right = نياندان ندي، ميلو ندي، سنڪاراني ندي، باني ندي، گوروول ندي، سربا ندي، ميکرو ندي، عليبوري ندي، سوٽا ندي، اولي ندي، اوراشي ندي، واري ندي | custom_label = | custom_data = | extra = |discharge2_location= اونيتشا، [[نائيجيريا]] |discharge2_avg=(دور: 1971 کان 2000ع تائين) 6470.80 ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ <ref name="Niger"/> |discharge3_location=لوڪوجا، [[نائيجيريا]] |discharge3_min=(دور: جون، 2000 کان مئي، 2023ع تائين) 1864 ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ <ref name="Niger-Hycos"/> {{cvt|500|m3/s|cuft/s}}<ref name=study>{{cite web |url=http://www.risorseidriche.dica.unict.it/Sito_STAHY2010_web/pdf_papers/AbrateT_HubertP_SighomnouD.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101085233/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:gF9Pb96gxA0J:www.risorseidriche.dica.unict.it/Sito_STAHY2010_web/pdf_papers/AbrateT_HubertP_SighomnouD.pdf+niger+river+peak+discharge&cd=2&hl=en&ct=clnk&gl=us |url-status=dead |archive-date=January 1, 2016 |title=A Study On The Hydrological Series Of The Niger River At Koulikoro, Niamey And Lokoja Stations |first=Ing. Antonio |last=Castano |access-date=28 April 2018 }}</ref> |discharge3_avg=(دورانيو: جون، 2000ع کان مئي، 2023ع) 6696 ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ <ref name="Niger-Hycos"/> (دورانيو: 1971–2000ع) 5745.7 ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ <ref name="Niger"/> | discharge3_max =(دورانيو:جون، 2000ع کان مئي، 2023ع تائين) 21800 ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ <ref name="Niger-Hycos"/> 27600 ڪعبي ميٽر في <ref name=study/> (04/10/2022: 33136 ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ <ref name="Niger-Hycos"> {{cite web |url=http://nigerhycos.abn.ne/portal/spip.php?article475 |title=Niger-Hycos |year=2022 |access-date=2023-01-02 |archive-date=2023-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201021022/http://nigerhycos.abn.ne/portal/spip.php?article475 |url-status=live }}</ref> |discharge4_location=[[نيامي]]، [[نائجر]] |discharge4_min=(دورانيو: 2000/06/01–2023/05/31) 60 ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ <ref name="Niger-Hycos"/> |discharge4_avg=(دورانيو: 2000/06/01–2023/05/31) 964 مڪعب ميٽر/سيڪنڊ <ref name="Niger-Hycos"/> (دورانيو: 1971–2000) 373.7 مڪعب ميٽر/سيڪنڊ <ref name="Niger"/> |discharge4_max=(دورانيو: 2000/06/01–2023/05/31) 1994 مڪعب ميٽر/سيڪنڊ <ref name="Niger-Hycos"/> |discharge5_location=[[بماڪو]]، [[مالي]] |discharge5_avg=(دورانيو: 1971ع–2000ع)1091.7 مڪعب ميٽر/سيڪنڊ <ref name="Niger"/>}} '''نائيجر درياهه''' ([[انگريزي ٻولي|انگريزي]]: <small>Niger River،</small> [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: <small>fleuve Niger</small>) [[اولهه آفريڪا]] جو مکيه درياهه آهي، <small>4,180</small> ڪلوميٽر (<small>2600</small> ميل) ڊگهو آهي. هن جي [[نيڪال جو طاس|نيڪاس جي طاس]] جو علائقو <small>21,17,700</small> چورس ڪلوميٽر (<small>817600</small> چورس ميل) آهي. <ref>{{Citation|last=Gleick|first=Peter H.|author-link=Peter Gleick|title=The World's Water, 2000-2001: The Biennial Report on Freshwater|year=2000|publisher=Island Press|isbn=978-1-55963-792-3|page=[https://archive.org/details/worldswater200020000glei/page/33 33]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/worldswater200020000glei/page/33|via=Internet Archive}}</ref> هن جو اصل [[سيرا ليون|سيراليون]] جي سرحد جي ويجهو ڏکڻ اوڀر [[گني]] ۾ گني هاءِ لينڊز کان شروع ٿئي ٿو.<ref>{{cite web |title=Niger River |url=https://geography.name/niger-river/ |website=geography.name |access-date=26 April 2021 |archive-date=26 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426134355/https://geography.name/niger-river/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |year=2005 |title=Niger River |encyclopedia=Encyclopedia of World Geography |publisher=Facts On File, Inc. |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA665 |last=Thompson |first=Samuel |editor-last1=McColl |editor-first1=R. W. |page=665 |isbn=9780816072293}}</ref> اهو هڪ هلال جي شڪل ۾ [[مالي]] ۾ ۽ [[نائيجر]] مان، [[بينن]] جي سرحد تي وهي ٿو ۽ پوءِ [[نائيجيريا]] مان نائيجر ڊيلٽا ذريعي وهندو آهي<ref>{{Cite web|url=https://www.radionetherlandsarchives.org/the-niger-river/|title=Rivers of the World: The Niger River|date=2002-12-04|website=Radio Netherlands Archives|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027131915/https://www.radionetherlandsarchives.org/the-niger-river/|archive-date=2021-10-27|access-date=2021-11-24|url-status=live}}</ref> ۽ آخر ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ گني جي نار ۾ وهندو آهي. نائيجر [[آفريڪا]] ۾ [[نيل درياھہ|نيل]] ۽ [[ڪانگو درياهه]] کانپوء ٽيون سڀ کان ڊگهو درياهه آهي. ان جي مکيه معاون ندي بينو ندي آهي. اولهه آفريڪا ساحل علائقي جي حصي طور. نائجر نديءَ جي آبهوا گرم آهي. سال جي دوران تمام گهڻي گرمي پد جي خاصيت آهي. آڪٽوبر کان مئي تائين هڪ ڊگهو، شديد خشڪ موسم. ۽ هڪ مختصر، بي ترتيب برساتي موسم جيڪو اولهه آفريڪا جي مون سون سان ڳنڍيل آهي. ==نالو== [[File:Niger, Boubon (16), scene at the river front.jpg|thumb|upright=1.6|نائيجر ۾ بوبون ۾ درياءَ جي ڪناري تي تجارتي سرگرميون]] علائقي جي مختلف ٻولين ۾ نائجر جا مختلف نالا آهن: * فولا ٻولي: مايو جاليبا * مينڊنگ ٻولي: جيليبا يا جوليبا، معني "عظيم ندي" * طواريگ ٻولي: "دريائن جو درياء" * سونگهي بولي: ايسا "درياء" * زرما بولي: ايسا بيري "عظيم ندي"<ref>{{citation|last1=Idrissa|first1=Abdourahmane|last2=Decalo|first2=Samuel|date=June 1, 2012|title=Historical Dictionary of Niger|edition=4th|page=274|location=Plymouth, UK|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0810860940}}</ref> * هاوسا ٻولي: ڪورا (ڪوَرَ) * نوپي ٻولي: اُدو * يوروبا ٻولي: "اويا"، يوروبا جي ديوي اويا جي نالي تي * اگبو ٻولي: اوريميري يا اوريميلي "عظيم پاڻي" * اجاو ٻولي: تورو بيني "درياهه جو پاڻي" درياهه لاءِ "نائيجر" (Niger) نالي جو سڀ کان پھريون استعمال ليو آفريڪانس (Leo Africanus) پنھنجي ڪتاب ”ڊيلا دسڪريسيون ديلا آفريڪا ايت ديلي ڪوسي نوتابيلي سي اوي سونو“ ( ''[[Description of Africa (Ramusio book)|Della descrittione dell’Africa et delle cose notabili che ivi sono]])'' ۾ ڪيو، جيڪي سال 1550ع ۾ ڇپيو.<ref name="EB19112">{{cite EB1911|wstitle=Niger|volume=19|page=676|first=Frank Richardson|last=Cana}}</ref> پر ان جي باوجود، نگرس" (Nigris) اڳي ئي اولهه آفريڪا ۾ ھڪڙي نديءَ جو نالو ھو، جنھن جو ذڪر ٻين کانسوا پليني دي ايلڊر ۽ سولينس به ڪيو آھي.<ref>{{Cite web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0064:entry=nigeir-geo|title=Dictionary of Greek and Roman Geography (1854), NIGEIR|website=www.perseus.tufts.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20240401162754/https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0064:entry=nigeir-geo|archive-date=2024-04-01|access-date=2024-04-01|url-status=live}}</ref> قرون وسطيٰ جي يورپي نقشن ۾ جديد مالي ۾ درياهه جي وچين پهاڙن تي "نائجر" ۽ جديد نائيجيريا ۾ هيٺئين پهاڙن تي "ڪوارا" جو نالو لاڳو ڪيو ويو، <ref name="EB19113">{{cite EB1911|wstitle=Niger|volume=19|page=676|first=Frank Richardson|last=Cana}}</ref> ڇاڪاڻ ته ان وقت انهن کي ساڳئي درياهه جي طور تي تسليم نه ڪيو ويو هو. اهو صرف 18هين صدي جي سياح، "منگو پارڪ" جي دورن سان، جيڪو نائجر نديءَ جي هيٺان سفر ڪيو ۽ پنهنجي ڏينهن جي عظيم ساحيل جي سلطنتن جو دورو ڪيو، يورپين نائجر جي وهڪري کي صحيح طور تي سڃاڻي ورتو ۽ نالو ان جي پوري وهڪري تائين وڌايو. * فولا: {{lang|ff|𞤃𞤢𞥄𞤴𞤮 𞤔𞤢𞥄𞤤𞤭𞤦𞤢}} * ماندنگ: {{lang|man|ߖߋ߬ߟߌߓߊ߬}} يا {{lang|man|ߖߏ߬ߟߌߓߊ߬}} * طواريگ: ''Eġərəw n-Igərǝwăn'' {{lang|tmh|ⴴⵔⵓ ⵏ ⴴⵔⵓⵏ}}<ref>{{cite book|title=Timbuktu and the Songhay Empire: Al-Sadi's Tarikh al-Sudan down to 1613 and other contemporary documents|last=Hunwick|first=John O.|publisher=Brill|year=2003|isbn=978-90-04-11207-0|place=Leiden|page=275 Fn 22|author-link=John Hunwick|orig-year=1999}}</ref> * سونگهي: ''Isa'' * زرما: ''Isa Beeri''" * هاوسا: {{lang|ha|كوَرَ}} *نوپي: ''Èdù'' * يوروبا: ''Ọya'' * اگبو: ''Orimiri'' or ''Orimili'' * اجاو: ''Toru Beni'' == آبهوا == اولهه آفريڪا ساحل علائقي جي حصي طور نائجر نديءَ جي آبهوا گرم آهي. سال جي دوران تمام گهڻي گرمي پد جي خاصيت آهي. آڪٽوبر کان مئي تائين هڪ ڊگهو، شديد خشڪ موسم ۽ هڪ مختصر، بي ترتيب برساتي موسم جيڪو اولهه آفريڪا جي مون سون سان ڳنڍيل آهي.<ref>{{Cite web |last=Kiley |first=Penny |date=2011-12-01 |title=Climate change, water and conflict in the Niger river basin |url=https://www.international-alert.org/publications/climate-change-water-and-conflict-niger-river-basin/ |access-date=2023-09-29 |website=International Alert |language=en-GB |archive-date=2023-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004091209/https://www.international-alert.org/publications/climate-change-water-and-conflict-niger-river-basin/ |url-status=live }}</ref> ==جاگرافي== ===ڊرينيج بيسن=== اولهه آفريڪا ۾ واقع, نائجر نديءَ جو بيسن, براعظم جو %7.5 ڍڪي ٿو ۽ ڏهن ملڪن تي پکڙيل آهي. نائجر نديءَ جو بيسن: ملڪ جي لحاظ کان علائقا ۽ برسات ملڪ: {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2" |ملڪ ! colspan="2" |بيسن جي اندر ملڪ جو علائقو ! rowspan="2" |بيسن ۾ سراسري مينهن (millimetres) |- ! (km²) ! (%) |- |{{flag|Algeria}} |193,449 |8.5 |20 |- |{{flag|Benin}} |46,384 |2.0 |1,055 |- |{{flag|Burkina Faso}} |76,621 |3.4 |655 |- |{{flag|Cameroon}} |89,249 |3.9 |1,330 |- |{{flag|Chad}} |20,339 |0.9 |975 |- |{{flag|Côte d'Ivoire}} |23,770 |1.0 |1,466 |- |{{flag|Guinea}} |96,880 |4.3 |1,635 |- |{{flag|Mali}} |578,850 |25.5 |440 |- |{{flag|Niger}} |564,211 |24.8 |280 |- |{{flag|Nigeria}} |584,193 |25.7 |1,185 |- | colspan="4" | |- |''نائجر جي بيسن لاءِ'' |''2,273,946'' |''100.0'' |''690'' |} نائجر نديءَ تي هائيڊروميٽرڪ اسٽيشن<ref name="GRDC">{{cite web |url=https://www.bafg.de/GRDC/EN/05_cllbrtn/54_rvrbsns/nba.html;jsessionid=B68338B0CA980923BCCBB2D34823EBD4.live21323?nn=201642 |title=GRDC |access-date=2023-01-11 |archive-date=2023-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111211402/https://www.bafg.de/GRDC/EN/05_cllbrtn/54_rvrbsns/nba.html;jsessionid=B68338B0CA980923BCCBB2D34823EBD4.live21323?nn=201642 |url-status=live }}</ref><ref name="Niger" /><ref name="Niger River">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Niger-River |title=Niger River |date=14 June 2023 |access-date=11 January 2023 |archive-date=30 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221230110955/https://www.britannica.com/place/Niger-River |url-status=live }}</ref><ref name="The Niger River Basin - A Vision for Sustainable Management" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" | اسٽيشن ! rowspan="2" |ندي ڪلوميٽر (rkm) ! rowspan="2" |اوچائي (ميٽر) ! rowspan="2" |حوض جي ماپ (اسڪوائر ڪلوميٽر) ! colspan="3" | گھڻ سالي سراسري خارج ٿيڻ |- ! سال شروع ! (m³/s) ! (km³) |- |نائجر ڊيلٽا |0 |0 |2,273,946 |1914 |7,922.3 |250 |- | colspan="7" |'''لوئر نائجر''' |- |اونتشا |270 |14 |2,240,019 |1914 |6,470.8 |204 |- |لوڪوجا |480 |34 |2,204,500 |1914 |5,754.7 |182 |- |بارو |600 |47 |1,845,300 |1914 |2,349.8 |74 |- |جيبا |810 |73 |1,751,000 |1970 |1,457.3 |46 |- |ڪنجي ڊيم |900 |100 |1,711,300 |1970 |1,153.9 |36 |- | colspan="7" |'''وچ نائجر''' |- |گايا |1,120 |156 |1,404,600 |1929 |1,086.7 |34 |- |ملان ويل |1,130 |157 |1,399,238 |1929 |1,086.7 |34 |- |[[نيامي]] |1,420 |176 |791,121 |1929 |893.4 |28 |- |انسونگو |1,770 |241 |647,527 |1949 |806.8 |26 |- |گاؤ |1,860 |245 |549,876 |1947 |875.6 |28 |- |[[ٽمبڪٽو]] |2,460 |256 |382,469 |1975 |950.7 |30 |- | colspan="7" |'''اندروني ڊيلٽا''' |- |ڊيرئ |2,540 |257 |372,588 |1924 |1,113 |35 |- |موپٽل |2,900 |261 |308,186 |1922 |1,742.9 |55 |- | colspan="7" |'''اپر نائجر''' |- |ڪي ميڪينا |3,050 |271 |143,361 |1945 |1,330 |42 |- |سيگو |3,200 |280 |132,838 |1945 |1,344.5 |42 |- |ڪوليڪورو |3,440 |289 |119,029 |1907 |1,351 |43 |- |[[بماڪو]] |3,500 |316 |114,800 |1907 |1,371.2 |43 |- |سيگوري |3,600 |337 |67,631 |1967 |919 |29 |- |ڪوروسا |3,800 |357 |18,900 |1950 |232 |7 |- |فارانه |4,040 |424 |3,196 |1950 |69.5 |2 |} [[File:River Niger at Bomadi.jpg|thumb|بوماڊي تي نائجر ندي]] ==نيڪاس== نائجر نديءَ جو سراسري، گھٽ ۾ گھٽ ۽ وڌ ۾ وڌ خارج ٿيڻ ڪوليڪورو (اپر نائجر)، نيامي (وچ نائجر) ۽ لوڪوجا (لوئر نائجر) ۾. عرصو 2000/06/01 کان 2024/05/31 تائين.<ref name="Niger-Hycos"/><ref name="Essai de segmentation">{{cite web |url=http://m2hh.metis.upmc.fr/wp-content/uploads/arch/memories2007/Abrate_memorie07.pdf |title=Essai de segmentation des sèries annuelles des dèbits du Niger aux stations de Koulikoro, Niamey at Lokoja |last1=Tommaso |first1=Abrate |last2=Prof. Pierre |first2=Hubert |year=2007 }}{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="AUTORITE DU BASSIN DU NIGER">{{cite web|url=http://www.abn.ne/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=28&lang=en&ltemid=28&lang=en|title=AUTORITE DU BASSIN DU NIGER}}</ref><ref name="BILAN HYDROLOGIQUE DU BASSIN DU NIGER ANNEE 2023/2024">{{cite web|url=http://nigerhycos.abn.ne/portal/spip.php?article517|title=BILAN HYDROLOGIQUE DU BASSIN DU NIGER ANNEE 2023/2024|access-date=2024-09-17|archive-date=2024-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917013217/http://nigerhycos.abn.ne/portal/spip.php?article517|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="3" | پاڻي سال ! colspan="9" |نيڪاس (ڪعبي ميٽر في سيڪنڊ) |- ! colspan="3" | ڪوليڪورو ! colspan="3" | نيامي ! colspan="3" | لوڪوجا |- ! گھٽ ۾ گھٽ ! سراسري ! وڌ ۾ وڌ ! گھٽ ۾ گھٽ ! سراسري ! وڌ ۾ وڌ ! گھٽ ۾ گھٽ ! سراسري ! وڌ ۾ وڌ |- |2000/01 |149 |1,150 |3,860 |70.6 |942 |1,810 |2,112 |8,504 |32,080 |- |2001/02 |140 |1,270 |5,520 |48.9 |895 |1,680 |2,157 |5,338 |18,885 |- |2002/03 |177 |904 |3,120 |90.4 |796 |1,610 |2,000 |5,297 |17,012 |- |2003/04 |92.7 |1,230 |5,210 |21.6 |922 |1,870 |1,592 |6,225 |19,025 |- |2004/05 |120 |876 |3,370 |59 |890 |1,880 |2,107 |5,683 |16,098 |- |2005/06 |121 |1,060 |3,400 |73.9 |856 |1,660 |1,801 |4,849 |13,792 |- |2006/07 |143 |1,111 |3,631 |47.4 |855 |1,710 |1,781 |5,291 |19,389 |- |2007/08 |34.2 |962 |4,854 |33.2 |925 |1,840 |2,227 |6,767 |19,941 |- |2008/09 |135 |1,443 |4,837 |34 |945 |1,830 |1,535 |6,161 |20,426 |- |2009/10 |142 |1,302 |4,660 | colspan="3" rowspan="2" | |2,101 |7,637 |20,534 |- |2010/11 |170 |1,260 |3,916 |2,166 |7,225 |21,272 |- |2011/12 |92 |924 |3,912 | |801 | |1,835 |5,736 |16,912 |- |2012/13 |149 |1,146 |4,562 |73 |1,115 |2,492 |1,731 |8,612 |31,692 |- |2013/14 |137 |1,080 |6,297 | |852 | |1,546 |5,783 |16,430 |- |2014/15 |104 |863 |3,695 |53 |752 |1,542 |1,570 |6,352 |19,664 |- |2015/16 |129 |1,002 |3,719 |53 |958 |2,123 |1,753 |6,054 |27,285 |- |2016/17 |106 |974 |5,845 | |1,059 | |2,550 |7,272 |20,613 |- |2017/18 |77 |677 |2,338 |107 |801 |1,791 |2,058 |6,781 |21,020 |- |2018/19 |43 |1,256 |7,555 | |1,223 | |2,046 |7,900 |25,612 |- |2019/20 |174 |933 |4,158 |10 |1,060 |2,677 |1,594 |8,751 |24,800 |- |2020/21 |66 |999 |5,023 |58 |1,418 |3,398 |2,131 |7,570 |28,082 |- |2021/22 |77 |824 |3,275 |135 |1,106 |2,121 |2,021 |5,913 |17,688 |- |2022/23 |66 |891 |3,851 |44 |1,074 |1,869 |1,997 |8,288 |33,136 |- |2023/24 |55 |748 |3,401 |44 |874 |1,595 |2,107 |7,491 |20,578 |} Average discharge of the Niger River at [[Niger Delta]] (period from 2010 to 2018):<ref name="Water Accounting in the Niger River Basin">{{cite book |url=https://doi.org/10.4060/cb1274en |title=Water Accounting in the Niger River Basin |year=2020 |doi=10.4060/cb1274en |isbn=978-92-5-133378-5|s2cid=242320135 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" | Year ! colspan="3" | Average discharge |- ! (km³) ! (m³/s) ! (cfs) |- | 2010 | 288.1 | 9,130 | 322,410 |- | 2011 | 245.7 | 7,786 | 274,960 |- | 2012 | 320.3 | 10,150 | 358,440 |- | 2013 | 224.4 | 7,111 | 251,120 |- | 2014 | 251.2 | 7,960 | 281,110 |- | 2015 | 235.3 | 7,456 | 263,320 |- | 2016 | 286.8 | 9,088 | 320,950 |- | 2017 | 270.9 | 8,585 | 303,160 |- | 2018 | 311.6 | 9,874 | 348,700 |- | colspan="4" | |- | ''2010–2018'' | ''270.5'' | '''''8,572''''' | ''302,710'' |} ===Niger River at Lokoja=== Niger River at [[Lokoja]] average, minimum and maximum discharge (1946 to 2023):<ref name="Liste des stations avec des mesure de type Debit et du groupe NIGERIA">{{cite web|url=https://nigerhycos.abn.ne/user-anon/htm/listMultiStation.php?group_no=41&type_no=1&option_no=1|title=Liste des stations avec des mesure de type Debit et du groupe NIGERIA}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Niger-Hycos"/><ref name="Essai de segmentation"/><ref name="AUTORITE DU BASSIN DU NIGER"/><ref name="BILAN HYDROLOGIQUE DU BASSIN DU NIGER ANNEE 2023/2024"/> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" | Water year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) ! rowspan="2" | Water year ! colspan="3" |Discharge (m³/s) |- ! Min ! ''Mean'' ! Max ! Min ! ''Mean'' !Max |- |1946/47 |788 |''4,824'' |16,600 |1985/86 |1,110 |''4,601'' |15,800 |- |1947/48 |1,010 |''6,258'' |21,000 |1986/87 |1,210 |''4,027'' |11,400 |- |1948/49 |915 |''6,427'' |20,900 |1987/88 |1,390 |''3,849'' |11,800 |- |1949/50 |842 |''5,849'' |19,200 |1988/89 |1,070 |''4,615'' |15,100 |- |1950/51 |935 |''4,755'' |15,000 |1989/90 |1,110 |''5,589'' |16,300 |- |1951/52 |1,290 |''6,662'' |20,400 |1990/91 |1,790 |''5,045'' |14,800 |- |1952/53 |2,260 |''5,674'' |18,300 |1991/92 |1,770 |''6,387'' |18,400 |- |1953/54 |1,840 |''6,405'' |18,500 |1992/93 |1,930 |''5,570'' |15,300 |- |1954/55 |2,130 |''7,733'' |24,900 |1993/94 |1,949 |''4,908'' |11,895 |- |1955/56 |2,400 |''8,247'' |24,600 |1994/95 |1,945 |''5,915'' |20,418 |- |1956/57 |1,870 |''5,394'' |18,100 |1995/96 |1,945 |''6,284'' |17,713 |- |1957/58 |1,480 |''7,769'' |23,600 |1996/97 |2,103 |''6,020'' |19,914 |- |1958/59 |2,020 |''4,828'' |14,700 |1997/98 |2,406 |''5,677'' |15,548 |- |1959/60 |1,530 |''5,228'' |18,300 |1998/99 |2,315 |''7,175'' |23,491 |- |1960/61 |1,250 |''6,707'' |22,200 |1999/00 |2,618 |''7,652'' |23,090 |- |1961/62 |979 |''4,912'' |15,500 |2000/01 |2,112 |''8,504'' |32,080 |- |1962/63 |1,150 |''7,101'' |24,100 |2001/02 |2,157 |''5,338'' |18,885 |- |1963/64 |1,710 |''6,764'' |20,500 |2002/03 |2,000 |''5,297'' |17,012 |- |1964/65 |1,160 |''6,128'' |20,800 |2003/04 |1,592 |''6,225'' |19,025 |- |1965/66 |1,310 |''5,914'' |18,600 |2004/05 |2,107 |''5,683'' |16,098 |- |1966/67 |1,320 |''6,545'' |20,000 |2005/06 |1,801 |''4,849'' |13,792 |- |1967/68 |928 |''5,812'' |19,700 |2006/07 |1,781 |''5,291'' |19,389 |- |1968/69 |1,720 |''6,558'' |18,800 |2007/08 |2,227 |''6,767'' |19,941 |- |1969/70 |1,630 |''7,927'' |23,500 |2008/09 |1,535 |''6,161'' |20,426 |- |1970/71 |1,640 |''6,229'' |20,100 |2009/10 |2,101 |''7,637'' |20,534 |- |1971/72 |1,270 |''5,360'' |17,600 |2010/11 |2,166 |''7,225'' |21,272 |- |1972/73 |1,410 |''4,489'' |14,400 |2011/12 |1,835 |''5,736'' |16,912 |- |1973/74 |839 |''3,698'' |12,200 |2012/13 |1,731 |''8,612'' |31,692 |- |1974/75 |832 |''5,275'' |17,100 |2013/14 |1,546 |''5,783'' |16,430 |- |1975/76 |1,300 |''5,848'' |19,600 |2014/15 |1,570 |''6,352'' |19,664 |- |1976/77 |1,320 |''5,136'' |12,000 |2015/16 |1,753 |''6,054'' |27,285 |- |1977/78 |1,310 |''4,662'' |15,500 |2016/17 |2,550 |''6,555'' |20,613 |- |1978/79 |1,080 |''5,636'' |17,000 |2017/18 |2,058 |''6,781'' |21,020 |- |1979/80 |1,210 |''5,510'' |17,800 |2018/19 |2,046 |''7,900'' |25,612 |- |1980/81 |1,400 |''5,215'' |16,700 |2019/20 |1,594 |''8,751'' |24,800 |- |1981/82 |1,340 |''5,312'' |18,400 |2020/21 |2,131 |''7,570'' |28,082 |- |1982/83 |1,330 |''4,270'' |11,600 |2021/22 |2,021 |''5,913'' |17,688 |- |1983/84 |862 |''2,877'' |9,180 |2022/23 |1,997 |''8,288'' |33,136 |- |1984/85 |862 |''3,058'' |8,490 |2023/24 |2,107 |''7,491'' |20,578 |} ==معاون نديون== The main tributaries from the mouth: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Left tributary ! Right tributary ! Length (km) ! Basin size (km²) ! Average discharge (m³/s) |- | colspan="5" |'''[[Niger Delta]]''' |- |Sombreiro | |60 |1,500 |65 |- | |[[Escravos River|Warri]] |100 |1,300 |38.3 |- | |Okpare |40 |1,100 |73.1 |- | |Eriola |50 |1,000 |30.8 |- |Ase (Asse) | |180 |3,500 |133.6 |- | |[[Orashi River|Orashi]] |205 |2,800 |147.8 |- | colspan="5" |'''Lower Niger''' |- |[[Anambra River|Anambra]] | |256 |14,014 |400.3 |- | |Otaw |40 |1,100 |48.9 |- | |Awele (Edien) |80 |3,300 |111.2 |- | |Ubo |70 |1,400 |25.8 |- | |Aguro |70 |1,900 |28.9 |- | |Oiryi (Oji) |67.72 |927 |15.7 |- |[[Benue River|Benue]] | |1,400 |338,385 |3,477 |- |[[Gurara Waterfalls|Gurara]] | |570 |15,254 |183.9 |- | |Epu |80 |800 |11.7 |- |Etsuan | |70 |1,450 |16.6 |- | |Kampe |175 |9,560 |126.5 |- |Gbako | |156 |7,540 |89.8 |- |[[Kaduna River|Kaduna]] | |575 |65,878 |641.5 |- | |Oro |113 |4,500 |71 |- |Yunko | |70 |1,698 |15.9 |- | |Oyi |120 |2,100 |30.2 |- | |Oshin |125 |2,132 |27.5 |- | |Awun |115.5 |6,300 |81 |- |Eku | |90 |3,230 |25.3 |- | |Moshi |232.22 |9,400 |69.5 |- | |[[Oli River|Oli]] |300 |11,200 |86.6 |- |[[Kontagora]] | |150 |4,500 |30.8 |- | |Tama |55 |900 |4 |- | |Menai |80 |1,300 |8.7 |- | |Swashi |100 |1,500 |10.4 |- | |Kpan |70 |1,800 |11.6 |- |Malendo | |220 |9,127 |62.9 |- |Baduru | |75 |1,500 |9.8 |- |Dan Zakhi | |110 |3,000 |26.7 |- |[[Sokoto River|Sokoto]] | |628 |193,000 |294.1 |- | |Shodu |100 |3,900 |22.3 |- |Dallol Maouri | |250 |72,551 |10.5 |- | |[[Sota River|Sota]] |254 |13,500 |50.3 |- | |[[Alibori River|Alibori]] |408 |13,650 |55.6 |- | |Diare |90 |2,000 |5.6 |- | colspan="5" |'''Middle Niger''' |- |[[Dallol Bosso]] | |350 |556,000 |4.4 |- | |[[Mékrou River|Mékrou]] |410 |10,635 |32.5 |- | |Tapoa |260 |5,500 |10.2 |- | |Diamangou |200 |4,400 |5.5 |- | |Goroubi |433 |15.500 |10.2 |- | |[[Sirba River|Sirba]] |439 |39,138 |27.2 |- | |[[Béli River|Gorouol]] |250 |60,842 |9 |- |Tilemsi | | |93,920 | |- | colspan="5" |'''[[Inner Niger Delta|Inner Delta]]''' |- | |[[Bani River|Bani]] |1,100 |129,400 |559 |- | colspan="5" |'''Upper Niger''' |- | |[[Sankarani River|Sankarani]] |679 |33,288 |305.6 |- | |Fié |210 |4,045 |31.7 |- |Koda (Koba) | |80 |4,940 |7.7 |- |[[Tinkisso River|Tinkisso]] | |570 |19,430 |181 |- | |[[Milo River|Milo]] |430 |13,590 |188 |- | |[[Niandan]] |300 |12,930 |251 |- | |Mafou |160 |4,075 |62.3 |- |Niantan | |60 | |12.1 |- |Bale | |80 | |31.6 |} <ref>{{cite web |url=http://www.fao.org/ |title=FAO |access-date=2010-01-09 |archive-date=2011-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918232726/http://www.fao.org/ |url-status=live }}</ref><ref name="Niger"/> ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://web.archive.org/web/20041027204023/http://www.earthtrends.wri.org/maps_spatial/maps_detail_static.cfm?map_select=298&theme=2 Information and a map of the Niger's watershed] on http://www.wri.org/resources {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151130024628/http://www.wri.org/resources |date=2015-11-30 }} * [https://web.archive.org/web/20061111145727/http://www.waterandnature.org/eatlas/html/af14.html Map of the Niger River basin at Water Resources eAtlas] (link broken) * [https://web.archive.org/web/20130616141219/http://nigercurrents.ca/ Niger Currents: Exploring life and technology along the Niger River] * {{cite news |last1=Maas |first1=Pierre |last2=Mommersteeg |first2=Geert |title=Fishing in the Pondo |url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199004/fishing.in.the.pondo.htm |access-date= |work=Saudi Aramco World |issue= |date=1990 |archive-date=2014-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141018030141/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199004/fishing.in.the.pondo.htm |url-status=dead |accessdate=2025-04-20 |archivedate=2014-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141018030141/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199004/fishing.in.the.pondo.htm }} ===International law and the Niger River=== * [http://www.ppl.nl/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=82 Bibliography on Water Resources and International Law] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090218211327/http://www.ppl.nl/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=82 |date=2009-02-18 }} Peace Palace Library * {{cite journal |last1=Spadi |first1=Fabio |title=The International Court of Justice Judgment in the Benin–Niger Border Dispute: The Interplay of Titles and 'Effectivités' under the Uti Possidetis Juris Principle |journal=Leiden Journal of International Law |date=December 2005 |volume=18 |issue=4 |pages=777–794 |doi=10.1017/S0922156505003006 |s2cid=145119157 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/leiden-journal-of-international-law/article/international-court-of-justice-judgment-in-the-beninniger-border-dispute-the-interplay-of-titles-and-effectivites-under-the-uti-possidetis-juris-principle/8A2A7DDD601C070DFA7846C12576E5FF |access-date= |language=en |issn=1478-9698 |archive-date=2018-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609153720/https://www.cambridge.org/core/journals/leiden-journal-of-international-law/article/international-court-of-justice-judgment-in-the-beninniger-border-dispute-the-interplay-of-titles-and-effectivites-under-the-uti-possidetis-juris-principle/8A2A7DDD601C070DFA7846C12576E5FF |url-status=live }} {{Authority control}} [[زمرو:بينن]] [[زمرو:گني]] [[زمرو:مالي]] [[زمرو:نائيجر]] [[زمرو:نائيجيريا]] [[زمرو:دریاھہ ۽ نديون]] [[زمرو:جاگرافي آفريڪا]] [[زمرو:آفريڪا جا درياهه]] [[زمرو:نائجيريا جي جاگرافي]] [[Category:Niger River| ]] [[Category:Benin–Niger border]] [[Category:International rivers of Africa]] [[Category:Inner Niger Delta]] [[Category:Physiographic sections]] [[Category:Rivers of Benin]] [[Category:Rivers of Guinea]] [[Category:Rivers of Mali]] [[Category:Rivers of Niger]] [[Category:Rivers of Nigeria]] [[Category:Border rivers]] [[Category:Lowest points of countries]] ==نوٽ== {{Reflist|30em}} ==حوالا== {{refbegin|30em}} * {{citation |first=Sanche de |last=Gramont |title=The Strong Brown God: The Story of the Niger River |publisher=Hart-Davis |year=1975 |isbn=0-246-10759-6}} * {{cite journal |last1=Plumb |first1=J. H. |title=The Niger Quest |journal=History Today |date=1952 |volume=2 |issue=4 |pages=243–251 |doi= |url= |access-date= |issn=}} * {{citation |last=Reader |first=John |title=Africa |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic Society |year=2001 |isbn=978-0-620-25506-6}} * {{citation |first=J. Oliver |last=Thomson |title=History of Ancient Geography |publisher=Biblo & Tannen Publishers |year=1948 |isbn=978-0-8196-0143-8}} * {{citation |first=R.L. |last=Welcomme |chapter=The Niger River System |editor-first=Bryan Robert |editor-last=Davies |editor2-first=Keith F. |editor2-last=Walker |title=The Ecology of River Systems |publisher=Springer |year=1986 |isbn=978-90-6193-540-7 |pages=[https://archive.org/details/ecologyofriversy0000unse/page/9 9–60] |chapter-url=https://archive.org/details/ecologyofriversy0000unse/page/9}} {{refend}} hcdh90cwuyw5int0j0v8287b0ej3rxu 14 84031 379688 326846 2026-05-22T20:29:22Z Ibne maryam 17680 /* */ 379688 wikitext text/x-wiki [[زمرو:علائقا بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:جاپان جي جاگرافي]] kme8jw0rw10uh1sn9sahjf9nx6g5b7c 14 84111 379706 336853 2026-05-22T20:52:37Z Ibne maryam 17680 /* */ 379706 wikitext text/x-wiki [[زمرو:حياتي جا دائرا]] [[زمرو:علائقا بلحاظ قسم]] d430o0axfzqatbjkgcb3xoqv6usnoh3 14 84350 379691 328901 2026-05-22T20:33:53Z Ibne maryam 17680 /* */ 379691 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جاگرافيائي علائقا]] [[زمرو:سياسي جاگرافي]] [[زمرو:ملڪ بلحاظ سياسي جاگرافي]] hxc1z0i772p7ccsoqwjvvjffwcqzbut 14 84528 379685 329608 2026-05-22T20:26:01Z Ibne maryam 17680 /* */ 379685 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ماحوليات]] [[زمرو:علائقا بلحاظ قسم]] fnn8cpb0r0fdq6c8z0uqlx0oz653864 14 84835 379512 331672 2026-05-22T12:18:27Z Ibne maryam 17680 /* */ 379512 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان جي حياتيات]] [[زمرو:حياتي جا دائرا بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪ جي لحاظ کان ايشيا جو حياتي جو دائرو]] eekb4x8qu31dfatihotci20ywq4k7ra 14 84838 379707 344241 2026-05-22T20:53:57Z Ibne maryam 17680 /* */ 379707 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ايشيا جو حياتي دائرو]] [[زمرو:ايشيا جا محفوظ علائقا]] [[زمرو:ايشيا جا حياتي جا دائره]] 3wmwuvouyh7iccim6bjyrs6c5t5ac4b 14 84840 379692 344242 2026-05-22T20:35:04Z Ibne maryam 17680 /* */ 379692 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ايشيا جو حياتي دائرو]] [[زمرو:حياتياتي علائقا]] [[زمرو:ايشيا جا حياتي جا دائره]] tvznaxa1zyp42x2dc032ksvmnhr4h99 14 84842 379564 344230 2026-05-22T12:51:36Z Ibne maryam 17680 379564 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جانور بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:ايشيا جي حياتيات]] [[زمرو:ايشيا جو حياتي دائرو]] [[زمرو:ايشيا جا حياتي جا دائره]] 6fd4np01ykq647rqvdlkj4zffz347zx 379565 379564 2026-05-22T12:52:19Z Ibne maryam 17680 /* */ 379565 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جانور بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:ايشيا جي حياتيات]] 74d9fgkig22ib29f1kwfw56ws7g2uws 14 84847 379510 331640 2026-05-22T12:17:43Z Ibne maryam 17680 /* */ 379510 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:ايشيا جي ماحوليات]] [[زمرو:ماحوليات بلحاظ ملڪ]] 5hyuep7r496b99ptunocq700sjt3dyr 14 84889 379517 331671 2026-05-22T12:20:34Z Ibne maryam 17680 Ibne maryam صفحي [[زمرو:پاڪستان جو ماحول]] کي [[زمرو:خيبر پختونخوا جي ماحوليات]] ڏانھن چوريو 331671 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان جي ماحوليات]] [[زمرو:فطري ماحول بلحاظ ملڪ]] ivho0xn8mzyghtevjjvveyxj2sm01de 379521 379517 2026-05-22T12:21:20Z Ibne maryam 17680 /* */ 379521 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان جي ماحوليات]] [[زمرو:خيبر پختونخوا]] eyxdoymvfhv9uc1sl8omaomk2v4wodv 14 85492 379541 334817 2026-05-22T12:35:44Z Ibne maryam 17680 /* */ 379541 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان جو حياتي دائرو]] [[زمرو:سنڌ جي حياتيات]] 0nfn8fs8c0dvg6xl16qyw0cfa9eglgn 379543 379541 2026-05-22T12:36:10Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:پاڪستان جو حياتي دائرو]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 379543 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سنڌ جي حياتيات]] 6spusho06gppqhtai1oxq803uykny70 14 85917 379570 344227 2026-05-22T12:55:41Z Ibne maryam 17680 /* */ 379570 wikitext text/x-wiki [[زمرو:آذربائيجان جي ماحوليات]] [[زمرو:ملڪ جي لحاظ کان ايشيا جو حياتي جو دائرو]] [[زمرو:ايشيا جي حياتيات]] jgaba85s1id7fm2fl03ege581yoxqxa 379572 379570 2026-05-22T12:57:30Z Ibne maryam 17680 379572 wikitext text/x-wiki [[زمرو:آذربائيجان جي حياتيات]] [[زمرو:ملڪ جي لحاظ کان ايشيا جو حياتي جو دائرو]] q867tahp27y7m6i1xzxyyigtt1s5mtq 14 85918 379586 344235 2026-05-22T13:07:00Z Ibne maryam 17680 /* */ 379586 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻيلا بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:ايشيا جي ماحوليات]] 3nd2ks97tincuv226qk58l6ctft41wl 14 85920 379590 336926 2026-05-22T13:14:58Z Ibne maryam 17680 /* */ 379590 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Forests}} {{Cat exp|[[forest]]s, [[woodland]]s, and [[grove (nature)|groves]] which are not [[:Category:Orchards|orchards]]}} {{For|populated places which are named "grove" such as [[:Category:Spruce Grove]]|Grove#Places{{!}}the disambiguation pages for Grove|The Grove|Forest Grove{{!}}Forest Grove, etc}} {{For|an entire list of ''categories'' for specific forests and for the category regarding [[Forestry]]|Category:Wikipedia categories named after forests|Category:Forestry}} {{Cat main|Forest}} [[زمرو:وڻ|ٻيلا]] [[زمرو:زميني شڪليون]] [[زمرو:قدرتي وسيلا]] [[زمرو:ماحولياتي نظام]] 58sq84dclgnxzaqhveb19bvlgum148j 379591 379590 2026-05-22T13:17:28Z Ibne maryam 17680 /* */ 379591 wikitext text/x-wiki {{Commons category|ٻيلا }} {{Cat main|ٻيلو }} {{For|an entire list of ''categories'' for specific forests and for the category regarding [[Forestry]]|Category:Wikipedia categories named after forests|Category:Forestry}} [[زمرو:وڻ|ٻيلا]] [[زمرو:زميني شڪليون]] [[زمرو:قدرتي وسيلا]] [[زمرو:ماحولياتي نظام]] t9veparwarpa5n4z0dm7ceiz7wzqtq0 379594 379591 2026-05-22T13:30:47Z Ibne maryam 17680 /* */ 379594 wikitext text/x-wiki {{Commons category|ٻيلا }} {{Cat main|ٻيلو }} {{For|an entire list of ''categories'' for specific forests and for the category regarding [[Forestry]]|Category:Wikipedia categories named after forests|Category:Forestry}} [[زمرو:ٻيلا]] * [[ايميزون]] * [[سندربن]] * [[ڪروگر نيشنل پارڪ]] * [[آرڊينس]] * [[باويريا]] * [[آبستان]] * [[مينگروو]] * [[ڪچي جا علائقا]]] * [[مخلوط مخروطي ٻيلو]] * [[پاڻي ۽ ٻيلن لاءِ قومي ايجنسي]] * [[قدرتي ساحلي ڪاٺ]] * [[پاڪيٽ ٻيلو]] * [[پورما]] * [[ڪاڇو|دريائي ٻيلو]] * [[ثانوي ٻيلو]] * [[کنڊ جو ٻيلو]] * [[وسيع پنن وارا ٻيلا]] * [[مخلوط ٻيلا]] * [[سخت پنن وارو ٻيلو]] [[زمرو:وڻ|ٻيلا]] [[زمرو:زميني شڪليون]] [[زمرو:قدرتي وسيلا]] [[زمرو:ماحولياتي نظام]] 9caps7s548wojbod50ypbft4dlgqd0y 379615 379594 2026-05-22T14:49:04Z Ibne maryam 17680 /* */ 379615 wikitext text/x-wiki {{Commons category|ٻيلا }} {{Cat main|ٻيلو }} {{For|an entire list of ''categories'' for specific forests and for the category regarding [[Forestry]]|Category:Wikipedia categories named after forests|Category:Forestry}} [[زمرو:سوانا ۽ ووڊ لينڊ]] [[زمرو:ٻيلن جون فهرستون]] [[زمرو:ٻيلن جو تحفظ]] [[زمرو:ثقافت ۾ ٻيلا]] [[زمرو:ٻيلن جي ڪٽائي]] [[زمرو:ٻيلن ۽ وڻن بابت دستاويزي فلمون]] [[زمرو:اڳوڻا ٻيلا]] [[زمرو:ٻيلن جي تاريخ]] [[زمرو:جبلن جا ٻيلا]] [[زمرو:قومي ٻيلا]] [[زمرو:يورپ جا ٻيلا]] [[زمرو:اوشينيا جا ٻيلا]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا ٻيلا]] [[زمرو:پراڻا ٻيلا]] [[زمرو:ٻيلن وارا پارڪ]] [[زمرو:پٿر ٿيل ٻيلا]] [[زمرو:پائن-اوڪ ٻيلا]] [[زمرو:ٻيلن جون شيون]] [[زمرو:ورساتي ٻيلا]] [[زمرو:تحقيقاتي ٻيلا]] [[زمرو:ٽائيگا]] [[زمرو:وسيع پنن وارا ٻيلا]] [[زمرو:مخلوط ٻيلا]] [[زمرو:معتدل مخروطي ٻيلا]] [[زمرو:اُڀرندڙ ۽ اُڀرندڙ مخروطي ٻيلا]] [[زمرو:اُڀرندڙ ۽ اُڀرندڙ خشڪ وسيع پنن وارا ٻيلا]] [[زمرو:رسمي طور تي نامزد ٻيلن جا قسم]] [[زمرو:شهري ٻيلا]] [[زمرو:وڪيپيڊيا زمرا جنهن جا نالا ٻيلن جي نالن تي رکيا ويا آهن]] صفحا: * [[ٻيلو]] * [[گليڊ (جاگرافي)]] * [[مينگروو|سامونڊي ٻيلو]] * [[ڪارباليرا ڊي سين زوسٽو]] * [[صنوبر جو ٻيلو]] * [[ديودار جا ٻيلا]] * [[بوني وڻن وارا ٻيلا]] * [[ديوسائي نيشنل پارڪ]] * [[ٻيلي وارا پارڪ]] * [[ٻيلن جا پيداواري مواد]] * [[گيلري وارا ٻيلا]] * [[ايپانيما نيشنل فاريسٽ]] * [[جهنگل]] * [[ماريپوسا گروو بحالي جو منصوبو]] * [[ايميزون]] * [[سندربن]] * [[ڪروگر نيشنل پارڪ]] * [[آرڊينس]] * [[باويريا]] * [[آبستان]] * [[مينگروو]] * [[ڪچي جا علائقا]]] * [[مخلوط مخروطي ٻيلو]] * [[پاڻي ۽ ٻيلن لاءِ قومي ايجنسي]] * [[قدرتي ساحلي ڪاٺ]] * [[پاڪيٽ ٻيلو]] * [[پورما]] * [[ڪاڇو|دريائي ٻيلو]] * [[ثانوي ٻيلو]] * [[کنڊ جو ٻيلو]] * [[وسيع پنن وارا ٻيلا]] * [[مخلوط ٻيلا]] * [[سخت پنن وارو ٻيلو]] [[زمرو:وڻ|ٻيلا]] [[زمرو:زميني شڪليون]] [[زمرو:قدرتي وسيلا]] [[زمرو:ماحولياتي نظام]] t93s0iuz5ab70p4033l7qpu7ew4gje3 14 86394 379684 339058 2026-05-22T20:25:20Z Ibne maryam 17680 /* */ 379684 wikitext text/x-wiki [[زمرو:برازيل]] [[زمرو:ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا ماحولياتي علائقا]] fmye3haveu7pkyl74qq76udu9drq0uv 14 86397 379589 341880 2026-05-22T13:10:55Z Ibne maryam 17680 /* */ 379589 wikitext text/x-wiki [[زمرو:برازيل جي ماحوليات]] [[زمرو:ٻيلا بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا ٻيلا]] 4gvlc5zp3kr6b8q6sf1c84b4czjo04z 14 86398 379582 339062 2026-05-22T13:03:56Z Ibne maryam 17680 /* */ 379582 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڏکڻ آمريڪا]] [[زمرو:ٻيلا بلحاظ کنڊ]] 7kc91njh3c034ccp9vsp8sfn3hyp5nn 379587 379582 2026-05-22T13:07:48Z Ibne maryam 17680 /* */ 379587 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻيلا بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جي ماحوليات]] sxr6xb8fh2g6bixguq0o84ek952o9rf 14 86408 379693 339101 2026-05-22T20:37:48Z Ibne maryam 17680 /* */ 379693 wikitext text/x-wiki [[زمرو:تاريخي علائقا]] 3kwjt3053ck5b5wusjuoi7tnr37do0z 379694 379693 2026-05-22T20:40:05Z Ibne maryam 17680 /* */ 379694 wikitext text/x-wiki [[زمرو:تاريخي علائقا]] [[زمرو:قيام جي سال جي لحاظ کان ملڪ ۽ علائقا]] a4j9ceagjpbmwllye2a57365mq50g61 379695 379694 2026-05-22T20:40:55Z Ibne maryam 17680 /* */ 379695 wikitext text/x-wiki [[زمرو:تاريخي علائقا]] [[زمرو:سال 1811ع]] [[زمرو:قيام جي سال جي لحاظ کان ملڪ ۽ علائقا]] pded6i4jk3z0h6auez3xt0898t594ao 379697 379695 2026-05-22T20:44:46Z Ibne maryam 17680 /* */ 379697 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سال 1811ع]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا بلحاظ قيام جو سال]] 296cdeb00fyezied2ne2tpdx6l4gc1h 379703 379697 2026-05-22T20:49:49Z Ibne maryam 17680 /* */ 379703 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1811ع]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا بلحاظ قيام جو سال]] 8lupll5opp7xejmzx538er4yrwsh8tw 379704 379703 2026-05-22T20:50:07Z Ibne maryam 17680 /* */ 379704 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1811]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا بلحاظ قيام جو سال]] 2k5jvqyf8i3de4dtiwltkh26n2h3kgg 379705 379704 2026-05-22T20:50:26Z Ibne maryam 17680 /* */ 379705 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سال 1811ع]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا بلحاظ قيام جو سال]] 296cdeb00fyezied2ne2tpdx6l4gc1h 14 88641 379689 349603 2026-05-22T20:31:28Z Ibne maryam 17680 /* */ 379689 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جاندار]] [[زمرو:رهائش]] [[زمرو:زندگي]] [[زمرو:علائقا بلحاظ قسم]] [[زمرو:ماحوليات]] [[زمرو:وسنديون]] q4n41vq76fldqeo0sllfdgolg2o4p85 828 89194 379544 351943 2026-05-22T12:36:39Z Intisar Ali 8681 379544 Scribunto text/plain return { name = 'سيمينول ڪائونٽي, فلوريڊا', top = 29.047, bottom = 28.409, left = -81.484, right = -80.698, image = 'Seminole County Florida Incorporated and Unincorporated Areas.svg' } 75ufqzgd819ymydbx64d8yfpuluyo11 828 89195 379550 351944 2026-05-22T12:38:48Z Intisar Ali 8681 379550 Scribunto text/plain return { name = 'فلوريڊا', top = 31.2, bottom = 24.3, left = -87.85, right = -79.8, image = 'USA Florida location map.svg', image1 = 'USA Florida relief location map.jpg' } 1qyynd8j27ajvns32vhyd8rlux7mfgf 828 89196 379551 351945 2026-05-22T12:39:18Z Intisar Ali 8681 379551 Scribunto text/plain return { name = 'فلورہڊا', top = 31.2, bottom = 24.3, left = -87.85, right = -79.8, image = 'USA Florida location map.svg', image1 = 'USA Florida relief location map.jpg' } icm4wngqxk8r3ikelbac1642h725arf 828 89197 379546 351946 2026-05-22T12:37:12Z Intisar Ali 8681 379546 Scribunto text/plain return { name='وولوشيا ڪائونٽي', top = 29.62, bottom = 28.58, left = -81.70, right = -80.58, image = 'Volusia_County_Florida_No_Highlights.svg' } gr346muyp54xmrf7wyb2sj5uvzi6ij0 828 89198 379548 351947 2026-05-22T12:37:44Z Intisar Ali 8681 379548 Scribunto text/plain return { name='وولوشيا ڪائونٽي', top = 29.62, bottom = 28.58, left = -81.70, right = -80.58, image = 'Volusia_County_Florida_No_Highlights.svg' } gr346muyp54xmrf7wyb2sj5uvzi6ij0 828 89199 379549 351948 2026-05-22T12:38:12Z Intisar Ali 8681 379549 Scribunto text/plain return { name='وولوشيا ڪائونٽي', top = 29.62, bottom = 28.58, left = -81.70, right = -80.58, image = 'Volusia_County_Florida_No_Highlights.svg' } gr346muyp54xmrf7wyb2sj5uvzi6ij0 828 89200 379552 351949 2026-05-22T12:39:54Z Intisar Ali 8681 379552 Scribunto text/plain return { name = 'جيڪسن ڪائونٽي, جارجيا', top = 34.3612, bottom = 33.9109, left = -83.8914, right = -83.2810, image = 'Location Map USA Georgia Jackson County.svg' } 2cws9od2wuj3wr8fbwpncabpavqtb8h 14 89750 379588 354273 2026-05-22T13:09:11Z Ibne maryam 17680 /* */ 379588 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪانگو درياهه]] [[زمرو:آفريڪا جا ٻيلا]] [[زمرو:ٻيلا بلحاظ ملڪ]] i7aghvm7p2ukm0sr1us9m3l2oyr4olb 14 89751 379584 354275 2026-05-22T13:05:28Z Ibne maryam 17680 /* */ 379584 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻيلا بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جي ماحوليات]] 29fmtllfxa6e8zz8srxf2no16lchmg8 0 90498 379816 356979 2026-05-23T05:49:02Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 379816 wikitext text/x-wiki '''نزني نووگوروڊ اوبلاسٽ''' (روسي: Нижегородская область، نيزيگوروڊسڪايا اوبلاسٽ) [[روس]] جو هڪ وفاقي ماتحت ([[اوبلاسٽ]]) آهي. ان جو انتظامي مرڪز نزني نووگوروڊ شهر آهي. سال 2021ع جي مردم شماري جي مطابق ان جي آبادي 31,19,115 هئي. سال 1932ع کان 1990ع تائين، اهو "گورکي اوبلاسٽ" (روسي: Горьковская область) جي نالي سان مشهور هو. وولگا نديءَ هن اوبلاسٽ جي وچ ۾ گذرندي آهي. نزني نووگوروڊ جي ميٽروپوليٽن علائقي (ڊزرزينڪ، بور ۽ ڪستوو سميت) کانسواء، سڀ کان وڏو شهر "ارزاماس" آهي. ساروف شهر جي ويجهو "سيرافيمو-ديويفسڪي خانقاه" آهي، جيڪا روس جي سڀ کان وڏي خانقاهن مان هڪ آهي ۽ ساروف جي سينٽ سيرافيم پاران قائم ڪئي وئي هئي. ليسڪووو شهر جي سامهون "مڪاريف خانقاه"، [[اوڀر يورپ]] ۾ سڀ کان وڏي ميلي جو هنڌ هوندو هو. ٻين تاريخي شهرن ۾ "گوروڊيٽس" ۽ "بالاخنا" شامل آهن، جيڪا نزني نوگوروڊ کان اتر ۾ وولگا ندي تي واقع آهن. {{short description|First-level administrative division of Russia}} {{Infobox Russian federal subject |en_name=Nizhny Novgorod Oblast |ru_name=Нижегородская область |image_map=Map of Russia (2014–2022) - Nizhny Novgorod Oblast.svg |coordinates = {{coord|56|29|N|44|32|E|type:adm1st_region:RU|display=inline,title}} |image_coa=[[File:Coat of arms of Nizhny Novgorod Region.svg|80px]] |image_flag=Flag of Nizhny Novgorod Region.svg |anthem= |anthem_ref= |political_status=Oblast |political_status_link=Oblasts of Russia |federal_district=[[Volga Federal District|Volga]] |economic_region=[[Volga-Vyatka economic region|Volga-Vyatka]] |adm_ctr_type=Administrative center |adm_ctr_name=[[Nizhny Novgorod]] |adm_ctr_ref=<ref name="Charter">Charter of Nizhny Novgorod Oblast, Article&nbsp;5.5</ref> |pop_2021census= 3119115 {{decrease}} |pop_2010census_rank=12th |urban_pop_2021census=79.9% |rural_pop_2021census=20.1% |pop_2021census_ref=<ref name=2021census>{{cite web|title=Оценка численности постоянного населения по субъектам Российской Федерации|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx|publisher=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Federal State Statistics Service]]|accessdate=1 September 2022}}</ref> |pop_latest=3281008 |pop_latest_date=January 2014 |pop_latest_ref=<ref name="2014Est">Nizhny Novgorod Oblast Territorial Branch of the [[Russian Federal State Statistics Service|Federal State Statistics Service]]. [http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul.xls Оценка численности постоянного населения на 1 января 2014 года и в среднем за 2013 год] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225132215/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul.xls%0A |date=December 25, 2018 }} {{in lang|ru}}</ref> |area_km2=76624 |area_km2_rank=40th |established_date=January&nbsp;14, 1929 (first),<ref name="Established">"Нижегородская область. Административно-территориальное деление на 1 января 1992 г.". ГИПП "Нижполиграф", Нижний Новгород, 1993, стр.&nbsp;5</ref><br />December&nbsp;5, 1936 (second) |established_date_ref=<ref name="Established" /> |license_plates=52, 152, 252 |ISO=RU-NIZ |leader_title=[[Governor of Nizhny Novgorod Oblast|Governor]] |leader_title_ref=<ref name="HeadLegis">Charter of Nizhny Novgorod Oblast, Article&nbsp;21</ref> |leader_name=[[Gleb Nikitin]] |leader_name_ref=<ref name="HeadName">Official website of Nizhny Novgorod Oblast. [http://www.government-nnov.ru/?id=3000 Valery Pavlinovich Shantsev, Governor of Nizhny Novgorod Oblast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017053000/http://www.government-nnov.ru/?id=3000 |date=October 17, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rbc.ru/politics/26/09/2017/59ca04979a7947274c45ad36|title=Путин отправил в отставку губернатора Нижегородской области|website=РБК|date=September 26, 2017 |access-date=March 19, 2018}}</ref> |legislature=[[Legislative Assembly of Nizhny Novgorod Oblast|Legislative Assembly]] |legislature_ref=<ref name="HeadLegis" /> |website=http://www.government-nnov.ru/ }} '''Nizhny Novgorod Oblast''' ({{langx|ru|Нижегородская область|Nizhegorodskaya oblastʹ}}) is a [[federal subjects of Russia|federal subject]] of [[Russia]] (an [[oblast]]). Its [[administrative center]] is the [[types of inhabited localities in Russia|city]] of [[Nizhny Novgorod]]. It has a population of 3,119,115 as of the [[2021 Russian census|2021 Census]]. From 1932 to 1990, it was known as '''Gorky Oblast''' ({{langx|ru|Горьковская область}}). The oblast is crossed by the [[Volga River]]. Apart from Nizhny Novgorod's metropolitan area (including [[Dzerzhinsk, Russia|Dzerzhinsk]], [[Bor, Nizhny Novgorod Oblast|Bor]] and [[Kstovo]]) the biggest city is [[Arzamas]]. Near the town of [[Sarov]] there is the [[Serafimo-Diveyevsky Monastery]], one of the largest convents in Russia, established by [[Seraphim of Sarov|Saint Seraphim of Sarov]]. The [[Makaryev Monastery]] opposite of the town of [[Lyskovo, Nizhny Novgorod Oblast|Lyskovo]] used to be the location of the largest fair in Eastern Europe.{{citation needed|date=July 2017}} Other historic towns include [[Gorodets, Nizhny Novgorod Oblast|Gorodets]] and [[Balakhna]], located on the [[Volga]] to the north from Nizhny Novgorod. ==جاگرافي== [[File:Nizhny Novgorod Oblast map.png|thumb|150px|right|نزني نووگوروڊ اوبلاست جو نقشو]] هي اوبلاست 76,900 چورس ڪلوميٽر (29,700 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي. زرعي زمين هن علائقي جو %41، ٻيلا %48، ڍنڍون ۽ درياءَ %2 ۽ ٻيون زمينون %9 آھن. نزني نووگوروڊ اوبلاسٽ جي حدون اتر ۾ ڪوسٽروما اوبلاسٽ، اتر اوڀر ۾ ڪيروف اوبلاسٽ، اوڀر ۾ ماري ايل ۽ چواش ريپبلڪ، ڏکڻ ۾ موردوويا ريپبلڪ، ڏکڻ اولهه ۾ ريازان اوبلاسٽ، اولهه ۾ ولاديمير اوبلاسٽ ۽ اتر اولهه ۾ ايوانووو اوبلاسٽ سان آهن. ===قدرتي وسيلا=== نزني نووگوروڊ اوبلاست قدرتي وسيلن سان مالا مال ناهي ۽ ريتي جي تجارتي ذخيرن (ٽائيٽينيم-زرڪونيئم جي موجودگي سميت)، مٽي، جپسم، پيٽ (peat)، معدني لوڻ ۽ ڪاٺ تائين محدود آهن. ==تاريخ== ==سياست== ==نقشا== ==انتظامي ورهاست== ==آباديات== ==معيشت== ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Nizhny Novgorod Oblast}} {{Wikivoyage|Nizhny Novgorod Oblast}} * {{Cite EB1911|wstitle= Nizhniy-Novgorod (government) |display=Nizhniy-Novgorod |volume= 19 |last1= Kropotkin |first1= Peter Alexeivitch |author1-link= Peter Kropotkin| last2= Bealby |first2= John Thomas| pages = 720&ndash;721 |short= 1}} *[http://www.government-nnov.ru/ Official website of the Government of Nizhny Novgorod Oblast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151113180450/http://government-nnov.ru/ |date=November 13, 2015 }} {{in lang|ru}} *[http://www.zsno.ru/ Official website of the Legislative Assembly of Nizhny Novgorod Oblast] {{in lang|ru}} *[http://www.nizhnynovgorod.com/ Nizhny Novgorod City Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111009052122/http://www.nizhnynovgorod.com/ |date=2011-10-09 }} Travel and business guide to Nizhny Novgorod *{{in lang|en}} [http://digitalcollections.lib.washington.edu/cdm/search/collection/eurasia/searchterm/Nizhegorodskaya/field/oblast/mode/all/conn/and/cosuppress/ Central Eurasian Information Resource; Images of Nizhny Novgorod Oblast] – University of Washington Digital Collections {{Authority control}} [[زمرو:نزني نووگوروڊ اوبلاسٽ]] [[زمرو:روس جا اوبلاسٽ]] [[زمرو:1929ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:سوويت يونين ۾ 1936ع جون اسٽيبلشمينٽون]] 2yiyxefk1aw1wdroj8eksa0e36y36vp 0 90981 379709 358675 2026-05-22T21:00:08Z Ibne maryam 17680 379709 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area|name=بيرنگيا نيشنل پارڪ<br>Beringia National Park|iucn_category=II|map=Russia|relief=yes|map_caption=پارڪ جو هنڌ|location=چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ|nearest_city=انادير|coordinates={{coord|64|22|N|173|18|E|region:RU|format=dms|display=inline,title}}|coords_ref=|area=30,532 چورس ڪلوميٽر<br>(11,788 چورس ميل)|established=2013|visitation_num=|visitation_year=|visitation_ref=|governing_body=قدرتي وسيلن ۽ ماحوليات جي وزارت (روس)|website={{url|park-beringia.ru/en}}}}'''بيرنگيا نيشنل پارڪ''' (<small>Beringia National Park</small>) [[روس]] جي سڀ کان اتر اوڀر واري علائقي، چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي اوڀر واري ڪناري تي آهي. اهو بيرنگ اسٽريٽ جي اولهه (يعني ايشيائي) پاسي تي آهي. ==جائزو== 11,000 ق.م تائين، پارڪ جو علائقو هڪ زميني پل ذريعي اتر آمريڪا سان ڳنڍيل هو - جنهن کي "بيرنگيا" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. اوڀر پاسي، الاسڪا ۾، بيرنگ لينڊ برج نيشنل پريزرو آهي، جيڪو يو ايس نيشنل پارڪ سروس پاران هلائي ٿو. آمريڪا ۽ روس جي وچ ۾ ٻنهي پارڪن کي سرحد پار "بين الاقوامي پارڪ" ۾ شامل ڪرڻ بابت ڳالهيون ٿي چڪيون آهن، پر اڃا تائين ڪجهه به رسمي نه ڪيو ويو آهي. علائقي ۾ گهڻي ڀاڱي آبادي مقامي چوچي ماڻهو يا يوپڪ ماڻهو آهن. پارڪ کي 2013 ۾ نيشنل پارڪ جي طور تي رسمي ڪيو ويو. پارڪ چوچي جزيره نما تي ٻن ضلعن ۾ پکڙيل آهي: ڏکڻ ۾ پروويڊنسڪي ضلعو، ۽ اتر ۾ چوڪوٽسڪي ضلعو. جاگرافي سامونڊي هاءِ لينڊ سب آرڪٽڪ ٽنڊرا آهي. جبل وچولي اوچائي آهن - سراسري طور تي 900 ميٽر، جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ ماؤنٽ اسڪودنايا 1194 ميٽر تي آهي. اتي وسيع ٽنڊرا ميدان پڻ آهن. ==ماحولياتي خطو ۽ آبهوا== بيرنگيا بيرنگ ٽنڊرا جي ايڪو ريجن ۾ آهي. هي علائقو هڪ سب-آرڪٽڪ آبهوا، بغير خشڪ موسم جي ڪوپن موسم جي درجه بندي سب-آرڪٽڪ آبهوا (Dfc) جو تجربو ڪري ٿو. هي آبهوا نرم اونهاري (صرف 1-3 مهينا C°10) (50.0 °F کان مٿي) ۽ ٿڌي، برفاني سياري (−3 °C (26.6 °F) کان هيٺ ٿڌو مهينو) جي خاصيت رکي ٿو. جنوري سڀ کان ٿڌو مهينو آهي جنهن ۾ انادير ۾ سراسري گرمي پد −22.6 °C (−8.7 °F) آهي، ۽ جولاءِ ۾ سراسري گرمي پد +11.6 °C (52.9 °F) آهي. ==پڻ ڏسو== * روس جا محفوظ علائقا ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{commons category|Beringia National Park}} * [https://park-beringia.ru/en Official website] *[http://ansipra.npolar.no/image/kart36.jpg Map of Indigenous Peoples of the North of the Russian Federation] * [https://www.nps.gov/subjects/beringia/index.htm Shared Beringian Heritage Program] at the [[US National Park Service]] {{National parks of Russia}} {{authority control}} [[زمرو:بيرنگيا نيشنل پارڪ]] [[زمرو:بيرنگ اسٽريٽ]] [[زمرو:قومي پارڪ]] [[زمرو:محفوظ علائقا]] [[زمرو:روس ۾ قومي پارڪ]] [[زمرو:ايشيا ۾ قومي پارڪ]] [[زمرو:ايشيا جا محفوظ علائقا]] [[زمرو:روسي ڏور اوڀر جا محفوظ علائقا]] [[زمرو:2013 ۾ قائم ٿيل محفوظ علائقا]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ ۾ سياحتي ڪشش]] 0anu341r80o2ahk0j1nt2s4iq7wqxne 14 90984 379505 358448 2026-05-22T12:12:00Z Ibne maryam 17680 /* */ 379505 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روس]] [[زمرو:يورپ جي ماحوليات]] [[زمرو:ايشيا جي ماحوليات]] [[زمرو:ماحوليات بلحاظ ملڪ]] a5btkxfa1yzgrjtp9vtar1ftq0xbixt 14 91048 379708 358674 2026-05-22T20:55:00Z Ibne maryam 17680 /* */ 379708 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روسي ڏور اوڀر]] [[زمرو:ايشيا جا محفوظ علائقا]] kx6uey6xhm6ym528i7lfpkc5yynyf6o 0 96297 379818 378748 2026-05-23T07:06:35Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 379818 wikitext text/x-wiki {{Short description|آمريڪي گهڻ قومي ٽيڪنالاجي ڪمپني}} {{Redirect|ڊيل انڪ.|ان جي والدين ڪمپني|ڊيل ٽيڪنالاجيز|ٻيا استعمال|ڊيل (disambiguation)}} {{Infobox company | name = Dell Inc. | logo = Dell logo 2016.svg | logo_class = logo-nobg | logo_size = 150px | logo_caption = لوگو {{as of|2016|September|7|lc=y|df=mdy}} | logo_upright = 0.65 | image = RR1- Dell Campus.jpg | image_upright = 1.1 | image_caption = رائونڊ راڪ، ٽيڪساس ۾ هيڊڪوارٽر | former_name = {{Ubl | پي سيز لميٽيڊ (1984–1987) | ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريشن (1987–2003) }} | type = [[ذيلي ڪمپني]] | traded_as = [[نيزڊيڪ]]: DELL (2013 تائين) [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]]: DELL (2018 کان) | industry = {{Ubl | [[ذاتي ڪمپيوٽر]] | [[سافٽويئر|ڪمپيوٽر سافٽويئر]] }} | fate = | founded = {{start date and age|1984|05|03}}، [[آسٽن، ٽيڪساس]]، آمريڪا ۾ | founder = [[مائيڪل ڊيل]] | location_city = [[رائونڊ راڪ، ٽيڪساس]] | hq_location_country = آمريڪا<ref>{{cite web | url = http://content.dell.com/us/en/corp/about-dell.aspx?c=us&l=en&s=corp | title = Dell Company Profile | access-date = July 28, 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120119113923/http://content.dell.com/us/en/corp/about-dell.aspx?c=us&l=en&s=corp | archive-date = January 19, 2012 | url-status = dead}}</ref> | area_served = سڄي دنيا | key_people = {{ubl|مائيڪل ڊيل ([[چيئرپرسن|چيئرمين]] ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])|جيف ڪلارڪ ([[چيئرپرسن|وائيس چيئر]] ۽ [[چيف آپريٽنگ آفيسر|سي او او]])}} | products = {{unbulleted list | [[ذاتي ڪمپيوٽر]] | [[سرور (ڪمپيوٽنگ)|سرور]] | [[پرديهي اوزار]] }} | parent = [[ڊيل ٽيڪنالاجيز]] (2016–هاڻوڪو) | revenue = {{decrease}} {{US$|88.4 بلين}} (2024) | operating_income = {{decrease}} US$5.21 بلين (2024) | net_income = {{increase}} US$3.21 بلين (2024) | assets = {{decrease}} US$82.1 بلين (2024) | equity = {{increasenegative}} −US$2.3 بلين (2024) | num_employees = {{circa|120,000}}<ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/264917/number-of-employees-at-dell-since-1996/|title=Number of employees at Dell from 1996 to 2020 (in 1,000s)*|publisher=Statista|access-date=March 11, 2021}}</ref> | website = {{official url}} }} '''ڊيل اِنڪارپوريٽيڊ''' (<small>Dell Inc</small>)، اڳوڻي '''<small>ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريشن</small>'''، هڪ آمريڪي [[ٽيڪنالاجي ڪمپني]] آهي، جيڪا [[ڪمپيوٽر|ذاتي ڪمپيوٽر]] (<small>PCs</small>)، [[سرور (ڪمپيوٽنگ)|سرورن]] (<small>Servers</small>)، [[ڊيٽا اسٽوريج]] ڊيوائسن، [[نيٽ ورڪ سوئچ|نيٽ ورڪ سوئچن]]، [[سافٽ ويئر|سافٽويئر]]، ڪمپيوٽر [[پيريفرل ڊوائيسز]]، جن ۾ [[پرنٽر (ڪمپيوٽنگ)|پرنٽر]] ۽ [[ويب ڪيم]] پڻ شامل آهن، سميت ٻين شين ۽ خدمتن کي ترقي ڏئي ٿي، وڪرو ڪري ٿي، مرمت ڪري ٿي ۽ سهائتا فراهم ڪري ٿي۔ ڊيل جو بنياد [[ٽيڪساس|رائونڊ راڪ، ٽيڪساس]] ۾ آهي. [[مائيڪل ڊيل]] طرفان 1984ع ۾ قائم ڪيل، ڊيل ڪمپني [[آءِ بي ايم]] [[آءِ بي ايم پي سي هم آهنگ|ڪلون]] ڪمپيوٽر ٺاهڻ شروع ڪئي ۽ گهٽ قيمت وارا پي سي سڌو گراهڪن کي وڪڻڻ ۾ اڳواڻي ڪئي،<ref>{{Cite news |last=Burgess |first=John |date=1991-06-03 |title=PRICE WAR SHAKES UP COMPUTER MARKET |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/06/03/price-war-shakes-up-computer-market/4f8de627-5e7a-4c2f-a5c6-25d73b9c3525/ |access-date=2025-05-17 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> جڏهن ته اها پنهنجي [[سپلاءِ چين مينيجمينٽ|سپلاءِ چين]] ۽ [[اليڪٽرانڪ ڪامرس]] کي به منظم ڪندي رهي.<ref name="bw1103">{{cite web |date=November 2, 2003 |title=What you don't know about Dell |url=http://www.businessweek.com/stories/2003-11-02/what-you-dont-know-about-dell |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120808134325/http://www.businessweek.com/stories/2003-11-02/what-you-dont-know-about-dell |archive-date=August 8, 2012 |access-date=October 28, 2012 |work=Bloomberg BusinessWeek}}</ref><ref name="statesman">{{cite web |title=Dell selling former site of North Carolina manufacturing plant |url=http://www.statesman.com/news/business/dell-selling-former-site-of-north-carolina-manufac/nTbTJ/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160925102835/http://www.statesman.com/news/business/dell-selling-former-site-of-north-carolina-manufac/nTbTJ/ |archive-date=September 25, 2016 |access-date=April 27, 2013 |publisher=statesman.com}}</ref> ڪمپني 1990ع واري ڏهاڪي ۾ تيزي سان وڌي<ref>{{Cite web |title=THE RESURRECTION OF MICHAEL DELL HOW A BUNCH OF OLD GUYS GOT MICHAEL DELL TO GROW UP AND RUN HIS COMPANY LIKE THE BIG BUSINESS IT HAS BECOME. - September 18, 1995 |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/09/18/206081/index.htm |access-date=2024-11-20 |website=money.cnn.com}}</ref> ۽ سال 2001ع ۾ پهريون ڀيرو دنيا جي سڀ کان وڏي پي سي وڪرو ڪندڙ ڪمپني بڻجي وئي۔<ref>{{Cite news |date=2001-04-20 |title=Dell becomes world's top PC maker |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1287345.stm |access-date=2024-11-20 |language=en-GB}}</ref> ڊيل سال 2009ع تائين خالص هارڊويئر وڪرو ڪندڙ ڪمپني هئي، جڏهن هن [[پيروٽ سسٽمز]] خريد ڪئي. ان کان پوءِ اها [[انفارميشن ٽيڪنالوجي|آءِ ٽي]] خدمتن جي مارڪيٽ ۾ داخل ٿي. ڪمپني اسٽوريج ۽ نيٽ ورڪنگ نظامن کي وڌايو آهي. 2000ع واري ڏهاڪي جي آخر ۾، اها صرف ڪمپيوٽر فراهم ڪرڻ کان اڳتي وڌي، ڪاروباري گراهڪن لاءِ [[ٽيڪنالاجي]] جي هڪ وسيع رينج فراهم ڪرڻ لڳي۔<ref name="reut">{{cite news|agency=Reuters Financial|url=https://www.reuters.com/finance/stocks/companyProfile?rpc=66&symbol=DELL.O|archive-url=https://web.archive.org/web/20080913131447/http://www.reuters.com/finance/stocks/companyProfile?rpc=66&symbol=DELL.O|url-status=dead|archive-date=September 13, 2008|title=Dell company profile|access-date=June 15, 2013}}</ref> ڊيل [[ڊيل ٽيڪنالاجيز]] جي ذيلي ڪمپني آهي، جيڪا هڪ [[عوامي ڪمپني|عوامي طور واپار ڪندڙ ڪمپني]] آهي ۽ [[نيزڊيڪ-100]] ۽ [[S&P 500]] جو حصو پڻ آهي. ڪمپني 2022ع ۾ فورچون 500 فهرست ۾ 31هين نمبر تي هئي،<ref>{{cite news | title=Dell Technologies | url=https://fortune.com/company/dell-technologies/fortune500/ |publisher=Fortune |access-date=2022-06-28}}</ref> جڏهن ته 2021ع ۾ اها 76هين نمبر تي هئي.<ref>{{cite news | title=Dell Technologies | url=https://fortune.com/company/dell-technologies/global500/ |magazine=Fortune |access-date=2022-06-28}}</ref> اها ''فورچون'' رسالي موجب، ڪُل آمدني جي لحاظ کان [[ٽيڪساس]] جي ڇهين وڏي ڪمپني پڻ آهي. ڊيل ٽيڪساس جي ٻي وڏي غير تيل ڪمپني آهي۔<ref>{{cite news | title=Fortune 500 | url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/states/TX.html | publisher=CNN | archive-date=2025-04-24 | access-date=2026-05-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250424041547/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/states/TX.html | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/TX.html|publisher=CNN|title=Fortune 500 2010: States: Texas Companies|archive-date=2011-08-13|access-date=2026-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813224844/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/TX.html|url-status=dead}}</ref> بمطابق 2025ع اها، [[لينوو گروپ لميٽيڊ|لينووو]] ۽ [[ايڇ پي انڪارپوريٽيڊ|ايڇ پي]] کان پوءِ يونٽ وڪرو جي لحاظ کان [[پرسنل ڪمپيوٽر وڪرو ڪندڙن جو مارڪيٽ حصو|دنيا جي ٽئين وڏي ذاتي ڪمپيوٽر وڪرو ڪندڙ ڪمپني]] آهي. سال 2015ع ۾، ڊيل ڪاروباري ٽيڪنالاجي فرم [[اي ايم سي ڪارپوريشن]] خريد ڪئي، جنهن سان ٻئي گڏجي ڊيل ٽيڪنالاجيز جا ڊويزن بڻيا. ڊيل لڳ ڀڳ 2020ع تائين ڊيل اي ايم سي برانڊ هيٺ ڊيٽا اسٽوريج، معلوماتي سلامتي، [[ورچوئلائيزيشن]]، اينالائيٽڪس ۽ [[ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ]] جون شيون مارڪيٽ ڪندي رهي.<ref>{{Cite web|title=Dell EMC|url=https://www.forbes.com/companies/dell-emc/|access-date=2020-11-08|website=Forbes|language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Adshead |first=Antony |date=March 5, 2025 |title=Dell still tops the pile as it deepens enterprise storage offer |url=https://www.computerweekly.com/feature/Dell-still-tops-the-pile-as-it-deepens-enterprise-storage-offer |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250322021917/https://www.computerweekly.com/feature/Dell-still-tops-the-pile-as-it-deepens-enterprise-storage-offer |archivedate=March 22, 2025 |work=Computer Weekly |publisher=Informa}}</ref><ref>{{Cite web|title=Dell EMC|url=https://www.forbes.com/companies/dell-emc/|access-date=2020-11-08|website=Forbes|language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Adshead |first=Antony |date=March 5, 2025 |title=Dell still tops the pile as it deepens enterprise storage offer |url=https://www.computerweekly.com/feature/Dell-still-tops-the-pile-as-it-deepens-enterprise-storage-offer |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250322021917/https://www.computerweekly.com/feature/Dell-still-tops-the-pile-as-it-deepens-enterprise-storage-offer |archivedate=March 22, 2025 |work=Computer Weekly |publisher=Informa}}</ref> ==تاريخ== [[File:Michael Dell 2010.jpg|thumb|[[مائيڪل ڊيل]] (باني)]] {{multiple image | direction = vertical | align = right | width = 150 | image1 = Dell 1984.svg | alt1 = ڊيل جو پھريون لوگو، جيڪو 3 مئي 1987ع کان 1 مارچ 1992ع تائين استعمال ٿيو | caption1 = ڊيل جو پھريون لوگو، جيڪو 3 مئي 1987ع کان 1 مارچ 1992ع تائين استعمال ٿيو | image2 = Dell logo.svg | alt2 = ڊيل جو اڳوڻو لوگو، جيڪو 1 مارچ 1992ع کان 23 نومبر 2010ع تائين بنيادي لوگو طور ۽ 23 نومبر 2010ع کان 7 سيپٽمبر 2016ع تائين ثانوي لوگو طور استعمال ٿيو | caption2 = ڊيل جو اڳوڻو لوگو، جيڪو 1 مارچ 1992ع کان 23 نومبر 2010ع تائين بنيادي لوگو طور ۽ 23 نومبر 2010ع کان 7 سيپٽمبر 2016ع تائين ثانوي لوگو طور استعمال ٿيو | image3 = Dell Logo.svg | alt3 = ڊيل جو لوگو جيڪو EMC جي حاصل ڪرڻ کان اڳ استعمال ٿيندو ھو، 23 نومبر 2010ع کان 7 سيپٽمبر 2016ع تائين | caption3 = ڊيل جو لوگو جيڪو EMC جي حاصل ڪرڻ کان اڳ استعمال ٿيندو ھو، 23 نومبر 2010ع کان 7 سيپٽمبر 2016ع تائين }} ===بنياد ۽ شروعات=== [[File:PC's Limited Turbo PC.jpg|thumb|ڊيل پاران تيار ڪيل پھريون پي سي ماڊل (جنھن وقت ڪمپني جو نالو PC's Limited ھو)، ٽربو پي سي]] [[مائيڪل ڊيل]] 1984ع ۾ ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريشن قائم ڪئي، جيڪا PC's Limited جي نالي سان ڪاروبار ڪندي ھئي۔ ڊيل [[يونيورسٽي آف ٽيڪساس اَيٽ آسٽن]] ۾ شاگرد ھو،<ref>{{cite book | last = Dell | first = Michael |author2=Catherine Fredman | title = Direct from Dell | url = https://archive.org/details/directfromdellst00dell | url-access = registration | publisher = [[HarperCollins]] | year= 1999 | page = [https://archive.org/details/directfromdellst00dell/page/13 13] | isbn = 0-88730-914-3}}</ref> ۽ ھن پنھنجو ڪاروبار [[ڊوبي سينٽر]] ۾ موجود آف ڪيمپس ھاسٽل جي ڪمري مان ھلايو۔<ref>{{Cite web|url=http://www.Dell.com/downloads/global/corporate/speeches/msd/2003_05_17_msd_commencement.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20040324192416/http://www.dell.com/downloads/global/corporate/speeches/msd/2003_05_17_msd_commencement.pdf |archive-date=2004-03-24 |url-status=live|title = Computers, Monitors & Technology Solutions &#124; Dell USA}}</ref> ھن شروعاتي ڪمپني جو مقصد اسٽاڪ جزن مان ٺھيل [[آئي بي ايم پي سي سان موافق]] ڪمپيوٽر وڪڻڻ ھو۔ مائيڪل ڊيل اھو يقين رکندي ڪاروبار شروع ڪيو تہ گراهڪن کي سڌي طرح ذاتي ڪمپيوٽر سسٽم وڪڻڻ سان PC's Limited گراهڪن جون ضرورتون بھتر نموني سمجهي سگھندي ۽ انھن ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاءِ وڌيڪ مؤثر ڪمپيوٽنگ خدمتون مهيا ڪري سگھندي۔<ref>{{cite web|url=http://www.aajads.com/listings/dell-inspiron-n5010-15-6-laptop-pc-core-i5/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117203802/http://www.aajads.com/listings/dell-inspiron-n5010-15-6-laptop-pc-core-i5/ |url-status=dead |archive-date=November 17, 2018 |title=Dell &#124; Dell |website=aajads.com |date=November 12, 2018 |access-date=November 12, 2018}}</ref> ڊيل ٽيڪساس يونيورسٽي ۾ پنھنجو پھريون سال مڪمل ڪرڻ کان پوءِ پڙھائي ڇڏي ڏني تہ جيئن ھو پنھنجي نئين ڪاروبار تي مڪمل وقت ڌيان ڏئي سگھي، جڏھن تہ کيس پنھنجي خاندان کان لڳ ڀڳ $1,000 توسيعي سرمايي طور مليا۔<ref name="delltimeline">{{cite web |title=Our Timeline |url=https://corporate.delltechnologies.com/en-us/about-us/who-we-are/timeline.htm |website=Dell Technologies |access-date=November 22, 2021}}</ref> اپريل 2021ع تائين، ڊيل جي خالص دولت جو اندازو 50 ارب آمريڪي ڊالرن کان وڌيڪ لڳايو ويو۔<ref>{{cite web |last=Stupples |first=Benjamin |title=Michael Dell's Fortune Soars to $51 Billion With Spinoff |year=2021 |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-04-15/michael-dell-s-fortune-surges-to-52-billion-with-spinoff-plan |website=Bloomberg |access-date=November 22, 2021}}</ref> 1985ع ۾، PC's Limited پنھنجو پھريون ڪمپيوٽر "ٽربو پي سي" متعارف ڪرايو، جنھن جي قيمت يو ايس $795 ھئي ({{Inflation|index=US-GDP|value=795|start_year=1985|r=0|fmt=eq}})۔<ref>{{Cite book |last=Koehn |first=Nancy Fowler |title=Brand New: How Entrepreneurs Earned Consumers' Trust from Wedgwood to Dell |publisher=[[Harvard Business Press]] |year=2001 |isbn=978-1-57851-221-8 |page=287 |url=https://books.google.com/books?id=7j8VefeqUk4C |access-date=October 14, 2008}}</ref> ٽربو پي سي ۾ Intel 8088 سان موافق پروسيسر شامل ھو، جنھن جي وڌ ۾ وڌ رفتار 8&nbsp;MHz ھئي۔<ref>{{cite web |last1=Edwards |first1=Benj |title=The Golden Age of Dell Computers |url=https://www.pcmag.com/news/the-golden-age-of-dell-computers |year=2017 |website=PC Magazine |access-date=November 22, 2021}}</ref> ان وقت PC's Limited کي ڪيترن ئي [[وائيٽ باڪس (ڪمپيوٽر ھارڊويئر)|وائيٽ باڪس]] وڪرو ڪندڙن مان ھڪ سمجھيو ويندو ھو، جيتوڻيڪ 1986ع ۾ [[ھيوز ايئرڪرافٽ]] ھڪ ايگزيڪيوٽو جي ذاتي خريداري مان سٺي تجربي کان پوءِ ڪارپوريٽ استعمال لاءِ ان جي شين جو جائزو وٺي رھي ھئي۔<ref name="welch19860127">{{cite magazine |last=Welch |first=Mark J. |date=January 27, 1986 |title=Interest Grows in Generic Computers |url=https://books.google.com/books?id=my8EAAAAMBAJ&pg=PA27 |magazine=InfoWorld |publisher=IDG Publications |pages=24–27 |via=Google Books |volume=8 |issue=4}}</ref> ڪمپني ھنن سسٽمن جي مارڪيٽنگ قومي ڪمپيوٽر رسالن وسيلي ڪندي ھئي، جتي ھر يونٽ کي اختيارن جي ھڪ حد مطابق ترتيب ڏئي سڌو سنئون گراهڪن کي وڪرو ڪيو ويندو ھو۔ ھن طريقي PC's Limited کي پرچون برانڊن جي ڀيٽ ۾ مقابلي واريون قيمتون پيش ڪرڻ جي اجازت ڏني، ساڳئي وقت اڳواٽ اسمبل ٿيل يونٽن جي سهولت به مهيا ڪئي، جنھن ڪري اھا ڪمپني ھن ڪاروباري ماڊل جي شروعاتي ڪامياب مثالن مان ھڪ بڻجي وئي۔ ڪمپني پنھنجي پھرين سال جي آپريشن ۾ $73 ملين کان وڌيڪ آمدني حاصل ڪئي۔ 1987ع ۾ ڪمپني "PC's Limited" نالو ختم ڪري "ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريشن" اختيار ڪيو ۽ عالمي سطح تي واڌ ڪرڻ شروع ڪئي۔ ھن نئين نالي جي چونڊ جو سبب اھو ھو تہ اھو ڪاروباري مارڪيٽ ۾ ڪمپني جي موجودگيءَ کي وڌيڪ چڱيءَ طرح ظاھر ڪندو ھو، ۽ گڏوگڏ ڪجھ ملڪن ۾ ڪمپني نالي ۾ "لميٽيڊ" جي استعمال بابت مسئلن کي به حل ڪندو ھو۔<ref name="ferrell198708">{{cite news | url=https://archive.org/stream/1987-08-compute-magazine/Compute_Issue_087_1987_Aug#page/n15/mode/2up | title=CES And Comdex: A Tale Of Two Cities | work=Compute! | date=August 1987 | access-date=November 10, 2013 | author=Ferrell, Keith | page=14}}</ref> ڪمپني برطانيا ۾ پنھنجا پھريان بين الاقوامي آپريشن قائم ڪيا؛ ايندڙ چئن سالن دوران وڌيڪ 11 آپريشن شروع ڪيا ويا۔ جون 1988ع ۾، ڊيل ڪمپيوٽر جي مارڪيٽ ڪيپيٽلائيزيشن $30 ملين کان وڌي $85 ملين (${{Inflation|US-GDP|85|1988|r=1}} ملين {{Inflation/year|US}} ۾) ٿي وئي، جيڪا 22 جون تي ناسدق NASDAQ تي ڊيل ٽِڪر علامت ھيٺ 3.5 ملين شيئرن جي ابتدائي عوامي پيشڪش کان پوءِ حاصل ٿي۔<ref>{{cite news |last1=Duggan |first1=Wayne |title=This Day in Market History: The Dell IPO |url=https://finance.yahoo.com/news/day-market-history-dell-ipo-104800092.html |access-date=21 August 2025 |publisher=Yahoo Finance |date=22 June 2020}}</ref> 1989ع ۾ ڪمپني پنھنجو پھريون ليپ ٽاپ پراڊڪٽ، Dell 316LT، متعارف ڪرايو۔<ref>{{cite news |last1=Nayak |first1=Malathi |title=Timeline: Dell since 1984, a roller-coaster ride |url=https://www.reuters.com/article/business/media-telecom/timeline-dell-since-1984-a-roller-coaster-ride-idUSBRE9140SU/ |access-date=21 August 2025 |publisher=Reuters |date=5 February 2023}}</ref> ===1990ع واري ڏھاڪي ۽ 2000ع جي شروعاتي دور ۾ واڌ=== [[File:Dell Latitude CPx.jpg|thumb|ڊيل ليٽيٽيوڊ CPx ليپ ٽاپ]] 1990ع ۾، ڊيل ڪمپيوٽر پنھنجون شيون گودام ڪلبن ۽ ڪمپيوٽر سپر اسٽورن ذريعي اڻسڌي طرح وڪڻڻ جي ڪوشش ڪئي، پر گھٽ ڪاميابي ملي، ۽ ڪمپني ٻيهر پنھنجي وڌيڪ ڪامياب سڌي-گراهڪ-وڪري واري ماڊل تي ڌيان ڏنو۔ 1992ع ۾ ''[[فارچون (رسالو)|فارچون]]'' ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريشن کي دنيا جي [[فارچون گلوبل 500|500]] وڏين ڪمپنين جي فهرست ۾ شامل ڪيو، جنھن سان مائيڪل ڊيل ان وقت فارچون 500 ڪمپنيءَ جو سڀ کان نوجوان CEO بڻجي ويو۔ 1993ع ۾، سينيئر نائب صدر [[جوئل ڪوچر]] ''[[دي وال اسٽريٽ جرنل]]'' کي ٻڌايو تہ "ھاڻي اھو ٽيڪنالاجي جو ڪاروبار ناھي رهيو"۔ سندس نظرئي مطابق ذاتي ڪمپيوٽر ھڪ عام جنس بڻجي چڪا ھئا، ۽ اھو خيال ڪمپني جي ٻين ماڻھن ۾ به عام ھو۔ سندن خيال ھو تہ ڊيل ٻين ڪمپنين — جھڙوڪ ٽيڪساس جي ساٿي ڪمپني ۽ سخت حريف [[ڪامپيڪ]] — کان پنھنجي تقسيمي مهارت ۽ گراهڪن جي "ڊيٽابيس انجڻ" سبب مختلف ھئي، جيڪا ڪوچر موجب ٽيڪنالاجي کان سواءِ ٻيون شيون به وڪڻي سگھي ٿي: "اسان [[ميري ڪي ڪاسميٽڪس]] سان وڌيڪ مشابهت رکون ٿا، [[جنرل موٽرز]] سان ناھي"۔<ref name="pope19930702">{{Cite news |last=Pope |first=Kyle |date=1993-07-02 |title=Out for Blood: For Compaq and Dell, Accent Is on Personal In the Computer Wars |work=The Wall Street Journal}}</ref> 1993ع ۾، پنھنجي سڌي وڪري واري چينل کي مڪمل ڪرڻ لاءِ، ڊيل وڏي پرچون مرڪزن جهڙوڪ [[وال مارٽ]] ۾ پي سي وڪڻڻ جو منصوبو ٺاهيو، جيڪو سالياني آمدني ۾ اضافي $125 ملين ({{Inflation|index=US-GDP|value=125000000|start_year=1993|r=-5|fmt=eq}}) آڻي سگھيو پئي۔ [[بين ڪيپيٽل]] جي صلاحڪار [[ڪيون رولنز]] مائيڪل ڊيل کي انھن معاهدن مان نڪرڻ لاءِ قائل ڪيو، ڇاڪاڻ تہ سندس خيال ۾ ڊگهي مدي ۾ اھي نقصانڪار ثابت ٿيندا۔<ref>{{cite news|last=Rivlin |first=Gary |url=https://www.nytimes.com/2005/09/11/technology/11dell.html |title=He Naps. He Sings. And He Isn't Michael Dell. |work=The New York Times |date=September 11, 2005 |access-date=October 30, 2012}}</ref> پرچون مارڪيٽ ۾ منافعي جا مارجن تمام گهٽ ھئا، ۽ ڊيل 1994ع ۾ ريسيلر چينل ڇڏي ڏنو۔<ref name="mhhe.com">{{cite web|url=http://www.mhhe.com/business/management/updates/thompson12e/case/dell3.html |title=Dell Computer Corporation Online Case |publisher=Mhhe.com |date=January 30, 1994 |access-date=January 9, 2014}}</ref> رولنز جلد ئي ڊيل ۾ مڪمل وقت شامل ٿيو ۽ آخرڪار ڪمپني جو صدر ۽ CEO بڻيو۔ 1990ع جي شروعات تائين [[ليپ ٽاپ ڪمپيوٽر]] مارڪيٽ مجموعي ذاتي ڪمپيوٽر مارڪيٽ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ منافعي بخش ۽ تيزيءَ سان وڌندڙ ھئي۔ 1993ع ۾ پنھنجي ناڪام پراڻين شين کي بند ڪرڻ ۽ ايپل جي تمام ڪامياب [[پاور بُڪ]] جي ترقيءَ جي اڳواڻي ڪندڙ جان ميڊيڪا کي ڀرتي ڪرڻ کان پوءِ، ڪمپني 1994ع ۾ [[ڊيل ليٽيٽيوڊ]] ليپ ٽاپ سيريز متعارف ڪرائي۔<ref name="lohr19940222">{{Cite news |last=Lohr |first=Steve |date=22 February 1994 |title=Dell's Second Stab at Portables |url=https://www.nytimes.com/1994/02/22/business/dell-s-second-stab-at-portables.html |work=The New York Times |pages=D1}}</ref> شروعاتي طور تي، ڊيل صارفين جي مارڪيٽ تي گھڻو ڌيان نه ڏنو، ڇاڪاڻ تہ انفرادي ۽ گھريلو گراهڪن کي وڪرو ڪرڻ ۾ خرچ وڌيڪ ۽ منافعو گھٽ ھو؛ پر اھو صورتحال تڏھن تبديل ٿي جڏھن 1996ع ۽ 1997ع ۾ ڪمپني جي انٽرنيٽ سائيٽ تيزيءَ سان مقبول ٿي۔<ref name="delltimeline" /> جڏھن صنعت ۾ انفرادي گراهڪن لاءِ اوسط وڪري جي قيمت گھٽجي رھي ھئي، ڊيل جي قيمت وڌي رھي ھئي، ڇاڪاڻ تہ ٻي ۽ ٽئين ڀيري ڪمپيوٽر خريد ڪندڙ، جيڪي وڌيڪ طاقتور ۽ گھڻين خاصيتن وارا ڪمپيوٽر چاھيندا ھئا ۽ گھڻي فني مدد جي ضرورت محسوس نه ڪندا ھئا، ڊيل کي چونڊي رھيا ھئا۔ ڊيل کي اھڙن پي سي ڄاڻو گراهڪن ۾ موقعو مليو، جيڪي سڌي خريداري، پنھنجي ضرورت مطابق پي سي ترتيب ڏيڻ ۽ ڪجھ ڏينھن ۾ گھر تائين پھچائڻ جي سهولت پسند ڪندا ھئا۔ 1997ع جي شروعات ۾، ڊيل گھر جي مارڪيٽ جي خدمت لاءِ ھڪ اندروني وڪري ۽ مارڪيٽنگ گروپ قائم ڪيو ۽ خاص طور تي انفرادي استعمال ڪندڙن لاءِ تيار ڪيل پراڊڪٽ لائين متعارف ڪرائي۔<ref name="mhhe.com"/> {| class="wikitable floatright" |+1990ع واري ڏھاڪي ۾ ڊيل جي واڌ<ref>{{Cite web |last1=Kraemer |first1=Kenneth L. |last2=Dedrick |first2=Jason |date=2001-06-01 |title=Dell Computer: Using E-commerce To Support the Virtual Company |url=https://escholarship.org/content/qt7r55529z/qt7r55529z.pdf?t=lnq69p |website=escholarship.org}}</ref> !سال !آمدني (ملين آمريڪي ڊالر) !ملازمن جو تعداد |- |1990 |546 |2,050 |- |1991 |889 |2,970 |- |1992 |2,013 |4,650 |- |1993 |2,873 |5,980 |- |1994 |3,475 |6,400 |- |1995 |5,296 |8,400 |- |1996 |7,759 |10,350 |- |1997 |12,327 |16,000 |- |1998 |18,243 |24,400 |- |1999 |25,256 |36,500 |} 1997ع کان 2004ع تائين، ڊيل لڳاتار وڌندي رھي ۽ صنعت ۾ سست رفتاري جي دور ۾ به حريفن کان مارڪيٽ شيئر حاصل ڪندي رھي، جنھن جي تيز ترين واڌ 2000ع جي شروعاتي سالن ۾ ٿي۔ انھيءَ عرصي دوران، حريف پي سي ڪمپنيون جهڙوڪ [[ڪامپيڪ]]، [[گيٽ وي، اِنڪ.|گيٽ وي]]، [[آئي بي ايم اپٽيوا|آئي بي ايم]]، [[پيڪارڊ بيل]] ۽ [[اي ايس ٽي ريسرچ]] مشڪلاتن جو شڪار ٿيون ۽ آخرڪار مارڪيٽ ڇڏي ويون يا خريد ڪيون ويون۔<ref name="ZDA">ZDNET Asia: [http://www.zdnetasia.com/michael-dell-back-as-ceo-rollins-resigns-61986298.htm Michael Dell back as CEO] February 1, 2007. Visited: April 10, 2012 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611213001/http://www.zdnetasia.com/michael-dell-back-as-ceo-rollins-resigns-61986298.htm|date=June 11, 2010}}</ref> ڊيل 1999ع ۾ ڪامپيڪ کي پوئتي ڇڏي دنيا جي سڀ کان وڏي پي سي ٺاهيندڙ ڪمپني بڻجي وئي۔<ref>Rivkin, Jan W., and Porter, Michael E. Matching Dell, Harvard Business School Case 9-799-158, June 6, 1999.</ref> 2002ع ۾ آپريٽنگ خرچ ڊيل جي $35 ارب آمدني جو رڳو 10 سيڪڙو ھئا ({{Inflation|index=US-GDP|value=35000000000|start_year=2002|r=-7|fmt=eq}})، جڏھن تہ Hewlett-Packard وٽ اھي 21 سيڪڙو، Gateway وٽ 25 سيڪڙو، ۽ Cisco وٽ 46 سيڪڙو ھئا۔<ref>{{cite news |last=Jones |first=Kathryn |url=https://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2003/02/01/335960/ |title=The Dell Way Michael Dell's famous business model made his company the world's premier computer maker. Now he's branching into new fields and taking on virtually every other hardware manufacturer. Can "the Model" stand the strain? – February 1, 2003 |publisher=CNN |date=February 1, 2003 |access-date=January 9, 2014 |archive-date=June 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630213935/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2003/02/01/335960/ |url-status=dead }}</ref> 2002ع ۾ جڏھن ڪامپيڪ ھيولٽ-پيڪرڊ سان ضم ٿي وئي (جيڪا ان وقت چوٿين نمبر جي پي سي ڪمپني ھئي)، نئين گڏيل ھيولٽ-پيڪرڊ ٿوري وقت لاءِ پھرين نمبر تي اچي وئي، پر جلد ئي مشڪلاتن جو شڪار ٿي ۽ ڊيل ٻيهر اڳواڻي حاصل ڪري ورتي۔<ref name="bw1103"/> 2002ع ۾، ڊيل پنھنجي پراڊڪٽ لائين کي وڌائيندي ٽيليويزن، [[ھينڊ ھيلڊ ڪمپيوٽر|ھينڊ ھيلڊز]]، ڊجيٽل آڊيو پليئرز، ۽ [[پرنٽر (ڪمپيوٽنگ)|پرنٽر]] شامل ڪيا۔ چيئرمين ۽ CEO مائيڪل ڊيل ڪيترائي ڀيرا صدر ۽ COO ڪيون رولنز جي ان ڪوشش کي روڪيو، جنھن جو مقصد ڪمپني جي پي سيز تي ڳري انحصار کي گھٽ ڪرڻ ھو، ۽ رولنز اي ايم سي ڪارپوريشن خريد ڪري اھو مسئلو حل ڪرڻ چاھيو پئي؛ اھو قدم آخرڪار 12 سالن کان پوءِ کنيو ويو۔<ref name="CNNMoney-dilemma">{{cite news |last=Benner |first=Katie |url=http://tech.fortune.cnn.com/2011/06/13/michael-dells-dilemma/ |title=Michael Dell's dilemma – Fortune Tech |work=Fortune |date=June 13, 2011 |access-date=January 9, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509093526/http://tech.fortune.cnn.com/2011/06/13/michael-dells-dilemma/ |archive-date=May 9, 2012 |url-status=dead}}</ref> 2003ع ۾، ڪمپني جي سالياني اجلاس ۾ شيئر ھولڊرن ڪمپني جو نالو "ڊيل انڪ." ۾ تبديل ڪرڻ جي منظوري ڏني تہ جيئن ڪمپني جي ڪمپيوٽرن کان اڳتي وڌندڙ واڌ کي تسليم ڪري سگھجي۔<ref name="Dell-Inc-May-2003-PRE-14A">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/1992/95013403007092/filing-main.htm |title=Dell Inc, Form PRE 14A, Filing Date May 5, 2003 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref> 2004ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو تہ اھا [[ونسٽن-سالم، نارٿ ڪيرولائنا|ونسٽن-سالم]]، [[نارٿ ڪيرولائنا]] جي ويجھو ھڪ نئون اسمبلي پلانٽ تعمير ڪندي؛ شھر ۽ ضلعي ڊيل کي $37.2 ملين جي ترغيبي پيڪيجز فراهم ڪيا، جڏھن تہ رياست تقريباً $250 ملين ({{Inflation|index=US-GDP|value=250000000|start_year=2004|r=-5|fmt=eq}}) ترغيبات ۽ ٽيڪس رعايتون ڏنيون۔ جولاءِ ۾، مائيڪل ڊيل [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر]] جي عھدي تان ھٽي ويو، پر [[بورڊ آف ڊائريڪٽرز]] جي چيئرمين طور برقرار رھيو۔<ref name="Dell-Inc-May-2004-DEF-14A">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/1422/95013404008188/filing-main.htm |title=Dell Inc, Form DEF 14A, Filing Date May 27, 2004 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref> ڪيون رولنز، جيڪو ڊيل ۾ ڪيترن ئي اعليٰ انتظامي عهدن تي ڪم ڪري چڪو ھو، نئون CEO بڻيو۔ جيتوڻيڪ مائيڪل ڊيل وٽ ھاڻي CEO جو سرڪاري لقب نه رھيو، پر ھو عملي طور رولنز سان گڏ گڏيل CEO وانگر ڪم ڪندو رھيو۔<ref name="CNNMoney-dilemma" /> رولنز جي قيادت دوران، ڊيل 2006ع ۾ ڪمپيوٽر ھارڊويئر ٺاهيندڙ [[ايلين ويئر]] خريد ڪئي۔ ڊيل اِنڪ. جي منصوبي موجب Alienware موجوده انتظاميا ھيٺ آزاد نموني ڪم جاري رکندي۔ Alienware کي اميد ھئي تہ اھا ڊيل جي مؤثر پيداوار واري نظام مان فائدو حاصل ڪندي۔<ref>{{cite news | first=Louise | last=Lee | title= Dell Goes High-end and Hip | date= March 23, 2006 | publisher=BusinessWeek | url=http://www.businessweek.com/technology/content/mar2006/tc20060323_034268.htm| archive-url=https://web.archive.org/web/20060324235058/http://www.businessweek.com/technology/content/mar2006/tc20060323_034268.htm| url-status=dead| archive-date=March 24, 2006}}</ref> ===2000ع جي وچ واري دور جون مشڪلاتون=== [[File:DELL AIXM X51v.jpg|thumb|ڊيل ايڪسم X51v، جنھن ۾ جاپاني وڪيپيڊيا جو مکيه صفحو کليل ڏيکاريل آھي]] 2005ع ۾، جڏھن تہ آمدني ۽ وڪري ۾ واڌ جاري رھي، وڪري جي واڌ جي رفتار نمايان طور سست ٿي وئي، ۽ ان سال ڪمپني جي شيئرن جي قيمت ۾ 25 سيڪڙو گهٽتائي آئي۔<ref name="BW0206">Bloomberg-Businessweek [https://web.archive.org/web/20071028132635/http://www.businessweek.com/technology/content/feb2006/tc20060223_710372.htm?chan=search Its Dell vs the Dell way], February 2006. Visited: April 10, 2012</ref> جون 2006ع تائين، شيئرن جي واپار تقريباً US$25 تي ٿي رھي ھئي، جيڪا جولاءِ 2005ع جي مقابلي ۾ 40 سيڪڙو گھٽ ھئي، جيڪو ڊاٽ ڪام دور کان پوءِ ڪمپني جو بلند ترين مرحلو ھو۔<ref name="nytimes2006">{{cite news|last=Darlin |first=Damon |url=https://www.nytimes.com/2006/06/15/technology/15dell.html |title=Falling Short of A+ |work=The New York Times |date=June 15, 2006 |access-date=October 30, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/Dell-revamps-product-group%2C-adds-executives/2100-11746_3-6143163.html |title=Dell revamps product group, adds executives |website=CNET |date=December 12, 2006 |access-date=October 30, 2012}}</ref> وڪري جي سست ٿيندڙ واڌ جو سبب پختي ٿيندڙ پي سي مارڪيٽ کي قرار ڏنو ويو، جيڪا ڊيل جي وڪرو جو 66 سيڪڙو حصو ھئي، ۽ تجزيه نگارن جو خيال ھو تہ ڊيل کي غير پي سي شعبن جهڙوڪ اسٽوريج، خدمتن، ۽ سرورن ۾ داخل ٿيڻ جي ضرورت آھي۔ ڊيل جو قيمتي فائدو ان جي انتهائي سستي ڊيسڪ ٽاپ پي سي پيداوار سان لاڳاپيل ھو،<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://news.cnet.com/2100-1014_3-6155185.html |title=Michael Dell back as CEO; Rollins resigns – CNET News |website=CNET |date=January 31, 2007 |access-date=October 30, 2012}}</ref> پر اھو فائدو گھٽ اهميت وارو بڻجي ويو، ڇاڪاڻ تہ ڪمپني جي سپلائي چين اندر وڌيڪ بچت ڳولڻ ڏکيو ٿي ويو، ۽ ھيولٽ-پيڪرڊ ۽ [[ايسر اِنڪ.|ايسر]] جھڙن حريفن پنھنجن پي سي پيداوار واري آپريشن کي وڌيڪ مؤثر بڻائي ڊيل سان مقابلو ڪرڻ شروع ڪيو، جنھن سان ڊيل جي روايتي قيمتي برتري ڪمزور ٿي وئي۔<ref name="news.cnet.com">{{cite web |last=Haff |first=Gordon |date=March 29, 2010 |title=The real Dell 2.0 &#124; The Pervasive Data Center – CNET News |url=https://www.cnet.com/tech/tech-industry/the-real-dell-2-0/ |access-date=January 9, 2014 |website=CNET}}</ref> پوري پي سي صنعت ۾ قيمتن ۾ گهٽتائي ۽ ڪارڪردگيءَ ۾ اضافي سبب، ڊيل وٽ پنھنجي گراهڪن کي وڌيڪ مهانگا سسٽم وڪڻڻ جا موقعا گھٽجي ويا۔ نتيجي طور، ڪمپني اڳ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ سستا پي سي وڪڻڻ لڳي، جنھن سان منافعي جا مارجن متاثر ٿيا۔<ref name="ZDA"/> ليپ ٽاپ شعبي پي سي مارڪيٽ جو سڀ کان تيزيءَ سان وڌندڙ حصو بڻجي چڪو ھو، پر ڊيل ٻين پي سي ٺاهيندڙن وانگر چين ۾ گھٽ قيمتي نوٽ بُڪ تيار ڪندي ھئي، جنھن سان ڊيل جا پيداوار وارا قيمتي فائدا ختم ٿي ويا، ۽ انٽرنيٽ وڪري تي انحصار سبب ڊيل وڏي پرچون اسٽورن ۾ وڌندڙ نوٽ بُڪ وڪري مان فائدو حاصل نه ڪري سگھي۔<ref name="nytimes2006"/> ''CNET'' تجويز ڏني تہ ڊيل وڏي مقدار ۽ گھٽ منافعي وارن ڪمپيوٽرن جي وڌندڙ عاميت ۾ ڦاسي پئي ھئي، جنھن سبب اھا اھي وڌيڪ دلچسپ ڊوائيسز پيش ڪرڻ کان قاصر ٿي وئي، جن جي صارفين کي طلب ھئي۔<ref name="autogenerated1"/> عالمي علائقن ۽ پيداوار جي ٻين حصن ۾ واڌاري جي منصوبن باوجود، ڊيل آمريڪي ڪارپوريٽ پي سي مارڪيٽ تي گھڻي دارومدار رکندڙ ھئي، ڇاڪاڻ⁠تہ 2006ع جي ٽئين ٽه ماهي نتيجن موجب تجارتي ۽ ڪارپوريٽ گراهڪن کي وڪرو ٿيندڙ ڊيسڪٽاپ پي سيز ڪمپني جي آمدنيءَ جو 32 سيڪڙو ھئا، ان جي آمدنيءَ جو 85 سيڪڙو ڪاروبارن مان ايندو ھو، ۽ ان جي آمدنيءَ جو 64 سيڪڙو اتر ۽ ڏکڻ آمريڪا مان ايندو ھو. آمريڪا ۾ ڊيسڪٽاپ پي سيز جون موڪلون گھٽجي رھيون ھيون، ۽ ڪارپوريٽ پي سي مارڪيٽ، جيڪا اپگريڊ چڪرن ۾ پي سي خريد ڪندي ھئي، نون سسٽمن جي خريداري کان وڏي حد تائين وقفو ڪرڻ جو فيصلو ڪري چڪي ھئي. آخري چڪر لڳ ڀڳ 2002ع ۾ شروع ٿيو ھو، يعني ان وقت کان لڳ ڀڳ ٽي سال پوءِ جڏھن ڪمپنين امڪاني [[سال 2000 وارو مسئلو|وائي ٽو ڪي]] مسئلن کان اڳ پي سي خريد ڪرڻ شروع ڪيا ھئا، ۽ ڪارپوريٽ گراهڪن کان توقع نه ھئي تہ اھي مائڪروسافٽ جي [[ونڊوز وسٽا]]، جيڪا 2007ع جي شروعات ۾ متوقع ھئي، جي وسيع جاچ کان اڳ ٻيهر اپگريڊ ڪندا؛ ان ڪري ايندڙ اپگريڊ چڪر لڳ ڀڳ 2008ع ۾ اچڻو ھو.<ref name="ReferenceA">{{cite web|url=http://news.cnet.com/Dell-revamps-product-group%2C-adds-executives/2100-11746_3-6143163.html |title=Dell revamps product group, adds executives – CNET News |website=CNET |date=December 12, 2006 |access-date=January 9, 2014}}</ref><ref name="ReferenceB">{{cite web|url=http://news.cnet.com/Dells-dog-days-of-summer/2100-1014_3-6097185.html |title=Dell's dog days of summer – CNET News |website=CNET |access-date=January 9, 2014}}</ref> پي سيز تي گھڻي دارومدار سبب، ڊيل کي وڪرو جي مقدار وڌائڻ لاءِ قيمتون گھٽائڻيون پيون، ساڳئي وقت سپلائرن کان بھ وڏي ڪٽوتين جو مطالبو ڪيو ويو.<ref name="CNNMoney-dilemma"></ref> ڊيل گھڻي وقت کان پنھنجي سڌي وڪري واري ماڊل تي قائم رھي ھئي. تازن سالن ۾ صارف پي سي وڪري جا مکيه محرڪ بڻجي چڪا ھئا،<ref name="ReferenceB"></ref> پر ويب يا فون ذريعي پي سي خريد ڪندڙ صارفن ۾ گھٽتائي آئي ھئي، ڇاڪاڻ⁠تہ وڌندڙ انگ ۾ صارف پهريان ڊوائيسز آزمائڻ لاءِ صارف اليڪٽرانڪس جي پرچون دڪانن ڏانھن وڃي رھيا ھئا. پي سي صنعت ۾ ڊيل جا مقابليدار، [[ايڇ پي]]، [[گيٽ وي]] ۽ [[ايسر اِنڪ.|ايسر]]، ڊگھي عرصي کان پرچون موجودگي رکندا ھئا، تنھنڪري اھي صارفن جي ھن تبديلي مان فائدو وٺڻ لاءِ بھتر حالت ۾ ھئا.<ref name="director1">{{cite web|url=http://director.co.uk/MAGAZINE/2009/4%20April/Michael_Dell_62_9.html |title=Michael Dell &#124; Dell |publisher=Director.co.uk |author=Woodward, David |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140815101949/http://director.co.uk/MAGAZINE/2009/4%20April/Michael_Dell_62_9.html |archive-date=August 15, 2014}}</ref> پرچون موجودگيءَ جي کوٽ ڊيل جي [[صارف اليڪٽرانڪس]]، جھڙوڪ فليٽ-پينل ٽي ويز ۽ ايم پي ٿري پليئرز، پيش ڪرڻ وارين ڪوششن کي روڪيو.<ref name="autogenerated1"></ref> ڊيل ان جي جواب ۾ مال ڪائوسڪ ۽ ٽيڪساس ۽ نيويارڪ ۾ نيم-پرچون اسٽورن سان تجربا ڪيا.<ref name="ReferenceA"></ref> ڊيل جي سڃاڻپ ھڪ اھڙي ڪمپني طور ھئي جيڪا جدت ڪندڙ ٿيڻ بدران سپلائي چين جي ڪارڪردگين تي ڀاڙيندي، قائم ٿيل ٽيڪنالاجيون گھٽ قيمتن تي وڪرو ڪندي ھئي.<ref name="CNNMoney-dilemma"></ref><ref name="director1"></ref><ref>مائيڪل ڊيل جو انتظامي انداز خطري کان پاسو ڪندڙ ھو ۽ ھو کليل نموني انھن مقابليدارن جو مذاق اڏائيندو ھو جيڪي [[تحقيق ۽ ترقي|آر اينڊ ڊي]] ۽ حصولن تي خرچ ڪندا ھئا، پر 2000ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اھو شايد ڊيل جي موبائل فونن ۽ ٽيبليٽ ڪمپيوٽرن جھڙين مارڪيٽ تبديلين کان پوئتي رھڻ جو سبب بڻيو.[https://web.archive.org/web/20130124121741/http://www.businessweek.com/articles/2013-01-24/boeings-787-dreamliner-and-the-decline-of-innovation#p2]</ref> 2000ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين ڪيترائي تجزئي نگار ٽيڪنالاجي شعبي ۾ ايندڙ واڌاري جي ذريعو طور جدت ڪندڙ ڪمپنين ڏانھن ڏسي رھيا ھئا. آمدنيءَ جي ڀيٽ ۾ ڊيل جو آر اينڊ ڊي تي گھٽ خرچ، [[آئي بي ايم]]، [[ھيوليٽ-پيڪرڊ]] ۽ [[ايپل اِنڪ.]] جي مقابلي ۾، جيڪو ڪموڊيٽائيزڊ پي سي مارڪيٽ ۾ سٺو ڪم ڪندو ھو، ان کي وڌيڪ منافع بخش حصن، جھڙوڪ ايم پي ٿري پليئرز ۽ بعد ۾ موبائل ڊوائيسز، ۾ اڳڀرائي ڪرڻ کان روڪيو.<ref name="BW0206"></ref> آر اينڊ ڊي تي خرچ وڌائڻ سان انھن آپريٽنگ مارجنز ۾ گھٽتائي اچي ھا جن تي ڪمپني زور ڏيندي ھئي.<ref name="bw1103"></ref> ڊيل ھڪ افقي تنظيم سان سٺو ڪم ڪيو ھو جيڪا پي سيز تي ڌيان ڏيندي ھئي، جڏھن ڪمپيوٽنگ صنعت 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افقي ميلاپ-۽-ملائڻ وارين تہن ڏانھن منتقل ٿي؛ پر 2000ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين صنعت آخر کان آخر تائين آءِ ٽي پيداوار ڏيڻ لاءِ عمودي طور ضم ٿيل اسٽيڪس ڏانھن منتقل ٿي وئي، ۽ ڊيل ھيوليٽ-پيڪرڊ ۽ اوريڪل جھڙن مقابليدارن کان ڪافي پوئتي رھي.<ref name="news.cnet.com"></ref> 2006ع ۾، ڊيل گراهڪن جي پڇا ڳاڇا جو وڌيڪ جلدي جواب ڏيڻ لاءِ ''DellConnect'' متعارف ڪرايو. جولاءِ 2006ع ۾ ڪمپني پنھنجو Direct2Dell بلاگ شروع ڪيو، ۽ پوءِ فيبروري 2007ع ۾ مائيڪل ڊيل IdeaStorm.com شروع ڪيو، جتي گراهڪن کان مشورا گھريا ويا، جن ۾ لينڪس ڪمپيوٽر وڪڻڻ ۽ پي سيز تي تشھيري "bloatware" گھٽائڻ شامل ھئا. ھنن قدمن سان منفي بلاگ پوسٽن کي 49 سيڪڙو کان 22 سيڪڙو تائين گھٽائڻ ۾ ڪاميابي ملي، ۽ انٽرنيٽ سرچ انجڻن تي نمايان "Dell Hell" کي پڻ گھٽايو ويو.<ref name="nytimes2006"></ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/printer/articles/294370-dell-learns-to-listen?type=old_article |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924150128/http://www.businessweek.com/printer/articles/294370-dell-learns-to-listen?type=old_article |url-status=dead |archive-date=September 24, 2015 |title=Dell Learns to Listen |work=Bloomberg BusinessWeek |date=October 17, 2007 |access-date=January 9, 2014}}</ref> اھا تنقيد بہ ٿي تہ ڊيل پنھنجي پي سيز لاءِ خراب جزا استعمال ڪيا، خاص طور تي 11.8 ملين OptiPlex ڊيسڪٽاپ ڪمپيوٽر جيڪي مئي 2003ع کان جولاءِ 2005ع تائين ڪاروبارن ۽ حڪومتن کي وڪرو ڪيا ويا ۽ جيڪي [[ڪيپيسيٽر پليگ|خراب ڪيپيسيٽرن]] کان متاثر ٿيا.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/06/29/technology/29dell.html | work=The New York Times | first=Ashlee | last=Vance | author-link=Ashlee Vance | title=In Suit Over Faulty Computers, Window to Dell's Fall | date=June 28, 2010}}</ref> آگسٽ 2006ع ۾، ڊيل ليپ ٽاپ کي باهه لڳڻ جي نتيجي ۾ بيٽري ريڪال سبب ڪمپني کي گھڻي منفي توجه ملي؛ جيتوڻيڪ بعد ۾ [[سوني]] کي بيٽرين جي تياري جو ذميوار قرار ڏنو ويو، پر سوني جي ترجمان چيو تہ مسئلو بيٽري ۽ چارجر جي گڏيل استعمال سان لاڳاپيل ھو، جيڪو ڊيل لاءِ مخصوص ھو.<ref>{{Cite news|date=August 15, 2006|title=Dell to recall 4.1 million batteries made by Sony - Technology - International Herald Tribune|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2006/08/15/technology/15iht-dell.2487518.html|access-date=August 6, 2021|issn=0362-4331}}</ref> 2006ع اھو پھريون سال ھو جڏھن ڊيل جي واڌاري جي رفتار مجموعي پي سي صنعت کان سست ٿي وئي. 2006ع جي چوٿين ٽه ماهي تائين، ڊيل سڀ کان وڏي پي سي ٺاهيندڙ جو لقب ھيوليٽ-پيڪرڊ کي وڃائي ڇڏيو، جنھن جو پرسنل سسٽمز گروپ سندن سي اي او [[مارڪ هرڊ]] پاران شروع ڪيل جوڙجڪ-نئين سر ترتيب سبب وڌيڪ سرگرم ٿيو ھو.<ref name="BW0206"></ref><ref>CRN.COM: [http://www.crn.com/news/components-peripherals/197002312/rollins-dells-outstanding-executive-is-now-out-of-a-job.htm;jsessionid=DKITbSt2WFcQT1hL4UqHMg**.ecappj02 Rollins now out of job] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200802201642/https://www.crn.com/news/components-peripherals/197002312/rollins-dells-outstanding-executive-is-now-out-of-a-job.htm;jsessionid=DKITbSt2WFcQT1hL4UqHMg**.ecappj02 |date=August 2, 2020 }}</ref><ref>{{cite news | url=https://money.cnn.com/2006/02/10/markets/spotlight/spotlight_dell/index.htm | publisher=CNN | first1=Amanda | last1=Cantrell | title=All's not well with Dell | date=February 10, 2006 | archive-date=September 24, 2020 | access-date=May 12, 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200924015716/https://money.cnn.com/2006/02/10/markets/spotlight/spotlight_dell/index.htm | url-status=dead }}</ref> ====ايس اي سي جاچ==== آگسٽ 2005ع ۾، ڊيل آمريڪا جي [[يو ايس سيڪيورٽيز اينڊ ايڪسچينج ڪميشن|ايس اي سي]] جي غير رسمي جاچ جو موضوع بڻجي وئي.<ref>{{cite web|author=Ben Ames |url=http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9002535&source=rss_news50 |title=Dell reveals SEC investigation, says Q2 profit down 51% |publisher=Computerworld.com |access-date=December 4, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116092753/http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9002535&source=rss_news50 |archive-date=January 16, 2009}}</ref> 2006ع ۾، ڪمپني انڪشاف ڪيو تہ آمريڪي اٽارني، ڏاکڻي ضلعو نيويارڪ، ڪمپني جي 2002ع کان مالياتي رپورٽنگ سان لاڳاپيل دستاويزن لاءِ سمن جاري ڪيو ھو.<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/idUSN0115050220100401 |title=UPDATE 2-Dell says several former staff may face SEC action, Reuters Apr 1, 2010 |publisher=Reuters.com |date=April 1, 2010 |access-date=December 4, 2012 |first=Braden |last=Reddall}}</ref> ڪمپني 2006ع جي ٽئين ۽ چوٿين مالي ٽه ماهي لاءِ مالياتي رپورٽن جي فائلنگ ۾ دير ڪئي، ۽ ڪيترائي ڪلاس-ايڪشن مقدما داخل ڪيا ويا.<ref>{{Cite web |url=http://www.dallasnews.com:80/sharedcontent/APStories/stories/D8N1MLNO0.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081009111823/http://www.dallasnews.com/sharedcontent/APStories/stories/D8N1MLNO0.html|url-status=dead|title=Dallas Morning News &#124; News for Dallas, Texas &#124; Texas/Southwest |archivedate=October 9, 2008|website=www.dallasnews.com|accessdate=November 2, 2025}}</ref> Dell Inc جي ٽه ماهي آمدني رپورٽ داخل ڪرڻ ۾ ناڪامي ڪمپني کي [[ناسڊاڪ]] مان ڊي-لسٽ ٿيڻ جي خطري ۾ وجھي سگھي ٿي،<ref>{{cite web |last=Moltzen |first=Edward F. |url=http://www.crn.com/showArticle.jhtml?articleID=193004297 |archive-url=https://archive.today/20120629043729/http://www.crn.com/showArticle.jhtml?articleID=193004297 |url-status=dead |archive-date=June 29, 2012 |title=NASDAQ Sends Dell, Novell Delisting Notices - Hardware - IT Channel News by CRN and VARBusiness |publisher=Crn.com |access-date=December 4, 2012}}</ref> پر ايڪسچينج ڊيل کي رعايت ڏني، جنھن سان اسٽاڪ معمولي نموني واپار ڪندو رھيو.<ref>{{cite web |url=http://www.crn.com/sections/breakingnews/dailyarchives.jhtml?articleId=196903036 |title=Dell Buys Time From Nasdaq On Delisting - Hardware - IT Channel News by CRN and VARBusiness |publisher=Crn.com |access-date=December 4, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120905025934/http://www.crn.com/sections/breakingnews/dailyarchives.jhtml?articleId=196903036 |archive-date=September 5, 2012 |url-status=dead}}</ref> آگسٽ 2007ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو تہ ھڪ اندروني آڊٽ کان پوءِ، جنھن ۾ معلوم ٿيو تہ ڪجھ ملازمن ٽه ماهي مالياتي هدف پورا ڪرڻ لاءِ ڪارپوريٽ اڪائونٽ بيلنس تبديل ڪيا ھئا، اھا مالي سال 2003ع کان 2006ع ۽ 2007ع جي پھرين ٽه ماهي جي آمدني ٻيهر بيان ڪندي.<ref>{{cite web |last1=Ames |first1=Ben |last2=McMillan |first2=Robert |url=http://www.computerworld.com/s/article/9031106/Dell_to_restate_results_after_finding_manipulation |title="Dell to restate results after finding manipulation," Computerword, August 16, 2007 |publisher=Computerworld.com |date=August 16, 2007 |access-date=December 4, 2012 |archive-date=October 8, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008193903/http://www.computerworld.com/s/article/9031106/Dell_to_restate_results_after_finding_manipulation |url-status=dead }}</ref> جولاءِ 2010ع ۾، ايس اي سي ڊيل جي ڪيترن ئي سينئر عملدارن خلاف الزام جو اعلان ڪيو، جن ۾ ڊيل جو چيئرمين ۽ سي اي او مائيڪل ڊيل، اڳوڻو سي اي او ڪيون رولنز، ۽ اڳوڻو سي ايف او جيمز شنائڊر شامل ھئا، تہ اھي "سيڙپڪارن کي اھم معلومات ظاهر ڪرڻ ۾ ناڪام رھيا ۽ دوکيباز اڪائونٽنگ استعمال ڪئي تہ جيئن ڪوڙو تاثر پيدا ٿئي تہ ڪمپني مسلسل وال اسٽريٽ جي آمدني هدفن کي پورو ڪري رھي آھي ۽ پنھنجا آپريٽنگ خرچ گھٽائي رھي آھي." ڊيل, انڪ. تي 100 ملين ڊالر ڏنڊ وڌو ويو، ۽ مائيڪل ڊيل تي ذاتي طور 4 ملين ڊالر ڏنڊ وڌو ويو.<ref>{{cite news |title=SEC Charges Dell and Senior Executives with Disclosure and Accounting Fraud |url=https://www.sec.gov/news/press/2010/2010-131.htm |access-date=November 22, 2021 |publisher=US Securities and Exchange Commission |date=July 22, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120144818/https://www.sec.gov/news/press/2010/2010-131.htm|url-status=dead|archive-date=20 January 2023|ref=SECrelease}}</ref> ===ڊيل 2.0 ۽ گھٽتائي=== پنج مان چار ٽه ماهي آمدني رپورٽون اميدن کان گھٽ اچڻ کان پوءِ، رولنز 31 جنوري 2007ع تي صدر ۽ سي اي او جي عهدي تان استعيفا ڏني، ۽ باني مائيڪل ڊيل ٻيهر سي اي او جو ڪردار سنڀاليو.<ref name="Dell-Inc-Feb-2007-8-K">{{cite web|url=http://pdf.secdatabase.com/2259/0000950134-07-002027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511020823/http://pdf.secdatabase.com/2259/0000950134-07-002027.pdf |archive-date=2013-05-11 |url-status=live |title=Dell Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 5, 2007 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref> 1 مارچ 2007ع تي، ڪمپني ھڪ ابتدائي ٽه ماهي آمدني رپورٽ جاري ڪئي، جنھن ۾ مجموعي وڪرو 14.4 ارب ڊالر ڏيکاريو ويو، جيڪو سال-بہ-سال 5 سيڪڙو گھٽ ھو، ۽ خالص آمدني 687 ملين ڊالر، يعني في شيئر 30 سينٽ، ڏيکاري وئي، جيڪا 33 سيڪڙو گھٽ ھئي. جيڪڏھن ختم ڪيل ملازم بونسز جا اثر نہ ھجن ھا، جيڪي في شيئر ڇھ سينٽ بڻيا، تہ خالص آمدني اڃا وڌيڪ گھٽجي وڃي ھا. ناسڊاڪ ڪمپني لاءِ مالياتي رپورٽون داخل ڪرڻ جي آخري تاريخ 4 مئي تائين وڌائي ڇڏي.<ref>{{cite web |author=Alexei Oreskovic |url=http://www.thestreet.com/_yahoo/newsanalysis/techhardware/10341935.html |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091014061317/http://www.thestreet.com/_yahoo/newsanalysis/techhardware/10341935.html |url-status=dead |archive-date=October 14, 2009 |title=Dell's Dejection |publisher=TheStreet.com |date=March 2, 2007 |access-date=December 4, 2012}}</ref> ڊيل "ڊيل 2.0" نالي ھڪ تبديلي مهم جو اعلان ڪيو، جنھن ۾ ملازمن جو تعداد گھٽائڻ ۽ ڪمپني جي پيداوارن کي وڌيڪ متنوع بڻائڻ شامل ھو.<ref name="director1"></ref><ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/2100-1014_3-6155185.html |title=Michael Dell back as CEO; Rollins resigns – CNET News |website=CNET |date=January 31, 2007 |access-date=February 10, 2013}}</ref> سي اي او جو عھدو ڇڏڻ کان پوءِ بورڊ جو چيئرمين ھجڻ دوران بہ، مائيڪل ڊيل رولنز جي سي اي او وارن سالن ۾ ڪمپني اندر اھم اثر رکندو ھو. مائيڪل ڊيل جي سي اي او طور واپسي سان، ڪمپني جي ڪارروائين ۾ تبديليون آيون، ڪيترائي سينئر نائب صدر ڪمپني ڇڏي ويا ۽ ڪمپني کان ٻاھران نوان عملدار آندا ويا.<ref name="ReferenceA"></ref> مائيڪل ڊيل ڪمپني جي مالي ڪارڪردگي بھتر ڪرڻ لاءِ ڪيترين ئي شروعاتن ۽ منصوبن جو اعلان ڪيو، جيڪي "ڊيل 2.0" شروعات جو حصو ھئا. انھن ۾ ڪجھ اختياري انعامن سان ملازمن لاءِ 2006ع جا بونس ختم ڪرڻ، مائيڪل ڊيل کي سڌو رپورٽ ڪندڙ مئنيجرن جو تعداد 20 مان گھٽائي 12 ڪرڻ، ۽ "[[بيوروڪريسي]]" گھٽائڻ شامل ھئا. جم شنائڊر سي ايف او طور رٽائر ٿيو ۽ سندس جاءِ [[ڊونلڊ ڪارٽي]] ورتي، جڏھن ڪمپني پنھنجي اڪائونٽنگ عملن بابت ايس اي سي جاچ ھيٺ آئي.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/Dell-CFO-stepping-down-in-January/2100-1003_3-6144950.html |title=Dell CFO stepping down in January – CNET News |website=CNET |access-date=January 9, 2014}}</ref> 23 اپريل 2008ع تي، ڊيل [[ڪناٽا، اونٽاريو]] ۾ پنھنجي سڀ کان وڏن ڪينيڊين ڪال سينٽرن مان ھڪ بند ڪرڻ جو اعلان ڪيو، جنھن سان لڳ ڀڳ 1100 ملازمن جون نوڪريون ختم ٿيون؛ انھن مان 500 ملازمن جي برطرفي فوري طور اثرائتي ٿي، ۽ مرڪز جي سرڪاري بندش اونهاري لاءِ مقرر ڪئي وئي. ڪال سينٽر 2006ع ۾ کوليو ويو ھو، جڏھن [[اوٽاوا]] شھر ان جي ميزباني لاءِ بولي کٽي ھئي. ھڪ سال کان گھٽ عرصي بعد، ڊيل پنھنجي افرادي قوت لڳ ڀڳ ٻيڻي ڪري 3,000 ملازمن تائين وڌائڻ ۽ ھڪ نئين عمارت شامل ڪرڻ جو منصوبو ٺاھيو. اھي منصوبا رد ڪيا ويا، ڇاڪاڻ⁠تہ مضبوط [[ڪينيڊين ڊالر]] اوٽاوا عملي کي نسبتاً مهانگو بڻائي ڇڏيو ھو، ۽ اھو ڊيل جي واپسي واري منصوبي جو بہ حصو ھو، جنھن ۾ خرچ گھٽائڻ لاءِ ھنن ڪال سينٽر نوڪرين کي پرڏيھ منتقل ڪرڻ شامل ھو. <ref>{{cite news | author1 = Seggewiss, Krista | author2 = Hill, Bert | title = The Dell dream dies | url = http://www.canada.com/ottawacitizen/news/story.html?id=d399d387-df1f-4400-8274-1c45879f8ed2 | date = April 24, 2008 | work = Ottawa Citizen | archive-url = https://web.archive.org/web/20090126202553/http://www.canada.com/ottawacitizen/news/story.html?id=d399d387-df1f-4400-8274-1c45879f8ed2 | archive-date = January 26, 2009 | url-status = dead | access-date = May 27, 2009 | quote = The Ottawa centre is closing because Dell can't justify paying $18 per hour with the Canadian and American currencies at parity. The relatively high pay, benefits and training opportunities separated Dell from other call centres ...}}</ref> ڪمپني [[ايڊمونٽن]]، [[البرٽا]] واري پنھنجي آفيس جي بندش جو بہ اعلان ڪيو، جنھن سان 900 نوڪريون ختم ٿيون. مجموعي طور، ڊيل 2007–2008ع ۾ لڳ ڀڳ 8,800 نوڪرين جي خاتمي جو اعلان ڪيو، جيڪو ان جي افرادي قوت جو 10 سيڪڙو ھو.<ref>{{cite news|author = Gollner, Phillip|title = UPDATE 1-Dell to cut nearly 900 jobs, close Canada center|work= Reuters|url = https://www.reuters.com/article/companyNews/idUSN3134850320080131|date = January 31, 2008}}</ref> 2000ع واري ڏھاڪي جي آخر تائين، ڊيل جو پيداوار وارو "آرڊر موجب ترتيب ڏيڻ" طريقو، يعني گراهڪن جي گهرجن مطابق ترتيب ڏنل انفرادي پي سيز آمريڪي سهولتن مان پھچائڻ، وڌيڪ ايترو ڪارائتو يا مقابلي جوڳو نہ رھيو، ڇاڪاڻ⁠تہ پي سيز طاقتور گھٽ قيمت واريون عام شيون بڻجي ويا ۽ وڏي پيماني تي ڪم ڪندڙ ايشيائي ٺيڪيدار ٺاهيندڙن سان مقابلو مشڪل ٿي ويو.<ref name="statesman"></ref><ref name="statesman1">{{cite news|url=http://www.statesman.com/business/content/business/stories/technology/2009/10/08/1008Dell.html |title=Dell closing its last large U.S. plant |newspaper=Austin American-Statesman |date=October 8, 2009 |author=Kirk Ladendorf |access-date=November 19, 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011102118/http://www.statesman.com/business/content/business/stories/technology/2009/10/08/1008Dell.html |archive-date=October 11, 2009}}</ref> ڊيل اتر آمريڪي مارڪيٽ لاءِ ڊيسڪٽاپ ڪمپيوٽر پيدا ڪندڙ ڪارخانا بند ڪيا، جن ۾ [[آسٽن، ٽيڪساس]] ۾ مورٽ ٽاپفر مينوفيڪچرنگ سينٽر، جيڪو اصل هنڌ ھو،<ref>{{cite web|last=Kanellos |first=Michael |url=http://news.cnet.com/2100-1003_3-5428990.html |title=Inside Dell's manufacturing mecca – CNET News |website=CNET |access-date=January 9, 2014|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140410173914/http://news.cnet.com/2100-1003_3-5428990.html |archive-date=April 10, 2014 }}</ref><ref>{{cite web |last=Silverman |first=Dwight |url=http://blog.chron.com/techblog/2008/04/one-time-showcase-for-dell-closing-in-austin/ |title=One-time showcase for Dell closing in Austin – TechBlog |work=Houston Chronicle |date=April 1, 2008 |access-date=January 9, 2014 |archive-date=January 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104105756/http://blog.chron.com/techblog/2008/04/one-time-showcase-for-dell-closing-in-austin/ |url-status=dead }}</ref> ۽ [[ليبنن، ٽينيسي]]، جيڪو 1999ع ۾ کوليو ويو ھو، ترتيبوار 2008ع ۽ 2009ع جي شروعات ۾ بند ڪيا ويا. [[ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا]] ۾ ڊيسڪٽاپ پيداوار واري ڪارخاني کي رياست کان [[آمريڪي ڊالر]]280 ملين جي مراعتون مليون ۽ اھو 2005ع ۾ کوليو ويو ({{Inflation|index=US-GDP|value=280000000|start_year=2005|r=-5|fmt=eq}})، پر نومبر 2010ع ۾ ان جون ڪارروائيون بند ٿي ويون. رياست سان ڊيل جي معاهدي موجب، شرطن تي پورو نہ لھڻ سبب ڪمپني کي مراعتون واپس ڪرڻيون ھيون، ۽ ھنن اتر ڪيرولائنا وارو ڪارخانو Herbalife کي وڪرو ڪيو.<ref>{{cite news|url=http://www.bizjournals.com/charlotte/news/2012/12/19/herbalife-to-open-nc-plant-creating.html |title=Herbalife to open N.C. plant, creating 500 jobs – Charlotte Business Journal |work=The Business Journals |date=December 19, 2012 |access-date=April 27, 2013}}</ref><ref name="theregister.co.uk">The Register: [https://www.theregister.co.uk/2009/10/08/dell_closing_north_carolina_plant/ Dell cuts North-Carolina plant despite $280m sweetener], October 8, 2009. Visited: April 10, 2012</ref><ref name="bizjournals.com">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/austin/stories/2010/09/13/daily2.html | title=Dell closes N.C. manufacturing plant | date=September 13, 2010}}</ref> گھڻو ڪم ايشيا ۽ ميڪسيڪو ۾ ٺاهيندڙن ڏانھن، يا ڊيل جي پنھنجين ٻاھرين ڪارخانن ڏانھن منتقل ڪيو ويو.<ref name="statesman1"></ref> 8 جنوري 2009ع تي، ڊيل آئرلينڊ جي لمرڪ واري پيداوار ڪارخاني جي بندش جو اعلان ڪيو، جنھن سان 1,900 نوڪريون ختم ٿيون ۽ پيداوار پولينڊ جي [[ووچ]] واري ڪارخاني ڏانھن منتقل ڪئي وئي.<ref>FinFacts Ireland [http://www.finfacts.ie/irishfinancenews/article_1025198.shtml Dell remains Ireland's biggest manufacturing exporter despite closing Limerick plant], November 16, 2012. Visited: April 23, 2013.</ref> ===تنوع آڻڻ جون ڪوششون=== [[File:IFA 2010 Internationale Funkausstellung Berlin 57.JPG|thumb|ڊيل اسٽريڪ اسمارٽ فون]] [[ايپل]] جي [[آئي پيڊ]] [[ٽيبلٽ ڪمپيوٽر]] جي جاري ٿيڻ سان ڊيل ۽ ٻين وڏن پي سي ٺاهيندڙن تي منفي اثر پيو، ڇاڪاڻ⁠تہ صارف ڊيسڪ ٽاپ ۽ ليپ ٽاپ پي سيز کان هٽي ويا. ڊيل جو پنهنجو موبيلٽي ڊويزن به اسمارٽ فونن يا ٽيبلٽن جي ترقي ۾ ڪامياب نه ٿي سگهيو، ڀلي اهي ونڊوز هلائيندا هجن يا [[اينڊرائيڊ (آپريٽنگ سسٽم)|اينڊرائيڊ]].<ref>{{cite news|last=Arthur |first=Charles |url=https://www.theguardian.com/technology/2012/nov/16/dell-revenues-slump-pc-tablet-smartphone |title=Dell revenues slump as tablets and smartphones eat into market &#124; ''The Guardian''. |work=The Guardian |access-date=April 27, 2013 |location=London |date=November 16, 2012}}</ref><ref name="beta.fool">{{cite web |last=Sun |first=Leo |url=http://beta.fool.com/leokornsun/2013/02/20/death-dell/25021/ |title=The Death of Dell – AAPL, DELL, GOOG, HPQ, MSFT – Foolish Blogging Network |publisher=Beta.fool.com |date=February 20, 2013 |access-date=April 27, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130328094746/http://beta.fool.com/leokornsun/2013/02/20/death-dell/25021/ |archive-date=March 28, 2013 |url-status=dead}}</ref> [[ڊيل اسٽريڪ]] پراڻي آپريٽنگ سسٽم، گهڻين خرابين، ۽ گهٽ ريزوليوشن واري اسڪرين سبب تجارتي ۽ تنقيدي طور ناڪام رهيو. ''انفوورلڊ'' تجويز ڏني تہ ڊيل ۽ ٻين او اي ايم ڪمپنين ٽيبلٽن کي هڪ مختصر مدي واري، گهٽ سيڙپڪاري واري موقعي طور ڏٺو، جيڪي [[گوگل اينڊرائيڊ]] تي هلندا هئا، ۽ اهڙي طريقيڪار ۾ يوزر انٽرفيس کي نظرانداز ڪيو ويو، جنهن سبب صارفين ۾ ڊگهي مدي واري مقبوليت حاصل نه ٿي سگهي.<ref>{{cite web |last=Gruman |first=Galen |url=https://www.macworld.com/article/1159578/anatomy_of_failure_rim_microsoft_nokia.html?page=2 |title=Anatomy of failure: Mobile flops from RIM, Microsoft, and Nokia |work=MacWorld |access-date=April 27, 2013 |archive-date=August 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809193417/https://www.macworld.com/article/1159578/anatomy_of_failure_rim_microsoft_nokia.html?page=2 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://business.financialpost.com/2012/11/15/dell-hp-earnings-expected-to-mark-death-of-pc-era/ |title=Dell, HP earnings expected to mark death of PC era &#124; Financial Post |newspaper=Financial Post |publisher=Business.financialpost.com |date=November 15, 2012 |access-date=April 27, 2013|agency=Bloomberg News }}</ref> ڊيل ان جو جواب اعليٰ درجي جي پي سيز کي اڳتي وڌائي ڏنو، جيئن ايڪس پي ايس سيريز جا نوٽ بڪ، جيڪي [[ايپل آئي پيڊ]] ۽ [[ڪنڊل فائر]] ٽيبلٽن سان مقابلو نه ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url=http://tech.fortune.cnn.com/2012/04/06/dell/ |title=The Dell dilemma – Fortune Tech |work=Fortune |date=April 6, 2012 |access-date=April 27, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401080037/http://tech.fortune.cnn.com/2012/04/06/dell/ |archive-date=April 1, 2013 |url-status=dead}}</ref> پي سيز جي بدران اسمارٽ فونن ۽ ٽيبلٽ ڪمپيوٽرن جي وڌندڙ مقبوليت سبب ڊيل جو صارفين وارو شعبو 2012ع جي ٽئين چوٿين ۾ آپريٽنگ نقصان ۾ هليو ويو. ڊسمبر 2012ع ۾، [[ونڊوز 8]] جي متعارف ٿيڻ باوجود، ڊيل کي پنجن سالن ۾ پهريون ڀيرو موڪلن واري موسم جي وڪرو ۾ گهٽتائي کي منهن ڏيڻو پيو.<ref>[https://www.reuters.com/article/us-dell-buyout-idUSBRE91D19C20130214 "Dell CEO agreed to lower shares' value to push $24 billion buyout"]. ''Reuters''. February 14, 2013</ref> گهٽجندڙ پي سي صنعت ۾ ڊيل پنهنجي مارڪيٽ حصي وڃائيندو رهيو، ۽ 2011ع ۾ [[لينووو]] کان هيٺ اچي دنيا ۾ ٽئين نمبر تي پهچي ويو. ڊيل ۽ ان جي آمريڪي همعصر ڪمپني هيولٽ پيڪارڊ تي ايشيائي پي سي ٺاهيندڙن جهڙوڪ [[ايسس]] ۽ اييسر طرفان دٻاءُ وڌيو، ڇو⁠تہ انهن جون پيداوار جون لاڳتون گهٽ هيون ۽ اهي گهٽ منافعي تي به تيار هئا. ان کان سواءِ، جڏهن⁠تہ ايشيائي پي سي ٺاهيندڙ پنهنجو معيار ۽ ڊيزائن بهتر ڪري رهيا هئا—مثال طور لينووو جي [[ٿنڪ پيڊ]] سيريز ڪارپوريٽ گراهڪن کي ڊيل جي ليپ ٽاپن کان پري ڪري رهي هئي—تڏهن ڊيل جي گراهڪ سهولت ۽ شهرت گهٽجي رهي هئي.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2013/02/10/your-money/at-dell-a-gamble-on-a-legacy.html | work=The New York Times | first=Jeff | last=Sommer | title=At Dell, a Gamble on a Legacy | date=February 9, 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Cunningham |first=Andrew |url=https://arstechnica.com/gadgets/2012/10/lenovo-and-asus-are-up-dell-and-hp-are-down-and-pc-sales-are-slowing/ |title=Lenovo and Asus are up, Dell and HP are down, and PC sales are slowing |website=Ars Technica |date=October 10, 2012 |access-date=April 27, 2013}}</ref> ان باوجود ڊيل ٻيو سڀ کان وڌيڪ منافعي وارو پي سي وڪرو ڪندڙ رهيو، ڇو⁠تہ 2012ع جي چوٿين ٽه ماهي دوران پي سي صنعت جي آپريٽنگ منافعن مان 13 سيڪڙو حصو ان وٽ هو، جڏهن⁠تہ ايپل جي ميڪ وٽ 45 سيڪڙو، هيولٽ پيڪارڊ وٽ ست سيڪڙو، لينووو ۽ ايسس وٽ ڇهه سيڪڙو، ۽ اييسر وٽ هڪ سيڪڙو حصو هو.<ref>[http://www.channelregister.co.uk/2013/04/17/apple_macs_profits/ "PC floggers scavenge for crumbs as Apple hoovers up profits • The Channel"]{{مئل ڳنڍڻو|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''channelregister.co.uk''.</ref> ڊيل پنهنجي گهٽجندڙ پي سي ڪاروبار، جيڪو اڃا تائين ان جي اڌ آمدني جو ذريعو هو ۽ مستقل نقد وهڪرو پيدا ڪندو هو،<ref>{{cite news |author=Aaron Ricadela |url=http://washpost.bloomberg.com/Story?docId=1376-MGQYI21A74E901-4T7RPT9E2ET8T8I5GR6KM8ULT8 |title=Business: Washington Post Business Page, Business News |publisher=Bloomberg L.P. |date=February 6, 2013 |access-date=April 27, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601052217/http://washpost.bloomberg.com/Story?docId=1376-MGQYI21A74E901-4T7RPT9E2ET8T8I5GR6KM8ULT8 |archive-date=June 1, 2013 |url-status=dead}}</ref> کي متوازن ڪرڻ لاءِ سرورز، نيٽ ورڪنگ، سافٽويئر، ۽ خدمتن ذريعي انٽرپرائز مارڪيٽ ۾ واڌ ڪئي.<ref>{{cite news|last=Schofield |first=Jack |url=https://www.zdnet.com/article/the-love-of-mike-what-you-need-to-know-about-dells-buy-out/ |title=The love of Mike: What you need to know about Dell's buy-out |work=ZDNet |date=February 6, 2013 |access-date=April 27, 2013}}</ref> هن انهن ڪيترين ئي حصولي لکت-ڪٽي ۽ انتظامي اٿل پٿل کان پاڻ کي بچايو، جيڪي ان جي وڏي حريف هيولٽ پيڪارڊ کي متاثر ڪري رهيون هيون.<ref name="beta.fool" /><ref name="chron.com">{{cite web|url=https://www.chron.com/business/steffy/article/Steffy-HP-Dell-fight-to-stay-relevant-4062878.php |title=HP, Dell fight to stay relevant |work=Houston Chronicle |date=November 24, 2012 |access-date=January 9, 2014}}</ref> هارڊويئر کان ٻاهر پنهنجي پورٽ فوليو کي متنوع بڻائڻ لاءِ 13 ارب ڊالر خرچ ڪرڻ باوجود،<ref name="bloomberg.com">{{cite news |last=Carey |first=David |date=September 13, 2013 |title=Silver Lake Investors Said to See Dell as Mixed Blessing |url=https://www.bloomberg.com/news/2013-09-13/silver-lake-investors-said-to-see-dell-as-mixed-blessing.html |access-date=January 9, 2014 |publisher=Bloomberg}}</ref> ڪمپني مارڪيٽ کي اهو يقين ڏياري نه سگهي تہ اها پي سي کانپوءِ واري دنيا ۾ ڪامياب ٿي سگهندي يا اها حقيقي تبديلي آڻي چڪي آهي،<ref name="chron.com"/> ڇو⁠تہ ان جي آمدني ۽ شيئر قيمتن ۾ لڳاتار گهٽتائي ايندي رهي.<ref>{{cite news|last=Worthen |first=Ben |url=http://online.wsj.com/article/SB10000872396390444812704577605703329715394.html |title=H-P, Dell Struggle as Buyers Shun PCs |work=The Wall Street Journal |date=August 22, 2012 |access-date=June 22, 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Arthur |first=Charles |url=https://www.theguardian.com/technology/2012/nov/16/dell-revenues-slump-pc-tablet-smartphone |title=Dell revenues slump as tablets and smartphones eat into market |work=The Guardian |date=November 16, 2012 |access-date=June 22, 2013 |location=London}}</ref><ref>{{cite web|author=Jeffrey Burt |url=http://www.eweek.com/pc-hardware/dell-finances-continue-to-be-hit-by-struggling-pc-market/ |title=Dell Finances Continue to Be Hit by Struggling PC Market |publisher=Eweek.com |date=November 15, 2012 |access-date=April 27, 2013}}</ref><ref name="economist">{{cite news|publisher=Schumpeter Business and management |url=http://www.economist.com/blogs/schumpeter/2013/02/dells-buy-out |title=Dell's buy-out: Heading for the exit |newspaper=The Economist |date=February 5, 2013 |access-date=April 27, 2013}}</ref> ڪارپوريٽ شعبي ۾ ڊيل جو مارڪيٽ حصو اڳ ۾ مقابلي ڪندڙن خلاف هڪ “خندق” سمجهيو ويندو هو، پر هاڻي اهڙي حالت نه رهي، ڇاڪاڻ⁠تہ وڪرو ۽ منافعو تيزي سان گهٽجي ويا هئا.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/steveschaefer/2013/09/12/michael-dell-finally-sews-up-buyout-now-for-the-hard-part/print/ |title=Michael Dell Finally Sews Up Buyout, Now For The Hard Part |work=Forbes |date=December 9, 2013 |access-date=January 9, 2014 |first=Steve |last=Schaefer}}</ref> ===2013ع جو خريداري وارو معاملو=== ڪيترن هفتن جي افواهن کان پوءِ، جيڪي لڳ ڀڳ 11 جنوري 2013ع کان شروع ٿيون، ڊيل 5 فيبروري 2013ع تي اعلان ڪيو تہ هن 24.4 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=24400000000|start_year=2013|r=-7|fmt=eq}}) جو [[ليوريجڊ باءِ آئوٽ]] معاهدو ڪيو آهي، جنهن تحت ان جا شيئرز نيصداق ۽ هانگ ڪانگ اسٽاڪ ايڪسچينج مان خارج ڪيا وڃن ها ۽ ڪمپني کي نجي بڻايو وڃي ها.<ref>{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/2319/119312513041273/filing-main.htm |title=Dell Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 6, 2013 |publisher=secdatabase.com |access-date=March 8, 2013}}</ref><ref>Official Dell pressrelease on [http://content.dell.com/us/en/corp/d/secure/2013-02-04-michael-dell-silverlake-acquisition.aspx (leveraged) buyout by Michael Dell and Silverlake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130210025350/http://content.dell.com/us/en/corp/d/secure/2013-02-04-michael-dell-silverlake-acquisition.aspx |date=February 10, 2013}}, February 5, 2013. Visited: February 5, 2013</ref><ref>{{cite news|url=http://finance.yahoo.com/q?s=DELL&ql=1 |title=DELL: Summary for Dell Inc.- Yahoo!! Finance |work=Yahoo! Finance |access-date=February 10, 2013}}</ref> [[رائٽرز]] رپورٽ ڪيو تہ [[مائيڪل ڊيل]] ۽ [[سلور ليڪ پارٽنرز]]، [[مائڪروسافٽ]] طرفان 2 ارب ڊالرن جي قرض جي مدد سان، عوامي شيئرز کي 13.65 ڊالر في شيئر جي حساب سان خريد ڪندا.<ref name="buyout">{{cite news|title=Dell to go private in landmark $24.4 billion deal|first=Ben|last=Berkowitz|author2=Edwin Chan|url=https://www.reuters.com/article/us-dell-buyout-idUSBRE9140NF20130205|work=Reuters|date=February 5, 2013|access-date=February 5, 2013}}</ref> 24.4 ارب ڊالرن واري خريداري کي [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] کان پوءِ پرائيويٽ ايڪويٽي جي پٺڀرائي سان سڀ کان وڏي ليوريجڊ باءِ آئوٽ طور پيش ڪيو ويو ({{Inflation|index=US-GDP|value=24400000000|start_year=2007|r=-7|fmt=eq}}).<ref name="buyout2">{{cite news |url=https://archive.nytimes.com/dealbook.nytimes.com/2013/02/05/dells-record-breaking-buyout/ |title=Dell's Record-Breaking Buyout |first=William |last=Alden |work=[[The New York Times]] |date=February 5, 2013}}</ref> اهو ٽيڪنالاجي شعبي جو به سڀ کان وڏو باءِ آئوٽ هو، جنهن 2006ع ۾ [[فري اسڪيل سيميڪنڊڪٽر]] جي 17.5 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=17500000000|start_year=2006|r=-7|fmt=eq}}) واري خريداري کي به پوئتي ڇڏي ڏنو.<ref name="buyout2"/> فيبروري واري آڇ بابت مائيڪل ڊيل چيو تہ ”مان سمجهان ٿو تہ هي معاملو ڊيل، اسان جي گراهڪن ۽ ٽيم ميمبرن لاءِ هڪ پرجوش نئون باب کوليندو“.<ref name="buyout3"/> ڊيل جي حريف لينووو هن باءِ آئوٽ تي جواب ڏيندي چيو تہ ”اسان جي ڪجهه روايتي مقابلي ڪندڙن جون مالي ڪارروايون اسان جي نظرئي کي بنيادي طور تبديل نه ڪنديون“.<ref name="buyout3">{{cite news|title=Dell Inc. to go private in $24.4-billion deal|first=Andrea|last=Chang|url=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-dell-goes-private-20130205,0,7066492.story|work=Los Angeles Times|date=February 5, 2013|access-date=February 5, 2013}}</ref> مارچ 2013ع ۾، [[بليڪ اسٽون گروپ]] ۽ [[ڪارل آئڪان]] ڊيل کي خريد ڪرڻ ۾ دلچسپي ظاهر ڪئي.<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-blackstone-dell-idUSBRE92M08520130323 |title=Blackstone, Icahn set up three-way battle to buy out Dell |last1=Roumeliotis |first1=Greg |last2=Toonkel |first2=Jessica |date=March 23, 2013 |website=Reuters.com}}</ref> اپريل 2013ع ۾، بليڪ اسٽون ڪاروبار جي خراب ٿيندڙ حالت جو حوالو ڏيندي پنهنجي آڇ واپس وٺي ڇڏي.<ref>{{cite news|last=Shu|first=Catherine|title=Blackstone Reportedly Withdraws Bid For Dell, Citing "Deteriorating" Business|url=https://techcrunch.com/2013/04/18/blackstone-reportedly-withdraws-bid-for-dell-citing-deteriorating-business/|work=TechCrunch|date=April 19, 2013}}</ref><ref name=nyt>{{cite news|last=Sorkin|first=Andrew Ross|title=Blackstone Is Said to Drop Out of the Bidding for Dell|url=http://dealbook.nytimes.com/2013/04/18/blackstone-seen-abandoning-bid-for-dell/|work=The New York Times|date=April 18, 2013}}</ref> ٻين پرائيويٽ ايڪويٽي فرمن، جهڙوڪ [[ڪي ڪي آر اينڊ ڪمپني]] ۽ ٽي پي جي ڪيپيٽل، ذاتي ڪمپيوٽرن جي غير يقيني مارڪيٽ ۽ مقابلي واري دٻاءَ جو حوالو ڏيندي ڊيل لاءِ متبادل آڇون جمع ڪرائڻ کان انڪار ڪيو، تنهنڪري ”کليل وسيع بولي جنگ“ ڪڏهن به وجود ۾ نه آئي.<ref name="bloomberg.com"/> تجزيه نگارن چيو تہ سلور ليڪ کي درپيش سڀ کان وڏو چئلينج پنهنجي سيڙپڪاري مان منافعو حاصل ڪرڻ لاءِ هڪ ”اخراج حڪمت عملي“ ڳولڻ هوندو، يعني اهو وقت جڏهن ڪمپني ٻيهر عوامي ٿيڻ لاءِ آءِ پي او آڻيندي؛ ۽ هڪ تجزيه نگار خبردار ڪيو تہ ”جيتوڻيڪ توهان ڊيل لاءِ 25 ارب ڊالرن جي انٽرپرائز ويليو حاصل ڪري سگهو، تڏهن به ان مان نڪرڻ ۾ سال لڳندا“.<ref name="Gelles">{{cite web|last=Gelles |first=David |url=https://www.ft.com/content/40f132ca-6fbe-11e2-8785-00144feab49a |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/cms/s/0/40f132ca-6fbe-11e2-8785-00144feab49a.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Daring $24bn deal to make Dell relevant |work=Financial Times |date=February 5, 2013}}</ref> مئي 2013ع ۾، مائيڪل ڊيل پنهنجي بورڊ سان گڏ آڇ جي حق ۾ ووٽ ڏيڻ ۾ شامل ٿيو.<ref>Murphy, Tom (May 31, 2013) [https://web.archive.org/web/20130608014003/http://abcnews.go.com/Technology/wireStory/dell-board-recommends-michael-dell-buyout-offer-19294725 "Dell Board Recommends Michael Dell Buyout Offer"]. ''Associated Press'' via ''ABC News''.</ref> ان کان پوءِ آگسٽ ۾ هن بورڊ جي خاص ڪميٽي سان 13.88 ڊالر في شيئر تي معاهدو ڪيو، جنهن ۾ 13.75 ڊالرن جي وڌايل قيمت، في شيئر 13 سينٽ جو خاص ڊيويڊنڊ، ۽ ووٽنگ ضابطن ۾ تبديلي شامل هئي.<ref>[https://www.reuters.com/article/us-dell-buyout-vote-idUSBRE97106220130802 "Michael Dell closes in on prize with sweeter $25 billion deal"]. ''Reuters''.</ref> 13.88 ڊالرن جي نقد آڇ، جنهن سان ٽئين مالي ٽه ماهي لاءِ في شيئر 0.08 ڊالر جو ڊيويڊنڊ پڻ شامل هو، 12 سيپٽمبر تي قبول ڪئي وئي<ref>[https://www.wired.com/wiredenterprise/2013/09/dell-private/?cid=social11857154 "Dell Takes Itself Private With $25 Billion Buyout"]. ''WIRED''. September 2013</ref> ۽ 30 آڪٽوبر 2013ع تي مڪمل ٿي، جنهن سان ڊيل جو عوامي طور واپار ٿيندڙ ڪمپني طور 25 سالن جو دور ختم ٿي ويو. باءِ آئوٽ کان پوءِ، نئين نجي ڊيل هڪ رضاکاراڻي علحدگي پروگرام پيش ڪيو، جنهن بابت انهن کي اميد هئي تہ اهو سندن افرادي قوت کي ست سيڪڙو تائين گهٽائيندو. پروگرام جي قبوليت اميدن کان ايتري وڌي وئي جو ڊيل کي شايد نقصان پورو ڪرڻ لاءِ نئون عملو ڀرتي ڪرڻو پوي.<ref>{{cite web |url=http://www.channelregister.co.uk/2014/02/12/dell_vsp/ |title=Dell staffers head for exit armed with redundo cheques |last=Kunert |first=Paul |date=February 12, 2014 |work=channelregister.co.uk}}</ref> ===اي ايم سي جي خريداري=== 19 نومبر 2015ع تي، ڊيل [[آرم هولڊنگز]]، [[سسڪو سسٽمز]]، [[انٽيل]]، [[مائڪروسافٽ]]، ۽ [[پرنسٽن يونيورسٽي]] سان گڏجي [[اوپن فاگ ڪنسورشيم]] قائم ڪيو، جنهن جو مقصد [[فاگ ڪمپيوٽنگ]] جي مفادن ۽ ترقي کي هٿي ڏيڻ هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/janakirammsv/2016/04/18/is-fog-computing-the-next-big-thing-in-internet-of-things/2/#1971ac3a34c9|title=Is Fog Computing the Next Big Thing in the Internet of Things|last=Janakiram|first=MSV|date=April 18, 2016|work=Forbes Magazine|access-date=April 18, 2016}}</ref> 12 آڪٽوبر 2015ع تي، ڊيل اِنڪ اعلان ڪيو تہ اها اي ايم سي ڪارپوريشن کي 67 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=67000000000|start_year=2015|r=-7|fmt=eq}}) جي نقد ۽ شيئرن واري معاهدي تحت خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، جنهن کي ٽيڪنالاجي شعبي جي تاريخ جي سڀ کان وڏي خريداري قرار ڏنو ويو.<ref>{{Cite news|title = Dell to Buy EMC in Deal Worth About $67 Billion|url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-10-12/dell-to-acquire-emc-for-67-billion-to-add-data-storage-devices|newspaper = Bloomberg|access-date = October 12, 2015|first1 = Brian|last1 = Womack|first2 = Dina|last2 = Bass| date=October 12, 2015 }}</ref><ref name="bbc-dellemc" /> هن خريداري جي حصي طور، ڊيل اي ايم سي جي ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ ۽ ورچوئلائيزيشن ڪمپني [[وي ايم ويئر]] ۾ موجود 81 سيڪڙو حصيداري سنڀالي ورتي.<ref name=Dell-EMC>{{cite web |last1=Gara |first1=Antonie |title=Deal Of The Century: How Michael Dell Turned His Declining PC Business Into A $40 Billion Windfall |url=https://www.forbes.com/sites/antoinegara/2021/08/03/deal-of-the-century-how-michael-dell-turned-his-declining-pc-business-into-40-billion-windfall/?sh=2f3512745c2a |website=Forbes |access-date=November 22, 2021}}</ref> ان سان ڊيل جي انٽرپرائز سرور، ذاتي ڪمپيوٽر، ۽ موبائل ڪاروبارن کي اي ايم سي جي انٽرپرائز اسٽوريج ڪاروبار سان گڏايو ويو، جيڪو آءِ ٽي وڏين ڪمپنين جي هڪ اهم عمودي انضمام طور ڏٺو ويو. ڊيل اي ايم سي جي هر شيئر لاءِ 24.05 ڊالر ۽ [[ٽريڪنگ اسٽاڪ]] جي صورت ۾ [[وي ايم ويئر]] جي هر شيئر لاءِ 9.05 ڊالر ادا ڪيا.<ref name=wsj-emcdell>{{cite news|title=Dell to Buy EMC for $67 Billion|url=https://www.wsj.com/articles/dell-to-buy-emc-for-67-billion-1444649012|access-date=October 12, 2015|work=The Wall Street Journal|url-access=subscription}}</ref><ref name=nyt-emcdell>{{cite news|title=In Takeover of EMC, Dell Makes Ambitious Bet|url=https://www.nytimes.com/2015/10/12/business/dealbook/dell-to-buy-emc-for-65-billion-a-record-takeover-in-technology.html|access-date=October 12, 2015|work=The New York Times|date=October 12, 2015 }}</ref><ref name=bbc-dellemc>{{cite news|title=Dell agrees $67bn EMC takeover|url=https://www.bbc.com/news/business-34505553 |date=October 12, 2015 |access-date=October 12, 2015|work=BBC News}}</ref> هي اعلان ان کان ٻه سال پوءِ سامهون آيو، جڏهن ڊيل اِنڪ ٻيهر نجي ملڪيت ۾ واپس آئي هئي ۽ دعويٰ ڪئي هئي تہ ڪمپني کي انتهائي خراب امڪانن کي منهن ڏيڻو پئجي رهيو هو ۽ پنهنجي ڪاروبار جي بحالي لاءِ عوامي نظرن کان ٻاهر ڪيترن سالن جي ضرورت هئي.<ref name=WSJ-20130329>{{cite news | newspaper = [[The Wall Street Journal]] | title = Dell Makes Case to Go Private in Grim Filing | url = https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887323501004578390692268605644 | date = March 29, 2013}}</ref> اهو سمجهيو پئي ويو تہ ان وقت کان ڪمپني جي قدر لڳ ڀڳ ٻيڻي ٿي چڪي هئي.<ref name=WSJ-2015-10-12>{{cite news | newspaper = The Wall Street Journal | author = David Benoit| title = Dell's Value and the 'Falling Knife' | url = http://blogs.wsj.com/moneybeat/2015/10/12/dells-value-and-the-falling-knife/ | date = October 12, 2015}}</ref> اي ايم سي تي [[ايليئٽ مينيجمينٽ ڪارپوريشن]]، جيڪا اي ايم سي جي 2.2 سيڪڙو شيئرن واري هيج فنڊ هئي، طرفان دٻاءُ وڌو پئي ويو تہ اها پنهنجي غيرمعمولي ”فيڊريشن“ ڍانچي کي ٻيهر منظم ڪري، جنهن ۾ اي ايم سي جا مختلف شعبا عملي طور آزاد ڪمپنين وانگر هلايا پئي ويا. ايليئٽ دليل ڏنو<ref name=BusinessWire-2014-10-08>{{cite web | url = http://www.businesswire.com/news/home/20141008005668/en/Elliott-Management-Sends-Letter-Board-Directors-EMC# | title = Elliott Management Sends Letter to Board of Directors of EMC Corporation |website=[[Business Wire|BusinessWire]] |date=October 8, 2014}}</ref> تہ هي ڍانچو اي ايم سي جي بنيادي ”اي ايم سي II“ ڊيٽا اسٽوريج ڪاروبار جي قدر کي گهڻو گهٽ ظاهر ڪري رهيو هو، ۽ اي ايم سي II ۽ وي ايم ويئر جي شين جي وچ ۾ وڌندڙ مقابلو مارڪيٽ کي پريشان ڪري رهيو هو ۽ ٻنهي ڪمپنين جي ترقي ۾ رڪاوٽ بڻجي رهيو هو. ''[[دي وال اسٽريٽ جرنل]]'' اندازو لڳايو تہ 2014ع ۾ ڊيل کي ذاتي ڪمپيوٽرن مان 27.3 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=27300000000|start_year=2014|r=-7|fmt=eq}}) جي آمدني ۽ سرورن مان 8.9 ارب ڊالر حاصل ٿيا، جڏهن⁠تہ اي ايم سي کي اي ايم سي II مان 16.5 ارب ڊالر، [[آر ايس اي سيڪيورٽي]] مان 1 ارب ڊالر، وي ايم ويئر مان 6 ارب ڊالر، ۽ [[پيوٽل سافٽويئر]] مان 230 ملين ڊالر حاصل ٿيا.<ref name=WSJ-2015-10-13>{{cite news | newspaper = The Wall Street Journal | title = EMC Takeover Marks Return of Michael Dell | url = https://www.wsj.com/articles/dell-to-buy-emc-for-67-billion-1444649012 | date = October 13, 2015}}</ref> اي ايم سي وٽ وي ايم ويئر جي لڳ ڀڳ 80 سيڪڙو شيئرز هئا.<ref name=FT-Lex-2015-10-12>{{cite news | title = Dell-EMC: The empty shop | newspaper =[[Financial Times]] | date = October 12, 2015 | url = https://www.ft.com/cms/s/3/abfd601e-7102-11e5-ad6d-f4ed76f0900a.html}}</ref> تجويز ڪيل خريداري تحت وي ايم ويئر کي هڪ الڳ ڪمپني طور برقرار رکيو ويو، جنهن کي نئين [[ٽريڪنگ اسٽاڪ]] ذريعي سنڀاليو ويو، جڏهن⁠تہ اي ايم سي جا ٻيا حصا ڊيل ۾ ضم ٿي ويا.<ref name=FT-2015-10-12>{{cite news | title = Dell agrees $63bn acquisition of EMC | newspaper =Financial Times | date = October 12, 2015 | url = https://www.ft.com/cms/s/0/170fa5f2-708a-11e5-9b9e-690fdae72044.html}}</ref> خريداري مڪمل ٿيڻ کان پوءِ ڊيل ٻيهر ٽه ماهي مالي نتيجا شايع ڪرڻ شروع ڪيا، جيڪي هن 2013ع ۾ نجي ٿيڻ کان پوءِ بند ڪري ڇڏيا هئا.<ref>{{cite news | url = http://washpost.bloomberg.com/Story?docId=1376-NWLBRI6K50YD01-7BPSHOJ09P7U1SQJVJQUC9CNAI | newspaper = [[The Washington Post]] | author = Brian Womack | date = October 21, 2015 | title = Dell CFO Reluctantly Accepts Public Disclosures With EMC Deal | access-date = February 23, 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170621093312/http://washpost.bloomberg.com/Story?docId=1376-NWLBRI6K50YD01-7BPSHOJ09P7U1SQJVJQUC9CNAI | archive-date = June 21, 2017 |url-status=dead}}</ref> اميد ڪئي پئي وئي تہ گڏيل ڪاروبار [[اسڪيل آئوٽ آرڪيٽيڪچر]]، [[ڪنورجد انفراسٽرڪچر]] ۽ [[خانگي ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ]] جي مارڪيٽن کي نشانو بڻائيندو، جتي اي ايم سي ۽ ڊيل ٻنهي جون طاقتون ڪم اينديون.<ref name=WSJ-2015-10-13/><ref name=Economist-2015-10-12>{{cite news | magazine=[[The Economist]] | title = The merger of Dell and EMC stems from the rise of cloud computing | url = https://www.economist.com/news/business/21673523-clouded-marriage-merger-dell-and-emc-more-proof-it-industry-shifting | date = October 12, 2015}}</ref> تبصرو ڪندڙن هن معاهدي تي سوال اٿاريا؛ [[ايف بي آر ڪيپيٽل مارڪيٽس]] چيو تہ جيتوڻيڪ اهو ڊيل لاءِ ”تمام گهڻو معنيٰ رکندڙ“ آهي، پر اي ايم سي لاءِ اهو ”خوفناڪ منظرنامو“ هوندو جنهن ۾ حڪمت عملي واري هم آهنگي جي کوٽ هوندي.<ref name=Reuters-2015-10-08>{{cite news | url = https://www.reuters.com/article/us-emc-us-m-a-dell-idUSKCN0S200F20151008 | title = Dell in talks to buy data storage company EMC: source | author = Mike Stone | work=[[Reuters]] | date = October 8, 2015}}</ref> ''فارچون'' لکيو تہ اي ايم سي جي پورٽ فوليو ۾ ڊيل لاءِ پسند ڪرڻ جهڙيون گهڻيون شيون آهن، ”پر ڇا اهو سڀ ڪجهه گڏجي سڄي پيڪيج لاءِ ڏهن اربين ڊالرن جي جواز لاءِ ڪافي آهي؟ شايد نه.“<ref name=Fortune-2015-10-08>{{cite news | magazine = [[Fortune (magazine)|Fortune]] | url = http://fortune.com/2015/10/08/dell-emc-merger/ | title = A Dell-EMC deal doesn't make sense. Here's why | author = Stacey Higginbotham | date = October 8, 2015}}</ref> ''[[دي رجسٽر]]''، [[وليم بليئر اينڊ ڪمپني]] جي راءِ نقل ڪندي، رپورٽ ڪيو تہ هي انضمام ”موجوده آءِ ٽي شطرنج بورڊ کي اڏائي ڇڏيندو“، جنهن سبب ٻين آءِ ٽي انفراسٽرڪچر وڪرو ڪندڙن کي به پيماني ۽ عمودي انضمام حاصل ڪرڻ لاءِ پنهنجو ڍانچو بدلائڻو پوندو.<ref name=Register-2015-10-09>{{cite web | url = https://www.theregister.co.uk/2015/10/09/dell_emc_buyout_merger_rumour_mill_overdrive/ | title = Dell hooking up with EMC and going public again? Come off it | date = October 9, 2015 | website = [[The Register]]}}</ref> اعلان کان پوءِ وي ايم ويئر جي شيئرن جي قيمت 10 سيڪڙو گهٽجي وئي، جنهن سبب معاهدي جي قيمت لڳ ڀڳ 63–64 ارب ڊالر رهجي وئي، جڏهن⁠تہ شروعاتي طور 67 ارب ڊالر ٻڌائي وئي هئي.<ref name=FT-Lex-Live-2015-10-13>{{cite news | title = Dell-EMC deal: why VMware is falling | author = Tom Braithwaite | date = October 13, 2015 | url = http://blogs.ft.com/lex-live/2015/10/13/dell-emc-deal-why-vmware-is-falling/ | newspaper =Financial Times}}</ref> ڊيل کان علاوه هن معاهدي جي پٺڀرائي ڪندڙ اهم سيڙپڪار سنگاپور جي [[تماسڪ هولڊنگز]] ۽ [[سلور ليڪ پارٽنرز]] هئا.<ref>{{cite news | title = BOOM: Dell to Acquire EMC for $67 Billion | date = October 12, 2015 | url = http://www.swfinstitute.org/swf-news/boom-dell-to-acquire-emc-for-67-billion/ | newspaper = [[Sovereign Wealth Fund Institute]] | archive-date = July 1, 2018 | access-date = October 25, 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180701030608/https://www.swfinstitute.org/swf-news/boom-dell-to-acquire-emc-for-67-billion/ | url-status = dead }}</ref> 7 سيپٽمبر 2016ع تي، ڊيل اي ايم سي سان انضمام مڪمل ڪيو، جنهن ۾ 45.9 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=45900000000|start_year=2016|r=-7|fmt=eq}}) جو قرض ۽ 4.4 ارب ڊالرن ({{Inflation|index=US-GDP|value=4400000000|start_year=2016|r=-6|fmt=eq}}) جا عام شيئر جاري ڪرڻ شامل هئا.<ref>{{cite web|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1571996/000157199617000004/delltechnologiesfy1710k.htm|title=Document|website=www.sec.gov}}</ref><ref>{{cite press release |url=http://www.businesswire.com/news/home/20160907005946/en/Historic-Dell-EMC-Merger-Complete-Forms-World%E2%80%99s |title=Historic Dell and EMC Merger Complete; Forms World's Largest Privately-Controlled Tech Company |publisher=[[Business Wire]] |date=September 7, 2016}}</ref> ان وقت ڪجهه تجزيه نگارن دعويٰ ڪئي تہ ڊيل طرفان اڳوڻي آئي او ميگا جي خريداري [[لينووو اي ايم سي]] شراڪتداري کي نقصان پهچائي سگهي ٿي.<ref name=IomegaPart.TheRegister>{{cite news |newspaper=TheRegister (UK) |url=https://www.theregister.com/2015/10/15/dell_emc_merger_lenovo_reselling |title=Dell-EMC merger could leave Lenovo out in the cold – analysts |author=Chris Mellor |date=October 15, 2015}}</ref> ===ڊيل ٽيڪنالاجيز جي حيثيت سان ٻيهر عوامي ڪمپني بڻجڻ=== جولاءِ 2018ع ۾، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها ٻيهر عوامي واپاري ڪمپني بڻجڻ جو ارادو رکي ٿي، جنهن لاءِ هن وي ايم ويئر (VMware) ۾ پنهنجي حصيداري مان شيئر واپس خريد ڪرڻ خاطر 21.7 ارب آمريڪي ڊالر ({{Inflation|index=US-GDP|value=21700000000|start_year=2018|r=-7|fmt=eq}}) نقد رقم ۽ اسٽاڪ جي صورت ۾ ادا ڪرڻ جو منصوبو پيش ڪيو، جنهن تحت شيئر هولڊرن کي تقريباً هر ڊالر عيوض 60 سينٽ پيش ڪيا ويا.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-dell-vmware/dell-moves-to-go-public-spurns-ipo-idUSKBN1JS11X|title=Dell moves to go public, spurns IPO|last=Donnell|first=Carl|work=Reuters|access-date=July 3, 2018|language=en-US}}</ref><ref name="Dell-EMC" /> نومبر ۾، ڪارل آئڪان (ڊيل جو 9.3٪ مالڪ) ڪمپني جي ٻيهر عوامي ٿيڻ واري منصوبي خلاف مقدمو داخل ڪيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.theglobeandmail.com/business/article-carl-icahn-sues-dell-over-plans-to-go-public-2/|title=Carl Icahn sues Dell over plans to go public|work=The Globe and Mail |date=November 1, 2018|accessdate=November 2, 2025|via=www.theglobeandmail.com}}</ref> آئڪان ۽ ٻين [[سرگرم سيڙپڪار شيئر هولڊر]]ن جي دٻاءَ جي نتيجي ۾، ڊيل هن سودي تي ٻيهر ڳالهين ڪئي، ۽ آخرڪار شيئر هولڊرن کي مارڪيٽ ويليو جو تقريباً 80٪ پيش ڪيو ويو. هن معاهدي جي حصي طور، ڊيل هڪ ڀيرو ٻيهر عوامي ڪمپني بڻجي وئي، جڏهن تہ اصل ڊيل ڪمپيوٽر ڪاروبار ۽ ڊيل اي ايم سي نئين قائم ڪيل پيرنٽ ڪمپني [[ڊيل ٽيڪنالاجيز]] جي ماتحت ڪم ڪرڻ لڳا.<ref name="Dell-EMC" /> حصول کان پوءِ، ڊيل کي نئين پيرنٽ ڪمپني ڊيل ٽيڪنالاجيز هيٺ ٻيهر منظم ڪيو ويو، ۽ ان کي ٽن بنيادي ڪاروباري شعبن ۾ ورهايو ويو: ڪلائنٽ سليوشنز گروپ، انفراسٽرڪچر سليوشنز گروپ، ۽ [[وي ايم ويئر]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1571996/000157199617000004/delltechnologiesfy1710k.htm|title=Dell Technologies Inc. Form 10-K|website=sec.gov|access-date=January 29, 2018}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/dell-closes-60-billion-merger-with-emc-1473252540 | title=Dell Closes $60 Billion Merger with EMC | newspaper=The Wall Street Journal | first=Rachael | last=King | date=September 7, 2016}}{{subscription required}}</ref><ref name=wsjemcdell>{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/dell-to-buy-emc-for-67-billion-1444649012 | title=EMC Takeover Marks Return of Michael Dell | first1=Don | last1=Clark | first2=Dana | last2=Cimilluca | first3=Robert | last3=McMillan | newspaper=The Wall Street Journal | date=October 13, 2015}}{{subscription required}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڊيل ٻڌايو تہ 2020ع دوران ڪمپني 94 ارب آمريڪي ڊالر ({{Inflation|index=US-GDP|value=94000000000|start_year=2020|r=-7|fmt=eq}}) جي وڪرو ۽ 13 ارب آمريڪي ڊالر ({{Inflation|index=US-GDP|value=13000000000|start_year=2020|r=-7|fmt=eq}}) آپريٽنگ ڪيش فلو حاصل ڪيو.<ref name="Dell-EMC" /> جون 2021ع تائين، ڊيل ٽيڪنالاجيز جي اسٽاڪ جي قيمت في شيئر 100 آمريڪي ڊالر کان وڌيڪ جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهچي وئي، جيڪا ڪمپني جي هڪ اهڙي ٽيڪنالاجي خدمتون فراهم ڪندڙ اداري ۾ ڪامياب تبديلي جي عڪاسي هئي، جيڪو گراهڪن کي ڊجيٽل تبديليءَ جي عمل ۾ مدد فراهم ڪري ٿو.<ref name="Yahoo Finance">{{Cite web |title=Dell Technologies Inc. (DELL) Stock Price, News, Quote & History - Yahoo Finance |url=https://finance.yahoo.com/quote/DELL/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428220516/https://finance.yahoo.com/quote/DELL/ |archive-date=April 28, 2025 |access-date=2025-05-18 |website=Yahoo Finance |language=en-US |url-status=live }}</ref> 1 مارچ 2024ع تي، ڊيل ٽيڪنالاجيز جو اسٽاڪ آمدني رپورٽ کان پوءِ تاريخي بلند ترين سطح تي پهچي ويو. ڪمپني جي مصنوعي ذهانت واري شعبي جي مضبوط ڪارڪردگي سبب شيئرن ۾ تقريباً 40٪ واڌ ٿي، جيڪا 2018ع ۾ ٻيهر عوامي ڪمپني بڻجڻ کان پوءِ ان جو سڀ کان وڏو روزاني اضافو هو.<ref>{{Cite web |last=Derek |first=Saul |date=1 March 2024 |title=This Old-School Tech Stock Just Hit A New All-Time High Thanks To AI |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/03/01/this-old-school-tech-stock-just-hit-a-new-all-time-high-thanks-to-ai/?sh=563330d15710 |access-date=4 March 2024 |website=Forbes}}</ref> آگسٽ 2024ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو تہ اها مصنوعي ذهانت جي منصوبن ۾ سيڙپڪاري ڪرڻ خاطر 12,500 ملازمن — جيڪي ان جي ڪُل افرادي قوت جو 10٪ هئا — کي نوڪريءَ مان فارغ ڪندي.<ref>{{Cite news |last=Ford |first=Brody |date=2024-08-05 |title=Dell Cuts Workers in Sales Team Reorganization With New AI-Focused Unit |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-08-05/dell-layoffs-hit-sales-team-with-new-unit-focused-on-ai |access-date=2024-08-09 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> === ڊيل ۽ اي ايم ڊي === جڏهن ڊيل 2006ع جي شروعات ۾ ايلين ويئر حاصل ڪئي، تڏهن ڪجهه ايلين ويئر سسٽمن ۾ [[اي ايم ڊي]] جا چِپس موجود هئا۔ 17 آگسٽ 2006ع تي، ڊيل جي هڪ پريس رليز<ref>[http://www.Dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2006/2006_08_17_rr_000?c=us&l=en&s=corp Press-release]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105074818/http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2006/2006_08_17_rr_000?c=us&l=en&s=corp|date=January 5, 2009}}.</ref> ۾ چيو ويو تہ سيپٽمبر کان ڊيل ڊائمنشن ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽرن ۾ اي ايم ڊي پروسيسر شامل هوندا، ۽ بعد ۾ ساڳئي سال ڊيل اي ايم ڊي [[اوپٽيرون]] چِپس استعمال ڪندڙ ٻه-ساکٽ، چار-پروسيسر سرور جاري ڪندي، اهڙيءَ ريت ڊيل جي صرف اِنٽيل پروسيسر فراهم ڪرڻ واري روايت ختم ٿي ويندي۔ [[سي نيٽ]] جي نيوز ڊاٽ ڪام 17 آگسٽ 2006ع تي ڊيل جي سي اي او ڪيُون رولنز جو حوالو ڏيندي ٻڌايو تہ اي ايم ڊي پروسيسرن ڏانهن رخ ڪرڻ جو سبب گهٽ خرچ ۽ اي ايم ڊي جي ٽيڪنالاجي هئي۔<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/Dented+Dell+picks+up+AMD+chips+amid+SEC+probe/2100-1014_3-6106905.html?tag=nl |title=Product reviews and prices, software downloads, and tech news - CNET |publisher=News.com.com |date=August 17, 2006 |access-date=December 4, 2012}}</ref> اي ايم ڊي جي ڪمرشل بزنس واري شعبي جي سينيئر نائب صدر، مارٽي سيئر، چيو: "ڊيل پاران اي ايم ڊي پروسيسر تي ٻڌل پراڊڪٽس کي وڌيڪ اختيار ڪرڻ، ڊيل، صنعت، ۽ سڀ کان اهم ڊيل جي گراهڪن لاءِ هڪ ڪاميابي آهي۔" 23 آڪٽوبر 2006ع تي، ڊيل نون اي ايم ڊي تي ٻڌل سرورن — پاور ايج 6950 ۽ [[پاور ايج]] ايس سي 1435 — جو اعلان ڪيو۔ 1 نومبر 2006ع تي، ڊيل جي ويب سائيٽ اي ايم ڊي پروسيسرن تي ٻڌل نوٽ بُڪ وڪرو ڪرڻ شروع ڪيا (Inspiron 1501 جنهن ۾ {{convert|15.4|in|mm|adj=on}} ڊسپلي هئي)، جن ۾ سنگل-ڪور MK-36 پروسيسر، ڊُوئل-ڪور ٽيورين X2 چِپس يا موبائل سيمپرون مان چونڊ جو اختيار موجود هو۔<ref>{{cite web | first = Tom | last = Krazit | title = Dell puts AMD-powered notebooks on sale | url = http://news.cnet.com/Dell+puts+AMD-powered+notebooks+on+sale/2100-1006_3-6131558.html?tag=nefd.top | work = CNET News | publisher = CBS Interactive | hq_location = | page = | pages = | doi = | date = November 1, 2006 | quote = Dell's first notebooks with chips from Advanced Micro Devices appeared for sale on its Web site Wednesday, although the company made no formal announcement. }}</ref> 2017ع ۾، ڊيل ايلين ويئر 17 گيمنگ ليپ ٽاپ جاري ڪيو۔ هي ماڊل بنيادي طور اينوڊيا جيفورس GTX 1080 سسٽمن تي ٻڌل هو۔<ref>{{cite web | first = Old Dell | last = Laptop Reviews | title = Alienware Unveils New Alienware 17 Gaming Notebook | url = https://olddelllaptopreviews.wordpress.com/2018/02/24/alienware-unveils-new-alienware-17-gaming-notebook/ | work = Old Dell Laptop Reviews | publisher = | hq_location = | page = | pages = | doi = | date = February 24, 2018 | quote = Dell's latest AlienWare beast takes off in the market with its amazing specs. }}</ref> === ڊيل ۽ ڊيسڪ ٽاپ لِنڪس === 1998ع ۾، [[رالڦ نيڊر]] ڊيل (۽ ٻين پنج وڏن [[اصل ساز سامان ٺاهيندڙ|او اي ايم]] ڪمپنين) کان مطالبو ڪيو تہ اهي [[مائڪروسافٽ ونڊوز]] جي بدران متبادل آپريٽنگ سسٽم پڻ فراهم ڪن، خاص طور [[لِنڪس]]، جنهن بابت "واضح طور وڌندڙ دلچسپي" موجود هئي۔<ref>{{cite web|url=http://lists.essential.org/1998/info-policy-notes/msg00007.html |title=Nader/CPT ask OEMs to offer OS alternatives |author=James Love |work=Information Policy Notes |date=March 8, 1998 |access-date=August 28, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605052352/http://lists.essential.org/1998/info-policy-notes/msg00007.html |archive-date=June 5, 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cptech.org/ms/ |title=CPT's Microsoft Antitrust Page |author=Consumer Project on Technology |archive-url = https://web.archive.org/web/20021106195359/http://www.cptech.org/ms/ |archive-date = November 6, 2002 }}</ref> شايد اتفاق سان، ڊيل 2000ع ۾ لِنڪس تي ٻڌل نوٽ بُڪ سسٽم وڪڻڻ شروع ڪيا، جيڪي "انهن جي ونڊوز 98 وارن متبادلن کان وڌيڪ مهانگا نه هئا"،<ref>{{cite news|url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/03/linux.laptop.idg/ |title=Dell offers Linux on laptops |author=Dan Neel |date=February 3, 2000 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010164157/http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/03/linux.laptop.idg/ |archive-date=October 10, 2009}}</ref> ۽ جلد ئي ان کي وڌايو ويو، جنهن سان ڊيل "پهرين وڏي ٺاهيندڙ ڪمپني" بڻجي وئي جنهن پنهنجي سموري پراڊڪٽ لائن ۾ لِنڪس پيش ڪيو۔<ref>{{cite web |url = http://www.Dell.com/downloads/global/corporate/speeches/msd/2000_08_15_msd_linux.pdf |title = Michael Dell Remarks/Putting Linux on the Fast Track/Keynote at the LinuxWorld Expo |author = Michael Dell |date = August 15, 2000 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100522121024/http://www.dell.com/downloads/global/corporate/speeches/msd/2000_08_15_msd_linux.pdf |archive-date = May 22, 2010 }}</ref> بهرحال، 2001ع جي شروعات تائين ڊيل "پنهنجي لِنڪس ڪاروباري يونٽ کي ختم ڪري ڇڏيو"۔<ref>{{cite web |url=https://www.theregister.co.uk/2002/03/19/microsoft_killed_dell_linux_states/ |title=Microsoft 'killed Dell Linux'&nbsp;&mdash; States |author=Andrew Orlowski |website=[[دي رجسٽر]] |date= March 19, 2002 }}</ref> 26 فيبروري 2007ع تي، ڊيل اعلان ڪيو تہ هن ڪمپيوٽرن جي هڪ رينج کي اڳواٽ انسٽال ٿيل لِنڪس ڊسٽريبيوشنز سان وڪڻڻ ۽ ورهائڻ جو پروگرام شروع ڪيو آهي، جيڪو [[مائڪروسافٽ ونڊوز]] جي متبادل طور پيش ڪيو ويندو۔ ڊيل اشارو ڏنو تہ [[نوويل]] جي [[سوزي لِنڪس]] کي سڀ کان پهرين شامل ڪيو ويندو۔<ref>{{cite web |url=http://www.itwire.com.au/content/view/9951/53/ |title=Dell says all aboard for Linux PCs |publisher=iTWire |access-date=December 4, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070228094201/http://www.itwire.com.au/content/view/9951/53/ |archive-date=February 28, 2007 |url-status=dead}}</ref> تنهن هوندي، ايندڙ ڏينهن ڊيل وضاحت ڪئي تہ اڳوڻو اعلان دراصل هارڊويئر کي نوويل سوزي لِنڪس سان ڪم ڪرڻ لاءِ تصديق ڪرڻ بابت هو، ۽ ڊيل جو ويجهي مستقبل ۾ اڳواٽ لِنڪس انسٽال ٿيل سسٽم وڪڻڻ جو ڪو ارادو نه هو۔<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9011907 |title=Dell to Linux users: Not so fast |author=Computerworld |date=February 27, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116092939/http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9011907 |archive-date=January 16, 2009}}</ref> 28 مارچ 2007ع تي، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها ڪجهه ڊيسڪ ٽاپ ۽ ليپ ٽاپ لِنڪس اڳواٽ انسٽال ٿيل حالت ۾ موڪلڻ شروع ڪندي، جيتوڻيڪ هن اها وضاحت نه ڪئي تہ ڪهڙي لِنڪس ڊسٽريبيوشن يا ڪهڙو هارڊويئر استعمال ٿيندو۔<ref>[http://www.Dell.com/content/topics/global.aspx/ideastorm/ideasinaction?c=us&l=en&s=gen Ideas In Action] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319105855/http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/ideastorm/ideasinaction?c=us&l=en&s=gen |date=March 19, 2008}}</ref> 18 اپريل تي هڪ رپورٽ ظاهر ٿي جنهن مطابق مائيڪل ڊيل پنهنجي گهر جي هڪ سسٽم تي [[اوبنٽو]] استعمال ڪندو هو۔<ref>{{cite web |url = http://www.desktoplinux.com/news/NS5149877302.html |title = Michael Dell's Linux choice? Ubuntu |author = Steven J. Vaughan-Nichols (DesktopLinux) |date = April 18, 2007 |access-date = June 6, 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100622155842/http://www.desktoplinux.com/news/NS5149877302.html |archive-date = June 22, 2010 |url-status = dead }}</ref> 1 مئي 2007ع تي، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها اوبنٽو لِنڪس ڊسٽريبيوشن موڪلڻ شروع ڪندي۔<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6610901.stm|title=Dell to choose Ubuntu|author=BBC|date= May 1, 2007 | access-date=January 2, 2010 | work=BBC News}}</ref> 24 مئي 2007ع تي، ڊيل اوبنٽو لِنڪس 7.04 اڳواٽ انسٽال ٿيل ماڊلز وڪڻڻ شروع ڪيا: هڪ ليپ ٽاپ، هڪ گهٽ قيمت وارو ڪمپيوٽر، ۽ هڪ اعليٰ درجي جو پي سي۔<ref>{{cite web | url = http://direct2Dell.com/one2one/archive/2007/05/24/15994.aspx | title = Dell Offers Three Consumer Systems With Ubuntu 7.04 | first = Lionel | last = Menchaca | date = May 24, 2008 | work = Direct2Dell blog | publisher = | doi = | access-date = October 21, 2009 | quote = Dell will offer U.S customers three different systems with Ubuntu 7.04 installed: the XPS 410n and Dimension E520n desktops and the Inspiron E1505n notebook. }}</ref> == ڪارپوريٽ معاملا == === ڪاروباري رجحان === ڊيل جا اهم ڪاروباري رجحان هيٺيان آهن (جنوري جي آخر يا فيبروري جي شروعات تي ختم ٿيندڙ مالي سال جي لحاظ سان):<ref>{{Cite web |title=Dell Income Statement |url=https://www.wsj.com/market-data/quotes/DELL/financials/annual/income-statement |access-date=23 July 2024 |website=WSJ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-03-02 |title=Dell Income Statement (2016-2020) - WSJ |url=https://www.wsj.com/market-data/quotes/DELL/financials/annual/income-statement |access-date=2024-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302032820/https://www.wsj.com/market-data/quotes/DELL/financials/annual/income-statement |archive-date=March 2, 2020 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! !آمدني (آمريڪي ڊالر، ارب) !خالص منافعو (آمريڪي ڊالر، ارب) !ملازم (هزار)<ref>{{Cite web |title=Dell: Number of Employees 2015-2024 {{!}} DELL |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/DELL/dell/number-of-employees |access-date=2024-07-23 |website=www.macrotrends.net}}</ref> |- |2016 |50.5 |<span style="color:red;">−1.1</span> |101 |- |2017 |61.5 |<span style="color:red;">−3.6</span> |138 |- |2018 |79.1 |<span style="color:red;">−2.8</span> |145 |- |2019 |90.3 |<span style="color:red;">−2.3</span> |157 |- |2020 |91.9 |4.6 |165 |- |2021 |86.7 |2.2 |158 |- |2022 |101 |4.9 |133 |- |2023 |101 |2.4 |133 |- |2024 |88.4 |3.2 |120 |} === سينيئر قيادت === ==== چيئرمينن جي فهرست ==== # [[مائيڪل ڊيل]] (1984– ) ==== چيف ايگزيڪيوٽو آفيسرن جي فهرست ==== # مائيڪل ڊيل (1984–2004) # [[ڪيون رولنز]] (2004–2007) # مائيڪل ڊيل (2007–هاڻوڪو)؛ ٻيو دور == ڊيل جا مارڪيٽنگ نعرا == * '''Be direct''' (1998–2001) * '''Easy as Dell''' (2001–2004) * '''Get more out of now''' (2004–2005) * '''It's a Dell''' (2005–2006) * '''Dell. Purely You''' (2006–2007) * '''Yours is Here''' (2007–2011) * '''The power to do more''' (2011–2023)<ref>{{cite web | url=https://www.forbes.com/sites/dell/2011/09/15/the-power-to-do-more/#747592471a39 | title=How does technology ignite your power to do more? | first=Karen | last=Quintos | work=[[فوربس ميگزين]] | date=September 15, 2011}}</ref> * '''Welcome to Now''' (2023–هاڻوڪو)<ref>{{cite news |last1=O'Brien |first1=Kyle |title=VMLY&R Helps Dell Tell Story of Digital Analyzation Technology |url=https://www.adweek.com/agencyspy/vmlyr-helps-dell-tell-story-of-digital-analyzation-technology/ |access-date=21 August 2025 |publisher=AdWeek |date=1 June 2023}}</ref> == حصول == {{Further|ڊيل جي ملڪيت واري سرگرمين جي فهرست}} {| class="wikitable sortable" |+ ڊيل اِنڪ پاران حاصل ڪيل ڪمپنين جي فهرست |- !scope="col"| حاصل ڪيل ڪمپني !scope="col"| حصول جي تاريخ !scope="col" class="unsortable"| ڪمپني بابت نوٽس !scope="col"| حوالا |- !scope="row"| [[ايلين ويئر]] |{{Date table sorting|2006}} | گيمنگ ڪندڙن لاءِ اعليٰ درجي جا پي سي ٺاهيندڙ || <ref>{{cite news|title=Dell to Buy Alienware, a Maker Of High-End PC's for Gamers|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00A12FB3D540C708EDDAA0894DE404482|work=The New York Times|access-date=April 13, 2012|date=March 23, 2006}}</ref><ref>WhatIz website over [https://web.archive.org/web/20120712065127/http://apnizindagi.com/index.php/2011/11/what-iz-alienware-android-cell-phone/ WHAT IZ @ Alienware Android Cell Phone?], apnizindagi.com. November 10, 2011.</ref><ref name="AW">{{cite web|access-date=October 29, 2008|url=http://www.businessweek.com/technology/content/mar2006/tc20060323_034268.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20060324235058/http://www.businessweek.com/technology/content/mar2006/tc20060323_034268.htm|url-status=dead|archive-date=March 24, 2006|title=Dell Goes High-end and Hip |work=Bloomberg BusinessWeek |publisher=McGraw-Hill|date=March 23, 2006|author=Lee, Louise}}</ref> |- !scope="row"| [[ايڪوال لاجڪ]] | {{Date table sorting|January 28, 2008}} | [[آئي ايس سي ايس آئي]] اسٽوريج مارڪيٽ ۾ جاءِ ٺاهڻ لاءِ حاصل ڪئي وئي۔ ڇو تہ ڊيل وٽ اڳ ئي ڪارآمد پيداواري عمل موجود هو، تنهنڪري ايڪوال لاجڪ جي شين کي ڪمپني ۾ شامل ڪرڻ سان پيداوار جي قيمتن ۾ گهٽتائي آئي۔ || <ref name="Dell-Inc-Nov-2007-8-K">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/2608/95013407023369/filing-main.htm |title=Dell Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Nov 8, 2007 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref><ref name="Dell-Inc-Jan-2008-8-K">{{cite web|url=http://pdf.secdatabase.com/2938/0001157523-08-000616.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511021549/http://pdf.secdatabase.com/2938/0001157523-08-000616.pdf |archive-date=2013-05-11 |url-status=live |title=Dell Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 28, 2008 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref><ref>{{cite web|access-date=October 29, 2008|url=http://www.informationweek.com/news/hardware/desktop/showArticle.jhtml?articleID=202802668|title=Dell's EqualLogic Buy Could Drive Down iSCSI Storage Prices |work=InformationWeek|publisher=United Business Media|date=November 5, 2007|author=Gonsalves, Antone}}</ref> |- !scope="row"| [[پيروٽ سسٽمز]] | {{Date table sorting|2009}} | پيروٽ سسٽمز هڪ ٽيڪنالاجي خدمتون ۽ آئوٽ سورسنگ ڪمپني هئي، جيڪا خاص طور صحت واري شعبي ۾ سرگرم هئي، ۽ ان جو بنياد اڳوڻي صدارتي اميدوار [[ايڇ. راس پيروٽ]] رکيو هو۔ حاصل ڪيل ڪاروبار ڊيل کي آمريڪا ۽ ٻين 10 ملڪن ۾ پنهنجي آپريشنز ذريعي ايپليڪيشن ڊولپمينٽ، سسٽمز انٽيگريشن، ۽ حڪمتِ عملي واري صلاحڪاري جون خدمتون فراهم ڪيون۔ ان کان علاوه، پيروٽ جي حصول سان ڪاروباري عملن جي آئوٽ سورسنگ جون مختلف خدمتون پڻ شامل ٿيون، جهڙوڪ دعوائن جي پروسيسنگ ۽ ڪال سينٽر آپريشنز۔ || <ref name="Dell-Inc-Sep-2009-8-K">{{cite web|url=http://pdf.secdatabase.com/2481/0000950123-09-044357.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511015029/http://pdf.secdatabase.com/2481/0000950123-09-044357.pdf |archive-date=2013-05-11 |url-status=live |title=Dell Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 21, 2009 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2009-09/15005025-update-7-dell-to-buy-perot-systems-for-dollar-3-9-billion-020.htm |title=Dell to buy Perot Systems for $3.9 billion |publisher=Finanznachrichten.de |date=September 22, 2009 |access-date=November 17, 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hoovers.com/company/Perot_Systems_Corporation/crycki-1.html |title=Perot Systems |year=2009|publisher=[[هوورز]] |access-date=January 4, 2010}}</ref> |- !scope="row"| [[ڪيس نيٽ ورڪس]] | {{Date table sorting|February 10, 2010}} | ڪيس نيٽ ورڪس سسٽم مينيجمينٽ ايپلائينسز ۾ اڳواڻ ڪمپني هئي۔ ||<ref>{{cite news|title=Dell Acquires Systems Management Company KACE|url=https://www.nytimes.com/external/idg/2010/02/11/11idg-dell-acquires-systems-management-vendor-kace-12056.html | work=The New York Times | first1=Agam|last1=Shah|date=February 11, 2010}}</ref> |- !scope="row"| بومي | {{Date table sorting|November 2, 2010}} | ڪلاوڊ انٽيگريشن ۾ اڳواڻ ڪمپني ||<ref name="htanna">{{cite web|title=Dell Acquires SaaS Company, Boomi|date=November 2, 2010 |url=http://siliconangle.com/blog/2010/11/02/dell-acquires-saas-company-boomi/|publisher=SiliconANGLE|access-date=November 3, 2010}}</ref> |- !scope="row"| [[ڪمپيلنٽ ٽيڪنالاجيز]] | {{Date table sorting|February 2011}} | هن حصول ڊيل جي اسٽوريج پورٽ فوليو کي وسيع ڪيو۔ ||<ref name="Dell-Inc-Mar-2011-10-K">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/1364/95012311025579/filing-main.htm |title=Dell Inc, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 15, 2011 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref> |- !scope="row"| [[فورس 10]] نيٽ ورڪس | {{Date table sorting|August 2011}} | هن ڪمپني جي حصول کان پوءِ ڊيل وٽ پنهنجي نيٽ ورڪنگ پورٽ فوليو جي مڪمل [[دانشورانه ملڪيت]] اچي وئي، جيڪا ڊيل پاور ڪنيڪٽ رينج ۾ موجود نه هئي، ڇو تہ اهي پراڊڪٽس [[براڊڪام]] يا [[مارويل]] آءِ ايم جي طاقت سان هلنديون هيون۔ || <ref name="reg10">{{cite news |title= Dell buys Force 10 Networks: Storm winds to leave Brocade out in the cold? |author= Chris Mellor |work= The Register |date=July 20, 2011 |url= https://www.theregister.co.uk/2011/07/20/dell_buying_force_10/ |access-date= August 8, 2011}}</ref> |- !scope="row"| [[ڊيل ايپ اشور|ايپ اشور]] سافٽويئر | {{Date table sorting|February 24, 2012}} | ڊيل، ريسٽن، ورجينيا مان بيڪ اپ ۽ آفت بحالي سافٽويئر فراهم ڪندڙ ڪمپني حاصل ڪئي۔ ايپ اشور 2011ع ۾ آمدنيءَ ۾ 194 سيڪڙو واڌ ۽ ان کان اڳ وارن ٽن سالن ۾ 3500٪ کان وڌيڪ واڌ حاصل ڪئي۔ ايپ اشور فزيڪل سرورن ۽ VMware، Hyper-V ۽ XenServer جي حمايت ڪندي هئي۔ هي معاهدو ڊيل پاران اڳوڻي CA سي اي او جان سوينسن جي اڳواڻي هيٺ سافٽويئر ڊويزن قائم ڪرڻ کان پوءِ پهريون حصول هو۔ ڊيل چيو تہ اها ايپ اشور جي 230 ملازمن کي برقرار رکندي ۽ ڪمپني ۾ سيڙپڪاري ڪندي۔ ||<ref name="Dell-Inc-May-2012-10-Q">{{cite web|url=http://pdf.secdatabase.com/2772/0000826083-12-000011.pdf |title=Dell Inc, Form 10-Q, Quarterly Report, Filing Date May 31, 2012 |publisher=secdatabase.com |access-date =March 8, 2013}}</ref> |} == ڊيل جون سهولتون == ڊيل جو صدر دفتر [[رائونڊ راڪ، ٽيڪساس]] ۾ واقع آهي.<ref>"[https://web.archive.org/web/20130116171630/http://support.dell.com/support/topics/global.aspx/support/dellcare/en/contactusaddress Contact Us – Dell Mailing Address]." Dell. Retrieved February 8, 2012.</ref> بمطابق 2013 ڪمپني مرڪزي ٽيڪساس ۾ لڳ ڀڳ 14,000 ماڻهن کي ملازمت ڏني هئي ۽ اها علائقي جي سڀ کان وڏي نجي ملازمت ڏيندڙ ڪمپني هئي،<ref name="AS">Austin American-Statesman: [http://www.statesman.com/news/business/the-dell-deal-what-would-be-different-if-company-g/nT2yc/ The Dell deal: what would be different if...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304231012/http://www.statesman.com/news/business/the-dell-deal-what-would-be-different-if-company-g/nT2yc/ |date=March 4, 2016 }}, January 19, 2013. Visited: January 23, 2013</ref> جنهن وٽ {{convert|2100000|sqft|sqm}} جاءِ هئي.<ref name="GreenHQ">Staff. "[http://www.bizjournals.com/albuquerque/stories/2008/03/31/daily24.html Dell headquarters now carbon-free]." ''[[نيو ميڪسيڪو بزنس ويڪلي]]''. Wednesday April 2, 2008. Retrieved May 4, 2010.</ref> 1999ع تائين رائونڊ راڪ شهر جي جنرل فنڊ جو لڳ ڀڳ اڌ حصو ڊيل جي صدر دفتر مان پيدا ٿيندڙ سيلز ٽيڪس مان ايندو هو.<ref>Jacobs, Janet. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0E9C23E34AFB39E9&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Cash flow from Dell lets Round Rock boost budget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181122215859/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0E9C23E34AFB39E9&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D |date=November 22, 2018 }}." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. September 9, 1999. A1. Retrieved May 4, 2010. "Almost half the city's general fund comes from sales tax at Dell's headquarters,"</ref> ڊيل جو صدر دفتر اڳ ۾ اتر آسٽن، ٽيڪساس جي [[آربوريٽم، آسٽن، ٽيڪساس|آربوريٽم]] ڪمپليڪس ۾ هو.<ref name="PopeDis">Pope, Kyle. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD8B0BE43127B9&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell chief disbands project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123022448/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD8B0BE43127B9&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D |date=November 23, 2018 }}." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. February 25, 1990. A1. Retrieved May 4, 2010. "Dell is headquartered at the Arboretum complex in North Austin and employs about 1200 people."</ref><ref>''[[پي سي ميگزين]]''. Volume 12, 1993. [https://books.google.com/books?id=S4fyAAAAMAAJ&q=Dell+%22Austin,+TX%22 175]. "Dell Computer Corp., 9505 Arboretum Blvd., Austin, TX 78759."</ref> 1989ع ۾ ڊيل آربوريٽم ڪمپليڪس ۾ {{convert|127000|sqft|sqm}} جاءِ والاري هئي.<ref>Pope, Kyle. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD893F735FE53E&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell plans expansion and move High-tech firm inks Braker Center deal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407194935/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD893F735FE53E&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D |date=2022-04-07 }}." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. January 24, 1989. B7. Retrieved May 4, 2010. "Dell occupies 127000 square feet of office space at the Arboretum."</ref> 1990ع ۾، ڊيل جي صدر دفتر ۾ 1,200 ملازم هئا.<ref name="PopeDis"/> 1993ع ۾، ڊيل رائونڊ راڪ جي عملدارن کي هڪ دستاويز جمع ڪرايو، جنهن جو عنوان "ڊيل ڪمپيوٽر ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽرز, رائونڊ راڪ, ٽيڪساس, مئي 1993 اسڪيميٽڪ ڊزائين" هو. انهيءَ فائيلنگ جي باوجود، ساڳئي سال ڪمپني چيو تہ اها پنهنجو صدر دفتر منتقل نه ڪندي.<ref>Ladendorf, Kirk and R. Michelle Breyer. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD91C285B1FB96&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Despite document, Dell says no headquarters move planned]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. May 22, 1993. E1. Retrieved May 4, 2010.</ref> 1994ع ۾، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها پنهنجن گهڻن ملازمن کي آربوريٽم مان ٻاهر منتقل ڪري رهي آهي، پر اها آربوريٽم جي مٿين منزل تي قبضو جاري رکندي ۽ ڪمپني جو سرڪاري صدر دفتر وارو پتو آربوريٽم ئي رهندو. مٿين منزل تي ڊيل جو بورڊ روم، ڊيمانسٽريشن سينٽر ۽ مهمانن لاءِ ميٽنگ روم موجود رهيا. 29 آگسٽ 1994ع کان هڪ مهيني کان به گهٽ اڳ، ڊيل 1,100 ڪسٽمر سپورٽ ۽ ٽيليفون سيلز ملازمن کي رائونڊ راڪ منتقل ڪيو.<ref>"[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD95EA4EAA0C35&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell to keep top floor at Arboretum offices]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. August 29, 1994. C1. Retrieved May 4, 2010.</ref> آربوريٽم ۾ ڊيل جي ليز 1994ع ۾ ختم ٿيڻ لاءِ مقرر هئي.<ref>Ladendorf, Kirk and Mike Todd. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAD904A92559062&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell seeks space for expansion Firm makes proposal for tax abatements]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. November 5, 1992. B4. Retrieved May 4, 2010. "The lease on the company's headquarters building at the Arboretum expires in 1994."</ref> [[File:Dell diamond2.jpg|thumb|left|ڪمپني [[ڊيل ڊائمنڊ]] کي اسپانسر ڪري ٿي، جيڪو [[رائونڊ راڪ ايڪسپريس]] جو هوم اسٽيڊيم آهي، هي ٽيم [[ٽيڪساس رينجرز، بيس بال|ٽيڪساس رينجرز]] ميجر ليگ بيس بال ٽيم جي AAA [[مائنر ليگ بيس بال]] سان لاڳاپيل آهي.]] 1996ع تائين، ڊيل پنهنجو صدر دفتر رائونڊ راڪ منتقل ڪري رهي هئي.<ref name="HQMoving">Ladendorf, Kirk. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EA25E61F00C5BA3&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell expanding in Central Texas]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. October 1, 1996. A1. Retrieved May 4, 2010.</ref> جنوري 1996ع تائين، اڃا به 3,500 ماڻهو موجوده ڊيل صدر دفتر ۾ ڪم ڪري رهيا هئا. رائونڊ راڪ صدر دفتر جي هڪ عمارت، رائونڊ راڪ 3، ۾ 6,400 ملازمن لاءِ جاءِ هئي ۽ اها نومبر 1996ع ۾ مڪمل ٿيڻ لاءِ مقرر هئي.<ref>Mahoney, Jerry. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EA213C608C5F711&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell's success is Round Rock's gain]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. January 9, 1996. A1. Retrieved May 4, 2010. "Dell will have room for 6400 employees when it finishes Round Rock 3 in November. The company, which still employs about 3500 people at its headquarters."</ref> 1998ع ۾ ڊيل اعلان ڪيو تہ اها پنهنجي رائونڊ راڪ ڪمپليڪس ۾ ٻه عمارتون وڌيڪ شامل ڪندي، جنهن سان ڪمپليڪس ۾ {{convert|1600000|sqft|sqm}} آفيس جاءِ شامل ٿيندي.<ref>Mahoney, Jerry. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EA074DB8D81792F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell to expand its office complex]." ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. May 30, 1998. D1. Retrieved May 4, 2010.</ref> 2000ع ۾، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها [[لاس سيمس]] آفيس ڪمپليڪس ۾ {{convert|80000|sqft|sqm}} جاءِ ليز تي وٺندي، جيڪو آسٽن ۽ [[ويسٽ ليڪ هِلز]] جي وچ ۾ [[غير شامل ٿيل علائقو|غير شامل ٿيل]] [[ٽريوس ڪائونٽي، ٽيڪساس]] ۾ واقع آهي، تہ جيئن ڪمپني جا ايگزيڪيوٽو آفيسون ۽ ڪارپوريٽ صدر دفتر اتي رکيا وڃن. 100 سينيئر ايگزيڪيوٽوز کي 2000ع جي آخر تائين انهيءَ عمارت ۾ ڪم ڪرڻو هو.<ref>Pletz, John. "[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0E9B7EC401E73E0F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D Dell moving executives closer to Austin]." ([https://web.archive.org/web/20121104024332/http://www.highbeam.com/doc/1G1-62107161.html Alternate link]) ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. May 9, 2000. A1. Retrieved May 4, 2010.</ref> جنوري 2001ع ۾، ڪمپني لاس سيمس 2 ۾ جاءِ ليز تي ورتي، جيڪا [[لوپ 360]] سان لڳ واقع هئي. لاس سيمس 2 ۾ ڊيل جا ايگزيڪيوٽوز، سيڙپڪاري آپريشنز، ۽ ڪجهه ڪارپوريٽ ڪم رکيا ويا. ڊيل وٽ لاس سيمس 3 ۾ {{convert|138000|sqft|sqm}} جاءِ جو اختيار پڻ هو.<ref name="Subleaselascimas">"[http://www.bizjournals.com/austin/stories/2002/03/04/daily46.html Dell seeks to sublease Las Cimas offices]." ''[[آسٽن بزنس جرنل]]''. Friday March 8, 2002. Retrieved May 4, 2010.</ref> ڪاروبار ۾ سستي سبب ملازمن ۽ پيداواري صلاحيت گهٽائڻ جي ضرورت پيدا ٿي، جنهن کان پوءِ ڊيل لاس سيمس آفيس ڪمپليڪس جي ٻن عمارتن ۾ پنهنجون آفيسون سب ليز تي ڏيڻ جو فيصلو ڪيو.<ref>Pletz, John. "[https://web.archive.org/web/20121104024344/http://www.highbeam.com/doc/1G1-120511547.html Article: Dell Leaders to Return to Round Rock, Texas, Campus.]" ''[[آسٽن آمريڪن-اسٽيٽسمن]]''. March 8, 2002. Retrieved May 4, 2010.</ref> 2002ع ۾ ڊيل اعلان ڪيو تہ اها پنهنجي جاءِ ٻئي ڪرائيدار کي سب ليز تي ڏيڻ جو ارادو رکي ٿي؛ ڪمپني جو منصوبو هو تہ ڪرائيدار ملڻ کان پوءِ پنهنجو صدر دفتر واپس رائونڊ راڪ منتقل ڪيو وڃي.<ref name="Subleaselascimas"/> 2003ع تائين، ڊيل پنهنجو صدر دفتر واپس رائونڊ راڪ منتقل ڪري ڇڏيو. 2003ع کان پوءِ لڳ ڀڳ ستن سالن جي عرصي لاءِ، ان لاس سيمس I ۽ II جي سڄي جاءِ، ڪل {{convert|312000|sqft|sqm}}، ليز تي ورتي. انهيءَ سال تائين ان جاءِ مان تقريباً {{convert|100000|sqft|sqm}} نون سب ٽيننٽس پاران استعمال ۾ اچي چڪي هئي.<ref>Hudgins, Matt. "[http://austin.bizjournals.com/austin/stories/2003/05/12/story5.html Dell space taken]." ''[[آسٽن بزنس جرنل]]''. Friday May 9, 2003. Retrieved May 4, 2010.</ref> 2008ع ۾، ڊيل رائونڊ راڪ صدر دفتر جي بجلي جي ذريعن کي وڌيڪ ماحول دوست ذريعن ڏانهن تبديل ڪيو، جنهن ۾ ڪل بجلي جو 60٪ [[ٽي ايڪس يو انرجي]] جي ونڊ فارمز مان ۽ 40٪ آسٽن ڪميونٽي لينڊفل گئس-ٽو-انرجي پلانٽ مان آيو، جيڪو [[ويسٽ مينيجمينٽ، اِنڪ.]] پاران هلائبو هو.<ref name="GreenHQ"/> آمريڪا ۽ ڀارت ئي اهي واحد ملڪ آهن، جتي ڊيل جا سڀ ڪاروباري ڪم موجود آهن ۽ جيڪي عالمي سطح تي سهائتا فراهم ڪن ٿا: تحقيق ۽ ترقي، پيداوار، فنانس، تجزيو، ۽ ڪسٽمر ڪيئر.<ref name="tech.fortune.cnn.com">{{cite news | url=http://tech.fortune.cnn.com/2011/02/10/how-dell-conquered-india/ | publisher=CNN | title=How Dell conquered India | date=February 10, 2011 | access-date=February 11, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110212062631/http://tech.fortune.cnn.com/2011/02/10/how-dell-conquered-india/ | archive-date=February 12, 2011 | url-status=dead}}</ref> ڊيل کي ٽي آر اي جي موسٽ ڊيزائرڊ برانڊس رپورٽ 2023ع مطابق، "2023ع ۾ ڀارت جو سڀ کان وڌيڪ پسند ڪيل برانڊ" تسليم ڪيو ويو. === پيداوار === پنهنجي شروعاتي دور کان ئي، ڊيل پيداوار ۾ "آرڊر مطابق ترتيب ڏيڻ" واري طريقي جي اڳواڻ طور ڪم ڪيو — يعني گراهڪن جي خاص ضرورتن مطابق ترتيب ڏنل انفرادي پي سي فراهم ڪرڻ. ان جي ابتڙ، ان وقت اڪثر پي سي ٺاهيندڙ هر ٽه ماهي بنياد تي وچولن کي وڏا آرڊر فراهم ڪندا هئا.<ref>Dedrick, J. and Kraemer, K. L. (March 2007) [https://web.archive.org/web/20120427221617/http://pcic.merage.uci.edu/papers/2007/MarketMaking.pdf "Market Making in the PC Industry"], Chapter 10, in Hamilton, Senauer and Petrovic (eds) ''The Market Makers: How Retailers are Reshaping the Global Economy''. Oxford University Press. {{ISBN|0199655871}}</ref> خريداري ۽ ترسيل جي وچ ۾ دير گهٽ ڪرڻ لاءِ، ڊيل جي عام پاليسي اها آهي تہ پنهنجي شين جي پيداوار گراهڪن جي ويجهو ڪري. اهو پڻ [[جسٽ-اِن-ٽائيم، ڪاروبار|جسٽ-اِن-ٽائيم]] (JIT) پيداوار واري طريقي تي عمل ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو، جيڪو [[انوينٽري]] خرچ گهٽائي ٿو. گهٽ انوينٽري ڊيل جي ڪاروباري ماڊل جي هڪ ٻي خاص نشاني آهي — اهڙي صنعت ۾ اهو اهم خيال آهي، جتي جزا تمام تيزيءَ سان قدر وڃائيندا آهن.<ref>Kraemer, K. L. and Dedrick, J. (2002) [https://web.archive.org/web/20120427221617/http://crito.uci.edu/papers/2002/dell.pdf "Dell Computer: Organization of a Global Production Network"], Center for Research on Information Technology and Organizations.</ref> ڊيل جو پيداواري عمل اسمبلي، سافٽويئر انسٽاليشن، فنڪشنل ٽيسٽنگ (جنهن ۾ "برن-اِن" پڻ شامل آهي)، ۽ معيار جي ضابطي تي ٻڌل آهي. ڪمپني جي اڪثر تاريخ دوران، ڊيل ڊيسڪ ٽاپ مشينون پنهنجي اندروني سهولتن ۾ ٺاهيندي هئي ۽ بنيادي نوٽ بُڪ جي پيداوار ٻاهرين ٺيڪيدارن کان ڪرائيندي هئي، جن کي پوءِ اندروني طور ترتيب ڏنو ويندو هو.<ref>Company Annual Reports, various years.</ref> ڪمپني جو طريقو بدلجي چڪو آهي، جيئن 2006ع جي سالياني رپورٽ ۾ لکيل آهي: "اسان اصل ڊيزائن پيداوار واريون پارٽنرشپس ۽ پيداوار آئوٽ سورسنگ لاڳاپا استعمال ڪرڻ کي وڌائي رهيا آهيون." ''دي وال اسٽريٽ جرنل'' سيپٽمبر 2008ع ۾ رپورٽ ڪيو تہ "ڊيل پنهنجي پلانٽن کي وڪڻڻ جي آڇن سان ٺيڪيدار ڪمپيوٽر ٺاهيندڙن سان رابطو ڪيو آهي."<ref>Scheck, J: "Dell Plans to Sell Factories in Effort to Cut Costs", ''The Wall Street Journal'', September 5, 2008.</ref> 2000ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين، ڊيل جو "آرڊر مطابق ترتيب ڏيڻ" وارو پيداواري طريقو — يعني آمريڪي سهولتن مان گراهڪن جي خاص ضرورتن مطابق ترتيب ڏنل انفرادي پي سي فراهم ڪرڻ — وڌيڪ ايترو ڪارائتو يا وڏي مقدار ۾ پيداوار ڪندڙ ايشيائي ٺيڪيدار ٺاهيندڙن سان مقابلي لائق نه رهيو، ڇاڪاڻ تہ پي سي طاقتور، گهٽ قيمت واريون عام شيون بڻجي ويا هئا.<ref name="statesman1"/> اتر آمريڪي مارڪيٽ لاءِ ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽرن جي اسمبلي اڳ ۾ آسٽن، ٽيڪساس، (اصل هنڌ) ۽ [[ليبنان، ٽينيسي]]، (1999ع ۾ کوليل) ۾ ڊيل جي پلانٽن ۾ ٿيندي هئي، جيڪي ترتيبوار 2008ع ۽ 2009ع جي شروعات ۾ بند ڪيا ويا. [[ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا]] وارو پلانٽ 2005ع ۾ کوليو ويو، پر نومبر 2010ع ۾ پنهنجا آپريشن بند ڪري ڇڏيا.<ref name="theregister.co.uk" /><ref name="bizjournals.com" /> ڊيل جي آمريڪي پلانٽن ۾ ٿيندڙ اڪثر ڪم ايشيا ۽ ميڪسيڪو جي ٺيڪيدار ٺاهيندڙن ڏانهن، يا ڊيل جي پنهنجي ٻاهرين ملڪ فيڪٽرين ڏانهن منتقل ڪيو ويو. ان جي ايلين ويئر ماتحت ڪمپني جي [[مائيمي، فلوريڊا]] واري سهولت اڃا به هلندڙ آهي، جڏهن تہ ڊيل پنهنجا سرور (پنهنجون سڀ کان وڌيڪ منافعو ڏيندڙ شيون) آسٽن، ٽيڪساس ۾ پيدا ڪرڻ جاري رکي ٿو.<ref name="statesman1" /> ڊيل [[يورپ، وچ اوڀر ۽ آفريڪا|اي ايم اي اي]] مارڪيٽ لاءِ ڪمپيوٽرن جي اسمبلي جمهوريه آئرلينڊ جي [[ليميرڪ]] سهولت ۾ ڪندي هئي، ۽ هڪ وقت ۾ ان ملڪ ۾ لڳ ڀڳ 4,500 ماڻهن کي ملازمت ڏني هئي. ڊيل 1991ع ۾ ليميرڪ ۾ پيداوار شروع ڪئي ۽ پوءِ آئرلينڊ جي شين جي سڀ کان وڏي برآمد ڪندڙ، ۽ ان جي ٻي سڀ کان وڏي ڪمپني ۽ پرڏيهي سيڙپڪار بڻجي وئي. 8 جنوري 2009ع تي، ڊيل اعلان ڪيو تہ اها ليميرڪ ۾ ڊيل جي سموري پيداوار جنوري 2010ع تائين پولينڊ جي شهر [[ووچ]] ۾ ڊيل جي نئين پلانٽ ڏانهن منتقل ڪندي.<ref>[https://web.archive.org/web/20130116235908/http://www.rte.ie/news/2009/0108/Dell.html 1,900 jobs lost at Dell in Limerick]. RTÉ New Report&nbsp;— January 8, 2009</ref> [[يورپي يونين]] جي عملدارن چيو تہ اهي پولينڊ حڪومت پاران ڊيل کي آئرلينڊ کان پري آڻڻ لاءِ استعمال ڪيل €52.7 ملين امدادي پيڪيج جي جاچ ڪندا.<ref>[https://web.archive.org/web/20130116235921/http://www.rte.ie/news/2009/0108/Dell1.html EU to investigate Dell aid package]. RTÉ New Report&nbsp;— January 8, 2009</ref> يورپي پيداوار سهولت 1 (EMF1، 1990ع ۾ کوليل) ۽ EMF3، ليميرڪ ڀرسان [[راهين انڊسٽريل اسٽيٽ]] جو حصو آهن. ڊيل اِنڪ. پيداوار کي EMF3 ۾ گڏ ڪيو آهي (EMF1 هاڻي{{When|date=January 2010}} صرف آفيسن تي مشتمل آهي).<ref>{{cite news|url=http://www.blythe.org/nytransfer-subs/2000ire/IEP:_The_IE_Professional_No.250_5-17|title=Dell reorganises Irish operations|access-date=November 17, 2011|work=The IE Professional|issue=250|date=May 17, 2000|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928070625/http://www.blythe.org/nytransfer-subs/2000ire/IEP:_The_IE_Professional_No.250_5-17 |archive-date=September 28, 2011}}</ref> پولينڊ حڪومت جون سبسڊيون ڊيل کي ڊگهي عرصي تائين اتي رکڻ ۾ مددگار رهيون.<ref>{{cite news|url=http://www.industryweek.com/articles/dell_to_sell_polish_plant_to_taiwans_foxconn_20540.aspx|title=Dell to Sell Polish Plant to Taiwan's Foxconn|agency=Agence France-Presse|publisher=IndustryWeek|access-date=May 8, 2012|archive-date=March 24, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324221512/http://www.industryweek.com/articles/dell_to_sell_polish_plant_to_taiwans_foxconn_20540.aspx|url-status=dead}}</ref> ليميرڪ پلانٽ ۾ اسمبلي ختم ٿيڻ کان پوءِ، ڊبلن جو [[چيري ووڊ، ڊبلن|چيري ووڊ]] ٽيڪنالاجي ڪيمپس جمهوريه ۾ ڊيل جو سڀ کان وڏو دفتر هو، جتي سيلز (خاص طور برطانيا ۽ آئرلينڊ)، سپورٽ (اي ايم اي اي لاءِ انٽرپرائز سپورٽ)، ۽ ڪلاوڊ ڪمپيوٽنگ لاءِ تحقيق ۽ ترقي ۾ 1200 کان وڌيڪ ماڻهو ڪم ڪندا هئا، پر هاڻي پيداوار نه هئي، سواءِ<ref name="ida">IDA Ireland website on [http://www.idaireland.com/dell/ Dell] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130110164148/http://www.idaireland.com/dell/ |date=January 10, 2013 }}, visited October 12, 2012</ref> ڊيل جي ايلين ويئر ماتحت ڪمپني جي، جيڪا آئرلينڊ جي ايٿلون پلانٽ ۾ پي سي ٺاهيندي آهي. هي سهولت آئرلينڊ ۾ رهندي يا نه، اهو يقيني نه آهي.<ref>RTE News: [http://www.rte.ie/news/2009/0325/dell-business.html Fears for 70 jobs at Athlone's Alienware facility], March 25, 2009. Checked: October 12, 2012</ref> ڊيل 2007ع جي آخر ۾ ووچ، پولينڊ ۾ EMF4 تي پيداوار شروع ڪئي.<ref>{{cite web|url=http://www1.euro.Dell.com/content/topics/topic.aspx/emea/corporate/pressoffice/2006/uk/en/2006_09_18_brk_000?c=uk&l=en&s=corp |title=Dell Announces Manufacturing Facility In Poland To Serve Growing Central And Eastern European Markets |website=euro.dell.com |access-date=November 17, 2011}}</ref> ڊيل ڏکڻ آمريڪي مارڪيٽ لاءِ ڊيسڪ ٽاپ، نوٽ بُڪ ۽ پاور ايج سرور پيداوار کي 1999ع ۾ کوليل [[ايلڊوراڊو دو سول، برازيل|ايلڊوراڊو دو سول]] پلانٽ مان 2007ع ۾ [[هورتولانديا|هورتولانديا، برازيل]] جي نئين پلانٽ ڏانهن منتقل ڪيو.<ref>[https://web.archive.org/web/20080219213123/http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2001/2001_02_19_pa_000?c=us&l=en&s=corp Dell Starts Manufacturing Servers in Brazil]. Dell, Porto Alegre, Brazil, February 19, 2001</ref> ==مصنوعات== ===دائرو ۽ برانڊ=== [[File:Dell wiki.JPG|thumb|2007ع کان 2011ع تائين ڊيل جو نعرو "Yours is Here"، جيئن [[ايس ايم مال آف ايشيا|مال آف ايشيا]] واري شاخ، [[پاسي]]، فلپائن ۾ ڏٺو ويو]] <!-- تبصرو ٿيل: [[File:Adamo by Dell Spring 2009.JPG|thumb|upright|ڊيل جي 2009ع واري مارڪيٽنگ مهم ۾ ان جي [[ذيلي نوٽ بڪ]] برانڊ [[ڊيل اڊامو|اڊامو]] کي نمايان ڪيو ويو۔]] --> هي ڪارپوريشن مختلف [[مارڪيٽ ڀاڱو|مارڪيٽ ڀاڱن]] لاءِ مخصوص برانڊ نالا مارڪيٽ ڪري ٿي۔ ان جي ڪاروباري/ڪارپوريٽ درجي ۾ شامل آهن: * [[ڊيل اين سيريز|اين سيريز]] (ڊيسڪ ٽاپ ۽ نوٽ بڪ ڪمپيوٽر جيڪي [[لينڪس]] يا [[فري ڊاس]] سان موڪليا وڃن ٿا) * [[ڊيل پريسيجن|پريسيجن]] ([[ڪمپيوٽر ورڪ اسٽيشن|ورڪ اسٽيشن]] نظام ۽ اعليٰ ڪارڪردگي وارا "موبائل ورڪ اسٽيشن" نوٽ بڪ)،<ref>{{cite web |url=http://www.Dell.com/content/products/features.aspx/precn_n?c=us&cs=04&l=en&s=bsd |title=Dell Precision Open-Source Workstations with Linux |publisher=Dell.com |access-date=November 17, 2011 |archive-date=August 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100810163355/http://www.dell.com/content/products/features.aspx/precn_n?c=us&cs=04&l=en&s=bsd |url-status=dead}}</ref> * [[ڊيل پاور ايج|پاور ايج]] (ڪاروباري سرور) * [[ڊيل پاور والٽ|پاور والٽ]] (سڌيءَ طرح ڳنڍيل ۽ [[نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل اسٽوريج]]) * [[ڊيل نيٽ ورڪنگ]] سيريز ([[نيٽ ورڪ سوئچ|نيٽ ورڪنگ سوئچز]] ۽ [[گيٽ وي (ٽيليڪميونيڪيشن)|گيٽ ويز]]) * [[ايڪوال لاجڪ]] (ادارتي درجي جا [[iSCSI]] [[اسٽوريج ايريا نيٽ ورڪ|SANs]]) ڊيل جي گهريلو آفيس/صارف درجي ۾ شامل آهن: <!-- * [[ڊيل اسٽوڊيو|اسٽوڊيو]] (عام استعمال جا ڊيسڪ ٽاپ ۽ ليپ ٽاپ ڪمپيوٽر) --> * [[ڊيل ايڪس پي ايس|ايڪس پي ايس]] (اعليٰ درجي جا ڊيسڪ ٽاپ ۽ نوٽ بڪ ڪمپيوٽر) <!-- * [[ڊيل اسٽوڊيو ايڪس پي ايس|اسٽوڊيو ايڪس پي ايس]] (ايڪس پي ايس نظامن جي اعليٰ ڊيزائن تي ڌيان ۽ انتهائي ملٽي ميڊيا صلاحيت) --> * [[ايلين ويئر]] (اعليٰ ڪارڪردگي وارا گيمنگ نظام) <!-- * [[ڊيل اڊامو|اڊامو]] (اعليٰ درجي جو پرتعیش ليپ ٽاپ) --> ڊيل جي پيريفيرل درجي ۾ [[ڪي ڊرائيو|يو ايس بي ڪي ڊرائيوز]]، [[ايل سي ڊي ٽيليويزن]] ۽ [[پرنٽر (ڪمپيوٽنگ)|پرنٽر]] شامل آهن؛ ڊيل مانيٽرن ۾ [[ايل سي ڊي|ايل سي ڊي ٽي ويز]]، [[پلازما ڊسپلي|پلازما ٽي ويز]] ۽ [[وڊيو پروجيڪٽر|پروجيڪٽر]] شامل آهن، جيڪي [[هاءِ ڊيفينيشن ٽيليويزن|ايڇ ڊي ٽي وي]] ۽ [[ڪمپيوٽر ڊسپلي|مانيٽرن]] لاءِ آهن۔ ڊيل الٽرا شارپ وڌيڪ اعليٰ درجي جي مانيٽرن جو برانڊ آهي۔ ڊيل جون خدمتون ۽ سپورٽ برانڊ شامل آهن: ''ڊيل سلوشن اسٽيشن'' (گهر اندر وڌايل سپورٽ خدمتون، اڳ ۾ "ڊيل آن ڪال")، ''[[ڊيل سپورٽ سينٽر]]'' (پرڏيهي وڌايل سپورٽ خدمتون)، ''ڊيل بزنس سپورٽ'' (هڪ تجارتي سروس معاهدو جيڪو عام قطارن جي ڀيٽ ۾ گهٽ ڪال ووليوم سان صنعت-تصديق ٿيل ٽيڪنيشن فراهم ڪري ٿو)، ''ڊيل ايور ڊريم ڊيسڪ ٽاپ مينيجمينٽ'' ("[[سافٽويئر ايز اي سروس]]" [[ريموٽ ڊيسڪ ٽاپ مينيجمينٽ]]، اصل ۾ هڪ SaaS ڪمپني جيڪا [[ايلان مسڪ]] جي سوٽ [[لنڊن رائيو]] قائم ڪئي هئي، جنهن کي ڊيل 2007ع ۾ خريد ڪيو<ref>{{cite web|url=http://www.bizjournals.com/sanjose/blog/2010/12/family-joins-colleagues-for-teslas-musk.html|title=Lyndon Rive, Elon Musk: Cousins, partners|date=December 28, 2010|work=Silicon Valley Business Journal}}</ref>)، ۽ ''يور ٽيڪ ٽيم'' (گهر جي استعمال ڪندڙن لاءِ سپورٽ قطار، جن پنهنجا نظام يا ته ڊيل جي ويب سائيٽ يا ڊيل فون سينٽرن ذريعي خريد ڪيا هجن)۔ بند ڪيل مصنوعات ۽ برانڊن ۾ شامل آهن [[ڊيل ايڪسم|ايڪسم]] ([[ذاتي ڊجيٽل معاون|پي ڊي اَي]]؛ 9 اپريل 2007ع تي بند ڪيو ويو)،<ref>[https://web.archive.org/web/20080720061330/http://direct2dell.com/one2one/archive/2007/04/11/11397.aspx Goodbye, Axim]. Direct2Dell.com. April 11, 2007</ref> [[ڊيل ڊائمنشن|ڊائمنشن]] (گهريلو ۽ ننڍي آفيس جا ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽر؛ جولاءِ 2007ع ۾ بند)، [[ڊيل ڊجيٽل جوڪ باڪس]] (MP3 پليئر؛ آگسٽ 2006ع ۾ بند)، [[ڊيل جي سيريز|جي سيريز]] (اعليٰ/وچولي ڪارڪردگي وارا گيمنگ ليپ ٽاپ)،<ref>{{cite web | title=Dell overhauls brand portfolio and adds NPU-equipped portables and desktops | date=January 6, 2025 | url=https://siliconangle.com/2025/01/06/dell-overhauls-brand-portfolio-adds-npu-equipped-portables-desktops/ }}</ref> [[ڊيل انسپائرون|انسپائرون]] (وچولي درجي جا ڊيسڪ ٽاپ ۽ نوٽ بڪ ڪمپيوٽر)،<ref>{{Cite web |last=Polanco |first=Tony |date=January 6, 2025 |title=Dell XPS is dead — Dell just rebranded its entire PC lineup |url=https://www.tomsguide.com/computing/dell-xps-is-dead-dell-just-rebranded-its-entire-pc-lineup |access-date=January 7, 2025 |website=Tom's Guide}}</ref><ref name=mashabledellname>{{Cite web|url=https://mashable.com/article/ces-2025-dell-ai-pc-rebrand-pro-max|title=Dell is refreshing and rebranding all of its PCs: What all the new names mean|first=Haley|last=Henschel|date=January 6, 2025|website=Mashable|access-date=May 5, 2025}}</ref> ڊيل پاور ايپ (ايپليڪيشن تي ٻڌل سرور)، ڊيل آپٽي پليڪس (ڊيسڪ ٽاپ ۽ ٽاور ڪمپيوٽر جيڪي اڳ سرور ۽ ڊيسڪ ٽاپ آپريٽنگ نظام هلائڻ لاءِ سپورٽ ڪيا ويندا هئا)<ref>{{Cite web |last=Larsen |first=Luke |date=2025-01-06 |title=30 years later, XPS is dead. Here's why Dell is killing its flagship brand |url=https://www.digitaltrends.com/computing/xps-is-dead-why-dell-is-killing-it/ |access-date=2026-05-04 |website=Digital Trends |language=en-us}}</ref>، ڊيل يونڪس (هڪ [[يونڪس سسٽم پنج|SVR4]] تي ٻڌل يونڪس آپريٽنگ نظام جيڪو ڊيل برانڊڊ PCs ۽ ورڪ اسٽيشنن لاءِ هو؛ 1993ع ۾ بند ڪيو ويو)، [[ڊيل وينيو|وينيو]] (اينڊرائيڊ / ونڊوز ٽيبليٽس)،<ref>[http://www.androidcentral.com/dell-shuts-down-its-android-venue-tablet-line-ends-support-current-products Dell discontinues Android-based Venue tablet line; ends OS upgrades for current products | Android Central] </ref> ۽ ڊيل موبائل ڪنيڪٽ (ونڊوز موبائل ايپليڪيشن؛ 31 جولاءِ 2022ع تي بند ڪيو ويو) [[ڊيل ووسترو|ووسترو]] (آفيس/ننڍي ڪاروبار جا ڊيسڪ ٽاپ ۽ [[ليپ ٽاپ|نوٽ بڪ]] نظام؛ 2025ع ۾ بند)،<ref>{{Cite web |last=Roth |first=Emma |date=2022-07-25 |title=Dell is getting out of the phone syncing game |url=https://www.theverge.com/2022/7/25/23278047/dell-mobile-connect-discontinued-2023 |access-date=2022-07-27 |website=The Verge |language=en}}</ref> [[ڊيل ليٽيٽيوڊ|ليٽيٽيوڊ]] (ڪاروباري مقصدن لاءِ نوٽ بڪ؛ 2025ع ۾ بند)،<ref>{{Cite web |last=Chester |first=Edward |date=January 6, 2025 |title=Dell ditches Inspiron, Latitude, and XPS, in sensible yet confusing rebrand |url=https://www.pcgamesn.com/dell/rebrand-pro-max |access-date=January 7, 2025 |website=PCGamesN}}</ref> [[فورس10]] ۽ [[ڊيل پاور ڪنيڪٽ|پاور ڪنيڪٽ]] ([[نيٽ ورڪ سوئچ]]؛ 2013ع ۾ [[ڊيل نيٽ ورڪنگ]] برانڊ تحت گڏ ڪيا ويا)، [[ڪمپيلنٽ ٽيڪنالاجيز|ڊيل ڪمپيلنٽ]] ([[اسٽوريج ايريا نيٽ ورڪ]]؛ 2010ع واري خريداري کان پوءِ برانڊ آهستي آهستي ختم ڪيو ويو)۔ ==سيڪيورٽي== ===پاڻ-دستخط ٿيل روٽ سرٽيفڪيٽ=== نومبر 2015ع ۾ اهو ظاهر ٿيو ته ڪيترائي ڊيل ڪمپيوٽر هڪجهڙي اڳواٽ انسٽال ٿيل [[روٽ سرٽيفڪيٽ]] سان موڪليا ويا هئا، جيڪو "eDellRoot" جي نالي سان سڃاتو ويندو هو۔<ref name=ars-selfsigned>{{cite web|title=Dell does a Superfish, ships PCs with easily cloneable root certificates|url=https://arstechnica.com/security/2015/11/dell-does-superfish-ships-pcs-with-self-signed-root-certificates/|website=Ars Technica|date=November 23, 2015 |publisher=Conde Nast|access-date=November 25, 2015}}</ref> هن اهڙا سيڪيورٽي خطرا پيدا ڪيا، جيئن حمله آور [[ايڇ ٽي ٽي پي ايس]] سان محفوظ ڪيل ويب سائيٽن، جهڙوڪ [[گوگل]] ۽ [[بينڪ آف آمريڪا]]، جي نقل ڪري سگهن، ۽ ميلويئر کي ان سرٽيفڪيٽ سان دستخط ڪري مائڪروسوفٽ جي سافٽويئر فلٽرنگ کان بچائي سگهجي۔<ref name=ars-selfsigned /> ڊيل معافي ورتي ۽ ان کي هٽائڻ لاءِ هڪ اوزار پيش ڪيو۔<ref name=ars-removal>{{cite web|title=Dell apologizes for HTTPS certificate fiasco, provides removal tool|url=https://arstechnica.com/security/2015/11/dell-apologizes-for-https-certificate-fiasco-provides-removal-tool/|website=Ars Technica|date=November 24, 2015 |publisher=Conde Nast|access-date=November 25, 2015}}</ref> ===ڊيل فائونڊيشن سروسز=== نومبر 2015ع ۾ ئي، هڪ محقق دريافت ڪيو ته اهي گراهڪ جن وٽ تشخيصي پروگرام ڊيل فائونڊيشن سروسز موجود هو، انهن کي پروگرام طرفان ڏنل منفرد سروس ٽيگ نمبر جي ذريعي ڊجيٽل طور ٽريڪ ڪري سگهجي ٿو۔<ref name=ars-dfs>{{cite web|title=PCs running Dell support app can be uniquely ID'd by snoops and scammers|url=https://arstechnica.com/security/2015/11/pcs-running-dell-support-app-can-be-uniquely-idd-by-snoops-and-scammers/|website=Ars Technica|date=November 25, 2015 |publisher=Conde Nast|access-date=November 25, 2015}}</ref> اهو ان صورت ۾ به ممڪن هو جڏهن گراهڪ [[خانگي برائوزنگ]] کي فعال ڪري ۽ پنهنجا [[برائوزر ڪوڪيز]] حذف ڪري ڇڏي۔<ref name=ars-dfs /> ''[[آرس ٽيڪنيڪا]]'' سفارش ڪئي ته ڊيل جا گراهڪ اهو پروگرام اَن انسٽال ڪن، جيستائين مسئلو حل نه ڪيو وڃي۔<ref name=ars-dfs /> ==تجارتي پهلو== ===مارڪيٽنگ=== ڊيل جا اشتهار ڪيترن ئي قسمن جي ميڊيا ۾ ظاهر ٿيا آهن، جن ۾ ٽيليويزن، انٽرنيٽ، رسالا، [[ميل-آرڊر ڪيٽلاگ|ڪيٽلاگ]] ۽ اخبارون شامل آهن۔ ڊيل اِنڪ جون ڪجهه مارڪيٽنگ حڪمت عمليون سڄي سال دوران قيمتون گهٽ رکڻ، مفت بونس مصنوعات (جهڙوڪ ڊيل پرنٽر) ۽ مفت ترسيل مهيا ڪرڻ آهن ته جيئن وڌيڪ وڪرو وڌي ۽ مقابلي ڪندڙن کي روڪي سگهجي۔ 2006ع ۾، ڊيل پنهنجي 19.2٪ مارڪيٽ شيئر کي برقرار رکڻ جي ڪوشش ۾ قيمتون گهٽايون۔ ان سان منافعي جا مارجن اڌ کان به گهٽ ٿي ويا، يعني 8.7٪ کان 4.3٪ تائين۔ پنهنجي گهٽ قيمتن کي برقرار رکڻ لاءِ، ڊيل پنهنجي مصنوعات جون گهڻيون خريداريون اڃا تائين انٽرنيٽ ۽ ٽيليفون نيٽ ورڪ ذريعي قبول ڪري ٿي، ۽ پنهنجي گراهڪ-نگهداشت واري شعبي کي ڀارت ۽ [[ايل سلواڊور]] منتقل ڪندي رهي ٿي۔<ref>[https://web.archive.org/web/20090105132801/http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2007/2007_03_20_ndi_000?c=us&l=en&s=corp Michael Dell Sees India Playing a Key Role in the Online World]. Dell, New Delhi, India, March 20, 2007.</ref> 2000ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ آمريڪا جي هڪ مشهور ٽيليويزن ۽ پرنٽ اشتهاري مهم ۾ اداڪار [[بين ڪرٽس (اداڪار)|بين ڪرٽس]] "اسٽيون" جو ڪردار ادا ڪيو، جيڪو هلڪي شرارتي سنهري وارين نوجوان جي صورت ۾ مايوس ڪمپيوٽر خريد ڪندڙن جي مدد ڪندو هو۔ هر ٽيليويزن اشتهار عام طور اسٽيون جي مشهور جملي تي ختم ٿيندو هو: "Dude, you're gettin' a Dell!"<ref name=SlateDell>{{cite web|last1=Walker|first1=Rob|title=The Mystery of the Dell Dude|url=http://www.slate.com/articles/business/ad_report_card/2002/06/the_mystery_of_the_dell_dude.html |website=Slate |date=June 3, 2002 |access-date=October 14, 2015}}</ref> ان کان پوءِ واري اشتهاري مهم ۾ ڊيل هيڊڪوارٽرز ۾ [[انٽرن]] ڏيکاريا ويا (جنهن ۾ ڪرٽس جو ڪردار هڪ ابتدائي اشتهار جي آخر ۾ مختصر نمائش طور ظاهر ٿيو)۔ 2007ع ۾، ڊيل آمريڪا ۾ پنهنجي اشتهاري ايجنسين کي [[بي بي ڊي او]] کان [[ورڪنگ مدر ميڊيا]] ڏانهن تبديل ڪيو۔ جولاءِ 2007ع ۾، ڊيل ورڪنگ مدر طرفان تيار ڪيل نوان اشتهار جاري ڪيا ته جيئن Inspiron ۽ XPS لائينن جي حمايت ڪري سگهجي۔ انهن اشتهارن ۾ [[دي فليمنگ لپس]] ۽ [[ڊيوو]] جو موسيقي استعمال ڪيو ويو، جيڪي خاص طور تي اشتهار "Work it Out" لاءِ گيت رڪارڊ ڪرڻ لاءِ ٻيهر گڏ ٿيا۔ ساڳئي 2007ع ۾، ڊيل "Yours is here" نعرو استعمال ڪرڻ شروع ڪيو، جنهن جو مقصد اهو ظاهر ڪرڻ هو ته ڪمپيوٽر گراهڪن جي ضرورتن مطابق ترتيب ڏنا وڃن ٿا۔<ref name="engadget">{{cite web|url=https://www.engadget.com/2007/11/21/dell-launches-star-studded-yours-is-here-ad-campaign/|title=Dell launches star-studded "Yours Is Here" ad campaign|work=[[Engadget]]|date=November 21, 2007 |access-date=July 14, 2010}}</ref> 2011ع ۾، ڊيل آسٽن، ٽيڪساس جي آسٽن ڪنويشن سينٽر ۾ "ڊيل ورلڊ" نالي سالياني ڪانفرنس منعقد ڪرڻ شروع ڪئي۔ هن تقريب ۾ ڊيل ۽ ان جي ڀائيوارن پاران مهيا ڪيل نيون ٽيڪنالاجيون ۽ خدمتون پيش ڪيون ويون۔<ref>{{cite web|title=Dell World 2011 |publisher=Dell |access-date=December 16, 2013 |url=http://www.dell.com/learn/us/en/uscorp1/corp-comm/pk-dellworld-2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131124094728/http://www.dell.com/learn/us/en/uscorp1/corp-comm/pk-dellworld-2011 |archive-date=November 24, 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/austin/blog/techflash/2014/09/dell-world-speaker-schedule-without-star-keynote.html|title=Dell World speaker schedule without star keynote; panel to open show |website=bizjournals.com|access-date=August 18, 2018}}</ref> جڏهن 2016ع ۾ ڊيل ۽ اِي.ايم.سي. ضم ٿيا، ته انهن جون سالياني ڪانفرنسون گڏ ڪري "ڊيل اِي.ايم.سي. ورلڊ" بڻايون ويون، جيڪي لاس ويگاس، نيواڊا ۾ منعقد ٿينديون هيون۔ 2018ع ۾ ان جو نالو "ڊيل ٽيڪنالاجيز ورلڊ" رکيو ويو۔<ref>{{Cite news |last=Kranz |first=Gary |date=25 April 2018 |title=Dell EMC storage strategy talk buzzes Dell Tech World |url=https://www.techtarget.com/searchstorage/news/252439896/Dell-EMC-storage-strategy-talk-buzzes-Dell-Tech-World |access-date=9 December 2025 |work=[[TechTarget]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sarraf |first=Samira |date=20 June 2019 |title=Branding shift sees EMC take back seat to Dell Technologies |url=https://www.arnnet.com.au/article/1256478/branding-shift-sees-emc-take-back-seat-to-dell-technologies.html |access-date=9 December 2025 |work=ARN}}</ref> ====ڊيل پارٽنر پروگرام==== 2007ع جي آخر ۾، ڊيل اِنڪ اعلان ڪيو ته اها پنهنجو پروگرام [[ويليو-ايڊڊ ريسيلر]]ز (VARs) تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ ان کي سرڪاري نالو "ڊيل پارٽنر ڊائريڪٽ" ۽ هڪ نئين ويب سائيٽ ڏني وئي۔<ref>{{cite web | title = Partner Direct | publisher=Dell | access-date =June 13, 2011 | url = http://partner.Dell.com/}}</ref> 2013ع ۾، ڊيل انڊيا پنهنجي ڊيل پارٽنر جي اين جي اليڪٽرانڪس پرائيويٽ لميٽيڊ سان گڏ هڪ اي-ڪامرس ويب سائيٽ شروع ڪئي<ref>{{cite news| url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-06-03/news/39714982_1_dell-india-consumer-products-vostro | archive-url=https://web.archive.org/web/20130903202220/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-06-03/news/39714982_1_dell-india-consumer-products-vostro | url-status=dead | archive-date=September 3, 2013 | work=The Times of India | title=Dell enables online purchases through DESA platform | date=June 3, 2013}}</ref> جنهن کي Dell Express Ship Affiliate (DESA) سڏيو ويو۔<ref>[http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/info-tech/dell-launches-online-estore-dell-express-ship-affiliate/article4777976.ece "Dell launches online e-store Dell Express Ship Affiliate"]. ''The Hindu''. June 3, 2013</ref> ان جو بنيادي مقصد ترسيل وقت گهٽائڻ هو۔ اهي گراهڪ جيڪي ڊيل انڊيا جي سرڪاري ويب سائيٽ تي وڃي آن لائن خريداري جو اختيار چونڊيندا هئا، انهن کي ڊيل جي منسلڪ ويب سائيٽ ڏانهن منتقل ڪيو ويندو هو۔<ref name="tech.fortune.cnn.com"/> ====ليپ ٽاپ سيڪيورٽي جي مارڪيٽنگ بابت تنقيد==== 2008ع ۾، ڊيل کي پنهنجي دعويٰ بابت پريس ڪوريج ملي ته ان وٽ دنيا جا سڀ کان محفوظ ليپ ٽاپ آهن، خاص طور تي ليٽيٽيوڊ D630 ۽ ليٽيٽيوڊ D830۔<ref>{{cite web|url=http://www.vnunet.com/vnunet/news/2220173/dell-scolded-laptop-ads |title=Dell Scolded for Laptop Ads |publisher=Vnunet.com |author=Nichols, Shaun |date=June 27, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081023034729/http://www.vnunet.com/vnunet/news/2220173/dell-scolded-laptop-ads |archive-date=October 23, 2008}}</ref> لينوو جي درخواست تي، (آمريڪي) نيشنل ايڊورٽائزنگ ڊويزن (NAD) ان دعويٰ جو جائزو ورتو ۽ رپورٽ ڏني ته ڊيل وٽ ان جي حمايت لاءِ ڪافي ثبوت موجود نه هئا۔<ref>{{cite web|url=http://digitaldaily.allthingsd.com/20080623/dont-worry-Dell-your-laptops-are-still-the-worlds-ugliest/ |title=Dell's Claim as World's Most Secure Commercial Laptops? |publisher=Digitaldaily.allthingsd.com |date=June 23, 2008 |access-date=November 17, 2011}}</ref> ===پرچون=== ڊيل پهريون ڀيرو پنهنجا پرچون اسٽور ڀارت ۾ کوليا۔<ref name="tech.fortune.cnn.com"/> ====آمريڪا==== 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، ڊيل پنهنجون مصنوعات [[بيسٽ باءِ]]، [[ڪوسٽڪو]] ۽ [[سامز ڪلب]] جي اسٽورن ذريعي آمريڪا ۾ وڪرو ڪندو هو۔ ڊيل 1994ع ۾ اهو طريقو ختم ڪيو، گهٽ منافعي جا مارجن سبب بيان ڪندي، ۽ ايندڙ ڏهاڪي تائين صرف سڌي وڪري واري ماڊل ذريعي ورڇ جاري رکي۔ 2003ع ۾، ڊيل مختصر عرصي لاءِ [[سيئرز]] اسٽورن ۾ مصنوعات وڪرو ڪيون۔ 2007ع ۾، ڊيل ٻيهر آمريڪا جي وڏن پرچون وڪرو ڪندڙن ڏانهن پنهنجون مصنوعات موڪلڻ شروع ڪيون، شروعات [[سامز ڪلب]] ۽ [[وال مارٽ]] سان ڪئي وئي۔ [[اسٽيپلز اِنڪ]]، جيڪو آمريڪا ۾ سڀ کان وڏو آفيس سپلاءِ پرچون وڪرو ڪندڙ آهي، ۽ [[بيسٽ باءِ]]، جيڪو سڀ کان وڏو اليڪٽرانڪس پرچون وڪرو ڪندڙ آهي، پڻ ساڳئي سال ڊيل جا پرچون ڀائيوار بڻيا۔ =====ڪيئوسڪ===== 2002ع کان شروع ٿيندي، ڊيل آمريڪا ۾ [[ڪيئوسڪ]] جڳهيون کوليون ته جيئن گراهڪ ڪمپني کان سڌي خريداري کان اڳ مصنوعات جو جائزو وٺي سگهن۔ 2005ع کان، ڊيل ڪيئوسڪ جڳهن کي وڌائي آسٽريليا، ڪينيڊا، سنگاپور ۽ هانگ ڪانگ جي شاپنگ مالن تائين پهچايو۔ 30 جنوري 2008ع تي، ڊيل اعلان ڪيو ته اها آمريڪا ۾ پنهنجا سڀئي 140 ڪيوسڪ بند ڪندي، ڇو ته اها پرچون اسٽورن ۾ واڌ ڪري رهي هئي۔<ref>{{cite web|url=http://content.dell.com/us/en/corp/d/press-releases/2008-01-30-00-direct-retail.aspx |title=Dell Focuses on Direct and Retail Business, Closes Kiosks in U.S |publisher=Content.dell.com |date=January 30, 2008 |access-date=November 17, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113024054/http://content.dell.com/us/en/corp/d/press-releases/2008-01-30-00-direct-retail.aspx |archive-date=November 13, 2011}}</ref> 3 جون 2010ع تائين، ڊيل آسٽريليا ۾ به پنهنجا سڀئي مال ڪيئوسڪ بند ڪري ڇڏيا هئا۔<ref>{{cite web|url=http://www.gizmodo.com.au/2010/04/dell-closing-down-their-retail-kiosks-across-the-country/|title=Dell Closing Down Their Retail Kiosks Across The Country |publisher=gizmodo.com |date=April 1, 2010 |access-date=November 18, 2011}}</ref> ===مقابلو=== ڊيل جا وڏا مقابلي ڪندڙ [[لينووو]]، [[هيولٽ-پيڪارڊ]] (HP)، [[هاسي]]، [[ايسر]]، [[فوجيٽسو]]، [[توشيبا]]، [[گيٽ وي]]، [[سوني]]، [[ايسس]]، [[مائڪرو-اسٽار انٽرنيشنل|MSI]]، [[پيناسونڪ]]، [[سامسنگ]] ۽ [[ايپل]] شامل آهن۔ ڊيل ۽ ان جي ماتحت ڪمپني Alienware، شوقين مارڪيٽ ۾ AVADirect، [[فالڪن نارٿ ويسٽ]]، [[ووڊو پي سي]] (HP جي ماتحت ڪمپني)، ۽ ٻين ٺاهيندڙن سان مقابلو ڪن ٿا۔ 2006ع جي ٻئين ٽه ماهي دوران، ڊيل وٽ عالمي ذاتي ڪمپيوٽر مارڪيٽ جو 18٪ کان 19٪ حصو هو، جڏهن ته HP وٽ لڳ ڀڳ 15٪ حصو هو۔ 2006ع جي آخر تائين، ڊيل PC ڪاروبار ۾ پنهنجي اڳواڻي هيولٽ-پيڪارڊ کي وڃائي ويٺو۔ [[گارٽنر]] ۽ [[انٽرنيشنل ڊيٽا ڪارپوريشن|IDC]] ٻنهي اندازو لڳايو ته 2006ع جي ٽئين ٽه ماهي دوران HP دنيا ڀر ۾ ڊيل کان وڌيڪ يونٽ موڪليا۔<ref>Kirdahy, Matthew (October 19, 2006) [https://www.forbes.com/2006/10/19/dell-computer-earnings-markets-equity-cx_mk_1019markets07.html]. Forbes.</ref> ڊيل جي 3.6٪ واڌ، ساڳئي عرصي دوران HP جي 15٪ واڌ جي مقابلي ۾ تمام گهٽ هئي۔ مسئلو چوٿين ٽه ماهي ۾ وڌيڪ خراب ٿيو، جڏهن گارٽنر اندازو لڳايو<ref>{{cite web |url=http://home.businesswire.com/portal/site/google/index.jsp?ndmViewId=news_view&newsId=20070117006106&newsLang=en |title=Gartner Says Hewlett-Packard Takes Clear Lead in Fourth Quarter Worldwide PC Shipments and Creates a Virtual Tie with Dell for 2006 Year-End Results |publisher=Business Wire |date=January 17, 2007 |access-date=June 22, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721195555/http://home.businesswire.com/portal/site/google/index.jsp?ndmViewId=news_view&newsId=20070117006106&newsLang=en |archive-date=July 21, 2015 |url-status=dead}}</ref> ته ڊيل جي PC موڪلن ۾ 8.9٪ گهٽتائي آئي (جڏهن ته HP جي واڌ 23.9٪ هئي)۔ نتيجي طور، 2006ع جي آخر تائين ڊيل جو مجموعي PC مارڪيٽ شيئر 13.9٪ رهيو (جڏهن ته HP جو 17.4٪ هو)۔ IDC رپورٽ ڪيو ته ڊيل ان شعبي ۾ مٿين چئن مقابلي ڪندڙن مان سڀ کان وڌيڪ سرور مارڪيٽ شيئر وڃايو۔ IDC جي Q4 2006 اندازن موجب، سرور مارڪيٽ ۾ ڊيل جو حصو 8.1٪ هو، جيڪو گذريل سال جي 9.5٪ مان گهٽجي ويو۔ هي سالياني بنياد تي 8.8٪ گهٽتائي ظاهر ڪري ٿو، بنيادي طور EMC ۽ IBM جهڙن مقابلي ڪندڙن جي فائدي ۾۔ 2025ع تائين، ڊيل لينووو ۽ HP Inc. کان پوءِ دنيا جو ٽيون وڏو PC ٺاهيندڙ آهي۔<ref>{{cite web|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2025-10-16-gartner-says-worldwide-pc-shipments-grew-8-percent-in-third-quarter-of-2025|title=Gartner Says Worldwide PC Shipments Grew 8.2% in Third Quarter of 2025|website=Gartner|date=October 16, 2026|access-date=January 9, 2026}}</ref> ==ماحولي رڪارڊ== ڊيل 2015ع تائين پنهنجي عالمي سرگرمين مان پيدا ٿيندڙ گرين هائوس گيسن جي اخراج کي 40٪ گهٽائڻ جو واعدو ڪيو، جنهن لاءِ 2008ع جي مالي سال کي بنيادي سال طور مقرر ڪيو ويو۔<ref>{{cite web|url=http://content.dell.com/us/en/corp/d/corp-comm/cr-earth-emissions.aspx |title=Walking the Walk on Greenhouse Gas Reduction |publisher=Dell|access-date=January 13, 2011}}</ref> اها [[گرين پيس]] جي '' گرينر اليڪٽرانڪس لاء گائيڊ'' ۾ شامل آهي، جيڪا وڏن اليڪٽرانڪس ٺاهيندڙن کي استحڪام، [[آبهوا ۽ توانائي]] ۽ انهن جي مصنوعات جي ماحول دوست هجڻ بابت پاليسين جي بنياد تي درجا ڏئي ٿي۔ نومبر 2011ع ۾، ڊيل 15 درج ڪيل اليڪٽرانڪس ٺاهيندڙن مان ٻئي نمبر تي رهي (پنهنجو اسڪور 4.9 مان وڌائي 5.1 ڪيو، جيڪو ان کي آڪٽوبر 2010ع واري اڳوڻي درجابندي ۾ مليو هو)۔<ref>{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/climate-change/cool-it/Guide-to-Greener-Electronics/ |title=Guide to Greener Electronics |publisher=Greenpeace International |access-date=November 14, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112022636/http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/climate-change/cool-it/Guide-to-Greener-Electronics/ |archive-date=November 12, 2011}}</ref> ڊيل پهرين ڪمپني هئي جنهن زهريلي پوليونيل ڪلورائيڊ (PVC) ۽ برومنيٽيڊ فليم رٽارڊنٽس (BFRs) کي ختم ڪرڻ لاءِ عوامي طور هڪ وقتي خاڪو بيان ڪيو، جنهن کي اها 2009ع جي آخر تائين مرحليوار ختم ڪرڻ چاهيندي هئي۔ هن بعد ۾ هن واعدي ۾ تبديلي ڪئي ۽ هاڻي 2011ع جي آخر تائين زهريلا مادا ختم ڪرڻ جو هدف رکي ٿي، پر صرف پنهنجي ڪمپيوٽنگ مصنوعات ۾۔<ref>{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/Global/international/publications/toxics/2010/version16/Ranking%20tables%20Oct%202010-Dell.pdf|title=Ranking tables – October 2010|publisher=Greenpeace International|access-date=January 13, 2011}}</ref> مارچ 2010ع ۾، گرين پيس جي ڪارڪنن بنگلور، ايمسٽرڊيم ۽ ڪوپن هيگن ۾ ڊيل جي آفيسن ٻاهران احتجاج ڪيو، ڊيل جي باني ۽ CEO مائيڪل ڊيل کان مطالبو ڪيو ته هو "زهريلا مادا ختم ڪري"، ۽ دعويٰ ڪئي ته ڊيل جو پاڻ کي "ڌرتيءَ جي سڀ کان ماحول دوست ٽيڪنالاجي ڪمپني" بڻائڻ جو ارادو<ref>{{cite web|url=http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2007/2007_06_05_lon_000?c=us&l=en |title=Dell Sets Goal Of Becoming Greenest Technology Company|publisher=Dell|access-date=January 13, 2011}}</ref> "منافقت" آهي۔<ref>{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/en/news/features/dell-breaking-promise-290310/ |title=Dell targeted for breaking promise on toxic chemicals|publisher=Greenpeace International|access-date=January 13, 2011}}</ref> ڊيل 2009ع ۾ G-Series مانيٽرن (G2210 ۽ G2410) سان پنهنجي پهرين مڪمل طور PVC ۽ BFR کان پاڪ مصنوعات متعارف ڪرايون۔<ref>{{cite web|url=http://content.dell.com/us/en/corp/d/corp-comm/earth-greener-products-materials.aspx |title=Materials Use: What's Inside Our Products – And What's Not|publisher=Dell|access-date=August 16, 2010}}</ref> [[تڪراري معدنيات]] بابت 2012ع جي پنهنجي پيش رفت واري رپورٽ ۾، [[اينف پراجيڪٽ]] ڊيل کي 24 صارف اليڪٽرانڪس ڪمپنين مان اٺين اعليٰ درجي تي رکيو۔<ref name='EnoughProject2012'>{{cite web | url = http://www.enoughproject.org/files/CorporateRankings2012.pdf | title = Taking Conflict Out of Consumer Gadgets: Company Rankings on Conflict Minerals 2012 | access-date = August 17, 2012 | last1 = Lezhnev | first1 = Sasha |author2=Alex Hellmuth | date = Aug 2012 | publisher = [[Enough Project]]}}</ref> پنهنجي اداري واري مصنوعات واري لائين ۾، ڊيل توانائي جي استعمال کي گهٽائڻ لاءِ اعليٰ ڪارڪردگي وارا پاور سپلاء يونٽ (PSUs) شامل ڪيا آهن۔ 2025ع تائين، ڪيترن ئي ڊيل سرور حصن [[80 پلس|80 پلس]] ٽائٽينيم سرٽيفڪيشن حاصل ڪئي، جيڪا معياري توانائي فراهمي لاءِ سڀ کان اعليٰ توانائي ڪارڪردگي درجو آهي، ۽ جيڪا 50٪ لوڊ تي گهٽ ۾ گهٽ 96٪ ڪارڪردگي يقيني بڻائي ٿي۔<ref>{{Cite web |title=Dell 80 PLUS® Certified PSUs {{!}} 80 PLUS® {{!}} CLEAResult |url=https://www.clearesult.com/80plus/manufacturers/Dell |access-date=2026-04-02 |website=www.clearesult.com}}</ref> ===سبز شروعاتون=== ڊيل [[معلوماتي ٽيڪنالاجي صنعت]] ۾ پهرين ڪمپني بڻجي جيڪا مصنوعات جي [[ري سائيڪلنگ]] جو هدف مقرر ڪيو (2004ع ۾)، ۽ 2006ع ۾ پنهنجي عالمي صارف ري سائيڪلنگ پروگرام جي نفاذ کي مڪمل ڪيو۔<ref>{{cite web|url=http://www.socialfunds.com/news/article.cgi/1421.html|title=Dell First US Computer Company to Commit to a Global Recycling Goal|author=William Baue|publisher=SocialFunds|access-date=August 2, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070804185622/http://www.socialfunds.com/news/article.cgi/1421.html|archive-date=August 4, 2007|url-status=dead}}</ref> 6 فيبروري 2007ع تي، National Recycling Coalition ڊيل کي پيدا ڪندڙ ذميواري جي واڌاري لاءِ ڪيل ڪوششن تي پنهنجو "Recycling Works" انعام ڏنو۔<ref name="National Recycling Coalition">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20100308223409/http://www.nrc-recycle.org/recyclingworkswinners.aspx Winners of NRC's "Recycling Works" Award]}}. National Recycling Coalition</ref> 19 جولاءِ 2007ع تي، ڊيل اعلان ڪيو ته هن 2009ع تائين 275 ملين پائونڊ ڪمپيوٽر سامان واپس حاصل ڪرڻ واري گهڻ-سالياني هدف ۾ مقرر ڪيل حدن کان اڳتي وڌي چڪي آهي۔ ڪمپني ٻڌايو ته هن 2006ع ۾ گراهڪن کان 78 ملين پائونڊ (تقريباً 40,000 ٽن) آءِ ٽي سامان واپس حاصل ڪيو، جيڪو 2005ع جي مقابلي ۾ 93٪ واڌ هو؛ ۽ اهو سامان جيڪو ڊيل ست سال اڳ وڪرو ڪيو هو، ان جو 12.4٪ حصو هو۔<ref name="Dell Inc.">[https://web.archive.org/web/20130116172136/http://content.dell.com/us/en/corp/d/press-releases/2007-07-19-01-recycle.aspx Dell Ahead of Schedule to Achieve Multi-Year Product Recycling Goal]. Dell. July 19, 2007</ref> 5 جون 2007ع تي، ڊيل ڊگهي مدي لاءِ ڌرتيءَ جي سڀ کان ماحول دوست ٽيڪنالاجي ڪمپني بڻجڻ جو هدف مقرر ڪيو۔<ref>{{Cite news|url=https://www.businesswire.com/news/home/20070605005323/en/Dell-Sets-Goal-Greenest-Technology-Company|title=Dell Sets Goal of Becoming Greenest Technology Company|access-date=March 8, 2018|language=en}}</ref> ڪمپني هڪ [[صفر-ڪاربن]] شروعات شروع ڪئي، جنهن ۾ شامل هو: # 2012ع تائين ڊيل جي [[ڪاربن شدت]] کي 15٪ گهٽائڻ # بنيادي سپلائرز کان هر ٽه-ماهي ڪاروباري جائزي دوران ڪاربن اخراج بابت ڊيٽا رپورٽ ڪرڻ جي گهر # گراهڪن سان گڏجي "ڌرتيءَ جو سڀ کان ماحول دوست PC" تيار ڪرڻ # ڪمپني جي ڪاربن-گھٽائڻ وارو پروگرام "Plant a Tree for Me" کي وڌائڻ ڊيل پنهنجي ماحولياتي ڪارڪردگي بابت رپورٽ سالياني [[ڪارپوريٽ سماجي ذميواري]] (CSR) رپورٽ ۾ شايع ڪري ٿي، جيڪا [[گلوبل رپورٽنگ انيشيئيٽو]] (GRI) پروٽوڪول جي پيروي ڪري ٿي۔ ڊيل جي 2008ع واري CSR رپورٽ کي "ايپليڪيشن ليول بي" درجو ڏنو ويو، جنهن کي "جي آر آءپاران جانچيل" قرار ڏنو ويو۔<ref>Dell 2008 Corporate Social Responsibility Report: [http://i.Dell.com/sites/content/corporate/environment/en/Documents/Dell%20Corporate%20Responsibility%20Report%202008.pdf Section "GRI Performance Indicators Index"], Dell Inc, 2008. Retrieved October 28, 2012</ref> ڪمپني جو مقصد آهي ته مصنوعات جي توانائي-ڪارڪردگي واري ارتقا ذريعي پنهنجي ٻاهرين ماحولياتي اثر کي گهٽائي، ۽ ساڳئي وقت توانائي-ڪارڪردگي پروگرامن ذريعي پنهنجي سڌي عملي اثر کي به گهٽائي۔{{citation needed|date=February 2021}} ==تنقيد== 1990ع واري ڏهاڪي ۾، ڊيل بنيادي طور [[اي ٽي ايڪس]] [[مدر بورڊ]] ۽ [[ڪمپيوٽر پاور سپلاءِ|PSU]] استعمال ڪرڻ کان هٽي ڪري اهڙا بورڊ ۽ پاور سپلاءِ استعمال ڪرڻ شروع ڪيا، جيڪي ميڪانيڪي طور هڪجهڙا هئا پر انهن جا ڪنيڪٽر مختلف طريقي سان وائر ٿيل هئا۔ ان جو مطلب اهو هو ته اهي گراهڪ جيڪي پنهنجي هارڊويئر کي اپ گريڊ ڪرڻ چاهيندا هئا، انهن کي عام طور موجود حصن بدران ناياب ڊيل-مطابقت رکندڙ حصا استعمال ڪرڻا پوندا هئا۔ جيتوڻيڪ 2003ع ۾ مدر بورڊ پاور ڪنيڪشن ٻيهر صنعتي معيار مطابق ٿي ويا، ڊيل اڃا تائين پنهنجي مدر بورڊ pin-outs بابت ڳجهي رهي ٿي، خاص طور پيريفيرل (جهڙوڪ MMC readers ۽ power on/off switches ۽ LEDs) لاءِ۔<ref>{{cite web|url=http://www.informit.com/articles/article.aspx?p=339053 |title=Dell proprietary (non-standard) ATX design &#124; Dell proprietary (non-standard) ATX design |publisher=InformIT |access-date=November 17, 2011}}</ref><ref>Mueller, Scott (2002). ''Upgrading and Repairing PCs'', 13ed, Indianapolis: Que Publications, {{ISBN|0-7897-2542-8}}, and subsequent editions</ref> 2005ع ۾، ڊيل بابت شڪايتون ٻيڻيون ٿي 1,533 تائين پهچي ويون، جڏهن ته ان سال ڪمپني جي آمدني 52٪ وڌي هئي۔<ref>{{cite web|title = It's Dell vs. the Dell Way|url = http://www.businessweek.com/technology/content/feb2006/tc20060223_710372.htm|archive-url = https://web.archive.org/web/20060225065449/http://www.businessweek.com/technology/content/feb2006/tc20060223_710372.htm|url-status = dead|archive-date = February 25, 2006|work=Bloomberg BusinessWeek|access-date=October 30, 2012}}</ref> 2006ع ۾، ڊيل تسليم ڪيو ته ان کي گراهڪ خدمتن بابت مسئلا هئا۔ انهن مسئلن ۾ 45٪ کان وڌيڪ ڪالن جي منتقلي<ref>[https://web.archive.org/web/20110417230232/http://www.businessweek.com/technology/content/jun2006/tc20060612_046085.htm Dell Spiffs Up Its Service]. ''Business Week''. June 13, 2006</ref> ۽ ڊگها انتظار شامل هئا۔ ڊيل جي [[بلاگ]] ۾ جواب بيان ڪيو ويو: "اسان 100 ملين ڊالر کان وڌيڪ رقم خرچ ڪري رهيا آهيون—۽ ڪيترن ئي قابل ماڻهن جو رت، پگهر ۽ ڳوڙها—ته جيئن هن مسئلي کي درست ڪري سگهون۔"<ref>[https://web.archive.org/web/20080704114048/http://www.direct2dell.com/one2one/archive/2006/07/13/433.aspx No Magic Wands For Customer Service], The Official Dell blog. July 13, 2006</ref> بعد ۾ ساڳئي سال، ڪمپني گراهڪ خدمتن تي پنهنجو خرچ وڌائي 150 ملين ڊالر ڪري ڇڏيو۔<ref>{{cite news| url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/18/8386121/index.htm| archive-url=https://web.archive.org/web/20061028001307/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/18/8386121/index.htm| url-status=dead| archive-date=October 28, 2006|publisher=CNN|date=September 18, 2006|access-date=May 1, 2010|title=Dell in the penalty box|first1=David|last1=Kirkpatrick}}</ref> 2018ع کان وٺي، ڊيل ۾ صارف اطمينان ۾ نمايان واڌ ڏٺي وئي آهي۔ ان کان علاوه، ان جي گراهڪ خدمتن کي اڪثر سوالن جا تيز ۽ صحيح جواب ڏيڻ لاءِ ساراهيو ويو آهي، خاص طور اهي سوال جيڪي ان جي سوشل ميڊيا سپورٽ ڏانهن موڪليا ويندا آهن۔<ref>[https://www.laptopmag.com/articles/dell-tech-support Dell Customer Service Rating 2018: Undercover Tech Support Review]. ''Laptop Mag''. April 24, 2019.</ref><ref>[https://www.notebookcheck.net/Notebook-Service-and-Support-Satisfaction-Survey-Who-has-the-best-laptop-service.299092.0.html Notebook Service and Support Satisfaction Survey – Who has the best laptop service? – NotebookCheck.net Reviews]. ''Notebookcheck''. April 15, 2018.</ref> 17 آگسٽ 2007ع تي، ڊيل اِنڪ اعلان ڪيو ته پنهنجي اڪائونٽنگ عملن بابت اندروني جاچ کان پوءِ اها 2003ع کان 2007ع جي پهرين ٽه ماهي تائين پنهنجي آمدني کي ٻيهر بيان ڪندي ۽ گهٽ ڪندي، جنهن جي مجموعي رقم 50 ملين ڊالر کان 150 ملين ڊالر جي وچ ۾ هئي، يا في شيئر 2 سينٽ کان 7 سينٽ تائين۔<ref>[https://www.theguardian.com/business/2007/aug/17/technology.news Dell pares past profits because of "massaging"]. The Guardian. August 17, 2007.</ref> اها جاچ، جيڪا نومبر 2006ع ۾ شروع ڪئي وئي، [[آمريڪي سيڪيورٽيز اينڊ ايڪسچينج ڪميشن]] طرفان انهن دستاويزن ۽ معلومات بابت اٿاريل خدشن جو نتيجو هئي، جيڪي ڊيل اِنڪ جمع ڪرايا هئا۔<ref>{{cite news|first=Damon|last=Darlin|title=Dell Accounting Inquiry Made Formal by S.E.C|url=https://www.nytimes.com/2006/11/16/technology/16Dell.html |work=The New York Times |date=November 16, 2006|access-date=August 19, 2007}}</ref> الزام لڳايو ويو ته ڊيل [[اِنٽيل]] کان حاصل ڪيل وڏي خصوصيت ادائگين کي ظاهر نه ڪيو هو، جيڪي ان کي مقابلي ڪندڙ ٺاهيندڙ [[اي ايم ڊي]] کان پروسيسر نه خريد ڪرڻ جي بدلي ۾ مليون هيون۔ 2010ع ۾ ڊيل آخرڪار SEC جي فراڊ وارن الزامن کي نبيرڻ لاءِ 100 ملين ڊالر ادا ڪيا ({{Inflation|index=US-GDP|value=100000000|start_year=2010|r=-5|fmt=eq}})۔ مائيڪل ڊيل ۽ ٻين عملدارن به ڏنڊ ادا ڪيا ۽ ٻين پابندين کي منهن ڏنو، بغير الزامن کي مڃڻ يا رد ڪرڻ جي۔<ref>{{cite news |first=Kevin |last=Reed |title=Dell pays $100m penalty to settle accounting fraud charges |url=http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2266948/dell-pays-100m-penalty-settle |work=Accountancy Age |date=July 23, 2010 |access-date=July 23, 2010 |archive-date=July 25, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100725104512/http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2266948/dell-pays-100m-penalty-settle |url-status=dead}}</ref> جولاءِ 2009ع ۾، ڊيل معافي ورتي جڏهن تائيوان جي ڪنزيومر پروٽيڪشن ڪميشن ان تي ناراضگي ظاهر ڪئي، ڇاڪاڻ ته ڪمپني پنهنجي تائيواني ويب سائيٽ تي غيرمعمولي گهٽ قيمتن تي ڏنل آرڊرن کي ٻه ڀيرا قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو۔ پهرين واقعي ۾، ڊيل هڪ 19" LCD پينل صرف 15 ڊالر ۾ پيش ڪيو۔ ٻي واقعي ۾، ڊيل پنهنجو ليٽيٽيوڊ E4300 نوٽ بڪ NT$18,558 (US$580) ۾ پيش ڪيو، جيڪو عام قيمت NT$60,900 (US$1900) کان 70٪ گهٽ هو۔ E4300 جي معاملي ۾، وڏي نقصان سان رعايت قبول ڪرڻ بدران، ڪمپني آرڊر واپس ورتا ۽ گراهڪن کي معاوضي طور NT$20,000 (US$625) تائين جو وائوچر پيش ڪيو۔ تائيوان ۾ صارف حقن واري اختيارين ڊيل تي گراهڪن جي حقن جي ڀڃڪڙي سبب NT$1 ملين (US$31,250) ڏنڊ وڌو۔ ڪيترن ئي صارفين ڪمپني تي غيرمنصفانه معاوضي سبب مقدما داخل ڪيا۔ ڏاکڻي تائيوان جي هڪ عدالت ڪمپني کي حڪم ڏنو ته اها 31 صارفين کي NT$490,000 (US$15,120) ۾ 18 ليپ ٽاپ ۽ 76 ھموار-ہينل مانيٽر فراهم ڪري، جيڪا عام قيمت جي ٽئين حصي کان به گهٽ هئي۔<ref>[http://www.taipeitimes.com/News/biz/archives/2010/06/07/2003474881 Dell loses Taiwan consumer lawsuit: report], June 7, 2010. Visited: October 28, 2012.</ref> عدالت چيو ته ان واقعي کي مشڪل سان غلطي قرار ڏئي سگهجي ٿو، ڇاڪاڻ ته اها معزز ڪمپني صرف 3 هفتن اندر پنهنجي تائيواني ويب سائيٽ تي ٻه ڀيرا غلط قيمتون ظاهر ڪري چڪي هئي۔<ref>Taiwanese lawsuit: [http://jirs.judicial.gov.tw/FJUD/PrintFJUD03_0.aspx?jrecno=98%2c%e8%a8%b4%2c1009%2c20100531%2c2&v_court=TND+%e8%87%ba%e7%81%a3%e8%87%ba%e5%8d%97%e5%9c%b0%e6%96%b9%e6%b3%95%e9%99%a2&v_sys=V&jyear=98&jcase=%e8%a8%b4&jno=1009&jdate=990531&jcheck=2 full-text verdict]. Retrieved October 28, 2012</ref> جڏهن مائيڪل ڊيل آگسٽ 2013ع ۾ 24.4 بلين ڊالر جي سموري حصن خريدڻ جي آڇ ڪئي ({{Inflation|index=US-GDP|value=24400000000|start_year=2013|r=-7|fmt=eq}})، تڏهن سرگرم شيئر هولڊر [[ڪارل آئڪان]] ڪمپني ۽ ان جي بورڊ تي مقدمو داخل ڪيو ته جيئن اها آڇ ناڪام بڻائي وڃي ۽ پنهنجي ايندڙ آڇ کي اڳتي وڌائي سگهجي۔<ref>{{cite news| title=Icahn sues Dell in latest attempt to foil buyout |author1=Poornima Gupta |author2=Edwin Chan | work=Reuters| url=https://www.reuters.com/article/us-dell-icahn-idUSBRE97012520130802| date=August 1, 2013}}</ref> 2020ع ۾، [[آسٽريليئن اسٽرٽيجڪ پاليسي انسٽيٽيوٽ]] گهٽ ۾ گهٽ 82 وڏن برانڊن، جن ۾ ڊيل به شامل هئي، تي الزام لڳايو ته اهي [[يوغور]] جبري مزدوري سان [[سنڪيانگ]] ۾ لاڳاپيل آهن۔<ref>{{cite web |url=https://www.aspi.org.au/report/uyghurs-sale |title=Uyghurs for Sale |publisher=[[Australian Strategic Policy Institute]] |first1=Vicky Xiuzhong |last1=Xu |first2=Danielle |last2=Cave |first3=James |last3=Leibold |first4=Kelsey |last4=Munro |first5=Nathan |last5=Ruser |date=March 1, 2020 |access-date=March 17, 2022 |archive-date=August 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200824215335/https://www.aspi.org.au/report/uyghurs-sale |url-status=dead }}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[ڪنفيگريٽر]] * [[ڊيل ليپ ٽاپ]] * [[ڪمپيوٽر سسٽم ٺاهيندڙن جي فهرست]] * [[ڊيل جي ملڪيت وارين سرگرمين جي فهرست]] * [[وڏي پيماني تي حسب ضرورت تياري]] {{Portal|Texas|Companies|Telecommunication|Electronics|Technology}} ==وڌيڪ پڙهڻ لاء== {{Refbegin|35em}} * [http://www.hoovers.com/Dell/--ID__13193--/free-co-factsheet.xhtml ڊيل ڪمپني بابت معلومات] * [[مائيڪل ڊيل]]، Catherine Fredman، ''Direct from Dell''، {{ISBN|0-88730-914-3}} * {{cite news|first = Andy|last = Serwer|title = Dell's Midlife Crisis|work=[[فارچون (رسالو)|فارچون]]|pages = 63–66|date = November 28, 2005}} * [https://web.archive.org/web/20060509091240/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/industries/industry_114.html آمريڪا ۾ ڊيل ستين سڀ کان وڌيڪ ساراهيل ڪمپيوٽر ڪمپني طور]، [https://web.archive.org/web/20060410161035/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/ مجموعي طور اٺين]، [https://web.archive.org/web/20060412173445/http://money.cnn.com/magazines/fortune/globalmostadmired/top50/ ۽ عالمي سطح تي ستين]. ''[[فارچون (رسالو)|فارچون]]''، "Most Admired Companies 2006". <!-- هي ڳالهه سمجهه ۾ نٿي اچي... مجموعي طور اٺين پر عالمي سطح تي ستين؟--> * [[بي بي سي نيوز]]، 21 آگسٽ 2003ع، [https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3169407.stm "ڊيل مارڪيٽ شيئر حاصل ڪرڻ لاءِ قدم کڻي ٿي"] * ''[[يو ايس اي ٽوڊي]]''، 20 جنوري 2001ع، [https://www.usatoday.com/money/industries/technology/2003-01-19-Dell-cover_x.htm "ڊيل جو ڪاروباري ماڊل طاقتور بڻجي ٿو جڏهن مقابلي ڪندڙ جدوجهد ڪن ٿا"] * [[اوبنٽو فورمز]]، 7 جون 2007ع، [https://web.archive.org/web/20091007032518/http://ubuntuforums.org/showthread.php?t=465723&highlight=dellbuntu "اوبنٽو سان گڏ ڊيل ڪمپيوٽرن کي Dellbuntu سڏيو ويو"] {{Refend}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Dell}} <!-- ڌيان! مهرباني ڪري ڳالهه ٻولهه واري صفحي تي بحث ۽ اتفاق کان سواءِ ڳنڍڻا شامل نه ڪريو۔ بغير بحث وارا ڳنڍڻا هٽايا ويندا۔ --> * {{Official website}} {{Dell}} {{Navboxes |list = {{Austin}} <!-- باني هنڌ --> {{Electronics industry in the United States}} {{Greater Austin}} <!-- هيڊڪوارٽر هنڌ --> {{Major computer hardware companies}} }} {{Authority control}} [[زمرو:Dell| ]] [[زمرو:1980ع واري ڏهاڪي جون شروعاتي عوامي پيشڪشون]] [[زمرو:1984ع ۾ ٽيڪساس ۾ قائم ٿيل ادارا]] [[زمرو:آمريڪي برانڊ]] [[زمرو:ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ فراهم ڪندڙ]] [[زمرو:رائونڊ راڪ، ٽيڪساس ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:اڳ ۾ Nasdaq تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:غزه جنگ ۾ شامل ڪمپنيون]] [[زمرو:1984ع ۾ قائم ٿيل ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:آمريڪا جون ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سسٽم ڪمپنيون]] [[زمرو:صارف اليڪٽرانڪس برانڊ]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:1984ع ۾ قائم ٿيل اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:گهريلو ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:آسٽن، ٽيڪساس ۾ قائم پيداواري ڪمپنيون]]<!-- 1996ع تائين هيڊڪوارٽر آسٽن ۾ هو --> [[زمرو:موبائل فون ٺاهيندڙ]] [[زمرو:آمريڪا ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ گهڻ قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ بڪ ٺاهيندڙ]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:آمريڪا جا آن لائن پرچون وڪرو ڪندڙ]] [[زمرو:ٽيڪساس ۾ قائم خانگي ڪمپنيون]] [[زمرو:رائونڊ راڪ، ٽيڪساس]] [[زمرو:سلور ليڪ (سيڙپڪاري فرم) ڪمپنيون]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Dell}} <!-- ATTENTION! Please do not add links without discussion and consensus on the talk page. Undiscussed links will be removed. --> * {{Official website}} {{Authority control}} [[زمرو:ڊيل]] [[زمرو:آمريڪي برانڊز]] [[زمرو:آمريڪي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ فراهم ڪندڙ]] [[زمرو:آمريڪا جون ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سسٽم ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪنزيومر اليڪٽرانڪس برانڊز]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:آمريڪا ۾ قائم ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيڪساس ۾ 1984ع جا ادارا]] [[زمرو:پرسنل ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:آسٽن، ٽيڪساس ۾ قائم پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:رائونڊ راڪ، ٽيڪساس]] [[زمرو:موبائل فون ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو: نيٽ بڪ ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:آمريڪا جا آن لائن پرچون فروش]] [[زمرو:سلور ليڪ (سيڙپڪاري فرم) ڪمپنيون]] [[زمرو:رائونڊ راڪ، ٽيڪساس ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:غزا جي جنگ ۾ ملوث]] [[زمرو:1984ع ۾ قائم ڪيل ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:1980ع جي ڏهاڪي جي شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:ڪمپنيون جيڪي اڳ ۾ ناس ڊيڪ تي درج ٿيل هيون]] [[زمرو:1984ع ۾ قائم ڪيل اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيڪساس ۾ قائم خانگي طور تي منعقد ڪيل ڪمپنيون]] jzfp5zss96bzpdazejvjdehlf9xz21o 0 96678 379813 377756 2026-05-23T03:38:06Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 379813 wikitext text/x-wiki {{Short description|هڪ مخصوص مرحلي تي شاگردن کي ڪهڙي ڄاڻ هئڻ گهرجي، ان جا معيار}} [[File:Einstein diploma.jpg|thumb|right|[[البرٽ آئنسٽائن|آئنسٽائن]] جو [[هاءِ اسڪول ڊپلوما|اسڪولي سرٽيفڪيٽ]]، جيڪو [[آرگائو]] جي تعليمي ڪميٽي طرفان منظور ٿيل هو]] '''سکيا جا معيار''' (جن کي '''علمي معيار'''، '''مواد جا معيار''' ۽ '''نصاب''' پڻ چيو ويندو آهي) بياني، طريقيڪار، خاڪي ۽ حڪمتِ عملي واري ڄاڻ جا عنصر آهن، جيڪي گڏيل صورت ۾ هڪ تعليمي پروگرام جي مخصوص مواد کي بيان ڪن ٿا۔ معيار عام طور اهڙن بيانن تي مشتمل هوندا آهن جيڪي ظاهر ڪن ٿا ته شاگرد پنهنجي “سکيا جي ترقي” جي ڪنهن مخصوص مرحلي تي ڇا ڄاڻي ٿو، ڇا ڪري سگهي ٿو، يا ڪهڙي ڪارڪردگي ڏيکارڻ جي قابل آهي (جيڪو اڪثر “گريڊ”، “درجي”، يا ان جي هم معنيٰ سان ظاهر ڪيو ويندو آهي)۔ جديد تعليمي نظام ۾ سکيا جي معيارن جا ڪيترائي استعمال آهن۔ اهي مواد سان ڳنڍڻ جو ذريعو ٿي سگهن ٿا،<ref>{{cite journal|last1=Browder|first1=Diane|last2=Spooner|first2=Fred|last3=Wakeman|first3=Shawnee|title=Aligning Instruction with Academic Content Standards: Finding the Link|journal=Research and Practice for Persons with Severe Disabilities|date=1 December 2006|volume=31|issue=4|pages=309–321|doi=10.1177/154079690603100404|s2cid=141361460 }}</ref> ۽ سکيا جي رستي يا ترقيءَ جو حصو پڻ ٿي سگهن ٿا۔<ref>{{cite web|title=Learning Pathway|url=http://edglossary.org/learning-pathway/|website=Glossary of Education Reform|publisher=Great Schools Partnership|accessdate=31 January 2018|date=2013-05-15}}</ref> علمي معيار [[تعليم]] ۾ [[Benchmarking|معيار ۽ اعليٰ ڪارڪردگي جا معيار]] آهن، جيئن [[نصاب|نصابن]] جي سختي ۽ [[Test (assessment)|امتحانن]] جي مشڪلات۔<ref>{{citation |url=https://books.google.com/books?id=VGopGkTxmLkC&pg=PA1 |title=Really raising standards |author=Philip Adey, Michael Shayer |isbn=9780415101455 |year=1994 |publisher=Routledge }}</ref> گڏيل علمي معيار ٺاهڻ لاءِ Rubrics، معيارن يا علمي ڪاميابي کي ڪوڊ ڪرڻ جي ٻين نظامن تي اتفاق ضروري هوندو آهي۔<ref>{{Cite journal|last=Sadler|first=D. Royce|date=2014|title=The futility of attempting to codify academic achievement standards|journal=Higher Education|volume=67|issue=3|pages=273–288|doi=10.1007/s10734-013-9649-1|doi-access=free}}</ref> ڪاليجن ۽ يونيورسٽين ۾، تدريسي عملي تي انتظاميه طرفان وڌندڙ دٻاءُ هوندو آهي ته شاگردن کي سندن حقيقي قابليتن کان سواءِ [[Grade inflation|سٺا نمبر ۽ گريڊ]] ڏنا وڃن، جيئن اهي شاگرد فيس ادا ڪندي اداري ۾ برقرار رهن ۽ ادارن جي گريجوئيشن شرح وڌي سگهي۔ شاگرد اڪثر [[course evaluation]]s ذريعي انهن استادن تي تنقيد ڪندا آهن جن بابت هو محسوس ڪن ٿا ته انهن ڪورس کي تمام ڏکيو بڻايو آهي، جيتوڻيڪ معروضي جائزو ڏيکاري سگهي ته ڪورس اصل ۾ تمام آسان هو۔<ref>{{cite news| last =Alderman| first =Geoffrey| title =Why university standards have fallen| newspaper =Guardian| date =10 March 2010| url =https://www.theguardian.com/commentisfree/2010/mar/10/universities-standards-blair-target| access-date = 30 June 2015}}</ref><ref>{{cite book| last =Brandon| first =Craig| title =The Five-Year Party: How Colleges Have Given Up on Educating Your Child and What You Can Do About It| url =https://archive.org/details/fiveyearpartyhow00bran_053| url-access =limited| publisher =BenBella Books| date =2010| pages =[https://archive.org/details/fiveyearpartyhow00bran_053/page/n282 236]| isbn =978-1935251804}}</ref><ref>{{cite news| last =Paton| first =Graeme| title =Education standards 'in decline' at overcrowded universities| newspaper =Telegraph| date =23 October 2014| url =https://www.telegraph.co.uk/education/universityeducation/11182639/Education-standards-in-decline-at-overcrowded-universities.html| access-date = 30 June 2015}}</ref> ڪورس جي معيار ۽ ڪورس جائزي جي نتيجن وچ ۾ سڌو لاڳاپو ڳولڻ تمام ڏکيو آهي۔<ref>{{Cite web|url=http://www.chronicle.com/blogs/ticker/students-dont-always-recognize-good-teaching-study-finds/118274|title=The Chronicle of Higher Education|last=Berrett|first=Dan|date=May 9, 2017|website=chronicle.com }}</ref> ==جائزو== شاگردن جا جائزا علمي ڪاميابي کي ماپڻ جو هڪ تڪراري طريقو آهن۔ تازين مطالعي مان معلوم ٿيو آهي ته استادن جي شاگردن طرفان اعليٰ درجي جي تعريف جو تعلق مواد تي عبور بدران اعليٰ نمبرن سان هوندو آهي۔<ref>{{Cite web|url=http://www.chronicle.com/blogs/ticker/students-dont-always-recognize-good-teaching-study-finds/118274|title=Students Don't Always Recognize Good Teaching, Study Finds – The Ticker - Blogs - The Chronicle of Higher Education|website=www.chronicle.com|language=en-US|access-date=2017-05-16|date=2017-05-09}}</ref> مطالعي اهو به نوٽ ڪيو آهي ته جائزي جي معيار بابت شاگردن جي سمجهه سکيا جي تجربي کي وڌيڪ بهتر بڻائي سگهي ٿي۔<ref>{{Cite web|url=http://srhe.tandfonline.com/|title=Assessment & Evaluation in Higher Education|last=Sadler|website=srhe.tandfonline.com|language=en|access-date=2017-05-17}}</ref> == گلوبلائيزيشن ۽ علمي معيار == 2009ع ۾ [[يونيسڪو]] جي هڪ رپورٽ موجب، 20هين صديءَ جي آخر ۽ 21هين صديءَ جي شروعات ۾ يونيورسٽين جي ڍانچي ۾ تبديليون اعليٰ تعليم تائين وڌندڙ رسائي يا “massification” جو سبب بڻيون، جنهن جي نتيجي ۾ شاگردن جي آبادي ۾ تنوع آيو، پر گڏوگڏ عالمي سطح تي علمي معيارن ۾ عام گهٽتائي به آئي۔<ref>Altbach, Phillip G., Liz Reisberg, and Laura E. Rumbley, "Trends in Global Higher Education: Tracking an Academic Revolution. A Report Prepared for the UNESCO 2009 World Conference on Higher Education" (France, UNESCO, 2009). http://s3.amazonaws.com/academia.edu.documents/30910755/Altbach__Reisberg__Rumbley_Tracking_an_Academic_Revolution__UNESCO_2009.pdf?AWSAccessKeyId=AKIAIWOWYYGZ2Y53UL3A&Expires=1494895733&Signature=8P%2F9h78kTqQbTaKmy9VKiHaIwoc%3D&response-content-disposition=inline%3B%20filename%3DTrends_in_global_higher_education_Tracki.pdf </ref> ==مثال== [[File:Project2061.jpg|thumb|right|''سائنس لاء بينچ مارڪ لٽريسيئ''، 1993ع، جيڪو آمريڪي ايسوسيئيشن فار ايڊوانسمنٽ آف سائنس (AAAS) پاران شايع ڪيو ويو]] سکيا جي معيارن جو هڪ مثال رياستي سطح تي تيار ڪيل معيار آهن جيئن هيٺ بيان ڪيو ويو آهي يا [[عام بنيادي رياستي معيار]] (CCSS)، جيڪي [[نيشنل گورنرس ايسوسيئيشن]] ۽ [[ڪائونسل آف چيف اسٽيٽ اسڪول]] پاران تيار ڪيا ويا۔ رياستي سکيا جا معيار [[رياستي تعليمي بورڊ|تعليمي بورڊن]] طرفان تيار ڪيا ويندا آهن ۽ آمريڪا ۾ [[رياستي تعليمي ادارا|رياستي تعليمي ادارن]] طرفان لاڳو ڪيا ويندا آهن۔<ref>[http://www.teach-nology.com/teachers/standards/ Aggregator Site for Standards]</ref> سکيا جا معيار مقامي سطح تي به موجود هوندا آهن، جتي ضلعي اسڪولن پاران شايع ٿيل نصاب ۾ اهي گهڻو ڪري اهڙين هدايتن جي صورت ۾ هوندا آهن جيڪي هر درجي لاءِ اهو بيان ڪن ٿا ته شاگرد ڇا ڪرڻ جي قابل هجي يا ڇا ڪري سگهي۔ اهي اڪثر رياستي معيارن تي ٻڌل هوندا آهن، پر وڌيڪ تفصيلي سطح تي۔ سکيا جا معيار ۽ مواد سان لاڳاپيل معيارن ۽ [[معياري اصطلاح|معياري اصطلاحن]] جي صورت ۾ به ٿي سگهن ٿا،<ref>{{Citation |title=GEM |url=http://www.thegateway.org/asn |access-date=2026-05-16 |archive-date=2008-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509094325/http://www.thegateway.org/asn |url-status=dead }}</ref> ۽ گڏوگڏ مواد بابت [[ميٽا ڊيٽا]] جي صورت ۾ به۔<ref>[[Learning object metadata|LOM]]</ref> انهن معيارن کي ڪوڊ ڪرڻ لاءِ فني معيار موجود آهن جيڪي K-12 سکيا واري ماحول سان لاڳاپيل آهن،<ref>[[Schools Interoperability Framework|The SIF standard]]</ref> جيڪي [[اعلا تعليم]] ۽ نجي ڪاروبار ۾ استعمال ٿيندڙ معيارن کان مختلف آهن۔<ref>[http://www.imsglobal.org/competencies/index.html Higher Ed Competency standards]</ref><ref>[[SCORM|SCORM - Shared Content Object Reference Model]]</ref> ==علمي معيارن جا قسم== ڪامن ڪور علمي معيارن جو هڪ مجموعو آهي جيڪو ٻن مکيه مضمونن تي ڌيان ڏئي ٿو: رياضي ۽ انگريزي ٻوليءَ جا فنون (ELA)۔ انهن معيارن جو مقصد ڄاڻ تي عبور کي يقيني بڻائڻ ۽ شاگردن کي ايندڙ درجي ۽ ان کان اڳتي لاءِ تيار ڪرڻ آهي۔ ڪامن ڪور جي شروعات رياست کان رياست تائين شاگردن کي سيکارڻ جي طريقي ۽ کين ڏنل معلومات جي معيار کي معياري بڻائڻ لاءِ ڪئي وئي۔ هاڻي آمريڪا جون 42 رياستون ڪامن ڪور اختيار ڪري چڪيون آهن۔ ڪامن ڪور جا معيار: * تحقيق ۽ ثبوتن تي ٻڌل * واضح، سمجهڻ لائق، ۽ هڪجهڙا * ڪاليج ۽ ڪيريئر جي اميدن سان هم آهنگ * سخت معيارن ۽ اعليٰ درجي جي سوچ واري صلاحيتن ذريعي ڄاڻ جي عملي استعمال تي ٻڌل * موجوده رياستي معيارن جي قوتن ۽ سبقن تي ٻڌل * ٻين اعليٰ ڪارڪردگي ڏيکاريندڙ ملڪن کان متاثر ٿيل، جيئن سڀني شاگردن کي عالمي معيشت ۽ سماج ۾ ڪاميابي لاءِ تيار ڪري سگهجي<ref>{{Cite web|url=http://www.corestandards.org/about-the-standards/|title=About the Standards {{!}} Common Core State Standards Initiative|website=www.corestandards.org|language=en-US|access-date=2017-05-16|archive-date=2019-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115174848/http://www.corestandards.org/about-the-standards/|url-status=dead}}</ref> ==آمريڪا== {{See also|آمريڪا ۾ معيارن تي ٻڌل تعليمي سڌارا}} آمريڪا ۾، [[نوح ويبِسٽر|نوح ويبِسٽر]] جي [[آمريڪا ۾ تعليم جي تاريخ|اسپيلر]] جهڙن درسي ڪتابن ماڻهن کي مخصوص عمرن ۾ سيکارڻ لاءِ خاص ڄاڻ کي عام ڪيو۔ شڪاگو جي سپرنٽنڊنٽ وليم هاروي ويلز هن طريقي کي اڳتي وڌايو ۽ شڪاگو پبلڪ اسڪولن لاءِ تدريسي ڪورس تيار ڪيو،<ref>{{cite journal|last=Kliebard|first=Herbert M.|title=Education at the Turn of the Century: A Crucible of Curriculum Change|journal=Educational Researcher|year=1982|volume=11|issue=1|pages=16–24|doi=10.3102/0013189x011001016|s2cid=144479188 }}</ref> جنهن کي هن ''A Graded Course of Instruction for Public Schools'' ۾ ضابطه بندي ڪيو۔<ref>{{cite book|last=Wells|first=William Harvey|title=The Graded School: A Graded Course of Instruction for Public Schools|year=1862|publisher=G. Sherwood|location=Chicago|url=https://archive.org/details/gradedschoolagr01wellgoog}}</ref> اهڙيءَ طرح، پهريان سکيا جا معيار نصابي ڪتابن جي مواد جي نتيجي طور پيدا ٿيا، نه ڪي ڪنهن منظم، جمهوري طريقي سان۔ 1892ع ۾، [[نيشنل ايجوڪيشن ايسوسيئيشن]] [[ڏھن جي ڪاميٽي]] کي گڏ ڪيو، جنهن قومي هاءِ اسڪول شاگردن لاءِ پهريان سکيا جا معيار ضابطه بندي ڪيا۔ هڪ سال پوءِ، 1893ع ۾، ابتدائي تعليم بابت پندرهن جي ڪاميٽي م ٺاهي وئي ته جيئن ابتدائي تعليم لاءِ سالن جو معياري تعداد طئي ڪيو وڃي، ابتدائي درجن جي مواد ۽ ترتيب کي مقرر ڪيو وڃي، ۽ ابتدائي اسڪول استادن لاءِ معياري تربيتي ڪورس واضح ڪيو وڃي۔<ref>{{cite journal|last=Button|first=Henry Warren|title=Committee of Fifteen|journal=History of Education Quarterly|date=December 1965|volume=5|issue=4|pages=253–263|doi=10.2307/367584|jstor=367584|s2cid=147435120 }}</ref><ref>{{cite book|author=Committee of Fifteen on Elementary Education, [[National Education Association]] of the United States|date=1895|title=Report of the Committee of Fifteen on elementary education: With the reports of the sub-committees; on the training of teachers; on the correlation of studies in elementary education; on the organization of city school systems|publisher=Pub. for the National Educational Association by the American Book Company|edition=1|oclc=2304784|url=https://archive.org/details/committelemedu00natirich}}</ref> بهرحال، Committee of Fifteen جو ڪم گهڻو ڪري شهري اسڪولن لاءِ وقت، مواد ۽ استادن جي تربيت جي وضاحت تي مرڪوز هو۔ نتيجي طور، ٻھراڙيءَ جي اسڪولن جي مسئلن لاء نيشنل ايجوڪيشن ايجنسي وڌيڪ ٻارھن جي ڪميٽي ٺاهي ۽ 1897ع ۾ هڪ رپورٽ جاري ڪئي جنهن جو مقصد آمريڪي ڳوٺاڻن اسڪولن جي “…وڏي پيماني تي گڏيل تنظيم…” کي ملڪ جي شهري علائقن جي نموني سان هم آهنگ بڻائڻ هو۔<ref>{{cite journal|last=Feldmann|first=Doug|title=Twenty-Five Years of Erosion in the Curriculum: The Committee of Ten to the Cardinal Principles, 1893-1918|journal=Research for Education Reform|year=2005|volume=10|issue=2|pages=41–50}}</ref> 20هين صديءَ جي پوئين دور ۾، [[اي. ڊي. هرش]] پاران تيار ڪيل بنيادي ڄاڻ واري ترتيب سان انهن ثقافتي قدرن ۾ حصو وڌو جيڪي سکيا جي معيارن ۽ رهنمائن طور پيش ڪيا ويا۔ ڄاڻ جي ترتيب “…مخصوص مواد (۽ صلاحيتون)…” لاءِ ترتيب فراهم ڪري ٿو، جيڪي انگريزي/ٻولي فنون، تاريخ، جاگرافي، رياضي، سائنس، ۽ فنونِ لطيفه ۾ سيکاريا وڃن۔<ref>{{cite web|title=What is the Core Knowledge Sequence|url=http://www.coreknowledge.org/download-the-sequence|work=Core Knowledge Foundation|accessdate=3 April 2013}}</ref> ۽ ڪجهه وڏن اسڪول ضلعن ان کي اختيار ڪيو۔<ref>{{cite journal|last=Goldman|first=S. R.|title=Designing for Scaleable Educational Improvement: Processes of Inquiry in Practice|journal=In Scaling up for Success: Lessons Learned from Technology-based Educational Improvement, ed. C. Dede, J.P Honan, L.C. Peters|pages=67–96}}</ref> آمريڪا ۾، ضابطابندي رياستي سطح تي ادارن جهڙوڪ [[ايروزونا رياست جو تعليمي شعبو]] جي اسٽينڊرڊ اينڌڊ اسيسمنٽ ڊويزن طرفان ڪئي ويندي آهي۔<ref>{{Cite web|url=http://www.azed.gov/|title=The Official Website of the Arizona Department of Education {{!}}|website=www.azed.gov|language=en-US|access-date=2017-05-16}}</ref> هن وقت، سکيا جا معيار [معيارن تي ٻڌل تعليمي سڌارا|معيارن تي ٻڌل تعليمي سڌارن]] واري تحريڪ جو اهم حصو بڻجي چڪا آهن، جنهن ۾ سکيا جا معيار ڪيترن ئي اسڪولن ۾ سڌو سنئون [[روبرڪ (تعليمي)|روبرڪس]] ۽ [[معياري بنيادن تي علمي جائزو]] سان ڳنڍيل آهن؛ [[آمريڪا ۾ معياري امتحان معياري امتحان]] اڪثر ضلعن ۽ رياستن اندر، ۽ رياستن جي وچ ۾ درجي جي جائزي لاءِ استعمال ٿيندا آهن؛ جڏهن ته [[ھاء اسڪول واري تعليم سان معياري امتحان ڪيترن آمريڪي اسڪولن ۾ شاگردن جي گريجوئيشن لاءِ استعمال ٿيندا آهن۔ ==برطانيا== برطانيا ۾، ڊگريون ڏيڻ وارا ادارا پاڻ [[اعلا تعليم]] ۾ معيارن جا ذميوار هوندا آهن، پر انهن کي [[ڪوالٽي اشوئرنس ايجنسي]] (QAA) ۽ [[Office of Qualifications and Examinations Regulation]] (Ofqual) طرفان معائني دوران جانچيو ويندو آهي۔ پنهنجي ويب سائيٽ تي QAA علمي معيارن جي وضاحت هن طرح ڪري ٿو: “اهي معيار جيڪي ادارا پنهنجن ڪورسن (پروگرامن ۽ ماڊيولن) لاءِ مقرر ۽ برقرار رکن ٿا ۽ پنهنجن ايوارڊن لاءِ متوقع آهن.”<ref>{{citation |last=QAA Glossary |url=http://www.qaa.ac.uk/AboutUs/glossary/Pages/glossary-a.aspx#a3 |title=Academic standards |access-date=2014-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312224648/http://www.qaa.ac.uk/AboutUs/glossary/Pages/glossary-a.aspx#a3 |archive-date=2014-03-12 |url-status=dead }}</ref> [[ڊيئرنگ رپورٽ]] 1997ع ۾ سفارش ڪئي ته بينچ مارڪنگ کي علمي معيارن جي ماپ ۽ بهتري لاءِ استعمال ڪيو وڃي۔<ref>{{citation |title=Benchmarking Academic Standards in the UK |author=Mantz Yorke |journal=Tertiary Education and Management |volume=5 |number=1 |pages=79–94 |doi=10.1023/A:1018753222965|year=1999 |s2cid=195292214 }}</ref> 1997ع کان 2011ع تائين اهو ڪم سکيا واري ڪوڊ ۽ ٻين رهنمائن ذريعي ڪيو ويو، جن کي ''تعليمي انفراسٽرڪچر'' چيو ويندو هو۔ 2012ع–13ع دوران، ان کي ''ھائر ايجوڪيشن جو ڪوالٽي ڪوڊ '' سان مٽايو ويو، جنهن ۾ سکيا جي تجربي بابت معلومات جي دستيابي تي زور ڏنو ويو ته جيئن شاگرد جي حيثيت کي هڪ فيس ادا ڪندڙ گراهڪ طور اجاگر ڪيو وڃي۔<ref>{{citation |pages=227–228 |title=Reshaping the University |author=David Palfreyman, Ted Tapper |publisher=Oxford University Press |year=2014 |isbn=978-0199659821}}</ref> ==جرمني== [[جرمني]] ۾ [[Kultusministerkonferenz]] (تعليم جي وزيرن جي ڪانفرنس) مختلف اسڪولي گريجوئيشن شڪلين لاءِ معيارن جي وضاحت، اشاعت ۽ جائزو وٺي ٿي۔<ref>{{cite web|title=Qualitätssicherung in Schulen|url=http://www.kmk.org/dokumentation/veroeffentlichungen-beschluesse/bildung-schule/qualitaetssicherung-in-schulen.html#c7035|publisher=KMK|accessdate=18 March 2015}}</ref> ==جاپان== [[جاپان]] جي تعليم، سائنس، راندين ۽ ثقافت واري وزارت قومي نصابي معيارن کي منظم ڪري ٿي۔ اهي معيار ڪنڊرگارٽن، ابتدائي، هيٺين ۽ مٿين ثانوي سطحن تي رياضي، سائنس، جاپاني ٻولي، سماجي اڀياس، ماحولياتي زندگيءَ جي اڀياس، موسيقي، ڊرائنگ ۽ دستڪاري، جسماني تعليم ۽ گهر سنڀال لاءِ درسن جي مواد جي وضاحت ڪن ٿا۔ ==سنگاپور== [[سنگاپور]] نصابن کي استعمال ڪري ٿو ته جيئن “[هر سطح لاءِ بنيادي مواد جون اميدون] موضوعن جي فهرستن ذريعي بيان ڪيون وڃن، جيڪي معيارن جهڙيون آهن۔ مختلف علمي رستن ۾ شاگردن لاءِ تفصيل مختلف ڪيا ويندا آهن۔ سڀئي شاگرد مواد کي او-ليول سڏجندڙ مرحلي ذريعي پڙهندا آهن.”<ref>{{cite web|title=Comparing the Common Core State Standards and Singapore's Mathematics Syllabus|url=http://www.achieve.org/files/CCSSandSingapore.pdf|publisher=Achieve, Inc|accessdate=23 April 2013}}</ref> == پڻ ڏسو == * [[علمي ڪاميابي]] * [[تعليمي منظوري]] * [[تعليمي مقصد ۽ مقاصد]] * [[سکيا جو رستو]] * [[نتيجن تي ٻڌل تعليم]] * [[معياري امتحان]] * آمريڪا جو [[No Child Left Behind Act]] ** [[Adequate Yearly Progress]] == حوالا == {{reflist}} {{Standards-based Education Reform}} {{Education}} [[زمرو:نصاب]] [[زمرو:معيارن تي ٻڌل تعليم]] likyqewrvw29b4onpq50sl5bn000u0i 0 96842 379864 378443 2026-05-23T11:23:01Z Ibne maryam 17680 /* */ 379864 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}}<!-- This list uses British and American spelling (grey/gray, colour/color) depending on the title of the Wikipedia article about each species. --> عام نالن سان پکين جي هن فهرست ۾، <small>11,250</small> موجوده ۽ تازو ختم ٿيل (سال <small>1500</small>ع کان وٺي) پکين جون [[نوع (حياتيات)|نوعون]] تسليم ڪيون ويون آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/ioc-lists/master-list-2/ |title=Life List+full ssp (v15.1 Excel File XLSX, 3.0Mb) |website=IOC World Bird List |version=15.1 |access-date=March 13, 2025}}</ref> خنجر سان نشان لڳل نوعون ختم ٿي ويون آهن. هڪ واحد خنجر جي نشان "†" جو مطلب آهي ته نوع کي جهنگل مان گڏ ڪيل يا عجائب گهرن ۾ رکيل نمونن مان بيان ڪيو ويو آهي. هڪ ٻٽي خنجر جي نشان "††" جو مطلب آهي ته نوع کي ذيلي [[فاسل|فوسل باقيات]] مان بيان ڪيو ويو آهي.<ref>{{cite web | title=Extinct Birds – IOC World Bird List | website=IOC World Bird List – Version 14.2 | date=2025-02-20 | url=https://www.worldbirdnames.org/new/classification/extinct-birds/ | access-date=2025-11-14}}</ref> ==فهرست== * [[آڙي]] * [[آکيرو]] * [[آمريڪي فلمنڱگو|آمريڪي فلئمڱو]] * [[ابابيل]] * [[ابو شھري]] * [[اسٽارم وارو لق لق پکي]] * [[الباتروس]] * [[باز]] * [[بحري باز]] * [[بدڪ]] * [[بربلو]] * [[بلبل]] * [[بگڙو تتر]] * [[ٻاٻيهو (پکي)|ٻاٻيهو]] * [[ٻٽيرو]] * [[پليو]] * [[پينگوئن]] * [[پٽ تتر]] * [[ڦاڙھائو بدڪ]] * [[تتر (پکي)|تتر]] * [[تلور]] * [[ٽيٽيهر]] * [[جابلو ڀوري]] * [[جابلو ڪانگ]] * [[جهنگ ڪڪڙ]] * [[جھرڪي]] * [[چنڊول]] * [[چونر کرو]] * [[چيھو]] * [[چٻ]] * [[چٻرو]] * [[چڪور]] * [[ڇاپاڪو يوريشيائي]] * [[ڇاپاڪو پکي]] * [[ڍولر]] * [[ڏوئيرو]] * [[روھاڪي]] * [[سارس]] * [[سرمائي-ڪنڌ ڀوري]] * [[سرڻ]] * [[سنڌ جھرڪي]] * [[سگري]] * [[شاهين (پکي)|شاهين]] * [[اٺ پکي|شتر مرغ]] * [[صحرائي ٻولير]] * [[صحرائي ڦِدي]] * [[طوطو]] * [[عام ڪٻر]] * [[عقاب]] * [[فلائي ڪيچر (پکي)|فلائي ڪيچر]] * [[قزويني کرو]] * [[قمري]] * [[ڪانگ]] * [[ڪاٺ ڪٺو]] * [[ڪبوتر]] * [[ڪونج]] * [[ڪُڪُڙ]] * [[ڪٻر]] * [[ڪڪڙ]] * [[کرو (ڪيناء چھنب)|کرو]] * [[گهريلو ڪانءُ]] * [[گھگھ]] * [[ڳاڙھ-پُٺي ڦوسڻي]] * [[ڳجھ]] * [[ڳيرو]] * [[مالھاري]] * [[مور]] * [[ميداني روسي عقاب]] * [[ننڍو کرو]] * [[ننڍڙو جنتي پکي]] * [[نيرڳ]] * [[هيڙهو ( پکي)|هيڙهو]] * [[يورپي رابن]] == حوالا == [[زمرو:پکين جا عام نالا]] [[زمرو:پکي]] [[زمرو:حياتيات سان لاڳاپيل فهرستون]] 33kvo8yzhmkn1q6o5bnvaxgexosxluz 14 96851 379531 378514 2026-05-22T12:29:20Z Ibne maryam 17680 /* */ 379531 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان جون نباتات]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جو حياتيات]] aqhhjzqbdwjjzksnhkkiezmg64ymsks 379539 379531 2026-05-22T12:33:50Z Ibne maryam 17680 /* */ 379539 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان جون نباتات]] [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي حياتيات]] 0l4nnsnw5xydvpgf9kq4far2jvz6zfi 14 97112 379555 379405 2026-05-22T12:43:01Z Ibne maryam 17680 379555 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ايشيا جا جانور]] [[زمرو:جانور بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:انڊونيشيا جي حياتيات]] osqwapmagvkc6uw1197vlgccyawowoe 828 97169 379494 2026-05-22T11:59:22Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مائونٽين وِيو, ڪيليفورنيا', top = 37.4372, bottom = 37.3556, left = -122.1184, right = -122.0437, image = 'Location Map Mountain View CA US.png' } 379494 Scribunto text/plain return { name = 'مائونٽين وِيو, ڪيليفورنيا', top = 37.4372, bottom = 37.3556, left = -122.1184, right = -122.0437, image = 'Location Map Mountain View CA US.png' } lzxreahxsd0kageg4evv41n3dwl5p6v 828 97170 379495 2026-05-22T12:00:41Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نَيپا ڪائونٽي', top = 38.8, bottom = 38.06, left = -122.7, right = -121.9, image = 'Napa County California Location Map.png' } 379495 Scribunto text/plain return { name = 'نَيپا ڪائونٽي', top = 38.8, bottom = 38.06, left = -122.7, right = -121.9, image = 'Napa County California Location Map.png' } qa5nsu2dmch4exnu1j38g0neulpehe2 828 97171 379496 2026-05-22T12:01:52Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'اتريون ڪيليفورنيا', top = 41.997577, bottom = 35.729208, left = -124.413569, right = -114.045566, image = 'USA California Northern location map.svg', image1 = 'Relief_map_of_Northern_California.png' } 379496 Scribunto text/plain return { name = 'اتريون ڪيليفورنيا', top = 41.997577, bottom = 35.729208, left = -124.413569, right = -114.045566, image = 'USA California Northern location map.svg', image1 = 'Relief_map_of_Northern_California.png' } mpx1xhve993s59ps69tpqkx4p4tyo6k 828 97172 379497 2026-05-22T12:03:04Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'اوڪلينڊ, ڪيليفورنيا', top = 37.94, bottom = 37.654, left = -122.421, right = -122.039, image = 'Location map Oakland 2.svg' } 379497 Scribunto text/plain return { name = 'اوڪلينڊ, ڪيليفورنيا', top = 37.94, bottom = 37.654, left = -122.421, right = -122.039, image = 'Location map Oakland 2.svg' } s4o6rwqzyku82yx0ei80snz7eoxm8q2 828 97173 379498 2026-05-22T12:03:57Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'اوڪلينڊ, ڪيليفورنيا', top = 37.94, bottom = 37.654, left = -122.421, right = -122.039, image = 'Location map Oakland 2.svg' } 379498 Scribunto text/plain return { name = 'اوڪلينڊ, ڪيليفورنيا', top = 37.94, bottom = 37.654, left = -122.421, right = -122.039, image = 'Location map Oakland 2.svg' } s4o6rwqzyku82yx0ei80snz7eoxm8q2 828 97174 379499 2026-05-22T12:06:02Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'اوڪلينڊ, ڪيليفورنيا', top = 37.94, bottom = 37.654, left = -122.421, right = -122.039, image = 'Location map Oakland 2.svg' } 379499 Scribunto text/plain return { name = 'اوڪلينڊ, ڪيليفورنيا', top = 37.94, bottom = 37.654, left = -122.421, right = -122.039, image = 'Location map Oakland 2.svg' } s4o6rwqzyku82yx0ei80snz7eoxm8q2 828 97175 379500 2026-05-22T12:07:15Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'سان ڊئيگو ڪائونٽي, ڪيليفورنيا', top = 33.49, bottom = 32.53, left = -117.60, right = -116.08, image = 'San_Diego_County_California_Incorporated_and_Unincorporated_areas.svg' } 379500 Scribunto text/plain return { name = 'سان ڊئيگو ڪائونٽي, ڪيليفورنيا', top = 33.49, bottom = 32.53, left = -117.60, right = -116.08, image = 'San_Diego_County_California_Incorporated_and_Unincorporated_areas.svg' } el504y7l5sdx8u1tuy03pkutwvfo316 828 97176 379501 2026-05-22T12:08:06Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'سوناما ڪائونٽي', top = 38.9, bottom = 38.1, left = -123.6, right = -122.2, image = 'Sonoma County California Location Map.png' } 379501 Scribunto text/plain return { name = 'سوناما ڪائونٽي', top = 38.9, bottom = 38.1, left = -123.6, right = -122.2, image = 'Sonoma County California Location Map.png' } n5pmktoun0b9ihq2kn3uqsmoqamwp5f 828 97177 379502 2026-05-22T12:09:06Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڏاکڻو ڪيليفورنيا', top = 35.7911111, bottom = 32.5342232, left = -121.342031, right = -114.131282, image = 'USA California Southern location map.svg' } 379502 Scribunto text/plain return { name = 'ڏاکڻو ڪيليفورنيا', top = 35.7911111, bottom = 32.5342232, left = -121.342031, right = -114.131282, image = 'USA California Southern location map.svg' } e53s1avcexjopnkeydosup3sg8uvjlk 828 97178 379503 2026-05-22T12:09:49Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪيليفورنيا', top = 42.2, bottom = 32.3, left = -124.7, right = -113.9, image = 'USA California location map.svg', image1 = 'Relief map of California.png' } 379503 Scribunto text/plain return { name = 'ڪيليفورنيا', top = 42.2, bottom = 32.3, left = -124.7, right = -113.9, image = 'USA California location map.svg', image1 = 'Relief map of California.png' } 330t53ugl9lz3qazymiv5t69da7wn7a 828 97179 379504 2026-05-22T12:10:27Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪيليفورنيا', top = 42.2, bottom = 32.3, left = -124.7, right = -113.9, image = 'USA California location map.svg', image1 = 'Relief map of California.png' } 379504 Scribunto text/plain return { name = 'ڪيليفورنيا', top = 42.2, bottom = 32.3, left = -124.7, right = -113.9, image = 'USA California location map.svg', image1 = 'Relief map of California.png' } 330t53ugl9lz3qazymiv5t69da7wn7a 828 97180 379507 2026-05-22T12:14:03Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪيپ ڪاڊ', top = 42.104054, bottom = 41.488985, left = -70.844780, right = -69.778120, image = 'USA Mass Cape Cod location map.svg' } 379507 Scribunto text/plain return { name = 'ڪيپ ڪاڊ', top = 42.104054, bottom = 41.488985, left = -70.844780, right = -69.778120, image = 'USA Mass Cape Cod location map.svg' } i3aahgyf5l0oth3p0mwnwe80yl0peiv 828 97181 379508 2026-05-22T12:14:45Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪيپ ڪاڊ', top = 42.104054, bottom = 41.488985, left = -70.844780, right = -69.778120, image = 'USA Mass Cape Cod location map.svg' } 379508 Scribunto text/plain return { name = 'ڪيپ ڪاڊ', top = 42.104054, bottom = 41.488985, left = -70.844780, right = -69.778120, image = 'USA Mass Cape Cod location map.svg' } i3aahgyf5l0oth3p0mwnwe80yl0peiv 828 97182 379509 2026-05-22T12:16:24Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'چيسپيڪ بَي', top = 39.94, bottom = 36.35, left = -77.91, right = -74.91, image = 'USA MD and Virginia location map crop.svg' } 379509 Scribunto text/plain return { name = 'چيسپيڪ بَي', top = 39.94, bottom = 36.35, left = -77.91, right = -74.91, image = 'USA MD and Virginia location map crop.svg' } 9x6c17ckhfhi65j832kj2g1tv4ri4ta 828 97183 379511 2026-05-22T12:17:44Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪولوراڊو اسپرنگس, ڪولوراڊو', top = 39.1597, bottom = 38.4771, left = -105.4044, right = -103.9924, image = 'El Paso County Colorado Incorporated and Unincorporated areas Colorado Springs Highlighted.svg' } 379511 Scribunto text/plain return { name = 'ڪولوراڊو اسپرنگس, ڪولوراڊو', top = 39.1597, bottom = 38.4771, left = -105.4044, right = -103.9924, image = 'El Paso County Colorado Incorporated and Unincorporated areas Colorado Springs Highlighted.svg' } 64j5y35vy8xaekl04jqxhlul26pb9l2 828 97184 379513 2026-05-22T12:18:32Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪولوراڊو', top = 41.2, bottom = 36.8, left = -109.3, right = -101.8, image = 'USA Colorado location map.svg', image1 = 'USA Colorado relief location map.svg' } 379513 Scribunto text/plain return { name = 'ڪولوراڊو', top = 41.2, bottom = 36.8, left = -109.3, right = -101.8, image = 'USA Colorado location map.svg', image1 = 'USA Colorado relief location map.svg' } s41fcxuir4hs1o15kndllx2ehxbcf3y 828 97185 379514 2026-05-22T12:19:00Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪولوراڊو', top = 41.2, bottom = 36.8, left = -109.3, right = -101.8, image = 'USA Colorado location map.svg', image1 = 'USA Colorado relief location map.svg' } 379514 Scribunto text/plain return { name = 'ڪولوراڊو', top = 41.2, bottom = 36.8, left = -109.3, right = -101.8, image = 'USA Colorado location map.svg', image1 = 'USA Colorado relief location map.svg' } s41fcxuir4hs1o15kndllx2ehxbcf3y 828 97186 379515 2026-05-22T12:19:49Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪنيڪٽيڪٽ', top = 42.3, bottom = 40.8, left = -73.9, right = -71.6, image = 'USA Connecticut location map.svg', image1 = 'Relief map USA Connecticut.png' } 379515 Scribunto text/plain return { name = 'ڪنيڪٽيڪٽ', top = 42.3, bottom = 40.8, left = -73.9, right = -71.6, image = 'USA Connecticut location map.svg', image1 = 'Relief map USA Connecticut.png' } r350umkie4yoflbnyg04es39na1z46v 828 97187 379516 2026-05-22T12:20:10Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪنيڪٽيڪٽ', top = 42.3, bottom = 40.8, left = -73.9, right = -71.6, image = 'USA Connecticut location map.svg', image1 = 'Relief map USA Connecticut.png' } 379516 Scribunto text/plain return { name = 'ڪنيڪٽيڪٽ', top = 42.3, bottom = 40.8, left = -73.9, right = -71.6, image = 'USA Connecticut location map.svg', image1 = 'Relief map USA Connecticut.png' } r350umkie4yoflbnyg04es39na1z46v 14 97188 379518 2026-05-22T12:20:34Z Ibne maryam 17680 Ibne maryam صفحي [[زمرو:پاڪستان جو ماحول]] کي [[زمرو:خيبر پختونخوا جي ماحوليات]] ڏانھن چوريو 379518 wikitext text/x-wiki {{واپس منتقل زمرو|زمرو:خيبر پختونخوا جي ماحوليات}} h4sai85ewcvf74jbp5wr12975omlli0 379522 379518 2026-05-22T12:22:03Z Ibne maryam 17680 /* */ 379522 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 379525 379522 2026-05-22T12:23:14Z Ibne maryam 17680 added [[Category:خيبر پختونخوا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 379525 wikitext text/x-wiki [[زمرو:خيبر پختونخوا]] mq6jl5uixraa89psjt9cqcrkodsuf88 379526 379525 2026-05-22T12:23:39Z Ibne maryam 17680 added [[Category:پاڪستان جي ماحوليات]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 379526 wikitext text/x-wiki [[زمرو:خيبر پختونخوا]] [[زمرو:پاڪستان جي ماحوليات]] qr9txdzgn85b31tg91bh0h7dotx0llu 379527 379526 2026-05-22T12:25:18Z Ibne maryam 17680 Ibne maryam صفحي [[زمرو:پاڪستان جو ماحول]] کي [[زمرو:پنجاب، پاڪستان جي ماحوليات]] ڏانھن چوريو 379526 wikitext text/x-wiki [[زمرو:خيبر پختونخوا]] [[زمرو:پاڪستان جي ماحوليات]] qr9txdzgn85b31tg91bh0h7dotx0llu 379530 379527 2026-05-22T12:25:52Z Ibne maryam 17680 /* */ 379530 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پنجاب، پاڪستان]] [[زمرو:پاڪستان جي ماحوليات]] onys9ncbrqrxcrt5p5g2pngok5o4v58 828 97189 379519 2026-05-22T12:20:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڊيلاويئر', top = 39.918064, bottom = 38.370289, left = -76.546828, right = -74.288594, image = 'Delaware Locator Map with US.PNG', image2 = 'Delaware Locator Map.PNG' } 379519 Scribunto text/plain return { name = 'ڊيلاويئر', top = 39.918064, bottom = 38.370289, left = -76.546828, right = -74.288594, image = 'Delaware Locator Map with US.PNG', image2 = 'Delaware Locator Map.PNG' } 0qjc7f46o95xzjxwecgqcl5mg15cuph 828 97190 379520 2026-05-22T12:21:18Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڊيلاويئر', top = 39.918064, bottom = 38.370289, left = -76.546828, right = -74.288594, image = 'Delaware Locator Map with US.PNG', image2 = 'Delaware Locator Map.PNG' } 379520 Scribunto text/plain return { name = 'ڊيلاويئر', top = 39.918064, bottom = 38.370289, left = -76.546828, right = -74.288594, image = 'Delaware Locator Map with US.PNG', image2 = 'Delaware Locator Map.PNG' } 0qjc7f46o95xzjxwecgqcl5mg15cuph 828 97191 379523 2026-05-22T12:22:23Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا', top = 39.00, bottom = 38.79, left = -77.13, right = -76.90, image = 'USA District of Columbia location map.svg' } 379523 Scribunto text/plain return { name = 'ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا', top = 39.00, bottom = 38.79, left = -77.13, right = -76.90, image = 'USA District of Columbia location map.svg' } jtjgmalevw6ishrnbwbm97pwsn3cnn8 828 97192 379524 2026-05-22T12:22:58Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا Columbia', top = 39.00, bottom = 38.79, left = -77.13, right = -76.90, image = 'USA District of Columbia location map.svg' } 379524 Scribunto text/plain return { name = 'ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا Columbia', top = 39.00, bottom = 38.79, left = -77.13, right = -76.90, image = 'USA District of Columbia location map.svg' } 0xg6jowqik2arcd0d67ob4q11mbgzll 14 97193 379528 2026-05-22T12:25:18Z Ibne maryam 17680 Ibne maryam صفحي [[زمرو:پاڪستان جو ماحول]] کي [[زمرو:پنجاب، پاڪستان جي ماحوليات]] ڏانھن چوريو 379528 wikitext text/x-wiki {{واپس منتقل زمرو|زمرو:پنجاب، پاڪستان جي ماحوليات}} sm7kcyu2lvsuwk24h1eaf815itevrfx 828 97194 379529 2026-05-22T12:25:25Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا ', top = 39.00, bottom = 38.79, left = -77.13, right = -76.90, image = 'USA District of Columbia location map.svg' } 379529 Scribunto text/plain return { name = 'ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا ', top = 39.00, bottom = 38.79, left = -77.13, right = -76.90, image = 'USA District of Columbia location map.svg' } 8xnls2oh6zy4pl711f2id88gw7vxlw9 14 97195 379532 2026-05-22T12:30:12Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي ماحوليات]] [[زمرو:پاڪستان جو حياتيات]] 379532 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي ماحوليات]] [[زمرو:پاڪستان جو حياتيات]] esthpnzjp5a7ckmqst6dapctnz9cnla 379536 379532 2026-05-22T12:32:29Z Ibne maryam 17680 379536 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي ماحوليات]] [[زمرو:پاڪستان جي حياتيات]] lz6e6c6dm4vx5i6joq2ymuf7qg3lifz 379537 379536 2026-05-22T12:33:08Z Ibne maryam 17680 Ibne maryam صفحي [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جو حياتيات]] کي [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي حياتيات]] ڏانھن چوريو 379536 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي ماحوليات]] [[زمرو:پاڪستان جي حياتيات]] lz6e6c6dm4vx5i6joq2ymuf7qg3lifz 828 97196 379533 2026-05-22T12:30:18Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪولمبيا جو ضلعو', top = 39.00, bottom = 38.79, left = -77.13, right = -76.90, image = 'USA District of Columbia location map.svg' } 379533 Scribunto text/plain return { name = 'ڪولمبيا جو ضلعو', top = 39.00, bottom = 38.79, left = -77.13, right = -76.90, image = 'USA District of Columbia location map.svg' } esqp0uwtgcqklgnkz1g2jgdirvtcj66 14 97197 379534 2026-05-22T12:31:58Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان]] [[زمرو:پاڪستان جي ماحوليات]] 379534 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان]] [[زمرو:پاڪستان جي ماحوليات]] g7y8log0hdf8ejgtlkdr16ye7h6mlb2 828 97198 379535 2026-05-22T12:32:04Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪولمبيا جو ڊسٽرڪٽ', top = 39.00, bottom = 38.79, left = -77.13, right = -76.90, image = 'USA District of Columbia location map.svg' } 379535 Scribunto text/plain return { name = 'ڪولمبيا جو ڊسٽرڪٽ', top = 39.00, bottom = 38.79, left = -77.13, right = -76.90, image = 'USA District of Columbia location map.svg' } 9mp3hepn6fjhhib7x8vb8xenq0idiws 14 97199 379538 2026-05-22T12:33:08Z Ibne maryam 17680 Ibne maryam صفحي [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جو حياتيات]] کي [[زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي حياتيات]] ڏانھن چوريو 379538 wikitext text/x-wiki {{واپس منتقل زمرو|زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي حياتيات}} dhcwa3bn11mxzfr5w3roq6o00z8a83h 828 97200 379540 2026-05-22T12:34:32Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'اوڀر آمريڪا', top = 49.5, bottom = 28.3, left = -101.4, right = -80.4, image = 'USA Region East location map.svg', image1 = 'USA Region East relief location map.jpg' } 379540 Scribunto text/plain return { name = 'اوڀر آمريڪا', top = 49.5, bottom = 28.3, left = -101.4, right = -80.4, image = 'USA Region East location map.svg', image1 = 'USA Region East relief location map.jpg' } o2ee3vk6pemf0844j5sx6dai67pntms 828 97201 379542 2026-05-22T12:35:50Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name='مينيٽي ڪائونٽي', top = 27.87, bottom = 27.16, left = -82.83, right = -81.29, image = 'Manatee County Florida No Highlights.svg' } 379542 Scribunto text/plain return { name='مينيٽي ڪائونٽي', top = 27.87, bottom = 27.16, left = -82.83, right = -81.29, image = 'Manatee County Florida No Highlights.svg' } 70a4f6njos5mcktj6g56lbtzrm22mzk 14 97202 379545 2026-05-22T12:36:59Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:سنڌ جي ماحوليات]] 379545 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سنڌ جي ماحوليات]] slo1fczheqtnoeakvwh2hgcurstk000 379547 379545 2026-05-22T12:37:28Z Ibne maryam 17680 added [[Category:پاڪستان جي حياتيات]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 379547 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سنڌ جي ماحوليات]] [[زمرو:پاڪستان جي حياتيات]] ey8x610q0yy76iikyu48kll2qqtejml 828 97203 379553 2026-05-22T12:42:14Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'يو جي اَي مکيه جارجيا آمريڪا', top=33.9585, left=-83.3896, right=-83.3655, bottom=33.9223, image = 'USA Georgia UGA Main location map.svg' } 379553 Scribunto text/plain return { name = 'يو جي اَي مکيه جارجيا آمريڪا', top=33.9585, left=-83.3896, right=-83.3655, bottom=33.9223, image = 'USA Georgia UGA Main location map.svg' } mdtaeb5q8dr0kcsymisngw13l73ueq9 828 97204 379554 2026-05-22T12:42:59Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'جارجيا', top = 35.2, bottom = 30.2, left = -85.8, right = -80.6, image = 'USA Georgia location map.svg', image1 = 'USA Georgia relief location map.svg' } 379554 Scribunto text/plain return { name = 'جارجيا', top = 35.2, bottom = 30.2, left = -85.8, right = -80.6, image = 'USA Georgia location map.svg', image1 = 'USA Georgia relief location map.svg' } efiql55eltfyctgej6zk50c1uaicmxe 828 97205 379556 2026-05-22T12:43:48Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'جارجيا', top = 35.2, bottom = 30.2, left = -85.8, right = -80.6, image = 'USA Georgia location map.svg', image1 = 'USA Georgia relief location map.svg' } 379556 Scribunto text/plain return { name = 'جارجيا', top = 35.2, bottom = 30.2, left = -85.8, right = -80.6, image = 'USA Georgia location map.svg', image1 = 'USA Georgia relief location map.svg' } efiql55eltfyctgej6zk50c1uaicmxe 14 97206 379557 2026-05-22T12:44:17Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:انڊونيشيا جا حياتي جا دائرا]] 379557 wikitext text/x-wiki [[زمرو:انڊونيشيا جا حياتي جا دائرا]] l80vthdimbw4rq2x2lvnry1en0vd8sh 379562 379557 2026-05-22T12:47:13Z Ibne maryam 17680 /* */ 379562 wikitext text/x-wiki [[زمرو:انڊونيشيا جا حياتي جا دائرا]] [[زمرو:حياتيات بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ايشيا جي حياتيات]] f28mnqyr8w4n56pnqhte0frew6wh5lv 828 97207 379558 2026-05-22T12:44:26Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'گوام', top = 13.70, bottom = 13.20, left = 144.54, right = 145.03, image = 'USA Guam location map.svg', image1 = 'USA Guam satellite image location map.jpg' } 379558 Scribunto text/plain return { name = 'گوام', top = 13.70, bottom = 13.20, left = 144.54, right = 145.03, image = 'USA Guam location map.svg', image1 = 'USA Guam satellite image location map.jpg' } 52j043kjn1b8bh220exdrx3ef5fdv49 828 97208 379559 2026-05-22T12:44:51Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'گوام', top = 13.70, bottom = 13.20, left = 144.54, right = 145.03, image = 'USA Guam location map.svg', image1 = 'USA Guam satellite image location map.jpg' } 379559 Scribunto text/plain return { name = 'گوام', top = 13.70, bottom = 13.20, left = 144.54, right = 145.03, image = 'USA Guam location map.svg', image1 = 'USA Guam satellite image location map.jpg' } 52j043kjn1b8bh220exdrx3ef5fdv49 14 97209 379560 2026-05-22T12:44:57Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:انڊونيشيا جي ماحوليات]] 379560 wikitext text/x-wiki [[زمرو:انڊونيشيا جي ماحوليات]] 71q020swvh5p8p4fylljoq86438bgkl 379563 379560 2026-05-22T12:50:01Z Ibne maryam 17680 379563 wikitext text/x-wiki [[زمرو:انڊونيشيا جي ماحوليات]] [[زمرو:ايشيا جا حياتي جا دائره]] 7fiappn3cx34eh54swn0h7ay32fwd0h 14 97210 379561 2026-05-22T12:46:01Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:انڊونيشيا]] [[زمرو:ايشيا جي ماحوليات]] [[زمرو:ماحوليات بلحاظ ملڪ]] 379561 wikitext text/x-wiki [[زمرو:انڊونيشيا]] [[زمرو:ايشيا جي ماحوليات]] [[زمرو:ماحوليات بلحاظ ملڪ]] mtprhjcx15hpmg37j5r55zc1rqxpr3w 828 97211 379566 2026-05-22T12:52:37Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ھوائي', top = 22.4, bottom = 18.7, left = -160.7, right = -154.6, image = 'USA Hawaii location map.svg', image1 = 'USA Hawaii relief location map.svg' } 379566 Scribunto text/plain return { name = 'ھوائي', top = 22.4, bottom = 18.7, left = -160.7, right = -154.6, image = 'USA Hawaii location map.svg', image1 = 'USA Hawaii relief location map.svg' } fo9jlv8olu9wk7snjzhxgb37wcqwpj9 828 97212 379567 2026-05-22T12:53:23Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ھوائي', top = 22.4, bottom = 18.7, left = -160.7, right = -154.6, image = 'USA Hawaii location map.svg', image1 = 'USA Hawaii relief location map.svg' } 379567 Scribunto text/plain return { name = 'ھوائي', top = 22.4, bottom = 18.7, left = -160.7, right = -154.6, image = 'USA Hawaii location map.svg', image1 = 'USA Hawaii relief location map.svg' } fo9jlv8olu9wk7snjzhxgb37wcqwpj9 379571 379567 2026-05-22T12:56:25Z Intisar Ali 8681 379571 Scribunto text/plain return { name = 'ھوائي ٻيٽَ', top = 30, bottom = 17, left = -179, right = -154, image = 'USA Hawaii island chain location map.svg' } 7j8roeay75nbmi6pbe1eabj3jvn736p 14 97213 379568 2026-05-22T12:53:37Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:حياتيات]] [[زمرو:حياتيات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:ايشيا جي ماحوليات]] 379568 wikitext text/x-wiki [[زمرو:حياتيات]] [[زمرو:حياتيات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:ايشيا جي ماحوليات]] rbyteskl08822j6dkx7ordb145mqb27 379569 379568 2026-05-22T12:54:05Z Ibne maryam 17680 379569 wikitext text/x-wiki [[زمرو:حياتيات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:ايشيا جي ماحوليات]] n4sueyg6t9yyyy2mhshp8l4c2fhzplb 828 97214 379573 2026-05-22T12:57:44Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ھوائي', top = 22.4, bottom = 18.7, left = -160.7, right = -154.6, image = 'USA Hawaii location map.svg', image1 = 'USA Hawaii relief location map.svg' } 379573 Scribunto text/plain return { name = 'ھوائي', top = 22.4, bottom = 18.7, left = -160.7, right = -154.6, image = 'USA Hawaii location map.svg', image1 = 'USA Hawaii relief location map.svg' } fo9jlv8olu9wk7snjzhxgb37wcqwpj9 14 97215 379574 2026-05-22T12:58:22Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ايشيا جي حياتيات]] [[زمرو:حياتيات بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:آذربائيجان جي ماحوليات]] 379574 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ايشيا جي حياتيات]] [[زمرو:حياتيات بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:آذربائيجان جي ماحوليات]] 4noyfcr230mnd5ykmfcjmbzstv4nslf 828 97216 379575 2026-05-22T12:59:17Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ھوليَوڪ', top = 42.299907, bottom = 42.146188, left = -72.712773, right = -72.572074, width = 150, image = 'USA Holyoke location map.svg' } 379575 Scribunto text/plain return { name = 'ھوليَوڪ', top = 42.299907, bottom = 42.146188, left = -72.712773, right = -72.572074, width = 150, image = 'USA Holyoke location map.svg' } fwykn08cxnsa38y87eof3swdeaowgrt 828 97217 379576 2026-05-22T13:00:19Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'آئڊاھو', top = 49.2, bottom = 41.8, left = -118.1, right = -110.2, image = 'USA Idaho location map.svg', image1 = 'USA Idaho relief location map.svg' } 379576 Scribunto text/plain return { name = 'آئڊاھو', top = 49.2, bottom = 41.8, left = -118.1, right = -110.2, image = 'USA Idaho location map.svg', image1 = 'USA Idaho relief location map.svg' } h3n52bqts4jyu8anht4vjq4kgrupz5j 379578 379576 2026-05-22T13:00:41Z Intisar Ali 8681 379578 Scribunto text/plain return { name = 'آئيڊاھو', top = 49.2, bottom = 41.8, left = -118.1, right = -110.2, image = 'USA Idaho location map.svg', image1 = 'USA Idaho relief location map.svg' } huyim7su2dft2oevxxbp7hxop49qjsl 14 97218 379579 2026-05-22T13:01:13Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ٻيلا]] [[زمرو:زمرا بلحاظ ملڪ]] 379579 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻيلا]] [[زمرو:زمرا بلحاظ ملڪ]] blhe0py4v44aczhkf4y9vc3or8s3cqn 828 97219 379580 2026-05-22T13:01:36Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'آئيڊاھو', top = 49.2, bottom = 41.8, left = -118.1, right = -110.2, image = 'USA Idaho location map.svg', image1 = 'USA Idaho relief location map.svg' } 379580 Scribunto text/plain return { name = 'آئيڊاھو', top = 49.2, bottom = 41.8, left = -118.1, right = -110.2, image = 'USA Idaho location map.svg', image1 = 'USA Idaho relief location map.svg' } huyim7su2dft2oevxxbp7hxop49qjsl 828 97220 379581 2026-05-22T13:03:44Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'شيمپيئن ڪائونٽي, ايلينواء', top = 40.44526, bottom = 39.83369, left = -88.59387, right = -87.79703, image = 'Location map of Champaign County, Illinois.svg' } 379581 Scribunto text/plain return { name = 'شيمپيئن ڪائونٽي, ايلينواء', top = 40.44526, bottom = 39.83369, left = -88.59387, right = -87.79703, image = 'Location map of Champaign County, Illinois.svg' } lx90s9g73u4zlmku8xgwxs3jxuakphh 14 97221 379583 2026-05-22T13:04:46Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ٻيلا]] [[زمرو:زمرا بلحاظ کنڊ]] 379583 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻيلا]] [[زمرو:زمرا بلحاظ کنڊ]] 3z4iplp0ccmd4nkqndwpibei93q4rhk 828 97222 379585 2026-05-22T13:05:41Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ايڊگر ڪائونٽي, ايلينواء', top = 39.92779, bottom = 39.4314, left = -88.0709, right = -87.4285, image = 'Location map of Edgar County, Illinois.svg' } 379585 Scribunto text/plain return { name = 'ايڊگر ڪائونٽي, ايلينواء', top = 39.92779, bottom = 39.4314, left = -88.0709, right = -87.4285, image = 'Location map of Edgar County, Illinois.svg' } 8yzqe02lzeesigjrt66m6i0zyd9d1wh 828 97223 379592 2026-05-22T13:28:34Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'فُلٽن ڪائونٽي, ايلينواء', top = 40.75942, bottom = 40.13857, left = -90.56736, right = -89.7547, image = 'Location map of Fulton County, Illinois.svg' } 379592 Scribunto text/plain return { name = 'فُلٽن ڪائونٽي, ايلينواء', top = 40.75942, bottom = 40.13857, left = -90.56736, right = -89.7547, image = 'Location map of Fulton County, Illinois.svg' } nr426nv4v4ncush00s9cqu7ky7tqsn4 828 97224 379593 2026-05-22T13:29:49Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ايلينواء', top = 42.60, bottom = 36.85, left = -92.067, right = -86.852, image = 'Illinois Locator Map with US.PNG', image2 = 'Illinois Locator Map.PNG' } 379593 Scribunto text/plain return { name = 'ايلينواء', top = 42.60, bottom = 36.85, left = -92.067, right = -86.852, image = 'Illinois Locator Map with US.PNG', image2 = 'Illinois Locator Map.PNG' } e33hbcxg3t275t1ynof8h02wsp98z6l 828 97225 379595 2026-05-22T13:32:18Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'اِروڪُواء ڪائونٽي, ايلينواء', top = 41.05507, bottom = 40.44023, left = -88.23234, right = -87.42392, image = 'Location map of Iroquois County, Illinois.svg' } 379595 Scribunto text/plain return { name = 'اِروڪُواء ڪائونٽي, ايلينواء', top = 41.05507, bottom = 40.44023, left = -88.23234, right = -87.42392, image = 'Location map of Iroquois County, Illinois.svg' } pl8ks3z458axoi2swfdi6yob1m6mtlf 828 97226 379596 2026-05-22T13:34:25Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'اَوگل ڪائونٽي, ايلينواء', top = 42.36928, bottom = 41.72053, left = -89.74761, right = -88.87726, image = 'Location map of Ogle County, Illinois.svg' } 379596 Scribunto text/plain return { name = 'اَوگل ڪائونٽي, ايلينواء', top = 42.36928, bottom = 41.72053, left = -89.74761, right = -88.87726, image = 'Location map of Ogle County, Illinois.svg' } j4w45ppkbj8udabetqv9egsuqadkx8l 828 97227 379597 2026-05-22T13:36:35Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'پيوريا ڪائونٽي, ايلينواءظ', top = 41.01987, bottom = 40.46785, left = -90.08068, right = -89.3549, image = 'Location map of Peoria County, Illinois.svg' } 379597 Scribunto text/plain return { name = 'پيوريا ڪائونٽي, ايلينواءظ', top = 41.01987, bottom = 40.46785, left = -90.08068, right = -89.3549, image = 'Location map of Peoria County, Illinois.svg' } 34s2g47f5l0osaufr2dhog4iu9howu3 828 97228 379598 2026-05-22T13:39:02Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ٽَيزويل ڪائونٽي, ايلينواء', top = 40.83073, bottom = 40.23637, left = -89.98303, right = -89.20406, image = 'Location map of Tazewell County, Illinois.svg' } 379598 Scribunto text/plain return { name = 'ٽَيزويل ڪائونٽي, ايلينواء', top = 40.83073, bottom = 40.23637, left = -89.98303, right = -89.20406, image = 'Location map of Tazewell County, Illinois.svg' } cip93pop7n10qy38j944bbg0k6dnx0t 828 97229 379599 2026-05-22T14:15:53Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ورميلين ڪائونٽي, ايلينواء', top = 40.53552, bottom = 39.82261, left = -88.19747, right = -87.26804, image = 'Location map of Vermilion County, Illinois.svg' } 379599 Scribunto text/plain return { name = 'ورميلين ڪائونٽي, ايلينواء', top = 40.53552, bottom = 39.82261, left = -88.19747, right = -87.26804, image = 'Location map of Vermilion County, Illinois.svg' } 39swszn3lj88mexru2qrtcaa7ysib4a 828 97230 379600 2026-05-22T14:18:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'وُوڊفورڊ ڪائونٽي, ايلينواء', top = 41.04714, bottom = 40.47457, left = -89.62229, right = -88.86929, image = 'Location map of Woodford County, Illinois.svg' } 379600 Scribunto text/plain return { name = 'وُوڊفورڊ ڪائونٽي, ايلينواء', top = 41.04714, bottom = 40.47457, left = -89.62229, right = -88.86929, image = 'Location map of Woodford County, Illinois.svg' } tg1zjjujzt536fr125g87i6n6aisdcq 828 97231 379601 2026-05-22T14:20:47Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ايلينواء', top = 42.7, bottom = 36.8, left = -92.2, right = -86.4, image = 'USA Illinois location map.svg', image1 = 'USA Illinois relief location map.svg' } 379601 Scribunto text/plain return { name = 'ايلينواء', top = 42.7, bottom = 36.8, left = -92.2, right = -86.4, image = 'USA Illinois location map.svg', image1 = 'USA Illinois relief location map.svg' } 3szlfp54u8exhgjli4jgy72kdyg0j3s 828 97232 379602 2026-05-22T14:21:30Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ايلينواء', top = 42.7, bottom = 36.8, left = -92.2, right = -86.4, image = 'USA Illinois location map.svg', image1 = 'USA Illinois relief location map.svg' } 379602 Scribunto text/plain return { name = 'ايلينواء', top = 42.7, bottom = 36.8, left = -92.2, right = -86.4, image = 'USA Illinois location map.svg', image1 = 'USA Illinois relief location map.svg' } 3szlfp54u8exhgjli4jgy72kdyg0j3s 828 97233 379603 2026-05-22T14:22:43Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ايڊمز ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.9673, bottom = 40.52292, left = -85.2295, right = -84.64523, image = 'Location map of Adams County, Indiana.svg' } 379603 Scribunto text/plain return { name = 'ايڊمز ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.9673, bottom = 40.52292, left = -85.2295, right = -84.64523, image = 'Location map of Adams County, Indiana.svg' } 5nl84c4wzs3ibdvqjh8vhqvoq3oq0f7 828 97234 379604 2026-05-22T14:24:42Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'بارٿولومَيو ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.39518, bottom = 38.99074, left = -86.14462, right = -85.6249, image = 'Location map of Bartholomew County, Indiana.svg' } 379604 Scribunto text/plain return { name = 'بارٿولومَيو ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.39518, bottom = 38.99074, left = -86.14462, right = -85.6249, image = 'Location map of Bartholomew County, Indiana.svg' } 8qryywkhzb0bxustzaa7en4rrnskvuq 828 97235 379605 2026-05-22T14:26:27Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'بينٽن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.81621, bottom = 40.39611, left = -87.58523, right = -87.03404, image = 'Location map for Benton County, Indiana.svg' } 379605 Scribunto text/plain return { name = 'بينٽن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.81621, bottom = 40.39611, left = -87.58523, right = -87.03404, image = 'Location map for Benton County, Indiana.svg' } 2cho7pbxzk0ihiw7v44gujsqrkzfqef 828 97236 379606 2026-05-22T14:27:28Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'بليڪفورڊ ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.61228, bottom = 40.33311, left = -85.50638, right = -85.14084, image = 'Map of Blackford County, Indiana.svg' } 379606 Scribunto text/plain return { name = 'بليڪفورڊ ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.61228, bottom = 40.33311, left = -85.50638, right = -85.14084, image = 'Map of Blackford County, Indiana.svg' } i1shdq7ijwssct3tsabxt0d3nztn41u 828 97237 379607 2026-05-22T14:29:08Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'بُون ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.27187, bottom = 39.83127, left = -86.75397, right = -86.18065, image = 'Location map of Boone County, Indiana.svg' } 379607 Scribunto text/plain return { name = 'بُون ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.27187, bottom = 39.83127, left = -86.75397, right = -86.18065, image = 'Location map of Boone County, Indiana.svg' } jfxlg5y6an9p9sbw56ur46f7rr8jzpl 828 97238 379608 2026-05-22T14:32:35Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'برائون ڪائونٽي, Indiana', top = 39.38906, bottom = 39.00315, left = -86.47782, right = -85.98189, image = 'Location map of Brown County, Indiana.svg' } 379608 Scribunto text/plain return { name = 'برائون ڪائونٽي, Indiana', top = 39.38906, bottom = 39.00315, left = -86.47782, right = -85.98189, image = 'Location map of Brown County, Indiana.svg' } oz4vh25ex6vat8q1z0odguqkiyrzl1l 828 97239 379609 2026-05-22T14:33:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪيرول ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.7825, bottom = 40.38582, left = -86.83366, right = -86.31338, image = 'Location map of Carroll County, Indiana.svg' } 379609 Scribunto text/plain return { name = 'ڪيرول ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.7825, bottom = 40.38582, left = -86.83366, right = -86.31338, image = 'Location map of Carroll County, Indiana.svg' } 82nau4eds386ra2fgofvu51i8v34d1p 828 97240 379610 2026-05-22T14:34:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪيس ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.95578, bottom = 40.51613, left = -86.66196, right = -86.08399, image = 'Location map of Cass County, Indiana.svg' } 379610 Scribunto text/plain return { name = 'ڪيس ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.95578, bottom = 40.51613, left = -86.66196, right = -86.08399, image = 'Location map of Cass County, Indiana.svg' } ksqymngteoyhnpdc094qc0j4pzz269k 828 97241 379611 2026-05-22T14:35:57Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪلارڪ ڪائونٽي, انڊيانا', top = 38.7096, bottom = 38.164, left = -86.05133, right = -85.35766, image = 'Location map of Clark County, Indiana.svg' } 379611 Scribunto text/plain return { name = 'ڪلارڪ ڪائونٽي, انڊيانا', top = 38.7096, bottom = 38.164, left = -86.05133, right = -85.35766, image = 'Location map of Clark County, Indiana.svg' } 9vv5vh1hkx83f96buened9faob3v2ht 828 97242 379612 2026-05-22T14:38:33Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪلي ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.65177, bottom = 39.12214, left = -87.54506, right = -86.74967, image = 'Location map of Clay County, Indiana.svg' } 379612 Scribunto text/plain return { name = 'ڪلي ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.65177, bottom = 39.12214, left = -87.54506, right = -86.74967, image = 'Location map of Clay County, Indiana.svg' } ckh8u3f8cvwfy6k8i0b5pb838wb8xrq 828 97243 379613 2026-05-22T14:40:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪلنٽن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.52306, bottom = 40.08577, left = -86.75413, right = -86.18298, image = 'Location map of Clinton County, Indiana.svg' } 379613 Scribunto text/plain return { name = 'ڪلنٽن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.52306, bottom = 40.08577, left = -86.75413, right = -86.18298, image = 'Location map of Clinton County, Indiana.svg' } i48xfaeed0y9nbgcrxzjeskx7nd1qis 828 97244 379614 2026-05-22T14:47:41Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪرافورڊ ڪائونٽي, انڊيانا', top = 38.48042, bottom = 38.04663, left = -86.73821, right = -86.18805, image = 'Location map of Crawford County, Indiana.svg' } 379614 Scribunto text/plain return { name = 'ڪرافورڊ ڪائونٽي, انڊيانا', top = 38.48042, bottom = 38.04663, left = -86.73821, right = -86.18805, image = 'Location map of Crawford County, Indiana.svg' } t96anryx59g81dp7a02gj3xnvmocp6j 828 97245 379616 2026-05-22T14:49:05Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڊيئربورن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.352, bottom = 38.89004, left = -85.27185, right = -84.67882, image = 'Location map of Dearborn County, Indiana.svg' } 379616 Scribunto text/plain return { name = 'ڊيئربورن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.352, bottom = 38.89004, left = -85.27185, right = -84.67882, image = 'Location map of Dearborn County, Indiana.svg' } jtecmvt8sb48jxl02gd9o6gwc82mc2n 828 97246 379617 2026-05-22T14:50:28Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'فائونٽين ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.41137, bottom = 39.90709, left = -87.59298, right = -86.93576, image = 'Location map of Fountain County, Indiana.svg' } 379617 Scribunto text/plain return { name = 'فائونٽين ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.41137, bottom = 39.90709, left = -87.59298, right = -86.93576, image = 'Location map of Fountain County, Indiana.svg' } imwi7kddjpmdh4ouji1mzaudmuuqqgr 14 97247 379618 2026-05-22T14:51:13Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ٻيلا بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:يورپ جي ماحوليات]] 379618 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻيلا بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:يورپ جي ماحوليات]] aw8urflxsyx5up0gnla66rgup5hbx5s 828 97248 379619 2026-05-22T14:51:38Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ھيريسن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 38.4674, bottom = 37.9128, left = -86.46538, right = -85.76269, image = 'Locator map of Harrison County, Indiana.svg' } 379619 Scribunto text/plain return { name = 'ھيريسن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 38.4674, bottom = 37.9128, left = -86.46538, right = -85.76269, image = 'Locator map of Harrison County, Indiana.svg' } 11h2vprlwteqtxpm7fiatmv0kdmmi7x 14 97249 379620 2026-05-22T14:52:23Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ٻيلا بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:اوشينيا جي ماحوليات]] 379620 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻيلا بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:اوشينيا جي ماحوليات]] pu7qsjsb0p4erdv5n3zlrps7e1ipl9n 828 97250 379621 2026-05-22T14:52:38Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مارٽن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 38.94937, bottom = 38.44937, left = -87.1216, right = -86.48358, image = 'Location map of Martin County, Indiana.svg' } 379621 Scribunto text/plain return { name = 'مارٽن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 38.94937, bottom = 38.44937, left = -87.1216, right = -86.48358, image = 'Location map of Martin County, Indiana.svg' } 3y9mkreju2vk2inil2kj19ry85py6wo 14 97251 379622 2026-05-22T14:53:15Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:ماحوليات بلحاظ کنڊ]] 379622 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:ماحوليات بلحاظ کنڊ]] dw30bscnghuw3zt4ey0vkk6wjxshce1 828 97252 379623 2026-05-22T14:53:43Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مونٽگومري ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.28267, bottom = 39.79666, left = -87.2675, right = -86.63603, image = 'Location map of Montgomery County, Indiana.svg' } 379623 Scribunto text/plain return { name = 'مونٽگومري ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.28267, bottom = 39.79666, left = -87.2675, right = -86.63603, image = 'Location map of Montgomery County, Indiana.svg' } m5ek1bx9ahm8t1tuc5mzlqunqdhrq8y 828 97253 379624 2026-05-22T14:54:57Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'پارڪ ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.99829, bottom = 39.55963, left = -87.4922, right = -86.95079, image = 'Locator map of Parke County, Indiana.svg' } 379624 Scribunto text/plain return { name = 'پارڪ ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.99829, bottom = 39.55963, left = -87.4922, right = -86.95079, image = 'Locator map of Parke County, Indiana.svg' } 58nrerz0t8ltkjacghkvbtj4931yzql 828 97254 379625 2026-05-22T14:56:50Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'پارڪ ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.99829, bottom = 39.55963, left = -87.4922, right = -86.95079, image = 'Locator map of Parke County, Indiana.svg' } 379625 Scribunto text/plain return { name = 'پارڪ ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.99829, bottom = 39.55963, left = -87.4922, right = -86.95079, image = 'Locator map of Parke County, Indiana.svg' } 58nrerz0t8ltkjacghkvbtj4931yzql 379631 379625 2026-05-22T15:02:43Z Intisar Ali 8681 379631 Scribunto text/plain return { name = 'سليوان ڪائونٽي انڊيانا', top = 39.305, bottom = 38.856, left = -87.734, right = -87.159, image = 'Map of Sullivan County Indiana Townships.svg' } alv5q9dyg1jivt1m6y029raipvib033 14 97255 379626 2026-05-22T14:57:06Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ٻيلا بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا جي ماحوليات]] 379626 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻيلا بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا جي ماحوليات]] icsb42tnja3m3rx8n1tnmkcurxrq8q5 828 97256 379627 2026-05-22T14:58:31Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'سليوان ڪائونٽي آمريڪا', top = 39.305, bottom = 38.856, left = -87.734, right = -87.159, image = 'Map of Sullivan County Indiana Townships.svg' } 379627 Scribunto text/plain return { name = 'سليوان ڪائونٽي آمريڪا', top = 39.305, bottom = 38.856, left = -87.734, right = -87.159, image = 'Map of Sullivan County Indiana Townships.svg' } br86tepukh8wjdin75o8lbc2ovzupeg 379629 379627 2026-05-22T15:00:41Z Intisar Ali 8681 379629 Scribunto text/plain return { name = 'ٽپيڪانو ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.6078, bottom = 40.16915, left = -87.18139, right = -86.60774, image = 'Locator map of Tippecanoe County, Indiana.svg' } frdzpyxetb1m6ryvtqcdr4s7nd5t6dz 14 97257 379630 2026-05-22T15:02:00Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ايشيا جا ٻيلا]] [[زمرو:ٻيلا بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:پاڪستان جي ماحوليات]] 379630 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ايشيا جا ٻيلا]] [[زمرو:ٻيلا بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:پاڪستان جي ماحوليات]] 0g7zgua6opapkwzg77b455tb26rty4l 14 97258 379632 2026-05-22T15:02:46Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:پاڪستان جا ٻيلا]] [[زمرو:بوني وڻن وارا ٻيلا]] [[زمرو:پاڪستان جا قومي پارڪ]] 379632 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان جا ٻيلا]] [[زمرو:بوني وڻن وارا ٻيلا]] [[زمرو:پاڪستان جا قومي پارڪ]] lofd7y7hkphnojjfesx52j7509tiqn6 14 97259 379634 2026-05-22T15:05:42Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ٻيلا]] [[زمرو:پاڻي]] 379634 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻيلا]] [[زمرو:پاڻي]] q0z393z6l83l8x15lie3jh1quajle3r 379635 379634 2026-05-22T15:06:05Z Ibne maryam 17680 /* */ 379635 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻيلا]] [[زمرو:آبي ماحوليات]] 54kd34x36hw69lc0gscfgxpoj6hg0xr 0 97260 379644 2026-05-22T17:29:27Z Memon2025 21315 نئون صفحو: لھاسا (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. چين جي تبت خودمختيار علائقي جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪر... 379644 wikitext text/x-wiki لھاسا (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. چين جي تبت خودمختيار علائقي جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. m3rthvtkau7vve6tonx1grhlvq8dpxc 379645 379644 2026-05-22T17:30:02Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[Lhasa]] کي [[لھاسا]] ڏانھن چوريو 379644 wikitext text/x-wiki لھاسا (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. چين جي تبت خودمختيار علائقي جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. m3rthvtkau7vve6tonx1grhlvq8dpxc 379647 379645 2026-05-22T17:31:26Z Memon2025 21315 /* */ 379647 wikitext text/x-wiki '''لھاسا''' (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. [[چين]] جي [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. b7gnbnp40ykkdbswylt4apt147t9egg 379649 379647 2026-05-22T17:35:23Z Memon2025 21315 /* */ 379649 wikitext text/x-wiki '''لھاسا''' (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. [[چين]] جي [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:تبت]] [[زمرو:تبت پليٽيو]] [[زمرو:اولهائين چين]] [[زمرو:تبت جا شهر]] ovj6oda0zxaxvnebt436sra62wvcrsh 379652 379649 2026-05-22T17:38:40Z Memon2025 21315 /* */ 379652 wikitext text/x-wiki '''لھاسا''' (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. [[چين]] جي [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. [[زمرو:لھاسا]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:چين جا شھر]] q67awliff732gfcqmb4bahipp6igkqp 379655 379652 2026-05-22T17:41:41Z Memon2025 21315 /* */ 379655 wikitext text/x-wiki '''لھاسا''' (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. [[چين]] جي [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. [[زمرو:لھاسا]] [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:چين جا شھر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:چين ۾ صوبائي راڄڌانيون]] huvfc8n0lep5cyre2dqgo5btcqka0cg 379656 379655 2026-05-22T17:45:10Z Memon2025 21315 379656 wikitext text/x-wiki '''لھاسا''' (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. [[چين]] جي [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. {{Short description|Urban district of the City of Lhasa in Tibet}} {{About|the inner urban district|the city|Lhasa (city)|other uses}} {{Distinguish|Laksa}} {{Use dmy dates|date=March 2024}} {{Infobox settlement | name = Lhasa | native_name = {{lang|zh-Hans-CN|城关区}}<br>{{bo-textonly|ཁྲིན་ཀོན་ཆུས།}} | settlement_type = [[Districts of the People's Republic of China|District]] | other_name = Chengguan, Chênggoin, Chengguān | official_name = District of Chengguan of the City of Lhasa | image_skyline = {{multiple image |border = infobox |total_width = 280 |image_style = border:1; |caption_align = center |perrow = 1/2/2 |image1 = Lhassa Potala.jpg |caption1 = [[Potala Palace]] |image2 = Tibet (5134443757).jpg |caption2 = [[Jokhang|Jokhang Temple]] |image3 = JARDINES DEL PALACIO DE NORBULINGKA - panoramio.jpg |caption3 = [[Norbulingka|Norbulingka Palace]] |image4 = Drepung Monastery (1).jpg |caption4 = [[Drepung Monastery]] |image5 = The Barkhor, Lhasa (20) (28768122237).jpg |caption5 = [[Pargor Subdistrict|The Barkhor]] }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | mapframe-point = none | image_map1 = | mapsize = | map_caption1 = | pushpin_map = Tibet#China | pushpin_map_caption = Location in Tibet | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[China]] | subdivision_type1 = [[Autonomous regions of China|Autonomous region]] | subdivision_name1 = [[Tibet Autonomous Region|Tibet]] | subdivision_type2 = [[Prefecture-level city]] | subdivision_name2 = [[Lhasa (prefecture-level city)|Lhasa]] | seat_type = District seat | seat = [[Gyirai Subdistrict]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 525 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 168 | area_urban_footnotes = &nbsp;<ref>{{cite web |title=Lhasa City Master Plan |url=http://www.gov.cn/zhengce/content/2017-08/08/content_5216625.htm |publisher=gov.cn |access-date=7 August 2017}}</ref><ref name="demographia84">{{Cite book |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |title=Demographia World Urban Areas. 14th Annual Edition |last=Cox |first=W |publisher=Demographia |year=2018 |location=St. Louis |page=84}}</ref> | area_metro_km2 = | population_footnotes = | population_total = 464,736 | population_as_of = 2020 | population_urban = 464,736 | population_urban_footnotes = &nbsp;(2020)<ref name="demographia84"/> | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Major Ethnic groups | population_blank1 = [[Tibetan people|Tibetan]]; [[Han Chinese|Han]]; [[Hui people|Hui]]; [[Nepali people|Nepali]] | population_density_blank1_km2 = | population_blank2_title = Languages | population_blank2 = [[Standard Tibetan|Tibetan]]; [[Mandarin Chinese|Mandarin]] | timezone = [[China Standard Time|China Standard]] | utc_offset = +8 | coordinates = {{Coord|type:adm3rd_region:CN-54|format=dms|display=it}} | coor_pinpoint = Tibet government | elevation_footnotes = | elevation_m = 3656 | postal_code_type = [[Postal code of China|Postal code]] | postal_code = 850000 | area_code = [[Telephone numbers in China|891]] | website = {{URL|http://www.cgq.gov.cn/}} {{in lang|zh}} }} {{Infobox Chinese | order = st | pic = File:Lhasa (Chinese and Tibetan).svg | picupright = 0.5 | altname = Chinese name | s2 = {{linktext|拉萨}} | t2 = 拉薩 | p2 = Lāsà | w2 = {{tone superscript|La1-sa4}} | mi2 = {{IPAc-cmn|l|a|1|.|s|a|4}} | bpmf2 = ㄌㄚ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄙㄚˋ | gr2 = Lhasah | myr2 = Lāsà | l2 = (in Tibetan) "Place of the Gods" | altname3 = Historical Chinese name | s3 = {{linktext|逻|些}} | t3 = 邏些 | p3 = Luóxiē | w3 = {{tone superscript|Lo2-hsieh1}} | mi3 = {{IPAc-cmn|l|uo|2|.|x|ie|1}} | bpmf3 = ㄌㄨㄛˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄒㄧㄝ | gr3 = Luoshie | myr3 = Lwósyē | tib = {{bo-textonly|ལྷ་ས་}} | wylie = lha sa | thdl = Lhasa | zwpy = Lhasa | lhasa = {{IPA|[l̥ásə]}} or {{IPA|[l̥ɜ́ːsə]}} | c = | j = | ci = }} {{Infobox Chinese | order = st | title = Chengguan District | s = {{linktext|城关|区}} | t = 城關區 | p = Chéngguān Qū | mi = {{IPAc-cmn|ch|eng|2|.|g|uan|1|-|qu|1}} | bpmf = ㄔㄥˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄍㄨㄢ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄑㄩ | w = Chʻêng²-kuan¹ Chʻü¹ | myr = Chénggwān Chyū | gr = Cherngguan Chiu | tib = {{bo-textonly|ཁྲིན་ཀོན་ཆུས།}} | wylie = khrin kon chus | zwpy = Chingoin Qü }} <!--- Do not change the lede sentence here without gaining consensus in Talk. ---> '''Lhasa''',{{efn|{{IPAc-en|'|l|ɑː|s|ə}};<ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Lhasa |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518060838/https://www.lexico.com/definition/Lhasa |url-status=dead |archive-date=18 May 2021 |title=Lhasa |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> {{langx|bo|text=ལྷ་ས}} {{IPA|bo|l̥ɛː˥˥.sa˥˥|}}, {{lit|Place of Gods}}}} officially the '''Chengguan District of Lhasa City''','''{{Efn|{{lang-zh|s=拉萨市 城关区}}}}''' is the inner urban district of [[Lhasa (city)|Lhasa City]], [[Tibet Autonomous Region]], [[Southwestern China]].<ref>{{cite web |title=Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions |url=http://www.china.org.cn/english/features/43606.htm |publisher=China.org.cn |access-date=17 May 2014}}</ref> Lhasa is the second most populous urban area on the [[Tibetan Plateau]] after [[Xining]] and, at an altitude of {{convert|3656|m|ft|sigfig=4}}, Lhasa is one of the [[List of highest large cities|highest cities in the world]]. The city has been the religious and administrative capital of [[Tibet]] since the mid-17th century. It contains many culturally significant [[Tibetan Buddhism|Tibetan Buddhist]] sites such as the [[Potala Palace]], [[Jokhang]] Temple and [[Norbulingka]] Palaces. According to the [[census]], the total resident population of the city by the end of 2024 will be 876,400.<ref>{{Cite web|title=(西藏自治区)2024年拉萨市国民经济和社会发展统计公报-红黑统计公报库|url=https://tjgb.hongheiku.com/djs/60539.html|website=tjgb.hongheiku.com|access-date=2025-12-01}}</ref> ==Toponymy== Lhasa literally translates to "place of gods" ({{lang|bo|ལྷ}} {{Transliteration|bo|lha}}, god; {{lang|bo|ས}} {{Transliteration|bo|sa}}, place) in the [[Lhasa Tibetan|Tibetan language]]. Chengguan literally translates to "urban gateway" ({{lang-zh|s=城关|p=Chéngguān}}) in the Chinese language. Ancient Tibetan documents and inscriptions demonstrate that the place was called Rasa ({{lang|bo|ར་ས}}),<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet">{{cite web |url=https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |title=Lhasa and the Soul of Tibet |website=www.stephenbatchelor.org |language=en-gb |access-date=9 October 2018 |archive-date=3 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803040950/https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |url-status=dead}}</ref> which meant "goat's place", as it was a herding site.<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet"/><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2014 p. 246">{{cite book | title=古城拉萨市区历史地名考 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2014 | isbn=978-7-5097-5179-4 | url=https://books.google.com/books?id=wpiFEAAAQBAJ&pg=PA246 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=246}}</ref><ref name="中国作家协会. 湖北分会 湖北省作家协会 中山市完美日用品有限公司 2007 p.">{{cite book | author=中国作家协会. 湖北分会 | author2=湖北省作家协会 | author3=中山市完美日用品有限公司 | title=長江文藝 | publisher=《长江文艺》 编辑部 | issue=nos. 7-12 | year=2007 | url=https://books.google.com/books?id=M27lAAAAMAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=68}}</ref> The name was changed to Lhasa, which means "place of gods", upon its establishment as the capital of [[Tibet]], and construction of the [[Jokhang]] temple was completed, which housed a holy statue of the Buddha.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret-Imaeda (ed.)Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas, ''BRILL'', 2003, pp.15–38, pp.21–22.</ref><ref>John Powers, ''Introduction to Tibetan Buddhism'', Snow Lion Publications, 2007, p.144.</ref> Lhasa is first recorded as the name, referring to the area's temple of Jowo, in a treaty drawn up between China and Tibet in 822 C.E.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' pp.21–22.</ref> In some old European maps, where Tibet is depicted, a town named ''Barantola'' can be found; this has been suggested to be Lhasa, though also thought to possibly refer to modern Bulantai/Boluntay in the western part of the [[Qinghai]] province.<ref name="Burton 2020 p. 407">{{cite book | last=Burton | first=A. | title=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic and Commercial History 1550-1702 | publisher=Taylor & Francis | year=2020 | isbn=978-1-136-78861-1 | url=https://books.google.com/books?id=VhUHEAAAQBAJ&pg=PA407 | access-date=2024-03-13 | page=407}}</ref> == History == By the mid-7th century, [[Songtsen Gampo]] became the leader of the [[Tibetan Empire]] that had risen to power in the [[Yarlung Tsangpo River]] (whose lower reaches in India is known as the ''[[Brahmaputra River]]'') Valley.<ref name="Stein, R. A. 1962. p. 62">Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' 1962. Revised English edition, 1972, Faber & Faber, London. Reprint, 1972. Stanford University Press, p. 62. {{ISBN|0-8047-0806-1}} cloth; {{ISBN|0-8047-0901-7}} pbk., p. 59.</ref> After conquering the kingdom of [[Zhangzhung]] in the west, he moved the capital from the Chingwa [[Taktsé Castle]] in [[Chongye County]] ([[pinyin]]: Qióngjié Xiàn), southwest of [[Yarlung Valley|Yarlung]], to Rasa (Lhasa) where in 637 he raised the first structures on the site of what is now the [[Potala Palace]] on Mount Marpori.<ref>Dorje (1999), p. 201.</ref> In CE 639 and 641, Songtsen Gampo, who had conquered the whole Tibetan region, is said to have contracted two alliance marriages, firstly to a Princess [[Bhrikuti]] of Nepal,<ref>Snellgrove, David. 1987. ''Indo-Tibetan Buddhism: Indian Buddhists and Their Tibetan Successors''. 2 Vols. Shambhala, Boston, Vol. II, p. 416.</ref> and then, two years later, to [[Princess Wencheng]] of the Imperial [[Tang dynasty|Tang]] court. Bhrikuti is said to have converted him to [[Buddhism]], which was also the faith attributed to his second wife Wencheng. In 641 he constructed the [[Jokhang]] (or Rasa Trülnang Tsulagkhang) and [[Ramoche Temple]]s in Lhasa in order to house two [[Buddha statue]]s, the [[Akshobhya|Akshobhya Vajra]] (depicting the Buddha at the age of eight) and the [[Jowo (statue)|Jowo Sakyamuni]] (depicting Buddha at the age of twelve), respectively brought to his court by the princesses.<ref>Anne-Marie Blondeau, Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret(ed.) ''Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas,'' Brill Tibetan Studies Library, 3, Brill 2003, pp.15-38, pp15ff.</ref><ref>Amund Sinding-Larsen, ''The Lhasa atlas: : traditional Tibetan architecture and townscape,'' Serindia Publications, Inc., 2001 p.14</ref> Lhasa suffered extensive damage under the reign of [[Langdarma]] in the 9th century, when the sacred sites were destroyed and desecrated and the empire fragmented.<ref name="Dorje 1999, pp. 68-9">Dorje (1999), pp. 68–9.</ref> A Tibetan tradition mentions that after Songtsen Gampo's death in 649 C.E., Chinese troops invaded and captured Lhasa and burnt the Red Palace.<ref>{{cite book |url={{Google books |U7C0I2KRyEUC |Tibet Past and Present |page=28 |plainurl=yes}} |title=Tibet Past and Present |first=Charles |last=Bell |author-link=Charles Alfred Bell |year=1924 |page=28 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}} Reprinted in 1992 by CUP Motilal Banarsidass, {{ISBN|81-208-1048-1}}.</ref><ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123">{{cite book |url={{Google books |lGyrymfDdI0C |One hundred thousand moons |page=123 |plainurl=yes}} |title=One hundred thousand moons, Volume 1 |first=W. D. |last=Shakabpa |author-link=Tsepon W. D. Shakabpa |orig-year=1976 |others=trans. by Derek F. Maher |year=2010 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-17788-8 |page=123 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}}</ref> Chinese and Tibetan scholars have noted that the event is mentioned neither in the Chinese annals nor in the Tibetan manuscripts of [[Dunhuang]]. Lǐ suggested that this tradition may derive from an [[Interpolation (manuscripts)|interpolation]].<ref>{{cite book |title=The historical status of Tibet |last=Li |first=Tiezheng |year=1956 |publisher=King's Crown Press, Columbia University |page=6}}</ref> [[Tsepon W. D. Shakabpa]] believes that "those histories reporting the arrival of Chinese troops are not correct."<ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123"/> The brutality of the Chinese forces during this time is also acknowledged in later Tibetan accounts, which describe harsh actions taken against the local population and the destruction of sacred sites.<ref>{{Cite journal |title=Contributors |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ret/pdf/ret_21_11.pdf |journal=Revue d'Études Tibétaines}}</ref><ref>{{Cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv131bwbb |title=The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages |date=1987 |publisher=Princeton University Press |doi=10.2307/j.ctv131bwbb |jstor=j.ctv131bwbb |isbn=978-0-691-02469-1}}</ref> From the fall of the monarchy in the 9th century to the accession of the [[5th Dalai Lama]], the centre of political power in the Tibetan region was not situated in Lhasa. However, the importance of Lhasa as a religious site became increasingly significant as the centuries progressed.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. 'Lhasa, Legend and History' in Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas, 2003, pp. 24-25.</ref> It was known as the centre of Tibet where [[Padmasambhava]] magically pinned down the earth demoness and built the foundation of the [[Jokhang Temple]] over her heart.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. "Lhasa, Legend and History." In: ''Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas''. Françoise Pommaret-Imaeda, Françoise Pommaret 2003, p. 38. Brill, Netherlands. {{ISBN|978-90-04-12866-8}}.</ref> Islam has been present since the 11th century in what is considered to have always been a monolithically Buddhist culture.<ref>The Ornaments of Lhasa, Islam in Tibet, Produced by Gray Henry</ref> Two [[Tibetan Muslim]] communities have lived in Lhasa with distinct homes, food and clothing, language, education, trade and traditional herbal medicine. By the 15th century, the city of Lhasa had risen to prominence following the founding of three large [[Gelugpa]] monasteries by [[Je Tsongkhapa]] and his disciples.<ref name="Rinpoché Coghlan Zarpani 2012 p.">{{cite book | last1=Rinpoché | first1=H.E.C. | last2=Coghlan | first2=I. | last3=Zarpani | first3=V. | title=Hundreds of Deities of Tusita: Commentary on Lama Tsongkhapa Guru Yoga, Translated from Tibetan. Dga' Lha Rgyas Pa'i Bshad Byin Rlabs Kyi Sgo 'byed Ces Bya Ba Bzhugs So/ Commentary on Pabongkha Rinpoché's Zab Lam Dga' Ldan Brgya Ma'i Rnal 'byor Nyams Su Len Tshul Snyan Brgyud Zhal | publisher=Awakening Vajra Publications | year=2012 | isbn=978-0-9872094-4-3 | url=https://books.google.com/books?id=MjS6NAEACAAJ | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> The three monasteries are [[Ganden]], [[Sera monastery|Sera]] and [[Drepung]] which were built as part of the puritanical Buddhist revival in Tibet.<ref name="Dorje 1999, p. 69">Dorje (1999), p. 69.</ref> The scholarly achievements and political know-how of this Gelugpa Lineage eventually pushed Lhasa once more to centre stage.<ref name="Miche 2020 p. 38">{{cite book | last=Miche | first=D. | title=The Magician of Lhasa: A Matt Lester Spiritual Thriller | publisher=Hay House | year=2020 | isbn=978-1-4019-6258-6 | url=https://books.google.com/books?id=oAEGEAAAQBAJ&pg=PT38 | access-date=2024-03-13 | page=38}}</ref> The 5th [[Dalai Lama]], [[Lobsang Gyatso]] (1617–1682), unified Tibet and moved the centre of his administration to Lhasa in 1642 with the help of [[Güshi Khan]] of the [[Khoshut]]. With Güshi Khan as a largely uninvolved overlord, the 5th Dalai Lama and his intimates established a civil administration which is referred to by historians as the ''Lhasa state''. The core leadership of this government is also referred to as the [[Ganden Phodrang]], and Lhasa thereafter became both the religious and political capital.<ref name="Berzin Early">{{cite web |last=Berzin |first=Alexander |title=The History of the Early Period of Buddhism and Bon in Tibet |url=http://studybuddhism.com/web/en/archives/study/history_buddhism/buddhism_tibet/details_tibetan_history/history_early_period_buddhism_tibet/Part_1.html |work=The Historical Interaction between the Buddhist and Islamic Cultures before the Mongol Empire |publisher=Study Buddhism |access-date=20 June 2016 |year=1996 |quote=With Tibet conceived as a demoness lying on her back and locations for the temples carefully selected according to the rules of Chinese acupuncture applied to the body of the demoness, Songtsen-gampo hoped to neutralize any opposition to his rule from local malevolent spirits. Of the thirteen Buddhist temples, the major one was constructed eighty miles from the imperial capital, at the site that later became known as "Lhasa" (Lha-sa, The Place of the Gods). At the time, it was called "Rasa" (Ra-sa, The Place of the Goats). Western scholars speculate that the Emperor was persuaded to avoid building the temple at the capital so as not to offend the traditional gods.}}</ref> In 1645, the reconstruction of the [[Potala Palace]] began on Red Hill.<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175">Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> In 1648, the ''Potrang Karpo'' ([[Potala#White Palace|White Palace]]) of the Potala was completed, and the Potala was used as a [[winter palace]] by the Dalai Lama from that time onwards.<ref name="autogenerated1">Karmay, Samten C. (2005). "The Great Fifth", p. 1. Downloaded as a pdf file on 16 December 2007 from: [http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130915182901/http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf|date=15 September 2013}}</ref> The ''Potrang Marpo'' ([[Potala#Red Palace|Red Palace]]) was added between 1690 and 1694. The name Potala is derived from [[Mount Potalaka]], the mythical abode of the Dalai Lama's divine prototype, the [[Bodhisattva]] [[Avalokiteśvara]].<ref>[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber & Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> The Jokhang Temple was also greatly expanded around this time. Although some wooden carvings and [[lintel (architecture)|lintel]]s of the Jokhang Temple date to the 7th century, the oldest of Lhasa's extant buildings, such as within the Potala Palace, the Jokhang and some of the monasteries and properties in the Old Quarter date to this second flowering in Lhasa's history. By the end of the 17th century, Lhasa's [[Barkhor]] area formed a bustling market for foreign goods. The Jesuit missionary, [[Ippolito Desideri]] reported in 1716 that the city had a cosmopolitan community of Mongol, Chinese, Muscovite, Armenian, Kashmiri, Nepalese and Northern Indian traders. Tibet was exporting musk, gold, medicinal plants, furs and yak tails to far-flung markets, in exchange for sugar, tea, saffron, Persian turquoise, European amber and Mediterranean coral.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' in Shail Mayaram (ed.) ''The other global city,'' Taylor &amp; Francis US. 2009, pp.54-85, pp.58-7.</ref> The [[Qing dynasty]] army entered Lhasa in 1720, and the Qing government sent resident commissioners, called the [[Amban]]s, to Lhasa. On 11 November 1750, the murder of the regent by the Ambans triggered a [[Lhasa riot of 1750|riot in the city]] that left more than a hundred people killed, including the Ambans. After suppressing the rebels, Qing [[Qianlong Emperor]] reorganized the Tibetan government and set up the governing council called [[Kashag]] in Lhasa in 1751. In January 1904, [[British expedition to Tibet|a British expedition]] captured and briefly occupied Lhasa. The expedition's leader, [[Francis Younghusband|Sir Francis Younghusband]], negotiated the [[Convention of Lhasa]] with remaining Tibetan officials after the [[13th Dalai Lama]] had fled to the countryside. The treaty was subsequently repudiated and was succeeded by [[Convention Between Great Britain and China Respecting Tibet]] in 1906. All remaining Chinese troops left Lhasa after the [[Xinhai Lhasa turmoil]] in 1912.<ref name="Upadhya 2012 p. 3">{{cite book | last=Upadhya | first=S. | title=Nepal and the Geo-Strategic Rivalry between China and India | publisher=Taylor & Francis | series=Routledge Studies in South Asian Politics | year=2012 | isbn=978-1-136-33550-1 | url=https://books.google.com/books?id=M8nfCgAAQBAJ&pg=PA3 | access-date=2024-03-13 | page=3}}</ref> On 2 November 1949, the local Tibetan government sent a letter to [[Mao Zedong]] (then [[Chairman of the Chinese Communist Party]]) expressing its desire for talks. [[Tsepon Shargyalpa]] and [[Tsejang Khenpo Tubten Gyalpo]] were sent as representatives, but no consensus was reached.<ref name="红旗出版社 1998 p.">{{cite book | title=共和国相册, 1949-1998 | publisher=[[Red Flag Publishing House]] | series=“大镜头”纪实 | issue=v. 1 | year=1998 | isbn=978-7-5051-0240-8 | url=https://books.google.com/books?id=eeNdAAAAIAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> On 7 October 1950, the Chinese People's Liberation Army launched the [[Battle of Chamdo]]. After the battle, the PLA ceased military operations, released all Tibetan prisoners, and expressed its hope for a settlement through peace talks. At the invitation of the Central Government, the Dalai Lama and a Tibetan government delegation traveled to [[Beijing]] for peace talks, and in April 1951, a five-member delegation headed by [[Ngapo-Ngawang Jigme]] traveled to Beijing and reached a [[Seventeen Point Agreement|consensus on peace talks]].<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 492">{{cite book | title=西藏历代的边事边政与边吏 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=西藏历史与现状综合研究项目 | year=2015 | isbn=978-7-5097-7191-4 | url=https://books.google.com/books?id=-VV0EAAAQBAJ&pg=PA492 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=492}}</ref><ref name="Norbu 2001 p. 345">{{cite book | last=Norbu | first=D. | title=China's Tibet Policy | publisher=Taylor & Francis | year=2001 | isbn=978-1-136-79793-4 | url=https://books.google.com/books?id=EGqyIgOlUCIC&pg=PA345 | access-date=2024-03-13 | page=345}}</ref><ref name="Samkar 2022 p. 204">{{cite book | last=Samkar | first=N. | title=A Brief History of the Kingdom Guge: History of Ngari Rosary of White Pearl, A Youngster's Ornament | publisher=Library of Tibetan Works & Archives | series=Tibetan Historical Studies | year=2022 | isbn=978-93-90752-73-7 | url=https://books.google.com/books?id=dzxjEAAAQBAJ&pg=PA204 | access-date=2024-03-13 | page=204}}</ref> In 1959, following a failed [[1959 Tibetan uprising|uprising]], the 14th Dalai Lama and his associates fled Tibet. Lhasa remained the political, economic, cultural and religious center of Tibet. In January 1960, Lhasa City was established.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 9">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA9 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=9}}</ref> In 1964, the autonomous region and Lhasa city leaders jointly formed the Lhasa City Municipal Construction Command, led from the country's brother provinces and cities to mobilize the construction team, has built the Lhasa City YuTuo Road, KangAng East Road, NiangJe South Road, JinZhu East Road, DuoSen South Road and Beijing West Road. Lhasa local officials paved more than 100,000 square meters of asphalt. The new city center of Lhasa is three times larger than the old city center, and the population of the city has increased by more than 20,000 people.<ref>{{cite book |last1=中国城市发展研究会 |title=中国城市年鉴 1994 |date=1994 |publisher=中国城市年鉴社 |page=605}}</ref> In September 1965, the Tibet Autonomous Region was established, and Lhasa became the capital of the region.<ref name="等贺新元 2015 p. 386">{{cite book | author=等贺新元 | title=和平解放以来民族政策西藏实践绩效研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7163-1 | url=https://books.google.com/books?id=81V0EAAAQBAJ&pg=PA386 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=386}}</ref> Of the 22 parks (''lingka''s) which surrounded the city of Lhasa, most of them over half a mile in length, where the people of Lhasa were accustomed to picnic, only three survive today: the [[Norbulingka]], Dalai Lama's Summer Palace, constructed by the [[7th Dalai Lama]];<ref name="Dorje 1999, p. 69"/> a small part of the Shugtri Lingka, and the [[Lukhang]]. Dormitory blocks, offices and army barracks are built over the rest.<ref>Robert Barnett, ''Lhasa: Streets with Memories,'' Columbia University Press, 2010 p.67: "Today, except for the Dalai Lama's Summer Palace, a small part of the Shugtri Lingka (now renamed the People's Park), and the [[Lukhang]], those parks have disappeared."</ref> The [[Guan Yu|Guāndì miào (關帝廟)]] or [[Epic of King Gesar|Gesar]] Lhakhang temple was erected by the Amban in 1792 atop Mount Bamare {{convert|3|km|0|abbr=off}} south of the Potala to celebrate the defeat of an invading [[Gurkha]] army.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' p.60; The monument however does not commemorate the Tibetan epic hero, but the Chinese figure. See Lara Maconi, 'Gesar de Pékin? Le sort du Roi Gesar de Gling, héros épique tibétain, en Chinese (post-) maoïste,' in Judith Labarthe, ''Formes modernes de la poésie épique: nouvelles approches,'' Peter Lang, 2004 pp.371–419, p.373 n.7. Relying on H. Richardson, and R. A. Stein, Maconi says that this was erected by the Chinese general Fu Kang'an (福康安).</ref> The main gate to the city of Lhasa used to run through the large Pargo Kaling [[chorten]] and contained holy relics of the Buddha Mindukpa.<ref>Tung (1980), p.21 and caption to plate 17, p. 42.</ref> In 2000 the urbanised area covered {{convert|53|km2}}, with a population of around 170,000. Official statistics of the metropolitan area report that 70&nbsp;percent are Tibetan, 24.3 are Han, and the remaining 2.7 Hui, though outside observers suspect that non-Tibetans account for some 50–70&nbsp;percent. According to the Sixth Population Census in 2010, the population of Tibetans is 429,104, accounting for 76.70% of the total population of Lhasa. The second most populous ethnic group is the Han Chinese, with a population of 121,065, accounting for 21.64% of Lhasa's total population. These two ethnic groups account for the vast majority of Lhasa's total population, while other ethnic minorities account for only about 1.66% of Lhasa's total population.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 23">{{cite book | title=西藏藏族人口相关数据分析研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7316-1 | url=https://books.google.com/books?id=IVZ0EAAAQBAJ&pg=PA23 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=23}}</ref> <gallery widths=200 heights=200> File:Songstengampo.jpg|[[Songtsen Gampo]] File:Lhasa gateway 1905.png|Lhasa's (western gate)—the [[Tibetan people|Tibetans]] called this [[Stupa|chorten]], [[Pargo Kaling]] pictured here at the time of the 1904 [[British expedition to Tibet]]. File:Bundesarchiv Bild 135-KA-07-089, Tibetexpedition, Mönche mit Blasinstrumenten.jpg|1938 Lhasa with the Potala as seen from the roof of Men-Tsee-Khang (Tibetan Medical College) founded by the 13th Dalai Lama File:PLA marching into Lhasa.jpg|On 26 October 1951, the advance troops of the Chinese People's Liberation Army marched into Lhasa with red flags in their hands. </gallery> == Geography == [[File:Lhasa, Tibet.jpg|thumb|Lhasa sits in a flat river valley]] [[File:Lhasa from the Pabonka Monastery.JPG|thumb|Lhasa from the Pabonka Monastery. The [[Potala Palace]] rises above the old city.]] [[File:Map of Lhasa, Tibet Autonomous Region in 1973 detail, from- NH-46-9 Lasa Tibet (cropped).jpg|thumb|Map including Lhasa ([[Defense Mapping Agency|DMA]], 1973)]] Lhasa has an elevation of about {{cvt|3600|m|ft|sigfig=3}}<ref>''National Geographic Atlas of China''. (2008), p. 88. National Geographic, Washington D.C. {{ISBN|978-1-4262-0136-3}}.</ref> and lies in the centre of the [[Tibetan Plateau]] with the surrounding mountains rising to {{cvt|5500|m|ft|sigfig=3}}. The air only contains 68&nbsp;percent of the oxygen compared to sea level.<ref name="Dorje 1999, p. 68">Dorje (1999), p. 68.</ref> The [[Lhasa River]], also Kyi River or Kyi Chu, a tributary of the [[Yarlung Zangbo River]] (Brahmaputra River), runs through the southern part of the city. This river, known to local Tibetans as the "merry blue waves", flows through the snow-covered peaks and gullies of the [[Nyainqêntanglha]] mountains, extending {{cvt|315|km|mi}}, and emptying into the Yarlung Zangbo River at [[Qüxü County|Qüxü]], forms an area of great scenic beauty. The marshlands, mostly uninhabited, are to the north.<ref name="Barnett">{{cite book |last=Barnett |first=Robert |title=Lhasa: streets with memories |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |url-access=registration |year=2006 |publisher=Columbia University Press |isbn=0-231-13680-3 |page=[https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn/page/42 42]}}</ref> Ingress and egress roads run east and west, while to the north, the road infrastructure is less developed.<ref name="Barnett"/> ===Administration=== [[File:Chengguan District sketch map png.png|thumb|The built-up area (pink) within the Chengguan District (yellow)]] Chengguan District is located on the middle reaches of the [[Lhasa River]], a tributary of the [[Brahmaputra River]], with land that rises to the north and south of the river. It is {{convert|28|km}} from east to west and {{convert|31|km}} from north to south. Chengguan District is bordered by [[Doilungdêqên District]] to the west, [[Dagzê County]] to the east and [[Lhünzhub County]] to the north. [[Gonggar County]] of Lhoka (Shannan) Prefecture lies to the south.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 109">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA109 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=109}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 48">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA48 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=48}}</ref> Chengguan District has an elevation of {{convert|3650|m}} and covers {{convert|525|km2}}. The urban built-up area covers {{convert|60|km2}}.The average annual temperature of {{convert|8|°C}}. Annual precipitation is about {{convert|300|mm}} to {{convert|500|mm}}, mostly falling between July and September.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 50">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA50 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=50}}</ref> [[File:View from Potala Palace.jpg|thumb|View of Lhasa in 2017]] The term "Chengguan District" is the administrative term for the inner urban area or the urban centre within a prefecture, in this case the prefectural-city of Lhasa. Outside of the urban area much of Chengguan District is mainly mountainous with a near nonexistent rural population. Chengguan District is at the same administrative level as a county.{{sfn|Subramanya|2004|p=486}} Chengguan District of Lhasa was established on 23 April 1961. It currently has 12 fully urban subdistricts.<ref name=subdivsion>{{cite web |script-title=zh:2013年统计用区划代码和城乡划分代码：城关区 |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2013/54/01/540102.html |website=stats.gov.cn |publisher=National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |access-date=6 April 2015}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%; margin:auto;" |- ! Name ! [[Standard Tibetan|Tibetan]] ! [[Tibetan Pinyin]] ! [[Chinese language|Chinese]] ! [[Pinyin]] ! Population (2010)<ref>{{cite book |author1=Census Office of the State Council of the People's Republic of China |author2=Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |date=2012 |title=Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China by Township |script-title=zh:中国2010人口普查分乡、镇、街道资料 |location=Beijing |publisher=China Statistics Print |edition=1st |isbn=978-7-5037-6660-2}}</ref> |- |[[Pargor Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|བར་སྒོར་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Pargor Tromzhung|| {{lang|zh-hans|八廓街道}}|| ''Bākuò Jiēdào'' || 92,107 |- |[[Gyirai Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|སྐྱིད་རས་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gyirai Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉日街道}}|| ''Jírì Jiēdào'' ||21,022 |- |[[Jêbumgang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|རྗེ་འབུམ་སྒང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jêbumgang Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉崩岗街道}}|| ''Jíbēnggǎng Jiēdào'' ||29,984 |- |[[Chabxi Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གྲ་བཞི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Chabxi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|扎细街道}}|| ''Zāxì Jiēdào'' ||30,820 |- |[[Gündêling Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀུན་བདེ་གླིང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gündêling Tromzhung|| {{lang|zh-hans|公德林街道}}|| ''Gōngdélín Jiēdào'' ||55,404 |- |[[Garmagoinsar Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀརྨ་མ་ཀུན་བཟང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Garmagoinsar Tromzhung|| {{lang|zh-hans|嘎玛贡桑街道}}|| ''Gámǎgòngsāng Jiēdào'' ||19,472 |- |[[Liangdao Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གླིང་ཕྲན་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Lingchain Nyi'gyi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|两岛街道}}|| ''Liǎngdǎo Jiēdào'' ||14,055 |- |[[Jinzhu West Road Subdistrict]]||{{Bo-textonly|བཅིངས་འགྲོལ་ནུབ་ལམ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jingzhoi Nublam Tromzhung|| {{lang|zh-hans|金珠西路街道}}|| ''Jīnzhū Xīlù Jiēdào'' || <small>established in 2013</small> |- |[[Ngaqên Subdistrict]]||{{Bo-textonly|སྣ་ཆེན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Ngaqên Tromzhung|| {{lang|zh-hans|纳金街道}} || ''Nàjīn Jiēdào'' || 29,575 |- |[[Togdê Subdistrict]]||{{Bo-textonly|དོག་སྡེ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Togdê Tromzhung|| {{lang|zh-hans|夺底街道}}|| ''Duóde Jiēdào''|| 15,186 |- |[[Caigungtang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཚལ་གུང་ཐང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Caigungtang Tromzhung||{{lang|zh-hans|蔡公堂街道}}|| ''Càigōngtáng Jiēdào'' || 8,800 |- |[[Nyangrain Subdistrict]] ||{{Bo-textonly|ཉང་བྲན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Nyangrain Tromzhung|| {{lang|zh-hans|娘热街道}}|| ''Niángrè Jiēdào'' || 26,354 |} ===Climate=== {{multiple image | align = right | image1 = Lhasa scene.jpg | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Lhasa Valley in Tibet.jpg | width2 = 226 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Chengguan District, Lhasa; right: Lhasa Valley }} Owing to its very high elevation, Lhasa has a [[cool semi-arid climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''BSk''), bordering on both a monsoon-influenced [[subtropical highland climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Cwb'') and a [[humid continental climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Dwb''), with frosty winters and mild summers, yet the valley location protects the city from intense cold or heat and strong winds. Monthly possible sunshine ranges from 53&nbsp;percent in July to 84&nbsp;percent in November, and the city receives nearly 3,000 hours of sunlight annually. It is thus sometimes called the "sunlit city" by Tibetans. The coldest month is January with an average temperature of {{convert|0.6|°C|1}} and the warmest month is June and July with a daily average of {{convert|17.5|°C|1}}, though nights have generally been warmer in July.<ref name= CMA >{{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971－2000年） |access-date=4 May 2010 |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |url-status=dead}}</ref> The annual mean temperature is {{convert|8.8|°C|1}}, with extreme temperatures ranging from {{convert|−16.5|to|30.8|°C|°F|0}} on 17 January 1968 and 24 June 2019 respectively.<ref name = Mherrera/> Lhasa has an annual precipitation of {{convert|458|mm|in|1}} with rain falling mainly in July, August and September. The driest month is December at {{convert|0.3|mm|2}} and the wettest month is August, at {{convert|133.5|mm|2}}. Summer is widely regarded the "best" of the year as rains come mostly at night and Lhasa is still sunny during the daytime. {{Weather box | location = Lhasa, elevation {{convert|3649|m|ft|abbr=on}}, (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | metric first = Y | single line = Y | Jan high C = 8.3 | Feb high C = 10.4 | Mar high C = 13.4 | Apr high C = 16.5 | May high C = 20.5 | Jun high C = 23.9 | Jul high C = 23.3 | Aug high C = 22.3 | Sep high C = 21.1 | Oct high C = 17.9 | Nov high C = 13.3 | Dec high C = 9.7 | Jan mean C = 0.6 | Feb mean C = 3.1 | Mar mean C = 6.5 | Apr mean C = 9.8 | May mean C = 13.8 | Jun mean C = 17.5 | Jul mean C = 17.5 | Aug mean C = 16.7 | Sep mean C = 15.2 | Oct mean C = 10.8 | Nov mean C = 5.4 | Dec mean C = 1.7 | Jan low C = -7.1 | Feb low C = -4.2 | Mar low C = -0.5 | Apr low C = 3.1 | May low C = 7.1 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 11.7 | Aug low C = 11.1 | Sep low C = 9.3 | Oct low C = 3.7 | Nov low C = -2.5 | Dec low C = -6.3 | Jan record high C = 20.5 | Feb record high C = 21.3 | Mar record high C = 25.1 | Apr record high C = 25.9 | May record high C = 29.4 | Jun record high C = 30.8 | Jul record high C = 30.4 | Aug record high C = 27.2 | Sep record high C = 26.5 | Oct record high C = 24.8 | Nov record high C = 22.8 | Dec record high C = 20.1 | Jan record low C = −16.5 | Feb record low C = −15.4 | Mar record low C = −13.6 | Apr record low C = −8.1 | May record low C = -2.7 | Jun record low C = 2.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.3 | Sep record low C = 0.3 | Oct record low C = -7.2 | Nov record low C = -11.2 | Dec record low C = -16.1 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 0.9 | Feb precipitation mm = 1.9 | Mar precipitation mm = 3.5 | Apr precipitation mm = 8.3 | May precipitation mm = 31.1 | Jun precipitation mm = 84.0 | Jul precipitation mm = 140.5 | Aug precipitation mm = 129.8 | Sep precipitation mm = 64.8 | Oct precipitation mm = 6.5 | Nov precipitation mm = 0.9 | Dec precipitation mm = 0.7 | unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 1.2 | Mar precipitation days = 2.4 | Apr precipitation days = 5.2 | May precipitation days = 9.5 | Jun precipitation days = 14.4 | Jul precipitation days = 19.8 | Aug precipitation days = 19.1 | Sep precipitation days = 13.5 | Oct precipitation days = 3.5 | Nov precipitation days = 0.6 | Dec precipitation days = 0.5 | year precipitation days = | Jan humidity = 25 | Feb humidity = 24 | Mar humidity = 27 | Apr humidity = 36 | May humidity = 41 | Jun humidity = 48 | Jul humidity = 59 | Aug humidity = 61 | Sep humidity = 57 | Oct humidity = 43 | Nov humidity = 32 | Dec humidity = 27 | Jan sun = 250.0 | Feb sun = 234.4 | Mar sun = 256.0 | Apr sun = 254.3 | May sun = 279.8 | Jun sun = 260.4 | Jul sun = 227.5 | Aug sun = 223.5 | Sep sun = 238.4 | Oct sun = 280.6 | Nov sun = 266.2 | Dec sun = 256.5 | year sun = | Jan percentsun = 77 | Feb percentsun = 74 | Mar percentsun = 68 | Apr percentsun = 65 | May percentsun = 66 | Jun percentsun = 62 | Jul percentsun = 54 | Aug percentsun = 55 | Sep percentsun = 65 | Oct percentsun = 80 | Nov percentsun = 84 | Dec percentsun = 81 | year percentsun = | Jan snow days = 1.3 | Feb snow days = 2.2 | Mar snow days = 5.5 | Apr snow days = 5.6 | May snow days = 0.9 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0.1 | Oct snow days = 1.1 | Nov snow days = 1.3 | Dec snow days = 0.7 | year snow days = | source 1 = China Meteorological Administration<ref name="cma graphical">{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |script-title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh-cn |access-date=15 April 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |script-title=zh:CMA台站气候标准值(1991-2020) |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |access-date=11 April 2023 |title=Experience Template}}</ref><ref name="CMA old"> {{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971–2000年） |publisher=[[China Meteorological Administration]] |access-date=25 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |archive-date=21 September 2013}}</ref> all-time extreme temperature<ref name = Mherrera>{{cite web |url=http://www.mherrera.org/temp.htm |title=Extreme Temperatures Around the World |access-date=21 February 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=55591&ano=2022&mes=3&day=29&hora=18&min=0&ndays=30 |title=55591: Lhasa (China) |author=<!--Not stated--> |date=28 March 2022 |website=ogimet.com |publisher=OGIMET |access-date=29 March 2022 |quote=}}</ref> | source = }} == Demographics == [[File:IMG 0996 Lhasa Barkhor.jpg|thumb|right|An elderly Tibetan woman holding a [[prayer wheel]] on the street in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mendicant monk in Lhasa, 1993.jpg|thumb|right|[[Mendicant]] monk in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mother & son playing lute. Lhasa 1993.jpg|thumb|right|Woman with son [[busking]] in Chengguan District, Lhasa, 1993]] === Demographics in the past === The 11th edition of ''[[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]'' published between 1910 and 1911 noted the total population of Lhasa, including the lamas in the city and vicinity was about 30,000,<ref name="Britannica">{{Cite EB1911|wstitle=Lhasa}}</ref> A census in 1854 made the figure 42,000, but it is known to have greatly decreased afterwards. ''Britannica'' noted that within Lhasa, there were about a total of 1,500 resident Tibetan laymen and about 5,500 Tibetan women.<ref name="Britannica"/> The permanent population also included Chinese families (about 2,000).<ref name="Britannica"/> The city's residents included traders from [[Nepal]] and [[Ladakh]] (about 800), and a few from [[Bhutan]], [[Mongolia]] and other places.<ref name="Britannica"/> The ''Britannica'' noted with interest that the Chinese had a crowded burial-ground at Lhasa, tended carefully after their manner and that the Nepalese supplied mechanics and metal-workers at that time.<ref name="Britannica"/> In the first half of the 20th century, several [[Western culture|Western]] explorers made celebrated journeys to the city, including [[William Montgomery McGovern]], [[Francis Younghusband]], [[Alexandra David-Néel]], and [[Heinrich Harrer]]. Lhasa was the centre of Tibetan Buddhism as nearly half of its population were [[monk]]s,<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |title=Lhasa: Streets with Memories |last=Barnett |first=Robert |date=2013 |publisher=Columbia University Press |quote="population of Lhasa in 1904 was estimated by the British at 30,000 people, of whom 20,000 were said to be monks [...] in 1936 Spencer Chapman estimated the population at 50,000 to 60,000, consisting of 20,000 residents and 30,000 to 40,000 monks" |isbn=9780231510110 |url-access=registration}}</ref> Though this figure may include monks from surrounding monasteries who travelled to Lhasa for various celebrations and were not ordinarily resident there. The majority of the pre-1950 Chinese population of Lhasa were merchants and officials. In the Lubu section of Lhasa, the inhabitants were descendants of Chinese vegetable farmers, some of whom married Tibetan wives. They came to Lhasa in the 1840s–1860s after a Chinese official was appointed to the position of [[Amban]].<ref>{{cite book |last=Mayaram |first=Shail |url=https://books.google.com/books?id=QVSVux0wIW0C&pg=PA60 |title=The other global city |year=2009 |publisher=Taylor & Francis US |isbn=978-0-415-99194-0 |page=60 |access-date=28 June 2010}}</ref> According to one writer, the population of the city was about 10,000, with some 10,000 monks at Drepung and Sera monasteries in 1959.<ref>Dowman (1988), p. 39.</ref> Hugh Richardson, on the other hand, puts the population of Lhasa in 1952, at "some 25,000–30,000—about 45,000–50,000 if the population of the great monasteries on its outskirts be included."<ref>Richardson (1984), p. 7.</ref> ===Contemporary demographics=== The total population of Lhasa Prefecture-level City is 521,500 (including known migrant population but excluding military garrisons). Of this, 257,400 are in the urban area (including a migrant population of 100,700), while 264,100 are outside.<ref>{{Cite web |url=http://www.lasa.gov.cn/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217215814/http://www.lasa.gov.cn/gb1/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=30 |url-status=dead |title=拉萨市人民政府 |archive-date=17 February 2007 |website=www.lasa.gov.cn}}</ref> Nearly half of Lhasa Prefecture-level City's population lives in Chengguan District, which is the administrative division that contains the urban area of Lhasa (i.e. the actual city). The urban area is populated by ethnic Tibetans, Han, Hui and other ethnic groups. The 2000 official census gave a total population of 223,001, of which 171,719 lived in the areas administered by city street offices and city neighborhood committees. 133,603 had urban registrations and 86,395 had rural registrations, based on their place of origin.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} The census was taken in November, when many of the ethnic Han workers in seasonal industries such as construction would have been away from Tibet, and did not count the military.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} A 2011 book estimated that up to two-thirds of the city's residents are non-Tibetan, although the government states that Chengguan District as a whole is still 63% ethnic Tibetan.{{sfn|Johnson|2011|p=81}} {{As of|2014}}, half of Tibet's Han population resided in the district, and [[Bilingual education|bilingual]] or wholly Chinese teaching was common in the schools.{{sfn|Leibold|Chen|2014|p=117}} == Economy == {{multiple image | align = right | image1 = Barkhor in Lhasa 20007 (Detail) Dieter Schuh.JPG | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Jokhang Market.jpg | width2 = 200 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Barkhor<br />Right: Jokhang Market }} Competitive industry together with feature economy play key roles in the development of Lhasa. With the view to maintaining a balance between population growth and the environment, tourism and service industries are emphasised as growth engines for the future. Many of Lhasa's rural residents practice traditional agriculture and [[animal husbandry]]. Lhasa is also the traditional hub of the Tibetan trading network. For many years, chemical and car making plants operated in the area and this resulted in significant pollution, a factor which has changed in recent years{{which|date=March 2026}}.{{cn|date=March 2026}} [[Copper]], [[lead]] and [[zinc]] are mined nearby and there is ongoing experimentation regarding new methods of mineral mining and geothermal heat extraction.{{cn|date=March 2026}} Agriculture and animal husbandry in Lhasa are considered to be of a high standard. People mainly plant [[highland barley]] and winter [[wheat]]. The resources of water conservancy, [[geothermal heating]], [[solar energy]] and various mines are abundant.{{cn|date=March 2026}} There is widespread electricity together with the use of both [[machinery]] and traditional methods in the production of such things as [[textile]]s, [[leather]]s, plastics, matches and [[embroidery]]. The production of national handicrafts has made great progress.{{cn|date=March 2026}} {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = 275 | image1 = | caption1 = A market in Lhasa | image2 = Barkhor in Lhasa (Tibet) 2007 Dieter Schuh.JPG | caption2 = Barkhor }} With the growth of tourism and service sectors, the sunset industries which cause serious pollution are expected to fade in the hope of building a healthy ecological system. Environmental problems such as [[soil erosion]], [[Soil acidification|acidification]], and loss of [[vegetation]] are being addressed. The tourism industry now brings significant business to the region, building on the attractiveness of the Potala Palace, the [[Jokang]], the [[Norbulingka]] Summer Palace and surrounding large monasteries as well the spectacular [[Himalaya]]n landscape together with the many wild plants and animals native to the high altitudes of [[Central Asia]]. Tourism to Tibet dropped sharply following the crackdown on protests in 2008, but as early as 2009, the industry was recovering.<ref>Xinhua, [http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm "Tibet tourism warms as spring comes"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121107181433/http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm |date=7 November 2012 }}, 13 February 2009.</ref> Chinese authorities plan an ambitious growth of tourism in the region aiming at 10 million visitors by 2020; these visitors are expected to be domestic. With renovation around historic sites, such as the Potala Palace, [[UNESCO]] has expressed "concerns about the deterioration of Lhasa's traditional cityscape."<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |date=8 April 2005 |access-date=20 May 2009 |title=Tourism drive 'is destroying Tibet' |publisher=Telegraph |last=Miles |first=Paul |location=London}}{{cbignore}}</ref> [[File:Banak Shöl HotelLhasa.jpg|thumb|[[Banak Shöl Hotel]]]] Lhasa contains several hotels. [[Lhasa Hotel]] is a 4-star hotel located northeast of Norbulingka in the western suburbs of the city. Completed in September 1985, it is the flagship of CITS's installations in Tibet. It accommodates about 1000 guests and visitors to Lhasa. There are over 450 rooms (suites) in the hotel, and all are equipped with [[air conditioning]], [[mini-bar]] and other basic facilities. Some of the rooms are decorated in traditional Tibetan style. The hotel was operated by Holiday Inn from 1986 to 1997<ref>{{cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |title=Lhasa Hotel in Lhasa, China - Lonely Planet |publisher=Hotels.lonelyplanet.com |access-date=26 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730185333/http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |archive-date=30 July 2012}}</ref> and is the subject of a book, ''[[The Hotel on the Roof of the World]]''. Another hotel of note is the historical [[Banak Shöl Hotel]], located at 8 Beijing Road in the city.<ref>{{Cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727124326/http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |url-status=dead |title=Lonely Planet |archive-date=27 July 2008}}</ref> It is known for its distinctive wooden [[veranda]]s. Lhasa contains several businesses of note. [[Lhasa Carpet Factory]], a [[factory]] south of Yanhe Dong Lu near the [[Tibet University]], produces traditional [[Tibetan rug]]s that are exported worldwide. It is a modern factory, the largest manufacturer of rugs throughout Tibet, employing some 300 workers. Traditionally Tibetan women were the weavers, and men the spinners, but both work on the rugs today. The [[Lhasa Brewery Company]] was established in 1988 on the northern outskirts of Lhasa, south of [[Sera Monastery]] and is the highest commercial brewery in the world at {{convert|11975|ft|m}} and accounts for 85&nbsp;percent of contemporary beer production in Tibet.<ref name="Sun">{{cite web |url=http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |title=Lhasa beer from Tibet makes US debut |publisher=Tibet Sun |date=12 August 2009 |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717053641/http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |archive-date=17 July 2011}}</ref> The brewery, consisting of five-story buildings, cost an estimated US$20–25&nbsp;million, and by 1994, production had reached 30,000 bottles per day, employing some 200 workers by this time.<ref name="Gluckman">{{cite book |last=Gluckman |first=Ron |url=http://www.gluckman.com/Lhasa%27Brew.html |title=Brewing at the Top of the World |publisher=Asia, Inc. |year=1994}}</ref> Since 2000, the [[Carlsberg Group|Carlsberg group]] has increased its stronghold in the Chinese market and has become increasingly influential in the country with investment and expertise. Carlsberg invested in the Lhasa Brewery in recent years and has drastically improved the brewing facility and working conditions, renovating and expanding the building to what now covers 62,240 square metres (15.3 acres).<ref>{{cite web |url=http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |title=Carlsberg China |publisher=[[Carlsberg Group]] |access-date=27 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090324094439/http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |archive-date=24 March 2009 |url-status=dead}}</ref><ref name="LB">{{cite web |url=http://www.lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |title=The Beer |publisher=Lhasa Beer USA |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706045322/http://lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |archive-date=6 July 2009}}</ref> == Architecture and Cityscape == {{main|Architecture of Lhasa}} Lhasa has many sites of historic interest, including the [[Potala Palace]], [[Jokhang Temple]], [[Sera Monastery]] and [[Norbulingka]]. The Potala Palace, Jokhang Temple and the Norbulingka are UNESCO world heritage sites.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/707 |title=Historic Ensemble of the Potala Palace, Lhasa |publisher=unesco |access-date=10 February 2008}} In the surrounding prefecture of Lhasa are [[Sera Monastery]] and its many hermitages, many of which overlook Lhasa from the northern hill valleys and [[Drepung Monastery]], amongst many others of historical importance.</ref> However, many important sites were damaged or destroyed mostly, but not solely, during China's [[Cultural Revolution]] of the 1960s.<ref>Bradley Mayhew and Michael Kohn. ''Tibet''. 6th Edition (2005), pp. 36–37. Lonely Planet. {{ISBN|1-74059-523-8}}</ref><ref>Keith Dowman. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', (1988) pp. 8–13. Routledge &amp; Kegan Paul, Ltd., London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref><ref>Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 345–351.Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> Many have been restored since the 1980s. The [[Potala Palace]], named after Mount Potala, the abode of [[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokitesvara]],<ref>Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> was the chief residence of the [[Dalai Lama]]. After the [[14th Dalai Lama]] fled to [[India]] during the [[1959 Tibetan uprising]], the government converted the palace into a museum. The site was used as a [[meditation]] retreat by King [[Songtsen Gampo]], who in 637 built the first palace there in order to greet his bride [[Princess Wen Cheng|Princess Wencheng]] of the [[Tang dynasty]] of China. [[Lozang Gyatso, 5th Dalai Lama|Lobsang Gyatso]], the Great Fifth Dalai Lama, started the construction of the Potala Palace in 1645<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175"/> after one of his spiritual advisers, Konchog Chophel (d. 1646), pointed out that the site was ideal as a seat of government, situated as it is between [[Drepung]] and [[Sera Monastery|Sera]] monasteries and the old city of Lhasa.<ref name="autogenerated1"/> The palace underwent restoration works between 1989 and 1994, costing RMB55&nbsp;million (US$6.875&nbsp;million) and was inscribed to the [[UNESCO]] [[World Heritage List]] in 1994. The [[Lhasa Zhol Pillar]], below the Potala, dates as far back as circa 764 CE.<ref>Richardson (1985), p. 2.</ref> and is inscribed with what may be the oldest known example of Tibetan writing.<ref>{{cite web |url=http://www.blackwellreference.com/public/tocnode?id=g9780631214816_chunk_g978063121481622_ss1-17 |title=Tibetan writing |last=Coulmas |first=Florian |year=1999 |publisher=Blackwell Reference Online |access-date=20 October 2009}}</ref> The pillar contains dedications to a famous Tibetan general and gives an account of his services to the king including campaigns against China which culminated in the brief capture of the Chinese capital [[Chang'an]] (modern [[Xi'an]]) in 763 CE<ref>Snellgrove and Richardson (1995), p. 91.</ref> during which the Tibetans temporarily installed as Emperor a relative of Princess Jincheng Gongzhu (Kim-sheng Kong co), the Chinese wife of [[Trisong Detsen]]'s father, [[Me Agtsom]].<ref>Richardson (1984), p. 30.</ref><ref>Beckwith (1987), p. 148.</ref> [[Chokpori]], meaning 'Iron Mountain', is a [[sacred]] [[hill]], located south of the Potala. It is considered to be one of the four holy mountains of central Tibet and along with two other hills in Lhasa represent the "Three Protectors of Tibet.", Chokpori ([[Vajrapani]]), Pongwari ([[Manjushri]]), and Marpori ([[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokiteshvara]]).<ref name="Stein, R. A. 1972 p. 228">Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p. 228. Translated by J. E. Stapleton Driver. Stanford University Press, Stanford, California. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper).</ref> It was the site of the most famous [[medical school]] Tibet, known as the [[Mentsikhang]], which was founded in 1413. It was conceived of by [[Lobsang Gyatso]], the "Great" 5th Dalai Lama, and completed by the Regent [[Sangye Gyatso]] (Sangs-rgyas rgya-mtsho)<ref name="Dowman, Keith 1988 p. 49">Dowman, Keith. (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p. 49. Routledge &amp; Kegan Paul Ltd., London. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> shortly before 1697. [[Lingkhor]] is a [[sacred]] path, most commonly used to name the outer [[pilgrim]] road in Lhasa matching its inner twin, Barkhor. The Lingkhor in Lhasa was {{convert|8|km|mi}} long enclosing Old Lhasa, the Potala and [[Chokpori]] hill. In former times it was crowded with men and women covering its length in [[prostration]]s, [[beggar]]s and [[pilgrim]]s approaching the city for the first time. The road passed through willow-shaded parks where the Tibetans used to [[picnic]] in summer and watch open air operas on festival days. New Lhasa has obliterated most of Lingkhor, but one stretch still remains west of Chokpori. The [[Norbulingka]] palace and surrounding park is situated in the west side of Lhasa, a short distance to the southwest of Potala Palace and with an area of around {{convert|36|ha|acre}}, it is considered to be the largest man made garden in Tibet.<ref>{{cite web |url=http://www.tibetctrip.com/lhasa-attractions-tours/norbulinka-palace-the-treasure-park.html |title=Norbulingka Palace |publisher=Tibet Tours |access-date=18 May 2010}}</ref><ref name=China>{{cite web |url=http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |title=Norbulingka |access-date=23 May 2010 |publisher=Cultural China |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719220250/http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |archive-date=19 July 2011}}</ref> It was built from 1755.<ref name="Tibet71">Tibet (1986), p.71</ref> and served as the traditional summer residence of the successive [[Dalai Lama]]s until the 14th's self-imposed exile. Norbulingka was declared a 'National Important Cultural Relic Unit", in 1988 by the State council. In 2001, the Central Committee of the Chinese Government in its 4th Tibet Session resolved to restore the complex to its original glory. The [[Sho Dun Festival]] (popularly known as the "yogurt festival") is an annual festival held at Norbulingka during the seventh Tibetan month in the first seven days of the [[Full Moon]] period, which corresponds to dates in July/August according to the [[Gregorian calendar]]. The [[Barkhor]] is an area of narrow streets and a public square in the old part of the city located around [[Jokhang Temple]] and was the most popular devotional circumambulation for pilgrims and locals. The walk was about one kilometre ({{convert|1|km|1|abbr=off|disp=output only}}) long and encircled the entire [[Jokhang]], the former seat of the [[Nechung Oracle|State Oracle]] in Lhasa called the [[Muru Nyingba Monastery]], and a number of nobles' houses including [[Tromzikhang]] and [[Jamkhang]]. There were four large incense burners (''sangkangs'') in the four cardinal directions, with incense burning constantly, to please the gods protecting the Jokhang.<ref>Dowman, Keith (1998). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', pp. 40–41. Routledge &amp; Kegan Paul, London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> Most of the old streets and buildings have been demolished in recent times and replaced with wider streets and new buildings. Some buildings in the Barkhor were damaged in the 2008 unrest.<ref name="The EconomistWeekInTibet">{{cite news |last=Philip |first=Bruno |title=Trashing the Beijing road |newspaper=[[The Economist]] |date=19 March 2008 |url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=10875823 |access-date=3 February 2010}}</ref> The [[Jokhang]] is located on Barkhor Square in the old town section of Lhasa. For most Tibetans it is the most sacred and important temple in Tibet. It is in some regards pan-sectarian, but is presently controlled by the [[Gelug]] school. Along with the [[Potala Palace]], it is probably the most popular tourist attraction in Lhasa. It is part of the [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] "Historic Ensemble of the Potala Palace," and a spiritual centre of Lhasa. This temple has remained a key center of [[Buddhist]] [[pilgrimage]] for centuries. The circumambulation route is known as the "kora" in Tibetan and is marked by four large stone incense burners placed at the corners of the temple complex. The Jokhang temple is a four-story construction, with roofs covered with [[gilded]] [[bronze]] tiles. The [[architecture|architectural]] style is based on the Indian [[vihara]] design, and was later extended resulting in a blend of [[Nepal]]ese and [[Tang dynasty]] styles. It possesses the statues of [[Chenresig|Chenrezig]], [[Padmasambhava]] and King [[Songtsen Gampo]] and his two foreign brides, Princess [[Wen Cheng|Wencheng]] (niece of [[Emperor Taizong of Tang]]) and Princess [[Bhrikuti]] of [[Nepal]] and other important items.<ref name="Yuan Kunga Li 2014 p. 171">{{cite book | last1=Yuan | first1=H. | last2=Kunga | first2=A. | last3=Li | first3=B. | title=Tibetan Folktales | publisher=Bloomsbury Publishing | series=World Folklore Series | year=2014 | isbn=979-8-216-15591-1 | url=https://books.google.com/books?id=PQbJEAAAQBAJ&pg=PT171 | language=es | access-date=2024-03-13 | page=171}}</ref> [[Ramoche Temple]] is considered the most important temple in Lhasa after the Jokhang Temple.<ref name="Benard Moon 2000 p. 158">{{cite book | last1=Benard | first1=E. | last2=Moon | first2=B. | title=Goddesses Who Rule | publisher=Oxford University Press | year=2000 | isbn=978-0-19-535294-8 | url=https://books.google.com/books?id=D50ob0i_e0MC&pg=PA158 | access-date=2024-03-13 | page=158}}</ref> Situated in the northwest of the city, it is east of the Potala and north of the Jokhang,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59">Dowman, Keith. 1988. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide,'' p. 59. Routledge &amp; Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk).</ref> covering a total area of 4,000 square meters (almost one acre). The temple was gutted and partially destroyed in the 1960s and its famous bronze statue disappeared. In 1983 the lower part of it was said to have been found in a Lhasa rubbish tip, and the upper half in Beijing. They have now been joined and the statue is housed in the Ramoche Temple, which was partially restored in 1986,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59"/> and still showed severe damage in 1993. Following the major restoration of 1986, the main building in the temple now has three stories. The [[Tibet Museum (Lhasa)|Tibet Museum]] in Lhasa is the official museum of the Tibet Autonomous Region and was inaugurated on 5 October 1999. It is the first large, modern museum in the Tibet Autonomous Region and has a permanent collection of around 1000 artefacts, from examples of Tibetan art to architectural design throughout history such as Tibetan doors and construction beams.<ref name="zt">{{cite web |url=http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |title=The Tibet Museum |publisher=China Tibet Information Center |access-date=18 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726212012/http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |archive-date=26 July 2011}}</ref><ref name="cm">{{cite web |url=http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |title=Tibet Museum |publisher=China Museums |access-date=18 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604022604/http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |archive-date=4 June 2010 |url-status=dead}}</ref> It is located in an L-shaped building west of the Potala Palace on the corner of [[Norbulingkha Road|Norbulingka Road]]. The museum is organized into three main sections: a main exhibition hall, a folk cultural garden and administrative offices.<ref name="zt"/> The [[Monument to the Peaceful Liberation of Tibet]] was unveiled in the Potala Square in May 2002 to celebrate the 51st anniversary of the [[Seventeen Point Agreement for the Peaceful Liberation of Tibet]], and the work in the development of the autonomous region since then. The 37-metre-high concrete monument is shaped as an abstract Mount Everest and its name is engraved with the calligraphy of former CCP general secretary and PRC president [[Jiang Zemin]], while an inscription describes the socioeconomic development experienced in Tibet in the past fifty years.<ref>{{cite web |url=http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |title=Monument to Tibet Peaceful Liberation Unveiled |publisher=China Tibet Tourism Bureau |access-date=26 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707043243/http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |archive-date=7 July 2011}}</ref> There are four mosques in and around Lhasa. The earliest mosque, called ''Khache Lingka'', dates to 1650 and is located west of the city, and consists of two compounds.<ref name=islamicshangrila/> The [[Lhasa Great Mosque]] is the most prominent and built by the early 1700s.<ref name=islamicshangrila/> The Dokdé Mosque, north of Lhasa, has an adjacent cemetery and is dated to 1716.<ref name=islamicshangrila/> The fourth mosque, commonly known as "Small Mosque" (but also Barkhor or Rapsel Alley Mosque), was built in the early 1900s.<ref name=islamicshangrila>{{Cite book |last=Atwill |first=David G. |year=2018 |title=Islamic Shangri-La:Inter-Asian Relations and Lhasa's Muslim Communities, 1600 to 1960 |edition=1 |publisher=[[University of California Press]] |page=17}}</ref> <gallery widths=200 heights=160> File:Potala Palace, August 2009.jpg|The [[Potala Palace]] File:Bundesarchiv Bild 135-S-12-09-14, Tibetexpedition, Wirtschaftsgebäude des Potala.jpg|Inner and outer [[Zhol Village]] as seen from the [[Potala Palace]] in 1938. File:Tibet-5540 (2624909770).jpg|[[Norbulingka]] File:Jokhang Square, the first destination or drop-off for most tourists.jpg|Jokhang Square File:Old Barkhor street.jpg|Old Barkhor street, 1993. File:Ramoche-Tempel Schuh 2007.JPG|Ramoche Temple File:Tibet Museum1.jpg|Tibet Museum File:Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square.jpg|Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square </gallery> ==Culture== [[File:Tibetan dancing.jpg|thumb|Tibetan dancing in Lhasa, Tibet]] There are some night spots that feature [[cabaret]] acts in which performers sing in [[Chinese language|Chinese]], [[Standard Tibetan|Tibetan]], and [[English language|English]]. Dancers wear traditional Tibetan costume with long flowing cloth extending from their arms. There are a number of small bars that feature live music, although they typically have limited drink menus and cater mostly to foreign tourists. Duihuan (སྟོད་གཞས་) is a local form of music and dance in Tibet.<ref name="人民音乐出版社 2019 p. 221">{{cite book | title=中国民间歌舞音乐(修订版) | publisher=人民音乐出版社 | series=音乐自学丛书 | year=2019 | isbn=978-7-103-04599-2 | url=https://books.google.com/books?id=8bb_DwAAQBAJ&pg=PT221 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=221}}</ref> While the traditional Dui Huan in Tibet has only one instrument, the Dui Huan in Lhasa has four instruments: in addition to the [[Zainianqin]] and the [[Yangqin]], there are the [[Jinghu (instrument)|Jinghu]], the bamboo flute, and the stringed bells that are specially used for playing the rhythm. Together with the singing, they play, pull, strum and sing.<ref>{{cite news |title=中国西藏 |url=http://www.ctibet.org.cn/xzwh/201404/t20140402_2262303.htm |access-date=13 March 2024 |work=www.ctibet.org.cn}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2012 p. 115">{{cite book | title=寻找锅庄舞－藏地锅庄的历史、社会、体育考察 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2012 | isbn=978-7-5097-3432-2 | url=https://books.google.com/books?id=cxCDEAAAQBAJ&pg=PA115 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=115}}</ref> ==Education== [[File:View on campus bridge.jpg|thumb|Tibet University Campus (2016)]] There are two universities of [[Tibet University]] and [[Tibet Tibetan Medical University]] and 3 special colleges of [[Lhasa Teachers College]], [[Tibet Police College]] and [[Tibet Vocational and Technical College]] in the Lhasa city.<ref>{{Cite web |title=全国高等学校名单 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |url=http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/s5743/s5744/A03/202206/t20220617_638352.html |access-date=18 June 2022 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> [[Tibet University]] ([[Standard Tibetan|Tibetan]]: བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་) is the main [[university]] of [[Tibet Autonomous Region]]. Its campus is located in Chengguan District, Lhasa, east of the city-centre. A forerunner was created in 1952 and the university was officially established in 1985, funded by the [[Government of the People's Republic of China|Chinese government]]. About 8000 students are enrolled at the university. Tibet University is a comprehensive university with the highest academic level in [[Tibet Autonomous Region]]. It is a member of the prestigious [[Project 211]], and is sponsored under the [[Double First-Class Construction]] initiative.<ref name="Chinese Department of Education">{{Cite web |url=http://www.moe.gov.cn/srcsite/A22/moe_843/201709/t20170921_314942.html |title=教育部 财政部 国家发展改革委关于公布世界一流大学和一流学科建设高校及建设学科名单的通知 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> == Transport == ===Rail=== [[File:Lhasa Railway Station 2.jpg|thumb|right|[[Lhasa railway station]] in 2019]] Lhasa has been served by rail since 2006, when the [[Qinghai–Tibet Railway]] opened for passenger operations. Reaching an elevation of 5,072 metres above sea level, the Qinghai-Tibet railway is the world's highest railway by elevation. It connects Lhasa with [[Xining]], the capital of [[Qinghai Province]], some {{cvt|2000|km}} away, and ultimately links Lhasa with other major cities with China's extensive railway network.<ref>{{Cite web |url=http://www.appletravel.cn/news-10400.html |title=World's highest railway Qinghai-Tibet Railway to be extended to Xigaze from Lhasa - Apple Travel |website=www.appletravel.cn}}</ref> Five trains arrive at and depart from [[Lhasa railway station]] each day. Train number Z21 takes 40 hours and 53 minutes from [[Beijing West railway station|Beijing West]], arriving in Lhasa at 13:03 every day. Train Z22 from Lhasa to Beijing West departs at 15:30 and arrives in Beijing at 08:20 on the third day, taking 40 hours, 50 minutes. Trains also arrive in Lhasa from [[Chengdu]], [[Chongqing]], [[Lanzhou]], Xining, [[Guangzhou]], [[Shanghai]] and other cities.<ref name=Lhasatravel>[http://chinatour.net/tibet/lhasa/get-lhasa/"How to Get to Lhasa" ChinaTour.net] Accessed 23 March 2015</ref> To counter the problem of altitude differences giving passengers [[altitude sickness]], extra oxygen is pumped in through the ventilation system and available directly on each berth with close open control by a flap for the convenience of passengers, and personal oxygen masks are available on request.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/03/AR2006070301219.html |newspaper=The Washington Post |first=Edward |last=Cody |access-date=7 May 2010 |title=Train 27, Now Arriving Tibet, in a 'Great Leap West' |date=4 July 2006}}</ref> Within the soft sleeper cabins there are 64 seats per train, which have an electrical plug for electronics.<ref>{{cite web |url=https://www.onceinalifetimejourney.com/once-in-a-lifetime-journeys/train-lhasa-can-expect/ |title=The train to Lhasa, Tibet - What You Can Expect |date=7 June 2017}}</ref> Lhasa is also [[Lhasa–Xigazê Railway|connected]] to [[Shigatse]], the second largest city in Tibet by rail service, since 2014.<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 264">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT264 | access-date=2024-03-13 | page=264| publisher=Notion Press }}</ref><ref name="Figueiredo Leandro Li 2021 p. 140">{{cite book | last1=Figueiredo | first1=P.G. | last2=Leandro | first2=F.J. | last3=Li | first3=Y. | title=Handbook of Research on Special Economic Zones as Regional Development Enablers | publisher=IGI Global | series=Advances in Public Policy and Administration | year=2021 | isbn=978-1-7998-7621-2 | url=https://books.google.com/books?id=F_NLEAAAQBAJ&pg=PA140 | access-date=2024-03-13 | page=140}}</ref> A third railway, the [[Sichuan–Tibet railway]], which links Lhasa with [[Nyingchi County]] and into the interior ultimately terminating in [[Chengdu]], began construction in June 2015.<ref>{{cite news |script-title=zh:拉林铁路预计2014年9月份动工 全线435.39千米 |url=http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |publisher=China Tibet News |date=15 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140730031816/http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |archive-date=30 July 2014}}</ref> For onward rail travel in [[South Asia]], the closest major station in India is [[New Jalpaiguri]], [[Siliguri]] in [[West Bengal]]. However, extension of the Indian railway system to [[Sikkim]] will make it easier for onward connections through the [[South Asian]] railway network. There are preliminary plans to link Lhasa by rail with Kathmandu.<ref>{{cite news |title=Extend Tibet railway line to Kathmandu, Nepal tells China |url=http://archive.indianexpress.com/news/extend-tibet-railway-line-to-kathmandu-nepal-tells-china/527936/ |publisher=The Indian Express |date=12 October 2009}}</ref> As per a Chinese Tibetan spokesperson, extension of this rail line to Kathmandu with tunnelling under [[Mount Everest]] was, as of 2015, expected to be completed by 2020.<ref>{{cite news |url=http://www.theguardian.com/world/2015/apr/09/china-may-build-rail-tunnel-under-mount-everest-state-media-reports |title=China may build rail tunnel under Mount Everest, state media reports |date=9 April 2015 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> ===Air=== [[File:Lhasa airport.jpg|thumb|right|[[Lhasa Gonggar Airport]]]] [[Lhasa Gonggar International Airport]] (IATA: '''LXA'''), built in 1965, is the aviation hub of Tibet.<ref name="Li 2017 p. 186">{{cite book | last=Li | first=Q. | title=The Evolution and Preservation of the Old City of Lhasa | publisher=Springer Nature Singapore | year=2017 | isbn=978-981-10-6735-8 | url=https://books.google.com/books?id=zZA-DwAAQBAJ&pg=PA186 | access-date=2024-03-13 | page=186}}</ref> It is located south of the city proper. It takes around half an hour to get there by car via the [[Lhasa Airport Expressway]]; prior to the completion of the expressway in 2011, the trip to the airport took over an hour. {{As of|2014}}, there are daily flights serving major Chinese cities including Beijing, Chengdu, Guangzhou, and Shanghai, and there are also occasional scheduled services to [[Kathmandu]] in Nepal. Lhasa Airport is the hub of [[Tibet Airlines]], which offers regional services to other destinations in Tibet such as [[Nyingchi]], [[Ngari Prefecture]], [[Shigatse]], and [[Qamdo]].<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 279">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT279 | access-date=2024-03-13 | page=279| publisher=Notion Press }}</ref> ===Road=== [[File:Lhasa from Potala place.JPG|thumb|right|Main street]] The [[Qinghai–Tibet Highway]] (part of G109) runs northeast toward Xining and eventually to [[Beijing]] and is the most-used road in Tibet. The [[Sichuan–Tibet Highway]] (part of G318) runs east towards [[Chengdu]] and eventually to [[Shanghai]]. G318 also runs west to [[Zhangmu]] on the Nepal border. The [[China National Highway 219|Xinjiang-Tibet Highway]] (G219) runs north from Lhasa to [[Kargilik Town|Yecheng]], and then to [[Xinjiang]]. This road is rarely used due to the lack of amenities and petrol stations. A new {{convert|37.68|km|mi}}, four-lane highway between Lhasa and the Gonggar Airport was built by the Transportation Department of Tibet at a cost of [[Renminbi|RMB]] 1.5&nbsp;billion. This road is part of [[China National Highway 318|National Highway 318]] and starts from the [[Lhasa railway station]], passes through [[Caina Township]] in [[Qushui County]], terminating between the north entrance of the [[Gala Mountain Tunnel]] and the south bridgehead of the Lhasa River Bridge, and en route goes over the first overpass of Lhasa at Liuwu Overpass.<ref name=news>{{cite web |url=http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |title=New highway linking Lhasa to Gonggar Airport to be built |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172018/http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |archive-date=21 July 2011}}</ref> ===Maritime=== The closest seaports are [[Kolkata]] and [[Haldia]] in [[West Bengal, India]]. The [[Nathu La]] pass offers Chinese companies access to the port of Kolkata (Calcutta), situated about {{cvt|1,100|km|-1}} from Lhasa, for trans-shipments to and from Tibet. == Sports == In 2014, the [[Lhasa Mass Culture and Sports Center]] (拉萨市群众文化体育中心) was completed in Liwu New District of Lhasa City. The center was built with the assistance of [[Beijing Municipality]], which is the highest modern stadium in the world, the largest single building in Tibet and the largest modern building invested by the whole country in support of Tibet, and has won the [[Luban Prize]], the highest honor in China's construction industry, and has been called the "Little Bird's Nest" by local people.<ref>{{cite news |title=拉萨市规模最大群众文化体育中心开建-西藏自治区体育局 |url=http://sport.xizang.gov.cn/xwzx/qz/201907/t20190721_79873.html |work=sport.xizang.gov.cn}}</ref><ref>{{cite news |title=西藏：规模最大的群众文化体育中心近日竣工并验收_藏人文化网 |url=https://www.tibetcul.com/news/qt/18269.html |access-date=13 March 2024 |work=www.tibetcul.com}}</ref><ref name="Yeh 2018 p. 54">{{cite book | last=Yeh | first=E.T. | title=The Geoeconomics and Geopolitics of Chinese Development and Investment in Asia | publisher=Taylor & Francis | year=2018 | isbn=978-1-351-37896-3 | url=https://books.google.com/books?id=aDOoDwAAQBAJ&pg=PT54 | access-date=2024-03-13 | page=54}}</ref> == See also == * [[Drapchi Prison|Drapchi Prison or Lhasa Prison No.1]] * [[McLeod Ganj]] * [[The Lhasa Atlas]] * [[Leh, India]] * [[List of twin towns and sister cities in China]] * [[Mustang, Nepal]] == Notes == {{Notelist}} == References == === Citations === {{Reflist|colwidth=30em}} === Sources === {{Refbegin}} * Das, Sarat Chandra (1902). ''Lhasa and Central Tibet''. Reprint: Mehra Offset Press, Delhi. 1988. {{ISBN|81-86230-17-3}} * Dorje, Gyurme (1999). ''Footprint Tibet Handbook''. 2nd Edition. Bath, England. {{ISBN|1-900949-33-4}}. Also published in Chicago, U.S.A. {{ISBN|0-8442-2190-2}}. * Dowman, Keith (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p.&nbsp;59. Routledge & Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk). * Forbes, Andrew; Henley, David (2011). ''China's Ancient Tea Horse Road''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2 * [[Liu Jianqiang|Jianqiang, Liu]] (2006). [http://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/451-Preserving-Lhasa-s-history-part-one-/ chinadialogue] - Preserving Lhasa's history (part one). * {{cite book |last=Johnson |first=Tim |title=Tragedy in Crimson: How the Dalai Lama Conquered the World But Lost the Battle with China |url=https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john |url-access=registration |page=[https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john/page/81 81] |access-date=17 February 2015 |year=2011 |publisher=Nation Books |isbn=978-1-56858-649-6}} * {{cite book |last1=Leibold |first1=James |last2=Chen |first2=Yangbin |title=Minority Education in China: Balancing Unity and Diversity in an Era of Critical Pluralism |url=https://books.google.com/books?id=ybAaAgAAQBAJ&pg=PA117 |access-date=17 February 2015 |date=4 March 2014 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-988-8208-13-5}} * Miles, Paul (9 April 2005). [https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html "Tourism drive 'is destroying Tibet': Unesco fears for Lhasa's World Heritage sites as the Chinese try to pull in 10 million visitors a year by 2020"]. ''The Daily Telegraph'' (London), p.&nbsp;4. * Pelliot, Paul (1961). ''Histoire ancienne du Tibet''. Libraire d'Amérique et d'orient. Paris. * [[Richardson, Hugh E]]. (1984). ''Tibet and its History''. Second Edition, Revised and Updated. Shambhala Publications, Boston. {{ISBN|0-87773-376-7}}. * Richardson, Hugh E. (1997). Lhasa. In ''Encyclopedia Americana international edition'', (Vol. 17, pp.&nbsp;281–282). Danbury, CT: Grolier Inc. * Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p.&nbsp;38. Reprint 1972. Stanford University Press. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper). * {{cite book |last=Subramanya |first=N. |title=Human Rights and Refugees |url=https://books.google.com/books?id=JUntOZAaS0MC&pg=PA486 |access-date=17 February 2015 |year=2004 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7648-683-5}} * [https://web.archive.org/web/20070322223433/http://www.tour-cities.com/lhasa.html Lhasa]. Tour-Cities.Com, 2006. * Tuladhar, Kamal Ratna (2011). ''[[Caravan to Lhasa]]: A Merchant of Kathmandu in Traditional Tibet.'' Kathmandu: Lijala & Tisa. {{ISBN|99946-58-91-3}}. * Tung, Rosemary Jones (1980). ''A Portrait of Lost Tibet''. Thomas and Hudson, London. {{ISBN|0-500-54068-3}}. * Vitali, Roberto (1990). ''Early Temples of Central Tibet''. Serindia Publications. London. {{ISBN|0-906026-25-3}}. * von Schroeder, Ulrich (1981). ''Indo-Tibetan Bronzes''. (608 pages, 1244 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications Ltd. {{ISBN|962-7049-01-8}}. * von Schroeder, Ulrich (2001). ''Buddhist Sculptures in Tibet''. Vol. One: I''ndia &amp; Nepal''; Vol. Two: ''Tibet &amp; China''. (Volume One: 655 pages with 766 illustrations; Volume Two: 675 pages with 987 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd.). {{ISBN|962-7049-07-7}}. * von Schroeder, Ulrich (2008). ''108 Buddhist Statues in Tibet''. (212 p., 112 colour illustrations) (DVD with 527 digital photographs). Chicago: Serindia Publications. {{ISBN|962-7049-08-5}}. * {{Cite journal |last1=Yeh |first1=Emily T. |last2=Henderson |first2=Mark |date=December 2008 |title=Interpreting Urbanization in Tibet |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#!jiats=/04/yeh/b5/ |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |volume=4 |access-date=12 February 2015}} {{refend}} ==Further reading== * Desideri (1932). ''An Account of Tibet: The Travels of [[Ippolito Desideri]] 1712-1727''. Ippolito Desideri. Edited by [[Filippo De Filippi (explorer)|Filippo De Filippi]]. Introduction by [[Cornelius Wessels|C. Wessels]]. Reproduced by Rupa & Co, New Delhi. 2005 * Le Sueur, Alec (2013). ''[[The Hotel on the Roof of the World]] – Five Years in Tibet.'' Chichester: Summersdale. {{ISBN|978-1-84024-199-0}}. Oakland: RDR Books. {{ISBN|978-1-57143-101-1}} == External links == {{Commons category}} {{Wikisource}} * [https://www.lasa.gov.cn/lhasa/index.shtml People's Government of Chengguan District, Lhasa Official Website] {{in lang|zh|en}} {{Lhasa Prefecture-level city}} {{Towns in Lhasa}} {{Tibet}} {{Authority control}} [[Category:Chengguan District, Lhasa| ]] [[Category:Capitals of former nations]] [[Category:Lhasa (prefecture-level city)]] [[Category:Holy cities]] [[زمرو:لھاسا]] [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:چين جا شھر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:چين ۾ صوبائي راڄڌانيون]] gbkljxk6y1s9gsgpj7g26zg1z73r3b3 379658 379656 2026-05-22T18:25:45Z Memon2025 21315 /* */ 379658 wikitext text/x-wiki '''لھاسا''' (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. [[چين]] جي [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. {{Short description|Urban district of the City of Lhasa in Tibet}} {{About|the inner urban district|the city|Lhasa (city)|other uses}} {{Distinguish|Laksa}} {{Use dmy dates|date=March 2024}} {{Infobox settlement | name = لھاسا<br> Lhasa | native_name = 城关区 <br> ཁྲིན་ཀོན་ཆུས། | settlement_type = [[ضلعو]] | other_name = چينگ گوان ، چنگگوئن ، چنگ گوان | official_name = District of Chengguan of the City of Lhasa | image_skyline = {{multiple image |border = infobox |total_width = 280 |image_style = border:1; |caption_align = center |perrow = 1/2/2 |image1 = Lhassa Potala.jpg |caption1 = پوٽالا محل |image2 = Tibet (5134443757).jpg |caption2 = جوکانگ مندر |image3 = JARDINES DEL PALACIO DE NORBULINGKA - panoramio.jpg |caption3 = نوربولنگڪا محل |image4 = Drepung Monastery (1).jpg |caption4 =ڊريپنگ خانقاه |image5 = The Barkhor, Lhasa (20) (28768122237).jpg |caption5 = برخور }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | mapframe-point = none | image_map1 = | mapsize = | map_caption1 =* * لحاسا جو انٽرويو نقشو Lhasa تبت ۾ واقع آهي. * * تنظيمون (تبت حڪومت) * . * علائقو: • ضلعو: • شهري: * اوچائي: * آبادي (2020): • ضلعو: 464,736 • کثافت: • شهري (2020): 464,736 * • مکيه نسلي گروهه: تبتي؛ هان؛ هُوئي؛ نيپالي * • ٻوليون: تبتي؛ مينڊرين * وقت جو علائقو: UTC+8 (چين جو معياري وقت) * پوسٽل ڪوڊ: * ايريا ڪوڊ: * ويب سائيٽ: چيني نالو: * (تبتي ۾) "ديوتائن جو هنڌ" * لهاسا. * تاريخي چيني نالو: * لووشي. لووسي. * تبتي پنين: چينگ گوان ضلعو. چينگ گوان ڪو. چونگ-ڪوان چو. چنگوان چو. چيرنگ گوان چيو. وائيلي: ڪرن ڪون چوس تبتي پنين: چنگوئين ڪيو | pushpin_map = Tibet#China | pushpin_map_caption = تبت ۾ مقام | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|China}} | subdivision_type1 = [[Autonomous regions of China|Autonomous region]] | subdivision_name1 = [[تبت خودمختيار علائقو]] ملڪ خودمختيار علائقو * صوبي جي سطح جو شهر: لھاسا. * ضلعي سيٽ: گيري ذيلي ضلعو | subdivision_type2 = [[Prefecture-level city]] | subdivision_name2 = [[Lhasa (prefecture-level city)|Lhasa]] | seat_type = District seat | seat = [[Gyirai Subdistrict]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 525 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 168 | area_urban_footnotes = &nbsp;<ref>{{cite web |title=Lhasa City Master Plan |url=http://www.gov.cn/zhengce/content/2017-08/08/content_5216625.htm |publisher=gov.cn |access-date=7 August 2017}}</ref><ref name="demographia84">{{Cite book |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |title=Demographia World Urban Areas. 14th Annual Edition |last=Cox |first=W |publisher=Demographia |year=2018 |location=St. Louis |page=84}}</ref> | area_metro_km2 = | population_footnotes = | population_total = 464,736 | population_as_of = 2020 | population_urban = 464,736 | population_urban_footnotes = &nbsp;(2020)<ref name="demographia84"/> | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Major Ethnic groups | population_blank1 = [[Tibetan people|Tibetan]]; [[Han Chinese|Han]]; [[Hui people|Hui]]; [[Nepali people|Nepali]] | population_density_blank1_km2 = | population_blank2_title = Languages | population_blank2 = [[Standard Tibetan|Tibetan]]; [[Mandarin Chinese|Mandarin]] | timezone = [[China Standard Time|China Standard]] | utc_offset = +8 | coordinates = {{Coord|type:adm3rd_region:CN-54|format=dms|display=it}} | coor_pinpoint = تبت حڪومت | elevation_footnotes = | elevation_m = 3656 | postal_code_type = [[Postal code of China|Postal code]] | postal_code = 850000 | area_code = [[Telephone numbers in China|891]] | website = {{URL|http://www.cgq.gov.cn/}} {{in lang|zh}} }} {{Infobox Chinese | order = st | pic = File:Lhasa (Chinese and Tibetan).svg | picupright = 0.5 | altname = Chinese name | s2 = {{linktext|拉萨}} | t2 = 拉薩 | p2 = Lāsà | w2 = {{tone superscript|La1-sa4}} | mi2 = {{IPAc-cmn|l|a|1|.|s|a|4}} | bpmf2 = ㄌㄚ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄙㄚˋ | gr2 = Lhasah | myr2 = Lāsà | l2 = (in Tibetan) "Place of the Gods" | altname3 = Historical Chinese name | s3 = {{linktext|逻|些}} | t3 = 邏些 | p3 = Luóxiē | w3 = {{tone superscript|Lo2-hsieh1}} | mi3 = {{IPAc-cmn|l|uo|2|.|x|ie|1}} | bpmf3 = ㄌㄨㄛˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄒㄧㄝ | gr3 = Luoshie | myr3 = Lwósyē | tib = {{bo-textonly|ལྷ་ས་}} | wylie = lha sa | thdl = Lhasa | zwpy = Lhasa | lhasa = {{IPA|[l̥ásə]}} or {{IPA|[l̥ɜ́ːsə]}} | c = | j = | ci = }} {{Infobox Chinese | order = st | title = Chengguan District | s = {{linktext|城关|区}} | t = 城關區 | p = Chéngguān Qū | mi = {{IPAc-cmn|ch|eng|2|.|g|uan|1|-|qu|1}} | bpmf = ㄔㄥˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄍㄨㄢ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄑㄩ | w = Chʻêng²-kuan¹ Chʻü¹ | myr = Chénggwān Chyū | gr = Cherngguan Chiu | tib = {{bo-textonly|ཁྲིན་ཀོན་ཆུས།}} | wylie = khrin kon chus | zwpy = Chingoin Qü }} <!--- Do not change the lede sentence here without gaining consensus in Talk. ---> '''Lhasa''',{{efn|{{IPAc-en|'|l|ɑː|s|ə}};<ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Lhasa |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518060838/https://www.lexico.com/definition/Lhasa |url-status=dead |archive-date=18 May 2021 |title=Lhasa |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> {{langx|bo|text=ལྷ་ས}} {{IPA|bo|l̥ɛː˥˥.sa˥˥|}}, {{lit|Place of Gods}}}} officially the '''Chengguan District of Lhasa City''','''{{Efn|{{lang-zh|s=拉萨市 城关区}}}}''' is the inner urban district of [[Lhasa (city)|Lhasa City]], [[Tibet Autonomous Region]], [[Southwestern China]].<ref>{{cite web |title=Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions |url=http://www.china.org.cn/english/features/43606.htm |publisher=China.org.cn |access-date=17 May 2014}}</ref> '''لهاسا''' (Lhasa)، سرڪاري طور تي لهاسا شهر جو چينگوان ضلعو, ڏکڻ اولهه چين تبت خودمختيار علائقي جي لهاسا شهر جو اندروني شهري ضلعو آهي. لهاسا تبتي پليٽو تي زيننگ کان پوءِ ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو آهي ۽ 3,656 ميٽر جي اوچائي تي, لهاسا دنيا جي بلند ترين شهرن مان هڪ آهي. شهر 17 صدي جي وچ کان وٺي تبت جو مذهبي ۽ انتظامي گاديءَ جو هنڌ رهيو آهي. ان ۾ ڪيترائي ثقافتي طور تي اهم تبتي بدھسٽ سائيٽون شامل آهن. جهڙوڪ پوٽالا محل. جوکنگ مندر ۽ نوربولنگڪا محل. مردم شماري موجب. 2024 جي آخر تائين شهر جي ڪل رهائشي آبادي 8,76,400 هوندي. == نالو == لهاسا جو لفظي ترجمو تبتي ٻولي ۾ "ديوتائن جي جاءِ" (ལྷ lha، ديوتا؛ ས sa، جاءِ) آهي. چيني ٻولي ۾ چينگ گوان جو لفظي ترجمو "شهري گيٽ وي" آهي. قديم تبتي دستاويز (۽ لکتون) ظاهر ڪن ٿيون ته ان جاءِ کي راسا (ར་ས) سڏيو ويندو هو. جنهن جو مطلب هو "بڪريءَ جي جاءِ". ڇاڪاڻ ته اهو هڪ چرواه جي جاءِ هئي. نالو تبديل ڪري لهاسا رکيو ويو. جنهن جو مطلب آهي "ديوتائن جي جاءِ". تبت جي گاديءَ جي حيثيت سان قائم ٿيڻ تي. ۽ جوکنگ مندر جي تعمير مڪمل ٿي (جنهن ۾ بدھ جي هڪ مقدس مجسمي کي رکيو ويو). لهاسا پهريون ڀيرو 822 عيسوي ۾ چين ۽ تبت جي وچ ۾ ٿيل هڪ معاهدي ۾ نالو (علائقي جي جووو مندر جو حوالو ڏيندي) طور درج ڪيو ويو آهي. ڪجهه پراڻن يورپي نقشن ۾ (جتي تبت کي ڏيکاريو ويو آهي) بارانتولا نالي هڪ شهر ملي سگهي ٿو. ان کي لهاسا هجڻ جو مشورو ڏنو ويو آهي. جيتوڻيڪ اهو پڻ سوچيو ويو ته ممڪن طور تي چنگھائي صوبي جي اولهه واري حصي ۾ جديد بولانٽائي/بولونٽي جو حوالو ڏنو وڃي. == تاريخ == 7 صدي جي وچ تائين. سونگٽسن گيمپو تبتي سلطنت جو اڳواڻ بڻجي ويو. Lhasa is the second most populous urban area on the [[Tibetan Plateau]] after [[Xining]] and, at an altitude of {{convert|3656|m|ft|sigfig=4}}, Lhasa is one of the [[List of highest large cities|highest cities in the world]]. The city has been the religious and administrative capital of [[Tibet]] since the mid-17th century. It contains many culturally significant [[Tibetan Buddhism|Tibetan Buddhist]] sites such as the [[Potala Palace]], [[Jokhang]] Temple and [[Norbulingka]] Palaces. According to the [[census]], the total resident population of the city by the end of 2024 will be 876,400.<ref>{{Cite web|title=(西藏自治区)2024年拉萨市国民经济和社会发展统计公报-红黑统计公报库|url=https://tjgb.hongheiku.com/djs/60539.html|website=tjgb.hongheiku.com|access-date=2025-12-01}}</ref> ==Toponymy== Lhasa literally translates to "place of gods" ({{lang|bo|ལྷ}} {{Transliteration|bo|lha}}, god; {{lang|bo|ས}} {{Transliteration|bo|sa}}, place) in the [[Lhasa Tibetan|Tibetan language]]. Chengguan literally translates to "urban gateway" ({{lang-zh|s=城关|p=Chéngguān}}) in the Chinese language. Ancient Tibetan documents and inscriptions demonstrate that the place was called Rasa ({{lang|bo|ར་ས}}),<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet">{{cite web |url=https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |title=Lhasa and the Soul of Tibet |website=www.stephenbatchelor.org |language=en-gb |access-date=9 October 2018 |archive-date=3 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803040950/https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |url-status=dead}}</ref> which meant "goat's place", as it was a herding site.<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet"/><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2014 p. 246">{{cite book | title=古城拉萨市区历史地名考 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2014 | isbn=978-7-5097-5179-4 | url=https://books.google.com/books?id=wpiFEAAAQBAJ&pg=PA246 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=246}}</ref><ref name="中国作家协会. 湖北分会 湖北省作家协会 中山市完美日用品有限公司 2007 p.">{{cite book | author=中国作家协会. 湖北分会 | author2=湖北省作家协会 | author3=中山市完美日用品有限公司 | title=長江文藝 | publisher=《长江文艺》 编辑部 | issue=nos. 7-12 | year=2007 | url=https://books.google.com/books?id=M27lAAAAMAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=68}}</ref> The name was changed to Lhasa, which means "place of gods", upon its establishment as the capital of [[Tibet]], and construction of the [[Jokhang]] temple was completed, which housed a holy statue of the Buddha.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret-Imaeda (ed.)Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas, ''BRILL'', 2003, pp.15–38, pp.21–22.</ref><ref>John Powers, ''Introduction to Tibetan Buddhism'', Snow Lion Publications, 2007, p.144.</ref> Lhasa is first recorded as the name, referring to the area's temple of Jowo, in a treaty drawn up between China and Tibet in 822 C.E.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' pp.21–22.</ref> In some old European maps, where Tibet is depicted, a town named ''Barantola'' can be found; this has been suggested to be Lhasa, though also thought to possibly refer to modern Bulantai/Boluntay in the western part of the [[Qinghai]] province.<ref name="Burton 2020 p. 407">{{cite book | last=Burton | first=A. | title=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic and Commercial History 1550-1702 | publisher=Taylor & Francis | year=2020 | isbn=978-1-136-78861-1 | url=https://books.google.com/books?id=VhUHEAAAQBAJ&pg=PA407 | access-date=2024-03-13 | page=407}}</ref> == History == By the mid-7th century, [[Songtsen Gampo]] became the leader of the [[Tibetan Empire]] that had risen to power in the [[Yarlung Tsangpo River]] (whose lower reaches in India is known as the ''[[Brahmaputra River]]'') Valley.<ref name="Stein, R. A. 1962. p. 62">Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' 1962. Revised English edition, 1972, Faber & Faber, London. Reprint, 1972. Stanford University Press, p. 62. {{ISBN|0-8047-0806-1}} cloth; {{ISBN|0-8047-0901-7}} pbk., p. 59.</ref> After conquering the kingdom of [[Zhangzhung]] in the west, he moved the capital from the Chingwa [[Taktsé Castle]] in [[Chongye County]] ([[pinyin]]: Qióngjié Xiàn), southwest of [[Yarlung Valley|Yarlung]], to Rasa (Lhasa) where in 637 he raised the first structures on the site of what is now the [[Potala Palace]] on Mount Marpori.<ref>Dorje (1999), p. 201.</ref> In CE 639 and 641, Songtsen Gampo, who had conquered the whole Tibetan region, is said to have contracted two alliance marriages, firstly to a Princess [[Bhrikuti]] of Nepal,<ref>Snellgrove, David. 1987. ''Indo-Tibetan Buddhism: Indian Buddhists and Their Tibetan Successors''. 2 Vols. Shambhala, Boston, Vol. II, p. 416.</ref> and then, two years later, to [[Princess Wencheng]] of the Imperial [[Tang dynasty|Tang]] court. Bhrikuti is said to have converted him to [[Buddhism]], which was also the faith attributed to his second wife Wencheng. In 641 he constructed the [[Jokhang]] (or Rasa Trülnang Tsulagkhang) and [[Ramoche Temple]]s in Lhasa in order to house two [[Buddha statue]]s, the [[Akshobhya|Akshobhya Vajra]] (depicting the Buddha at the age of eight) and the [[Jowo (statue)|Jowo Sakyamuni]] (depicting Buddha at the age of twelve), respectively brought to his court by the princesses.<ref>Anne-Marie Blondeau, Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret(ed.) ''Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas,'' Brill Tibetan Studies Library, 3, Brill 2003, pp.15-38, pp15ff.</ref><ref>Amund Sinding-Larsen, ''The Lhasa atlas: : traditional Tibetan architecture and townscape,'' Serindia Publications, Inc., 2001 p.14</ref> Lhasa suffered extensive damage under the reign of [[Langdarma]] in the 9th century, when the sacred sites were destroyed and desecrated and the empire fragmented.<ref name="Dorje 1999, pp. 68-9">Dorje (1999), pp. 68–9.</ref> A Tibetan tradition mentions that after Songtsen Gampo's death in 649 C.E., Chinese troops invaded and captured Lhasa and burnt the Red Palace.<ref>{{cite book |url={{Google books |U7C0I2KRyEUC |Tibet Past and Present |page=28 |plainurl=yes}} |title=Tibet Past and Present |first=Charles |last=Bell |author-link=Charles Alfred Bell |year=1924 |page=28 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}} Reprinted in 1992 by CUP Motilal Banarsidass, {{ISBN|81-208-1048-1}}.</ref><ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123">{{cite book |url={{Google books |lGyrymfDdI0C |One hundred thousand moons |page=123 |plainurl=yes}} |title=One hundred thousand moons, Volume 1 |first=W. D. |last=Shakabpa |author-link=Tsepon W. D. Shakabpa |orig-year=1976 |others=trans. by Derek F. Maher |year=2010 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-17788-8 |page=123 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}}</ref> Chinese and Tibetan scholars have noted that the event is mentioned neither in the Chinese annals nor in the Tibetan manuscripts of [[Dunhuang]]. Lǐ suggested that this tradition may derive from an [[Interpolation (manuscripts)|interpolation]].<ref>{{cite book |title=The historical status of Tibet |last=Li |first=Tiezheng |year=1956 |publisher=King's Crown Press, Columbia University |page=6}}</ref> [[Tsepon W. D. Shakabpa]] believes that "those histories reporting the arrival of Chinese troops are not correct."<ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123"/> The brutality of the Chinese forces during this time is also acknowledged in later Tibetan accounts, which describe harsh actions taken against the local population and the destruction of sacred sites.<ref>{{Cite journal |title=Contributors |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ret/pdf/ret_21_11.pdf |journal=Revue d'Études Tibétaines}}</ref><ref>{{Cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv131bwbb |title=The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages |date=1987 |publisher=Princeton University Press |doi=10.2307/j.ctv131bwbb |jstor=j.ctv131bwbb |isbn=978-0-691-02469-1}}</ref> From the fall of the monarchy in the 9th century to the accession of the [[5th Dalai Lama]], the centre of political power in the Tibetan region was not situated in Lhasa. However, the importance of Lhasa as a religious site became increasingly significant as the centuries progressed.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. 'Lhasa, Legend and History' in Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas, 2003, pp. 24-25.</ref> It was known as the centre of Tibet where [[Padmasambhava]] magically pinned down the earth demoness and built the foundation of the [[Jokhang Temple]] over her heart.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. "Lhasa, Legend and History." In: ''Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas''. Françoise Pommaret-Imaeda, Françoise Pommaret 2003, p. 38. Brill, Netherlands. {{ISBN|978-90-04-12866-8}}.</ref> Islam has been present since the 11th century in what is considered to have always been a monolithically Buddhist culture.<ref>The Ornaments of Lhasa, Islam in Tibet, Produced by Gray Henry</ref> Two [[Tibetan Muslim]] communities have lived in Lhasa with distinct homes, food and clothing, language, education, trade and traditional herbal medicine. By the 15th century, the city of Lhasa had risen to prominence following the founding of three large [[Gelugpa]] monasteries by [[Je Tsongkhapa]] and his disciples.<ref name="Rinpoché Coghlan Zarpani 2012 p.">{{cite book | last1=Rinpoché | first1=H.E.C. | last2=Coghlan | first2=I. | last3=Zarpani | first3=V. | title=Hundreds of Deities of Tusita: Commentary on Lama Tsongkhapa Guru Yoga, Translated from Tibetan. Dga' Lha Rgyas Pa'i Bshad Byin Rlabs Kyi Sgo 'byed Ces Bya Ba Bzhugs So/ Commentary on Pabongkha Rinpoché's Zab Lam Dga' Ldan Brgya Ma'i Rnal 'byor Nyams Su Len Tshul Snyan Brgyud Zhal | publisher=Awakening Vajra Publications | year=2012 | isbn=978-0-9872094-4-3 | url=https://books.google.com/books?id=MjS6NAEACAAJ | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> The three monasteries are [[Ganden]], [[Sera monastery|Sera]] and [[Drepung]] which were built as part of the puritanical Buddhist revival in Tibet.<ref name="Dorje 1999, p. 69">Dorje (1999), p. 69.</ref> The scholarly achievements and political know-how of this Gelugpa Lineage eventually pushed Lhasa once more to centre stage.<ref name="Miche 2020 p. 38">{{cite book | last=Miche | first=D. | title=The Magician of Lhasa: A Matt Lester Spiritual Thriller | publisher=Hay House | year=2020 | isbn=978-1-4019-6258-6 | url=https://books.google.com/books?id=oAEGEAAAQBAJ&pg=PT38 | access-date=2024-03-13 | page=38}}</ref> The 5th [[Dalai Lama]], [[Lobsang Gyatso]] (1617–1682), unified Tibet and moved the centre of his administration to Lhasa in 1642 with the help of [[Güshi Khan]] of the [[Khoshut]]. With Güshi Khan as a largely uninvolved overlord, the 5th Dalai Lama and his intimates established a civil administration which is referred to by historians as the ''Lhasa state''. The core leadership of this government is also referred to as the [[Ganden Phodrang]], and Lhasa thereafter became both the religious and political capital.<ref name="Berzin Early">{{cite web |last=Berzin |first=Alexander |title=The History of the Early Period of Buddhism and Bon in Tibet |url=http://studybuddhism.com/web/en/archives/study/history_buddhism/buddhism_tibet/details_tibetan_history/history_early_period_buddhism_tibet/Part_1.html |work=The Historical Interaction between the Buddhist and Islamic Cultures before the Mongol Empire |publisher=Study Buddhism |access-date=20 June 2016 |year=1996 |quote=With Tibet conceived as a demoness lying on her back and locations for the temples carefully selected according to the rules of Chinese acupuncture applied to the body of the demoness, Songtsen-gampo hoped to neutralize any opposition to his rule from local malevolent spirits. Of the thirteen Buddhist temples, the major one was constructed eighty miles from the imperial capital, at the site that later became known as "Lhasa" (Lha-sa, The Place of the Gods). At the time, it was called "Rasa" (Ra-sa, The Place of the Goats). Western scholars speculate that the Emperor was persuaded to avoid building the temple at the capital so as not to offend the traditional gods.}}</ref> In 1645, the reconstruction of the [[Potala Palace]] began on Red Hill.<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175">Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> In 1648, the ''Potrang Karpo'' ([[Potala#White Palace|White Palace]]) of the Potala was completed, and the Potala was used as a [[winter palace]] by the Dalai Lama from that time onwards.<ref name="autogenerated1">Karmay, Samten C. (2005). "The Great Fifth", p. 1. Downloaded as a pdf file on 16 December 2007 from: [http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130915182901/http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf|date=15 September 2013}}</ref> The ''Potrang Marpo'' ([[Potala#Red Palace|Red Palace]]) was added between 1690 and 1694. The name Potala is derived from [[Mount Potalaka]], the mythical abode of the Dalai Lama's divine prototype, the [[Bodhisattva]] [[Avalokiteśvara]].<ref>[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber & Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> The Jokhang Temple was also greatly expanded around this time. Although some wooden carvings and [[lintel (architecture)|lintel]]s of the Jokhang Temple date to the 7th century, the oldest of Lhasa's extant buildings, such as within the Potala Palace, the Jokhang and some of the monasteries and properties in the Old Quarter date to this second flowering in Lhasa's history. By the end of the 17th century, Lhasa's [[Barkhor]] area formed a bustling market for foreign goods. The Jesuit missionary, [[Ippolito Desideri]] reported in 1716 that the city had a cosmopolitan community of Mongol, Chinese, Muscovite, Armenian, Kashmiri, Nepalese and Northern Indian traders. Tibet was exporting musk, gold, medicinal plants, furs and yak tails to far-flung markets, in exchange for sugar, tea, saffron, Persian turquoise, European amber and Mediterranean coral.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' in Shail Mayaram (ed.) ''The other global city,'' Taylor &amp; Francis US. 2009, pp.54-85, pp.58-7.</ref> The [[Qing dynasty]] army entered Lhasa in 1720, and the Qing government sent resident commissioners, called the [[Amban]]s, to Lhasa. On 11 November 1750, the murder of the regent by the Ambans triggered a [[Lhasa riot of 1750|riot in the city]] that left more than a hundred people killed, including the Ambans. After suppressing the rebels, Qing [[Qianlong Emperor]] reorganized the Tibetan government and set up the governing council called [[Kashag]] in Lhasa in 1751. In January 1904, [[British expedition to Tibet|a British expedition]] captured and briefly occupied Lhasa. The expedition's leader, [[Francis Younghusband|Sir Francis Younghusband]], negotiated the [[Convention of Lhasa]] with remaining Tibetan officials after the [[13th Dalai Lama]] had fled to the countryside. The treaty was subsequently repudiated and was succeeded by [[Convention Between Great Britain and China Respecting Tibet]] in 1906. All remaining Chinese troops left Lhasa after the [[Xinhai Lhasa turmoil]] in 1912.<ref name="Upadhya 2012 p. 3">{{cite book | last=Upadhya | first=S. | title=Nepal and the Geo-Strategic Rivalry between China and India | publisher=Taylor & Francis | series=Routledge Studies in South Asian Politics | year=2012 | isbn=978-1-136-33550-1 | url=https://books.google.com/books?id=M8nfCgAAQBAJ&pg=PA3 | access-date=2024-03-13 | page=3}}</ref> On 2 November 1949, the local Tibetan government sent a letter to [[Mao Zedong]] (then [[Chairman of the Chinese Communist Party]]) expressing its desire for talks. [[Tsepon Shargyalpa]] and [[Tsejang Khenpo Tubten Gyalpo]] were sent as representatives, but no consensus was reached.<ref name="红旗出版社 1998 p.">{{cite book | title=共和国相册, 1949-1998 | publisher=[[Red Flag Publishing House]] | series=“大镜头”纪实 | issue=v. 1 | year=1998 | isbn=978-7-5051-0240-8 | url=https://books.google.com/books?id=eeNdAAAAIAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> On 7 October 1950, the Chinese People's Liberation Army launched the [[Battle of Chamdo]]. After the battle, the PLA ceased military operations, released all Tibetan prisoners, and expressed its hope for a settlement through peace talks. At the invitation of the Central Government, the Dalai Lama and a Tibetan government delegation traveled to [[Beijing]] for peace talks, and in April 1951, a five-member delegation headed by [[Ngapo-Ngawang Jigme]] traveled to Beijing and reached a [[Seventeen Point Agreement|consensus on peace talks]].<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 492">{{cite book | title=西藏历代的边事边政与边吏 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=西藏历史与现状综合研究项目 | year=2015 | isbn=978-7-5097-7191-4 | url=https://books.google.com/books?id=-VV0EAAAQBAJ&pg=PA492 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=492}}</ref><ref name="Norbu 2001 p. 345">{{cite book | last=Norbu | first=D. | title=China's Tibet Policy | publisher=Taylor & Francis | year=2001 | isbn=978-1-136-79793-4 | url=https://books.google.com/books?id=EGqyIgOlUCIC&pg=PA345 | access-date=2024-03-13 | page=345}}</ref><ref name="Samkar 2022 p. 204">{{cite book | last=Samkar | first=N. | title=A Brief History of the Kingdom Guge: History of Ngari Rosary of White Pearl, A Youngster's Ornament | publisher=Library of Tibetan Works & Archives | series=Tibetan Historical Studies | year=2022 | isbn=978-93-90752-73-7 | url=https://books.google.com/books?id=dzxjEAAAQBAJ&pg=PA204 | access-date=2024-03-13 | page=204}}</ref> In 1959, following a failed [[1959 Tibetan uprising|uprising]], the 14th Dalai Lama and his associates fled Tibet. Lhasa remained the political, economic, cultural and religious center of Tibet. In January 1960, Lhasa City was established.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 9">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA9 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=9}}</ref> In 1964, the autonomous region and Lhasa city leaders jointly formed the Lhasa City Municipal Construction Command, led from the country's brother provinces and cities to mobilize the construction team, has built the Lhasa City YuTuo Road, KangAng East Road, NiangJe South Road, JinZhu East Road, DuoSen South Road and Beijing West Road. Lhasa local officials paved more than 100,000 square meters of asphalt. The new city center of Lhasa is three times larger than the old city center, and the population of the city has increased by more than 20,000 people.<ref>{{cite book |last1=中国城市发展研究会 |title=中国城市年鉴 1994 |date=1994 |publisher=中国城市年鉴社 |page=605}}</ref> In September 1965, the Tibet Autonomous Region was established, and Lhasa became the capital of the region.<ref name="等贺新元 2015 p. 386">{{cite book | author=等贺新元 | title=和平解放以来民族政策西藏实践绩效研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7163-1 | url=https://books.google.com/books?id=81V0EAAAQBAJ&pg=PA386 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=386}}</ref> Of the 22 parks (''lingka''s) which surrounded the city of Lhasa, most of them over half a mile in length, where the people of Lhasa were accustomed to picnic, only three survive today: the [[Norbulingka]], Dalai Lama's Summer Palace, constructed by the [[7th Dalai Lama]];<ref name="Dorje 1999, p. 69"/> a small part of the Shugtri Lingka, and the [[Lukhang]]. Dormitory blocks, offices and army barracks are built over the rest.<ref>Robert Barnett, ''Lhasa: Streets with Memories,'' Columbia University Press, 2010 p.67: "Today, except for the Dalai Lama's Summer Palace, a small part of the Shugtri Lingka (now renamed the People's Park), and the [[Lukhang]], those parks have disappeared."</ref> The [[Guan Yu|Guāndì miào (關帝廟)]] or [[Epic of King Gesar|Gesar]] Lhakhang temple was erected by the Amban in 1792 atop Mount Bamare {{convert|3|km|0|abbr=off}} south of the Potala to celebrate the defeat of an invading [[Gurkha]] army.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' p.60; The monument however does not commemorate the Tibetan epic hero, but the Chinese figure. See Lara Maconi, 'Gesar de Pékin? Le sort du Roi Gesar de Gling, héros épique tibétain, en Chinese (post-) maoïste,' in Judith Labarthe, ''Formes modernes de la poésie épique: nouvelles approches,'' Peter Lang, 2004 pp.371–419, p.373 n.7. Relying on H. Richardson, and R. A. Stein, Maconi says that this was erected by the Chinese general Fu Kang'an (福康安).</ref> The main gate to the city of Lhasa used to run through the large Pargo Kaling [[chorten]] and contained holy relics of the Buddha Mindukpa.<ref>Tung (1980), p.21 and caption to plate 17, p. 42.</ref> In 2000 the urbanised area covered {{convert|53|km2}}, with a population of around 170,000. Official statistics of the metropolitan area report that 70&nbsp;percent are Tibetan, 24.3 are Han, and the remaining 2.7 Hui, though outside observers suspect that non-Tibetans account for some 50–70&nbsp;percent. According to the Sixth Population Census in 2010, the population of Tibetans is 429,104, accounting for 76.70% of the total population of Lhasa. The second most populous ethnic group is the Han Chinese, with a population of 121,065, accounting for 21.64% of Lhasa's total population. These two ethnic groups account for the vast majority of Lhasa's total population, while other ethnic minorities account for only about 1.66% of Lhasa's total population.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 23">{{cite book | title=西藏藏族人口相关数据分析研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7316-1 | url=https://books.google.com/books?id=IVZ0EAAAQBAJ&pg=PA23 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=23}}</ref> <gallery widths=200 heights=200> File:Songstengampo.jpg|[[Songtsen Gampo]] File:Lhasa gateway 1905.png|Lhasa's (western gate)—the [[Tibetan people|Tibetans]] called this [[Stupa|chorten]], [[Pargo Kaling]] pictured here at the time of the 1904 [[British expedition to Tibet]]. File:Bundesarchiv Bild 135-KA-07-089, Tibetexpedition, Mönche mit Blasinstrumenten.jpg|1938 Lhasa with the Potala as seen from the roof of Men-Tsee-Khang (Tibetan Medical College) founded by the 13th Dalai Lama File:PLA marching into Lhasa.jpg|On 26 October 1951, the advance troops of the Chinese People's Liberation Army marched into Lhasa with red flags in their hands. </gallery> == Geography == [[File:Lhasa, Tibet.jpg|thumb|Lhasa sits in a flat river valley]] [[File:Lhasa from the Pabonka Monastery.JPG|thumb|Lhasa from the Pabonka Monastery. The [[Potala Palace]] rises above the old city.]] [[File:Map of Lhasa, Tibet Autonomous Region in 1973 detail, from- NH-46-9 Lasa Tibet (cropped).jpg|thumb|Map including Lhasa ([[Defense Mapping Agency|DMA]], 1973)]] Lhasa has an elevation of about {{cvt|3600|m|ft|sigfig=3}}<ref>''National Geographic Atlas of China''. (2008), p. 88. National Geographic, Washington D.C. {{ISBN|978-1-4262-0136-3}}.</ref> and lies in the centre of the [[Tibetan Plateau]] with the surrounding mountains rising to {{cvt|5500|m|ft|sigfig=3}}. The air only contains 68&nbsp;percent of the oxygen compared to sea level.<ref name="Dorje 1999, p. 68">Dorje (1999), p. 68.</ref> The [[Lhasa River]], also Kyi River or Kyi Chu, a tributary of the [[Yarlung Zangbo River]] (Brahmaputra River), runs through the southern part of the city. This river, known to local Tibetans as the "merry blue waves", flows through the snow-covered peaks and gullies of the [[Nyainqêntanglha]] mountains, extending {{cvt|315|km|mi}}, and emptying into the Yarlung Zangbo River at [[Qüxü County|Qüxü]], forms an area of great scenic beauty. The marshlands, mostly uninhabited, are to the north.<ref name="Barnett">{{cite book |last=Barnett |first=Robert |title=Lhasa: streets with memories |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |url-access=registration |year=2006 |publisher=Columbia University Press |isbn=0-231-13680-3 |page=[https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn/page/42 42]}}</ref> Ingress and egress roads run east and west, while to the north, the road infrastructure is less developed.<ref name="Barnett"/> ===Administration=== [[File:Chengguan District sketch map png.png|thumb|The built-up area (pink) within the Chengguan District (yellow)]] Chengguan District is located on the middle reaches of the [[Lhasa River]], a tributary of the [[Brahmaputra River]], with land that rises to the north and south of the river. It is {{convert|28|km}} from east to west and {{convert|31|km}} from north to south. Chengguan District is bordered by [[Doilungdêqên District]] to the west, [[Dagzê County]] to the east and [[Lhünzhub County]] to the north. [[Gonggar County]] of Lhoka (Shannan) Prefecture lies to the south.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 109">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA109 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=109}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 48">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA48 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=48}}</ref> Chengguan District has an elevation of {{convert|3650|m}} and covers {{convert|525|km2}}. The urban built-up area covers {{convert|60|km2}}.The average annual temperature of {{convert|8|°C}}. Annual precipitation is about {{convert|300|mm}} to {{convert|500|mm}}, mostly falling between July and September.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 50">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA50 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=50}}</ref> [[File:View from Potala Palace.jpg|thumb|View of Lhasa in 2017]] The term "Chengguan District" is the administrative term for the inner urban area or the urban centre within a prefecture, in this case the prefectural-city of Lhasa. Outside of the urban area much of Chengguan District is mainly mountainous with a near nonexistent rural population. Chengguan District is at the same administrative level as a county.{{sfn|Subramanya|2004|p=486}} Chengguan District of Lhasa was established on 23 April 1961. It currently has 12 fully urban subdistricts.<ref name=subdivsion>{{cite web |script-title=zh:2013年统计用区划代码和城乡划分代码：城关区 |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2013/54/01/540102.html |website=stats.gov.cn |publisher=National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |access-date=6 April 2015}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%; margin:auto;" |- ! Name ! [[Standard Tibetan|Tibetan]] ! [[Tibetan Pinyin]] ! [[Chinese language|Chinese]] ! [[Pinyin]] ! Population (2010)<ref>{{cite book |author1=Census Office of the State Council of the People's Republic of China |author2=Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |date=2012 |title=Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China by Township |script-title=zh:中国2010人口普查分乡、镇、街道资料 |location=Beijing |publisher=China Statistics Print |edition=1st |isbn=978-7-5037-6660-2}}</ref> |- |[[Pargor Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|བར་སྒོར་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Pargor Tromzhung|| {{lang|zh-hans|八廓街道}}|| ''Bākuò Jiēdào'' || 92,107 |- |[[Gyirai Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|སྐྱིད་རས་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gyirai Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉日街道}}|| ''Jírì Jiēdào'' ||21,022 |- |[[Jêbumgang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|རྗེ་འབུམ་སྒང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jêbumgang Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉崩岗街道}}|| ''Jíbēnggǎng Jiēdào'' ||29,984 |- |[[Chabxi Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གྲ་བཞི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Chabxi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|扎细街道}}|| ''Zāxì Jiēdào'' ||30,820 |- |[[Gündêling Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀུན་བདེ་གླིང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gündêling Tromzhung|| {{lang|zh-hans|公德林街道}}|| ''Gōngdélín Jiēdào'' ||55,404 |- |[[Garmagoinsar Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀརྨ་མ་ཀུན་བཟང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Garmagoinsar Tromzhung|| {{lang|zh-hans|嘎玛贡桑街道}}|| ''Gámǎgòngsāng Jiēdào'' ||19,472 |- |[[Liangdao Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གླིང་ཕྲན་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Lingchain Nyi'gyi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|两岛街道}}|| ''Liǎngdǎo Jiēdào'' ||14,055 |- |[[Jinzhu West Road Subdistrict]]||{{Bo-textonly|བཅིངས་འགྲོལ་ནུབ་ལམ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jingzhoi Nublam Tromzhung|| {{lang|zh-hans|金珠西路街道}}|| ''Jīnzhū Xīlù Jiēdào'' || <small>established in 2013</small> |- |[[Ngaqên Subdistrict]]||{{Bo-textonly|སྣ་ཆེན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Ngaqên Tromzhung|| {{lang|zh-hans|纳金街道}} || ''Nàjīn Jiēdào'' || 29,575 |- |[[Togdê Subdistrict]]||{{Bo-textonly|དོག་སྡེ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Togdê Tromzhung|| {{lang|zh-hans|夺底街道}}|| ''Duóde Jiēdào''|| 15,186 |- |[[Caigungtang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཚལ་གུང་ཐང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Caigungtang Tromzhung||{{lang|zh-hans|蔡公堂街道}}|| ''Càigōngtáng Jiēdào'' || 8,800 |- |[[Nyangrain Subdistrict]] ||{{Bo-textonly|ཉང་བྲན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Nyangrain Tromzhung|| {{lang|zh-hans|娘热街道}}|| ''Niángrè Jiēdào'' || 26,354 |} ===Climate=== {{multiple image | align = right | image1 = Lhasa scene.jpg | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Lhasa Valley in Tibet.jpg | width2 = 226 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Chengguan District, Lhasa; right: Lhasa Valley }} Owing to its very high elevation, Lhasa has a [[cool semi-arid climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''BSk''), bordering on both a monsoon-influenced [[subtropical highland climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Cwb'') and a [[humid continental climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Dwb''), with frosty winters and mild summers, yet the valley location protects the city from intense cold or heat and strong winds. Monthly possible sunshine ranges from 53&nbsp;percent in July to 84&nbsp;percent in November, and the city receives nearly 3,000 hours of sunlight annually. It is thus sometimes called the "sunlit city" by Tibetans. The coldest month is January with an average temperature of {{convert|0.6|°C|1}} and the warmest month is June and July with a daily average of {{convert|17.5|°C|1}}, though nights have generally been warmer in July.<ref name= CMA >{{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971－2000年） |access-date=4 May 2010 |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |url-status=dead}}</ref> The annual mean temperature is {{convert|8.8|°C|1}}, with extreme temperatures ranging from {{convert|−16.5|to|30.8|°C|°F|0}} on 17 January 1968 and 24 June 2019 respectively.<ref name = Mherrera/> Lhasa has an annual precipitation of {{convert|458|mm|in|1}} with rain falling mainly in July, August and September. The driest month is December at {{convert|0.3|mm|2}} and the wettest month is August, at {{convert|133.5|mm|2}}. Summer is widely regarded the "best" of the year as rains come mostly at night and Lhasa is still sunny during the daytime. {{Weather box | location = Lhasa, elevation {{convert|3649|m|ft|abbr=on}}, (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | metric first = Y | single line = Y | Jan high C = 8.3 | Feb high C = 10.4 | Mar high C = 13.4 | Apr high C = 16.5 | May high C = 20.5 | Jun high C = 23.9 | Jul high C = 23.3 | Aug high C = 22.3 | Sep high C = 21.1 | Oct high C = 17.9 | Nov high C = 13.3 | Dec high C = 9.7 | Jan mean C = 0.6 | Feb mean C = 3.1 | Mar mean C = 6.5 | Apr mean C = 9.8 | May mean C = 13.8 | Jun mean C = 17.5 | Jul mean C = 17.5 | Aug mean C = 16.7 | Sep mean C = 15.2 | Oct mean C = 10.8 | Nov mean C = 5.4 | Dec mean C = 1.7 | Jan low C = -7.1 | Feb low C = -4.2 | Mar low C = -0.5 | Apr low C = 3.1 | May low C = 7.1 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 11.7 | Aug low C = 11.1 | Sep low C = 9.3 | Oct low C = 3.7 | Nov low C = -2.5 | Dec low C = -6.3 | Jan record high C = 20.5 | Feb record high C = 21.3 | Mar record high C = 25.1 | Apr record high C = 25.9 | May record high C = 29.4 | Jun record high C = 30.8 | Jul record high C = 30.4 | Aug record high C = 27.2 | Sep record high C = 26.5 | Oct record high C = 24.8 | Nov record high C = 22.8 | Dec record high C = 20.1 | Jan record low C = −16.5 | Feb record low C = −15.4 | Mar record low C = −13.6 | Apr record low C = −8.1 | May record low C = -2.7 | Jun record low C = 2.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.3 | Sep record low C = 0.3 | Oct record low C = -7.2 | Nov record low C = -11.2 | Dec record low C = -16.1 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 0.9 | Feb precipitation mm = 1.9 | Mar precipitation mm = 3.5 | Apr precipitation mm = 8.3 | May precipitation mm = 31.1 | Jun precipitation mm = 84.0 | Jul precipitation mm = 140.5 | Aug precipitation mm = 129.8 | Sep precipitation mm = 64.8 | Oct precipitation mm = 6.5 | Nov precipitation mm = 0.9 | Dec precipitation mm = 0.7 | unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 1.2 | Mar precipitation days = 2.4 | Apr precipitation days = 5.2 | May precipitation days = 9.5 | Jun precipitation days = 14.4 | Jul precipitation days = 19.8 | Aug precipitation days = 19.1 | Sep precipitation days = 13.5 | Oct precipitation days = 3.5 | Nov precipitation days = 0.6 | Dec precipitation days = 0.5 | year precipitation days = | Jan humidity = 25 | Feb humidity = 24 | Mar humidity = 27 | Apr humidity = 36 | May humidity = 41 | Jun humidity = 48 | Jul humidity = 59 | Aug humidity = 61 | Sep humidity = 57 | Oct humidity = 43 | Nov humidity = 32 | Dec humidity = 27 | Jan sun = 250.0 | Feb sun = 234.4 | Mar sun = 256.0 | Apr sun = 254.3 | May sun = 279.8 | Jun sun = 260.4 | Jul sun = 227.5 | Aug sun = 223.5 | Sep sun = 238.4 | Oct sun = 280.6 | Nov sun = 266.2 | Dec sun = 256.5 | year sun = | Jan percentsun = 77 | Feb percentsun = 74 | Mar percentsun = 68 | Apr percentsun = 65 | May percentsun = 66 | Jun percentsun = 62 | Jul percentsun = 54 | Aug percentsun = 55 | Sep percentsun = 65 | Oct percentsun = 80 | Nov percentsun = 84 | Dec percentsun = 81 | year percentsun = | Jan snow days = 1.3 | Feb snow days = 2.2 | Mar snow days = 5.5 | Apr snow days = 5.6 | May snow days = 0.9 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0.1 | Oct snow days = 1.1 | Nov snow days = 1.3 | Dec snow days = 0.7 | year snow days = | source 1 = China Meteorological Administration<ref name="cma graphical">{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |script-title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh-cn |access-date=15 April 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |script-title=zh:CMA台站气候标准值(1991-2020) |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |access-date=11 April 2023 |title=Experience Template}}</ref><ref name="CMA old"> {{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971–2000年） |publisher=[[China Meteorological Administration]] |access-date=25 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |archive-date=21 September 2013}}</ref> all-time extreme temperature<ref name = Mherrera>{{cite web |url=http://www.mherrera.org/temp.htm |title=Extreme Temperatures Around the World |access-date=21 February 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=55591&ano=2022&mes=3&day=29&hora=18&min=0&ndays=30 |title=55591: Lhasa (China) |author=<!--Not stated--> |date=28 March 2022 |website=ogimet.com |publisher=OGIMET |access-date=29 March 2022 |quote=}}</ref> | source = }} == Demographics == [[File:IMG 0996 Lhasa Barkhor.jpg|thumb|right|An elderly Tibetan woman holding a [[prayer wheel]] on the street in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mendicant monk in Lhasa, 1993.jpg|thumb|right|[[Mendicant]] monk in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mother & son playing lute. Lhasa 1993.jpg|thumb|right|Woman with son [[busking]] in Chengguan District, Lhasa, 1993]] === Demographics in the past === The 11th edition of ''[[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]'' published between 1910 and 1911 noted the total population of Lhasa, including the lamas in the city and vicinity was about 30,000,<ref name="Britannica">{{Cite EB1911|wstitle=Lhasa}}</ref> A census in 1854 made the figure 42,000, but it is known to have greatly decreased afterwards. ''Britannica'' noted that within Lhasa, there were about a total of 1,500 resident Tibetan laymen and about 5,500 Tibetan women.<ref name="Britannica"/> The permanent population also included Chinese families (about 2,000).<ref name="Britannica"/> The city's residents included traders from [[Nepal]] and [[Ladakh]] (about 800), and a few from [[Bhutan]], [[Mongolia]] and other places.<ref name="Britannica"/> The ''Britannica'' noted with interest that the Chinese had a crowded burial-ground at Lhasa, tended carefully after their manner and that the Nepalese supplied mechanics and metal-workers at that time.<ref name="Britannica"/> In the first half of the 20th century, several [[Western culture|Western]] explorers made celebrated journeys to the city, including [[William Montgomery McGovern]], [[Francis Younghusband]], [[Alexandra David-Néel]], and [[Heinrich Harrer]]. Lhasa was the centre of Tibetan Buddhism as nearly half of its population were [[monk]]s,<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |title=Lhasa: Streets with Memories |last=Barnett |first=Robert |date=2013 |publisher=Columbia University Press |quote="population of Lhasa in 1904 was estimated by the British at 30,000 people, of whom 20,000 were said to be monks [...] in 1936 Spencer Chapman estimated the population at 50,000 to 60,000, consisting of 20,000 residents and 30,000 to 40,000 monks" |isbn=9780231510110 |url-access=registration}}</ref> Though this figure may include monks from surrounding monasteries who travelled to Lhasa for various celebrations and were not ordinarily resident there. The majority of the pre-1950 Chinese population of Lhasa were merchants and officials. In the Lubu section of Lhasa, the inhabitants were descendants of Chinese vegetable farmers, some of whom married Tibetan wives. They came to Lhasa in the 1840s–1860s after a Chinese official was appointed to the position of [[Amban]].<ref>{{cite book |last=Mayaram |first=Shail |url=https://books.google.com/books?id=QVSVux0wIW0C&pg=PA60 |title=The other global city |year=2009 |publisher=Taylor & Francis US |isbn=978-0-415-99194-0 |page=60 |access-date=28 June 2010}}</ref> According to one writer, the population of the city was about 10,000, with some 10,000 monks at Drepung and Sera monasteries in 1959.<ref>Dowman (1988), p. 39.</ref> Hugh Richardson, on the other hand, puts the population of Lhasa in 1952, at "some 25,000–30,000—about 45,000–50,000 if the population of the great monasteries on its outskirts be included."<ref>Richardson (1984), p. 7.</ref> ===Contemporary demographics=== The total population of Lhasa Prefecture-level City is 521,500 (including known migrant population but excluding military garrisons). Of this, 257,400 are in the urban area (including a migrant population of 100,700), while 264,100 are outside.<ref>{{Cite web |url=http://www.lasa.gov.cn/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217215814/http://www.lasa.gov.cn/gb1/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=30 |url-status=dead |title=拉萨市人民政府 |archive-date=17 February 2007 |website=www.lasa.gov.cn}}</ref> Nearly half of Lhasa Prefecture-level City's population lives in Chengguan District, which is the administrative division that contains the urban area of Lhasa (i.e. the actual city). The urban area is populated by ethnic Tibetans, Han, Hui and other ethnic groups. The 2000 official census gave a total population of 223,001, of which 171,719 lived in the areas administered by city street offices and city neighborhood committees. 133,603 had urban registrations and 86,395 had rural registrations, based on their place of origin.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} The census was taken in November, when many of the ethnic Han workers in seasonal industries such as construction would have been away from Tibet, and did not count the military.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} A 2011 book estimated that up to two-thirds of the city's residents are non-Tibetan, although the government states that Chengguan District as a whole is still 63% ethnic Tibetan.{{sfn|Johnson|2011|p=81}} {{As of|2014}}, half of Tibet's Han population resided in the district, and [[Bilingual education|bilingual]] or wholly Chinese teaching was common in the schools.{{sfn|Leibold|Chen|2014|p=117}} == Economy == {{multiple image | align = right | image1 = Barkhor in Lhasa 20007 (Detail) Dieter Schuh.JPG | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Jokhang Market.jpg | width2 = 200 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Barkhor<br />Right: Jokhang Market }} Competitive industry together with feature economy play key roles in the development of Lhasa. With the view to maintaining a balance between population growth and the environment, tourism and service industries are emphasised as growth engines for the future. Many of Lhasa's rural residents practice traditional agriculture and [[animal husbandry]]. Lhasa is also the traditional hub of the Tibetan trading network. For many years, chemical and car making plants operated in the area and this resulted in significant pollution, a factor which has changed in recent years{{which|date=March 2026}}.{{cn|date=March 2026}} [[Copper]], [[lead]] and [[zinc]] are mined nearby and there is ongoing experimentation regarding new methods of mineral mining and geothermal heat extraction.{{cn|date=March 2026}} Agriculture and animal husbandry in Lhasa are considered to be of a high standard. People mainly plant [[highland barley]] and winter [[wheat]]. The resources of water conservancy, [[geothermal heating]], [[solar energy]] and various mines are abundant.{{cn|date=March 2026}} There is widespread electricity together with the use of both [[machinery]] and traditional methods in the production of such things as [[textile]]s, [[leather]]s, plastics, matches and [[embroidery]]. The production of national handicrafts has made great progress.{{cn|date=March 2026}} {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = 275 | image1 = | caption1 = A market in Lhasa | image2 = Barkhor in Lhasa (Tibet) 2007 Dieter Schuh.JPG | caption2 = Barkhor }} With the growth of tourism and service sectors, the sunset industries which cause serious pollution are expected to fade in the hope of building a healthy ecological system. Environmental problems such as [[soil erosion]], [[Soil acidification|acidification]], and loss of [[vegetation]] are being addressed. The tourism industry now brings significant business to the region, building on the attractiveness of the Potala Palace, the [[Jokang]], the [[Norbulingka]] Summer Palace and surrounding large monasteries as well the spectacular [[Himalaya]]n landscape together with the many wild plants and animals native to the high altitudes of [[Central Asia]]. Tourism to Tibet dropped sharply following the crackdown on protests in 2008, but as early as 2009, the industry was recovering.<ref>Xinhua, [http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm "Tibet tourism warms as spring comes"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121107181433/http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm |date=7 November 2012 }}, 13 February 2009.</ref> Chinese authorities plan an ambitious growth of tourism in the region aiming at 10 million visitors by 2020; these visitors are expected to be domestic. With renovation around historic sites, such as the Potala Palace, [[UNESCO]] has expressed "concerns about the deterioration of Lhasa's traditional cityscape."<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |date=8 April 2005 |access-date=20 May 2009 |title=Tourism drive 'is destroying Tibet' |publisher=Telegraph |last=Miles |first=Paul |location=London}}{{cbignore}}</ref> [[File:Banak Shöl HotelLhasa.jpg|thumb|[[Banak Shöl Hotel]]]] Lhasa contains several hotels. [[Lhasa Hotel]] is a 4-star hotel located northeast of Norbulingka in the western suburbs of the city. Completed in September 1985, it is the flagship of CITS's installations in Tibet. It accommodates about 1000 guests and visitors to Lhasa. There are over 450 rooms (suites) in the hotel, and all are equipped with [[air conditioning]], [[mini-bar]] and other basic facilities. Some of the rooms are decorated in traditional Tibetan style. The hotel was operated by Holiday Inn from 1986 to 1997<ref>{{cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |title=Lhasa Hotel in Lhasa, China - Lonely Planet |publisher=Hotels.lonelyplanet.com |access-date=26 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730185333/http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |archive-date=30 July 2012}}</ref> and is the subject of a book, ''[[The Hotel on the Roof of the World]]''. Another hotel of note is the historical [[Banak Shöl Hotel]], located at 8 Beijing Road in the city.<ref>{{Cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727124326/http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |url-status=dead |title=Lonely Planet |archive-date=27 July 2008}}</ref> It is known for its distinctive wooden [[veranda]]s. Lhasa contains several businesses of note. [[Lhasa Carpet Factory]], a [[factory]] south of Yanhe Dong Lu near the [[Tibet University]], produces traditional [[Tibetan rug]]s that are exported worldwide. It is a modern factory, the largest manufacturer of rugs throughout Tibet, employing some 300 workers. Traditionally Tibetan women were the weavers, and men the spinners, but both work on the rugs today. The [[Lhasa Brewery Company]] was established in 1988 on the northern outskirts of Lhasa, south of [[Sera Monastery]] and is the highest commercial brewery in the world at {{convert|11975|ft|m}} and accounts for 85&nbsp;percent of contemporary beer production in Tibet.<ref name="Sun">{{cite web |url=http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |title=Lhasa beer from Tibet makes US debut |publisher=Tibet Sun |date=12 August 2009 |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717053641/http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |archive-date=17 July 2011}}</ref> The brewery, consisting of five-story buildings, cost an estimated US$20–25&nbsp;million, and by 1994, production had reached 30,000 bottles per day, employing some 200 workers by this time.<ref name="Gluckman">{{cite book |last=Gluckman |first=Ron |url=http://www.gluckman.com/Lhasa%27Brew.html |title=Brewing at the Top of the World |publisher=Asia, Inc. |year=1994}}</ref> Since 2000, the [[Carlsberg Group|Carlsberg group]] has increased its stronghold in the Chinese market and has become increasingly influential in the country with investment and expertise. Carlsberg invested in the Lhasa Brewery in recent years and has drastically improved the brewing facility and working conditions, renovating and expanding the building to what now covers 62,240 square metres (15.3 acres).<ref>{{cite web |url=http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |title=Carlsberg China |publisher=[[Carlsberg Group]] |access-date=27 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090324094439/http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |archive-date=24 March 2009 |url-status=dead}}</ref><ref name="LB">{{cite web |url=http://www.lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |title=The Beer |publisher=Lhasa Beer USA |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706045322/http://lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |archive-date=6 July 2009}}</ref> == Architecture and Cityscape == {{main|Architecture of Lhasa}} Lhasa has many sites of historic interest, including the [[Potala Palace]], [[Jokhang Temple]], [[Sera Monastery]] and [[Norbulingka]]. The Potala Palace, Jokhang Temple and the Norbulingka are UNESCO world heritage sites.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/707 |title=Historic Ensemble of the Potala Palace, Lhasa |publisher=unesco |access-date=10 February 2008}} In the surrounding prefecture of Lhasa are [[Sera Monastery]] and its many hermitages, many of which overlook Lhasa from the northern hill valleys and [[Drepung Monastery]], amongst many others of historical importance.</ref> However, many important sites were damaged or destroyed mostly, but not solely, during China's [[Cultural Revolution]] of the 1960s.<ref>Bradley Mayhew and Michael Kohn. ''Tibet''. 6th Edition (2005), pp. 36–37. Lonely Planet. {{ISBN|1-74059-523-8}}</ref><ref>Keith Dowman. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', (1988) pp. 8–13. Routledge &amp; Kegan Paul, Ltd., London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref><ref>Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 345–351.Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> Many have been restored since the 1980s. The [[Potala Palace]], named after Mount Potala, the abode of [[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokitesvara]],<ref>Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> was the chief residence of the [[Dalai Lama]]. After the [[14th Dalai Lama]] fled to [[India]] during the [[1959 Tibetan uprising]], the government converted the palace into a museum. The site was used as a [[meditation]] retreat by King [[Songtsen Gampo]], who in 637 built the first palace there in order to greet his bride [[Princess Wen Cheng|Princess Wencheng]] of the [[Tang dynasty]] of China. [[Lozang Gyatso, 5th Dalai Lama|Lobsang Gyatso]], the Great Fifth Dalai Lama, started the construction of the Potala Palace in 1645<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175"/> after one of his spiritual advisers, Konchog Chophel (d. 1646), pointed out that the site was ideal as a seat of government, situated as it is between [[Drepung]] and [[Sera Monastery|Sera]] monasteries and the old city of Lhasa.<ref name="autogenerated1"/> The palace underwent restoration works between 1989 and 1994, costing RMB55&nbsp;million (US$6.875&nbsp;million) and was inscribed to the [[UNESCO]] [[World Heritage List]] in 1994. The [[Lhasa Zhol Pillar]], below the Potala, dates as far back as circa 764 CE.<ref>Richardson (1985), p. 2.</ref> and is inscribed with what may be the oldest known example of Tibetan writing.<ref>{{cite web |url=http://www.blackwellreference.com/public/tocnode?id=g9780631214816_chunk_g978063121481622_ss1-17 |title=Tibetan writing |last=Coulmas |first=Florian |year=1999 |publisher=Blackwell Reference Online |access-date=20 October 2009}}</ref> The pillar contains dedications to a famous Tibetan general and gives an account of his services to the king including campaigns against China which culminated in the brief capture of the Chinese capital [[Chang'an]] (modern [[Xi'an]]) in 763 CE<ref>Snellgrove and Richardson (1995), p. 91.</ref> during which the Tibetans temporarily installed as Emperor a relative of Princess Jincheng Gongzhu (Kim-sheng Kong co), the Chinese wife of [[Trisong Detsen]]'s father, [[Me Agtsom]].<ref>Richardson (1984), p. 30.</ref><ref>Beckwith (1987), p. 148.</ref> [[Chokpori]], meaning 'Iron Mountain', is a [[sacred]] [[hill]], located south of the Potala. It is considered to be one of the four holy mountains of central Tibet and along with two other hills in Lhasa represent the "Three Protectors of Tibet.", Chokpori ([[Vajrapani]]), Pongwari ([[Manjushri]]), and Marpori ([[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokiteshvara]]).<ref name="Stein, R. A. 1972 p. 228">Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p. 228. Translated by J. E. Stapleton Driver. Stanford University Press, Stanford, California. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper).</ref> It was the site of the most famous [[medical school]] Tibet, known as the [[Mentsikhang]], which was founded in 1413. It was conceived of by [[Lobsang Gyatso]], the "Great" 5th Dalai Lama, and completed by the Regent [[Sangye Gyatso]] (Sangs-rgyas rgya-mtsho)<ref name="Dowman, Keith 1988 p. 49">Dowman, Keith. (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p. 49. Routledge &amp; Kegan Paul Ltd., London. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> shortly before 1697. [[Lingkhor]] is a [[sacred]] path, most commonly used to name the outer [[pilgrim]] road in Lhasa matching its inner twin, Barkhor. The Lingkhor in Lhasa was {{convert|8|km|mi}} long enclosing Old Lhasa, the Potala and [[Chokpori]] hill. In former times it was crowded with men and women covering its length in [[prostration]]s, [[beggar]]s and [[pilgrim]]s approaching the city for the first time. The road passed through willow-shaded parks where the Tibetans used to [[picnic]] in summer and watch open air operas on festival days. New Lhasa has obliterated most of Lingkhor, but one stretch still remains west of Chokpori. The [[Norbulingka]] palace and surrounding park is situated in the west side of Lhasa, a short distance to the southwest of Potala Palace and with an area of around {{convert|36|ha|acre}}, it is considered to be the largest man made garden in Tibet.<ref>{{cite web |url=http://www.tibetctrip.com/lhasa-attractions-tours/norbulinka-palace-the-treasure-park.html |title=Norbulingka Palace |publisher=Tibet Tours |access-date=18 May 2010}}</ref><ref name=China>{{cite web |url=http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |title=Norbulingka |access-date=23 May 2010 |publisher=Cultural China |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719220250/http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |archive-date=19 July 2011}}</ref> It was built from 1755.<ref name="Tibet71">Tibet (1986), p.71</ref> and served as the traditional summer residence of the successive [[Dalai Lama]]s until the 14th's self-imposed exile. Norbulingka was declared a 'National Important Cultural Relic Unit", in 1988 by the State council. In 2001, the Central Committee of the Chinese Government in its 4th Tibet Session resolved to restore the complex to its original glory. The [[Sho Dun Festival]] (popularly known as the "yogurt festival") is an annual festival held at Norbulingka during the seventh Tibetan month in the first seven days of the [[Full Moon]] period, which corresponds to dates in July/August according to the [[Gregorian calendar]]. The [[Barkhor]] is an area of narrow streets and a public square in the old part of the city located around [[Jokhang Temple]] and was the most popular devotional circumambulation for pilgrims and locals. The walk was about one kilometre ({{convert|1|km|1|abbr=off|disp=output only}}) long and encircled the entire [[Jokhang]], the former seat of the [[Nechung Oracle|State Oracle]] in Lhasa called the [[Muru Nyingba Monastery]], and a number of nobles' houses including [[Tromzikhang]] and [[Jamkhang]]. There were four large incense burners (''sangkangs'') in the four cardinal directions, with incense burning constantly, to please the gods protecting the Jokhang.<ref>Dowman, Keith (1998). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', pp. 40–41. Routledge &amp; Kegan Paul, London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> Most of the old streets and buildings have been demolished in recent times and replaced with wider streets and new buildings. Some buildings in the Barkhor were damaged in the 2008 unrest.<ref name="The EconomistWeekInTibet">{{cite news |last=Philip |first=Bruno |title=Trashing the Beijing road |newspaper=[[The Economist]] |date=19 March 2008 |url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=10875823 |access-date=3 February 2010}}</ref> The [[Jokhang]] is located on Barkhor Square in the old town section of Lhasa. For most Tibetans it is the most sacred and important temple in Tibet. It is in some regards pan-sectarian, but is presently controlled by the [[Gelug]] school. Along with the [[Potala Palace]], it is probably the most popular tourist attraction in Lhasa. It is part of the [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] "Historic Ensemble of the Potala Palace," and a spiritual centre of Lhasa. This temple has remained a key center of [[Buddhist]] [[pilgrimage]] for centuries. The circumambulation route is known as the "kora" in Tibetan and is marked by four large stone incense burners placed at the corners of the temple complex. The Jokhang temple is a four-story construction, with roofs covered with [[gilded]] [[bronze]] tiles. The [[architecture|architectural]] style is based on the Indian [[vihara]] design, and was later extended resulting in a blend of [[Nepal]]ese and [[Tang dynasty]] styles. It possesses the statues of [[Chenresig|Chenrezig]], [[Padmasambhava]] and King [[Songtsen Gampo]] and his two foreign brides, Princess [[Wen Cheng|Wencheng]] (niece of [[Emperor Taizong of Tang]]) and Princess [[Bhrikuti]] of [[Nepal]] and other important items.<ref name="Yuan Kunga Li 2014 p. 171">{{cite book | last1=Yuan | first1=H. | last2=Kunga | first2=A. | last3=Li | first3=B. | title=Tibetan Folktales | publisher=Bloomsbury Publishing | series=World Folklore Series | year=2014 | isbn=979-8-216-15591-1 | url=https://books.google.com/books?id=PQbJEAAAQBAJ&pg=PT171 | language=es | access-date=2024-03-13 | page=171}}</ref> [[Ramoche Temple]] is considered the most important temple in Lhasa after the Jokhang Temple.<ref name="Benard Moon 2000 p. 158">{{cite book | last1=Benard | first1=E. | last2=Moon | first2=B. | title=Goddesses Who Rule | publisher=Oxford University Press | year=2000 | isbn=978-0-19-535294-8 | url=https://books.google.com/books?id=D50ob0i_e0MC&pg=PA158 | access-date=2024-03-13 | page=158}}</ref> Situated in the northwest of the city, it is east of the Potala and north of the Jokhang,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59">Dowman, Keith. 1988. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide,'' p. 59. Routledge &amp; Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk).</ref> covering a total area of 4,000 square meters (almost one acre). The temple was gutted and partially destroyed in the 1960s and its famous bronze statue disappeared. In 1983 the lower part of it was said to have been found in a Lhasa rubbish tip, and the upper half in Beijing. They have now been joined and the statue is housed in the Ramoche Temple, which was partially restored in 1986,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59"/> and still showed severe damage in 1993. Following the major restoration of 1986, the main building in the temple now has three stories. The [[Tibet Museum (Lhasa)|Tibet Museum]] in Lhasa is the official museum of the Tibet Autonomous Region and was inaugurated on 5 October 1999. It is the first large, modern museum in the Tibet Autonomous Region and has a permanent collection of around 1000 artefacts, from examples of Tibetan art to architectural design throughout history such as Tibetan doors and construction beams.<ref name="zt">{{cite web |url=http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |title=The Tibet Museum |publisher=China Tibet Information Center |access-date=18 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726212012/http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |archive-date=26 July 2011}}</ref><ref name="cm">{{cite web |url=http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |title=Tibet Museum |publisher=China Museums |access-date=18 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604022604/http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |archive-date=4 June 2010 |url-status=dead}}</ref> It is located in an L-shaped building west of the Potala Palace on the corner of [[Norbulingkha Road|Norbulingka Road]]. The museum is organized into three main sections: a main exhibition hall, a folk cultural garden and administrative offices.<ref name="zt"/> The [[Monument to the Peaceful Liberation of Tibet]] was unveiled in the Potala Square in May 2002 to celebrate the 51st anniversary of the [[Seventeen Point Agreement for the Peaceful Liberation of Tibet]], and the work in the development of the autonomous region since then. The 37-metre-high concrete monument is shaped as an abstract Mount Everest and its name is engraved with the calligraphy of former CCP general secretary and PRC president [[Jiang Zemin]], while an inscription describes the socioeconomic development experienced in Tibet in the past fifty years.<ref>{{cite web |url=http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |title=Monument to Tibet Peaceful Liberation Unveiled |publisher=China Tibet Tourism Bureau |access-date=26 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707043243/http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |archive-date=7 July 2011}}</ref> There are four mosques in and around Lhasa. The earliest mosque, called ''Khache Lingka'', dates to 1650 and is located west of the city, and consists of two compounds.<ref name=islamicshangrila/> The [[Lhasa Great Mosque]] is the most prominent and built by the early 1700s.<ref name=islamicshangrila/> The Dokdé Mosque, north of Lhasa, has an adjacent cemetery and is dated to 1716.<ref name=islamicshangrila/> The fourth mosque, commonly known as "Small Mosque" (but also Barkhor or Rapsel Alley Mosque), was built in the early 1900s.<ref name=islamicshangrila>{{Cite book |last=Atwill |first=David G. |year=2018 |title=Islamic Shangri-La:Inter-Asian Relations and Lhasa's Muslim Communities, 1600 to 1960 |edition=1 |publisher=[[University of California Press]] |page=17}}</ref> <gallery widths=200 heights=160> File:Potala Palace, August 2009.jpg|The [[Potala Palace]] File:Bundesarchiv Bild 135-S-12-09-14, Tibetexpedition, Wirtschaftsgebäude des Potala.jpg|Inner and outer [[Zhol Village]] as seen from the [[Potala Palace]] in 1938. File:Tibet-5540 (2624909770).jpg|[[Norbulingka]] File:Jokhang Square, the first destination or drop-off for most tourists.jpg|Jokhang Square File:Old Barkhor street.jpg|Old Barkhor street, 1993. File:Ramoche-Tempel Schuh 2007.JPG|Ramoche Temple File:Tibet Museum1.jpg|Tibet Museum File:Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square.jpg|Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square </gallery> ==Culture== [[File:Tibetan dancing.jpg|thumb|Tibetan dancing in Lhasa, Tibet]] There are some night spots that feature [[cabaret]] acts in which performers sing in [[Chinese language|Chinese]], [[Standard Tibetan|Tibetan]], and [[English language|English]]. Dancers wear traditional Tibetan costume with long flowing cloth extending from their arms. There are a number of small bars that feature live music, although they typically have limited drink menus and cater mostly to foreign tourists. Duihuan (སྟོད་གཞས་) is a local form of music and dance in Tibet.<ref name="人民音乐出版社 2019 p. 221">{{cite book | title=中国民间歌舞音乐(修订版) | publisher=人民音乐出版社 | series=音乐自学丛书 | year=2019 | isbn=978-7-103-04599-2 | url=https://books.google.com/books?id=8bb_DwAAQBAJ&pg=PT221 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=221}}</ref> While the traditional Dui Huan in Tibet has only one instrument, the Dui Huan in Lhasa has four instruments: in addition to the [[Zainianqin]] and the [[Yangqin]], there are the [[Jinghu (instrument)|Jinghu]], the bamboo flute, and the stringed bells that are specially used for playing the rhythm. Together with the singing, they play, pull, strum and sing.<ref>{{cite news |title=中国西藏 |url=http://www.ctibet.org.cn/xzwh/201404/t20140402_2262303.htm |access-date=13 March 2024 |work=www.ctibet.org.cn}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2012 p. 115">{{cite book | title=寻找锅庄舞－藏地锅庄的历史、社会、体育考察 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2012 | isbn=978-7-5097-3432-2 | url=https://books.google.com/books?id=cxCDEAAAQBAJ&pg=PA115 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=115}}</ref> ==Education== [[File:View on campus bridge.jpg|thumb|Tibet University Campus (2016)]] There are two universities of [[Tibet University]] and [[Tibet Tibetan Medical University]] and 3 special colleges of [[Lhasa Teachers College]], [[Tibet Police College]] and [[Tibet Vocational and Technical College]] in the Lhasa city.<ref>{{Cite web |title=全国高等学校名单 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |url=http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/s5743/s5744/A03/202206/t20220617_638352.html |access-date=18 June 2022 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> [[Tibet University]] ([[Standard Tibetan|Tibetan]]: བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་) is the main [[university]] of [[Tibet Autonomous Region]]. Its campus is located in Chengguan District, Lhasa, east of the city-centre. A forerunner was created in 1952 and the university was officially established in 1985, funded by the [[Government of the People's Republic of China|Chinese government]]. About 8000 students are enrolled at the university. Tibet University is a comprehensive university with the highest academic level in [[Tibet Autonomous Region]]. It is a member of the prestigious [[Project 211]], and is sponsored under the [[Double First-Class Construction]] initiative.<ref name="Chinese Department of Education">{{Cite web |url=http://www.moe.gov.cn/srcsite/A22/moe_843/201709/t20170921_314942.html |title=教育部 财政部 国家发展改革委关于公布世界一流大学和一流学科建设高校及建设学科名单的通知 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> == Transport == ===Rail=== [[File:Lhasa Railway Station 2.jpg|thumb|right|[[Lhasa railway station]] in 2019]] Lhasa has been served by rail since 2006, when the [[Qinghai–Tibet Railway]] opened for passenger operations. Reaching an elevation of 5,072 metres above sea level, the Qinghai-Tibet railway is the world's highest railway by elevation. It connects Lhasa with [[Xining]], the capital of [[Qinghai Province]], some {{cvt|2000|km}} away, and ultimately links Lhasa with other major cities with China's extensive railway network.<ref>{{Cite web |url=http://www.appletravel.cn/news-10400.html |title=World's highest railway Qinghai-Tibet Railway to be extended to Xigaze from Lhasa - Apple Travel |website=www.appletravel.cn}}</ref> Five trains arrive at and depart from [[Lhasa railway station]] each day. Train number Z21 takes 40 hours and 53 minutes from [[Beijing West railway station|Beijing West]], arriving in Lhasa at 13:03 every day. Train Z22 from Lhasa to Beijing West departs at 15:30 and arrives in Beijing at 08:20 on the third day, taking 40 hours, 50 minutes. Trains also arrive in Lhasa from [[Chengdu]], [[Chongqing]], [[Lanzhou]], Xining, [[Guangzhou]], [[Shanghai]] and other cities.<ref name=Lhasatravel>[http://chinatour.net/tibet/lhasa/get-lhasa/"How to Get to Lhasa" ChinaTour.net] Accessed 23 March 2015</ref> To counter the problem of altitude differences giving passengers [[altitude sickness]], extra oxygen is pumped in through the ventilation system and available directly on each berth with close open control by a flap for the convenience of passengers, and personal oxygen masks are available on request.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/03/AR2006070301219.html |newspaper=The Washington Post |first=Edward |last=Cody |access-date=7 May 2010 |title=Train 27, Now Arriving Tibet, in a 'Great Leap West' |date=4 July 2006}}</ref> Within the soft sleeper cabins there are 64 seats per train, which have an electrical plug for electronics.<ref>{{cite web |url=https://www.onceinalifetimejourney.com/once-in-a-lifetime-journeys/train-lhasa-can-expect/ |title=The train to Lhasa, Tibet - What You Can Expect |date=7 June 2017}}</ref> Lhasa is also [[Lhasa–Xigazê Railway|connected]] to [[Shigatse]], the second largest city in Tibet by rail service, since 2014.<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 264">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT264 | access-date=2024-03-13 | page=264| publisher=Notion Press }}</ref><ref name="Figueiredo Leandro Li 2021 p. 140">{{cite book | last1=Figueiredo | first1=P.G. | last2=Leandro | first2=F.J. | last3=Li | first3=Y. | title=Handbook of Research on Special Economic Zones as Regional Development Enablers | publisher=IGI Global | series=Advances in Public Policy and Administration | year=2021 | isbn=978-1-7998-7621-2 | url=https://books.google.com/books?id=F_NLEAAAQBAJ&pg=PA140 | access-date=2024-03-13 | page=140}}</ref> A third railway, the [[Sichuan–Tibet railway]], which links Lhasa with [[Nyingchi County]] and into the interior ultimately terminating in [[Chengdu]], began construction in June 2015.<ref>{{cite news |script-title=zh:拉林铁路预计2014年9月份动工 全线435.39千米 |url=http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |publisher=China Tibet News |date=15 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140730031816/http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |archive-date=30 July 2014}}</ref> For onward rail travel in [[South Asia]], the closest major station in India is [[New Jalpaiguri]], [[Siliguri]] in [[West Bengal]]. However, extension of the Indian railway system to [[Sikkim]] will make it easier for onward connections through the [[South Asian]] railway network. There are preliminary plans to link Lhasa by rail with Kathmandu.<ref>{{cite news |title=Extend Tibet railway line to Kathmandu, Nepal tells China |url=http://archive.indianexpress.com/news/extend-tibet-railway-line-to-kathmandu-nepal-tells-china/527936/ |publisher=The Indian Express |date=12 October 2009}}</ref> As per a Chinese Tibetan spokesperson, extension of this rail line to Kathmandu with tunnelling under [[Mount Everest]] was, as of 2015, expected to be completed by 2020.<ref>{{cite news |url=http://www.theguardian.com/world/2015/apr/09/china-may-build-rail-tunnel-under-mount-everest-state-media-reports |title=China may build rail tunnel under Mount Everest, state media reports |date=9 April 2015 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> ===Air=== [[File:Lhasa airport.jpg|thumb|right|[[Lhasa Gonggar Airport]]]] [[Lhasa Gonggar International Airport]] (IATA: '''LXA'''), built in 1965, is the aviation hub of Tibet.<ref name="Li 2017 p. 186">{{cite book | last=Li | first=Q. | title=The Evolution and Preservation of the Old City of Lhasa | publisher=Springer Nature Singapore | year=2017 | isbn=978-981-10-6735-8 | url=https://books.google.com/books?id=zZA-DwAAQBAJ&pg=PA186 | access-date=2024-03-13 | page=186}}</ref> It is located south of the city proper. It takes around half an hour to get there by car via the [[Lhasa Airport Expressway]]; prior to the completion of the expressway in 2011, the trip to the airport took over an hour. {{As of|2014}}, there are daily flights serving major Chinese cities including Beijing, Chengdu, Guangzhou, and Shanghai, and there are also occasional scheduled services to [[Kathmandu]] in Nepal. Lhasa Airport is the hub of [[Tibet Airlines]], which offers regional services to other destinations in Tibet such as [[Nyingchi]], [[Ngari Prefecture]], [[Shigatse]], and [[Qamdo]].<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 279">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT279 | access-date=2024-03-13 | page=279| publisher=Notion Press }}</ref> ===Road=== [[File:Lhasa from Potala place.JPG|thumb|right|Main street]] The [[Qinghai–Tibet Highway]] (part of G109) runs northeast toward Xining and eventually to [[Beijing]] and is the most-used road in Tibet. The [[Sichuan–Tibet Highway]] (part of G318) runs east towards [[Chengdu]] and eventually to [[Shanghai]]. G318 also runs west to [[Zhangmu]] on the Nepal border. The [[China National Highway 219|Xinjiang-Tibet Highway]] (G219) runs north from Lhasa to [[Kargilik Town|Yecheng]], and then to [[Xinjiang]]. This road is rarely used due to the lack of amenities and petrol stations. A new {{convert|37.68|km|mi}}, four-lane highway between Lhasa and the Gonggar Airport was built by the Transportation Department of Tibet at a cost of [[Renminbi|RMB]] 1.5&nbsp;billion. This road is part of [[China National Highway 318|National Highway 318]] and starts from the [[Lhasa railway station]], passes through [[Caina Township]] in [[Qushui County]], terminating between the north entrance of the [[Gala Mountain Tunnel]] and the south bridgehead of the Lhasa River Bridge, and en route goes over the first overpass of Lhasa at Liuwu Overpass.<ref name=news>{{cite web |url=http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |title=New highway linking Lhasa to Gonggar Airport to be built |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172018/http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |archive-date=21 July 2011}}</ref> ===Maritime=== The closest seaports are [[Kolkata]] and [[Haldia]] in [[West Bengal, India]]. The [[Nathu La]] pass offers Chinese companies access to the port of Kolkata (Calcutta), situated about {{cvt|1,100|km|-1}} from Lhasa, for trans-shipments to and from Tibet. == Sports == In 2014, the [[Lhasa Mass Culture and Sports Center]] (拉萨市群众文化体育中心) was completed in Liwu New District of Lhasa City. The center was built with the assistance of [[Beijing Municipality]], which is the highest modern stadium in the world, the largest single building in Tibet and the largest modern building invested by the whole country in support of Tibet, and has won the [[Luban Prize]], the highest honor in China's construction industry, and has been called the "Little Bird's Nest" by local people.<ref>{{cite news |title=拉萨市规模最大群众文化体育中心开建-西藏自治区体育局 |url=http://sport.xizang.gov.cn/xwzx/qz/201907/t20190721_79873.html |work=sport.xizang.gov.cn}}</ref><ref>{{cite news |title=西藏：规模最大的群众文化体育中心近日竣工并验收_藏人文化网 |url=https://www.tibetcul.com/news/qt/18269.html |access-date=13 March 2024 |work=www.tibetcul.com}}</ref><ref name="Yeh 2018 p. 54">{{cite book | last=Yeh | first=E.T. | title=The Geoeconomics and Geopolitics of Chinese Development and Investment in Asia | publisher=Taylor & Francis | year=2018 | isbn=978-1-351-37896-3 | url=https://books.google.com/books?id=aDOoDwAAQBAJ&pg=PT54 | access-date=2024-03-13 | page=54}}</ref> == See also == * [[Drapchi Prison|Drapchi Prison or Lhasa Prison No.1]] * [[McLeod Ganj]] * [[The Lhasa Atlas]] * [[Leh, India]] * [[List of twin towns and sister cities in China]] * [[Mustang, Nepal]] == Notes == {{Notelist}} == References == === Citations === {{Reflist|colwidth=30em}} === Sources === {{Refbegin}} * Das, Sarat Chandra (1902). ''Lhasa and Central Tibet''. Reprint: Mehra Offset Press, Delhi. 1988. {{ISBN|81-86230-17-3}} * Dorje, Gyurme (1999). ''Footprint Tibet Handbook''. 2nd Edition. Bath, England. {{ISBN|1-900949-33-4}}. Also published in Chicago, U.S.A. {{ISBN|0-8442-2190-2}}. * Dowman, Keith (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p.&nbsp;59. Routledge & Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk). * Forbes, Andrew; Henley, David (2011). ''China's Ancient Tea Horse Road''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2 * [[Liu Jianqiang|Jianqiang, Liu]] (2006). [http://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/451-Preserving-Lhasa-s-history-part-one-/ chinadialogue] - Preserving Lhasa's history (part one). * {{cite book |last=Johnson |first=Tim |title=Tragedy in Crimson: How the Dalai Lama Conquered the World But Lost the Battle with China |url=https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john |url-access=registration |page=[https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john/page/81 81] |access-date=17 February 2015 |year=2011 |publisher=Nation Books |isbn=978-1-56858-649-6}} * {{cite book |last1=Leibold |first1=James |last2=Chen |first2=Yangbin |title=Minority Education in China: Balancing Unity and Diversity in an Era of Critical Pluralism |url=https://books.google.com/books?id=ybAaAgAAQBAJ&pg=PA117 |access-date=17 February 2015 |date=4 March 2014 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-988-8208-13-5}} * Miles, Paul (9 April 2005). [https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html "Tourism drive 'is destroying Tibet': Unesco fears for Lhasa's World Heritage sites as the Chinese try to pull in 10 million visitors a year by 2020"]. ''The Daily Telegraph'' (London), p.&nbsp;4. * Pelliot, Paul (1961). ''Histoire ancienne du Tibet''. Libraire d'Amérique et d'orient. Paris. * [[Richardson, Hugh E]]. (1984). ''Tibet and its History''. Second Edition, Revised and Updated. Shambhala Publications, Boston. {{ISBN|0-87773-376-7}}. * Richardson, Hugh E. (1997). Lhasa. In ''Encyclopedia Americana international edition'', (Vol. 17, pp.&nbsp;281–282). Danbury, CT: Grolier Inc. * Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p.&nbsp;38. Reprint 1972. Stanford University Press. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper). * {{cite book |last=Subramanya |first=N. |title=Human Rights and Refugees |url=https://books.google.com/books?id=JUntOZAaS0MC&pg=PA486 |access-date=17 February 2015 |year=2004 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7648-683-5}} * [https://web.archive.org/web/20070322223433/http://www.tour-cities.com/lhasa.html Lhasa]. Tour-Cities.Com, 2006. * Tuladhar, Kamal Ratna (2011). ''[[Caravan to Lhasa]]: A Merchant of Kathmandu in Traditional Tibet.'' Kathmandu: Lijala & Tisa. {{ISBN|99946-58-91-3}}. * Tung, Rosemary Jones (1980). ''A Portrait of Lost Tibet''. Thomas and Hudson, London. {{ISBN|0-500-54068-3}}. * Vitali, Roberto (1990). ''Early Temples of Central Tibet''. Serindia Publications. London. {{ISBN|0-906026-25-3}}. * von Schroeder, Ulrich (1981). ''Indo-Tibetan Bronzes''. (608 pages, 1244 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications Ltd. {{ISBN|962-7049-01-8}}. * von Schroeder, Ulrich (2001). ''Buddhist Sculptures in Tibet''. Vol. One: I''ndia &amp; Nepal''; Vol. Two: ''Tibet &amp; China''. (Volume One: 655 pages with 766 illustrations; Volume Two: 675 pages with 987 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd.). {{ISBN|962-7049-07-7}}. * von Schroeder, Ulrich (2008). ''108 Buddhist Statues in Tibet''. (212 p., 112 colour illustrations) (DVD with 527 digital photographs). Chicago: Serindia Publications. {{ISBN|962-7049-08-5}}. * {{Cite journal |last1=Yeh |first1=Emily T. |last2=Henderson |first2=Mark |date=December 2008 |title=Interpreting Urbanization in Tibet |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#!jiats=/04/yeh/b5/ |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |volume=4 |access-date=12 February 2015}} {{refend}} ==Further reading== * Desideri (1932). ''An Account of Tibet: The Travels of [[Ippolito Desideri]] 1712-1727''. Ippolito Desideri. Edited by [[Filippo De Filippi (explorer)|Filippo De Filippi]]. Introduction by [[Cornelius Wessels|C. Wessels]]. Reproduced by Rupa & Co, New Delhi. 2005 * Le Sueur, Alec (2013). ''[[The Hotel on the Roof of the World]] – Five Years in Tibet.'' Chichester: Summersdale. {{ISBN|978-1-84024-199-0}}. Oakland: RDR Books. {{ISBN|978-1-57143-101-1}} == External links == {{Commons category}} {{Wikisource}} * [https://www.lasa.gov.cn/lhasa/index.shtml People's Government of Chengguan District, Lhasa Official Website] {{in lang|zh|en}} {{Lhasa Prefecture-level city}} {{Towns in Lhasa}} {{Tibet}} {{Authority control}} [[Category:Chengguan District, Lhasa| ]] [[Category:Capitals of former nations]] [[Category:Lhasa (prefecture-level city)]] [[Category:Holy cities]] [[زمرو:لھاسا]] [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:چين جا شھر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:چين ۾ صوبائي راڄڌانيون]] q9bf1qdh1n5xtvs1q9frpm7v9th2qhz 379669 379658 2026-05-22T18:43:37Z Memon2025 21315 /* */ 379669 wikitext text/x-wiki {{Short description|Urban district of the City of Lhasa in Tibet}} {{About|the inner urban district|the city|Lhasa (city)|other uses}} {{Distinguish|Laksa}} {{Infobox settlement | name = لھاسا<br> Lhasa | native_name = 城关区 <br> ཁྲིན་ཀོན་ཆུས། | settlement_type = [[ضلعو]] | other_name = چينگ گوان ، چنگگوئن ، چنگ گوان | official_name = District of Chengguan of the City of Lhasa | image_skyline = {{multiple image |border = infobox |total_width = 280 |image_style = border:1; |caption_align = center |perrow = 1/2/2 |image1 = Lhassa Potala.jpg |caption1 = پوٽالا محل |image2 = Tibet (5134443757).jpg |caption2 = جوکانگ مندر |image3 = JARDINES DEL PALACIO DE NORBULINGKA - panoramio.jpg |caption3 = نوربولنگڪا محل |image4 = Drepung Monastery (1).jpg |caption4 =ڊريپنگ خانقاه |image5 = The Barkhor, Lhasa (20) (28768122237).jpg |caption5 = برخور }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | mapframe-point = none | image_map1 = | mapsize = | map_caption1 =* * لحاسا جو انٽرويو نقشو Lhasa تبت ۾ واقع آهي. * * تنظيمون (تبت حڪومت) * . * علائقو: • ضلعو: • شهري: * اوچائي: * آبادي (2020): • ضلعو: 464,736 • کثافت: • شهري (2020): 464,736 * • مکيه نسلي گروهه: تبتي؛ هان؛ هُوئي؛ نيپالي * • ٻوليون: تبتي؛ مينڊرين * وقت جو علائقو: UTC+8 (چين جو معياري وقت) * پوسٽل ڪوڊ: * ايريا ڪوڊ: * ويب سائيٽ: چيني نالو: * (تبتي ۾) "ديوتائن جو هنڌ" * لهاسا. * تاريخي چيني نالو: * لووشي. لووسي. * تبتي پنين: چينگ گوان ضلعو. چينگ گوان ڪو. چونگ-ڪوان چو. چنگوان چو. چيرنگ گوان چيو. وائيلي: ڪرن ڪون چوس تبتي پنين: چنگوئين ڪيو | pushpin_map = Tibet#China | pushpin_map_caption = تبت ۾ مقام | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|China}} | subdivision_type1 = [[Autonomous regions of China|Autonomous region]] | subdivision_name1 = [[تبت خودمختيار علائقو]] ملڪ خودمختيار علائقو * صوبي جي سطح جو شهر: لھاسا. * ضلعي سيٽ: گيري ذيلي ضلعو | subdivision_type2 = [[Prefecture-level city]] | subdivision_name2 = [[Lhasa (prefecture-level city)|Lhasa]] | seat_type = District seat | seat = [[Gyirai Subdistrict]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 525 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 168 | area_urban_footnotes = &nbsp;<ref>{{cite web |title=Lhasa City Master Plan |url=http://www.gov.cn/zhengce/content/2017-08/08/content_5216625.htm |publisher=gov.cn |access-date=7 August 2017}}</ref><ref name="demographia84">{{Cite book |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |title=Demographia World Urban Areas. 14th Annual Edition |last=Cox |first=W |publisher=Demographia |year=2018 |location=St. Louis |page=84}}</ref> | area_metro_km2 = | population_footnotes = | population_total = 464,736 | population_as_of = 2020 | population_urban = 464,736 | population_urban_footnotes = &nbsp;(2020)<ref name="demographia84"/> | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Major Ethnic groups | population_blank1 = [[Tibetan people|Tibetan]]; [[Han Chinese|Han]]; [[Hui people|Hui]]; [[Nepali people|Nepali]] | population_density_blank1_km2 = | population_blank2_title = Languages | population_blank2 = [[Standard Tibetan|Tibetan]]; [[Mandarin Chinese|Mandarin]] | timezone = [[China Standard Time|China Standard]] | utc_offset = +8 | coordinates = {{Coord|type:adm3rd_region:CN-54|format=dms|display=it}} | coor_pinpoint = تبت حڪومت | elevation_footnotes = | elevation_m = 3656 | postal_code_type = [[Postal code of China|Postal code]] | postal_code = 850000 | area_code = [[Telephone numbers in China|891]] | website = {{URL|http://www.cgq.gov.cn/}} {{in lang|zh}} }} {{Infobox Chinese | order = st | pic = File:Lhasa (Chinese and Tibetan).svg | picupright = 0.5 | altname = Chinese name | s2 = {{linktext|拉萨}} | t2 = 拉薩 | p2 = Lāsà | w2 = {{tone superscript|La1-sa4}} | mi2 = {{IPAc-cmn|l|a|1|.|s|a|4}} | bpmf2 = ㄌㄚ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄙㄚˋ | gr2 = Lhasah | myr2 = Lāsà | l2 = (in Tibetan) "Place of the Gods" | altname3 = Historical Chinese name | s3 = {{linktext|逻|些}} | t3 = 邏些 | p3 = Luóxiē | w3 = {{tone superscript|Lo2-hsieh1}} | mi3 = {{IPAc-cmn|l|uo|2|.|x|ie|1}} | bpmf3 = ㄌㄨㄛˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄒㄧㄝ | gr3 = Luoshie | myr3 = Lwósyē | tib = {{bo-textonly|ལྷ་ས་}} | wylie = lha sa | thdl = Lhasa | zwpy = Lhasa | lhasa = {{IPA|[l̥ásə]}} or {{IPA|[l̥ɜ́ːsə]}} | c = | j = | ci = }} {{Infobox Chinese | order = st | title = Chengguan District | s = {{linktext|城关|区}} | t = 城關區 | p = Chéngguān Qū | mi = {{IPAc-cmn|ch|eng|2|.|g|uan|1|-|qu|1}} | bpmf = ㄔㄥˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄍㄨㄢ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄑㄩ | w = Chʻêng²-kuan¹ Chʻü¹ | myr = Chénggwān Chyū | gr = Cherngguan Chiu | tib = {{bo-textonly|ཁྲིན་ཀོན་ཆུས།}} | wylie = khrin kon chus | zwpy = Chingoin Qü }} <!--- Do not change the lede sentence here without gaining consensus in Talk. ---> '''Lhasa''',{{efn|{{IPAc-en|'|l|ɑː|s|ə}};<ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Lhasa |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518060838/https://www.lexico.com/definition/Lhasa |url-status=dead |archive-date=18 May 2021 |title=Lhasa |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> {{langx|bo|text=ལྷ་ས}} {{IPA|bo|l̥ɛː˥˥.sa˥˥|}}, {{lit|Place of Gods}}}} officially the '''Chengguan District of Lhasa City''','''{{Efn|{{lang-zh|s=拉萨市 城关区}}}}''' is the inner urban district of [[Lhasa (city)|Lhasa City]], [[Tibet Autonomous Region]], [[Southwestern China]].<ref>{{cite web |title=Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions |url=http://www.china.org.cn/english/features/43606.htm |publisher=China.org.cn |access-date=17 May 2014}}</ref> '''لهاسا''' (Lhasa)، سرڪاري طور تي لهاسا شهر جو چينگوان ضلعو, ڏکڻ اولهه چين تبت خودمختيار علائقي جي لهاسا شهر جو اندروني شهري ضلعو آهي. لهاسا تبتي پليٽو تي زيننگ کان پوءِ ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو آهي ۽ 3,656 ميٽر جي اوچائي تي, لهاسا دنيا جي بلند ترين شهرن مان هڪ آهي. شهر 17 صدي جي وچ کان وٺي تبت جو مذهبي ۽ انتظامي گاديءَ جو هنڌ رهيو آهي. ان ۾ ڪيترائي ثقافتي طور تي اهم تبتي بدھسٽ سائيٽون شامل آهن. جهڙوڪ پوٽالا محل. جوکنگ مندر ۽ نوربولنگڪا محل. مردم شماري موجب. 2024 جي آخر تائين شهر جي ڪل رهائشي آبادي 8,76,400 هوندي. == نالو == لهاسا جو لفظي ترجمو تبتي ٻولي ۾ "ديوتائن جي جاءِ" (ལྷ lha، ديوتا؛ ས sa، جاءِ) آهي. چيني ٻولي ۾ چينگ گوان جو لفظي ترجمو "شهري گيٽ وي" آهي. قديم تبتي دستاويز (۽ لکتون) ظاهر ڪن ٿيون ته ان جاءِ کي راسا (ར་ས) سڏيو ويندو هو. جنهن جو مطلب هو "بڪريءَ جي جاءِ". ڇاڪاڻ ته اهو هڪ چرواه جي جاءِ هئي. نالو تبديل ڪري لهاسا رکيو ويو. جنهن جو مطلب آهي "ديوتائن جي جاءِ". تبت جي گاديءَ جي حيثيت سان قائم ٿيڻ تي. ۽ جوکنگ مندر جي تعمير مڪمل ٿي (جنهن ۾ بدھ جي هڪ مقدس مجسمي کي رکيو ويو). لهاسا پهريون ڀيرو 822 عيسوي ۾ چين ۽ تبت جي وچ ۾ ٿيل هڪ معاهدي ۾ نالو (علائقي جي جووو مندر جو حوالو ڏيندي) طور درج ڪيو ويو آهي. ڪجهه پراڻن يورپي نقشن ۾ (جتي تبت کي ڏيکاريو ويو آهي) بارانتولا نالي هڪ شهر ملي سگهي ٿو. ان کي لهاسا هجڻ جو مشورو ڏنو ويو آهي. جيتوڻيڪ اهو پڻ سوچيو ويو ته ممڪن طور تي چنگھائي صوبي جي اولهه واري حصي ۾ جديد بولانٽائي/بولونٽي جو حوالو ڏنو وڃي. == تاريخ == 7 صدي جي وچ تائين. سونگٽسن گيمپو تبتي سلطنت جو اڳواڻ بڻجي ويو. Lhasa is the second most populous urban area on the [[Tibetan Plateau]] after [[Xining]] and, at an altitude of {{convert|3656|m|ft|sigfig=4}}, Lhasa is one of the [[List of highest large cities|highest cities in the world]]. The city has been the religious and administrative capital of [[Tibet]] since the mid-17th century. It contains many culturally significant [[Tibetan Buddhism|Tibetan Buddhist]] sites such as the [[Potala Palace]], [[Jokhang]] Temple and [[Norbulingka]] Palaces. According to the [[census]], the total resident population of the city by the end of 2024 will be 876,400.<ref>{{Cite web|title=(西藏自治区)2024年拉萨市国民经济和社会发展统计公报-红黑统计公报库|url=https://tjgb.hongheiku.com/djs/60539.html|website=tjgb.hongheiku.com|access-date=2025-12-01}}</ref> ==Toponymy== Lhasa literally translates to "place of gods" ({{lang|bo|ལྷ}} {{Transliteration|bo|lha}}, god; {{lang|bo|ས}} {{Transliteration|bo|sa}}, place) in the [[Lhasa Tibetan|Tibetan language]]. Chengguan literally translates to "urban gateway" ({{lang-zh|s=城关|p=Chéngguān}}) in the Chinese language. Ancient Tibetan documents and inscriptions demonstrate that the place was called Rasa ({{lang|bo|ར་ས}}),<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet">{{cite web |url=https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |title=Lhasa and the Soul of Tibet |website=www.stephenbatchelor.org |language=en-gb |access-date=9 October 2018 |archive-date=3 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803040950/https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |url-status=dead}}</ref> which meant "goat's place", as it was a herding site.<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet"/><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2014 p. 246">{{cite book | title=古城拉萨市区历史地名考 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2014 | isbn=978-7-5097-5179-4 | url=https://books.google.com/books?id=wpiFEAAAQBAJ&pg=PA246 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=246}}</ref><ref name="中国作家协会. 湖北分会 湖北省作家协会 中山市完美日用品有限公司 2007 p.">{{cite book | author=中国作家协会. 湖北分会 | author2=湖北省作家协会 | author3=中山市完美日用品有限公司 | title=長江文藝 | publisher=《长江文艺》 编辑部 | issue=nos. 7-12 | year=2007 | url=https://books.google.com/books?id=M27lAAAAMAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=68}}</ref> The name was changed to Lhasa, which means "place of gods", upon its establishment as the capital of [[Tibet]], and construction of the [[Jokhang]] temple was completed, which housed a holy statue of the Buddha.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret-Imaeda (ed.)Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas, ''BRILL'', 2003, pp.15–38, pp.21–22.</ref><ref>John Powers, ''Introduction to Tibetan Buddhism'', Snow Lion Publications, 2007, p.144.</ref> Lhasa is first recorded as the name, referring to the area's temple of Jowo, in a treaty drawn up between China and Tibet in 822 C.E.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' pp.21–22.</ref> In some old European maps, where Tibet is depicted, a town named ''Barantola'' can be found; this has been suggested to be Lhasa, though also thought to possibly refer to modern Bulantai/Boluntay in the western part of the [[Qinghai]] province.<ref name="Burton 2020 p. 407">{{cite book | last=Burton | first=A. | title=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic and Commercial History 1550-1702 | publisher=Taylor & Francis | year=2020 | isbn=978-1-136-78861-1 | url=https://books.google.com/books?id=VhUHEAAAQBAJ&pg=PA407 | access-date=2024-03-13 | page=407}}</ref> == History == By the mid-7th century, [[Songtsen Gampo]] became the leader of the [[Tibetan Empire]] that had risen to power in the [[Yarlung Tsangpo River]] (whose lower reaches in India is known as the ''[[Brahmaputra River]]'') Valley.<ref name="Stein, R. A. 1962. p. 62">Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' 1962. Revised English edition, 1972, Faber & Faber, London. Reprint, 1972. Stanford University Press, p. 62. {{ISBN|0-8047-0806-1}} cloth; {{ISBN|0-8047-0901-7}} pbk., p. 59.</ref> After conquering the kingdom of [[Zhangzhung]] in the west, he moved the capital from the Chingwa [[Taktsé Castle]] in [[Chongye County]] ([[pinyin]]: Qióngjié Xiàn), southwest of [[Yarlung Valley|Yarlung]], to Rasa (Lhasa) where in 637 he raised the first structures on the site of what is now the [[Potala Palace]] on Mount Marpori.<ref>Dorje (1999), p. 201.</ref> In CE 639 and 641, Songtsen Gampo, who had conquered the whole Tibetan region, is said to have contracted two alliance marriages, firstly to a Princess [[Bhrikuti]] of Nepal,<ref>Snellgrove, David. 1987. ''Indo-Tibetan Buddhism: Indian Buddhists and Their Tibetan Successors''. 2 Vols. Shambhala, Boston, Vol. II, p. 416.</ref> and then, two years later, to [[Princess Wencheng]] of the Imperial [[Tang dynasty|Tang]] court. Bhrikuti is said to have converted him to [[Buddhism]], which was also the faith attributed to his second wife Wencheng. In 641 he constructed the [[Jokhang]] (or Rasa Trülnang Tsulagkhang) and [[Ramoche Temple]]s in Lhasa in order to house two [[Buddha statue]]s, the [[Akshobhya|Akshobhya Vajra]] (depicting the Buddha at the age of eight) and the [[Jowo (statue)|Jowo Sakyamuni]] (depicting Buddha at the age of twelve), respectively brought to his court by the princesses.<ref>Anne-Marie Blondeau, Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret(ed.) ''Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas,'' Brill Tibetan Studies Library, 3, Brill 2003, pp.15-38, pp15ff.</ref><ref>Amund Sinding-Larsen, ''The Lhasa atlas: : traditional Tibetan architecture and townscape,'' Serindia Publications, Inc., 2001 p.14</ref> Lhasa suffered extensive damage under the reign of [[Langdarma]] in the 9th century, when the sacred sites were destroyed and desecrated and the empire fragmented.<ref name="Dorje 1999, pp. 68-9">Dorje (1999), pp. 68–9.</ref> A Tibetan tradition mentions that after Songtsen Gampo's death in 649 C.E., Chinese troops invaded and captured Lhasa and burnt the Red Palace.<ref>{{cite book |url={{Google books |U7C0I2KRyEUC |Tibet Past and Present |page=28 |plainurl=yes}} |title=Tibet Past and Present |first=Charles |last=Bell |author-link=Charles Alfred Bell |year=1924 |page=28 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}} Reprinted in 1992 by CUP Motilal Banarsidass, {{ISBN|81-208-1048-1}}.</ref><ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123">{{cite book |url={{Google books |lGyrymfDdI0C |One hundred thousand moons |page=123 |plainurl=yes}} |title=One hundred thousand moons, Volume 1 |first=W. D. |last=Shakabpa |author-link=Tsepon W. D. Shakabpa |orig-year=1976 |others=trans. by Derek F. Maher |year=2010 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-17788-8 |page=123 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}}</ref> Chinese and Tibetan scholars have noted that the event is mentioned neither in the Chinese annals nor in the Tibetan manuscripts of [[Dunhuang]]. Lǐ suggested that this tradition may derive from an [[Interpolation (manuscripts)|interpolation]].<ref>{{cite book |title=The historical status of Tibet |last=Li |first=Tiezheng |year=1956 |publisher=King's Crown Press, Columbia University |page=6}}</ref> [[Tsepon W. D. Shakabpa]] believes that "those histories reporting the arrival of Chinese troops are not correct."<ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123"/> The brutality of the Chinese forces during this time is also acknowledged in later Tibetan accounts, which describe harsh actions taken against the local population and the destruction of sacred sites.<ref>{{Cite journal |title=Contributors |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ret/pdf/ret_21_11.pdf |journal=Revue d'Études Tibétaines}}</ref><ref>{{Cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv131bwbb |title=The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages |date=1987 |publisher=Princeton University Press |doi=10.2307/j.ctv131bwbb |jstor=j.ctv131bwbb |isbn=978-0-691-02469-1}}</ref> From the fall of the monarchy in the 9th century to the accession of the [[5th Dalai Lama]], the centre of political power in the Tibetan region was not situated in Lhasa. However, the importance of Lhasa as a religious site became increasingly significant as the centuries progressed.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. 'Lhasa, Legend and History' in Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas, 2003, pp. 24-25.</ref> It was known as the centre of Tibet where [[Padmasambhava]] magically pinned down the earth demoness and built the foundation of the [[Jokhang Temple]] over her heart.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. "Lhasa, Legend and History." In: ''Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas''. Françoise Pommaret-Imaeda, Françoise Pommaret 2003, p. 38. Brill, Netherlands. {{ISBN|978-90-04-12866-8}}.</ref> Islam has been present since the 11th century in what is considered to have always been a monolithically Buddhist culture.<ref>The Ornaments of Lhasa, Islam in Tibet, Produced by Gray Henry</ref> Two [[Tibetan Muslim]] communities have lived in Lhasa with distinct homes, food and clothing, language, education, trade and traditional herbal medicine. By the 15th century, the city of Lhasa had risen to prominence following the founding of three large [[Gelugpa]] monasteries by [[Je Tsongkhapa]] and his disciples.<ref name="Rinpoché Coghlan Zarpani 2012 p.">{{cite book | last1=Rinpoché | first1=H.E.C. | last2=Coghlan | first2=I. | last3=Zarpani | first3=V. | title=Hundreds of Deities of Tusita: Commentary on Lama Tsongkhapa Guru Yoga, Translated from Tibetan. Dga' Lha Rgyas Pa'i Bshad Byin Rlabs Kyi Sgo 'byed Ces Bya Ba Bzhugs So/ Commentary on Pabongkha Rinpoché's Zab Lam Dga' Ldan Brgya Ma'i Rnal 'byor Nyams Su Len Tshul Snyan Brgyud Zhal | publisher=Awakening Vajra Publications | year=2012 | isbn=978-0-9872094-4-3 | url=https://books.google.com/books?id=MjS6NAEACAAJ | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> The three monasteries are [[Ganden]], [[Sera monastery|Sera]] and [[Drepung]] which were built as part of the puritanical Buddhist revival in Tibet.<ref name="Dorje 1999, p. 69">Dorje (1999), p. 69.</ref> The scholarly achievements and political know-how of this Gelugpa Lineage eventually pushed Lhasa once more to centre stage.<ref name="Miche 2020 p. 38">{{cite book | last=Miche | first=D. | title=The Magician of Lhasa: A Matt Lester Spiritual Thriller | publisher=Hay House | year=2020 | isbn=978-1-4019-6258-6 | url=https://books.google.com/books?id=oAEGEAAAQBAJ&pg=PT38 | access-date=2024-03-13 | page=38}}</ref> The 5th [[Dalai Lama]], [[Lobsang Gyatso]] (1617–1682), unified Tibet and moved the centre of his administration to Lhasa in 1642 with the help of [[Güshi Khan]] of the [[Khoshut]]. With Güshi Khan as a largely uninvolved overlord, the 5th Dalai Lama and his intimates established a civil administration which is referred to by historians as the ''Lhasa state''. The core leadership of this government is also referred to as the [[Ganden Phodrang]], and Lhasa thereafter became both the religious and political capital.<ref name="Berzin Early">{{cite web |last=Berzin |first=Alexander |title=The History of the Early Period of Buddhism and Bon in Tibet |url=http://studybuddhism.com/web/en/archives/study/history_buddhism/buddhism_tibet/details_tibetan_history/history_early_period_buddhism_tibet/Part_1.html |work=The Historical Interaction between the Buddhist and Islamic Cultures before the Mongol Empire |publisher=Study Buddhism |access-date=20 June 2016 |year=1996 |quote=With Tibet conceived as a demoness lying on her back and locations for the temples carefully selected according to the rules of Chinese acupuncture applied to the body of the demoness, Songtsen-gampo hoped to neutralize any opposition to his rule from local malevolent spirits. Of the thirteen Buddhist temples, the major one was constructed eighty miles from the imperial capital, at the site that later became known as "Lhasa" (Lha-sa, The Place of the Gods). At the time, it was called "Rasa" (Ra-sa, The Place of the Goats). Western scholars speculate that the Emperor was persuaded to avoid building the temple at the capital so as not to offend the traditional gods.}}</ref> In 1645, the reconstruction of the [[Potala Palace]] began on Red Hill.<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175">Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> In 1648, the ''Potrang Karpo'' ([[Potala#White Palace|White Palace]]) of the Potala was completed, and the Potala was used as a [[winter palace]] by the Dalai Lama from that time onwards.<ref name="autogenerated1">Karmay, Samten C. (2005). "The Great Fifth", p. 1. Downloaded as a pdf file on 16 December 2007 from: [http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130915182901/http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf|date=15 September 2013}}</ref> The ''Potrang Marpo'' ([[Potala#Red Palace|Red Palace]]) was added between 1690 and 1694. The name Potala is derived from [[Mount Potalaka]], the mythical abode of the Dalai Lama's divine prototype, the [[Bodhisattva]] [[Avalokiteśvara]].<ref>[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber & Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> The Jokhang Temple was also greatly expanded around this time. Although some wooden carvings and [[lintel (architecture)|lintel]]s of the Jokhang Temple date to the 7th century, the oldest of Lhasa's extant buildings, such as within the Potala Palace, the Jokhang and some of the monasteries and properties in the Old Quarter date to this second flowering in Lhasa's history. By the end of the 17th century, Lhasa's [[Barkhor]] area formed a bustling market for foreign goods. The Jesuit missionary, [[Ippolito Desideri]] reported in 1716 that the city had a cosmopolitan community of Mongol, Chinese, Muscovite, Armenian, Kashmiri, Nepalese and Northern Indian traders. Tibet was exporting musk, gold, medicinal plants, furs and yak tails to far-flung markets, in exchange for sugar, tea, saffron, Persian turquoise, European amber and Mediterranean coral.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' in Shail Mayaram (ed.) ''The other global city,'' Taylor &amp; Francis US. 2009, pp.54-85, pp.58-7.</ref> The [[Qing dynasty]] army entered Lhasa in 1720, and the Qing government sent resident commissioners, called the [[Amban]]s, to Lhasa. On 11 November 1750, the murder of the regent by the Ambans triggered a [[Lhasa riot of 1750|riot in the city]] that left more than a hundred people killed, including the Ambans. After suppressing the rebels, Qing [[Qianlong Emperor]] reorganized the Tibetan government and set up the governing council called [[Kashag]] in Lhasa in 1751. In January 1904, [[British expedition to Tibet|a British expedition]] captured and briefly occupied Lhasa. The expedition's leader, [[Francis Younghusband|Sir Francis Younghusband]], negotiated the [[Convention of Lhasa]] with remaining Tibetan officials after the [[13th Dalai Lama]] had fled to the countryside. The treaty was subsequently repudiated and was succeeded by [[Convention Between Great Britain and China Respecting Tibet]] in 1906. All remaining Chinese troops left Lhasa after the [[Xinhai Lhasa turmoil]] in 1912.<ref name="Upadhya 2012 p. 3">{{cite book | last=Upadhya | first=S. | title=Nepal and the Geo-Strategic Rivalry between China and India | publisher=Taylor & Francis | series=Routledge Studies in South Asian Politics | year=2012 | isbn=978-1-136-33550-1 | url=https://books.google.com/books?id=M8nfCgAAQBAJ&pg=PA3 | access-date=2024-03-13 | page=3}}</ref> On 2 November 1949, the local Tibetan government sent a letter to [[Mao Zedong]] (then [[Chairman of the Chinese Communist Party]]) expressing its desire for talks. [[Tsepon Shargyalpa]] and [[Tsejang Khenpo Tubten Gyalpo]] were sent as representatives, but no consensus was reached.<ref name="红旗出版社 1998 p.">{{cite book | title=共和国相册, 1949-1998 | publisher=[[Red Flag Publishing House]] | series=“大镜头”纪实 | issue=v. 1 | year=1998 | isbn=978-7-5051-0240-8 | url=https://books.google.com/books?id=eeNdAAAAIAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> On 7 October 1950, the Chinese People's Liberation Army launched the [[Battle of Chamdo]]. After the battle, the PLA ceased military operations, released all Tibetan prisoners, and expressed its hope for a settlement through peace talks. At the invitation of the Central Government, the Dalai Lama and a Tibetan government delegation traveled to [[Beijing]] for peace talks, and in April 1951, a five-member delegation headed by [[Ngapo-Ngawang Jigme]] traveled to Beijing and reached a [[Seventeen Point Agreement|consensus on peace talks]].<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 492">{{cite book | title=西藏历代的边事边政与边吏 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=西藏历史与现状综合研究项目 | year=2015 | isbn=978-7-5097-7191-4 | url=https://books.google.com/books?id=-VV0EAAAQBAJ&pg=PA492 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=492}}</ref><ref name="Norbu 2001 p. 345">{{cite book | last=Norbu | first=D. | title=China's Tibet Policy | publisher=Taylor & Francis | year=2001 | isbn=978-1-136-79793-4 | url=https://books.google.com/books?id=EGqyIgOlUCIC&pg=PA345 | access-date=2024-03-13 | page=345}}</ref><ref name="Samkar 2022 p. 204">{{cite book | last=Samkar | first=N. | title=A Brief History of the Kingdom Guge: History of Ngari Rosary of White Pearl, A Youngster's Ornament | publisher=Library of Tibetan Works & Archives | series=Tibetan Historical Studies | year=2022 | isbn=978-93-90752-73-7 | url=https://books.google.com/books?id=dzxjEAAAQBAJ&pg=PA204 | access-date=2024-03-13 | page=204}}</ref> In 1959, following a failed [[1959 Tibetan uprising|uprising]], the 14th Dalai Lama and his associates fled Tibet. Lhasa remained the political, economic, cultural and religious center of Tibet. In January 1960, Lhasa City was established.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 9">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA9 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=9}}</ref> In 1964, the autonomous region and Lhasa city leaders jointly formed the Lhasa City Municipal Construction Command, led from the country's brother provinces and cities to mobilize the construction team, has built the Lhasa City YuTuo Road, KangAng East Road, NiangJe South Road, JinZhu East Road, DuoSen South Road and Beijing West Road. Lhasa local officials paved more than 100,000 square meters of asphalt. The new city center of Lhasa is three times larger than the old city center, and the population of the city has increased by more than 20,000 people.<ref>{{cite book |last1=中国城市发展研究会 |title=中国城市年鉴 1994 |date=1994 |publisher=中国城市年鉴社 |page=605}}</ref> In September 1965, the Tibet Autonomous Region was established, and Lhasa became the capital of the region.<ref name="等贺新元 2015 p. 386">{{cite book | author=等贺新元 | title=和平解放以来民族政策西藏实践绩效研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7163-1 | url=https://books.google.com/books?id=81V0EAAAQBAJ&pg=PA386 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=386}}</ref> Of the 22 parks (''lingka''s) which surrounded the city of Lhasa, most of them over half a mile in length, where the people of Lhasa were accustomed to picnic, only three survive today: the [[Norbulingka]], Dalai Lama's Summer Palace, constructed by the [[7th Dalai Lama]];<ref name="Dorje 1999, p. 69"/> a small part of the Shugtri Lingka, and the [[Lukhang]]. Dormitory blocks, offices and army barracks are built over the rest.<ref>Robert Barnett, ''Lhasa: Streets with Memories,'' Columbia University Press, 2010 p.67: "Today, except for the Dalai Lama's Summer Palace, a small part of the Shugtri Lingka (now renamed the People's Park), and the [[Lukhang]], those parks have disappeared."</ref> The [[Guan Yu|Guāndì miào (關帝廟)]] or [[Epic of King Gesar|Gesar]] Lhakhang temple was erected by the Amban in 1792 atop Mount Bamare {{convert|3|km|0|abbr=off}} south of the Potala to celebrate the defeat of an invading [[Gurkha]] army.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' p.60; The monument however does not commemorate the Tibetan epic hero, but the Chinese figure. See Lara Maconi, 'Gesar de Pékin? Le sort du Roi Gesar de Gling, héros épique tibétain, en Chinese (post-) maoïste,' in Judith Labarthe, ''Formes modernes de la poésie épique: nouvelles approches,'' Peter Lang, 2004 pp.371–419, p.373 n.7. Relying on H. Richardson, and R. A. Stein, Maconi says that this was erected by the Chinese general Fu Kang'an (福康安).</ref> The main gate to the city of Lhasa used to run through the large Pargo Kaling [[chorten]] and contained holy relics of the Buddha Mindukpa.<ref>Tung (1980), p.21 and caption to plate 17, p. 42.</ref> In 2000 the urbanised area covered {{convert|53|km2}}, with a population of around 170,000. Official statistics of the metropolitan area report that 70&nbsp;percent are Tibetan, 24.3 are Han, and the remaining 2.7 Hui, though outside observers suspect that non-Tibetans account for some 50–70&nbsp;percent. According to the Sixth Population Census in 2010, the population of Tibetans is 429,104, accounting for 76.70% of the total population of Lhasa. The second most populous ethnic group is the Han Chinese, with a population of 121,065, accounting for 21.64% of Lhasa's total population. These two ethnic groups account for the vast majority of Lhasa's total population, while other ethnic minorities account for only about 1.66% of Lhasa's total population.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 23">{{cite book | title=西藏藏族人口相关数据分析研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7316-1 | url=https://books.google.com/books?id=IVZ0EAAAQBAJ&pg=PA23 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=23}}</ref> <gallery widths=200 heights=200> File:Songstengampo.jpg|[[Songtsen Gampo]] File:Lhasa gateway 1905.png|Lhasa's (western gate)—the [[Tibetan people|Tibetans]] called this [[Stupa|chorten]], [[Pargo Kaling]] pictured here at the time of the 1904 [[British expedition to Tibet]]. File:Bundesarchiv Bild 135-KA-07-089, Tibetexpedition, Mönche mit Blasinstrumenten.jpg|1938 Lhasa with the Potala as seen from the roof of Men-Tsee-Khang (Tibetan Medical College) founded by the 13th Dalai Lama File:PLA marching into Lhasa.jpg|On 26 October 1951, the advance troops of the Chinese People's Liberation Army marched into Lhasa with red flags in their hands. </gallery> == Geography == [[File:Lhasa, Tibet.jpg|thumb|Lhasa sits in a flat river valley]] [[File:Lhasa from the Pabonka Monastery.JPG|thumb|Lhasa from the Pabonka Monastery. The [[Potala Palace]] rises above the old city.]] [[File:Map of Lhasa, Tibet Autonomous Region in 1973 detail, from- NH-46-9 Lasa Tibet (cropped).jpg|thumb|Map including Lhasa ([[Defense Mapping Agency|DMA]], 1973)]] Lhasa has an elevation of about {{cvt|3600|m|ft|sigfig=3}}<ref>''National Geographic Atlas of China''. (2008), p. 88. National Geographic, Washington D.C. {{ISBN|978-1-4262-0136-3}}.</ref> and lies in the centre of the [[Tibetan Plateau]] with the surrounding mountains rising to {{cvt|5500|m|ft|sigfig=3}}. The air only contains 68&nbsp;percent of the oxygen compared to sea level.<ref name="Dorje 1999, p. 68">Dorje (1999), p. 68.</ref> The [[Lhasa River]], also Kyi River or Kyi Chu, a tributary of the [[Yarlung Zangbo River]] (Brahmaputra River), runs through the southern part of the city. This river, known to local Tibetans as the "merry blue waves", flows through the snow-covered peaks and gullies of the [[Nyainqêntanglha]] mountains, extending {{cvt|315|km|mi}}, and emptying into the Yarlung Zangbo River at [[Qüxü County|Qüxü]], forms an area of great scenic beauty. The marshlands, mostly uninhabited, are to the north.<ref name="Barnett">{{cite book |last=Barnett |first=Robert |title=Lhasa: streets with memories |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |url-access=registration |year=2006 |publisher=Columbia University Press |isbn=0-231-13680-3 |page=[https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn/page/42 42]}}</ref> Ingress and egress roads run east and west, while to the north, the road infrastructure is less developed.<ref name="Barnett"/> ===Administration=== [[File:Chengguan District sketch map png.png|thumb|The built-up area (pink) within the Chengguan District (yellow)]] Chengguan District is located on the middle reaches of the [[Lhasa River]], a tributary of the [[Brahmaputra River]], with land that rises to the north and south of the river. It is {{convert|28|km}} from east to west and {{convert|31|km}} from north to south. Chengguan District is bordered by [[Doilungdêqên District]] to the west, [[Dagzê County]] to the east and [[Lhünzhub County]] to the north. [[Gonggar County]] of Lhoka (Shannan) Prefecture lies to the south.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 109">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA109 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=109}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 48">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA48 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=48}}</ref> Chengguan District has an elevation of {{convert|3650|m}} and covers {{convert|525|km2}}. The urban built-up area covers {{convert|60|km2}}.The average annual temperature of {{convert|8|°C}}. Annual precipitation is about {{convert|300|mm}} to {{convert|500|mm}}, mostly falling between July and September.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 50">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA50 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=50}}</ref> [[File:View from Potala Palace.jpg|thumb|View of Lhasa in 2017]] The term "Chengguan District" is the administrative term for the inner urban area or the urban centre within a prefecture, in this case the prefectural-city of Lhasa. Outside of the urban area much of Chengguan District is mainly mountainous with a near nonexistent rural population. Chengguan District is at the same administrative level as a county.{{sfn|Subramanya|2004|p=486}} Chengguan District of Lhasa was established on 23 April 1961. It currently has 12 fully urban subdistricts.<ref name=subdivsion>{{cite web |script-title=zh:2013年统计用区划代码和城乡划分代码：城关区 |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2013/54/01/540102.html |website=stats.gov.cn |publisher=National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |access-date=6 April 2015}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%; margin:auto;" |- ! Name ! [[Standard Tibetan|Tibetan]] ! [[Tibetan Pinyin]] ! [[Chinese language|Chinese]] ! [[Pinyin]] ! Population (2010)<ref>{{cite book |author1=Census Office of the State Council of the People's Republic of China |author2=Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |date=2012 |title=Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China by Township |script-title=zh:中国2010人口普查分乡、镇、街道资料 |location=Beijing |publisher=China Statistics Print |edition=1st |isbn=978-7-5037-6660-2}}</ref> |- |[[Pargor Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|བར་སྒོར་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Pargor Tromzhung|| {{lang|zh-hans|八廓街道}}|| ''Bākuò Jiēdào'' || 92,107 |- |[[Gyirai Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|སྐྱིད་རས་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gyirai Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉日街道}}|| ''Jírì Jiēdào'' ||21,022 |- |[[Jêbumgang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|རྗེ་འབུམ་སྒང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jêbumgang Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉崩岗街道}}|| ''Jíbēnggǎng Jiēdào'' ||29,984 |- |[[Chabxi Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གྲ་བཞི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Chabxi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|扎细街道}}|| ''Zāxì Jiēdào'' ||30,820 |- |[[Gündêling Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀུན་བདེ་གླིང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gündêling Tromzhung|| {{lang|zh-hans|公德林街道}}|| ''Gōngdélín Jiēdào'' ||55,404 |- |[[Garmagoinsar Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀརྨ་མ་ཀུན་བཟང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Garmagoinsar Tromzhung|| {{lang|zh-hans|嘎玛贡桑街道}}|| ''Gámǎgòngsāng Jiēdào'' ||19,472 |- |[[Liangdao Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གླིང་ཕྲན་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Lingchain Nyi'gyi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|两岛街道}}|| ''Liǎngdǎo Jiēdào'' ||14,055 |- |[[Jinzhu West Road Subdistrict]]||{{Bo-textonly|བཅིངས་འགྲོལ་ནུབ་ལམ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jingzhoi Nublam Tromzhung|| {{lang|zh-hans|金珠西路街道}}|| ''Jīnzhū Xīlù Jiēdào'' || <small>established in 2013</small> |- |[[Ngaqên Subdistrict]]||{{Bo-textonly|སྣ་ཆེན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Ngaqên Tromzhung|| {{lang|zh-hans|纳金街道}} || ''Nàjīn Jiēdào'' || 29,575 |- |[[Togdê Subdistrict]]||{{Bo-textonly|དོག་སྡེ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Togdê Tromzhung|| {{lang|zh-hans|夺底街道}}|| ''Duóde Jiēdào''|| 15,186 |- |[[Caigungtang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཚལ་གུང་ཐང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Caigungtang Tromzhung||{{lang|zh-hans|蔡公堂街道}}|| ''Càigōngtáng Jiēdào'' || 8,800 |- |[[Nyangrain Subdistrict]] ||{{Bo-textonly|ཉང་བྲན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Nyangrain Tromzhung|| {{lang|zh-hans|娘热街道}}|| ''Niángrè Jiēdào'' || 26,354 |} ===Climate=== {{multiple image | align = right | image1 = Lhasa scene.jpg | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Lhasa Valley in Tibet.jpg | width2 = 226 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Chengguan District, Lhasa; right: Lhasa Valley }} Owing to its very high elevation, Lhasa has a [[cool semi-arid climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''BSk''), bordering on both a monsoon-influenced [[subtropical highland climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Cwb'') and a [[humid continental climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Dwb''), with frosty winters and mild summers, yet the valley location protects the city from intense cold or heat and strong winds. Monthly possible sunshine ranges from 53&nbsp;percent in July to 84&nbsp;percent in November, and the city receives nearly 3,000 hours of sunlight annually. It is thus sometimes called the "sunlit city" by Tibetans. The coldest month is January with an average temperature of {{convert|0.6|°C|1}} and the warmest month is June and July with a daily average of {{convert|17.5|°C|1}}, though nights have generally been warmer in July.<ref name= CMA >{{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971－2000年） |access-date=4 May 2010 |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |url-status=dead}}</ref> The annual mean temperature is {{convert|8.8|°C|1}}, with extreme temperatures ranging from {{convert|−16.5|to|30.8|°C|°F|0}} on 17 January 1968 and 24 June 2019 respectively.<ref name = Mherrera/> Lhasa has an annual precipitation of {{convert|458|mm|in|1}} with rain falling mainly in July, August and September. The driest month is December at {{convert|0.3|mm|2}} and the wettest month is August, at {{convert|133.5|mm|2}}. Summer is widely regarded the "best" of the year as rains come mostly at night and Lhasa is still sunny during the daytime. {{Weather box | location = Lhasa, elevation {{convert|3649|m|ft|abbr=on}}, (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | metric first = Y | single line = Y | Jan high C = 8.3 | Feb high C = 10.4 | Mar high C = 13.4 | Apr high C = 16.5 | May high C = 20.5 | Jun high C = 23.9 | Jul high C = 23.3 | Aug high C = 22.3 | Sep high C = 21.1 | Oct high C = 17.9 | Nov high C = 13.3 | Dec high C = 9.7 | Jan mean C = 0.6 | Feb mean C = 3.1 | Mar mean C = 6.5 | Apr mean C = 9.8 | May mean C = 13.8 | Jun mean C = 17.5 | Jul mean C = 17.5 | Aug mean C = 16.7 | Sep mean C = 15.2 | Oct mean C = 10.8 | Nov mean C = 5.4 | Dec mean C = 1.7 | Jan low C = -7.1 | Feb low C = -4.2 | Mar low C = -0.5 | Apr low C = 3.1 | May low C = 7.1 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 11.7 | Aug low C = 11.1 | Sep low C = 9.3 | Oct low C = 3.7 | Nov low C = -2.5 | Dec low C = -6.3 | Jan record high C = 20.5 | Feb record high C = 21.3 | Mar record high C = 25.1 | Apr record high C = 25.9 | May record high C = 29.4 | Jun record high C = 30.8 | Jul record high C = 30.4 | Aug record high C = 27.2 | Sep record high C = 26.5 | Oct record high C = 24.8 | Nov record high C = 22.8 | Dec record high C = 20.1 | Jan record low C = −16.5 | Feb record low C = −15.4 | Mar record low C = −13.6 | Apr record low C = −8.1 | May record low C = -2.7 | Jun record low C = 2.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.3 | Sep record low C = 0.3 | Oct record low C = -7.2 | Nov record low C = -11.2 | Dec record low C = -16.1 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 0.9 | Feb precipitation mm = 1.9 | Mar precipitation mm = 3.5 | Apr precipitation mm = 8.3 | May precipitation mm = 31.1 | Jun precipitation mm = 84.0 | Jul precipitation mm = 140.5 | Aug precipitation mm = 129.8 | Sep precipitation mm = 64.8 | Oct precipitation mm = 6.5 | Nov precipitation mm = 0.9 | Dec precipitation mm = 0.7 | unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 1.2 | Mar precipitation days = 2.4 | Apr precipitation days = 5.2 | May precipitation days = 9.5 | Jun precipitation days = 14.4 | Jul precipitation days = 19.8 | Aug precipitation days = 19.1 | Sep precipitation days = 13.5 | Oct precipitation days = 3.5 | Nov precipitation days = 0.6 | Dec precipitation days = 0.5 | year precipitation days = | Jan humidity = 25 | Feb humidity = 24 | Mar humidity = 27 | Apr humidity = 36 | May humidity = 41 | Jun humidity = 48 | Jul humidity = 59 | Aug humidity = 61 | Sep humidity = 57 | Oct humidity = 43 | Nov humidity = 32 | Dec humidity = 27 | Jan sun = 250.0 | Feb sun = 234.4 | Mar sun = 256.0 | Apr sun = 254.3 | May sun = 279.8 | Jun sun = 260.4 | Jul sun = 227.5 | Aug sun = 223.5 | Sep sun = 238.4 | Oct sun = 280.6 | Nov sun = 266.2 | Dec sun = 256.5 | year sun = | Jan percentsun = 77 | Feb percentsun = 74 | Mar percentsun = 68 | Apr percentsun = 65 | May percentsun = 66 | Jun percentsun = 62 | Jul percentsun = 54 | Aug percentsun = 55 | Sep percentsun = 65 | Oct percentsun = 80 | Nov percentsun = 84 | Dec percentsun = 81 | year percentsun = | Jan snow days = 1.3 | Feb snow days = 2.2 | Mar snow days = 5.5 | Apr snow days = 5.6 | May snow days = 0.9 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0.1 | Oct snow days = 1.1 | Nov snow days = 1.3 | Dec snow days = 0.7 | year snow days = | source 1 = China Meteorological Administration<ref name="cma graphical">{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |script-title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh-cn |access-date=15 April 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |script-title=zh:CMA台站气候标准值(1991-2020) |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |access-date=11 April 2023 |title=Experience Template}}</ref><ref name="CMA old"> {{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971–2000年） |publisher=[[China Meteorological Administration]] |access-date=25 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |archive-date=21 September 2013}}</ref> all-time extreme temperature<ref name = Mherrera>{{cite web |url=http://www.mherrera.org/temp.htm |title=Extreme Temperatures Around the World |access-date=21 February 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=55591&ano=2022&mes=3&day=29&hora=18&min=0&ndays=30 |title=55591: Lhasa (China) |author=<!--Not stated--> |date=28 March 2022 |website=ogimet.com |publisher=OGIMET |access-date=29 March 2022 |quote=}}</ref> | source = }} == Demographics == [[File:IMG 0996 Lhasa Barkhor.jpg|thumb|right|An elderly Tibetan woman holding a [[prayer wheel]] on the street in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mendicant monk in Lhasa, 1993.jpg|thumb|right|[[Mendicant]] monk in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mother & son playing lute. Lhasa 1993.jpg|thumb|right|Woman with son [[busking]] in Chengguan District, Lhasa, 1993]] === Demographics in the past === The 11th edition of ''[[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]'' published between 1910 and 1911 noted the total population of Lhasa, including the lamas in the city and vicinity was about 30,000,<ref name="Britannica">{{Cite EB1911|wstitle=Lhasa}}</ref> A census in 1854 made the figure 42,000, but it is known to have greatly decreased afterwards. ''Britannica'' noted that within Lhasa, there were about a total of 1,500 resident Tibetan laymen and about 5,500 Tibetan women.<ref name="Britannica"/> The permanent population also included Chinese families (about 2,000).<ref name="Britannica"/> The city's residents included traders from [[Nepal]] and [[Ladakh]] (about 800), and a few from [[Bhutan]], [[Mongolia]] and other places.<ref name="Britannica"/> The ''Britannica'' noted with interest that the Chinese had a crowded burial-ground at Lhasa, tended carefully after their manner and that the Nepalese supplied mechanics and metal-workers at that time.<ref name="Britannica"/> In the first half of the 20th century, several [[Western culture|Western]] explorers made celebrated journeys to the city, including [[William Montgomery McGovern]], [[Francis Younghusband]], [[Alexandra David-Néel]], and [[Heinrich Harrer]]. Lhasa was the centre of Tibetan Buddhism as nearly half of its population were [[monk]]s,<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |title=Lhasa: Streets with Memories |last=Barnett |first=Robert |date=2013 |publisher=Columbia University Press |quote="population of Lhasa in 1904 was estimated by the British at 30,000 people, of whom 20,000 were said to be monks [...] in 1936 Spencer Chapman estimated the population at 50,000 to 60,000, consisting of 20,000 residents and 30,000 to 40,000 monks" |isbn=9780231510110 |url-access=registration}}</ref> Though this figure may include monks from surrounding monasteries who travelled to Lhasa for various celebrations and were not ordinarily resident there. The majority of the pre-1950 Chinese population of Lhasa were merchants and officials. In the Lubu section of Lhasa, the inhabitants were descendants of Chinese vegetable farmers, some of whom married Tibetan wives. They came to Lhasa in the 1840s–1860s after a Chinese official was appointed to the position of [[Amban]].<ref>{{cite book |last=Mayaram |first=Shail |url=https://books.google.com/books?id=QVSVux0wIW0C&pg=PA60 |title=The other global city |year=2009 |publisher=Taylor & Francis US |isbn=978-0-415-99194-0 |page=60 |access-date=28 June 2010}}</ref> According to one writer, the population of the city was about 10,000, with some 10,000 monks at Drepung and Sera monasteries in 1959.<ref>Dowman (1988), p. 39.</ref> Hugh Richardson, on the other hand, puts the population of Lhasa in 1952, at "some 25,000–30,000—about 45,000–50,000 if the population of the great monasteries on its outskirts be included."<ref>Richardson (1984), p. 7.</ref> ===Contemporary demographics=== The total population of Lhasa Prefecture-level City is 521,500 (including known migrant population but excluding military garrisons). Of this, 257,400 are in the urban area (including a migrant population of 100,700), while 264,100 are outside.<ref>{{Cite web |url=http://www.lasa.gov.cn/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217215814/http://www.lasa.gov.cn/gb1/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=30 |url-status=dead |title=拉萨市人民政府 |archive-date=17 February 2007 |website=www.lasa.gov.cn}}</ref> Nearly half of Lhasa Prefecture-level City's population lives in Chengguan District, which is the administrative division that contains the urban area of Lhasa (i.e. the actual city). The urban area is populated by ethnic Tibetans, Han, Hui and other ethnic groups. The 2000 official census gave a total population of 223,001, of which 171,719 lived in the areas administered by city street offices and city neighborhood committees. 133,603 had urban registrations and 86,395 had rural registrations, based on their place of origin.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} The census was taken in November, when many of the ethnic Han workers in seasonal industries such as construction would have been away from Tibet, and did not count the military.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} A 2011 book estimated that up to two-thirds of the city's residents are non-Tibetan, although the government states that Chengguan District as a whole is still 63% ethnic Tibetan.{{sfn|Johnson|2011|p=81}} {{As of|2014}}, half of Tibet's Han population resided in the district, and [[Bilingual education|bilingual]] or wholly Chinese teaching was common in the schools.{{sfn|Leibold|Chen|2014|p=117}} == Economy == {{multiple image | align = right | image1 = Barkhor in Lhasa 20007 (Detail) Dieter Schuh.JPG | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Jokhang Market.jpg | width2 = 200 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Barkhor<br />Right: Jokhang Market }} Competitive industry together with feature economy play key roles in the development of Lhasa. With the view to maintaining a balance between population growth and the environment, tourism and service industries are emphasised as growth engines for the future. Many of Lhasa's rural residents practice traditional agriculture and [[animal husbandry]]. Lhasa is also the traditional hub of the Tibetan trading network. For many years, chemical and car making plants operated in the area and this resulted in significant pollution, a factor which has changed in recent years{{which|date=March 2026}}.{{cn|date=March 2026}} [[Copper]], [[lead]] and [[zinc]] are mined nearby and there is ongoing experimentation regarding new methods of mineral mining and geothermal heat extraction.{{cn|date=March 2026}} Agriculture and animal husbandry in Lhasa are considered to be of a high standard. People mainly plant [[highland barley]] and winter [[wheat]]. The resources of water conservancy, [[geothermal heating]], [[solar energy]] and various mines are abundant.{{cn|date=March 2026}} There is widespread electricity together with the use of both [[machinery]] and traditional methods in the production of such things as [[textile]]s, [[leather]]s, plastics, matches and [[embroidery]]. The production of national handicrafts has made great progress.{{cn|date=March 2026}} {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = 275 | image1 = | caption1 = A market in Lhasa | image2 = Barkhor in Lhasa (Tibet) 2007 Dieter Schuh.JPG | caption2 = Barkhor }} With the growth of tourism and service sectors, the sunset industries which cause serious pollution are expected to fade in the hope of building a healthy ecological system. Environmental problems such as [[soil erosion]], [[Soil acidification|acidification]], and loss of [[vegetation]] are being addressed. The tourism industry now brings significant business to the region, building on the attractiveness of the Potala Palace, the [[Jokang]], the [[Norbulingka]] Summer Palace and surrounding large monasteries as well the spectacular [[Himalaya]]n landscape together with the many wild plants and animals native to the high altitudes of [[Central Asia]]. Tourism to Tibet dropped sharply following the crackdown on protests in 2008, but as early as 2009, the industry was recovering.<ref>Xinhua, [http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm "Tibet tourism warms as spring comes"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121107181433/http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm |date=7 November 2012 }}, 13 February 2009.</ref> Chinese authorities plan an ambitious growth of tourism in the region aiming at 10 million visitors by 2020; these visitors are expected to be domestic. With renovation around historic sites, such as the Potala Palace, [[UNESCO]] has expressed "concerns about the deterioration of Lhasa's traditional cityscape."<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |date=8 April 2005 |access-date=20 May 2009 |title=Tourism drive 'is destroying Tibet' |publisher=Telegraph |last=Miles |first=Paul |location=London}}{{cbignore}}</ref> [[File:Banak Shöl HotelLhasa.jpg|thumb|[[Banak Shöl Hotel]]]] Lhasa contains several hotels. [[Lhasa Hotel]] is a 4-star hotel located northeast of Norbulingka in the western suburbs of the city. Completed in September 1985, it is the flagship of CITS's installations in Tibet. It accommodates about 1000 guests and visitors to Lhasa. There are over 450 rooms (suites) in the hotel, and all are equipped with [[air conditioning]], [[mini-bar]] and other basic facilities. Some of the rooms are decorated in traditional Tibetan style. The hotel was operated by Holiday Inn from 1986 to 1997<ref>{{cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |title=Lhasa Hotel in Lhasa, China - Lonely Planet |publisher=Hotels.lonelyplanet.com |access-date=26 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730185333/http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |archive-date=30 July 2012}}</ref> and is the subject of a book, ''[[The Hotel on the Roof of the World]]''. Another hotel of note is the historical [[Banak Shöl Hotel]], located at 8 Beijing Road in the city.<ref>{{Cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727124326/http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |url-status=dead |title=Lonely Planet |archive-date=27 July 2008}}</ref> It is known for its distinctive wooden [[veranda]]s. Lhasa contains several businesses of note. [[Lhasa Carpet Factory]], a [[factory]] south of Yanhe Dong Lu near the [[Tibet University]], produces traditional [[Tibetan rug]]s that are exported worldwide. It is a modern factory, the largest manufacturer of rugs throughout Tibet, employing some 300 workers. Traditionally Tibetan women were the weavers, and men the spinners, but both work on the rugs today. The [[Lhasa Brewery Company]] was established in 1988 on the northern outskirts of Lhasa, south of [[Sera Monastery]] and is the highest commercial brewery in the world at {{convert|11975|ft|m}} and accounts for 85&nbsp;percent of contemporary beer production in Tibet.<ref name="Sun">{{cite web |url=http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |title=Lhasa beer from Tibet makes US debut |publisher=Tibet Sun |date=12 August 2009 |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717053641/http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |archive-date=17 July 2011}}</ref> The brewery, consisting of five-story buildings, cost an estimated US$20–25&nbsp;million, and by 1994, production had reached 30,000 bottles per day, employing some 200 workers by this time.<ref name="Gluckman">{{cite book |last=Gluckman |first=Ron |url=http://www.gluckman.com/Lhasa%27Brew.html |title=Brewing at the Top of the World |publisher=Asia, Inc. |year=1994}}</ref> Since 2000, the [[Carlsberg Group|Carlsberg group]] has increased its stronghold in the Chinese market and has become increasingly influential in the country with investment and expertise. Carlsberg invested in the Lhasa Brewery in recent years and has drastically improved the brewing facility and working conditions, renovating and expanding the building to what now covers 62,240 square metres (15.3 acres).<ref>{{cite web |url=http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |title=Carlsberg China |publisher=[[Carlsberg Group]] |access-date=27 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090324094439/http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |archive-date=24 March 2009 |url-status=dead}}</ref><ref name="LB">{{cite web |url=http://www.lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |title=The Beer |publisher=Lhasa Beer USA |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706045322/http://lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |archive-date=6 July 2009}}</ref> == Architecture and Cityscape == {{main|Architecture of Lhasa}} Lhasa has many sites of historic interest, including the [[Potala Palace]], [[Jokhang Temple]], [[Sera Monastery]] and [[Norbulingka]]. The Potala Palace, Jokhang Temple and the Norbulingka are UNESCO world heritage sites.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/707 |title=Historic Ensemble of the Potala Palace, Lhasa |publisher=unesco |access-date=10 February 2008}} In the surrounding prefecture of Lhasa are [[Sera Monastery]] and its many hermitages, many of which overlook Lhasa from the northern hill valleys and [[Drepung Monastery]], amongst many others of historical importance.</ref> However, many important sites were damaged or destroyed mostly, but not solely, during China's [[Cultural Revolution]] of the 1960s.<ref>Bradley Mayhew and Michael Kohn. ''Tibet''. 6th Edition (2005), pp. 36–37. Lonely Planet. {{ISBN|1-74059-523-8}}</ref><ref>Keith Dowman. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', (1988) pp. 8–13. Routledge &amp; Kegan Paul, Ltd., London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref><ref>Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 345–351.Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> Many have been restored since the 1980s. The [[Potala Palace]], named after Mount Potala, the abode of [[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokitesvara]],<ref>Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> was the chief residence of the [[Dalai Lama]]. After the [[14th Dalai Lama]] fled to [[India]] during the [[1959 Tibetan uprising]], the government converted the palace into a museum. The site was used as a [[meditation]] retreat by King [[Songtsen Gampo]], who in 637 built the first palace there in order to greet his bride [[Princess Wen Cheng|Princess Wencheng]] of the [[Tang dynasty]] of China. [[Lozang Gyatso, 5th Dalai Lama|Lobsang Gyatso]], the Great Fifth Dalai Lama, started the construction of the Potala Palace in 1645<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175"/> after one of his spiritual advisers, Konchog Chophel (d. 1646), pointed out that the site was ideal as a seat of government, situated as it is between [[Drepung]] and [[Sera Monastery|Sera]] monasteries and the old city of Lhasa.<ref name="autogenerated1"/> The palace underwent restoration works between 1989 and 1994, costing RMB55&nbsp;million (US$6.875&nbsp;million) and was inscribed to the [[UNESCO]] [[World Heritage List]] in 1994. The [[Lhasa Zhol Pillar]], below the Potala, dates as far back as circa 764 CE.<ref>Richardson (1985), p. 2.</ref> and is inscribed with what may be the oldest known example of Tibetan writing.<ref>{{cite web |url=http://www.blackwellreference.com/public/tocnode?id=g9780631214816_chunk_g978063121481622_ss1-17 |title=Tibetan writing |last=Coulmas |first=Florian |year=1999 |publisher=Blackwell Reference Online |access-date=20 October 2009}}</ref> The pillar contains dedications to a famous Tibetan general and gives an account of his services to the king including campaigns against China which culminated in the brief capture of the Chinese capital [[Chang'an]] (modern [[Xi'an]]) in 763 CE<ref>Snellgrove and Richardson (1995), p. 91.</ref> during which the Tibetans temporarily installed as Emperor a relative of Princess Jincheng Gongzhu (Kim-sheng Kong co), the Chinese wife of [[Trisong Detsen]]'s father, [[Me Agtsom]].<ref>Richardson (1984), p. 30.</ref><ref>Beckwith (1987), p. 148.</ref> [[Chokpori]], meaning 'Iron Mountain', is a [[sacred]] [[hill]], located south of the Potala. It is considered to be one of the four holy mountains of central Tibet and along with two other hills in Lhasa represent the "Three Protectors of Tibet.", Chokpori ([[Vajrapani]]), Pongwari ([[Manjushri]]), and Marpori ([[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokiteshvara]]).<ref name="Stein, R. A. 1972 p. 228">Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p. 228. Translated by J. E. Stapleton Driver. Stanford University Press, Stanford, California. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper).</ref> It was the site of the most famous [[medical school]] Tibet, known as the [[Mentsikhang]], which was founded in 1413. It was conceived of by [[Lobsang Gyatso]], the "Great" 5th Dalai Lama, and completed by the Regent [[Sangye Gyatso]] (Sangs-rgyas rgya-mtsho)<ref name="Dowman, Keith 1988 p. 49">Dowman, Keith. (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p. 49. Routledge &amp; Kegan Paul Ltd., London. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> shortly before 1697. [[Lingkhor]] is a [[sacred]] path, most commonly used to name the outer [[pilgrim]] road in Lhasa matching its inner twin, Barkhor. The Lingkhor in Lhasa was {{convert|8|km|mi}} long enclosing Old Lhasa, the Potala and [[Chokpori]] hill. In former times it was crowded with men and women covering its length in [[prostration]]s, [[beggar]]s and [[pilgrim]]s approaching the city for the first time. The road passed through willow-shaded parks where the Tibetans used to [[picnic]] in summer and watch open air operas on festival days. New Lhasa has obliterated most of Lingkhor, but one stretch still remains west of Chokpori. The [[Norbulingka]] palace and surrounding park is situated in the west side of Lhasa, a short distance to the southwest of Potala Palace and with an area of around {{convert|36|ha|acre}}, it is considered to be the largest man made garden in Tibet.<ref>{{cite web |url=http://www.tibetctrip.com/lhasa-attractions-tours/norbulinka-palace-the-treasure-park.html |title=Norbulingka Palace |publisher=Tibet Tours |access-date=18 May 2010}}</ref><ref name=China>{{cite web |url=http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |title=Norbulingka |access-date=23 May 2010 |publisher=Cultural China |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719220250/http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |archive-date=19 July 2011}}</ref> It was built from 1755.<ref name="Tibet71">Tibet (1986), p.71</ref> and served as the traditional summer residence of the successive [[Dalai Lama]]s until the 14th's self-imposed exile. Norbulingka was declared a 'National Important Cultural Relic Unit", in 1988 by the State council. In 2001, the Central Committee of the Chinese Government in its 4th Tibet Session resolved to restore the complex to its original glory. The [[Sho Dun Festival]] (popularly known as the "yogurt festival") is an annual festival held at Norbulingka during the seventh Tibetan month in the first seven days of the [[Full Moon]] period, which corresponds to dates in July/August according to the [[Gregorian calendar]]. The [[Barkhor]] is an area of narrow streets and a public square in the old part of the city located around [[Jokhang Temple]] and was the most popular devotional circumambulation for pilgrims and locals. The walk was about one kilometre ({{convert|1|km|1|abbr=off|disp=output only}}) long and encircled the entire [[Jokhang]], the former seat of the [[Nechung Oracle|State Oracle]] in Lhasa called the [[Muru Nyingba Monastery]], and a number of nobles' houses including [[Tromzikhang]] and [[Jamkhang]]. There were four large incense burners (''sangkangs'') in the four cardinal directions, with incense burning constantly, to please the gods protecting the Jokhang.<ref>Dowman, Keith (1998). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', pp. 40–41. Routledge &amp; Kegan Paul, London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> Most of the old streets and buildings have been demolished in recent times and replaced with wider streets and new buildings. Some buildings in the Barkhor were damaged in the 2008 unrest.<ref name="The EconomistWeekInTibet">{{cite news |last=Philip |first=Bruno |title=Trashing the Beijing road |newspaper=[[The Economist]] |date=19 March 2008 |url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=10875823 |access-date=3 February 2010}}</ref> The [[Jokhang]] is located on Barkhor Square in the old town section of Lhasa. For most Tibetans it is the most sacred and important temple in Tibet. It is in some regards pan-sectarian, but is presently controlled by the [[Gelug]] school. Along with the [[Potala Palace]], it is probably the most popular tourist attraction in Lhasa. It is part of the [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] "Historic Ensemble of the Potala Palace," and a spiritual centre of Lhasa. This temple has remained a key center of [[Buddhist]] [[pilgrimage]] for centuries. The circumambulation route is known as the "kora" in Tibetan and is marked by four large stone incense burners placed at the corners of the temple complex. The Jokhang temple is a four-story construction, with roofs covered with [[gilded]] [[bronze]] tiles. The [[architecture|architectural]] style is based on the Indian [[vihara]] design, and was later extended resulting in a blend of [[Nepal]]ese and [[Tang dynasty]] styles. It possesses the statues of [[Chenresig|Chenrezig]], [[Padmasambhava]] and King [[Songtsen Gampo]] and his two foreign brides, Princess [[Wen Cheng|Wencheng]] (niece of [[Emperor Taizong of Tang]]) and Princess [[Bhrikuti]] of [[Nepal]] and other important items.<ref name="Yuan Kunga Li 2014 p. 171">{{cite book | last1=Yuan | first1=H. | last2=Kunga | first2=A. | last3=Li | first3=B. | title=Tibetan Folktales | publisher=Bloomsbury Publishing | series=World Folklore Series | year=2014 | isbn=979-8-216-15591-1 | url=https://books.google.com/books?id=PQbJEAAAQBAJ&pg=PT171 | language=es | access-date=2024-03-13 | page=171}}</ref> [[Ramoche Temple]] is considered the most important temple in Lhasa after the Jokhang Temple.<ref name="Benard Moon 2000 p. 158">{{cite book | last1=Benard | first1=E. | last2=Moon | first2=B. | title=Goddesses Who Rule | publisher=Oxford University Press | year=2000 | isbn=978-0-19-535294-8 | url=https://books.google.com/books?id=D50ob0i_e0MC&pg=PA158 | access-date=2024-03-13 | page=158}}</ref> Situated in the northwest of the city, it is east of the Potala and north of the Jokhang,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59">Dowman, Keith. 1988. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide,'' p. 59. Routledge &amp; Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk).</ref> covering a total area of 4,000 square meters (almost one acre). The temple was gutted and partially destroyed in the 1960s and its famous bronze statue disappeared. In 1983 the lower part of it was said to have been found in a Lhasa rubbish tip, and the upper half in Beijing. They have now been joined and the statue is housed in the Ramoche Temple, which was partially restored in 1986,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59"/> and still showed severe damage in 1993. Following the major restoration of 1986, the main building in the temple now has three stories. The [[Tibet Museum (Lhasa)|Tibet Museum]] in Lhasa is the official museum of the Tibet Autonomous Region and was inaugurated on 5 October 1999. It is the first large, modern museum in the Tibet Autonomous Region and has a permanent collection of around 1000 artefacts, from examples of Tibetan art to architectural design throughout history such as Tibetan doors and construction beams.<ref name="zt">{{cite web |url=http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |title=The Tibet Museum |publisher=China Tibet Information Center |access-date=18 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726212012/http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |archive-date=26 July 2011}}</ref><ref name="cm">{{cite web |url=http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |title=Tibet Museum |publisher=China Museums |access-date=18 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604022604/http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |archive-date=4 June 2010 |url-status=dead}}</ref> It is located in an L-shaped building west of the Potala Palace on the corner of [[Norbulingkha Road|Norbulingka Road]]. The museum is organized into three main sections: a main exhibition hall, a folk cultural garden and administrative offices.<ref name="zt"/> The [[Monument to the Peaceful Liberation of Tibet]] was unveiled in the Potala Square in May 2002 to celebrate the 51st anniversary of the [[Seventeen Point Agreement for the Peaceful Liberation of Tibet]], and the work in the development of the autonomous region since then. The 37-metre-high concrete monument is shaped as an abstract Mount Everest and its name is engraved with the calligraphy of former CCP general secretary and PRC president [[Jiang Zemin]], while an inscription describes the socioeconomic development experienced in Tibet in the past fifty years.<ref>{{cite web |url=http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |title=Monument to Tibet Peaceful Liberation Unveiled |publisher=China Tibet Tourism Bureau |access-date=26 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707043243/http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |archive-date=7 July 2011}}</ref> There are four mosques in and around Lhasa. The earliest mosque, called ''Khache Lingka'', dates to 1650 and is located west of the city, and consists of two compounds.<ref name=islamicshangrila/> The [[Lhasa Great Mosque]] is the most prominent and built by the early 1700s.<ref name=islamicshangrila/> The Dokdé Mosque, north of Lhasa, has an adjacent cemetery and is dated to 1716.<ref name=islamicshangrila/> The fourth mosque, commonly known as "Small Mosque" (but also Barkhor or Rapsel Alley Mosque), was built in the early 1900s.<ref name=islamicshangrila>{{Cite book |last=Atwill |first=David G. |year=2018 |title=Islamic Shangri-La:Inter-Asian Relations and Lhasa's Muslim Communities, 1600 to 1960 |edition=1 |publisher=[[University of California Press]] |page=17}}</ref> <gallery widths=200 heights=160> File:Potala Palace, August 2009.jpg|The [[Potala Palace]] File:Bundesarchiv Bild 135-S-12-09-14, Tibetexpedition, Wirtschaftsgebäude des Potala.jpg|Inner and outer [[Zhol Village]] as seen from the [[Potala Palace]] in 1938. File:Tibet-5540 (2624909770).jpg|[[Norbulingka]] File:Jokhang Square, the first destination or drop-off for most tourists.jpg|Jokhang Square File:Old Barkhor street.jpg|Old Barkhor street, 1993. File:Ramoche-Tempel Schuh 2007.JPG|Ramoche Temple File:Tibet Museum1.jpg|Tibet Museum File:Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square.jpg|Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square </gallery> ==Culture== [[File:Tibetan dancing.jpg|thumb|Tibetan dancing in Lhasa, Tibet]] There are some night spots that feature [[cabaret]] acts in which performers sing in [[Chinese language|Chinese]], [[Standard Tibetan|Tibetan]], and [[English language|English]]. Dancers wear traditional Tibetan costume with long flowing cloth extending from their arms. There are a number of small bars that feature live music, although they typically have limited drink menus and cater mostly to foreign tourists. Duihuan (སྟོད་གཞས་) is a local form of music and dance in Tibet.<ref name="人民音乐出版社 2019 p. 221">{{cite book | title=中国民间歌舞音乐(修订版) | publisher=人民音乐出版社 | series=音乐自学丛书 | year=2019 | isbn=978-7-103-04599-2 | url=https://books.google.com/books?id=8bb_DwAAQBAJ&pg=PT221 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=221}}</ref> While the traditional Dui Huan in Tibet has only one instrument, the Dui Huan in Lhasa has four instruments: in addition to the [[Zainianqin]] and the [[Yangqin]], there are the [[Jinghu (instrument)|Jinghu]], the bamboo flute, and the stringed bells that are specially used for playing the rhythm. Together with the singing, they play, pull, strum and sing.<ref>{{cite news |title=中国西藏 |url=http://www.ctibet.org.cn/xzwh/201404/t20140402_2262303.htm |access-date=13 March 2024 |work=www.ctibet.org.cn}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2012 p. 115">{{cite book | title=寻找锅庄舞－藏地锅庄的历史、社会、体育考察 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2012 | isbn=978-7-5097-3432-2 | url=https://books.google.com/books?id=cxCDEAAAQBAJ&pg=PA115 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=115}}</ref> ==Education== [[File:View on campus bridge.jpg|thumb|Tibet University Campus (2016)]] There are two universities of [[Tibet University]] and [[Tibet Tibetan Medical University]] and 3 special colleges of [[Lhasa Teachers College]], [[Tibet Police College]] and [[Tibet Vocational and Technical College]] in the Lhasa city.<ref>{{Cite web |title=全国高等学校名单 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |url=http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/s5743/s5744/A03/202206/t20220617_638352.html |access-date=18 June 2022 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> [[Tibet University]] ([[Standard Tibetan|Tibetan]]: བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་) is the main [[university]] of [[Tibet Autonomous Region]]. Its campus is located in Chengguan District, Lhasa, east of the city-centre. A forerunner was created in 1952 and the university was officially established in 1985, funded by the [[Government of the People's Republic of China|Chinese government]]. About 8000 students are enrolled at the university. Tibet University is a comprehensive university with the highest academic level in [[Tibet Autonomous Region]]. It is a member of the prestigious [[Project 211]], and is sponsored under the [[Double First-Class Construction]] initiative.<ref name="Chinese Department of Education">{{Cite web |url=http://www.moe.gov.cn/srcsite/A22/moe_843/201709/t20170921_314942.html |title=教育部 财政部 国家发展改革委关于公布世界一流大学和一流学科建设高校及建设学科名单的通知 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> == Transport == ===Rail=== [[File:Lhasa Railway Station 2.jpg|thumb|right|[[Lhasa railway station]] in 2019]] Lhasa has been served by rail since 2006, when the [[Qinghai–Tibet Railway]] opened for passenger operations. Reaching an elevation of 5,072 metres above sea level, the Qinghai-Tibet railway is the world's highest railway by elevation. It connects Lhasa with [[Xining]], the capital of [[Qinghai Province]], some {{cvt|2000|km}} away, and ultimately links Lhasa with other major cities with China's extensive railway network.<ref>{{Cite web |url=http://www.appletravel.cn/news-10400.html |title=World's highest railway Qinghai-Tibet Railway to be extended to Xigaze from Lhasa - Apple Travel |website=www.appletravel.cn}}</ref> Five trains arrive at and depart from [[Lhasa railway station]] each day. Train number Z21 takes 40 hours and 53 minutes from [[Beijing West railway station|Beijing West]], arriving in Lhasa at 13:03 every day. Train Z22 from Lhasa to Beijing West departs at 15:30 and arrives in Beijing at 08:20 on the third day, taking 40 hours, 50 minutes. Trains also arrive in Lhasa from [[Chengdu]], [[Chongqing]], [[Lanzhou]], Xining, [[Guangzhou]], [[Shanghai]] and other cities.<ref name=Lhasatravel>[http://chinatour.net/tibet/lhasa/get-lhasa/"How to Get to Lhasa" ChinaTour.net] Accessed 23 March 2015</ref> To counter the problem of altitude differences giving passengers [[altitude sickness]], extra oxygen is pumped in through the ventilation system and available directly on each berth with close open control by a flap for the convenience of passengers, and personal oxygen masks are available on request.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/03/AR2006070301219.html |newspaper=The Washington Post |first=Edward |last=Cody |access-date=7 May 2010 |title=Train 27, Now Arriving Tibet, in a 'Great Leap West' |date=4 July 2006}}</ref> Within the soft sleeper cabins there are 64 seats per train, which have an electrical plug for electronics.<ref>{{cite web |url=https://www.onceinalifetimejourney.com/once-in-a-lifetime-journeys/train-lhasa-can-expect/ |title=The train to Lhasa, Tibet - What You Can Expect |date=7 June 2017}}</ref> Lhasa is also [[Lhasa–Xigazê Railway|connected]] to [[Shigatse]], the second largest city in Tibet by rail service, since 2014.<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 264">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT264 | access-date=2024-03-13 | page=264| publisher=Notion Press }}</ref><ref name="Figueiredo Leandro Li 2021 p. 140">{{cite book | last1=Figueiredo | first1=P.G. | last2=Leandro | first2=F.J. | last3=Li | first3=Y. | title=Handbook of Research on Special Economic Zones as Regional Development Enablers | publisher=IGI Global | series=Advances in Public Policy and Administration | year=2021 | isbn=978-1-7998-7621-2 | url=https://books.google.com/books?id=F_NLEAAAQBAJ&pg=PA140 | access-date=2024-03-13 | page=140}}</ref> A third railway, the [[Sichuan–Tibet railway]], which links Lhasa with [[Nyingchi County]] and into the interior ultimately terminating in [[Chengdu]], began construction in June 2015.<ref>{{cite news |script-title=zh:拉林铁路预计2014年9月份动工 全线435.39千米 |url=http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |publisher=China Tibet News |date=15 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140730031816/http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |archive-date=30 July 2014}}</ref> For onward rail travel in [[South Asia]], the closest major station in India is [[New Jalpaiguri]], [[Siliguri]] in [[West Bengal]]. However, extension of the Indian railway system to [[Sikkim]] will make it easier for onward connections through the [[South Asian]] railway network. There are preliminary plans to link Lhasa by rail with Kathmandu.<ref>{{cite news |title=Extend Tibet railway line to Kathmandu, Nepal tells China |url=http://archive.indianexpress.com/news/extend-tibet-railway-line-to-kathmandu-nepal-tells-china/527936/ |publisher=The Indian Express |date=12 October 2009}}</ref> As per a Chinese Tibetan spokesperson, extension of this rail line to Kathmandu with tunnelling under [[Mount Everest]] was, as of 2015, expected to be completed by 2020.<ref>{{cite news |url=http://www.theguardian.com/world/2015/apr/09/china-may-build-rail-tunnel-under-mount-everest-state-media-reports |title=China may build rail tunnel under Mount Everest, state media reports |date=9 April 2015 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> ===Air=== [[File:Lhasa airport.jpg|thumb|right|[[Lhasa Gonggar Airport]]]] [[Lhasa Gonggar International Airport]] (IATA: '''LXA'''), built in 1965, is the aviation hub of Tibet.<ref name="Li 2017 p. 186">{{cite book | last=Li | first=Q. | title=The Evolution and Preservation of the Old City of Lhasa | publisher=Springer Nature Singapore | year=2017 | isbn=978-981-10-6735-8 | url=https://books.google.com/books?id=zZA-DwAAQBAJ&pg=PA186 | access-date=2024-03-13 | page=186}}</ref> It is located south of the city proper. It takes around half an hour to get there by car via the [[Lhasa Airport Expressway]]; prior to the completion of the expressway in 2011, the trip to the airport took over an hour. {{As of|2014}}, there are daily flights serving major Chinese cities including Beijing, Chengdu, Guangzhou, and Shanghai, and there are also occasional scheduled services to [[Kathmandu]] in Nepal. Lhasa Airport is the hub of [[Tibet Airlines]], which offers regional services to other destinations in Tibet such as [[Nyingchi]], [[Ngari Prefecture]], [[Shigatse]], and [[Qamdo]].<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 279">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT279 | access-date=2024-03-13 | page=279| publisher=Notion Press }}</ref> ===Road=== [[File:Lhasa from Potala place.JPG|thumb|right|Main street]] The [[Qinghai–Tibet Highway]] (part of G109) runs northeast toward Xining and eventually to [[Beijing]] and is the most-used road in Tibet. The [[Sichuan–Tibet Highway]] (part of G318) runs east towards [[Chengdu]] and eventually to [[Shanghai]]. G318 also runs west to [[Zhangmu]] on the Nepal border. The [[China National Highway 219|Xinjiang-Tibet Highway]] (G219) runs north from Lhasa to [[Kargilik Town|Yecheng]], and then to [[Xinjiang]]. This road is rarely used due to the lack of amenities and petrol stations. A new {{convert|37.68|km|mi}}, four-lane highway between Lhasa and the Gonggar Airport was built by the Transportation Department of Tibet at a cost of [[Renminbi|RMB]] 1.5&nbsp;billion. This road is part of [[China National Highway 318|National Highway 318]] and starts from the [[Lhasa railway station]], passes through [[Caina Township]] in [[Qushui County]], terminating between the north entrance of the [[Gala Mountain Tunnel]] and the south bridgehead of the Lhasa River Bridge, and en route goes over the first overpass of Lhasa at Liuwu Overpass.<ref name=news>{{cite web |url=http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |title=New highway linking Lhasa to Gonggar Airport to be built |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172018/http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |archive-date=21 July 2011}}</ref> ===Maritime=== The closest seaports are [[Kolkata]] and [[Haldia]] in [[West Bengal, India]]. The [[Nathu La]] pass offers Chinese companies access to the port of Kolkata (Calcutta), situated about {{cvt|1,100|km|-1}} from Lhasa, for trans-shipments to and from Tibet. == Sports == In 2014, the [[Lhasa Mass Culture and Sports Center]] (拉萨市群众文化体育中心) was completed in Liwu New District of Lhasa City. The center was built with the assistance of [[Beijing Municipality]], which is the highest modern stadium in the world, the largest single building in Tibet and the largest modern building invested by the whole country in support of Tibet, and has won the [[Luban Prize]], the highest honor in China's construction industry, and has been called the "Little Bird's Nest" by local people.<ref>{{cite news |title=拉萨市规模最大群众文化体育中心开建-西藏自治区体育局 |url=http://sport.xizang.gov.cn/xwzx/qz/201907/t20190721_79873.html |work=sport.xizang.gov.cn}}</ref><ref>{{cite news |title=西藏：规模最大的群众文化体育中心近日竣工并验收_藏人文化网 |url=https://www.tibetcul.com/news/qt/18269.html |access-date=13 March 2024 |work=www.tibetcul.com}}</ref><ref name="Yeh 2018 p. 54">{{cite book | last=Yeh | first=E.T. | title=The Geoeconomics and Geopolitics of Chinese Development and Investment in Asia | publisher=Taylor & Francis | year=2018 | isbn=978-1-351-37896-3 | url=https://books.google.com/books?id=aDOoDwAAQBAJ&pg=PT54 | access-date=2024-03-13 | page=54}}</ref> == See also == * [[Drapchi Prison|Drapchi Prison or Lhasa Prison No.1]] * [[McLeod Ganj]] * [[The Lhasa Atlas]] * [[Leh, India]] * [[List of twin towns and sister cities in China]] * [[Mustang, Nepal]] == Notes == {{Notelist}} == References == === Citations === {{Reflist|colwidth=30em}} === Sources === {{Refbegin}} * Das, Sarat Chandra (1902). ''Lhasa and Central Tibet''. Reprint: Mehra Offset Press, Delhi. 1988. {{ISBN|81-86230-17-3}} * Dorje, Gyurme (1999). ''Footprint Tibet Handbook''. 2nd Edition. Bath, England. {{ISBN|1-900949-33-4}}. Also published in Chicago, U.S.A. {{ISBN|0-8442-2190-2}}. * Dowman, Keith (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p.&nbsp;59. Routledge & Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk). * Forbes, Andrew; Henley, David (2011). ''China's Ancient Tea Horse Road''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2 * [[Liu Jianqiang|Jianqiang, Liu]] (2006). [http://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/451-Preserving-Lhasa-s-history-part-one-/ chinadialogue] - Preserving Lhasa's history (part one). * {{cite book |last=Johnson |first=Tim |title=Tragedy in Crimson: How the Dalai Lama Conquered the World But Lost the Battle with China |url=https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john |url-access=registration |page=[https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john/page/81 81] |access-date=17 February 2015 |year=2011 |publisher=Nation Books |isbn=978-1-56858-649-6}} * {{cite book |last1=Leibold |first1=James |last2=Chen |first2=Yangbin |title=Minority Education in China: Balancing Unity and Diversity in an Era of Critical Pluralism |url=https://books.google.com/books?id=ybAaAgAAQBAJ&pg=PA117 |access-date=17 February 2015 |date=4 March 2014 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-988-8208-13-5}} * Miles, Paul (9 April 2005). [https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html "Tourism drive 'is destroying Tibet': Unesco fears for Lhasa's World Heritage sites as the Chinese try to pull in 10 million visitors a year by 2020"]. ''The Daily Telegraph'' (London), p.&nbsp;4. * Pelliot, Paul (1961). ''Histoire ancienne du Tibet''. Libraire d'Amérique et d'orient. Paris. * [[Richardson, Hugh E]]. (1984). ''Tibet and its History''. Second Edition, Revised and Updated. Shambhala Publications, Boston. {{ISBN|0-87773-376-7}}. * Richardson, Hugh E. (1997). Lhasa. In ''Encyclopedia Americana international edition'', (Vol. 17, pp.&nbsp;281–282). Danbury, CT: Grolier Inc. * Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p.&nbsp;38. Reprint 1972. Stanford University Press. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper). * {{cite book |last=Subramanya |first=N. |title=Human Rights and Refugees |url=https://books.google.com/books?id=JUntOZAaS0MC&pg=PA486 |access-date=17 February 2015 |year=2004 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7648-683-5}} * [https://web.archive.org/web/20070322223433/http://www.tour-cities.com/lhasa.html Lhasa]. Tour-Cities.Com, 2006. * Tuladhar, Kamal Ratna (2011). ''[[Caravan to Lhasa]]: A Merchant of Kathmandu in Traditional Tibet.'' Kathmandu: Lijala & Tisa. {{ISBN|99946-58-91-3}}. * Tung, Rosemary Jones (1980). ''A Portrait of Lost Tibet''. Thomas and Hudson, London. {{ISBN|0-500-54068-3}}. * Vitali, Roberto (1990). ''Early Temples of Central Tibet''. Serindia Publications. London. {{ISBN|0-906026-25-3}}. * von Schroeder, Ulrich (1981). ''Indo-Tibetan Bronzes''. (608 pages, 1244 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications Ltd. {{ISBN|962-7049-01-8}}. * von Schroeder, Ulrich (2001). ''Buddhist Sculptures in Tibet''. Vol. One: I''ndia &amp; Nepal''; Vol. Two: ''Tibet &amp; China''. (Volume One: 655 pages with 766 illustrations; Volume Two: 675 pages with 987 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd.). {{ISBN|962-7049-07-7}}. * von Schroeder, Ulrich (2008). ''108 Buddhist Statues in Tibet''. (212 p., 112 colour illustrations) (DVD with 527 digital photographs). Chicago: Serindia Publications. {{ISBN|962-7049-08-5}}. * {{Cite journal |last1=Yeh |first1=Emily T. |last2=Henderson |first2=Mark |date=December 2008 |title=Interpreting Urbanization in Tibet |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#!jiats=/04/yeh/b5/ |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |volume=4 |access-date=12 February 2015}} {{refend}} ==Further reading== * Desideri (1932). ''An Account of Tibet: The Travels of [[Ippolito Desideri]] 1712-1727''. Ippolito Desideri. Edited by [[Filippo De Filippi (explorer)|Filippo De Filippi]]. Introduction by [[Cornelius Wessels|C. Wessels]]. Reproduced by Rupa & Co, New Delhi. 2005 * Le Sueur, Alec (2013). ''[[The Hotel on the Roof of the World]] – Five Years in Tibet.'' Chichester: Summersdale. {{ISBN|978-1-84024-199-0}}. Oakland: RDR Books. {{ISBN|978-1-57143-101-1}} == External links == {{Commons category}} {{Wikisource}} * [https://www.lasa.gov.cn/lhasa/index.shtml People's Government of Chengguan District, Lhasa Official Website] {{in lang|zh|en}} {{Lhasa Prefecture-level city}} {{Towns in Lhasa}} {{Tibet}} {{Authority control}} [[Category:Chengguan District, Lhasa| ]] [[Category:Capitals of former nations]] [[Category:Lhasa (prefecture-level city)]] [[Category:Holy cities]] [[زمرو:لھاسا]] [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:چين جا شھر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:چين ۾ صوبائي راڄڌانيون]] 9l2ob0jzsdnohjbexbmccvowhm9x3jh 379670 379669 2026-05-22T18:45:06Z Memon2025 21315 /* لھاسا پريفيڪچر سطح جو شهر */ 379670 wikitext text/x-wiki {{Short description|Urban district of the City of Lhasa in Tibet}} {{About|the inner urban district|the city|Lhasa (city)|other uses}} {{Distinguish|Laksa}} {{Infobox settlement | name = لھاسا<br> Lhasa | native_name = 城关区 <br> ཁྲིན་ཀོན་ཆུས། | settlement_type = [[ضلعو]] | other_name = چينگ گوان ، چنگگوئن ، چنگ گوان | official_name = District of Chengguan of the City of Lhasa | image_skyline = {{multiple image |border = infobox |total_width = 280 |image_style = border:1; |caption_align = center |perrow = 1/2/2 |image1 = Lhassa Potala.jpg |caption1 = پوٽالا محل |image2 = Tibet (5134443757).jpg |caption2 = جوکانگ مندر |image3 = JARDINES DEL PALACIO DE NORBULINGKA - panoramio.jpg |caption3 = نوربولنگڪا محل |image4 = Drepung Monastery (1).jpg |caption4 =ڊريپنگ خانقاه |image5 = The Barkhor, Lhasa (20) (28768122237).jpg |caption5 = برخور }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | mapframe-point = none | image_map1 = | mapsize = | map_caption1 =* * لحاسا جو انٽرويو نقشو Lhasa تبت ۾ واقع آهي. * * تنظيمون (تبت حڪومت) * . * علائقو: • ضلعو: • شهري: * اوچائي: * آبادي (2020): • ضلعو: 464,736 • کثافت: • شهري (2020): 464,736 * • مکيه نسلي گروهه: تبتي؛ هان؛ هُوئي؛ نيپالي * • ٻوليون: تبتي؛ مينڊرين * وقت جو علائقو: UTC+8 (چين جو معياري وقت) * پوسٽل ڪوڊ: * ايريا ڪوڊ: * ويب سائيٽ: چيني نالو: * (تبتي ۾) "ديوتائن جو هنڌ" * لهاسا. * تاريخي چيني نالو: * لووشي. لووسي. * تبتي پنين: چينگ گوان ضلعو. چينگ گوان ڪو. چونگ-ڪوان چو. چنگوان چو. چيرنگ گوان چيو. وائيلي: ڪرن ڪون چوس تبتي پنين: چنگوئين ڪيو | pushpin_map = Tibet#China | pushpin_map_caption = تبت ۾ مقام | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|China}} | subdivision_type1 = [[Autonomous regions of China|Autonomous region]] | subdivision_name1 = [[تبت خودمختيار علائقو]] ملڪ خودمختيار علائقو * صوبي جي سطح جو شهر: لھاسا. * ضلعي سيٽ: گيري ذيلي ضلعو | subdivision_type2 = [[Prefecture-level city]] | subdivision_name2 = [[Lhasa (prefecture-level city)|Lhasa]] | seat_type = District seat | seat = [[Gyirai Subdistrict]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 525 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 168 | area_urban_footnotes = &nbsp;<ref>{{cite web |title=Lhasa City Master Plan |url=http://www.gov.cn/zhengce/content/2017-08/08/content_5216625.htm |publisher=gov.cn |access-date=7 August 2017}}</ref><ref name="demographia84">{{Cite book |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |title=Demographia World Urban Areas. 14th Annual Edition |last=Cox |first=W |publisher=Demographia |year=2018 |location=St. Louis |page=84}}</ref> | area_metro_km2 = | population_footnotes = | population_total = 464,736 | population_as_of = 2020 | population_urban = 464,736 | population_urban_footnotes = &nbsp;(2020)<ref name="demographia84"/> | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Major Ethnic groups | population_blank1 = [[Tibetan people|Tibetan]]; [[Han Chinese|Han]]; [[Hui people|Hui]]; [[Nepali people|Nepali]] | population_density_blank1_km2 = | population_blank2_title = Languages | population_blank2 = [[Standard Tibetan|Tibetan]]; [[Mandarin Chinese|Mandarin]] | timezone = [[China Standard Time|China Standard]] | utc_offset = +8 | coordinates = {{Coord|type:adm3rd_region:CN-54|format=dms|display=it}} | coor_pinpoint = تبت حڪومت | elevation_footnotes = | elevation_m = 3656 | postal_code_type = [[Postal code of China|Postal code]] | postal_code = 850000 | area_code = [[Telephone numbers in China|891]] | website = {{URL|http://www.cgq.gov.cn/}} {{in lang|zh}} }} {{Infobox Chinese | order = st | pic = File:Lhasa (Chinese and Tibetan).svg | picupright = 0.5 | altname = Chinese name | s2 = {{linktext|拉萨}} | t2 = 拉薩 | p2 = Lāsà | w2 = {{tone superscript|La1-sa4}} | mi2 = {{IPAc-cmn|l|a|1|.|s|a|4}} | bpmf2 = ㄌㄚ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄙㄚˋ | gr2 = Lhasah | myr2 = Lāsà | l2 = (in Tibetan) "Place of the Gods" | altname3 = Historical Chinese name | s3 = {{linktext|逻|些}} | t3 = 邏些 | p3 = Luóxiē | w3 = {{tone superscript|Lo2-hsieh1}} | mi3 = {{IPAc-cmn|l|uo|2|.|x|ie|1}} | bpmf3 = ㄌㄨㄛˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄒㄧㄝ | gr3 = Luoshie | myr3 = Lwósyē | tib = {{bo-textonly|ལྷ་ས་}} | wylie = lha sa | thdl = Lhasa | zwpy = Lhasa | lhasa = {{IPA|[l̥ásə]}} or {{IPA|[l̥ɜ́ːsə]}} | c = | j = | ci = }} {{Infobox Chinese | order = st | title = Chengguan District | s = {{linktext|城关|区}} | t = 城關區 | p = Chéngguān Qū | mi = {{IPAc-cmn|ch|eng|2|.|g|uan|1|-|qu|1}} | bpmf = ㄔㄥˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄍㄨㄢ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄑㄩ | w = Chʻêng²-kuan¹ Chʻü¹ | myr = Chénggwān Chyū | gr = Cherngguan Chiu | tib = {{bo-textonly|ཁྲིན་ཀོན་ཆུས།}} | wylie = khrin kon chus | zwpy = Chingoin Qü }} <!--- Do not change the lede sentence here without gaining consensus in Talk. ---> '''Lhasa''',{{efn|{{IPAc-en|'|l|ɑː|s|ə}};<ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Lhasa |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518060838/https://www.lexico.com/definition/Lhasa |url-status=dead |archive-date=18 May 2021 |title=Lhasa |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> {{langx|bo|text=ལྷ་ས}} {{IPA|bo|l̥ɛː˥˥.sa˥˥|}}, {{lit|Place of Gods}}}} officially the '''Chengguan District of Lhasa City''','''{{Efn|{{lang-zh|s=拉萨市 城关区}}}}''' is the inner urban district of [[Lhasa (city)|Lhasa City]], [[Tibet Autonomous Region]], [[Southwestern China]].<ref>{{cite web |title=Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions |url=http://www.china.org.cn/english/features/43606.htm |publisher=China.org.cn |access-date=17 May 2014}}</ref> '''لهاسا''' (Lhasa)، سرڪاري طور تي لهاسا شهر جو چينگوان ضلعو, ڏکڻ اولهه چين تبت خودمختيار علائقي جي لهاسا شهر جو اندروني شهري ضلعو آهي. لهاسا تبتي پليٽو تي زيننگ کان پوءِ ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو آهي ۽ 3,656 ميٽر جي اوچائي تي, لهاسا دنيا جي بلند ترين شهرن مان هڪ آهي. شهر 17 صدي جي وچ کان وٺي تبت جو مذهبي ۽ انتظامي گاديءَ جو هنڌ رهيو آهي. ان ۾ ڪيترائي ثقافتي طور تي اهم تبتي بدھسٽ سائيٽون شامل آهن. جهڙوڪ پوٽالا محل. جوکنگ مندر ۽ نوربولنگڪا محل. مردم شماري موجب. 2024 جي آخر تائين شهر جي ڪل رهائشي آبادي 8,76,400 هوندي. == نالو == لهاسا جو لفظي ترجمو تبتي ٻولي ۾ "ديوتائن جي جاءِ" (ལྷ lha، ديوتا؛ ས sa، جاءِ) آهي. چيني ٻولي ۾ چينگ گوان جو لفظي ترجمو "شهري گيٽ وي" آهي. قديم تبتي دستاويز (۽ لکتون) ظاهر ڪن ٿيون ته ان جاءِ کي راسا (ར་ས) سڏيو ويندو هو. جنهن جو مطلب هو "بڪريءَ جي جاءِ". ڇاڪاڻ ته اهو هڪ چرواه جي جاءِ هئي. نالو تبديل ڪري لهاسا رکيو ويو. جنهن جو مطلب آهي "ديوتائن جي جاءِ". تبت جي گاديءَ جي حيثيت سان قائم ٿيڻ تي. ۽ جوکنگ مندر جي تعمير مڪمل ٿي (جنهن ۾ بدھ جي هڪ مقدس مجسمي کي رکيو ويو). لهاسا پهريون ڀيرو 822 عيسوي ۾ چين ۽ تبت جي وچ ۾ ٿيل هڪ معاهدي ۾ نالو (علائقي جي جووو مندر جو حوالو ڏيندي) طور درج ڪيو ويو آهي. ڪجهه پراڻن يورپي نقشن ۾ (جتي تبت کي ڏيکاريو ويو آهي) بارانتولا نالي هڪ شهر ملي سگهي ٿو. ان کي لهاسا هجڻ جو مشورو ڏنو ويو آهي. جيتوڻيڪ اهو پڻ سوچيو ويو ته ممڪن طور تي چنگھائي صوبي جي اولهه واري حصي ۾ جديد بولانٽائي/بولونٽي جو حوالو ڏنو وڃي. ==لھاسا پريفيڪچر سطح جو شهر== '''لھاسا''' (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. [[چين]] جي [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. ==تاريخ== 7 صدي جي وچ تائين. سونگٽسن گيمپو تبتي سلطنت جو اڳواڻ بڻجي ويو. Lhasa is the second most populous urban area on the [[Tibetan Plateau]] after [[Xining]] and, at an altitude of {{convert|3656|m|ft|sigfig=4}}, Lhasa is one of the [[List of highest large cities|highest cities in the world]]. The city has been the religious and administrative capital of [[Tibet]] since the mid-17th century. It contains many culturally significant [[Tibetan Buddhism|Tibetan Buddhist]] sites such as the [[Potala Palace]], [[Jokhang]] Temple and [[Norbulingka]] Palaces. According to the [[census]], the total resident population of the city by the end of 2024 will be 876,400.<ref>{{Cite web|title=(西藏自治区)2024年拉萨市国民经济和社会发展统计公报-红黑统计公报库|url=https://tjgb.hongheiku.com/djs/60539.html|website=tjgb.hongheiku.com|access-date=2025-12-01}}</ref> ==Toponymy== Lhasa literally translates to "place of gods" ({{lang|bo|ལྷ}} {{Transliteration|bo|lha}}, god; {{lang|bo|ས}} {{Transliteration|bo|sa}}, place) in the [[Lhasa Tibetan|Tibetan language]]. Chengguan literally translates to "urban gateway" ({{lang-zh|s=城关|p=Chéngguān}}) in the Chinese language. Ancient Tibetan documents and inscriptions demonstrate that the place was called Rasa ({{lang|bo|ར་ས}}),<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet">{{cite web |url=https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |title=Lhasa and the Soul of Tibet |website=www.stephenbatchelor.org |language=en-gb |access-date=9 October 2018 |archive-date=3 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803040950/https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |url-status=dead}}</ref> which meant "goat's place", as it was a herding site.<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet"/><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2014 p. 246">{{cite book | title=古城拉萨市区历史地名考 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2014 | isbn=978-7-5097-5179-4 | url=https://books.google.com/books?id=wpiFEAAAQBAJ&pg=PA246 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=246}}</ref><ref name="中国作家协会. 湖北分会 湖北省作家协会 中山市完美日用品有限公司 2007 p.">{{cite book | author=中国作家协会. 湖北分会 | author2=湖北省作家协会 | author3=中山市完美日用品有限公司 | title=長江文藝 | publisher=《长江文艺》 编辑部 | issue=nos. 7-12 | year=2007 | url=https://books.google.com/books?id=M27lAAAAMAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=68}}</ref> The name was changed to Lhasa, which means "place of gods", upon its establishment as the capital of [[Tibet]], and construction of the [[Jokhang]] temple was completed, which housed a holy statue of the Buddha.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret-Imaeda (ed.)Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas, ''BRILL'', 2003, pp.15–38, pp.21–22.</ref><ref>John Powers, ''Introduction to Tibetan Buddhism'', Snow Lion Publications, 2007, p.144.</ref> Lhasa is first recorded as the name, referring to the area's temple of Jowo, in a treaty drawn up between China and Tibet in 822 C.E.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' pp.21–22.</ref> In some old European maps, where Tibet is depicted, a town named ''Barantola'' can be found; this has been suggested to be Lhasa, though also thought to possibly refer to modern Bulantai/Boluntay in the western part of the [[Qinghai]] province.<ref name="Burton 2020 p. 407">{{cite book | last=Burton | first=A. | title=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic and Commercial History 1550-1702 | publisher=Taylor & Francis | year=2020 | isbn=978-1-136-78861-1 | url=https://books.google.com/books?id=VhUHEAAAQBAJ&pg=PA407 | access-date=2024-03-13 | page=407}}</ref> == History == By the mid-7th century, [[Songtsen Gampo]] became the leader of the [[Tibetan Empire]] that had risen to power in the [[Yarlung Tsangpo River]] (whose lower reaches in India is known as the ''[[Brahmaputra River]]'') Valley.<ref name="Stein, R. A. 1962. p. 62">Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' 1962. Revised English edition, 1972, Faber & Faber, London. Reprint, 1972. Stanford University Press, p. 62. {{ISBN|0-8047-0806-1}} cloth; {{ISBN|0-8047-0901-7}} pbk., p. 59.</ref> After conquering the kingdom of [[Zhangzhung]] in the west, he moved the capital from the Chingwa [[Taktsé Castle]] in [[Chongye County]] ([[pinyin]]: Qióngjié Xiàn), southwest of [[Yarlung Valley|Yarlung]], to Rasa (Lhasa) where in 637 he raised the first structures on the site of what is now the [[Potala Palace]] on Mount Marpori.<ref>Dorje (1999), p. 201.</ref> In CE 639 and 641, Songtsen Gampo, who had conquered the whole Tibetan region, is said to have contracted two alliance marriages, firstly to a Princess [[Bhrikuti]] of Nepal,<ref>Snellgrove, David. 1987. ''Indo-Tibetan Buddhism: Indian Buddhists and Their Tibetan Successors''. 2 Vols. Shambhala, Boston, Vol. II, p. 416.</ref> and then, two years later, to [[Princess Wencheng]] of the Imperial [[Tang dynasty|Tang]] court. Bhrikuti is said to have converted him to [[Buddhism]], which was also the faith attributed to his second wife Wencheng. In 641 he constructed the [[Jokhang]] (or Rasa Trülnang Tsulagkhang) and [[Ramoche Temple]]s in Lhasa in order to house two [[Buddha statue]]s, the [[Akshobhya|Akshobhya Vajra]] (depicting the Buddha at the age of eight) and the [[Jowo (statue)|Jowo Sakyamuni]] (depicting Buddha at the age of twelve), respectively brought to his court by the princesses.<ref>Anne-Marie Blondeau, Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret(ed.) ''Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas,'' Brill Tibetan Studies Library, 3, Brill 2003, pp.15-38, pp15ff.</ref><ref>Amund Sinding-Larsen, ''The Lhasa atlas: : traditional Tibetan architecture and townscape,'' Serindia Publications, Inc., 2001 p.14</ref> Lhasa suffered extensive damage under the reign of [[Langdarma]] in the 9th century, when the sacred sites were destroyed and desecrated and the empire fragmented.<ref name="Dorje 1999, pp. 68-9">Dorje (1999), pp. 68–9.</ref> A Tibetan tradition mentions that after Songtsen Gampo's death in 649 C.E., Chinese troops invaded and captured Lhasa and burnt the Red Palace.<ref>{{cite book |url={{Google books |U7C0I2KRyEUC |Tibet Past and Present |page=28 |plainurl=yes}} |title=Tibet Past and Present |first=Charles |last=Bell |author-link=Charles Alfred Bell |year=1924 |page=28 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}} Reprinted in 1992 by CUP Motilal Banarsidass, {{ISBN|81-208-1048-1}}.</ref><ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123">{{cite book |url={{Google books |lGyrymfDdI0C |One hundred thousand moons |page=123 |plainurl=yes}} |title=One hundred thousand moons, Volume 1 |first=W. D. |last=Shakabpa |author-link=Tsepon W. D. Shakabpa |orig-year=1976 |others=trans. by Derek F. Maher |year=2010 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-17788-8 |page=123 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}}</ref> Chinese and Tibetan scholars have noted that the event is mentioned neither in the Chinese annals nor in the Tibetan manuscripts of [[Dunhuang]]. Lǐ suggested that this tradition may derive from an [[Interpolation (manuscripts)|interpolation]].<ref>{{cite book |title=The historical status of Tibet |last=Li |first=Tiezheng |year=1956 |publisher=King's Crown Press, Columbia University |page=6}}</ref> [[Tsepon W. D. Shakabpa]] believes that "those histories reporting the arrival of Chinese troops are not correct."<ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123"/> The brutality of the Chinese forces during this time is also acknowledged in later Tibetan accounts, which describe harsh actions taken against the local population and the destruction of sacred sites.<ref>{{Cite journal |title=Contributors |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ret/pdf/ret_21_11.pdf |journal=Revue d'Études Tibétaines}}</ref><ref>{{Cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv131bwbb |title=The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages |date=1987 |publisher=Princeton University Press |doi=10.2307/j.ctv131bwbb |jstor=j.ctv131bwbb |isbn=978-0-691-02469-1}}</ref> From the fall of the monarchy in the 9th century to the accession of the [[5th Dalai Lama]], the centre of political power in the Tibetan region was not situated in Lhasa. However, the importance of Lhasa as a religious site became increasingly significant as the centuries progressed.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. 'Lhasa, Legend and History' in Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas, 2003, pp. 24-25.</ref> It was known as the centre of Tibet where [[Padmasambhava]] magically pinned down the earth demoness and built the foundation of the [[Jokhang Temple]] over her heart.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. "Lhasa, Legend and History." In: ''Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas''. Françoise Pommaret-Imaeda, Françoise Pommaret 2003, p. 38. Brill, Netherlands. {{ISBN|978-90-04-12866-8}}.</ref> Islam has been present since the 11th century in what is considered to have always been a monolithically Buddhist culture.<ref>The Ornaments of Lhasa, Islam in Tibet, Produced by Gray Henry</ref> Two [[Tibetan Muslim]] communities have lived in Lhasa with distinct homes, food and clothing, language, education, trade and traditional herbal medicine. By the 15th century, the city of Lhasa had risen to prominence following the founding of three large [[Gelugpa]] monasteries by [[Je Tsongkhapa]] and his disciples.<ref name="Rinpoché Coghlan Zarpani 2012 p.">{{cite book | last1=Rinpoché | first1=H.E.C. | last2=Coghlan | first2=I. | last3=Zarpani | first3=V. | title=Hundreds of Deities of Tusita: Commentary on Lama Tsongkhapa Guru Yoga, Translated from Tibetan. Dga' Lha Rgyas Pa'i Bshad Byin Rlabs Kyi Sgo 'byed Ces Bya Ba Bzhugs So/ Commentary on Pabongkha Rinpoché's Zab Lam Dga' Ldan Brgya Ma'i Rnal 'byor Nyams Su Len Tshul Snyan Brgyud Zhal | publisher=Awakening Vajra Publications | year=2012 | isbn=978-0-9872094-4-3 | url=https://books.google.com/books?id=MjS6NAEACAAJ | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> The three monasteries are [[Ganden]], [[Sera monastery|Sera]] and [[Drepung]] which were built as part of the puritanical Buddhist revival in Tibet.<ref name="Dorje 1999, p. 69">Dorje (1999), p. 69.</ref> The scholarly achievements and political know-how of this Gelugpa Lineage eventually pushed Lhasa once more to centre stage.<ref name="Miche 2020 p. 38">{{cite book | last=Miche | first=D. | title=The Magician of Lhasa: A Matt Lester Spiritual Thriller | publisher=Hay House | year=2020 | isbn=978-1-4019-6258-6 | url=https://books.google.com/books?id=oAEGEAAAQBAJ&pg=PT38 | access-date=2024-03-13 | page=38}}</ref> The 5th [[Dalai Lama]], [[Lobsang Gyatso]] (1617–1682), unified Tibet and moved the centre of his administration to Lhasa in 1642 with the help of [[Güshi Khan]] of the [[Khoshut]]. With Güshi Khan as a largely uninvolved overlord, the 5th Dalai Lama and his intimates established a civil administration which is referred to by historians as the ''Lhasa state''. The core leadership of this government is also referred to as the [[Ganden Phodrang]], and Lhasa thereafter became both the religious and political capital.<ref name="Berzin Early">{{cite web |last=Berzin |first=Alexander |title=The History of the Early Period of Buddhism and Bon in Tibet |url=http://studybuddhism.com/web/en/archives/study/history_buddhism/buddhism_tibet/details_tibetan_history/history_early_period_buddhism_tibet/Part_1.html |work=The Historical Interaction between the Buddhist and Islamic Cultures before the Mongol Empire |publisher=Study Buddhism |access-date=20 June 2016 |year=1996 |quote=With Tibet conceived as a demoness lying on her back and locations for the temples carefully selected according to the rules of Chinese acupuncture applied to the body of the demoness, Songtsen-gampo hoped to neutralize any opposition to his rule from local malevolent spirits. Of the thirteen Buddhist temples, the major one was constructed eighty miles from the imperial capital, at the site that later became known as "Lhasa" (Lha-sa, The Place of the Gods). At the time, it was called "Rasa" (Ra-sa, The Place of the Goats). Western scholars speculate that the Emperor was persuaded to avoid building the temple at the capital so as not to offend the traditional gods.}}</ref> In 1645, the reconstruction of the [[Potala Palace]] began on Red Hill.<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175">Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> In 1648, the ''Potrang Karpo'' ([[Potala#White Palace|White Palace]]) of the Potala was completed, and the Potala was used as a [[winter palace]] by the Dalai Lama from that time onwards.<ref name="autogenerated1">Karmay, Samten C. (2005). "The Great Fifth", p. 1. Downloaded as a pdf file on 16 December 2007 from: [http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130915182901/http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf|date=15 September 2013}}</ref> The ''Potrang Marpo'' ([[Potala#Red Palace|Red Palace]]) was added between 1690 and 1694. The name Potala is derived from [[Mount Potalaka]], the mythical abode of the Dalai Lama's divine prototype, the [[Bodhisattva]] [[Avalokiteśvara]].<ref>[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber & Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> The Jokhang Temple was also greatly expanded around this time. Although some wooden carvings and [[lintel (architecture)|lintel]]s of the Jokhang Temple date to the 7th century, the oldest of Lhasa's extant buildings, such as within the Potala Palace, the Jokhang and some of the monasteries and properties in the Old Quarter date to this second flowering in Lhasa's history. By the end of the 17th century, Lhasa's [[Barkhor]] area formed a bustling market for foreign goods. The Jesuit missionary, [[Ippolito Desideri]] reported in 1716 that the city had a cosmopolitan community of Mongol, Chinese, Muscovite, Armenian, Kashmiri, Nepalese and Northern Indian traders. Tibet was exporting musk, gold, medicinal plants, furs and yak tails to far-flung markets, in exchange for sugar, tea, saffron, Persian turquoise, European amber and Mediterranean coral.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' in Shail Mayaram (ed.) ''The other global city,'' Taylor &amp; Francis US. 2009, pp.54-85, pp.58-7.</ref> The [[Qing dynasty]] army entered Lhasa in 1720, and the Qing government sent resident commissioners, called the [[Amban]]s, to Lhasa. On 11 November 1750, the murder of the regent by the Ambans triggered a [[Lhasa riot of 1750|riot in the city]] that left more than a hundred people killed, including the Ambans. After suppressing the rebels, Qing [[Qianlong Emperor]] reorganized the Tibetan government and set up the governing council called [[Kashag]] in Lhasa in 1751. In January 1904, [[British expedition to Tibet|a British expedition]] captured and briefly occupied Lhasa. The expedition's leader, [[Francis Younghusband|Sir Francis Younghusband]], negotiated the [[Convention of Lhasa]] with remaining Tibetan officials after the [[13th Dalai Lama]] had fled to the countryside. The treaty was subsequently repudiated and was succeeded by [[Convention Between Great Britain and China Respecting Tibet]] in 1906. All remaining Chinese troops left Lhasa after the [[Xinhai Lhasa turmoil]] in 1912.<ref name="Upadhya 2012 p. 3">{{cite book | last=Upadhya | first=S. | title=Nepal and the Geo-Strategic Rivalry between China and India | publisher=Taylor & Francis | series=Routledge Studies in South Asian Politics | year=2012 | isbn=978-1-136-33550-1 | url=https://books.google.com/books?id=M8nfCgAAQBAJ&pg=PA3 | access-date=2024-03-13 | page=3}}</ref> On 2 November 1949, the local Tibetan government sent a letter to [[Mao Zedong]] (then [[Chairman of the Chinese Communist Party]]) expressing its desire for talks. [[Tsepon Shargyalpa]] and [[Tsejang Khenpo Tubten Gyalpo]] were sent as representatives, but no consensus was reached.<ref name="红旗出版社 1998 p.">{{cite book | title=共和国相册, 1949-1998 | publisher=[[Red Flag Publishing House]] | series=“大镜头”纪实 | issue=v. 1 | year=1998 | isbn=978-7-5051-0240-8 | url=https://books.google.com/books?id=eeNdAAAAIAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> On 7 October 1950, the Chinese People's Liberation Army launched the [[Battle of Chamdo]]. After the battle, the PLA ceased military operations, released all Tibetan prisoners, and expressed its hope for a settlement through peace talks. At the invitation of the Central Government, the Dalai Lama and a Tibetan government delegation traveled to [[Beijing]] for peace talks, and in April 1951, a five-member delegation headed by [[Ngapo-Ngawang Jigme]] traveled to Beijing and reached a [[Seventeen Point Agreement|consensus on peace talks]].<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 492">{{cite book | title=西藏历代的边事边政与边吏 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=西藏历史与现状综合研究项目 | year=2015 | isbn=978-7-5097-7191-4 | url=https://books.google.com/books?id=-VV0EAAAQBAJ&pg=PA492 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=492}}</ref><ref name="Norbu 2001 p. 345">{{cite book | last=Norbu | first=D. | title=China's Tibet Policy | publisher=Taylor & Francis | year=2001 | isbn=978-1-136-79793-4 | url=https://books.google.com/books?id=EGqyIgOlUCIC&pg=PA345 | access-date=2024-03-13 | page=345}}</ref><ref name="Samkar 2022 p. 204">{{cite book | last=Samkar | first=N. | title=A Brief History of the Kingdom Guge: History of Ngari Rosary of White Pearl, A Youngster's Ornament | publisher=Library of Tibetan Works & Archives | series=Tibetan Historical Studies | year=2022 | isbn=978-93-90752-73-7 | url=https://books.google.com/books?id=dzxjEAAAQBAJ&pg=PA204 | access-date=2024-03-13 | page=204}}</ref> In 1959, following a failed [[1959 Tibetan uprising|uprising]], the 14th Dalai Lama and his associates fled Tibet. Lhasa remained the political, economic, cultural and religious center of Tibet. In January 1960, Lhasa City was established.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 9">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA9 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=9}}</ref> In 1964, the autonomous region and Lhasa city leaders jointly formed the Lhasa City Municipal Construction Command, led from the country's brother provinces and cities to mobilize the construction team, has built the Lhasa City YuTuo Road, KangAng East Road, NiangJe South Road, JinZhu East Road, DuoSen South Road and Beijing West Road. Lhasa local officials paved more than 100,000 square meters of asphalt. The new city center of Lhasa is three times larger than the old city center, and the population of the city has increased by more than 20,000 people.<ref>{{cite book |last1=中国城市发展研究会 |title=中国城市年鉴 1994 |date=1994 |publisher=中国城市年鉴社 |page=605}}</ref> In September 1965, the Tibet Autonomous Region was established, and Lhasa became the capital of the region.<ref name="等贺新元 2015 p. 386">{{cite book | author=等贺新元 | title=和平解放以来民族政策西藏实践绩效研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7163-1 | url=https://books.google.com/books?id=81V0EAAAQBAJ&pg=PA386 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=386}}</ref> Of the 22 parks (''lingka''s) which surrounded the city of Lhasa, most of them over half a mile in length, where the people of Lhasa were accustomed to picnic, only three survive today: the [[Norbulingka]], Dalai Lama's Summer Palace, constructed by the [[7th Dalai Lama]];<ref name="Dorje 1999, p. 69"/> a small part of the Shugtri Lingka, and the [[Lukhang]]. Dormitory blocks, offices and army barracks are built over the rest.<ref>Robert Barnett, ''Lhasa: Streets with Memories,'' Columbia University Press, 2010 p.67: "Today, except for the Dalai Lama's Summer Palace, a small part of the Shugtri Lingka (now renamed the People's Park), and the [[Lukhang]], those parks have disappeared."</ref> The [[Guan Yu|Guāndì miào (關帝廟)]] or [[Epic of King Gesar|Gesar]] Lhakhang temple was erected by the Amban in 1792 atop Mount Bamare {{convert|3|km|0|abbr=off}} south of the Potala to celebrate the defeat of an invading [[Gurkha]] army.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' p.60; The monument however does not commemorate the Tibetan epic hero, but the Chinese figure. See Lara Maconi, 'Gesar de Pékin? Le sort du Roi Gesar de Gling, héros épique tibétain, en Chinese (post-) maoïste,' in Judith Labarthe, ''Formes modernes de la poésie épique: nouvelles approches,'' Peter Lang, 2004 pp.371–419, p.373 n.7. Relying on H. Richardson, and R. A. Stein, Maconi says that this was erected by the Chinese general Fu Kang'an (福康安).</ref> The main gate to the city of Lhasa used to run through the large Pargo Kaling [[chorten]] and contained holy relics of the Buddha Mindukpa.<ref>Tung (1980), p.21 and caption to plate 17, p. 42.</ref> In 2000 the urbanised area covered {{convert|53|km2}}, with a population of around 170,000. Official statistics of the metropolitan area report that 70&nbsp;percent are Tibetan, 24.3 are Han, and the remaining 2.7 Hui, though outside observers suspect that non-Tibetans account for some 50–70&nbsp;percent. According to the Sixth Population Census in 2010, the population of Tibetans is 429,104, accounting for 76.70% of the total population of Lhasa. The second most populous ethnic group is the Han Chinese, with a population of 121,065, accounting for 21.64% of Lhasa's total population. These two ethnic groups account for the vast majority of Lhasa's total population, while other ethnic minorities account for only about 1.66% of Lhasa's total population.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 23">{{cite book | title=西藏藏族人口相关数据分析研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7316-1 | url=https://books.google.com/books?id=IVZ0EAAAQBAJ&pg=PA23 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=23}}</ref> <gallery widths=200 heights=200> File:Songstengampo.jpg|[[Songtsen Gampo]] File:Lhasa gateway 1905.png|Lhasa's (western gate)—the [[Tibetan people|Tibetans]] called this [[Stupa|chorten]], [[Pargo Kaling]] pictured here at the time of the 1904 [[British expedition to Tibet]]. File:Bundesarchiv Bild 135-KA-07-089, Tibetexpedition, Mönche mit Blasinstrumenten.jpg|1938 Lhasa with the Potala as seen from the roof of Men-Tsee-Khang (Tibetan Medical College) founded by the 13th Dalai Lama File:PLA marching into Lhasa.jpg|On 26 October 1951, the advance troops of the Chinese People's Liberation Army marched into Lhasa with red flags in their hands. </gallery> == Geography == [[File:Lhasa, Tibet.jpg|thumb|Lhasa sits in a flat river valley]] [[File:Lhasa from the Pabonka Monastery.JPG|thumb|Lhasa from the Pabonka Monastery. The [[Potala Palace]] rises above the old city.]] [[File:Map of Lhasa, Tibet Autonomous Region in 1973 detail, from- NH-46-9 Lasa Tibet (cropped).jpg|thumb|Map including Lhasa ([[Defense Mapping Agency|DMA]], 1973)]] Lhasa has an elevation of about {{cvt|3600|m|ft|sigfig=3}}<ref>''National Geographic Atlas of China''. (2008), p. 88. National Geographic, Washington D.C. {{ISBN|978-1-4262-0136-3}}.</ref> and lies in the centre of the [[Tibetan Plateau]] with the surrounding mountains rising to {{cvt|5500|m|ft|sigfig=3}}. The air only contains 68&nbsp;percent of the oxygen compared to sea level.<ref name="Dorje 1999, p. 68">Dorje (1999), p. 68.</ref> The [[Lhasa River]], also Kyi River or Kyi Chu, a tributary of the [[Yarlung Zangbo River]] (Brahmaputra River), runs through the southern part of the city. This river, known to local Tibetans as the "merry blue waves", flows through the snow-covered peaks and gullies of the [[Nyainqêntanglha]] mountains, extending {{cvt|315|km|mi}}, and emptying into the Yarlung Zangbo River at [[Qüxü County|Qüxü]], forms an area of great scenic beauty. The marshlands, mostly uninhabited, are to the north.<ref name="Barnett">{{cite book |last=Barnett |first=Robert |title=Lhasa: streets with memories |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |url-access=registration |year=2006 |publisher=Columbia University Press |isbn=0-231-13680-3 |page=[https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn/page/42 42]}}</ref> Ingress and egress roads run east and west, while to the north, the road infrastructure is less developed.<ref name="Barnett"/> ===Administration=== [[File:Chengguan District sketch map png.png|thumb|The built-up area (pink) within the Chengguan District (yellow)]] Chengguan District is located on the middle reaches of the [[Lhasa River]], a tributary of the [[Brahmaputra River]], with land that rises to the north and south of the river. It is {{convert|28|km}} from east to west and {{convert|31|km}} from north to south. Chengguan District is bordered by [[Doilungdêqên District]] to the west, [[Dagzê County]] to the east and [[Lhünzhub County]] to the north. [[Gonggar County]] of Lhoka (Shannan) Prefecture lies to the south.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 109">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA109 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=109}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 48">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA48 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=48}}</ref> Chengguan District has an elevation of {{convert|3650|m}} and covers {{convert|525|km2}}. The urban built-up area covers {{convert|60|km2}}.The average annual temperature of {{convert|8|°C}}. Annual precipitation is about {{convert|300|mm}} to {{convert|500|mm}}, mostly falling between July and September.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 50">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA50 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=50}}</ref> [[File:View from Potala Palace.jpg|thumb|View of Lhasa in 2017]] The term "Chengguan District" is the administrative term for the inner urban area or the urban centre within a prefecture, in this case the prefectural-city of Lhasa. Outside of the urban area much of Chengguan District is mainly mountainous with a near nonexistent rural population. Chengguan District is at the same administrative level as a county.{{sfn|Subramanya|2004|p=486}} Chengguan District of Lhasa was established on 23 April 1961. It currently has 12 fully urban subdistricts.<ref name=subdivsion>{{cite web |script-title=zh:2013年统计用区划代码和城乡划分代码：城关区 |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2013/54/01/540102.html |website=stats.gov.cn |publisher=National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |access-date=6 April 2015}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%; margin:auto;" |- ! Name ! [[Standard Tibetan|Tibetan]] ! [[Tibetan Pinyin]] ! [[Chinese language|Chinese]] ! [[Pinyin]] ! Population (2010)<ref>{{cite book |author1=Census Office of the State Council of the People's Republic of China |author2=Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |date=2012 |title=Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China by Township |script-title=zh:中国2010人口普查分乡、镇、街道资料 |location=Beijing |publisher=China Statistics Print |edition=1st |isbn=978-7-5037-6660-2}}</ref> |- |[[Pargor Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|བར་སྒོར་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Pargor Tromzhung|| {{lang|zh-hans|八廓街道}}|| ''Bākuò Jiēdào'' || 92,107 |- |[[Gyirai Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|སྐྱིད་རས་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gyirai Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉日街道}}|| ''Jírì Jiēdào'' ||21,022 |- |[[Jêbumgang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|རྗེ་འབུམ་སྒང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jêbumgang Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉崩岗街道}}|| ''Jíbēnggǎng Jiēdào'' ||29,984 |- |[[Chabxi Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གྲ་བཞི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Chabxi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|扎细街道}}|| ''Zāxì Jiēdào'' ||30,820 |- |[[Gündêling Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀུན་བདེ་གླིང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gündêling Tromzhung|| {{lang|zh-hans|公德林街道}}|| ''Gōngdélín Jiēdào'' ||55,404 |- |[[Garmagoinsar Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀརྨ་མ་ཀུན་བཟང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Garmagoinsar Tromzhung|| {{lang|zh-hans|嘎玛贡桑街道}}|| ''Gámǎgòngsāng Jiēdào'' ||19,472 |- |[[Liangdao Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གླིང་ཕྲན་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Lingchain Nyi'gyi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|两岛街道}}|| ''Liǎngdǎo Jiēdào'' ||14,055 |- |[[Jinzhu West Road Subdistrict]]||{{Bo-textonly|བཅིངས་འགྲོལ་ནུབ་ལམ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jingzhoi Nublam Tromzhung|| {{lang|zh-hans|金珠西路街道}}|| ''Jīnzhū Xīlù Jiēdào'' || <small>established in 2013</small> |- |[[Ngaqên Subdistrict]]||{{Bo-textonly|སྣ་ཆེན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Ngaqên Tromzhung|| {{lang|zh-hans|纳金街道}} || ''Nàjīn Jiēdào'' || 29,575 |- |[[Togdê Subdistrict]]||{{Bo-textonly|དོག་སྡེ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Togdê Tromzhung|| {{lang|zh-hans|夺底街道}}|| ''Duóde Jiēdào''|| 15,186 |- |[[Caigungtang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཚལ་གུང་ཐང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Caigungtang Tromzhung||{{lang|zh-hans|蔡公堂街道}}|| ''Càigōngtáng Jiēdào'' || 8,800 |- |[[Nyangrain Subdistrict]] ||{{Bo-textonly|ཉང་བྲན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Nyangrain Tromzhung|| {{lang|zh-hans|娘热街道}}|| ''Niángrè Jiēdào'' || 26,354 |} ===Climate=== {{multiple image | align = right | image1 = Lhasa scene.jpg | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Lhasa Valley in Tibet.jpg | width2 = 226 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Chengguan District, Lhasa; right: Lhasa Valley }} Owing to its very high elevation, Lhasa has a [[cool semi-arid climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''BSk''), bordering on both a monsoon-influenced [[subtropical highland climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Cwb'') and a [[humid continental climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Dwb''), with frosty winters and mild summers, yet the valley location protects the city from intense cold or heat and strong winds. Monthly possible sunshine ranges from 53&nbsp;percent in July to 84&nbsp;percent in November, and the city receives nearly 3,000 hours of sunlight annually. It is thus sometimes called the "sunlit city" by Tibetans. The coldest month is January with an average temperature of {{convert|0.6|°C|1}} and the warmest month is June and July with a daily average of {{convert|17.5|°C|1}}, though nights have generally been warmer in July.<ref name= CMA >{{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971－2000年） |access-date=4 May 2010 |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |url-status=dead}}</ref> The annual mean temperature is {{convert|8.8|°C|1}}, with extreme temperatures ranging from {{convert|−16.5|to|30.8|°C|°F|0}} on 17 January 1968 and 24 June 2019 respectively.<ref name = Mherrera/> Lhasa has an annual precipitation of {{convert|458|mm|in|1}} with rain falling mainly in July, August and September. The driest month is December at {{convert|0.3|mm|2}} and the wettest month is August, at {{convert|133.5|mm|2}}. Summer is widely regarded the "best" of the year as rains come mostly at night and Lhasa is still sunny during the daytime. {{Weather box | location = Lhasa, elevation {{convert|3649|m|ft|abbr=on}}, (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | metric first = Y | single line = Y | Jan high C = 8.3 | Feb high C = 10.4 | Mar high C = 13.4 | Apr high C = 16.5 | May high C = 20.5 | Jun high C = 23.9 | Jul high C = 23.3 | Aug high C = 22.3 | Sep high C = 21.1 | Oct high C = 17.9 | Nov high C = 13.3 | Dec high C = 9.7 | Jan mean C = 0.6 | Feb mean C = 3.1 | Mar mean C = 6.5 | Apr mean C = 9.8 | May mean C = 13.8 | Jun mean C = 17.5 | Jul mean C = 17.5 | Aug mean C = 16.7 | Sep mean C = 15.2 | Oct mean C = 10.8 | Nov mean C = 5.4 | Dec mean C = 1.7 | Jan low C = -7.1 | Feb low C = -4.2 | Mar low C = -0.5 | Apr low C = 3.1 | May low C = 7.1 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 11.7 | Aug low C = 11.1 | Sep low C = 9.3 | Oct low C = 3.7 | Nov low C = -2.5 | Dec low C = -6.3 | Jan record high C = 20.5 | Feb record high C = 21.3 | Mar record high C = 25.1 | Apr record high C = 25.9 | May record high C = 29.4 | Jun record high C = 30.8 | Jul record high C = 30.4 | Aug record high C = 27.2 | Sep record high C = 26.5 | Oct record high C = 24.8 | Nov record high C = 22.8 | Dec record high C = 20.1 | Jan record low C = −16.5 | Feb record low C = −15.4 | Mar record low C = −13.6 | Apr record low C = −8.1 | May record low C = -2.7 | Jun record low C = 2.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.3 | Sep record low C = 0.3 | Oct record low C = -7.2 | Nov record low C = -11.2 | Dec record low C = -16.1 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 0.9 | Feb precipitation mm = 1.9 | Mar precipitation mm = 3.5 | Apr precipitation mm = 8.3 | May precipitation mm = 31.1 | Jun precipitation mm = 84.0 | Jul precipitation mm = 140.5 | Aug precipitation mm = 129.8 | Sep precipitation mm = 64.8 | Oct precipitation mm = 6.5 | Nov precipitation mm = 0.9 | Dec precipitation mm = 0.7 | unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 1.2 | Mar precipitation days = 2.4 | Apr precipitation days = 5.2 | May precipitation days = 9.5 | Jun precipitation days = 14.4 | Jul precipitation days = 19.8 | Aug precipitation days = 19.1 | Sep precipitation days = 13.5 | Oct precipitation days = 3.5 | Nov precipitation days = 0.6 | Dec precipitation days = 0.5 | year precipitation days = | Jan humidity = 25 | Feb humidity = 24 | Mar humidity = 27 | Apr humidity = 36 | May humidity = 41 | Jun humidity = 48 | Jul humidity = 59 | Aug humidity = 61 | Sep humidity = 57 | Oct humidity = 43 | Nov humidity = 32 | Dec humidity = 27 | Jan sun = 250.0 | Feb sun = 234.4 | Mar sun = 256.0 | Apr sun = 254.3 | May sun = 279.8 | Jun sun = 260.4 | Jul sun = 227.5 | Aug sun = 223.5 | Sep sun = 238.4 | Oct sun = 280.6 | Nov sun = 266.2 | Dec sun = 256.5 | year sun = | Jan percentsun = 77 | Feb percentsun = 74 | Mar percentsun = 68 | Apr percentsun = 65 | May percentsun = 66 | Jun percentsun = 62 | Jul percentsun = 54 | Aug percentsun = 55 | Sep percentsun = 65 | Oct percentsun = 80 | Nov percentsun = 84 | Dec percentsun = 81 | year percentsun = | Jan snow days = 1.3 | Feb snow days = 2.2 | Mar snow days = 5.5 | Apr snow days = 5.6 | May snow days = 0.9 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0.1 | Oct snow days = 1.1 | Nov snow days = 1.3 | Dec snow days = 0.7 | year snow days = | source 1 = China Meteorological Administration<ref name="cma graphical">{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |script-title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh-cn |access-date=15 April 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |script-title=zh:CMA台站气候标准值(1991-2020) |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |access-date=11 April 2023 |title=Experience Template}}</ref><ref name="CMA old"> {{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971–2000年） |publisher=[[China Meteorological Administration]] |access-date=25 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |archive-date=21 September 2013}}</ref> all-time extreme temperature<ref name = Mherrera>{{cite web |url=http://www.mherrera.org/temp.htm |title=Extreme Temperatures Around the World |access-date=21 February 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=55591&ano=2022&mes=3&day=29&hora=18&min=0&ndays=30 |title=55591: Lhasa (China) |author=<!--Not stated--> |date=28 March 2022 |website=ogimet.com |publisher=OGIMET |access-date=29 March 2022 |quote=}}</ref> | source = }} == Demographics == [[File:IMG 0996 Lhasa Barkhor.jpg|thumb|right|An elderly Tibetan woman holding a [[prayer wheel]] on the street in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mendicant monk in Lhasa, 1993.jpg|thumb|right|[[Mendicant]] monk in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mother & son playing lute. Lhasa 1993.jpg|thumb|right|Woman with son [[busking]] in Chengguan District, Lhasa, 1993]] === Demographics in the past === The 11th edition of ''[[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]'' published between 1910 and 1911 noted the total population of Lhasa, including the lamas in the city and vicinity was about 30,000,<ref name="Britannica">{{Cite EB1911|wstitle=Lhasa}}</ref> A census in 1854 made the figure 42,000, but it is known to have greatly decreased afterwards. ''Britannica'' noted that within Lhasa, there were about a total of 1,500 resident Tibetan laymen and about 5,500 Tibetan women.<ref name="Britannica"/> The permanent population also included Chinese families (about 2,000).<ref name="Britannica"/> The city's residents included traders from [[Nepal]] and [[Ladakh]] (about 800), and a few from [[Bhutan]], [[Mongolia]] and other places.<ref name="Britannica"/> The ''Britannica'' noted with interest that the Chinese had a crowded burial-ground at Lhasa, tended carefully after their manner and that the Nepalese supplied mechanics and metal-workers at that time.<ref name="Britannica"/> In the first half of the 20th century, several [[Western culture|Western]] explorers made celebrated journeys to the city, including [[William Montgomery McGovern]], [[Francis Younghusband]], [[Alexandra David-Néel]], and [[Heinrich Harrer]]. Lhasa was the centre of Tibetan Buddhism as nearly half of its population were [[monk]]s,<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |title=Lhasa: Streets with Memories |last=Barnett |first=Robert |date=2013 |publisher=Columbia University Press |quote="population of Lhasa in 1904 was estimated by the British at 30,000 people, of whom 20,000 were said to be monks [...] in 1936 Spencer Chapman estimated the population at 50,000 to 60,000, consisting of 20,000 residents and 30,000 to 40,000 monks" |isbn=9780231510110 |url-access=registration}}</ref> Though this figure may include monks from surrounding monasteries who travelled to Lhasa for various celebrations and were not ordinarily resident there. The majority of the pre-1950 Chinese population of Lhasa were merchants and officials. In the Lubu section of Lhasa, the inhabitants were descendants of Chinese vegetable farmers, some of whom married Tibetan wives. They came to Lhasa in the 1840s–1860s after a Chinese official was appointed to the position of [[Amban]].<ref>{{cite book |last=Mayaram |first=Shail |url=https://books.google.com/books?id=QVSVux0wIW0C&pg=PA60 |title=The other global city |year=2009 |publisher=Taylor & Francis US |isbn=978-0-415-99194-0 |page=60 |access-date=28 June 2010}}</ref> According to one writer, the population of the city was about 10,000, with some 10,000 monks at Drepung and Sera monasteries in 1959.<ref>Dowman (1988), p. 39.</ref> Hugh Richardson, on the other hand, puts the population of Lhasa in 1952, at "some 25,000–30,000—about 45,000–50,000 if the population of the great monasteries on its outskirts be included."<ref>Richardson (1984), p. 7.</ref> ===Contemporary demographics=== The total population of Lhasa Prefecture-level City is 521,500 (including known migrant population but excluding military garrisons). Of this, 257,400 are in the urban area (including a migrant population of 100,700), while 264,100 are outside.<ref>{{Cite web |url=http://www.lasa.gov.cn/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217215814/http://www.lasa.gov.cn/gb1/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=30 |url-status=dead |title=拉萨市人民政府 |archive-date=17 February 2007 |website=www.lasa.gov.cn}}</ref> Nearly half of Lhasa Prefecture-level City's population lives in Chengguan District, which is the administrative division that contains the urban area of Lhasa (i.e. the actual city). The urban area is populated by ethnic Tibetans, Han, Hui and other ethnic groups. The 2000 official census gave a total population of 223,001, of which 171,719 lived in the areas administered by city street offices and city neighborhood committees. 133,603 had urban registrations and 86,395 had rural registrations, based on their place of origin.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} The census was taken in November, when many of the ethnic Han workers in seasonal industries such as construction would have been away from Tibet, and did not count the military.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} A 2011 book estimated that up to two-thirds of the city's residents are non-Tibetan, although the government states that Chengguan District as a whole is still 63% ethnic Tibetan.{{sfn|Johnson|2011|p=81}} {{As of|2014}}, half of Tibet's Han population resided in the district, and [[Bilingual education|bilingual]] or wholly Chinese teaching was common in the schools.{{sfn|Leibold|Chen|2014|p=117}} == Economy == {{multiple image | align = right | image1 = Barkhor in Lhasa 20007 (Detail) Dieter Schuh.JPG | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Jokhang Market.jpg | width2 = 200 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Barkhor<br />Right: Jokhang Market }} Competitive industry together with feature economy play key roles in the development of Lhasa. With the view to maintaining a balance between population growth and the environment, tourism and service industries are emphasised as growth engines for the future. Many of Lhasa's rural residents practice traditional agriculture and [[animal husbandry]]. Lhasa is also the traditional hub of the Tibetan trading network. For many years, chemical and car making plants operated in the area and this resulted in significant pollution, a factor which has changed in recent years{{which|date=March 2026}}.{{cn|date=March 2026}} [[Copper]], [[lead]] and [[zinc]] are mined nearby and there is ongoing experimentation regarding new methods of mineral mining and geothermal heat extraction.{{cn|date=March 2026}} Agriculture and animal husbandry in Lhasa are considered to be of a high standard. People mainly plant [[highland barley]] and winter [[wheat]]. The resources of water conservancy, [[geothermal heating]], [[solar energy]] and various mines are abundant.{{cn|date=March 2026}} There is widespread electricity together with the use of both [[machinery]] and traditional methods in the production of such things as [[textile]]s, [[leather]]s, plastics, matches and [[embroidery]]. The production of national handicrafts has made great progress.{{cn|date=March 2026}} {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = 275 | image1 = | caption1 = A market in Lhasa | image2 = Barkhor in Lhasa (Tibet) 2007 Dieter Schuh.JPG | caption2 = Barkhor }} With the growth of tourism and service sectors, the sunset industries which cause serious pollution are expected to fade in the hope of building a healthy ecological system. Environmental problems such as [[soil erosion]], [[Soil acidification|acidification]], and loss of [[vegetation]] are being addressed. The tourism industry now brings significant business to the region, building on the attractiveness of the Potala Palace, the [[Jokang]], the [[Norbulingka]] Summer Palace and surrounding large monasteries as well the spectacular [[Himalaya]]n landscape together with the many wild plants and animals native to the high altitudes of [[Central Asia]]. Tourism to Tibet dropped sharply following the crackdown on protests in 2008, but as early as 2009, the industry was recovering.<ref>Xinhua, [http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm "Tibet tourism warms as spring comes"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121107181433/http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm |date=7 November 2012 }}, 13 February 2009.</ref> Chinese authorities plan an ambitious growth of tourism in the region aiming at 10 million visitors by 2020; these visitors are expected to be domestic. With renovation around historic sites, such as the Potala Palace, [[UNESCO]] has expressed "concerns about the deterioration of Lhasa's traditional cityscape."<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |date=8 April 2005 |access-date=20 May 2009 |title=Tourism drive 'is destroying Tibet' |publisher=Telegraph |last=Miles |first=Paul |location=London}}{{cbignore}}</ref> [[File:Banak Shöl HotelLhasa.jpg|thumb|[[Banak Shöl Hotel]]]] Lhasa contains several hotels. [[Lhasa Hotel]] is a 4-star hotel located northeast of Norbulingka in the western suburbs of the city. Completed in September 1985, it is the flagship of CITS's installations in Tibet. It accommodates about 1000 guests and visitors to Lhasa. There are over 450 rooms (suites) in the hotel, and all are equipped with [[air conditioning]], [[mini-bar]] and other basic facilities. Some of the rooms are decorated in traditional Tibetan style. The hotel was operated by Holiday Inn from 1986 to 1997<ref>{{cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |title=Lhasa Hotel in Lhasa, China - Lonely Planet |publisher=Hotels.lonelyplanet.com |access-date=26 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730185333/http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |archive-date=30 July 2012}}</ref> and is the subject of a book, ''[[The Hotel on the Roof of the World]]''. Another hotel of note is the historical [[Banak Shöl Hotel]], located at 8 Beijing Road in the city.<ref>{{Cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727124326/http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |url-status=dead |title=Lonely Planet |archive-date=27 July 2008}}</ref> It is known for its distinctive wooden [[veranda]]s. Lhasa contains several businesses of note. [[Lhasa Carpet Factory]], a [[factory]] south of Yanhe Dong Lu near the [[Tibet University]], produces traditional [[Tibetan rug]]s that are exported worldwide. It is a modern factory, the largest manufacturer of rugs throughout Tibet, employing some 300 workers. Traditionally Tibetan women were the weavers, and men the spinners, but both work on the rugs today. The [[Lhasa Brewery Company]] was established in 1988 on the northern outskirts of Lhasa, south of [[Sera Monastery]] and is the highest commercial brewery in the world at {{convert|11975|ft|m}} and accounts for 85&nbsp;percent of contemporary beer production in Tibet.<ref name="Sun">{{cite web |url=http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |title=Lhasa beer from Tibet makes US debut |publisher=Tibet Sun |date=12 August 2009 |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717053641/http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |archive-date=17 July 2011}}</ref> The brewery, consisting of five-story buildings, cost an estimated US$20–25&nbsp;million, and by 1994, production had reached 30,000 bottles per day, employing some 200 workers by this time.<ref name="Gluckman">{{cite book |last=Gluckman |first=Ron |url=http://www.gluckman.com/Lhasa%27Brew.html |title=Brewing at the Top of the World |publisher=Asia, Inc. |year=1994}}</ref> Since 2000, the [[Carlsberg Group|Carlsberg group]] has increased its stronghold in the Chinese market and has become increasingly influential in the country with investment and expertise. Carlsberg invested in the Lhasa Brewery in recent years and has drastically improved the brewing facility and working conditions, renovating and expanding the building to what now covers 62,240 square metres (15.3 acres).<ref>{{cite web |url=http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |title=Carlsberg China |publisher=[[Carlsberg Group]] |access-date=27 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090324094439/http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |archive-date=24 March 2009 |url-status=dead}}</ref><ref name="LB">{{cite web |url=http://www.lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |title=The Beer |publisher=Lhasa Beer USA |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706045322/http://lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |archive-date=6 July 2009}}</ref> == Architecture and Cityscape == {{main|Architecture of Lhasa}} Lhasa has many sites of historic interest, including the [[Potala Palace]], [[Jokhang Temple]], [[Sera Monastery]] and [[Norbulingka]]. The Potala Palace, Jokhang Temple and the Norbulingka are UNESCO world heritage sites.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/707 |title=Historic Ensemble of the Potala Palace, Lhasa |publisher=unesco |access-date=10 February 2008}} In the surrounding prefecture of Lhasa are [[Sera Monastery]] and its many hermitages, many of which overlook Lhasa from the northern hill valleys and [[Drepung Monastery]], amongst many others of historical importance.</ref> However, many important sites were damaged or destroyed mostly, but not solely, during China's [[Cultural Revolution]] of the 1960s.<ref>Bradley Mayhew and Michael Kohn. ''Tibet''. 6th Edition (2005), pp. 36–37. Lonely Planet. {{ISBN|1-74059-523-8}}</ref><ref>Keith Dowman. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', (1988) pp. 8–13. Routledge &amp; Kegan Paul, Ltd., London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref><ref>Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 345–351.Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> Many have been restored since the 1980s. The [[Potala Palace]], named after Mount Potala, the abode of [[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokitesvara]],<ref>Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> was the chief residence of the [[Dalai Lama]]. After the [[14th Dalai Lama]] fled to [[India]] during the [[1959 Tibetan uprising]], the government converted the palace into a museum. The site was used as a [[meditation]] retreat by King [[Songtsen Gampo]], who in 637 built the first palace there in order to greet his bride [[Princess Wen Cheng|Princess Wencheng]] of the [[Tang dynasty]] of China. [[Lozang Gyatso, 5th Dalai Lama|Lobsang Gyatso]], the Great Fifth Dalai Lama, started the construction of the Potala Palace in 1645<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175"/> after one of his spiritual advisers, Konchog Chophel (d. 1646), pointed out that the site was ideal as a seat of government, situated as it is between [[Drepung]] and [[Sera Monastery|Sera]] monasteries and the old city of Lhasa.<ref name="autogenerated1"/> The palace underwent restoration works between 1989 and 1994, costing RMB55&nbsp;million (US$6.875&nbsp;million) and was inscribed to the [[UNESCO]] [[World Heritage List]] in 1994. The [[Lhasa Zhol Pillar]], below the Potala, dates as far back as circa 764 CE.<ref>Richardson (1985), p. 2.</ref> and is inscribed with what may be the oldest known example of Tibetan writing.<ref>{{cite web |url=http://www.blackwellreference.com/public/tocnode?id=g9780631214816_chunk_g978063121481622_ss1-17 |title=Tibetan writing |last=Coulmas |first=Florian |year=1999 |publisher=Blackwell Reference Online |access-date=20 October 2009}}</ref> The pillar contains dedications to a famous Tibetan general and gives an account of his services to the king including campaigns against China which culminated in the brief capture of the Chinese capital [[Chang'an]] (modern [[Xi'an]]) in 763 CE<ref>Snellgrove and Richardson (1995), p. 91.</ref> during which the Tibetans temporarily installed as Emperor a relative of Princess Jincheng Gongzhu (Kim-sheng Kong co), the Chinese wife of [[Trisong Detsen]]'s father, [[Me Agtsom]].<ref>Richardson (1984), p. 30.</ref><ref>Beckwith (1987), p. 148.</ref> [[Chokpori]], meaning 'Iron Mountain', is a [[sacred]] [[hill]], located south of the Potala. It is considered to be one of the four holy mountains of central Tibet and along with two other hills in Lhasa represent the "Three Protectors of Tibet.", Chokpori ([[Vajrapani]]), Pongwari ([[Manjushri]]), and Marpori ([[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokiteshvara]]).<ref name="Stein, R. A. 1972 p. 228">Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p. 228. Translated by J. E. Stapleton Driver. Stanford University Press, Stanford, California. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper).</ref> It was the site of the most famous [[medical school]] Tibet, known as the [[Mentsikhang]], which was founded in 1413. It was conceived of by [[Lobsang Gyatso]], the "Great" 5th Dalai Lama, and completed by the Regent [[Sangye Gyatso]] (Sangs-rgyas rgya-mtsho)<ref name="Dowman, Keith 1988 p. 49">Dowman, Keith. (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p. 49. Routledge &amp; Kegan Paul Ltd., London. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> shortly before 1697. [[Lingkhor]] is a [[sacred]] path, most commonly used to name the outer [[pilgrim]] road in Lhasa matching its inner twin, Barkhor. The Lingkhor in Lhasa was {{convert|8|km|mi}} long enclosing Old Lhasa, the Potala and [[Chokpori]] hill. In former times it was crowded with men and women covering its length in [[prostration]]s, [[beggar]]s and [[pilgrim]]s approaching the city for the first time. The road passed through willow-shaded parks where the Tibetans used to [[picnic]] in summer and watch open air operas on festival days. New Lhasa has obliterated most of Lingkhor, but one stretch still remains west of Chokpori. The [[Norbulingka]] palace and surrounding park is situated in the west side of Lhasa, a short distance to the southwest of Potala Palace and with an area of around {{convert|36|ha|acre}}, it is considered to be the largest man made garden in Tibet.<ref>{{cite web |url=http://www.tibetctrip.com/lhasa-attractions-tours/norbulinka-palace-the-treasure-park.html |title=Norbulingka Palace |publisher=Tibet Tours |access-date=18 May 2010}}</ref><ref name=China>{{cite web |url=http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |title=Norbulingka |access-date=23 May 2010 |publisher=Cultural China |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719220250/http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |archive-date=19 July 2011}}</ref> It was built from 1755.<ref name="Tibet71">Tibet (1986), p.71</ref> and served as the traditional summer residence of the successive [[Dalai Lama]]s until the 14th's self-imposed exile. Norbulingka was declared a 'National Important Cultural Relic Unit", in 1988 by the State council. In 2001, the Central Committee of the Chinese Government in its 4th Tibet Session resolved to restore the complex to its original glory. The [[Sho Dun Festival]] (popularly known as the "yogurt festival") is an annual festival held at Norbulingka during the seventh Tibetan month in the first seven days of the [[Full Moon]] period, which corresponds to dates in July/August according to the [[Gregorian calendar]]. The [[Barkhor]] is an area of narrow streets and a public square in the old part of the city located around [[Jokhang Temple]] and was the most popular devotional circumambulation for pilgrims and locals. The walk was about one kilometre ({{convert|1|km|1|abbr=off|disp=output only}}) long and encircled the entire [[Jokhang]], the former seat of the [[Nechung Oracle|State Oracle]] in Lhasa called the [[Muru Nyingba Monastery]], and a number of nobles' houses including [[Tromzikhang]] and [[Jamkhang]]. There were four large incense burners (''sangkangs'') in the four cardinal directions, with incense burning constantly, to please the gods protecting the Jokhang.<ref>Dowman, Keith (1998). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', pp. 40–41. Routledge &amp; Kegan Paul, London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> Most of the old streets and buildings have been demolished in recent times and replaced with wider streets and new buildings. Some buildings in the Barkhor were damaged in the 2008 unrest.<ref name="The EconomistWeekInTibet">{{cite news |last=Philip |first=Bruno |title=Trashing the Beijing road |newspaper=[[The Economist]] |date=19 March 2008 |url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=10875823 |access-date=3 February 2010}}</ref> The [[Jokhang]] is located on Barkhor Square in the old town section of Lhasa. For most Tibetans it is the most sacred and important temple in Tibet. It is in some regards pan-sectarian, but is presently controlled by the [[Gelug]] school. Along with the [[Potala Palace]], it is probably the most popular tourist attraction in Lhasa. It is part of the [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] "Historic Ensemble of the Potala Palace," and a spiritual centre of Lhasa. This temple has remained a key center of [[Buddhist]] [[pilgrimage]] for centuries. The circumambulation route is known as the "kora" in Tibetan and is marked by four large stone incense burners placed at the corners of the temple complex. The Jokhang temple is a four-story construction, with roofs covered with [[gilded]] [[bronze]] tiles. The [[architecture|architectural]] style is based on the Indian [[vihara]] design, and was later extended resulting in a blend of [[Nepal]]ese and [[Tang dynasty]] styles. It possesses the statues of [[Chenresig|Chenrezig]], [[Padmasambhava]] and King [[Songtsen Gampo]] and his two foreign brides, Princess [[Wen Cheng|Wencheng]] (niece of [[Emperor Taizong of Tang]]) and Princess [[Bhrikuti]] of [[Nepal]] and other important items.<ref name="Yuan Kunga Li 2014 p. 171">{{cite book | last1=Yuan | first1=H. | last2=Kunga | first2=A. | last3=Li | first3=B. | title=Tibetan Folktales | publisher=Bloomsbury Publishing | series=World Folklore Series | year=2014 | isbn=979-8-216-15591-1 | url=https://books.google.com/books?id=PQbJEAAAQBAJ&pg=PT171 | language=es | access-date=2024-03-13 | page=171}}</ref> [[Ramoche Temple]] is considered the most important temple in Lhasa after the Jokhang Temple.<ref name="Benard Moon 2000 p. 158">{{cite book | last1=Benard | first1=E. | last2=Moon | first2=B. | title=Goddesses Who Rule | publisher=Oxford University Press | year=2000 | isbn=978-0-19-535294-8 | url=https://books.google.com/books?id=D50ob0i_e0MC&pg=PA158 | access-date=2024-03-13 | page=158}}</ref> Situated in the northwest of the city, it is east of the Potala and north of the Jokhang,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59">Dowman, Keith. 1988. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide,'' p. 59. Routledge &amp; Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk).</ref> covering a total area of 4,000 square meters (almost one acre). The temple was gutted and partially destroyed in the 1960s and its famous bronze statue disappeared. In 1983 the lower part of it was said to have been found in a Lhasa rubbish tip, and the upper half in Beijing. They have now been joined and the statue is housed in the Ramoche Temple, which was partially restored in 1986,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59"/> and still showed severe damage in 1993. Following the major restoration of 1986, the main building in the temple now has three stories. The [[Tibet Museum (Lhasa)|Tibet Museum]] in Lhasa is the official museum of the Tibet Autonomous Region and was inaugurated on 5 October 1999. It is the first large, modern museum in the Tibet Autonomous Region and has a permanent collection of around 1000 artefacts, from examples of Tibetan art to architectural design throughout history such as Tibetan doors and construction beams.<ref name="zt">{{cite web |url=http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |title=The Tibet Museum |publisher=China Tibet Information Center |access-date=18 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726212012/http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |archive-date=26 July 2011}}</ref><ref name="cm">{{cite web |url=http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |title=Tibet Museum |publisher=China Museums |access-date=18 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604022604/http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |archive-date=4 June 2010 |url-status=dead}}</ref> It is located in an L-shaped building west of the Potala Palace on the corner of [[Norbulingkha Road|Norbulingka Road]]. The museum is organized into three main sections: a main exhibition hall, a folk cultural garden and administrative offices.<ref name="zt"/> The [[Monument to the Peaceful Liberation of Tibet]] was unveiled in the Potala Square in May 2002 to celebrate the 51st anniversary of the [[Seventeen Point Agreement for the Peaceful Liberation of Tibet]], and the work in the development of the autonomous region since then. The 37-metre-high concrete monument is shaped as an abstract Mount Everest and its name is engraved with the calligraphy of former CCP general secretary and PRC president [[Jiang Zemin]], while an inscription describes the socioeconomic development experienced in Tibet in the past fifty years.<ref>{{cite web |url=http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |title=Monument to Tibet Peaceful Liberation Unveiled |publisher=China Tibet Tourism Bureau |access-date=26 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707043243/http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |archive-date=7 July 2011}}</ref> There are four mosques in and around Lhasa. The earliest mosque, called ''Khache Lingka'', dates to 1650 and is located west of the city, and consists of two compounds.<ref name=islamicshangrila/> The [[Lhasa Great Mosque]] is the most prominent and built by the early 1700s.<ref name=islamicshangrila/> The Dokdé Mosque, north of Lhasa, has an adjacent cemetery and is dated to 1716.<ref name=islamicshangrila/> The fourth mosque, commonly known as "Small Mosque" (but also Barkhor or Rapsel Alley Mosque), was built in the early 1900s.<ref name=islamicshangrila>{{Cite book |last=Atwill |first=David G. |year=2018 |title=Islamic Shangri-La:Inter-Asian Relations and Lhasa's Muslim Communities, 1600 to 1960 |edition=1 |publisher=[[University of California Press]] |page=17}}</ref> <gallery widths=200 heights=160> File:Potala Palace, August 2009.jpg|The [[Potala Palace]] File:Bundesarchiv Bild 135-S-12-09-14, Tibetexpedition, Wirtschaftsgebäude des Potala.jpg|Inner and outer [[Zhol Village]] as seen from the [[Potala Palace]] in 1938. File:Tibet-5540 (2624909770).jpg|[[Norbulingka]] File:Jokhang Square, the first destination or drop-off for most tourists.jpg|Jokhang Square File:Old Barkhor street.jpg|Old Barkhor street, 1993. File:Ramoche-Tempel Schuh 2007.JPG|Ramoche Temple File:Tibet Museum1.jpg|Tibet Museum File:Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square.jpg|Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square </gallery> ==Culture== [[File:Tibetan dancing.jpg|thumb|Tibetan dancing in Lhasa, Tibet]] There are some night spots that feature [[cabaret]] acts in which performers sing in [[Chinese language|Chinese]], [[Standard Tibetan|Tibetan]], and [[English language|English]]. Dancers wear traditional Tibetan costume with long flowing cloth extending from their arms. There are a number of small bars that feature live music, although they typically have limited drink menus and cater mostly to foreign tourists. Duihuan (སྟོད་གཞས་) is a local form of music and dance in Tibet.<ref name="人民音乐出版社 2019 p. 221">{{cite book | title=中国民间歌舞音乐(修订版) | publisher=人民音乐出版社 | series=音乐自学丛书 | year=2019 | isbn=978-7-103-04599-2 | url=https://books.google.com/books?id=8bb_DwAAQBAJ&pg=PT221 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=221}}</ref> While the traditional Dui Huan in Tibet has only one instrument, the Dui Huan in Lhasa has four instruments: in addition to the [[Zainianqin]] and the [[Yangqin]], there are the [[Jinghu (instrument)|Jinghu]], the bamboo flute, and the stringed bells that are specially used for playing the rhythm. Together with the singing, they play, pull, strum and sing.<ref>{{cite news |title=中国西藏 |url=http://www.ctibet.org.cn/xzwh/201404/t20140402_2262303.htm |access-date=13 March 2024 |work=www.ctibet.org.cn}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2012 p. 115">{{cite book | title=寻找锅庄舞－藏地锅庄的历史、社会、体育考察 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2012 | isbn=978-7-5097-3432-2 | url=https://books.google.com/books?id=cxCDEAAAQBAJ&pg=PA115 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=115}}</ref> ==Education== [[File:View on campus bridge.jpg|thumb|Tibet University Campus (2016)]] There are two universities of [[Tibet University]] and [[Tibet Tibetan Medical University]] and 3 special colleges of [[Lhasa Teachers College]], [[Tibet Police College]] and [[Tibet Vocational and Technical College]] in the Lhasa city.<ref>{{Cite web |title=全国高等学校名单 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |url=http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/s5743/s5744/A03/202206/t20220617_638352.html |access-date=18 June 2022 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> [[Tibet University]] ([[Standard Tibetan|Tibetan]]: བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་) is the main [[university]] of [[Tibet Autonomous Region]]. Its campus is located in Chengguan District, Lhasa, east of the city-centre. A forerunner was created in 1952 and the university was officially established in 1985, funded by the [[Government of the People's Republic of China|Chinese government]]. About 8000 students are enrolled at the university. Tibet University is a comprehensive university with the highest academic level in [[Tibet Autonomous Region]]. It is a member of the prestigious [[Project 211]], and is sponsored under the [[Double First-Class Construction]] initiative.<ref name="Chinese Department of Education">{{Cite web |url=http://www.moe.gov.cn/srcsite/A22/moe_843/201709/t20170921_314942.html |title=教育部 财政部 国家发展改革委关于公布世界一流大学和一流学科建设高校及建设学科名单的通知 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> == Transport == ===Rail=== [[File:Lhasa Railway Station 2.jpg|thumb|right|[[Lhasa railway station]] in 2019]] Lhasa has been served by rail since 2006, when the [[Qinghai–Tibet Railway]] opened for passenger operations. Reaching an elevation of 5,072 metres above sea level, the Qinghai-Tibet railway is the world's highest railway by elevation. It connects Lhasa with [[Xining]], the capital of [[Qinghai Province]], some {{cvt|2000|km}} away, and ultimately links Lhasa with other major cities with China's extensive railway network.<ref>{{Cite web |url=http://www.appletravel.cn/news-10400.html |title=World's highest railway Qinghai-Tibet Railway to be extended to Xigaze from Lhasa - Apple Travel |website=www.appletravel.cn}}</ref> Five trains arrive at and depart from [[Lhasa railway station]] each day. Train number Z21 takes 40 hours and 53 minutes from [[Beijing West railway station|Beijing West]], arriving in Lhasa at 13:03 every day. Train Z22 from Lhasa to Beijing West departs at 15:30 and arrives in Beijing at 08:20 on the third day, taking 40 hours, 50 minutes. Trains also arrive in Lhasa from [[Chengdu]], [[Chongqing]], [[Lanzhou]], Xining, [[Guangzhou]], [[Shanghai]] and other cities.<ref name=Lhasatravel>[http://chinatour.net/tibet/lhasa/get-lhasa/"How to Get to Lhasa" ChinaTour.net] Accessed 23 March 2015</ref> To counter the problem of altitude differences giving passengers [[altitude sickness]], extra oxygen is pumped in through the ventilation system and available directly on each berth with close open control by a flap for the convenience of passengers, and personal oxygen masks are available on request.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/03/AR2006070301219.html |newspaper=The Washington Post |first=Edward |last=Cody |access-date=7 May 2010 |title=Train 27, Now Arriving Tibet, in a 'Great Leap West' |date=4 July 2006}}</ref> Within the soft sleeper cabins there are 64 seats per train, which have an electrical plug for electronics.<ref>{{cite web |url=https://www.onceinalifetimejourney.com/once-in-a-lifetime-journeys/train-lhasa-can-expect/ |title=The train to Lhasa, Tibet - What You Can Expect |date=7 June 2017}}</ref> Lhasa is also [[Lhasa–Xigazê Railway|connected]] to [[Shigatse]], the second largest city in Tibet by rail service, since 2014.<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 264">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT264 | access-date=2024-03-13 | page=264| publisher=Notion Press }}</ref><ref name="Figueiredo Leandro Li 2021 p. 140">{{cite book | last1=Figueiredo | first1=P.G. | last2=Leandro | first2=F.J. | last3=Li | first3=Y. | title=Handbook of Research on Special Economic Zones as Regional Development Enablers | publisher=IGI Global | series=Advances in Public Policy and Administration | year=2021 | isbn=978-1-7998-7621-2 | url=https://books.google.com/books?id=F_NLEAAAQBAJ&pg=PA140 | access-date=2024-03-13 | page=140}}</ref> A third railway, the [[Sichuan–Tibet railway]], which links Lhasa with [[Nyingchi County]] and into the interior ultimately terminating in [[Chengdu]], began construction in June 2015.<ref>{{cite news |script-title=zh:拉林铁路预计2014年9月份动工 全线435.39千米 |url=http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |publisher=China Tibet News |date=15 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140730031816/http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |archive-date=30 July 2014}}</ref> For onward rail travel in [[South Asia]], the closest major station in India is [[New Jalpaiguri]], [[Siliguri]] in [[West Bengal]]. However, extension of the Indian railway system to [[Sikkim]] will make it easier for onward connections through the [[South Asian]] railway network. There are preliminary plans to link Lhasa by rail with Kathmandu.<ref>{{cite news |title=Extend Tibet railway line to Kathmandu, Nepal tells China |url=http://archive.indianexpress.com/news/extend-tibet-railway-line-to-kathmandu-nepal-tells-china/527936/ |publisher=The Indian Express |date=12 October 2009}}</ref> As per a Chinese Tibetan spokesperson, extension of this rail line to Kathmandu with tunnelling under [[Mount Everest]] was, as of 2015, expected to be completed by 2020.<ref>{{cite news |url=http://www.theguardian.com/world/2015/apr/09/china-may-build-rail-tunnel-under-mount-everest-state-media-reports |title=China may build rail tunnel under Mount Everest, state media reports |date=9 April 2015 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> ===Air=== [[File:Lhasa airport.jpg|thumb|right|[[Lhasa Gonggar Airport]]]] [[Lhasa Gonggar International Airport]] (IATA: '''LXA'''), built in 1965, is the aviation hub of Tibet.<ref name="Li 2017 p. 186">{{cite book | last=Li | first=Q. | title=The Evolution and Preservation of the Old City of Lhasa | publisher=Springer Nature Singapore | year=2017 | isbn=978-981-10-6735-8 | url=https://books.google.com/books?id=zZA-DwAAQBAJ&pg=PA186 | access-date=2024-03-13 | page=186}}</ref> It is located south of the city proper. It takes around half an hour to get there by car via the [[Lhasa Airport Expressway]]; prior to the completion of the expressway in 2011, the trip to the airport took over an hour. {{As of|2014}}, there are daily flights serving major Chinese cities including Beijing, Chengdu, Guangzhou, and Shanghai, and there are also occasional scheduled services to [[Kathmandu]] in Nepal. Lhasa Airport is the hub of [[Tibet Airlines]], which offers regional services to other destinations in Tibet such as [[Nyingchi]], [[Ngari Prefecture]], [[Shigatse]], and [[Qamdo]].<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 279">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT279 | access-date=2024-03-13 | page=279| publisher=Notion Press }}</ref> ===Road=== [[File:Lhasa from Potala place.JPG|thumb|right|Main street]] The [[Qinghai–Tibet Highway]] (part of G109) runs northeast toward Xining and eventually to [[Beijing]] and is the most-used road in Tibet. The [[Sichuan–Tibet Highway]] (part of G318) runs east towards [[Chengdu]] and eventually to [[Shanghai]]. G318 also runs west to [[Zhangmu]] on the Nepal border. The [[China National Highway 219|Xinjiang-Tibet Highway]] (G219) runs north from Lhasa to [[Kargilik Town|Yecheng]], and then to [[Xinjiang]]. This road is rarely used due to the lack of amenities and petrol stations. A new {{convert|37.68|km|mi}}, four-lane highway between Lhasa and the Gonggar Airport was built by the Transportation Department of Tibet at a cost of [[Renminbi|RMB]] 1.5&nbsp;billion. This road is part of [[China National Highway 318|National Highway 318]] and starts from the [[Lhasa railway station]], passes through [[Caina Township]] in [[Qushui County]], terminating between the north entrance of the [[Gala Mountain Tunnel]] and the south bridgehead of the Lhasa River Bridge, and en route goes over the first overpass of Lhasa at Liuwu Overpass.<ref name=news>{{cite web |url=http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |title=New highway linking Lhasa to Gonggar Airport to be built |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172018/http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |archive-date=21 July 2011}}</ref> ===Maritime=== The closest seaports are [[Kolkata]] and [[Haldia]] in [[West Bengal, India]]. The [[Nathu La]] pass offers Chinese companies access to the port of Kolkata (Calcutta), situated about {{cvt|1,100|km|-1}} from Lhasa, for trans-shipments to and from Tibet. == Sports == In 2014, the [[Lhasa Mass Culture and Sports Center]] (拉萨市群众文化体育中心) was completed in Liwu New District of Lhasa City. The center was built with the assistance of [[Beijing Municipality]], which is the highest modern stadium in the world, the largest single building in Tibet and the largest modern building invested by the whole country in support of Tibet, and has won the [[Luban Prize]], the highest honor in China's construction industry, and has been called the "Little Bird's Nest" by local people.<ref>{{cite news |title=拉萨市规模最大群众文化体育中心开建-西藏自治区体育局 |url=http://sport.xizang.gov.cn/xwzx/qz/201907/t20190721_79873.html |work=sport.xizang.gov.cn}}</ref><ref>{{cite news |title=西藏：规模最大的群众文化体育中心近日竣工并验收_藏人文化网 |url=https://www.tibetcul.com/news/qt/18269.html |access-date=13 March 2024 |work=www.tibetcul.com}}</ref><ref name="Yeh 2018 p. 54">{{cite book | last=Yeh | first=E.T. | title=The Geoeconomics and Geopolitics of Chinese Development and Investment in Asia | publisher=Taylor & Francis | year=2018 | isbn=978-1-351-37896-3 | url=https://books.google.com/books?id=aDOoDwAAQBAJ&pg=PT54 | access-date=2024-03-13 | page=54}}</ref> == See also == * [[Drapchi Prison|Drapchi Prison or Lhasa Prison No.1]] * [[McLeod Ganj]] * [[The Lhasa Atlas]] * [[Leh, India]] * [[List of twin towns and sister cities in China]] * [[Mustang, Nepal]] == Notes == {{Notelist}} == References == === Citations === {{Reflist|colwidth=30em}} === Sources === {{Refbegin}} * Das, Sarat Chandra (1902). ''Lhasa and Central Tibet''. Reprint: Mehra Offset Press, Delhi. 1988. {{ISBN|81-86230-17-3}} * Dorje, Gyurme (1999). ''Footprint Tibet Handbook''. 2nd Edition. Bath, England. {{ISBN|1-900949-33-4}}. Also published in Chicago, U.S.A. {{ISBN|0-8442-2190-2}}. * Dowman, Keith (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p.&nbsp;59. Routledge & Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk). * Forbes, Andrew; Henley, David (2011). ''China's Ancient Tea Horse Road''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2 * [[Liu Jianqiang|Jianqiang, Liu]] (2006). [http://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/451-Preserving-Lhasa-s-history-part-one-/ chinadialogue] - Preserving Lhasa's history (part one). * {{cite book |last=Johnson |first=Tim |title=Tragedy in Crimson: How the Dalai Lama Conquered the World But Lost the Battle with China |url=https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john |url-access=registration |page=[https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john/page/81 81] |access-date=17 February 2015 |year=2011 |publisher=Nation Books |isbn=978-1-56858-649-6}} * {{cite book |last1=Leibold |first1=James |last2=Chen |first2=Yangbin |title=Minority Education in China: Balancing Unity and Diversity in an Era of Critical Pluralism |url=https://books.google.com/books?id=ybAaAgAAQBAJ&pg=PA117 |access-date=17 February 2015 |date=4 March 2014 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-988-8208-13-5}} * Miles, Paul (9 April 2005). [https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html "Tourism drive 'is destroying Tibet': Unesco fears for Lhasa's World Heritage sites as the Chinese try to pull in 10 million visitors a year by 2020"]. ''The Daily Telegraph'' (London), p.&nbsp;4. * Pelliot, Paul (1961). ''Histoire ancienne du Tibet''. Libraire d'Amérique et d'orient. Paris. * [[Richardson, Hugh E]]. (1984). ''Tibet and its History''. Second Edition, Revised and Updated. Shambhala Publications, Boston. {{ISBN|0-87773-376-7}}. * Richardson, Hugh E. (1997). Lhasa. In ''Encyclopedia Americana international edition'', (Vol. 17, pp.&nbsp;281–282). Danbury, CT: Grolier Inc. * Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p.&nbsp;38. Reprint 1972. Stanford University Press. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper). * {{cite book |last=Subramanya |first=N. |title=Human Rights and Refugees |url=https://books.google.com/books?id=JUntOZAaS0MC&pg=PA486 |access-date=17 February 2015 |year=2004 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7648-683-5}} * [https://web.archive.org/web/20070322223433/http://www.tour-cities.com/lhasa.html Lhasa]. Tour-Cities.Com, 2006. * Tuladhar, Kamal Ratna (2011). ''[[Caravan to Lhasa]]: A Merchant of Kathmandu in Traditional Tibet.'' Kathmandu: Lijala & Tisa. {{ISBN|99946-58-91-3}}. * Tung, Rosemary Jones (1980). ''A Portrait of Lost Tibet''. Thomas and Hudson, London. {{ISBN|0-500-54068-3}}. * Vitali, Roberto (1990). ''Early Temples of Central Tibet''. Serindia Publications. London. {{ISBN|0-906026-25-3}}. * von Schroeder, Ulrich (1981). ''Indo-Tibetan Bronzes''. (608 pages, 1244 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications Ltd. {{ISBN|962-7049-01-8}}. * von Schroeder, Ulrich (2001). ''Buddhist Sculptures in Tibet''. Vol. One: I''ndia &amp; Nepal''; Vol. Two: ''Tibet &amp; China''. (Volume One: 655 pages with 766 illustrations; Volume Two: 675 pages with 987 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd.). {{ISBN|962-7049-07-7}}. * von Schroeder, Ulrich (2008). ''108 Buddhist Statues in Tibet''. (212 p., 112 colour illustrations) (DVD with 527 digital photographs). Chicago: Serindia Publications. {{ISBN|962-7049-08-5}}. * {{Cite journal |last1=Yeh |first1=Emily T. |last2=Henderson |first2=Mark |date=December 2008 |title=Interpreting Urbanization in Tibet |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#!jiats=/04/yeh/b5/ |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |volume=4 |access-date=12 February 2015}} {{refend}} ==Further reading== * Desideri (1932). ''An Account of Tibet: The Travels of [[Ippolito Desideri]] 1712-1727''. Ippolito Desideri. Edited by [[Filippo De Filippi (explorer)|Filippo De Filippi]]. Introduction by [[Cornelius Wessels|C. Wessels]]. Reproduced by Rupa & Co, New Delhi. 2005 * Le Sueur, Alec (2013). ''[[The Hotel on the Roof of the World]] – Five Years in Tibet.'' Chichester: Summersdale. {{ISBN|978-1-84024-199-0}}. Oakland: RDR Books. {{ISBN|978-1-57143-101-1}} == External links == {{Commons category}} {{Wikisource}} * [https://www.lasa.gov.cn/lhasa/index.shtml People's Government of Chengguan District, Lhasa Official Website] {{in lang|zh|en}} {{Lhasa Prefecture-level city}} {{Towns in Lhasa}} {{Tibet}} {{Authority control}} [[Category:Chengguan District, Lhasa| ]] [[Category:Capitals of former nations]] [[Category:Lhasa (prefecture-level city)]] [[Category:Holy cities]] [[زمرو:لھاسا]] [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:چين جا شھر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:چين ۾ صوبائي راڄڌانيون]] o2xoxp1yndr6ky00hj1zsuqk6zpje6b 379671 379670 2026-05-22T18:51:51Z Memon2025 21315 /* */ 379671 wikitext text/x-wiki {{Short description|Urban district of the City of Lhasa in Tibet}} {{About|the inner urban district|شهر|لهاسا (شهر)|other uses}} {{Distinguish|Laksa}} {{Infobox settlement | name = لھاسا<br> Lhasa | native_name = 城关区 <br> ཁྲིན་ཀོན་ཆུས། | settlement_type = [[ضلعو]] | other_name = چينگ گوان ، چنگگوئن ، چنگ گوان | official_name = District of Chengguan of the City of Lhasa | image_skyline = {{multiple image |border = infobox |total_width = 280 |image_style = border:1; |caption_align = center |perrow = 1/2/2 |image1 = Lhassa Potala.jpg |caption1 = پوٽالا محل |image2 = Tibet (5134443757).jpg |caption2 = جوکانگ مندر |image3 = JARDINES DEL PALACIO DE NORBULINGKA - panoramio.jpg |caption3 = نوربولنگڪا محل |image4 = Drepung Monastery (1).jpg |caption4 =ڊريپنگ خانقاه |image5 = The Barkhor, Lhasa (20) (28768122237).jpg |caption5 = برخور }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | mapframe-point = none | image_map1 = | mapsize = | map_caption1 =* * لحاسا جو انٽرويو نقشو Lhasa تبت ۾ واقع آهي. * * تنظيمون (تبت حڪومت) * . * علائقو: • ضلعو: • شهري: * اوچائي: * آبادي (2020): • ضلعو: 464,736 • کثافت: • شهري (2020): 464,736 * • مکيه نسلي گروهه: تبتي؛ هان؛ هُوئي؛ نيپالي * • ٻوليون: تبتي؛ مينڊرين * وقت جو علائقو: UTC+8 (چين جو معياري وقت) * پوسٽل ڪوڊ: * ايريا ڪوڊ: * ويب سائيٽ: چيني نالو: * (تبتي ۾) "ديوتائن جو هنڌ" * لهاسا. * تاريخي چيني نالو: * لووشي. لووسي. * تبتي پنين: چينگ گوان ضلعو. چينگ گوان ڪو. چونگ-ڪوان چو. چنگوان چو. چيرنگ گوان چيو. وائيلي: ڪرن ڪون چوس تبتي پنين: چنگوئين ڪيو | pushpin_map = Tibet#China | pushpin_map_caption = تبت ۾ مقام | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|China}} | subdivision_type1 = [[Autonomous regions of China|Autonomous region]] | subdivision_name1 = [[تبت خودمختيار علائقو]] ملڪ خودمختيار علائقو * صوبي جي سطح جو شهر: لھاسا. * ضلعي سيٽ: گيري ذيلي ضلعو | subdivision_type2 = [[Prefecture-level city]] | subdivision_name2 = [[Lhasa (prefecture-level city)|Lhasa]] | seat_type = District seat | seat = [[Gyirai Subdistrict]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 525 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 168 | area_urban_footnotes = &nbsp;<ref>{{cite web |title=Lhasa City Master Plan |url=http://www.gov.cn/zhengce/content/2017-08/08/content_5216625.htm |publisher=gov.cn |access-date=7 August 2017}}</ref><ref name="demographia84">{{Cite book |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |title=Demographia World Urban Areas. 14th Annual Edition |last=Cox |first=W |publisher=Demographia |year=2018 |location=St. Louis |page=84}}</ref> | area_metro_km2 = | population_footnotes = | population_total = 464,736 | population_as_of = 2020 | population_urban = 464,736 | population_urban_footnotes = &nbsp;(2020)<ref name="demographia84"/> | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Major Ethnic groups | population_blank1 = [[Tibetan people|Tibetan]]; [[Han Chinese|Han]]; [[Hui people|Hui]]; [[Nepali people|Nepali]] | population_density_blank1_km2 = | population_blank2_title = Languages | population_blank2 = [[Standard Tibetan|Tibetan]]; [[Mandarin Chinese|Mandarin]] | timezone = [[China Standard Time|China Standard]] | utc_offset = +8 | coordinates = {{Coord|type:adm3rd_region:CN-54|format=dms|display=it}} | coor_pinpoint = تبت حڪومت | elevation_footnotes = | elevation_m = 3656 | postal_code_type = [[Postal code of China|Postal code]] | postal_code = 850000 | area_code = [[Telephone numbers in China|891]] | website = {{URL|http://www.cgq.gov.cn/}} {{in lang|zh}} }} {{Infobox Chinese | order = st | pic = File:Lhasa (Chinese and Tibetan).svg | picupright = 0.5 | altname = Chinese name | s2 = {{linktext|拉萨}} | t2 = 拉薩 | p2 = Lāsà | w2 = {{tone superscript|La1-sa4}} | mi2 = {{IPAc-cmn|l|a|1|.|s|a|4}} | bpmf2 = ㄌㄚ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄙㄚˋ | gr2 = Lhasah | myr2 = Lāsà | l2 = (in Tibetan) "Place of the Gods" | altname3 = Historical Chinese name | s3 = {{linktext|逻|些}} | t3 = 邏些 | p3 = Luóxiē | w3 = {{tone superscript|Lo2-hsieh1}} | mi3 = {{IPAc-cmn|l|uo|2|.|x|ie|1}} | bpmf3 = ㄌㄨㄛˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄒㄧㄝ | gr3 = Luoshie | myr3 = Lwósyē | tib = {{bo-textonly|ལྷ་ས་}} | wylie = lha sa | thdl = Lhasa | zwpy = Lhasa | lhasa = {{IPA|[l̥ásə]}} or {{IPA|[l̥ɜ́ːsə]}} | c = | j = | ci = }} {{Infobox Chinese | order = st | title = Chengguan District | s = {{linktext|城关|区}} | t = 城關區 | p = Chéngguān Qū | mi = {{IPAc-cmn|ch|eng|2|.|g|uan|1|-|qu|1}} | bpmf = ㄔㄥˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄍㄨㄢ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄑㄩ | w = Chʻêng²-kuan¹ Chʻü¹ | myr = Chénggwān Chyū | gr = Cherngguan Chiu | tib = {{bo-textonly|ཁྲིན་ཀོན་ཆུས།}} | wylie = khrin kon chus | zwpy = Chingoin Qü }} '''لهاسا''' (Lhasa)، سرڪاري طور تي لهاسا شهر جو چينگوان ضلعو, [[چين|ڏکڻ اولهه چين]] ۾ [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي لهاسا شهر جو اندروني شهري ضلعو آهي.<ref>{{cite web |title=Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions |url=http://www.china.org.cn/english/features/43606.htm |publisher=China.org.cn |access-date=17 May 2014}}</ref> لهاسا تبتي پليٽو تي زيننگ کان پوءِ ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو آهي ۽ 3,656 ميٽر جي اوچائي تي, لهاسا دنيا جي بلند ترين شهرن مان هڪ آهي. شهر 17 صدي جي وچ کان وٺي تبت جو مذهبي ۽ انتظامي گاديءَ جو هنڌ رهيو آهي. ان ۾ ڪيترائي ثقافتي طور تي اهم تبتي بدھسٽ سائيٽون, جهڙوڪ پوٽالا محل, جوکنگ مندر ۽ نوربولنگڪا محل شامل آهن. مردم شماري موجب, 2024 جي آخر تائين شهر جي ڪل رهائشي آبادي 8,76,400 هوندي. == نالو == لهاسا جو لفظي ترجمو تبتي ٻولي ۾ "ديوتائن جي جاءِ" (ལྷ lha، ديوتا؛ ས sa، جاءِ) آهي. چيني ٻولي ۾ چينگ گوان جو لفظي ترجمو "شهري گيٽ وي" آهي. قديم تبتي دستاويز (۽ لکتون) ظاهر ڪن ٿيون ته ان جاءِ کي راسا (ར་ས) سڏيو ويندو هو. جنهن جو مطلب هو "بڪريءَ جي جاءِ". ڇاڪاڻ ته اهو هڪ چرواه جي جاءِ هئي. نالو تبديل ڪري لهاسا رکيو ويو. جنهن جو مطلب آهي "ديوتائن جي جاءِ". تبت جي گاديءَ جي حيثيت سان قائم ٿيڻ تي. ۽ جوکنگ مندر جي تعمير مڪمل ٿي (جنهن ۾ بدھ جي هڪ مقدس مجسمي کي رکيو ويو). لهاسا پهريون ڀيرو 822 عيسوي ۾ چين ۽ تبت جي وچ ۾ ٿيل هڪ معاهدي ۾ نالو (علائقي جي جووو مندر جو حوالو ڏيندي) طور درج ڪيو ويو آهي. ڪجهه پراڻن يورپي نقشن ۾ (جتي تبت کي ڏيکاريو ويو آهي) بارانتولا نالي هڪ شهر ملي سگهي ٿو. ان کي لهاسا هجڻ جو مشورو ڏنو ويو آهي. جيتوڻيڪ اهو پڻ سوچيو ويو ته ممڪن طور تي چنگھائي صوبي جي اولهه واري حصي ۾ جديد بولانٽائي/بولونٽي جو حوالو ڏنو وڃي. ==لھاسا پريفيڪچر سطح جو شهر== '''لھاسا''' (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. [[چين]] جي [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. ==تاريخ== 7 صدي جي وچ تائين. سونگٽسن گيمپو تبتي سلطنت جو اڳواڻ بڻجي ويو. Lhasa is the second most populous urban area on the [[Tibetan Plateau]] after [[Xining]] and, at an altitude of {{convert|3656|m|ft|sigfig=4}}, Lhasa is one of the [[List of highest large cities|highest cities in the world]]. The city has been the religious and administrative capital of [[Tibet]] since the mid-17th century. It contains many culturally significant [[Tibetan Buddhism|Tibetan Buddhist]] sites such as the [[Potala Palace]], [[Jokhang]] Temple and [[Norbulingka]] Palaces. According to the [[census]], the total resident population of the city by the end of 2024 will be 876,400.<ref>{{Cite web|title=(西藏自治区)2024年拉萨市国民经济和社会发展统计公报-红黑统计公报库|url=https://tjgb.hongheiku.com/djs/60539.html|website=tjgb.hongheiku.com|access-date=2025-12-01}}</ref> ==Toponymy== Lhasa literally translates to "place of gods" ({{lang|bo|ལྷ}} {{Transliteration|bo|lha}}, god; {{lang|bo|ས}} {{Transliteration|bo|sa}}, place) in the [[Lhasa Tibetan|Tibetan language]]. Chengguan literally translates to "urban gateway" ({{lang-zh|s=城关|p=Chéngguān}}) in the Chinese language. Ancient Tibetan documents and inscriptions demonstrate that the place was called Rasa ({{lang|bo|ར་ས}}),<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet">{{cite web |url=https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |title=Lhasa and the Soul of Tibet |website=www.stephenbatchelor.org |language=en-gb |access-date=9 October 2018 |archive-date=3 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803040950/https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |url-status=dead}}</ref> which meant "goat's place", as it was a herding site.<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet"/><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2014 p. 246">{{cite book | title=古城拉萨市区历史地名考 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2014 | isbn=978-7-5097-5179-4 | url=https://books.google.com/books?id=wpiFEAAAQBAJ&pg=PA246 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=246}}</ref><ref name="中国作家协会. 湖北分会 湖北省作家协会 中山市完美日用品有限公司 2007 p.">{{cite book | author=中国作家协会. 湖北分会 | author2=湖北省作家协会 | author3=中山市完美日用品有限公司 | title=長江文藝 | publisher=《长江文艺》 编辑部 | issue=nos. 7-12 | year=2007 | url=https://books.google.com/books?id=M27lAAAAMAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=68}}</ref> The name was changed to Lhasa, which means "place of gods", upon its establishment as the capital of [[Tibet]], and construction of the [[Jokhang]] temple was completed, which housed a holy statue of the Buddha.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret-Imaeda (ed.)Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas, ''BRILL'', 2003, pp.15–38, pp.21–22.</ref><ref>John Powers, ''Introduction to Tibetan Buddhism'', Snow Lion Publications, 2007, p.144.</ref> Lhasa is first recorded as the name, referring to the area's temple of Jowo, in a treaty drawn up between China and Tibet in 822 C.E.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' pp.21–22.</ref> In some old European maps, where Tibet is depicted, a town named ''Barantola'' can be found; this has been suggested to be Lhasa, though also thought to possibly refer to modern Bulantai/Boluntay in the western part of the [[Qinghai]] province.<ref name="Burton 2020 p. 407">{{cite book | last=Burton | first=A. | title=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic and Commercial History 1550-1702 | publisher=Taylor & Francis | year=2020 | isbn=978-1-136-78861-1 | url=https://books.google.com/books?id=VhUHEAAAQBAJ&pg=PA407 | access-date=2024-03-13 | page=407}}</ref> == History == By the mid-7th century, [[Songtsen Gampo]] became the leader of the [[Tibetan Empire]] that had risen to power in the [[Yarlung Tsangpo River]] (whose lower reaches in India is known as the ''[[Brahmaputra River]]'') Valley.<ref name="Stein, R. A. 1962. p. 62">Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' 1962. Revised English edition, 1972, Faber & Faber, London. Reprint, 1972. Stanford University Press, p. 62. {{ISBN|0-8047-0806-1}} cloth; {{ISBN|0-8047-0901-7}} pbk., p. 59.</ref> After conquering the kingdom of [[Zhangzhung]] in the west, he moved the capital from the Chingwa [[Taktsé Castle]] in [[Chongye County]] ([[pinyin]]: Qióngjié Xiàn), southwest of [[Yarlung Valley|Yarlung]], to Rasa (Lhasa) where in 637 he raised the first structures on the site of what is now the [[Potala Palace]] on Mount Marpori.<ref>Dorje (1999), p. 201.</ref> In CE 639 and 641, Songtsen Gampo, who had conquered the whole Tibetan region, is said to have contracted two alliance marriages, firstly to a Princess [[Bhrikuti]] of Nepal,<ref>Snellgrove, David. 1987. ''Indo-Tibetan Buddhism: Indian Buddhists and Their Tibetan Successors''. 2 Vols. Shambhala, Boston, Vol. II, p. 416.</ref> and then, two years later, to [[Princess Wencheng]] of the Imperial [[Tang dynasty|Tang]] court. Bhrikuti is said to have converted him to [[Buddhism]], which was also the faith attributed to his second wife Wencheng. In 641 he constructed the [[Jokhang]] (or Rasa Trülnang Tsulagkhang) and [[Ramoche Temple]]s in Lhasa in order to house two [[Buddha statue]]s, the [[Akshobhya|Akshobhya Vajra]] (depicting the Buddha at the age of eight) and the [[Jowo (statue)|Jowo Sakyamuni]] (depicting Buddha at the age of twelve), respectively brought to his court by the princesses.<ref>Anne-Marie Blondeau, Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret(ed.) ''Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas,'' Brill Tibetan Studies Library, 3, Brill 2003, pp.15-38, pp15ff.</ref><ref>Amund Sinding-Larsen, ''The Lhasa atlas: : traditional Tibetan architecture and townscape,'' Serindia Publications, Inc., 2001 p.14</ref> Lhasa suffered extensive damage under the reign of [[Langdarma]] in the 9th century, when the sacred sites were destroyed and desecrated and the empire fragmented.<ref name="Dorje 1999, pp. 68-9">Dorje (1999), pp. 68–9.</ref> A Tibetan tradition mentions that after Songtsen Gampo's death in 649 C.E., Chinese troops invaded and captured Lhasa and burnt the Red Palace.<ref>{{cite book |url={{Google books |U7C0I2KRyEUC |Tibet Past and Present |page=28 |plainurl=yes}} |title=Tibet Past and Present |first=Charles |last=Bell |author-link=Charles Alfred Bell |year=1924 |page=28 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}} Reprinted in 1992 by CUP Motilal Banarsidass, {{ISBN|81-208-1048-1}}.</ref><ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123">{{cite book |url={{Google books |lGyrymfDdI0C |One hundred thousand moons |page=123 |plainurl=yes}} |title=One hundred thousand moons, Volume 1 |first=W. D. |last=Shakabpa |author-link=Tsepon W. D. Shakabpa |orig-year=1976 |others=trans. by Derek F. Maher |year=2010 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-17788-8 |page=123 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}}</ref> Chinese and Tibetan scholars have noted that the event is mentioned neither in the Chinese annals nor in the Tibetan manuscripts of [[Dunhuang]]. Lǐ suggested that this tradition may derive from an [[Interpolation (manuscripts)|interpolation]].<ref>{{cite book |title=The historical status of Tibet |last=Li |first=Tiezheng |year=1956 |publisher=King's Crown Press, Columbia University |page=6}}</ref> [[Tsepon W. D. Shakabpa]] believes that "those histories reporting the arrival of Chinese troops are not correct."<ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123"/> The brutality of the Chinese forces during this time is also acknowledged in later Tibetan accounts, which describe harsh actions taken against the local population and the destruction of sacred sites.<ref>{{Cite journal |title=Contributors |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ret/pdf/ret_21_11.pdf |journal=Revue d'Études Tibétaines}}</ref><ref>{{Cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv131bwbb |title=The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages |date=1987 |publisher=Princeton University Press |doi=10.2307/j.ctv131bwbb |jstor=j.ctv131bwbb |isbn=978-0-691-02469-1}}</ref> From the fall of the monarchy in the 9th century to the accession of the [[5th Dalai Lama]], the centre of political power in the Tibetan region was not situated in Lhasa. However, the importance of Lhasa as a religious site became increasingly significant as the centuries progressed.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. 'Lhasa, Legend and History' in Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas, 2003, pp. 24-25.</ref> It was known as the centre of Tibet where [[Padmasambhava]] magically pinned down the earth demoness and built the foundation of the [[Jokhang Temple]] over her heart.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. "Lhasa, Legend and History." In: ''Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas''. Françoise Pommaret-Imaeda, Françoise Pommaret 2003, p. 38. Brill, Netherlands. {{ISBN|978-90-04-12866-8}}.</ref> Islam has been present since the 11th century in what is considered to have always been a monolithically Buddhist culture.<ref>The Ornaments of Lhasa, Islam in Tibet, Produced by Gray Henry</ref> Two [[Tibetan Muslim]] communities have lived in Lhasa with distinct homes, food and clothing, language, education, trade and traditional herbal medicine. By the 15th century, the city of Lhasa had risen to prominence following the founding of three large [[Gelugpa]] monasteries by [[Je Tsongkhapa]] and his disciples.<ref name="Rinpoché Coghlan Zarpani 2012 p.">{{cite book | last1=Rinpoché | first1=H.E.C. | last2=Coghlan | first2=I. | last3=Zarpani | first3=V. | title=Hundreds of Deities of Tusita: Commentary on Lama Tsongkhapa Guru Yoga, Translated from Tibetan. Dga' Lha Rgyas Pa'i Bshad Byin Rlabs Kyi Sgo 'byed Ces Bya Ba Bzhugs So/ Commentary on Pabongkha Rinpoché's Zab Lam Dga' Ldan Brgya Ma'i Rnal 'byor Nyams Su Len Tshul Snyan Brgyud Zhal | publisher=Awakening Vajra Publications | year=2012 | isbn=978-0-9872094-4-3 | url=https://books.google.com/books?id=MjS6NAEACAAJ | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> The three monasteries are [[Ganden]], [[Sera monastery|Sera]] and [[Drepung]] which were built as part of the puritanical Buddhist revival in Tibet.<ref name="Dorje 1999, p. 69">Dorje (1999), p. 69.</ref> The scholarly achievements and political know-how of this Gelugpa Lineage eventually pushed Lhasa once more to centre stage.<ref name="Miche 2020 p. 38">{{cite book | last=Miche | first=D. | title=The Magician of Lhasa: A Matt Lester Spiritual Thriller | publisher=Hay House | year=2020 | isbn=978-1-4019-6258-6 | url=https://books.google.com/books?id=oAEGEAAAQBAJ&pg=PT38 | access-date=2024-03-13 | page=38}}</ref> The 5th [[Dalai Lama]], [[Lobsang Gyatso]] (1617–1682), unified Tibet and moved the centre of his administration to Lhasa in 1642 with the help of [[Güshi Khan]] of the [[Khoshut]]. With Güshi Khan as a largely uninvolved overlord, the 5th Dalai Lama and his intimates established a civil administration which is referred to by historians as the ''Lhasa state''. The core leadership of this government is also referred to as the [[Ganden Phodrang]], and Lhasa thereafter became both the religious and political capital.<ref name="Berzin Early">{{cite web |last=Berzin |first=Alexander |title=The History of the Early Period of Buddhism and Bon in Tibet |url=http://studybuddhism.com/web/en/archives/study/history_buddhism/buddhism_tibet/details_tibetan_history/history_early_period_buddhism_tibet/Part_1.html |work=The Historical Interaction between the Buddhist and Islamic Cultures before the Mongol Empire |publisher=Study Buddhism |access-date=20 June 2016 |year=1996 |quote=With Tibet conceived as a demoness lying on her back and locations for the temples carefully selected according to the rules of Chinese acupuncture applied to the body of the demoness, Songtsen-gampo hoped to neutralize any opposition to his rule from local malevolent spirits. Of the thirteen Buddhist temples, the major one was constructed eighty miles from the imperial capital, at the site that later became known as "Lhasa" (Lha-sa, The Place of the Gods). At the time, it was called "Rasa" (Ra-sa, The Place of the Goats). Western scholars speculate that the Emperor was persuaded to avoid building the temple at the capital so as not to offend the traditional gods.}}</ref> In 1645, the reconstruction of the [[Potala Palace]] began on Red Hill.<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175">Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> In 1648, the ''Potrang Karpo'' ([[Potala#White Palace|White Palace]]) of the Potala was completed, and the Potala was used as a [[winter palace]] by the Dalai Lama from that time onwards.<ref name="autogenerated1">Karmay, Samten C. (2005). "The Great Fifth", p. 1. Downloaded as a pdf file on 16 December 2007 from: [http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130915182901/http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf|date=15 September 2013}}</ref> The ''Potrang Marpo'' ([[Potala#Red Palace|Red Palace]]) was added between 1690 and 1694. The name Potala is derived from [[Mount Potalaka]], the mythical abode of the Dalai Lama's divine prototype, the [[Bodhisattva]] [[Avalokiteśvara]].<ref>[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber & Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> The Jokhang Temple was also greatly expanded around this time. Although some wooden carvings and [[lintel (architecture)|lintel]]s of the Jokhang Temple date to the 7th century, the oldest of Lhasa's extant buildings, such as within the Potala Palace, the Jokhang and some of the monasteries and properties in the Old Quarter date to this second flowering in Lhasa's history. By the end of the 17th century, Lhasa's [[Barkhor]] area formed a bustling market for foreign goods. The Jesuit missionary, [[Ippolito Desideri]] reported in 1716 that the city had a cosmopolitan community of Mongol, Chinese, Muscovite, Armenian, Kashmiri, Nepalese and Northern Indian traders. Tibet was exporting musk, gold, medicinal plants, furs and yak tails to far-flung markets, in exchange for sugar, tea, saffron, Persian turquoise, European amber and Mediterranean coral.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' in Shail Mayaram (ed.) ''The other global city,'' Taylor &amp; Francis US. 2009, pp.54-85, pp.58-7.</ref> The [[Qing dynasty]] army entered Lhasa in 1720, and the Qing government sent resident commissioners, called the [[Amban]]s, to Lhasa. On 11 November 1750, the murder of the regent by the Ambans triggered a [[Lhasa riot of 1750|riot in the city]] that left more than a hundred people killed, including the Ambans. After suppressing the rebels, Qing [[Qianlong Emperor]] reorganized the Tibetan government and set up the governing council called [[Kashag]] in Lhasa in 1751. In January 1904, [[British expedition to Tibet|a British expedition]] captured and briefly occupied Lhasa. The expedition's leader, [[Francis Younghusband|Sir Francis Younghusband]], negotiated the [[Convention of Lhasa]] with remaining Tibetan officials after the [[13th Dalai Lama]] had fled to the countryside. The treaty was subsequently repudiated and was succeeded by [[Convention Between Great Britain and China Respecting Tibet]] in 1906. All remaining Chinese troops left Lhasa after the [[Xinhai Lhasa turmoil]] in 1912.<ref name="Upadhya 2012 p. 3">{{cite book | last=Upadhya | first=S. | title=Nepal and the Geo-Strategic Rivalry between China and India | publisher=Taylor & Francis | series=Routledge Studies in South Asian Politics | year=2012 | isbn=978-1-136-33550-1 | url=https://books.google.com/books?id=M8nfCgAAQBAJ&pg=PA3 | access-date=2024-03-13 | page=3}}</ref> On 2 November 1949, the local Tibetan government sent a letter to [[Mao Zedong]] (then [[Chairman of the Chinese Communist Party]]) expressing its desire for talks. [[Tsepon Shargyalpa]] and [[Tsejang Khenpo Tubten Gyalpo]] were sent as representatives, but no consensus was reached.<ref name="红旗出版社 1998 p.">{{cite book | title=共和国相册, 1949-1998 | publisher=[[Red Flag Publishing House]] | series=“大镜头”纪实 | issue=v. 1 | year=1998 | isbn=978-7-5051-0240-8 | url=https://books.google.com/books?id=eeNdAAAAIAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> On 7 October 1950, the Chinese People's Liberation Army launched the [[Battle of Chamdo]]. After the battle, the PLA ceased military operations, released all Tibetan prisoners, and expressed its hope for a settlement through peace talks. At the invitation of the Central Government, the Dalai Lama and a Tibetan government delegation traveled to [[Beijing]] for peace talks, and in April 1951, a five-member delegation headed by [[Ngapo-Ngawang Jigme]] traveled to Beijing and reached a [[Seventeen Point Agreement|consensus on peace talks]].<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 492">{{cite book | title=西藏历代的边事边政与边吏 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=西藏历史与现状综合研究项目 | year=2015 | isbn=978-7-5097-7191-4 | url=https://books.google.com/books?id=-VV0EAAAQBAJ&pg=PA492 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=492}}</ref><ref name="Norbu 2001 p. 345">{{cite book | last=Norbu | first=D. | title=China's Tibet Policy | publisher=Taylor & Francis | year=2001 | isbn=978-1-136-79793-4 | url=https://books.google.com/books?id=EGqyIgOlUCIC&pg=PA345 | access-date=2024-03-13 | page=345}}</ref><ref name="Samkar 2022 p. 204">{{cite book | last=Samkar | first=N. | title=A Brief History of the Kingdom Guge: History of Ngari Rosary of White Pearl, A Youngster's Ornament | publisher=Library of Tibetan Works & Archives | series=Tibetan Historical Studies | year=2022 | isbn=978-93-90752-73-7 | url=https://books.google.com/books?id=dzxjEAAAQBAJ&pg=PA204 | access-date=2024-03-13 | page=204}}</ref> In 1959, following a failed [[1959 Tibetan uprising|uprising]], the 14th Dalai Lama and his associates fled Tibet. Lhasa remained the political, economic, cultural and religious center of Tibet. In January 1960, Lhasa City was established.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 9">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA9 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=9}}</ref> In 1964, the autonomous region and Lhasa city leaders jointly formed the Lhasa City Municipal Construction Command, led from the country's brother provinces and cities to mobilize the construction team, has built the Lhasa City YuTuo Road, KangAng East Road, NiangJe South Road, JinZhu East Road, DuoSen South Road and Beijing West Road. Lhasa local officials paved more than 100,000 square meters of asphalt. The new city center of Lhasa is three times larger than the old city center, and the population of the city has increased by more than 20,000 people.<ref>{{cite book |last1=中国城市发展研究会 |title=中国城市年鉴 1994 |date=1994 |publisher=中国城市年鉴社 |page=605}}</ref> In September 1965, the Tibet Autonomous Region was established, and Lhasa became the capital of the region.<ref name="等贺新元 2015 p. 386">{{cite book | author=等贺新元 | title=和平解放以来民族政策西藏实践绩效研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7163-1 | url=https://books.google.com/books?id=81V0EAAAQBAJ&pg=PA386 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=386}}</ref> Of the 22 parks (''lingka''s) which surrounded the city of Lhasa, most of them over half a mile in length, where the people of Lhasa were accustomed to picnic, only three survive today: the [[Norbulingka]], Dalai Lama's Summer Palace, constructed by the [[7th Dalai Lama]];<ref name="Dorje 1999, p. 69"/> a small part of the Shugtri Lingka, and the [[Lukhang]]. Dormitory blocks, offices and army barracks are built over the rest.<ref>Robert Barnett, ''Lhasa: Streets with Memories,'' Columbia University Press, 2010 p.67: "Today, except for the Dalai Lama's Summer Palace, a small part of the Shugtri Lingka (now renamed the People's Park), and the [[Lukhang]], those parks have disappeared."</ref> The [[Guan Yu|Guāndì miào (關帝廟)]] or [[Epic of King Gesar|Gesar]] Lhakhang temple was erected by the Amban in 1792 atop Mount Bamare {{convert|3|km|0|abbr=off}} south of the Potala to celebrate the defeat of an invading [[Gurkha]] army.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' p.60; The monument however does not commemorate the Tibetan epic hero, but the Chinese figure. See Lara Maconi, 'Gesar de Pékin? Le sort du Roi Gesar de Gling, héros épique tibétain, en Chinese (post-) maoïste,' in Judith Labarthe, ''Formes modernes de la poésie épique: nouvelles approches,'' Peter Lang, 2004 pp.371–419, p.373 n.7. Relying on H. Richardson, and R. A. Stein, Maconi says that this was erected by the Chinese general Fu Kang'an (福康安).</ref> The main gate to the city of Lhasa used to run through the large Pargo Kaling [[chorten]] and contained holy relics of the Buddha Mindukpa.<ref>Tung (1980), p.21 and caption to plate 17, p. 42.</ref> In 2000 the urbanised area covered {{convert|53|km2}}, with a population of around 170,000. Official statistics of the metropolitan area report that 70&nbsp;percent are Tibetan, 24.3 are Han, and the remaining 2.7 Hui, though outside observers suspect that non-Tibetans account for some 50–70&nbsp;percent. According to the Sixth Population Census in 2010, the population of Tibetans is 429,104, accounting for 76.70% of the total population of Lhasa. The second most populous ethnic group is the Han Chinese, with a population of 121,065, accounting for 21.64% of Lhasa's total population. These two ethnic groups account for the vast majority of Lhasa's total population, while other ethnic minorities account for only about 1.66% of Lhasa's total population.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 23">{{cite book | title=西藏藏族人口相关数据分析研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7316-1 | url=https://books.google.com/books?id=IVZ0EAAAQBAJ&pg=PA23 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=23}}</ref> <gallery widths=200 heights=200> File:Songstengampo.jpg|[[Songtsen Gampo]] File:Lhasa gateway 1905.png|Lhasa's (western gate)—the [[Tibetan people|Tibetans]] called this [[Stupa|chorten]], [[Pargo Kaling]] pictured here at the time of the 1904 [[British expedition to Tibet]]. File:Bundesarchiv Bild 135-KA-07-089, Tibetexpedition, Mönche mit Blasinstrumenten.jpg|1938 Lhasa with the Potala as seen from the roof of Men-Tsee-Khang (Tibetan Medical College) founded by the 13th Dalai Lama File:PLA marching into Lhasa.jpg|On 26 October 1951, the advance troops of the Chinese People's Liberation Army marched into Lhasa with red flags in their hands. </gallery> == Geography == [[File:Lhasa, Tibet.jpg|thumb|Lhasa sits in a flat river valley]] [[File:Lhasa from the Pabonka Monastery.JPG|thumb|Lhasa from the Pabonka Monastery. The [[Potala Palace]] rises above the old city.]] [[File:Map of Lhasa, Tibet Autonomous Region in 1973 detail, from- NH-46-9 Lasa Tibet (cropped).jpg|thumb|Map including Lhasa ([[Defense Mapping Agency|DMA]], 1973)]] Lhasa has an elevation of about {{cvt|3600|m|ft|sigfig=3}}<ref>''National Geographic Atlas of China''. (2008), p. 88. National Geographic, Washington D.C. {{ISBN|978-1-4262-0136-3}}.</ref> and lies in the centre of the [[Tibetan Plateau]] with the surrounding mountains rising to {{cvt|5500|m|ft|sigfig=3}}. The air only contains 68&nbsp;percent of the oxygen compared to sea level.<ref name="Dorje 1999, p. 68">Dorje (1999), p. 68.</ref> The [[Lhasa River]], also Kyi River or Kyi Chu, a tributary of the [[Yarlung Zangbo River]] (Brahmaputra River), runs through the southern part of the city. This river, known to local Tibetans as the "merry blue waves", flows through the snow-covered peaks and gullies of the [[Nyainqêntanglha]] mountains, extending {{cvt|315|km|mi}}, and emptying into the Yarlung Zangbo River at [[Qüxü County|Qüxü]], forms an area of great scenic beauty. The marshlands, mostly uninhabited, are to the north.<ref name="Barnett">{{cite book |last=Barnett |first=Robert |title=Lhasa: streets with memories |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |url-access=registration |year=2006 |publisher=Columbia University Press |isbn=0-231-13680-3 |page=[https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn/page/42 42]}}</ref> Ingress and egress roads run east and west, while to the north, the road infrastructure is less developed.<ref name="Barnett"/> ===Administration=== [[File:Chengguan District sketch map png.png|thumb|The built-up area (pink) within the Chengguan District (yellow)]] Chengguan District is located on the middle reaches of the [[Lhasa River]], a tributary of the [[Brahmaputra River]], with land that rises to the north and south of the river. It is {{convert|28|km}} from east to west and {{convert|31|km}} from north to south. Chengguan District is bordered by [[Doilungdêqên District]] to the west, [[Dagzê County]] to the east and [[Lhünzhub County]] to the north. [[Gonggar County]] of Lhoka (Shannan) Prefecture lies to the south.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 109">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA109 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=109}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 48">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA48 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=48}}</ref> Chengguan District has an elevation of {{convert|3650|m}} and covers {{convert|525|km2}}. The urban built-up area covers {{convert|60|km2}}.The average annual temperature of {{convert|8|°C}}. Annual precipitation is about {{convert|300|mm}} to {{convert|500|mm}}, mostly falling between July and September.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 50">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA50 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=50}}</ref> [[File:View from Potala Palace.jpg|thumb|View of Lhasa in 2017]] The term "Chengguan District" is the administrative term for the inner urban area or the urban centre within a prefecture, in this case the prefectural-city of Lhasa. Outside of the urban area much of Chengguan District is mainly mountainous with a near nonexistent rural population. Chengguan District is at the same administrative level as a county.{{sfn|Subramanya|2004|p=486}} Chengguan District of Lhasa was established on 23 April 1961. It currently has 12 fully urban subdistricts.<ref name=subdivsion>{{cite web |script-title=zh:2013年统计用区划代码和城乡划分代码：城关区 |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2013/54/01/540102.html |website=stats.gov.cn |publisher=National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |access-date=6 April 2015}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%; margin:auto;" |- ! Name ! [[Standard Tibetan|Tibetan]] ! [[Tibetan Pinyin]] ! [[Chinese language|Chinese]] ! [[Pinyin]] ! Population (2010)<ref>{{cite book |author1=Census Office of the State Council of the People's Republic of China |author2=Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |date=2012 |title=Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China by Township |script-title=zh:中国2010人口普查分乡、镇、街道资料 |location=Beijing |publisher=China Statistics Print |edition=1st |isbn=978-7-5037-6660-2}}</ref> |- |[[Pargor Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|བར་སྒོར་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Pargor Tromzhung|| {{lang|zh-hans|八廓街道}}|| ''Bākuò Jiēdào'' || 92,107 |- |[[Gyirai Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|སྐྱིད་རས་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gyirai Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉日街道}}|| ''Jírì Jiēdào'' ||21,022 |- |[[Jêbumgang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|རྗེ་འབུམ་སྒང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jêbumgang Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉崩岗街道}}|| ''Jíbēnggǎng Jiēdào'' ||29,984 |- |[[Chabxi Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གྲ་བཞི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Chabxi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|扎细街道}}|| ''Zāxì Jiēdào'' ||30,820 |- |[[Gündêling Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀུན་བདེ་གླིང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gündêling Tromzhung|| {{lang|zh-hans|公德林街道}}|| ''Gōngdélín Jiēdào'' ||55,404 |- |[[Garmagoinsar Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀརྨ་མ་ཀུན་བཟང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Garmagoinsar Tromzhung|| {{lang|zh-hans|嘎玛贡桑街道}}|| ''Gámǎgòngsāng Jiēdào'' ||19,472 |- |[[Liangdao Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གླིང་ཕྲན་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Lingchain Nyi'gyi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|两岛街道}}|| ''Liǎngdǎo Jiēdào'' ||14,055 |- |[[Jinzhu West Road Subdistrict]]||{{Bo-textonly|བཅིངས་འགྲོལ་ནུབ་ལམ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jingzhoi Nublam Tromzhung|| {{lang|zh-hans|金珠西路街道}}|| ''Jīnzhū Xīlù Jiēdào'' || <small>established in 2013</small> |- |[[Ngaqên Subdistrict]]||{{Bo-textonly|སྣ་ཆེན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Ngaqên Tromzhung|| {{lang|zh-hans|纳金街道}} || ''Nàjīn Jiēdào'' || 29,575 |- |[[Togdê Subdistrict]]||{{Bo-textonly|དོག་སྡེ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Togdê Tromzhung|| {{lang|zh-hans|夺底街道}}|| ''Duóde Jiēdào''|| 15,186 |- |[[Caigungtang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཚལ་གུང་ཐང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Caigungtang Tromzhung||{{lang|zh-hans|蔡公堂街道}}|| ''Càigōngtáng Jiēdào'' || 8,800 |- |[[Nyangrain Subdistrict]] ||{{Bo-textonly|ཉང་བྲན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Nyangrain Tromzhung|| {{lang|zh-hans|娘热街道}}|| ''Niángrè Jiēdào'' || 26,354 |} ===Climate=== {{multiple image | align = right | image1 = Lhasa scene.jpg | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Lhasa Valley in Tibet.jpg | width2 = 226 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Chengguan District, Lhasa; right: Lhasa Valley }} Owing to its very high elevation, Lhasa has a [[cool semi-arid climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''BSk''), bordering on both a monsoon-influenced [[subtropical highland climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Cwb'') and a [[humid continental climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Dwb''), with frosty winters and mild summers, yet the valley location protects the city from intense cold or heat and strong winds. Monthly possible sunshine ranges from 53&nbsp;percent in July to 84&nbsp;percent in November, and the city receives nearly 3,000 hours of sunlight annually. It is thus sometimes called the "sunlit city" by Tibetans. The coldest month is January with an average temperature of {{convert|0.6|°C|1}} and the warmest month is June and July with a daily average of {{convert|17.5|°C|1}}, though nights have generally been warmer in July.<ref name= CMA >{{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971－2000年） |access-date=4 May 2010 |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |url-status=dead}}</ref> The annual mean temperature is {{convert|8.8|°C|1}}, with extreme temperatures ranging from {{convert|−16.5|to|30.8|°C|°F|0}} on 17 January 1968 and 24 June 2019 respectively.<ref name = Mherrera/> Lhasa has an annual precipitation of {{convert|458|mm|in|1}} with rain falling mainly in July, August and September. The driest month is December at {{convert|0.3|mm|2}} and the wettest month is August, at {{convert|133.5|mm|2}}. Summer is widely regarded the "best" of the year as rains come mostly at night and Lhasa is still sunny during the daytime. {{Weather box | location = Lhasa, elevation {{convert|3649|m|ft|abbr=on}}, (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | metric first = Y | single line = Y | Jan high C = 8.3 | Feb high C = 10.4 | Mar high C = 13.4 | Apr high C = 16.5 | May high C = 20.5 | Jun high C = 23.9 | Jul high C = 23.3 | Aug high C = 22.3 | Sep high C = 21.1 | Oct high C = 17.9 | Nov high C = 13.3 | Dec high C = 9.7 | Jan mean C = 0.6 | Feb mean C = 3.1 | Mar mean C = 6.5 | Apr mean C = 9.8 | May mean C = 13.8 | Jun mean C = 17.5 | Jul mean C = 17.5 | Aug mean C = 16.7 | Sep mean C = 15.2 | Oct mean C = 10.8 | Nov mean C = 5.4 | Dec mean C = 1.7 | Jan low C = -7.1 | Feb low C = -4.2 | Mar low C = -0.5 | Apr low C = 3.1 | May low C = 7.1 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 11.7 | Aug low C = 11.1 | Sep low C = 9.3 | Oct low C = 3.7 | Nov low C = -2.5 | Dec low C = -6.3 | Jan record high C = 20.5 | Feb record high C = 21.3 | Mar record high C = 25.1 | Apr record high C = 25.9 | May record high C = 29.4 | Jun record high C = 30.8 | Jul record high C = 30.4 | Aug record high C = 27.2 | Sep record high C = 26.5 | Oct record high C = 24.8 | Nov record high C = 22.8 | Dec record high C = 20.1 | Jan record low C = −16.5 | Feb record low C = −15.4 | Mar record low C = −13.6 | Apr record low C = −8.1 | May record low C = -2.7 | Jun record low C = 2.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.3 | Sep record low C = 0.3 | Oct record low C = -7.2 | Nov record low C = -11.2 | Dec record low C = -16.1 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 0.9 | Feb precipitation mm = 1.9 | Mar precipitation mm = 3.5 | Apr precipitation mm = 8.3 | May precipitation mm = 31.1 | Jun precipitation mm = 84.0 | Jul precipitation mm = 140.5 | Aug precipitation mm = 129.8 | Sep precipitation mm = 64.8 | Oct precipitation mm = 6.5 | Nov precipitation mm = 0.9 | Dec precipitation mm = 0.7 | unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 1.2 | Mar precipitation days = 2.4 | Apr precipitation days = 5.2 | May precipitation days = 9.5 | Jun precipitation days = 14.4 | Jul precipitation days = 19.8 | Aug precipitation days = 19.1 | Sep precipitation days = 13.5 | Oct precipitation days = 3.5 | Nov precipitation days = 0.6 | Dec precipitation days = 0.5 | year precipitation days = | Jan humidity = 25 | Feb humidity = 24 | Mar humidity = 27 | Apr humidity = 36 | May humidity = 41 | Jun humidity = 48 | Jul humidity = 59 | Aug humidity = 61 | Sep humidity = 57 | Oct humidity = 43 | Nov humidity = 32 | Dec humidity = 27 | Jan sun = 250.0 | Feb sun = 234.4 | Mar sun = 256.0 | Apr sun = 254.3 | May sun = 279.8 | Jun sun = 260.4 | Jul sun = 227.5 | Aug sun = 223.5 | Sep sun = 238.4 | Oct sun = 280.6 | Nov sun = 266.2 | Dec sun = 256.5 | year sun = | Jan percentsun = 77 | Feb percentsun = 74 | Mar percentsun = 68 | Apr percentsun = 65 | May percentsun = 66 | Jun percentsun = 62 | Jul percentsun = 54 | Aug percentsun = 55 | Sep percentsun = 65 | Oct percentsun = 80 | Nov percentsun = 84 | Dec percentsun = 81 | year percentsun = | Jan snow days = 1.3 | Feb snow days = 2.2 | Mar snow days = 5.5 | Apr snow days = 5.6 | May snow days = 0.9 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0.1 | Oct snow days = 1.1 | Nov snow days = 1.3 | Dec snow days = 0.7 | year snow days = | source 1 = China Meteorological Administration<ref name="cma graphical">{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |script-title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh-cn |access-date=15 April 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |script-title=zh:CMA台站气候标准值(1991-2020) |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |access-date=11 April 2023 |title=Experience Template}}</ref><ref name="CMA old"> {{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971–2000年） |publisher=[[China Meteorological Administration]] |access-date=25 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |archive-date=21 September 2013}}</ref> all-time extreme temperature<ref name = Mherrera>{{cite web |url=http://www.mherrera.org/temp.htm |title=Extreme Temperatures Around the World |access-date=21 February 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=55591&ano=2022&mes=3&day=29&hora=18&min=0&ndays=30 |title=55591: Lhasa (China) |author=<!--Not stated--> |date=28 March 2022 |website=ogimet.com |publisher=OGIMET |access-date=29 March 2022 |quote=}}</ref> | source = }} == Demographics == [[File:IMG 0996 Lhasa Barkhor.jpg|thumb|right|An elderly Tibetan woman holding a [[prayer wheel]] on the street in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mendicant monk in Lhasa, 1993.jpg|thumb|right|[[Mendicant]] monk in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mother & son playing lute. Lhasa 1993.jpg|thumb|right|Woman with son [[busking]] in Chengguan District, Lhasa, 1993]] === Demographics in the past === The 11th edition of ''[[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]'' published between 1910 and 1911 noted the total population of Lhasa, including the lamas in the city and vicinity was about 30,000,<ref name="Britannica">{{Cite EB1911|wstitle=Lhasa}}</ref> A census in 1854 made the figure 42,000, but it is known to have greatly decreased afterwards. ''Britannica'' noted that within Lhasa, there were about a total of 1,500 resident Tibetan laymen and about 5,500 Tibetan women.<ref name="Britannica"/> The permanent population also included Chinese families (about 2,000).<ref name="Britannica"/> The city's residents included traders from [[Nepal]] and [[Ladakh]] (about 800), and a few from [[Bhutan]], [[Mongolia]] and other places.<ref name="Britannica"/> The ''Britannica'' noted with interest that the Chinese had a crowded burial-ground at Lhasa, tended carefully after their manner and that the Nepalese supplied mechanics and metal-workers at that time.<ref name="Britannica"/> In the first half of the 20th century, several [[Western culture|Western]] explorers made celebrated journeys to the city, including [[William Montgomery McGovern]], [[Francis Younghusband]], [[Alexandra David-Néel]], and [[Heinrich Harrer]]. Lhasa was the centre of Tibetan Buddhism as nearly half of its population were [[monk]]s,<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |title=Lhasa: Streets with Memories |last=Barnett |first=Robert |date=2013 |publisher=Columbia University Press |quote="population of Lhasa in 1904 was estimated by the British at 30,000 people, of whom 20,000 were said to be monks [...] in 1936 Spencer Chapman estimated the population at 50,000 to 60,000, consisting of 20,000 residents and 30,000 to 40,000 monks" |isbn=9780231510110 |url-access=registration}}</ref> Though this figure may include monks from surrounding monasteries who travelled to Lhasa for various celebrations and were not ordinarily resident there. The majority of the pre-1950 Chinese population of Lhasa were merchants and officials. In the Lubu section of Lhasa, the inhabitants were descendants of Chinese vegetable farmers, some of whom married Tibetan wives. They came to Lhasa in the 1840s–1860s after a Chinese official was appointed to the position of [[Amban]].<ref>{{cite book |last=Mayaram |first=Shail |url=https://books.google.com/books?id=QVSVux0wIW0C&pg=PA60 |title=The other global city |year=2009 |publisher=Taylor & Francis US |isbn=978-0-415-99194-0 |page=60 |access-date=28 June 2010}}</ref> According to one writer, the population of the city was about 10,000, with some 10,000 monks at Drepung and Sera monasteries in 1959.<ref>Dowman (1988), p. 39.</ref> Hugh Richardson, on the other hand, puts the population of Lhasa in 1952, at "some 25,000–30,000—about 45,000–50,000 if the population of the great monasteries on its outskirts be included."<ref>Richardson (1984), p. 7.</ref> ===Contemporary demographics=== The total population of Lhasa Prefecture-level City is 521,500 (including known migrant population but excluding military garrisons). Of this, 257,400 are in the urban area (including a migrant population of 100,700), while 264,100 are outside.<ref>{{Cite web |url=http://www.lasa.gov.cn/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217215814/http://www.lasa.gov.cn/gb1/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=30 |url-status=dead |title=拉萨市人民政府 |archive-date=17 February 2007 |website=www.lasa.gov.cn}}</ref> Nearly half of Lhasa Prefecture-level City's population lives in Chengguan District, which is the administrative division that contains the urban area of Lhasa (i.e. the actual city). The urban area is populated by ethnic Tibetans, Han, Hui and other ethnic groups. The 2000 official census gave a total population of 223,001, of which 171,719 lived in the areas administered by city street offices and city neighborhood committees. 133,603 had urban registrations and 86,395 had rural registrations, based on their place of origin.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} The census was taken in November, when many of the ethnic Han workers in seasonal industries such as construction would have been away from Tibet, and did not count the military.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} A 2011 book estimated that up to two-thirds of the city's residents are non-Tibetan, although the government states that Chengguan District as a whole is still 63% ethnic Tibetan.{{sfn|Johnson|2011|p=81}} {{As of|2014}}, half of Tibet's Han population resided in the district, and [[Bilingual education|bilingual]] or wholly Chinese teaching was common in the schools.{{sfn|Leibold|Chen|2014|p=117}} == Economy == {{multiple image | align = right | image1 = Barkhor in Lhasa 20007 (Detail) Dieter Schuh.JPG | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Jokhang Market.jpg | width2 = 200 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Barkhor<br />Right: Jokhang Market }} Competitive industry together with feature economy play key roles in the development of Lhasa. With the view to maintaining a balance between population growth and the environment, tourism and service industries are emphasised as growth engines for the future. Many of Lhasa's rural residents practice traditional agriculture and [[animal husbandry]]. Lhasa is also the traditional hub of the Tibetan trading network. For many years, chemical and car making plants operated in the area and this resulted in significant pollution, a factor which has changed in recent years{{which|date=March 2026}}.{{cn|date=March 2026}} [[Copper]], [[lead]] and [[zinc]] are mined nearby and there is ongoing experimentation regarding new methods of mineral mining and geothermal heat extraction.{{cn|date=March 2026}} Agriculture and animal husbandry in Lhasa are considered to be of a high standard. People mainly plant [[highland barley]] and winter [[wheat]]. The resources of water conservancy, [[geothermal heating]], [[solar energy]] and various mines are abundant.{{cn|date=March 2026}} There is widespread electricity together with the use of both [[machinery]] and traditional methods in the production of such things as [[textile]]s, [[leather]]s, plastics, matches and [[embroidery]]. The production of national handicrafts has made great progress.{{cn|date=March 2026}} {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = 275 | image1 = | caption1 = A market in Lhasa | image2 = Barkhor in Lhasa (Tibet) 2007 Dieter Schuh.JPG | caption2 = Barkhor }} With the growth of tourism and service sectors, the sunset industries which cause serious pollution are expected to fade in the hope of building a healthy ecological system. Environmental problems such as [[soil erosion]], [[Soil acidification|acidification]], and loss of [[vegetation]] are being addressed. The tourism industry now brings significant business to the region, building on the attractiveness of the Potala Palace, the [[Jokang]], the [[Norbulingka]] Summer Palace and surrounding large monasteries as well the spectacular [[Himalaya]]n landscape together with the many wild plants and animals native to the high altitudes of [[Central Asia]]. Tourism to Tibet dropped sharply following the crackdown on protests in 2008, but as early as 2009, the industry was recovering.<ref>Xinhua, [http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm "Tibet tourism warms as spring comes"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121107181433/http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm |date=7 November 2012 }}, 13 February 2009.</ref> Chinese authorities plan an ambitious growth of tourism in the region aiming at 10 million visitors by 2020; these visitors are expected to be domestic. With renovation around historic sites, such as the Potala Palace, [[UNESCO]] has expressed "concerns about the deterioration of Lhasa's traditional cityscape."<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |date=8 April 2005 |access-date=20 May 2009 |title=Tourism drive 'is destroying Tibet' |publisher=Telegraph |last=Miles |first=Paul |location=London}}{{cbignore}}</ref> [[File:Banak Shöl HotelLhasa.jpg|thumb|[[Banak Shöl Hotel]]]] Lhasa contains several hotels. [[Lhasa Hotel]] is a 4-star hotel located northeast of Norbulingka in the western suburbs of the city. Completed in September 1985, it is the flagship of CITS's installations in Tibet. It accommodates about 1000 guests and visitors to Lhasa. There are over 450 rooms (suites) in the hotel, and all are equipped with [[air conditioning]], [[mini-bar]] and other basic facilities. Some of the rooms are decorated in traditional Tibetan style. The hotel was operated by Holiday Inn from 1986 to 1997<ref>{{cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |title=Lhasa Hotel in Lhasa, China - Lonely Planet |publisher=Hotels.lonelyplanet.com |access-date=26 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730185333/http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |archive-date=30 July 2012}}</ref> and is the subject of a book, ''[[The Hotel on the Roof of the World]]''. Another hotel of note is the historical [[Banak Shöl Hotel]], located at 8 Beijing Road in the city.<ref>{{Cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727124326/http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |url-status=dead |title=Lonely Planet |archive-date=27 July 2008}}</ref> It is known for its distinctive wooden [[veranda]]s. Lhasa contains several businesses of note. [[Lhasa Carpet Factory]], a [[factory]] south of Yanhe Dong Lu near the [[Tibet University]], produces traditional [[Tibetan rug]]s that are exported worldwide. It is a modern factory, the largest manufacturer of rugs throughout Tibet, employing some 300 workers. Traditionally Tibetan women were the weavers, and men the spinners, but both work on the rugs today. The [[Lhasa Brewery Company]] was established in 1988 on the northern outskirts of Lhasa, south of [[Sera Monastery]] and is the highest commercial brewery in the world at {{convert|11975|ft|m}} and accounts for 85&nbsp;percent of contemporary beer production in Tibet.<ref name="Sun">{{cite web |url=http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |title=Lhasa beer from Tibet makes US debut |publisher=Tibet Sun |date=12 August 2009 |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717053641/http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |archive-date=17 July 2011}}</ref> The brewery, consisting of five-story buildings, cost an estimated US$20–25&nbsp;million, and by 1994, production had reached 30,000 bottles per day, employing some 200 workers by this time.<ref name="Gluckman">{{cite book |last=Gluckman |first=Ron |url=http://www.gluckman.com/Lhasa%27Brew.html |title=Brewing at the Top of the World |publisher=Asia, Inc. |year=1994}}</ref> Since 2000, the [[Carlsberg Group|Carlsberg group]] has increased its stronghold in the Chinese market and has become increasingly influential in the country with investment and expertise. Carlsberg invested in the Lhasa Brewery in recent years and has drastically improved the brewing facility and working conditions, renovating and expanding the building to what now covers 62,240 square metres (15.3 acres).<ref>{{cite web |url=http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |title=Carlsberg China |publisher=[[Carlsberg Group]] |access-date=27 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090324094439/http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |archive-date=24 March 2009 |url-status=dead}}</ref><ref name="LB">{{cite web |url=http://www.lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |title=The Beer |publisher=Lhasa Beer USA |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706045322/http://lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |archive-date=6 July 2009}}</ref> == Architecture and Cityscape == {{main|Architecture of Lhasa}} Lhasa has many sites of historic interest, including the [[Potala Palace]], [[Jokhang Temple]], [[Sera Monastery]] and [[Norbulingka]]. The Potala Palace, Jokhang Temple and the Norbulingka are UNESCO world heritage sites.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/707 |title=Historic Ensemble of the Potala Palace, Lhasa |publisher=unesco |access-date=10 February 2008}} In the surrounding prefecture of Lhasa are [[Sera Monastery]] and its many hermitages, many of which overlook Lhasa from the northern hill valleys and [[Drepung Monastery]], amongst many others of historical importance.</ref> However, many important sites were damaged or destroyed mostly, but not solely, during China's [[Cultural Revolution]] of the 1960s.<ref>Bradley Mayhew and Michael Kohn. ''Tibet''. 6th Edition (2005), pp. 36–37. Lonely Planet. {{ISBN|1-74059-523-8}}</ref><ref>Keith Dowman. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', (1988) pp. 8–13. Routledge &amp; Kegan Paul, Ltd., London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref><ref>Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 345–351.Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> Many have been restored since the 1980s. The [[Potala Palace]], named after Mount Potala, the abode of [[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokitesvara]],<ref>Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> was the chief residence of the [[Dalai Lama]]. After the [[14th Dalai Lama]] fled to [[India]] during the [[1959 Tibetan uprising]], the government converted the palace into a museum. The site was used as a [[meditation]] retreat by King [[Songtsen Gampo]], who in 637 built the first palace there in order to greet his bride [[Princess Wen Cheng|Princess Wencheng]] of the [[Tang dynasty]] of China. [[Lozang Gyatso, 5th Dalai Lama|Lobsang Gyatso]], the Great Fifth Dalai Lama, started the construction of the Potala Palace in 1645<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175"/> after one of his spiritual advisers, Konchog Chophel (d. 1646), pointed out that the site was ideal as a seat of government, situated as it is between [[Drepung]] and [[Sera Monastery|Sera]] monasteries and the old city of Lhasa.<ref name="autogenerated1"/> The palace underwent restoration works between 1989 and 1994, costing RMB55&nbsp;million (US$6.875&nbsp;million) and was inscribed to the [[UNESCO]] [[World Heritage List]] in 1994. The [[Lhasa Zhol Pillar]], below the Potala, dates as far back as circa 764 CE.<ref>Richardson (1985), p. 2.</ref> and is inscribed with what may be the oldest known example of Tibetan writing.<ref>{{cite web |url=http://www.blackwellreference.com/public/tocnode?id=g9780631214816_chunk_g978063121481622_ss1-17 |title=Tibetan writing |last=Coulmas |first=Florian |year=1999 |publisher=Blackwell Reference Online |access-date=20 October 2009}}</ref> The pillar contains dedications to a famous Tibetan general and gives an account of his services to the king including campaigns against China which culminated in the brief capture of the Chinese capital [[Chang'an]] (modern [[Xi'an]]) in 763 CE<ref>Snellgrove and Richardson (1995), p. 91.</ref> during which the Tibetans temporarily installed as Emperor a relative of Princess Jincheng Gongzhu (Kim-sheng Kong co), the Chinese wife of [[Trisong Detsen]]'s father, [[Me Agtsom]].<ref>Richardson (1984), p. 30.</ref><ref>Beckwith (1987), p. 148.</ref> [[Chokpori]], meaning 'Iron Mountain', is a [[sacred]] [[hill]], located south of the Potala. It is considered to be one of the four holy mountains of central Tibet and along with two other hills in Lhasa represent the "Three Protectors of Tibet.", Chokpori ([[Vajrapani]]), Pongwari ([[Manjushri]]), and Marpori ([[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokiteshvara]]).<ref name="Stein, R. A. 1972 p. 228">Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p. 228. Translated by J. E. Stapleton Driver. Stanford University Press, Stanford, California. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper).</ref> It was the site of the most famous [[medical school]] Tibet, known as the [[Mentsikhang]], which was founded in 1413. It was conceived of by [[Lobsang Gyatso]], the "Great" 5th Dalai Lama, and completed by the Regent [[Sangye Gyatso]] (Sangs-rgyas rgya-mtsho)<ref name="Dowman, Keith 1988 p. 49">Dowman, Keith. (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p. 49. Routledge &amp; Kegan Paul Ltd., London. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> shortly before 1697. [[Lingkhor]] is a [[sacred]] path, most commonly used to name the outer [[pilgrim]] road in Lhasa matching its inner twin, Barkhor. The Lingkhor in Lhasa was {{convert|8|km|mi}} long enclosing Old Lhasa, the Potala and [[Chokpori]] hill. In former times it was crowded with men and women covering its length in [[prostration]]s, [[beggar]]s and [[pilgrim]]s approaching the city for the first time. The road passed through willow-shaded parks where the Tibetans used to [[picnic]] in summer and watch open air operas on festival days. New Lhasa has obliterated most of Lingkhor, but one stretch still remains west of Chokpori. The [[Norbulingka]] palace and surrounding park is situated in the west side of Lhasa, a short distance to the southwest of Potala Palace and with an area of around {{convert|36|ha|acre}}, it is considered to be the largest man made garden in Tibet.<ref>{{cite web |url=http://www.tibetctrip.com/lhasa-attractions-tours/norbulinka-palace-the-treasure-park.html |title=Norbulingka Palace |publisher=Tibet Tours |access-date=18 May 2010}}</ref><ref name=China>{{cite web |url=http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |title=Norbulingka |access-date=23 May 2010 |publisher=Cultural China |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719220250/http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |archive-date=19 July 2011}}</ref> It was built from 1755.<ref name="Tibet71">Tibet (1986), p.71</ref> and served as the traditional summer residence of the successive [[Dalai Lama]]s until the 14th's self-imposed exile. Norbulingka was declared a 'National Important Cultural Relic Unit", in 1988 by the State council. In 2001, the Central Committee of the Chinese Government in its 4th Tibet Session resolved to restore the complex to its original glory. The [[Sho Dun Festival]] (popularly known as the "yogurt festival") is an annual festival held at Norbulingka during the seventh Tibetan month in the first seven days of the [[Full Moon]] period, which corresponds to dates in July/August according to the [[Gregorian calendar]]. The [[Barkhor]] is an area of narrow streets and a public square in the old part of the city located around [[Jokhang Temple]] and was the most popular devotional circumambulation for pilgrims and locals. The walk was about one kilometre ({{convert|1|km|1|abbr=off|disp=output only}}) long and encircled the entire [[Jokhang]], the former seat of the [[Nechung Oracle|State Oracle]] in Lhasa called the [[Muru Nyingba Monastery]], and a number of nobles' houses including [[Tromzikhang]] and [[Jamkhang]]. There were four large incense burners (''sangkangs'') in the four cardinal directions, with incense burning constantly, to please the gods protecting the Jokhang.<ref>Dowman, Keith (1998). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', pp. 40–41. Routledge &amp; Kegan Paul, London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> Most of the old streets and buildings have been demolished in recent times and replaced with wider streets and new buildings. Some buildings in the Barkhor were damaged in the 2008 unrest.<ref name="The EconomistWeekInTibet">{{cite news |last=Philip |first=Bruno |title=Trashing the Beijing road |newspaper=[[The Economist]] |date=19 March 2008 |url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=10875823 |access-date=3 February 2010}}</ref> The [[Jokhang]] is located on Barkhor Square in the old town section of Lhasa. For most Tibetans it is the most sacred and important temple in Tibet. It is in some regards pan-sectarian, but is presently controlled by the [[Gelug]] school. Along with the [[Potala Palace]], it is probably the most popular tourist attraction in Lhasa. It is part of the [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] "Historic Ensemble of the Potala Palace," and a spiritual centre of Lhasa. This temple has remained a key center of [[Buddhist]] [[pilgrimage]] for centuries. The circumambulation route is known as the "kora" in Tibetan and is marked by four large stone incense burners placed at the corners of the temple complex. The Jokhang temple is a four-story construction, with roofs covered with [[gilded]] [[bronze]] tiles. The [[architecture|architectural]] style is based on the Indian [[vihara]] design, and was later extended resulting in a blend of [[Nepal]]ese and [[Tang dynasty]] styles. It possesses the statues of [[Chenresig|Chenrezig]], [[Padmasambhava]] and King [[Songtsen Gampo]] and his two foreign brides, Princess [[Wen Cheng|Wencheng]] (niece of [[Emperor Taizong of Tang]]) and Princess [[Bhrikuti]] of [[Nepal]] and other important items.<ref name="Yuan Kunga Li 2014 p. 171">{{cite book | last1=Yuan | first1=H. | last2=Kunga | first2=A. | last3=Li | first3=B. | title=Tibetan Folktales | publisher=Bloomsbury Publishing | series=World Folklore Series | year=2014 | isbn=979-8-216-15591-1 | url=https://books.google.com/books?id=PQbJEAAAQBAJ&pg=PT171 | language=es | access-date=2024-03-13 | page=171}}</ref> [[Ramoche Temple]] is considered the most important temple in Lhasa after the Jokhang Temple.<ref name="Benard Moon 2000 p. 158">{{cite book | last1=Benard | first1=E. | last2=Moon | first2=B. | title=Goddesses Who Rule | publisher=Oxford University Press | year=2000 | isbn=978-0-19-535294-8 | url=https://books.google.com/books?id=D50ob0i_e0MC&pg=PA158 | access-date=2024-03-13 | page=158}}</ref> Situated in the northwest of the city, it is east of the Potala and north of the Jokhang,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59">Dowman, Keith. 1988. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide,'' p. 59. Routledge &amp; Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk).</ref> covering a total area of 4,000 square meters (almost one acre). The temple was gutted and partially destroyed in the 1960s and its famous bronze statue disappeared. In 1983 the lower part of it was said to have been found in a Lhasa rubbish tip, and the upper half in Beijing. They have now been joined and the statue is housed in the Ramoche Temple, which was partially restored in 1986,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59"/> and still showed severe damage in 1993. Following the major restoration of 1986, the main building in the temple now has three stories. The [[Tibet Museum (Lhasa)|Tibet Museum]] in Lhasa is the official museum of the Tibet Autonomous Region and was inaugurated on 5 October 1999. It is the first large, modern museum in the Tibet Autonomous Region and has a permanent collection of around 1000 artefacts, from examples of Tibetan art to architectural design throughout history such as Tibetan doors and construction beams.<ref name="zt">{{cite web |url=http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |title=The Tibet Museum |publisher=China Tibet Information Center |access-date=18 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726212012/http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |archive-date=26 July 2011}}</ref><ref name="cm">{{cite web |url=http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |title=Tibet Museum |publisher=China Museums |access-date=18 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604022604/http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |archive-date=4 June 2010 |url-status=dead}}</ref> It is located in an L-shaped building west of the Potala Palace on the corner of [[Norbulingkha Road|Norbulingka Road]]. The museum is organized into three main sections: a main exhibition hall, a folk cultural garden and administrative offices.<ref name="zt"/> The [[Monument to the Peaceful Liberation of Tibet]] was unveiled in the Potala Square in May 2002 to celebrate the 51st anniversary of the [[Seventeen Point Agreement for the Peaceful Liberation of Tibet]], and the work in the development of the autonomous region since then. The 37-metre-high concrete monument is shaped as an abstract Mount Everest and its name is engraved with the calligraphy of former CCP general secretary and PRC president [[Jiang Zemin]], while an inscription describes the socioeconomic development experienced in Tibet in the past fifty years.<ref>{{cite web |url=http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |title=Monument to Tibet Peaceful Liberation Unveiled |publisher=China Tibet Tourism Bureau |access-date=26 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707043243/http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |archive-date=7 July 2011}}</ref> There are four mosques in and around Lhasa. The earliest mosque, called ''Khache Lingka'', dates to 1650 and is located west of the city, and consists of two compounds.<ref name=islamicshangrila/> The [[Lhasa Great Mosque]] is the most prominent and built by the early 1700s.<ref name=islamicshangrila/> The Dokdé Mosque, north of Lhasa, has an adjacent cemetery and is dated to 1716.<ref name=islamicshangrila/> The fourth mosque, commonly known as "Small Mosque" (but also Barkhor or Rapsel Alley Mosque), was built in the early 1900s.<ref name=islamicshangrila>{{Cite book |last=Atwill |first=David G. |year=2018 |title=Islamic Shangri-La:Inter-Asian Relations and Lhasa's Muslim Communities, 1600 to 1960 |edition=1 |publisher=[[University of California Press]] |page=17}}</ref> <gallery widths=200 heights=160> File:Potala Palace, August 2009.jpg|The [[Potala Palace]] File:Bundesarchiv Bild 135-S-12-09-14, Tibetexpedition, Wirtschaftsgebäude des Potala.jpg|Inner and outer [[Zhol Village]] as seen from the [[Potala Palace]] in 1938. File:Tibet-5540 (2624909770).jpg|[[Norbulingka]] File:Jokhang Square, the first destination or drop-off for most tourists.jpg|Jokhang Square File:Old Barkhor street.jpg|Old Barkhor street, 1993. File:Ramoche-Tempel Schuh 2007.JPG|Ramoche Temple File:Tibet Museum1.jpg|Tibet Museum File:Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square.jpg|Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square </gallery> ==Culture== [[File:Tibetan dancing.jpg|thumb|Tibetan dancing in Lhasa, Tibet]] There are some night spots that feature [[cabaret]] acts in which performers sing in [[Chinese language|Chinese]], [[Standard Tibetan|Tibetan]], and [[English language|English]]. Dancers wear traditional Tibetan costume with long flowing cloth extending from their arms. There are a number of small bars that feature live music, although they typically have limited drink menus and cater mostly to foreign tourists. Duihuan (སྟོད་གཞས་) is a local form of music and dance in Tibet.<ref name="人民音乐出版社 2019 p. 221">{{cite book | title=中国民间歌舞音乐(修订版) | publisher=人民音乐出版社 | series=音乐自学丛书 | year=2019 | isbn=978-7-103-04599-2 | url=https://books.google.com/books?id=8bb_DwAAQBAJ&pg=PT221 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=221}}</ref> While the traditional Dui Huan in Tibet has only one instrument, the Dui Huan in Lhasa has four instruments: in addition to the [[Zainianqin]] and the [[Yangqin]], there are the [[Jinghu (instrument)|Jinghu]], the bamboo flute, and the stringed bells that are specially used for playing the rhythm. Together with the singing, they play, pull, strum and sing.<ref>{{cite news |title=中国西藏 |url=http://www.ctibet.org.cn/xzwh/201404/t20140402_2262303.htm |access-date=13 March 2024 |work=www.ctibet.org.cn}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2012 p. 115">{{cite book | title=寻找锅庄舞－藏地锅庄的历史、社会、体育考察 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2012 | isbn=978-7-5097-3432-2 | url=https://books.google.com/books?id=cxCDEAAAQBAJ&pg=PA115 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=115}}</ref> ==Education== [[File:View on campus bridge.jpg|thumb|Tibet University Campus (2016)]] There are two universities of [[Tibet University]] and [[Tibet Tibetan Medical University]] and 3 special colleges of [[Lhasa Teachers College]], [[Tibet Police College]] and [[Tibet Vocational and Technical College]] in the Lhasa city.<ref>{{Cite web |title=全国高等学校名单 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |url=http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/s5743/s5744/A03/202206/t20220617_638352.html |access-date=18 June 2022 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> [[Tibet University]] ([[Standard Tibetan|Tibetan]]: བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་) is the main [[university]] of [[Tibet Autonomous Region]]. Its campus is located in Chengguan District, Lhasa, east of the city-centre. A forerunner was created in 1952 and the university was officially established in 1985, funded by the [[Government of the People's Republic of China|Chinese government]]. About 8000 students are enrolled at the university. Tibet University is a comprehensive university with the highest academic level in [[Tibet Autonomous Region]]. It is a member of the prestigious [[Project 211]], and is sponsored under the [[Double First-Class Construction]] initiative.<ref name="Chinese Department of Education">{{Cite web |url=http://www.moe.gov.cn/srcsite/A22/moe_843/201709/t20170921_314942.html |title=教育部 财政部 国家发展改革委关于公布世界一流大学和一流学科建设高校及建设学科名单的通知 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> == Transport == ===Rail=== [[File:Lhasa Railway Station 2.jpg|thumb|right|[[Lhasa railway station]] in 2019]] Lhasa has been served by rail since 2006, when the [[Qinghai–Tibet Railway]] opened for passenger operations. Reaching an elevation of 5,072 metres above sea level, the Qinghai-Tibet railway is the world's highest railway by elevation. It connects Lhasa with [[Xining]], the capital of [[Qinghai Province]], some {{cvt|2000|km}} away, and ultimately links Lhasa with other major cities with China's extensive railway network.<ref>{{Cite web |url=http://www.appletravel.cn/news-10400.html |title=World's highest railway Qinghai-Tibet Railway to be extended to Xigaze from Lhasa - Apple Travel |website=www.appletravel.cn}}</ref> Five trains arrive at and depart from [[Lhasa railway station]] each day. Train number Z21 takes 40 hours and 53 minutes from [[Beijing West railway station|Beijing West]], arriving in Lhasa at 13:03 every day. Train Z22 from Lhasa to Beijing West departs at 15:30 and arrives in Beijing at 08:20 on the third day, taking 40 hours, 50 minutes. Trains also arrive in Lhasa from [[Chengdu]], [[Chongqing]], [[Lanzhou]], Xining, [[Guangzhou]], [[Shanghai]] and other cities.<ref name=Lhasatravel>[http://chinatour.net/tibet/lhasa/get-lhasa/"How to Get to Lhasa" ChinaTour.net] Accessed 23 March 2015</ref> To counter the problem of altitude differences giving passengers [[altitude sickness]], extra oxygen is pumped in through the ventilation system and available directly on each berth with close open control by a flap for the convenience of passengers, and personal oxygen masks are available on request.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/03/AR2006070301219.html |newspaper=The Washington Post |first=Edward |last=Cody |access-date=7 May 2010 |title=Train 27, Now Arriving Tibet, in a 'Great Leap West' |date=4 July 2006}}</ref> Within the soft sleeper cabins there are 64 seats per train, which have an electrical plug for electronics.<ref>{{cite web |url=https://www.onceinalifetimejourney.com/once-in-a-lifetime-journeys/train-lhasa-can-expect/ |title=The train to Lhasa, Tibet - What You Can Expect |date=7 June 2017}}</ref> Lhasa is also [[Lhasa–Xigazê Railway|connected]] to [[Shigatse]], the second largest city in Tibet by rail service, since 2014.<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 264">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT264 | access-date=2024-03-13 | page=264| publisher=Notion Press }}</ref><ref name="Figueiredo Leandro Li 2021 p. 140">{{cite book | last1=Figueiredo | first1=P.G. | last2=Leandro | first2=F.J. | last3=Li | first3=Y. | title=Handbook of Research on Special Economic Zones as Regional Development Enablers | publisher=IGI Global | series=Advances in Public Policy and Administration | year=2021 | isbn=978-1-7998-7621-2 | url=https://books.google.com/books?id=F_NLEAAAQBAJ&pg=PA140 | access-date=2024-03-13 | page=140}}</ref> A third railway, the [[Sichuan–Tibet railway]], which links Lhasa with [[Nyingchi County]] and into the interior ultimately terminating in [[Chengdu]], began construction in June 2015.<ref>{{cite news |script-title=zh:拉林铁路预计2014年9月份动工 全线435.39千米 |url=http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |publisher=China Tibet News |date=15 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140730031816/http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |archive-date=30 July 2014}}</ref> For onward rail travel in [[South Asia]], the closest major station in India is [[New Jalpaiguri]], [[Siliguri]] in [[West Bengal]]. However, extension of the Indian railway system to [[Sikkim]] will make it easier for onward connections through the [[South Asian]] railway network. There are preliminary plans to link Lhasa by rail with Kathmandu.<ref>{{cite news |title=Extend Tibet railway line to Kathmandu, Nepal tells China |url=http://archive.indianexpress.com/news/extend-tibet-railway-line-to-kathmandu-nepal-tells-china/527936/ |publisher=The Indian Express |date=12 October 2009}}</ref> As per a Chinese Tibetan spokesperson, extension of this rail line to Kathmandu with tunnelling under [[Mount Everest]] was, as of 2015, expected to be completed by 2020.<ref>{{cite news |url=http://www.theguardian.com/world/2015/apr/09/china-may-build-rail-tunnel-under-mount-everest-state-media-reports |title=China may build rail tunnel under Mount Everest, state media reports |date=9 April 2015 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> ===Air=== [[File:Lhasa airport.jpg|thumb|right|[[Lhasa Gonggar Airport]]]] [[Lhasa Gonggar International Airport]] (IATA: '''LXA'''), built in 1965, is the aviation hub of Tibet.<ref name="Li 2017 p. 186">{{cite book | last=Li | first=Q. | title=The Evolution and Preservation of the Old City of Lhasa | publisher=Springer Nature Singapore | year=2017 | isbn=978-981-10-6735-8 | url=https://books.google.com/books?id=zZA-DwAAQBAJ&pg=PA186 | access-date=2024-03-13 | page=186}}</ref> It is located south of the city proper. It takes around half an hour to get there by car via the [[Lhasa Airport Expressway]]; prior to the completion of the expressway in 2011, the trip to the airport took over an hour. {{As of|2014}}, there are daily flights serving major Chinese cities including Beijing, Chengdu, Guangzhou, and Shanghai, and there are also occasional scheduled services to [[Kathmandu]] in Nepal. Lhasa Airport is the hub of [[Tibet Airlines]], which offers regional services to other destinations in Tibet such as [[Nyingchi]], [[Ngari Prefecture]], [[Shigatse]], and [[Qamdo]].<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 279">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT279 | access-date=2024-03-13 | page=279| publisher=Notion Press }}</ref> ===Road=== [[File:Lhasa from Potala place.JPG|thumb|right|Main street]] The [[Qinghai–Tibet Highway]] (part of G109) runs northeast toward Xining and eventually to [[Beijing]] and is the most-used road in Tibet. The [[Sichuan–Tibet Highway]] (part of G318) runs east towards [[Chengdu]] and eventually to [[Shanghai]]. G318 also runs west to [[Zhangmu]] on the Nepal border. The [[China National Highway 219|Xinjiang-Tibet Highway]] (G219) runs north from Lhasa to [[Kargilik Town|Yecheng]], and then to [[Xinjiang]]. This road is rarely used due to the lack of amenities and petrol stations. A new {{convert|37.68|km|mi}}, four-lane highway between Lhasa and the Gonggar Airport was built by the Transportation Department of Tibet at a cost of [[Renminbi|RMB]] 1.5&nbsp;billion. This road is part of [[China National Highway 318|National Highway 318]] and starts from the [[Lhasa railway station]], passes through [[Caina Township]] in [[Qushui County]], terminating between the north entrance of the [[Gala Mountain Tunnel]] and the south bridgehead of the Lhasa River Bridge, and en route goes over the first overpass of Lhasa at Liuwu Overpass.<ref name=news>{{cite web |url=http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |title=New highway linking Lhasa to Gonggar Airport to be built |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172018/http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |archive-date=21 July 2011}}</ref> ===Maritime=== The closest seaports are [[Kolkata]] and [[Haldia]] in [[West Bengal, India]]. The [[Nathu La]] pass offers Chinese companies access to the port of Kolkata (Calcutta), situated about {{cvt|1,100|km|-1}} from Lhasa, for trans-shipments to and from Tibet. == Sports == In 2014, the [[Lhasa Mass Culture and Sports Center]] (拉萨市群众文化体育中心) was completed in Liwu New District of Lhasa City. The center was built with the assistance of [[Beijing Municipality]], which is the highest modern stadium in the world, the largest single building in Tibet and the largest modern building invested by the whole country in support of Tibet, and has won the [[Luban Prize]], the highest honor in China's construction industry, and has been called the "Little Bird's Nest" by local people.<ref>{{cite news |title=拉萨市规模最大群众文化体育中心开建-西藏自治区体育局 |url=http://sport.xizang.gov.cn/xwzx/qz/201907/t20190721_79873.html |work=sport.xizang.gov.cn}}</ref><ref>{{cite news |title=西藏：规模最大的群众文化体育中心近日竣工并验收_藏人文化网 |url=https://www.tibetcul.com/news/qt/18269.html |access-date=13 March 2024 |work=www.tibetcul.com}}</ref><ref name="Yeh 2018 p. 54">{{cite book | last=Yeh | first=E.T. | title=The Geoeconomics and Geopolitics of Chinese Development and Investment in Asia | publisher=Taylor & Francis | year=2018 | isbn=978-1-351-37896-3 | url=https://books.google.com/books?id=aDOoDwAAQBAJ&pg=PT54 | access-date=2024-03-13 | page=54}}</ref> == See also == * [[Drapchi Prison|Drapchi Prison or Lhasa Prison No.1]] * [[McLeod Ganj]] * [[The Lhasa Atlas]] * [[Leh, India]] * [[List of twin towns and sister cities in China]] * [[Mustang, Nepal]] == Notes == {{Notelist}} == References == === Citations === {{Reflist|colwidth=30em}} === Sources === {{Refbegin}} * Das, Sarat Chandra (1902). ''Lhasa and Central Tibet''. Reprint: Mehra Offset Press, Delhi. 1988. {{ISBN|81-86230-17-3}} * Dorje, Gyurme (1999). ''Footprint Tibet Handbook''. 2nd Edition. Bath, England. {{ISBN|1-900949-33-4}}. Also published in Chicago, U.S.A. {{ISBN|0-8442-2190-2}}. * Dowman, Keith (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p.&nbsp;59. Routledge & Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk). * Forbes, Andrew; Henley, David (2011). ''China's Ancient Tea Horse Road''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2 * [[Liu Jianqiang|Jianqiang, Liu]] (2006). [http://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/451-Preserving-Lhasa-s-history-part-one-/ chinadialogue] - Preserving Lhasa's history (part one). * {{cite book |last=Johnson |first=Tim |title=Tragedy in Crimson: How the Dalai Lama Conquered the World But Lost the Battle with China |url=https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john |url-access=registration |page=[https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john/page/81 81] |access-date=17 February 2015 |year=2011 |publisher=Nation Books |isbn=978-1-56858-649-6}} * {{cite book |last1=Leibold |first1=James |last2=Chen |first2=Yangbin |title=Minority Education in China: Balancing Unity and Diversity in an Era of Critical Pluralism |url=https://books.google.com/books?id=ybAaAgAAQBAJ&pg=PA117 |access-date=17 February 2015 |date=4 March 2014 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-988-8208-13-5}} * Miles, Paul (9 April 2005). [https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html "Tourism drive 'is destroying Tibet': Unesco fears for Lhasa's World Heritage sites as the Chinese try to pull in 10 million visitors a year by 2020"]. ''The Daily Telegraph'' (London), p.&nbsp;4. * Pelliot, Paul (1961). ''Histoire ancienne du Tibet''. Libraire d'Amérique et d'orient. Paris. * [[Richardson, Hugh E]]. (1984). ''Tibet and its History''. Second Edition, Revised and Updated. Shambhala Publications, Boston. {{ISBN|0-87773-376-7}}. * Richardson, Hugh E. (1997). Lhasa. In ''Encyclopedia Americana international edition'', (Vol. 17, pp.&nbsp;281–282). Danbury, CT: Grolier Inc. * Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p.&nbsp;38. Reprint 1972. Stanford University Press. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper). * {{cite book |last=Subramanya |first=N. |title=Human Rights and Refugees |url=https://books.google.com/books?id=JUntOZAaS0MC&pg=PA486 |access-date=17 February 2015 |year=2004 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7648-683-5}} * [https://web.archive.org/web/20070322223433/http://www.tour-cities.com/lhasa.html Lhasa]. Tour-Cities.Com, 2006. * Tuladhar, Kamal Ratna (2011). ''[[Caravan to Lhasa]]: A Merchant of Kathmandu in Traditional Tibet.'' Kathmandu: Lijala & Tisa. {{ISBN|99946-58-91-3}}. * Tung, Rosemary Jones (1980). ''A Portrait of Lost Tibet''. Thomas and Hudson, London. {{ISBN|0-500-54068-3}}. * Vitali, Roberto (1990). ''Early Temples of Central Tibet''. Serindia Publications. London. {{ISBN|0-906026-25-3}}. * von Schroeder, Ulrich (1981). ''Indo-Tibetan Bronzes''. (608 pages, 1244 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications Ltd. {{ISBN|962-7049-01-8}}. * von Schroeder, Ulrich (2001). ''Buddhist Sculptures in Tibet''. Vol. One: I''ndia &amp; Nepal''; Vol. Two: ''Tibet &amp; China''. (Volume One: 655 pages with 766 illustrations; Volume Two: 675 pages with 987 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd.). {{ISBN|962-7049-07-7}}. * von Schroeder, Ulrich (2008). ''108 Buddhist Statues in Tibet''. (212 p., 112 colour illustrations) (DVD with 527 digital photographs). Chicago: Serindia Publications. {{ISBN|962-7049-08-5}}. * {{Cite journal |last1=Yeh |first1=Emily T. |last2=Henderson |first2=Mark |date=December 2008 |title=Interpreting Urbanization in Tibet |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#!jiats=/04/yeh/b5/ |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |volume=4 |access-date=12 February 2015}} {{refend}} ==Further reading== * Desideri (1932). ''An Account of Tibet: The Travels of [[Ippolito Desideri]] 1712-1727''. Ippolito Desideri. Edited by [[Filippo De Filippi (explorer)|Filippo De Filippi]]. Introduction by [[Cornelius Wessels|C. Wessels]]. Reproduced by Rupa & Co, New Delhi. 2005 * Le Sueur, Alec (2013). ''[[The Hotel on the Roof of the World]] – Five Years in Tibet.'' Chichester: Summersdale. {{ISBN|978-1-84024-199-0}}. Oakland: RDR Books. {{ISBN|978-1-57143-101-1}} == External links == {{Commons category}} {{Wikisource}} * [https://www.lasa.gov.cn/lhasa/index.shtml People's Government of Chengguan District, Lhasa Official Website] {{in lang|zh|en}} {{Lhasa Prefecture-level city}} {{Towns in Lhasa}} {{Tibet}} {{Authority control}} [[Category:Chengguan District, Lhasa| ]] [[Category:Capitals of former nations]] [[Category:Lhasa (prefecture-level city)]] [[Category:Holy cities]] [[زمرو:لھاسا]] [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:چين جا شھر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:چين ۾ صوبائي راڄڌانيون]] 2pipl92c6187s8nx49nhedn5un1xxtl 379672 379671 2026-05-22T18:52:25Z Memon2025 21315 /* لھاسا پريفيڪچر سطح جو شهر */ 379672 wikitext text/x-wiki {{Short description|Urban district of the City of Lhasa in Tibet}} {{About|the inner urban district|شهر|لهاسا (شهر)|other uses}} {{Distinguish|Laksa}} {{Infobox settlement | name = لھاسا<br> Lhasa | native_name = 城关区 <br> ཁྲིན་ཀོན་ཆུས། | settlement_type = [[ضلعو]] | other_name = چينگ گوان ، چنگگوئن ، چنگ گوان | official_name = District of Chengguan of the City of Lhasa | image_skyline = {{multiple image |border = infobox |total_width = 280 |image_style = border:1; |caption_align = center |perrow = 1/2/2 |image1 = Lhassa Potala.jpg |caption1 = پوٽالا محل |image2 = Tibet (5134443757).jpg |caption2 = جوکانگ مندر |image3 = JARDINES DEL PALACIO DE NORBULINGKA - panoramio.jpg |caption3 = نوربولنگڪا محل |image4 = Drepung Monastery (1).jpg |caption4 =ڊريپنگ خانقاه |image5 = The Barkhor, Lhasa (20) (28768122237).jpg |caption5 = برخور }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | mapframe-point = none | image_map1 = | mapsize = | map_caption1 =* * لحاسا جو انٽرويو نقشو Lhasa تبت ۾ واقع آهي. * * تنظيمون (تبت حڪومت) * . * علائقو: • ضلعو: • شهري: * اوچائي: * آبادي (2020): • ضلعو: 464,736 • کثافت: • شهري (2020): 464,736 * • مکيه نسلي گروهه: تبتي؛ هان؛ هُوئي؛ نيپالي * • ٻوليون: تبتي؛ مينڊرين * وقت جو علائقو: UTC+8 (چين جو معياري وقت) * پوسٽل ڪوڊ: * ايريا ڪوڊ: * ويب سائيٽ: چيني نالو: * (تبتي ۾) "ديوتائن جو هنڌ" * لهاسا. * تاريخي چيني نالو: * لووشي. لووسي. * تبتي پنين: چينگ گوان ضلعو. چينگ گوان ڪو. چونگ-ڪوان چو. چنگوان چو. چيرنگ گوان چيو. وائيلي: ڪرن ڪون چوس تبتي پنين: چنگوئين ڪيو | pushpin_map = Tibet#China | pushpin_map_caption = تبت ۾ مقام | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|China}} | subdivision_type1 = [[Autonomous regions of China|Autonomous region]] | subdivision_name1 = [[تبت خودمختيار علائقو]] ملڪ خودمختيار علائقو * صوبي جي سطح جو شهر: لھاسا. * ضلعي سيٽ: گيري ذيلي ضلعو | subdivision_type2 = [[Prefecture-level city]] | subdivision_name2 = [[Lhasa (prefecture-level city)|Lhasa]] | seat_type = District seat | seat = [[Gyirai Subdistrict]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 525 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 168 | area_urban_footnotes = &nbsp;<ref>{{cite web |title=Lhasa City Master Plan |url=http://www.gov.cn/zhengce/content/2017-08/08/content_5216625.htm |publisher=gov.cn |access-date=7 August 2017}}</ref><ref name="demographia84">{{Cite book |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |title=Demographia World Urban Areas. 14th Annual Edition |last=Cox |first=W |publisher=Demographia |year=2018 |location=St. Louis |page=84}}</ref> | area_metro_km2 = | population_footnotes = | population_total = 464,736 | population_as_of = 2020 | population_urban = 464,736 | population_urban_footnotes = &nbsp;(2020)<ref name="demographia84"/> | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Major Ethnic groups | population_blank1 = [[Tibetan people|Tibetan]]; [[Han Chinese|Han]]; [[Hui people|Hui]]; [[Nepali people|Nepali]] | population_density_blank1_km2 = | population_blank2_title = Languages | population_blank2 = [[Standard Tibetan|Tibetan]]; [[Mandarin Chinese|Mandarin]] | timezone = [[China Standard Time|China Standard]] | utc_offset = +8 | coordinates = {{Coord|type:adm3rd_region:CN-54|format=dms|display=it}} | coor_pinpoint = تبت حڪومت | elevation_footnotes = | elevation_m = 3656 | postal_code_type = [[Postal code of China|Postal code]] | postal_code = 850000 | area_code = [[Telephone numbers in China|891]] | website = {{URL|http://www.cgq.gov.cn/}} {{in lang|zh}} }} {{Infobox Chinese | order = st | pic = File:Lhasa (Chinese and Tibetan).svg | picupright = 0.5 | altname = Chinese name | s2 = {{linktext|拉萨}} | t2 = 拉薩 | p2 = Lāsà | w2 = {{tone superscript|La1-sa4}} | mi2 = {{IPAc-cmn|l|a|1|.|s|a|4}} | bpmf2 = ㄌㄚ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄙㄚˋ | gr2 = Lhasah | myr2 = Lāsà | l2 = (in Tibetan) "Place of the Gods" | altname3 = Historical Chinese name | s3 = {{linktext|逻|些}} | t3 = 邏些 | p3 = Luóxiē | w3 = {{tone superscript|Lo2-hsieh1}} | mi3 = {{IPAc-cmn|l|uo|2|.|x|ie|1}} | bpmf3 = ㄌㄨㄛˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄒㄧㄝ | gr3 = Luoshie | myr3 = Lwósyē | tib = {{bo-textonly|ལྷ་ས་}} | wylie = lha sa | thdl = Lhasa | zwpy = Lhasa | lhasa = {{IPA|[l̥ásə]}} or {{IPA|[l̥ɜ́ːsə]}} | c = | j = | ci = }} {{Infobox Chinese | order = st | title = Chengguan District | s = {{linktext|城关|区}} | t = 城關區 | p = Chéngguān Qū | mi = {{IPAc-cmn|ch|eng|2|.|g|uan|1|-|qu|1}} | bpmf = ㄔㄥˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄍㄨㄢ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄑㄩ | w = Chʻêng²-kuan¹ Chʻü¹ | myr = Chénggwān Chyū | gr = Cherngguan Chiu | tib = {{bo-textonly|ཁྲིན་ཀོན་ཆུས།}} | wylie = khrin kon chus | zwpy = Chingoin Qü }} '''لهاسا''' (Lhasa)، سرڪاري طور تي لهاسا شهر جو چينگوان ضلعو, [[چين|ڏکڻ اولهه چين]] ۾ [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي لهاسا شهر جو اندروني شهري ضلعو آهي.<ref>{{cite web |title=Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions |url=http://www.china.org.cn/english/features/43606.htm |publisher=China.org.cn |access-date=17 May 2014}}</ref> لهاسا تبتي پليٽو تي زيننگ کان پوءِ ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو آهي ۽ 3,656 ميٽر جي اوچائي تي, لهاسا دنيا جي بلند ترين شهرن مان هڪ آهي. شهر 17 صدي جي وچ کان وٺي تبت جو مذهبي ۽ انتظامي گاديءَ جو هنڌ رهيو آهي. ان ۾ ڪيترائي ثقافتي طور تي اهم تبتي بدھسٽ سائيٽون, جهڙوڪ پوٽالا محل, جوکنگ مندر ۽ نوربولنگڪا محل شامل آهن. مردم شماري موجب, 2024 جي آخر تائين شهر جي ڪل رهائشي آبادي 8,76,400 هوندي. == نالو == لهاسا جو لفظي ترجمو تبتي ٻولي ۾ "ديوتائن جي جاءِ" (ལྷ lha، ديوتا؛ ས sa، جاءِ) آهي. چيني ٻولي ۾ چينگ گوان جو لفظي ترجمو "شهري گيٽ وي" آهي. قديم تبتي دستاويز (۽ لکتون) ظاهر ڪن ٿيون ته ان جاءِ کي راسا (ར་ས) سڏيو ويندو هو. جنهن جو مطلب هو "بڪريءَ جي جاءِ". ڇاڪاڻ ته اهو هڪ چرواه جي جاءِ هئي. نالو تبديل ڪري لهاسا رکيو ويو. جنهن جو مطلب آهي "ديوتائن جي جاءِ". تبت جي گاديءَ جي حيثيت سان قائم ٿيڻ تي. ۽ جوکنگ مندر جي تعمير مڪمل ٿي (جنهن ۾ بدھ جي هڪ مقدس مجسمي کي رکيو ويو). لهاسا پهريون ڀيرو 822 عيسوي ۾ چين ۽ تبت جي وچ ۾ ٿيل هڪ معاهدي ۾ نالو (علائقي جي جووو مندر جو حوالو ڏيندي) طور درج ڪيو ويو آهي. ڪجهه پراڻن يورپي نقشن ۾ (جتي تبت کي ڏيکاريو ويو آهي) بارانتولا نالي هڪ شهر ملي سگهي ٿو. ان کي لهاسا هجڻ جو مشورو ڏنو ويو آهي. جيتوڻيڪ اهو پڻ سوچيو ويو ته ممڪن طور تي چنگھائي صوبي جي اولهه واري حصي ۾ جديد بولانٽائي/بولونٽي جو حوالو ڏنو وڃي. ==لھاسا شهر== '''لھاسا''' (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. [[چين]] جي [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. ==تاريخ== 7 صدي جي وچ تائين. سونگٽسن گيمپو تبتي سلطنت جو اڳواڻ بڻجي ويو. Lhasa is the second most populous urban area on the [[Tibetan Plateau]] after [[Xining]] and, at an altitude of {{convert|3656|m|ft|sigfig=4}}, Lhasa is one of the [[List of highest large cities|highest cities in the world]]. The city has been the religious and administrative capital of [[Tibet]] since the mid-17th century. It contains many culturally significant [[Tibetan Buddhism|Tibetan Buddhist]] sites such as the [[Potala Palace]], [[Jokhang]] Temple and [[Norbulingka]] Palaces. According to the [[census]], the total resident population of the city by the end of 2024 will be 876,400.<ref>{{Cite web|title=(西藏自治区)2024年拉萨市国民经济和社会发展统计公报-红黑统计公报库|url=https://tjgb.hongheiku.com/djs/60539.html|website=tjgb.hongheiku.com|access-date=2025-12-01}}</ref> ==Toponymy== Lhasa literally translates to "place of gods" ({{lang|bo|ལྷ}} {{Transliteration|bo|lha}}, god; {{lang|bo|ས}} {{Transliteration|bo|sa}}, place) in the [[Lhasa Tibetan|Tibetan language]]. Chengguan literally translates to "urban gateway" ({{lang-zh|s=城关|p=Chéngguān}}) in the Chinese language. Ancient Tibetan documents and inscriptions demonstrate that the place was called Rasa ({{lang|bo|ར་ས}}),<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet">{{cite web |url=https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |title=Lhasa and the Soul of Tibet |website=www.stephenbatchelor.org |language=en-gb |access-date=9 October 2018 |archive-date=3 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803040950/https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |url-status=dead}}</ref> which meant "goat's place", as it was a herding site.<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet"/><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2014 p. 246">{{cite book | title=古城拉萨市区历史地名考 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2014 | isbn=978-7-5097-5179-4 | url=https://books.google.com/books?id=wpiFEAAAQBAJ&pg=PA246 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=246}}</ref><ref name="中国作家协会. 湖北分会 湖北省作家协会 中山市完美日用品有限公司 2007 p.">{{cite book | author=中国作家协会. 湖北分会 | author2=湖北省作家协会 | author3=中山市完美日用品有限公司 | title=長江文藝 | publisher=《长江文艺》 编辑部 | issue=nos. 7-12 | year=2007 | url=https://books.google.com/books?id=M27lAAAAMAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=68}}</ref> The name was changed to Lhasa, which means "place of gods", upon its establishment as the capital of [[Tibet]], and construction of the [[Jokhang]] temple was completed, which housed a holy statue of the Buddha.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret-Imaeda (ed.)Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas, ''BRILL'', 2003, pp.15–38, pp.21–22.</ref><ref>John Powers, ''Introduction to Tibetan Buddhism'', Snow Lion Publications, 2007, p.144.</ref> Lhasa is first recorded as the name, referring to the area's temple of Jowo, in a treaty drawn up between China and Tibet in 822 C.E.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' pp.21–22.</ref> In some old European maps, where Tibet is depicted, a town named ''Barantola'' can be found; this has been suggested to be Lhasa, though also thought to possibly refer to modern Bulantai/Boluntay in the western part of the [[Qinghai]] province.<ref name="Burton 2020 p. 407">{{cite book | last=Burton | first=A. | title=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic and Commercial History 1550-1702 | publisher=Taylor & Francis | year=2020 | isbn=978-1-136-78861-1 | url=https://books.google.com/books?id=VhUHEAAAQBAJ&pg=PA407 | access-date=2024-03-13 | page=407}}</ref> == History == By the mid-7th century, [[Songtsen Gampo]] became the leader of the [[Tibetan Empire]] that had risen to power in the [[Yarlung Tsangpo River]] (whose lower reaches in India is known as the ''[[Brahmaputra River]]'') Valley.<ref name="Stein, R. A. 1962. p. 62">Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' 1962. Revised English edition, 1972, Faber & Faber, London. Reprint, 1972. Stanford University Press, p. 62. {{ISBN|0-8047-0806-1}} cloth; {{ISBN|0-8047-0901-7}} pbk., p. 59.</ref> After conquering the kingdom of [[Zhangzhung]] in the west, he moved the capital from the Chingwa [[Taktsé Castle]] in [[Chongye County]] ([[pinyin]]: Qióngjié Xiàn), southwest of [[Yarlung Valley|Yarlung]], to Rasa (Lhasa) where in 637 he raised the first structures on the site of what is now the [[Potala Palace]] on Mount Marpori.<ref>Dorje (1999), p. 201.</ref> In CE 639 and 641, Songtsen Gampo, who had conquered the whole Tibetan region, is said to have contracted two alliance marriages, firstly to a Princess [[Bhrikuti]] of Nepal,<ref>Snellgrove, David. 1987. ''Indo-Tibetan Buddhism: Indian Buddhists and Their Tibetan Successors''. 2 Vols. Shambhala, Boston, Vol. II, p. 416.</ref> and then, two years later, to [[Princess Wencheng]] of the Imperial [[Tang dynasty|Tang]] court. Bhrikuti is said to have converted him to [[Buddhism]], which was also the faith attributed to his second wife Wencheng. In 641 he constructed the [[Jokhang]] (or Rasa Trülnang Tsulagkhang) and [[Ramoche Temple]]s in Lhasa in order to house two [[Buddha statue]]s, the [[Akshobhya|Akshobhya Vajra]] (depicting the Buddha at the age of eight) and the [[Jowo (statue)|Jowo Sakyamuni]] (depicting Buddha at the age of twelve), respectively brought to his court by the princesses.<ref>Anne-Marie Blondeau, Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret(ed.) ''Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas,'' Brill Tibetan Studies Library, 3, Brill 2003, pp.15-38, pp15ff.</ref><ref>Amund Sinding-Larsen, ''The Lhasa atlas: : traditional Tibetan architecture and townscape,'' Serindia Publications, Inc., 2001 p.14</ref> Lhasa suffered extensive damage under the reign of [[Langdarma]] in the 9th century, when the sacred sites were destroyed and desecrated and the empire fragmented.<ref name="Dorje 1999, pp. 68-9">Dorje (1999), pp. 68–9.</ref> A Tibetan tradition mentions that after Songtsen Gampo's death in 649 C.E., Chinese troops invaded and captured Lhasa and burnt the Red Palace.<ref>{{cite book |url={{Google books |U7C0I2KRyEUC |Tibet Past and Present |page=28 |plainurl=yes}} |title=Tibet Past and Present |first=Charles |last=Bell |author-link=Charles Alfred Bell |year=1924 |page=28 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}} Reprinted in 1992 by CUP Motilal Banarsidass, {{ISBN|81-208-1048-1}}.</ref><ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123">{{cite book |url={{Google books |lGyrymfDdI0C |One hundred thousand moons |page=123 |plainurl=yes}} |title=One hundred thousand moons, Volume 1 |first=W. D. |last=Shakabpa |author-link=Tsepon W. D. Shakabpa |orig-year=1976 |others=trans. by Derek F. Maher |year=2010 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-17788-8 |page=123 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}}</ref> Chinese and Tibetan scholars have noted that the event is mentioned neither in the Chinese annals nor in the Tibetan manuscripts of [[Dunhuang]]. Lǐ suggested that this tradition may derive from an [[Interpolation (manuscripts)|interpolation]].<ref>{{cite book |title=The historical status of Tibet |last=Li |first=Tiezheng |year=1956 |publisher=King's Crown Press, Columbia University |page=6}}</ref> [[Tsepon W. D. Shakabpa]] believes that "those histories reporting the arrival of Chinese troops are not correct."<ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123"/> The brutality of the Chinese forces during this time is also acknowledged in later Tibetan accounts, which describe harsh actions taken against the local population and the destruction of sacred sites.<ref>{{Cite journal |title=Contributors |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ret/pdf/ret_21_11.pdf |journal=Revue d'Études Tibétaines}}</ref><ref>{{Cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv131bwbb |title=The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages |date=1987 |publisher=Princeton University Press |doi=10.2307/j.ctv131bwbb |jstor=j.ctv131bwbb |isbn=978-0-691-02469-1}}</ref> From the fall of the monarchy in the 9th century to the accession of the [[5th Dalai Lama]], the centre of political power in the Tibetan region was not situated in Lhasa. However, the importance of Lhasa as a religious site became increasingly significant as the centuries progressed.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. 'Lhasa, Legend and History' in Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas, 2003, pp. 24-25.</ref> It was known as the centre of Tibet where [[Padmasambhava]] magically pinned down the earth demoness and built the foundation of the [[Jokhang Temple]] over her heart.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. "Lhasa, Legend and History." In: ''Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas''. Françoise Pommaret-Imaeda, Françoise Pommaret 2003, p. 38. Brill, Netherlands. {{ISBN|978-90-04-12866-8}}.</ref> Islam has been present since the 11th century in what is considered to have always been a monolithically Buddhist culture.<ref>The Ornaments of Lhasa, Islam in Tibet, Produced by Gray Henry</ref> Two [[Tibetan Muslim]] communities have lived in Lhasa with distinct homes, food and clothing, language, education, trade and traditional herbal medicine. By the 15th century, the city of Lhasa had risen to prominence following the founding of three large [[Gelugpa]] monasteries by [[Je Tsongkhapa]] and his disciples.<ref name="Rinpoché Coghlan Zarpani 2012 p.">{{cite book | last1=Rinpoché | first1=H.E.C. | last2=Coghlan | first2=I. | last3=Zarpani | first3=V. | title=Hundreds of Deities of Tusita: Commentary on Lama Tsongkhapa Guru Yoga, Translated from Tibetan. Dga' Lha Rgyas Pa'i Bshad Byin Rlabs Kyi Sgo 'byed Ces Bya Ba Bzhugs So/ Commentary on Pabongkha Rinpoché's Zab Lam Dga' Ldan Brgya Ma'i Rnal 'byor Nyams Su Len Tshul Snyan Brgyud Zhal | publisher=Awakening Vajra Publications | year=2012 | isbn=978-0-9872094-4-3 | url=https://books.google.com/books?id=MjS6NAEACAAJ | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> The three monasteries are [[Ganden]], [[Sera monastery|Sera]] and [[Drepung]] which were built as part of the puritanical Buddhist revival in Tibet.<ref name="Dorje 1999, p. 69">Dorje (1999), p. 69.</ref> The scholarly achievements and political know-how of this Gelugpa Lineage eventually pushed Lhasa once more to centre stage.<ref name="Miche 2020 p. 38">{{cite book | last=Miche | first=D. | title=The Magician of Lhasa: A Matt Lester Spiritual Thriller | publisher=Hay House | year=2020 | isbn=978-1-4019-6258-6 | url=https://books.google.com/books?id=oAEGEAAAQBAJ&pg=PT38 | access-date=2024-03-13 | page=38}}</ref> The 5th [[Dalai Lama]], [[Lobsang Gyatso]] (1617–1682), unified Tibet and moved the centre of his administration to Lhasa in 1642 with the help of [[Güshi Khan]] of the [[Khoshut]]. With Güshi Khan as a largely uninvolved overlord, the 5th Dalai Lama and his intimates established a civil administration which is referred to by historians as the ''Lhasa state''. The core leadership of this government is also referred to as the [[Ganden Phodrang]], and Lhasa thereafter became both the religious and political capital.<ref name="Berzin Early">{{cite web |last=Berzin |first=Alexander |title=The History of the Early Period of Buddhism and Bon in Tibet |url=http://studybuddhism.com/web/en/archives/study/history_buddhism/buddhism_tibet/details_tibetan_history/history_early_period_buddhism_tibet/Part_1.html |work=The Historical Interaction between the Buddhist and Islamic Cultures before the Mongol Empire |publisher=Study Buddhism |access-date=20 June 2016 |year=1996 |quote=With Tibet conceived as a demoness lying on her back and locations for the temples carefully selected according to the rules of Chinese acupuncture applied to the body of the demoness, Songtsen-gampo hoped to neutralize any opposition to his rule from local malevolent spirits. Of the thirteen Buddhist temples, the major one was constructed eighty miles from the imperial capital, at the site that later became known as "Lhasa" (Lha-sa, The Place of the Gods). At the time, it was called "Rasa" (Ra-sa, The Place of the Goats). Western scholars speculate that the Emperor was persuaded to avoid building the temple at the capital so as not to offend the traditional gods.}}</ref> In 1645, the reconstruction of the [[Potala Palace]] began on Red Hill.<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175">Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> In 1648, the ''Potrang Karpo'' ([[Potala#White Palace|White Palace]]) of the Potala was completed, and the Potala was used as a [[winter palace]] by the Dalai Lama from that time onwards.<ref name="autogenerated1">Karmay, Samten C. (2005). "The Great Fifth", p. 1. Downloaded as a pdf file on 16 December 2007 from: [http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130915182901/http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf|date=15 September 2013}}</ref> The ''Potrang Marpo'' ([[Potala#Red Palace|Red Palace]]) was added between 1690 and 1694. The name Potala is derived from [[Mount Potalaka]], the mythical abode of the Dalai Lama's divine prototype, the [[Bodhisattva]] [[Avalokiteśvara]].<ref>[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber & Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> The Jokhang Temple was also greatly expanded around this time. Although some wooden carvings and [[lintel (architecture)|lintel]]s of the Jokhang Temple date to the 7th century, the oldest of Lhasa's extant buildings, such as within the Potala Palace, the Jokhang and some of the monasteries and properties in the Old Quarter date to this second flowering in Lhasa's history. By the end of the 17th century, Lhasa's [[Barkhor]] area formed a bustling market for foreign goods. The Jesuit missionary, [[Ippolito Desideri]] reported in 1716 that the city had a cosmopolitan community of Mongol, Chinese, Muscovite, Armenian, Kashmiri, Nepalese and Northern Indian traders. Tibet was exporting musk, gold, medicinal plants, furs and yak tails to far-flung markets, in exchange for sugar, tea, saffron, Persian turquoise, European amber and Mediterranean coral.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' in Shail Mayaram (ed.) ''The other global city,'' Taylor &amp; Francis US. 2009, pp.54-85, pp.58-7.</ref> The [[Qing dynasty]] army entered Lhasa in 1720, and the Qing government sent resident commissioners, called the [[Amban]]s, to Lhasa. On 11 November 1750, the murder of the regent by the Ambans triggered a [[Lhasa riot of 1750|riot in the city]] that left more than a hundred people killed, including the Ambans. After suppressing the rebels, Qing [[Qianlong Emperor]] reorganized the Tibetan government and set up the governing council called [[Kashag]] in Lhasa in 1751. In January 1904, [[British expedition to Tibet|a British expedition]] captured and briefly occupied Lhasa. The expedition's leader, [[Francis Younghusband|Sir Francis Younghusband]], negotiated the [[Convention of Lhasa]] with remaining Tibetan officials after the [[13th Dalai Lama]] had fled to the countryside. The treaty was subsequently repudiated and was succeeded by [[Convention Between Great Britain and China Respecting Tibet]] in 1906. All remaining Chinese troops left Lhasa after the [[Xinhai Lhasa turmoil]] in 1912.<ref name="Upadhya 2012 p. 3">{{cite book | last=Upadhya | first=S. | title=Nepal and the Geo-Strategic Rivalry between China and India | publisher=Taylor & Francis | series=Routledge Studies in South Asian Politics | year=2012 | isbn=978-1-136-33550-1 | url=https://books.google.com/books?id=M8nfCgAAQBAJ&pg=PA3 | access-date=2024-03-13 | page=3}}</ref> On 2 November 1949, the local Tibetan government sent a letter to [[Mao Zedong]] (then [[Chairman of the Chinese Communist Party]]) expressing its desire for talks. [[Tsepon Shargyalpa]] and [[Tsejang Khenpo Tubten Gyalpo]] were sent as representatives, but no consensus was reached.<ref name="红旗出版社 1998 p.">{{cite book | title=共和国相册, 1949-1998 | publisher=[[Red Flag Publishing House]] | series=“大镜头”纪实 | issue=v. 1 | year=1998 | isbn=978-7-5051-0240-8 | url=https://books.google.com/books?id=eeNdAAAAIAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> On 7 October 1950, the Chinese People's Liberation Army launched the [[Battle of Chamdo]]. After the battle, the PLA ceased military operations, released all Tibetan prisoners, and expressed its hope for a settlement through peace talks. At the invitation of the Central Government, the Dalai Lama and a Tibetan government delegation traveled to [[Beijing]] for peace talks, and in April 1951, a five-member delegation headed by [[Ngapo-Ngawang Jigme]] traveled to Beijing and reached a [[Seventeen Point Agreement|consensus on peace talks]].<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 492">{{cite book | title=西藏历代的边事边政与边吏 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=西藏历史与现状综合研究项目 | year=2015 | isbn=978-7-5097-7191-4 | url=https://books.google.com/books?id=-VV0EAAAQBAJ&pg=PA492 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=492}}</ref><ref name="Norbu 2001 p. 345">{{cite book | last=Norbu | first=D. | title=China's Tibet Policy | publisher=Taylor & Francis | year=2001 | isbn=978-1-136-79793-4 | url=https://books.google.com/books?id=EGqyIgOlUCIC&pg=PA345 | access-date=2024-03-13 | page=345}}</ref><ref name="Samkar 2022 p. 204">{{cite book | last=Samkar | first=N. | title=A Brief History of the Kingdom Guge: History of Ngari Rosary of White Pearl, A Youngster's Ornament | publisher=Library of Tibetan Works & Archives | series=Tibetan Historical Studies | year=2022 | isbn=978-93-90752-73-7 | url=https://books.google.com/books?id=dzxjEAAAQBAJ&pg=PA204 | access-date=2024-03-13 | page=204}}</ref> In 1959, following a failed [[1959 Tibetan uprising|uprising]], the 14th Dalai Lama and his associates fled Tibet. Lhasa remained the political, economic, cultural and religious center of Tibet. In January 1960, Lhasa City was established.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 9">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA9 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=9}}</ref> In 1964, the autonomous region and Lhasa city leaders jointly formed the Lhasa City Municipal Construction Command, led from the country's brother provinces and cities to mobilize the construction team, has built the Lhasa City YuTuo Road, KangAng East Road, NiangJe South Road, JinZhu East Road, DuoSen South Road and Beijing West Road. Lhasa local officials paved more than 100,000 square meters of asphalt. The new city center of Lhasa is three times larger than the old city center, and the population of the city has increased by more than 20,000 people.<ref>{{cite book |last1=中国城市发展研究会 |title=中国城市年鉴 1994 |date=1994 |publisher=中国城市年鉴社 |page=605}}</ref> In September 1965, the Tibet Autonomous Region was established, and Lhasa became the capital of the region.<ref name="等贺新元 2015 p. 386">{{cite book | author=等贺新元 | title=和平解放以来民族政策西藏实践绩效研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7163-1 | url=https://books.google.com/books?id=81V0EAAAQBAJ&pg=PA386 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=386}}</ref> Of the 22 parks (''lingka''s) which surrounded the city of Lhasa, most of them over half a mile in length, where the people of Lhasa were accustomed to picnic, only three survive today: the [[Norbulingka]], Dalai Lama's Summer Palace, constructed by the [[7th Dalai Lama]];<ref name="Dorje 1999, p. 69"/> a small part of the Shugtri Lingka, and the [[Lukhang]]. Dormitory blocks, offices and army barracks are built over the rest.<ref>Robert Barnett, ''Lhasa: Streets with Memories,'' Columbia University Press, 2010 p.67: "Today, except for the Dalai Lama's Summer Palace, a small part of the Shugtri Lingka (now renamed the People's Park), and the [[Lukhang]], those parks have disappeared."</ref> The [[Guan Yu|Guāndì miào (關帝廟)]] or [[Epic of King Gesar|Gesar]] Lhakhang temple was erected by the Amban in 1792 atop Mount Bamare {{convert|3|km|0|abbr=off}} south of the Potala to celebrate the defeat of an invading [[Gurkha]] army.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' p.60; The monument however does not commemorate the Tibetan epic hero, but the Chinese figure. See Lara Maconi, 'Gesar de Pékin? Le sort du Roi Gesar de Gling, héros épique tibétain, en Chinese (post-) maoïste,' in Judith Labarthe, ''Formes modernes de la poésie épique: nouvelles approches,'' Peter Lang, 2004 pp.371–419, p.373 n.7. Relying on H. Richardson, and R. A. Stein, Maconi says that this was erected by the Chinese general Fu Kang'an (福康安).</ref> The main gate to the city of Lhasa used to run through the large Pargo Kaling [[chorten]] and contained holy relics of the Buddha Mindukpa.<ref>Tung (1980), p.21 and caption to plate 17, p. 42.</ref> In 2000 the urbanised area covered {{convert|53|km2}}, with a population of around 170,000. Official statistics of the metropolitan area report that 70&nbsp;percent are Tibetan, 24.3 are Han, and the remaining 2.7 Hui, though outside observers suspect that non-Tibetans account for some 50–70&nbsp;percent. According to the Sixth Population Census in 2010, the population of Tibetans is 429,104, accounting for 76.70% of the total population of Lhasa. The second most populous ethnic group is the Han Chinese, with a population of 121,065, accounting for 21.64% of Lhasa's total population. These two ethnic groups account for the vast majority of Lhasa's total population, while other ethnic minorities account for only about 1.66% of Lhasa's total population.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 23">{{cite book | title=西藏藏族人口相关数据分析研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7316-1 | url=https://books.google.com/books?id=IVZ0EAAAQBAJ&pg=PA23 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=23}}</ref> <gallery widths=200 heights=200> File:Songstengampo.jpg|[[Songtsen Gampo]] File:Lhasa gateway 1905.png|Lhasa's (western gate)—the [[Tibetan people|Tibetans]] called this [[Stupa|chorten]], [[Pargo Kaling]] pictured here at the time of the 1904 [[British expedition to Tibet]]. File:Bundesarchiv Bild 135-KA-07-089, Tibetexpedition, Mönche mit Blasinstrumenten.jpg|1938 Lhasa with the Potala as seen from the roof of Men-Tsee-Khang (Tibetan Medical College) founded by the 13th Dalai Lama File:PLA marching into Lhasa.jpg|On 26 October 1951, the advance troops of the Chinese People's Liberation Army marched into Lhasa with red flags in their hands. </gallery> == Geography == [[File:Lhasa, Tibet.jpg|thumb|Lhasa sits in a flat river valley]] [[File:Lhasa from the Pabonka Monastery.JPG|thumb|Lhasa from the Pabonka Monastery. The [[Potala Palace]] rises above the old city.]] [[File:Map of Lhasa, Tibet Autonomous Region in 1973 detail, from- NH-46-9 Lasa Tibet (cropped).jpg|thumb|Map including Lhasa ([[Defense Mapping Agency|DMA]], 1973)]] Lhasa has an elevation of about {{cvt|3600|m|ft|sigfig=3}}<ref>''National Geographic Atlas of China''. (2008), p. 88. National Geographic, Washington D.C. {{ISBN|978-1-4262-0136-3}}.</ref> and lies in the centre of the [[Tibetan Plateau]] with the surrounding mountains rising to {{cvt|5500|m|ft|sigfig=3}}. The air only contains 68&nbsp;percent of the oxygen compared to sea level.<ref name="Dorje 1999, p. 68">Dorje (1999), p. 68.</ref> The [[Lhasa River]], also Kyi River or Kyi Chu, a tributary of the [[Yarlung Zangbo River]] (Brahmaputra River), runs through the southern part of the city. This river, known to local Tibetans as the "merry blue waves", flows through the snow-covered peaks and gullies of the [[Nyainqêntanglha]] mountains, extending {{cvt|315|km|mi}}, and emptying into the Yarlung Zangbo River at [[Qüxü County|Qüxü]], forms an area of great scenic beauty. The marshlands, mostly uninhabited, are to the north.<ref name="Barnett">{{cite book |last=Barnett |first=Robert |title=Lhasa: streets with memories |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |url-access=registration |year=2006 |publisher=Columbia University Press |isbn=0-231-13680-3 |page=[https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn/page/42 42]}}</ref> Ingress and egress roads run east and west, while to the north, the road infrastructure is less developed.<ref name="Barnett"/> ===Administration=== [[File:Chengguan District sketch map png.png|thumb|The built-up area (pink) within the Chengguan District (yellow)]] Chengguan District is located on the middle reaches of the [[Lhasa River]], a tributary of the [[Brahmaputra River]], with land that rises to the north and south of the river. It is {{convert|28|km}} from east to west and {{convert|31|km}} from north to south. Chengguan District is bordered by [[Doilungdêqên District]] to the west, [[Dagzê County]] to the east and [[Lhünzhub County]] to the north. [[Gonggar County]] of Lhoka (Shannan) Prefecture lies to the south.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 109">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA109 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=109}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 48">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA48 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=48}}</ref> Chengguan District has an elevation of {{convert|3650|m}} and covers {{convert|525|km2}}. The urban built-up area covers {{convert|60|km2}}.The average annual temperature of {{convert|8|°C}}. Annual precipitation is about {{convert|300|mm}} to {{convert|500|mm}}, mostly falling between July and September.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 50">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA50 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=50}}</ref> [[File:View from Potala Palace.jpg|thumb|View of Lhasa in 2017]] The term "Chengguan District" is the administrative term for the inner urban area or the urban centre within a prefecture, in this case the prefectural-city of Lhasa. Outside of the urban area much of Chengguan District is mainly mountainous with a near nonexistent rural population. Chengguan District is at the same administrative level as a county.{{sfn|Subramanya|2004|p=486}} Chengguan District of Lhasa was established on 23 April 1961. It currently has 12 fully urban subdistricts.<ref name=subdivsion>{{cite web |script-title=zh:2013年统计用区划代码和城乡划分代码：城关区 |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2013/54/01/540102.html |website=stats.gov.cn |publisher=National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |access-date=6 April 2015}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%; margin:auto;" |- ! Name ! [[Standard Tibetan|Tibetan]] ! [[Tibetan Pinyin]] ! [[Chinese language|Chinese]] ! [[Pinyin]] ! Population (2010)<ref>{{cite book |author1=Census Office of the State Council of the People's Republic of China |author2=Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |date=2012 |title=Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China by Township |script-title=zh:中国2010人口普查分乡、镇、街道资料 |location=Beijing |publisher=China Statistics Print |edition=1st |isbn=978-7-5037-6660-2}}</ref> |- |[[Pargor Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|བར་སྒོར་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Pargor Tromzhung|| {{lang|zh-hans|八廓街道}}|| ''Bākuò Jiēdào'' || 92,107 |- |[[Gyirai Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|སྐྱིད་རས་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gyirai Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉日街道}}|| ''Jírì Jiēdào'' ||21,022 |- |[[Jêbumgang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|རྗེ་འབུམ་སྒང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jêbumgang Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉崩岗街道}}|| ''Jíbēnggǎng Jiēdào'' ||29,984 |- |[[Chabxi Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གྲ་བཞི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Chabxi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|扎细街道}}|| ''Zāxì Jiēdào'' ||30,820 |- |[[Gündêling Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀུན་བདེ་གླིང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gündêling Tromzhung|| {{lang|zh-hans|公德林街道}}|| ''Gōngdélín Jiēdào'' ||55,404 |- |[[Garmagoinsar Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀརྨ་མ་ཀུན་བཟང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Garmagoinsar Tromzhung|| {{lang|zh-hans|嘎玛贡桑街道}}|| ''Gámǎgòngsāng Jiēdào'' ||19,472 |- |[[Liangdao Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གླིང་ཕྲན་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Lingchain Nyi'gyi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|两岛街道}}|| ''Liǎngdǎo Jiēdào'' ||14,055 |- |[[Jinzhu West Road Subdistrict]]||{{Bo-textonly|བཅིངས་འགྲོལ་ནུབ་ལམ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jingzhoi Nublam Tromzhung|| {{lang|zh-hans|金珠西路街道}}|| ''Jīnzhū Xīlù Jiēdào'' || <small>established in 2013</small> |- |[[Ngaqên Subdistrict]]||{{Bo-textonly|སྣ་ཆེན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Ngaqên Tromzhung|| {{lang|zh-hans|纳金街道}} || ''Nàjīn Jiēdào'' || 29,575 |- |[[Togdê Subdistrict]]||{{Bo-textonly|དོག་སྡེ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Togdê Tromzhung|| {{lang|zh-hans|夺底街道}}|| ''Duóde Jiēdào''|| 15,186 |- |[[Caigungtang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཚལ་གུང་ཐང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Caigungtang Tromzhung||{{lang|zh-hans|蔡公堂街道}}|| ''Càigōngtáng Jiēdào'' || 8,800 |- |[[Nyangrain Subdistrict]] ||{{Bo-textonly|ཉང་བྲན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Nyangrain Tromzhung|| {{lang|zh-hans|娘热街道}}|| ''Niángrè Jiēdào'' || 26,354 |} ===Climate=== {{multiple image | align = right | image1 = Lhasa scene.jpg | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Lhasa Valley in Tibet.jpg | width2 = 226 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Chengguan District, Lhasa; right: Lhasa Valley }} Owing to its very high elevation, Lhasa has a [[cool semi-arid climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''BSk''), bordering on both a monsoon-influenced [[subtropical highland climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Cwb'') and a [[humid continental climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Dwb''), with frosty winters and mild summers, yet the valley location protects the city from intense cold or heat and strong winds. Monthly possible sunshine ranges from 53&nbsp;percent in July to 84&nbsp;percent in November, and the city receives nearly 3,000 hours of sunlight annually. It is thus sometimes called the "sunlit city" by Tibetans. The coldest month is January with an average temperature of {{convert|0.6|°C|1}} and the warmest month is June and July with a daily average of {{convert|17.5|°C|1}}, though nights have generally been warmer in July.<ref name= CMA >{{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971－2000年） |access-date=4 May 2010 |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |url-status=dead}}</ref> The annual mean temperature is {{convert|8.8|°C|1}}, with extreme temperatures ranging from {{convert|−16.5|to|30.8|°C|°F|0}} on 17 January 1968 and 24 June 2019 respectively.<ref name = Mherrera/> Lhasa has an annual precipitation of {{convert|458|mm|in|1}} with rain falling mainly in July, August and September. The driest month is December at {{convert|0.3|mm|2}} and the wettest month is August, at {{convert|133.5|mm|2}}. Summer is widely regarded the "best" of the year as rains come mostly at night and Lhasa is still sunny during the daytime. {{Weather box | location = Lhasa, elevation {{convert|3649|m|ft|abbr=on}}, (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | metric first = Y | single line = Y | Jan high C = 8.3 | Feb high C = 10.4 | Mar high C = 13.4 | Apr high C = 16.5 | May high C = 20.5 | Jun high C = 23.9 | Jul high C = 23.3 | Aug high C = 22.3 | Sep high C = 21.1 | Oct high C = 17.9 | Nov high C = 13.3 | Dec high C = 9.7 | Jan mean C = 0.6 | Feb mean C = 3.1 | Mar mean C = 6.5 | Apr mean C = 9.8 | May mean C = 13.8 | Jun mean C = 17.5 | Jul mean C = 17.5 | Aug mean C = 16.7 | Sep mean C = 15.2 | Oct mean C = 10.8 | Nov mean C = 5.4 | Dec mean C = 1.7 | Jan low C = -7.1 | Feb low C = -4.2 | Mar low C = -0.5 | Apr low C = 3.1 | May low C = 7.1 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 11.7 | Aug low C = 11.1 | Sep low C = 9.3 | Oct low C = 3.7 | Nov low C = -2.5 | Dec low C = -6.3 | Jan record high C = 20.5 | Feb record high C = 21.3 | Mar record high C = 25.1 | Apr record high C = 25.9 | May record high C = 29.4 | Jun record high C = 30.8 | Jul record high C = 30.4 | Aug record high C = 27.2 | Sep record high C = 26.5 | Oct record high C = 24.8 | Nov record high C = 22.8 | Dec record high C = 20.1 | Jan record low C = −16.5 | Feb record low C = −15.4 | Mar record low C = −13.6 | Apr record low C = −8.1 | May record low C = -2.7 | Jun record low C = 2.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.3 | Sep record low C = 0.3 | Oct record low C = -7.2 | Nov record low C = -11.2 | Dec record low C = -16.1 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 0.9 | Feb precipitation mm = 1.9 | Mar precipitation mm = 3.5 | Apr precipitation mm = 8.3 | May precipitation mm = 31.1 | Jun precipitation mm = 84.0 | Jul precipitation mm = 140.5 | Aug precipitation mm = 129.8 | Sep precipitation mm = 64.8 | Oct precipitation mm = 6.5 | Nov precipitation mm = 0.9 | Dec precipitation mm = 0.7 | unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 1.2 | Mar precipitation days = 2.4 | Apr precipitation days = 5.2 | May precipitation days = 9.5 | Jun precipitation days = 14.4 | Jul precipitation days = 19.8 | Aug precipitation days = 19.1 | Sep precipitation days = 13.5 | Oct precipitation days = 3.5 | Nov precipitation days = 0.6 | Dec precipitation days = 0.5 | year precipitation days = | Jan humidity = 25 | Feb humidity = 24 | Mar humidity = 27 | Apr humidity = 36 | May humidity = 41 | Jun humidity = 48 | Jul humidity = 59 | Aug humidity = 61 | Sep humidity = 57 | Oct humidity = 43 | Nov humidity = 32 | Dec humidity = 27 | Jan sun = 250.0 | Feb sun = 234.4 | Mar sun = 256.0 | Apr sun = 254.3 | May sun = 279.8 | Jun sun = 260.4 | Jul sun = 227.5 | Aug sun = 223.5 | Sep sun = 238.4 | Oct sun = 280.6 | Nov sun = 266.2 | Dec sun = 256.5 | year sun = | Jan percentsun = 77 | Feb percentsun = 74 | Mar percentsun = 68 | Apr percentsun = 65 | May percentsun = 66 | Jun percentsun = 62 | Jul percentsun = 54 | Aug percentsun = 55 | Sep percentsun = 65 | Oct percentsun = 80 | Nov percentsun = 84 | Dec percentsun = 81 | year percentsun = | Jan snow days = 1.3 | Feb snow days = 2.2 | Mar snow days = 5.5 | Apr snow days = 5.6 | May snow days = 0.9 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0.1 | Oct snow days = 1.1 | Nov snow days = 1.3 | Dec snow days = 0.7 | year snow days = | source 1 = China Meteorological Administration<ref name="cma graphical">{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |script-title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh-cn |access-date=15 April 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |script-title=zh:CMA台站气候标准值(1991-2020) |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |access-date=11 April 2023 |title=Experience Template}}</ref><ref name="CMA old"> {{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971–2000年） |publisher=[[China Meteorological Administration]] |access-date=25 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |archive-date=21 September 2013}}</ref> all-time extreme temperature<ref name = Mherrera>{{cite web |url=http://www.mherrera.org/temp.htm |title=Extreme Temperatures Around the World |access-date=21 February 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=55591&ano=2022&mes=3&day=29&hora=18&min=0&ndays=30 |title=55591: Lhasa (China) |author=<!--Not stated--> |date=28 March 2022 |website=ogimet.com |publisher=OGIMET |access-date=29 March 2022 |quote=}}</ref> | source = }} == Demographics == [[File:IMG 0996 Lhasa Barkhor.jpg|thumb|right|An elderly Tibetan woman holding a [[prayer wheel]] on the street in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mendicant monk in Lhasa, 1993.jpg|thumb|right|[[Mendicant]] monk in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mother & son playing lute. Lhasa 1993.jpg|thumb|right|Woman with son [[busking]] in Chengguan District, Lhasa, 1993]] === Demographics in the past === The 11th edition of ''[[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]'' published between 1910 and 1911 noted the total population of Lhasa, including the lamas in the city and vicinity was about 30,000,<ref name="Britannica">{{Cite EB1911|wstitle=Lhasa}}</ref> A census in 1854 made the figure 42,000, but it is known to have greatly decreased afterwards. ''Britannica'' noted that within Lhasa, there were about a total of 1,500 resident Tibetan laymen and about 5,500 Tibetan women.<ref name="Britannica"/> The permanent population also included Chinese families (about 2,000).<ref name="Britannica"/> The city's residents included traders from [[Nepal]] and [[Ladakh]] (about 800), and a few from [[Bhutan]], [[Mongolia]] and other places.<ref name="Britannica"/> The ''Britannica'' noted with interest that the Chinese had a crowded burial-ground at Lhasa, tended carefully after their manner and that the Nepalese supplied mechanics and metal-workers at that time.<ref name="Britannica"/> In the first half of the 20th century, several [[Western culture|Western]] explorers made celebrated journeys to the city, including [[William Montgomery McGovern]], [[Francis Younghusband]], [[Alexandra David-Néel]], and [[Heinrich Harrer]]. Lhasa was the centre of Tibetan Buddhism as nearly half of its population were [[monk]]s,<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |title=Lhasa: Streets with Memories |last=Barnett |first=Robert |date=2013 |publisher=Columbia University Press |quote="population of Lhasa in 1904 was estimated by the British at 30,000 people, of whom 20,000 were said to be monks [...] in 1936 Spencer Chapman estimated the population at 50,000 to 60,000, consisting of 20,000 residents and 30,000 to 40,000 monks" |isbn=9780231510110 |url-access=registration}}</ref> Though this figure may include monks from surrounding monasteries who travelled to Lhasa for various celebrations and were not ordinarily resident there. The majority of the pre-1950 Chinese population of Lhasa were merchants and officials. In the Lubu section of Lhasa, the inhabitants were descendants of Chinese vegetable farmers, some of whom married Tibetan wives. They came to Lhasa in the 1840s–1860s after a Chinese official was appointed to the position of [[Amban]].<ref>{{cite book |last=Mayaram |first=Shail |url=https://books.google.com/books?id=QVSVux0wIW0C&pg=PA60 |title=The other global city |year=2009 |publisher=Taylor & Francis US |isbn=978-0-415-99194-0 |page=60 |access-date=28 June 2010}}</ref> According to one writer, the population of the city was about 10,000, with some 10,000 monks at Drepung and Sera monasteries in 1959.<ref>Dowman (1988), p. 39.</ref> Hugh Richardson, on the other hand, puts the population of Lhasa in 1952, at "some 25,000–30,000—about 45,000–50,000 if the population of the great monasteries on its outskirts be included."<ref>Richardson (1984), p. 7.</ref> ===Contemporary demographics=== The total population of Lhasa Prefecture-level City is 521,500 (including known migrant population but excluding military garrisons). Of this, 257,400 are in the urban area (including a migrant population of 100,700), while 264,100 are outside.<ref>{{Cite web |url=http://www.lasa.gov.cn/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217215814/http://www.lasa.gov.cn/gb1/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=30 |url-status=dead |title=拉萨市人民政府 |archive-date=17 February 2007 |website=www.lasa.gov.cn}}</ref> Nearly half of Lhasa Prefecture-level City's population lives in Chengguan District, which is the administrative division that contains the urban area of Lhasa (i.e. the actual city). The urban area is populated by ethnic Tibetans, Han, Hui and other ethnic groups. The 2000 official census gave a total population of 223,001, of which 171,719 lived in the areas administered by city street offices and city neighborhood committees. 133,603 had urban registrations and 86,395 had rural registrations, based on their place of origin.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} The census was taken in November, when many of the ethnic Han workers in seasonal industries such as construction would have been away from Tibet, and did not count the military.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} A 2011 book estimated that up to two-thirds of the city's residents are non-Tibetan, although the government states that Chengguan District as a whole is still 63% ethnic Tibetan.{{sfn|Johnson|2011|p=81}} {{As of|2014}}, half of Tibet's Han population resided in the district, and [[Bilingual education|bilingual]] or wholly Chinese teaching was common in the schools.{{sfn|Leibold|Chen|2014|p=117}} == Economy == {{multiple image | align = right | image1 = Barkhor in Lhasa 20007 (Detail) Dieter Schuh.JPG | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Jokhang Market.jpg | width2 = 200 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Barkhor<br />Right: Jokhang Market }} Competitive industry together with feature economy play key roles in the development of Lhasa. With the view to maintaining a balance between population growth and the environment, tourism and service industries are emphasised as growth engines for the future. Many of Lhasa's rural residents practice traditional agriculture and [[animal husbandry]]. Lhasa is also the traditional hub of the Tibetan trading network. For many years, chemical and car making plants operated in the area and this resulted in significant pollution, a factor which has changed in recent years{{which|date=March 2026}}.{{cn|date=March 2026}} [[Copper]], [[lead]] and [[zinc]] are mined nearby and there is ongoing experimentation regarding new methods of mineral mining and geothermal heat extraction.{{cn|date=March 2026}} Agriculture and animal husbandry in Lhasa are considered to be of a high standard. People mainly plant [[highland barley]] and winter [[wheat]]. The resources of water conservancy, [[geothermal heating]], [[solar energy]] and various mines are abundant.{{cn|date=March 2026}} There is widespread electricity together with the use of both [[machinery]] and traditional methods in the production of such things as [[textile]]s, [[leather]]s, plastics, matches and [[embroidery]]. The production of national handicrafts has made great progress.{{cn|date=March 2026}} {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = 275 | image1 = | caption1 = A market in Lhasa | image2 = Barkhor in Lhasa (Tibet) 2007 Dieter Schuh.JPG | caption2 = Barkhor }} With the growth of tourism and service sectors, the sunset industries which cause serious pollution are expected to fade in the hope of building a healthy ecological system. Environmental problems such as [[soil erosion]], [[Soil acidification|acidification]], and loss of [[vegetation]] are being addressed. The tourism industry now brings significant business to the region, building on the attractiveness of the Potala Palace, the [[Jokang]], the [[Norbulingka]] Summer Palace and surrounding large monasteries as well the spectacular [[Himalaya]]n landscape together with the many wild plants and animals native to the high altitudes of [[Central Asia]]. Tourism to Tibet dropped sharply following the crackdown on protests in 2008, but as early as 2009, the industry was recovering.<ref>Xinhua, [http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm "Tibet tourism warms as spring comes"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121107181433/http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm |date=7 November 2012 }}, 13 February 2009.</ref> Chinese authorities plan an ambitious growth of tourism in the region aiming at 10 million visitors by 2020; these visitors are expected to be domestic. With renovation around historic sites, such as the Potala Palace, [[UNESCO]] has expressed "concerns about the deterioration of Lhasa's traditional cityscape."<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |date=8 April 2005 |access-date=20 May 2009 |title=Tourism drive 'is destroying Tibet' |publisher=Telegraph |last=Miles |first=Paul |location=London}}{{cbignore}}</ref> [[File:Banak Shöl HotelLhasa.jpg|thumb|[[Banak Shöl Hotel]]]] Lhasa contains several hotels. [[Lhasa Hotel]] is a 4-star hotel located northeast of Norbulingka in the western suburbs of the city. Completed in September 1985, it is the flagship of CITS's installations in Tibet. It accommodates about 1000 guests and visitors to Lhasa. There are over 450 rooms (suites) in the hotel, and all are equipped with [[air conditioning]], [[mini-bar]] and other basic facilities. Some of the rooms are decorated in traditional Tibetan style. The hotel was operated by Holiday Inn from 1986 to 1997<ref>{{cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |title=Lhasa Hotel in Lhasa, China - Lonely Planet |publisher=Hotels.lonelyplanet.com |access-date=26 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730185333/http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |archive-date=30 July 2012}}</ref> and is the subject of a book, ''[[The Hotel on the Roof of the World]]''. Another hotel of note is the historical [[Banak Shöl Hotel]], located at 8 Beijing Road in the city.<ref>{{Cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727124326/http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |url-status=dead |title=Lonely Planet |archive-date=27 July 2008}}</ref> It is known for its distinctive wooden [[veranda]]s. Lhasa contains several businesses of note. [[Lhasa Carpet Factory]], a [[factory]] south of Yanhe Dong Lu near the [[Tibet University]], produces traditional [[Tibetan rug]]s that are exported worldwide. It is a modern factory, the largest manufacturer of rugs throughout Tibet, employing some 300 workers. Traditionally Tibetan women were the weavers, and men the spinners, but both work on the rugs today. The [[Lhasa Brewery Company]] was established in 1988 on the northern outskirts of Lhasa, south of [[Sera Monastery]] and is the highest commercial brewery in the world at {{convert|11975|ft|m}} and accounts for 85&nbsp;percent of contemporary beer production in Tibet.<ref name="Sun">{{cite web |url=http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |title=Lhasa beer from Tibet makes US debut |publisher=Tibet Sun |date=12 August 2009 |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717053641/http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |archive-date=17 July 2011}}</ref> The brewery, consisting of five-story buildings, cost an estimated US$20–25&nbsp;million, and by 1994, production had reached 30,000 bottles per day, employing some 200 workers by this time.<ref name="Gluckman">{{cite book |last=Gluckman |first=Ron |url=http://www.gluckman.com/Lhasa%27Brew.html |title=Brewing at the Top of the World |publisher=Asia, Inc. |year=1994}}</ref> Since 2000, the [[Carlsberg Group|Carlsberg group]] has increased its stronghold in the Chinese market and has become increasingly influential in the country with investment and expertise. Carlsberg invested in the Lhasa Brewery in recent years and has drastically improved the brewing facility and working conditions, renovating and expanding the building to what now covers 62,240 square metres (15.3 acres).<ref>{{cite web |url=http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |title=Carlsberg China |publisher=[[Carlsberg Group]] |access-date=27 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090324094439/http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |archive-date=24 March 2009 |url-status=dead}}</ref><ref name="LB">{{cite web |url=http://www.lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |title=The Beer |publisher=Lhasa Beer USA |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706045322/http://lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |archive-date=6 July 2009}}</ref> == Architecture and Cityscape == {{main|Architecture of Lhasa}} Lhasa has many sites of historic interest, including the [[Potala Palace]], [[Jokhang Temple]], [[Sera Monastery]] and [[Norbulingka]]. The Potala Palace, Jokhang Temple and the Norbulingka are UNESCO world heritage sites.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/707 |title=Historic Ensemble of the Potala Palace, Lhasa |publisher=unesco |access-date=10 February 2008}} In the surrounding prefecture of Lhasa are [[Sera Monastery]] and its many hermitages, many of which overlook Lhasa from the northern hill valleys and [[Drepung Monastery]], amongst many others of historical importance.</ref> However, many important sites were damaged or destroyed mostly, but not solely, during China's [[Cultural Revolution]] of the 1960s.<ref>Bradley Mayhew and Michael Kohn. ''Tibet''. 6th Edition (2005), pp. 36–37. Lonely Planet. {{ISBN|1-74059-523-8}}</ref><ref>Keith Dowman. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', (1988) pp. 8–13. Routledge &amp; Kegan Paul, Ltd., London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref><ref>Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 345–351.Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> Many have been restored since the 1980s. The [[Potala Palace]], named after Mount Potala, the abode of [[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokitesvara]],<ref>Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> was the chief residence of the [[Dalai Lama]]. After the [[14th Dalai Lama]] fled to [[India]] during the [[1959 Tibetan uprising]], the government converted the palace into a museum. The site was used as a [[meditation]] retreat by King [[Songtsen Gampo]], who in 637 built the first palace there in order to greet his bride [[Princess Wen Cheng|Princess Wencheng]] of the [[Tang dynasty]] of China. [[Lozang Gyatso, 5th Dalai Lama|Lobsang Gyatso]], the Great Fifth Dalai Lama, started the construction of the Potala Palace in 1645<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175"/> after one of his spiritual advisers, Konchog Chophel (d. 1646), pointed out that the site was ideal as a seat of government, situated as it is between [[Drepung]] and [[Sera Monastery|Sera]] monasteries and the old city of Lhasa.<ref name="autogenerated1"/> The palace underwent restoration works between 1989 and 1994, costing RMB55&nbsp;million (US$6.875&nbsp;million) and was inscribed to the [[UNESCO]] [[World Heritage List]] in 1994. The [[Lhasa Zhol Pillar]], below the Potala, dates as far back as circa 764 CE.<ref>Richardson (1985), p. 2.</ref> and is inscribed with what may be the oldest known example of Tibetan writing.<ref>{{cite web |url=http://www.blackwellreference.com/public/tocnode?id=g9780631214816_chunk_g978063121481622_ss1-17 |title=Tibetan writing |last=Coulmas |first=Florian |year=1999 |publisher=Blackwell Reference Online |access-date=20 October 2009}}</ref> The pillar contains dedications to a famous Tibetan general and gives an account of his services to the king including campaigns against China which culminated in the brief capture of the Chinese capital [[Chang'an]] (modern [[Xi'an]]) in 763 CE<ref>Snellgrove and Richardson (1995), p. 91.</ref> during which the Tibetans temporarily installed as Emperor a relative of Princess Jincheng Gongzhu (Kim-sheng Kong co), the Chinese wife of [[Trisong Detsen]]'s father, [[Me Agtsom]].<ref>Richardson (1984), p. 30.</ref><ref>Beckwith (1987), p. 148.</ref> [[Chokpori]], meaning 'Iron Mountain', is a [[sacred]] [[hill]], located south of the Potala. It is considered to be one of the four holy mountains of central Tibet and along with two other hills in Lhasa represent the "Three Protectors of Tibet.", Chokpori ([[Vajrapani]]), Pongwari ([[Manjushri]]), and Marpori ([[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokiteshvara]]).<ref name="Stein, R. A. 1972 p. 228">Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p. 228. Translated by J. E. Stapleton Driver. Stanford University Press, Stanford, California. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper).</ref> It was the site of the most famous [[medical school]] Tibet, known as the [[Mentsikhang]], which was founded in 1413. It was conceived of by [[Lobsang Gyatso]], the "Great" 5th Dalai Lama, and completed by the Regent [[Sangye Gyatso]] (Sangs-rgyas rgya-mtsho)<ref name="Dowman, Keith 1988 p. 49">Dowman, Keith. (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p. 49. Routledge &amp; Kegan Paul Ltd., London. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> shortly before 1697. [[Lingkhor]] is a [[sacred]] path, most commonly used to name the outer [[pilgrim]] road in Lhasa matching its inner twin, Barkhor. The Lingkhor in Lhasa was {{convert|8|km|mi}} long enclosing Old Lhasa, the Potala and [[Chokpori]] hill. In former times it was crowded with men and women covering its length in [[prostration]]s, [[beggar]]s and [[pilgrim]]s approaching the city for the first time. The road passed through willow-shaded parks where the Tibetans used to [[picnic]] in summer and watch open air operas on festival days. New Lhasa has obliterated most of Lingkhor, but one stretch still remains west of Chokpori. The [[Norbulingka]] palace and surrounding park is situated in the west side of Lhasa, a short distance to the southwest of Potala Palace and with an area of around {{convert|36|ha|acre}}, it is considered to be the largest man made garden in Tibet.<ref>{{cite web |url=http://www.tibetctrip.com/lhasa-attractions-tours/norbulinka-palace-the-treasure-park.html |title=Norbulingka Palace |publisher=Tibet Tours |access-date=18 May 2010}}</ref><ref name=China>{{cite web |url=http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |title=Norbulingka |access-date=23 May 2010 |publisher=Cultural China |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719220250/http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |archive-date=19 July 2011}}</ref> It was built from 1755.<ref name="Tibet71">Tibet (1986), p.71</ref> and served as the traditional summer residence of the successive [[Dalai Lama]]s until the 14th's self-imposed exile. Norbulingka was declared a 'National Important Cultural Relic Unit", in 1988 by the State council. In 2001, the Central Committee of the Chinese Government in its 4th Tibet Session resolved to restore the complex to its original glory. The [[Sho Dun Festival]] (popularly known as the "yogurt festival") is an annual festival held at Norbulingka during the seventh Tibetan month in the first seven days of the [[Full Moon]] period, which corresponds to dates in July/August according to the [[Gregorian calendar]]. The [[Barkhor]] is an area of narrow streets and a public square in the old part of the city located around [[Jokhang Temple]] and was the most popular devotional circumambulation for pilgrims and locals. The walk was about one kilometre ({{convert|1|km|1|abbr=off|disp=output only}}) long and encircled the entire [[Jokhang]], the former seat of the [[Nechung Oracle|State Oracle]] in Lhasa called the [[Muru Nyingba Monastery]], and a number of nobles' houses including [[Tromzikhang]] and [[Jamkhang]]. There were four large incense burners (''sangkangs'') in the four cardinal directions, with incense burning constantly, to please the gods protecting the Jokhang.<ref>Dowman, Keith (1998). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', pp. 40–41. Routledge &amp; Kegan Paul, London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> Most of the old streets and buildings have been demolished in recent times and replaced with wider streets and new buildings. Some buildings in the Barkhor were damaged in the 2008 unrest.<ref name="The EconomistWeekInTibet">{{cite news |last=Philip |first=Bruno |title=Trashing the Beijing road |newspaper=[[The Economist]] |date=19 March 2008 |url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=10875823 |access-date=3 February 2010}}</ref> The [[Jokhang]] is located on Barkhor Square in the old town section of Lhasa. For most Tibetans it is the most sacred and important temple in Tibet. It is in some regards pan-sectarian, but is presently controlled by the [[Gelug]] school. Along with the [[Potala Palace]], it is probably the most popular tourist attraction in Lhasa. It is part of the [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] "Historic Ensemble of the Potala Palace," and a spiritual centre of Lhasa. This temple has remained a key center of [[Buddhist]] [[pilgrimage]] for centuries. The circumambulation route is known as the "kora" in Tibetan and is marked by four large stone incense burners placed at the corners of the temple complex. The Jokhang temple is a four-story construction, with roofs covered with [[gilded]] [[bronze]] tiles. The [[architecture|architectural]] style is based on the Indian [[vihara]] design, and was later extended resulting in a blend of [[Nepal]]ese and [[Tang dynasty]] styles. It possesses the statues of [[Chenresig|Chenrezig]], [[Padmasambhava]] and King [[Songtsen Gampo]] and his two foreign brides, Princess [[Wen Cheng|Wencheng]] (niece of [[Emperor Taizong of Tang]]) and Princess [[Bhrikuti]] of [[Nepal]] and other important items.<ref name="Yuan Kunga Li 2014 p. 171">{{cite book | last1=Yuan | first1=H. | last2=Kunga | first2=A. | last3=Li | first3=B. | title=Tibetan Folktales | publisher=Bloomsbury Publishing | series=World Folklore Series | year=2014 | isbn=979-8-216-15591-1 | url=https://books.google.com/books?id=PQbJEAAAQBAJ&pg=PT171 | language=es | access-date=2024-03-13 | page=171}}</ref> [[Ramoche Temple]] is considered the most important temple in Lhasa after the Jokhang Temple.<ref name="Benard Moon 2000 p. 158">{{cite book | last1=Benard | first1=E. | last2=Moon | first2=B. | title=Goddesses Who Rule | publisher=Oxford University Press | year=2000 | isbn=978-0-19-535294-8 | url=https://books.google.com/books?id=D50ob0i_e0MC&pg=PA158 | access-date=2024-03-13 | page=158}}</ref> Situated in the northwest of the city, it is east of the Potala and north of the Jokhang,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59">Dowman, Keith. 1988. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide,'' p. 59. Routledge &amp; Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk).</ref> covering a total area of 4,000 square meters (almost one acre). The temple was gutted and partially destroyed in the 1960s and its famous bronze statue disappeared. In 1983 the lower part of it was said to have been found in a Lhasa rubbish tip, and the upper half in Beijing. They have now been joined and the statue is housed in the Ramoche Temple, which was partially restored in 1986,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59"/> and still showed severe damage in 1993. Following the major restoration of 1986, the main building in the temple now has three stories. The [[Tibet Museum (Lhasa)|Tibet Museum]] in Lhasa is the official museum of the Tibet Autonomous Region and was inaugurated on 5 October 1999. It is the first large, modern museum in the Tibet Autonomous Region and has a permanent collection of around 1000 artefacts, from examples of Tibetan art to architectural design throughout history such as Tibetan doors and construction beams.<ref name="zt">{{cite web |url=http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |title=The Tibet Museum |publisher=China Tibet Information Center |access-date=18 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726212012/http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |archive-date=26 July 2011}}</ref><ref name="cm">{{cite web |url=http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |title=Tibet Museum |publisher=China Museums |access-date=18 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604022604/http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |archive-date=4 June 2010 |url-status=dead}}</ref> It is located in an L-shaped building west of the Potala Palace on the corner of [[Norbulingkha Road|Norbulingka Road]]. The museum is organized into three main sections: a main exhibition hall, a folk cultural garden and administrative offices.<ref name="zt"/> The [[Monument to the Peaceful Liberation of Tibet]] was unveiled in the Potala Square in May 2002 to celebrate the 51st anniversary of the [[Seventeen Point Agreement for the Peaceful Liberation of Tibet]], and the work in the development of the autonomous region since then. The 37-metre-high concrete monument is shaped as an abstract Mount Everest and its name is engraved with the calligraphy of former CCP general secretary and PRC president [[Jiang Zemin]], while an inscription describes the socioeconomic development experienced in Tibet in the past fifty years.<ref>{{cite web |url=http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |title=Monument to Tibet Peaceful Liberation Unveiled |publisher=China Tibet Tourism Bureau |access-date=26 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707043243/http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |archive-date=7 July 2011}}</ref> There are four mosques in and around Lhasa. The earliest mosque, called ''Khache Lingka'', dates to 1650 and is located west of the city, and consists of two compounds.<ref name=islamicshangrila/> The [[Lhasa Great Mosque]] is the most prominent and built by the early 1700s.<ref name=islamicshangrila/> The Dokdé Mosque, north of Lhasa, has an adjacent cemetery and is dated to 1716.<ref name=islamicshangrila/> The fourth mosque, commonly known as "Small Mosque" (but also Barkhor or Rapsel Alley Mosque), was built in the early 1900s.<ref name=islamicshangrila>{{Cite book |last=Atwill |first=David G. |year=2018 |title=Islamic Shangri-La:Inter-Asian Relations and Lhasa's Muslim Communities, 1600 to 1960 |edition=1 |publisher=[[University of California Press]] |page=17}}</ref> <gallery widths=200 heights=160> File:Potala Palace, August 2009.jpg|The [[Potala Palace]] File:Bundesarchiv Bild 135-S-12-09-14, Tibetexpedition, Wirtschaftsgebäude des Potala.jpg|Inner and outer [[Zhol Village]] as seen from the [[Potala Palace]] in 1938. File:Tibet-5540 (2624909770).jpg|[[Norbulingka]] File:Jokhang Square, the first destination or drop-off for most tourists.jpg|Jokhang Square File:Old Barkhor street.jpg|Old Barkhor street, 1993. File:Ramoche-Tempel Schuh 2007.JPG|Ramoche Temple File:Tibet Museum1.jpg|Tibet Museum File:Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square.jpg|Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square </gallery> ==Culture== [[File:Tibetan dancing.jpg|thumb|Tibetan dancing in Lhasa, Tibet]] There are some night spots that feature [[cabaret]] acts in which performers sing in [[Chinese language|Chinese]], [[Standard Tibetan|Tibetan]], and [[English language|English]]. Dancers wear traditional Tibetan costume with long flowing cloth extending from their arms. There are a number of small bars that feature live music, although they typically have limited drink menus and cater mostly to foreign tourists. Duihuan (སྟོད་གཞས་) is a local form of music and dance in Tibet.<ref name="人民音乐出版社 2019 p. 221">{{cite book | title=中国民间歌舞音乐(修订版) | publisher=人民音乐出版社 | series=音乐自学丛书 | year=2019 | isbn=978-7-103-04599-2 | url=https://books.google.com/books?id=8bb_DwAAQBAJ&pg=PT221 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=221}}</ref> While the traditional Dui Huan in Tibet has only one instrument, the Dui Huan in Lhasa has four instruments: in addition to the [[Zainianqin]] and the [[Yangqin]], there are the [[Jinghu (instrument)|Jinghu]], the bamboo flute, and the stringed bells that are specially used for playing the rhythm. Together with the singing, they play, pull, strum and sing.<ref>{{cite news |title=中国西藏 |url=http://www.ctibet.org.cn/xzwh/201404/t20140402_2262303.htm |access-date=13 March 2024 |work=www.ctibet.org.cn}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2012 p. 115">{{cite book | title=寻找锅庄舞－藏地锅庄的历史、社会、体育考察 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2012 | isbn=978-7-5097-3432-2 | url=https://books.google.com/books?id=cxCDEAAAQBAJ&pg=PA115 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=115}}</ref> ==Education== [[File:View on campus bridge.jpg|thumb|Tibet University Campus (2016)]] There are two universities of [[Tibet University]] and [[Tibet Tibetan Medical University]] and 3 special colleges of [[Lhasa Teachers College]], [[Tibet Police College]] and [[Tibet Vocational and Technical College]] in the Lhasa city.<ref>{{Cite web |title=全国高等学校名单 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |url=http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/s5743/s5744/A03/202206/t20220617_638352.html |access-date=18 June 2022 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> [[Tibet University]] ([[Standard Tibetan|Tibetan]]: བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་) is the main [[university]] of [[Tibet Autonomous Region]]. Its campus is located in Chengguan District, Lhasa, east of the city-centre. A forerunner was created in 1952 and the university was officially established in 1985, funded by the [[Government of the People's Republic of China|Chinese government]]. About 8000 students are enrolled at the university. Tibet University is a comprehensive university with the highest academic level in [[Tibet Autonomous Region]]. It is a member of the prestigious [[Project 211]], and is sponsored under the [[Double First-Class Construction]] initiative.<ref name="Chinese Department of Education">{{Cite web |url=http://www.moe.gov.cn/srcsite/A22/moe_843/201709/t20170921_314942.html |title=教育部 财政部 国家发展改革委关于公布世界一流大学和一流学科建设高校及建设学科名单的通知 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> == Transport == ===Rail=== [[File:Lhasa Railway Station 2.jpg|thumb|right|[[Lhasa railway station]] in 2019]] Lhasa has been served by rail since 2006, when the [[Qinghai–Tibet Railway]] opened for passenger operations. Reaching an elevation of 5,072 metres above sea level, the Qinghai-Tibet railway is the world's highest railway by elevation. It connects Lhasa with [[Xining]], the capital of [[Qinghai Province]], some {{cvt|2000|km}} away, and ultimately links Lhasa with other major cities with China's extensive railway network.<ref>{{Cite web |url=http://www.appletravel.cn/news-10400.html |title=World's highest railway Qinghai-Tibet Railway to be extended to Xigaze from Lhasa - Apple Travel |website=www.appletravel.cn}}</ref> Five trains arrive at and depart from [[Lhasa railway station]] each day. Train number Z21 takes 40 hours and 53 minutes from [[Beijing West railway station|Beijing West]], arriving in Lhasa at 13:03 every day. Train Z22 from Lhasa to Beijing West departs at 15:30 and arrives in Beijing at 08:20 on the third day, taking 40 hours, 50 minutes. Trains also arrive in Lhasa from [[Chengdu]], [[Chongqing]], [[Lanzhou]], Xining, [[Guangzhou]], [[Shanghai]] and other cities.<ref name=Lhasatravel>[http://chinatour.net/tibet/lhasa/get-lhasa/"How to Get to Lhasa" ChinaTour.net] Accessed 23 March 2015</ref> To counter the problem of altitude differences giving passengers [[altitude sickness]], extra oxygen is pumped in through the ventilation system and available directly on each berth with close open control by a flap for the convenience of passengers, and personal oxygen masks are available on request.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/03/AR2006070301219.html |newspaper=The Washington Post |first=Edward |last=Cody |access-date=7 May 2010 |title=Train 27, Now Arriving Tibet, in a 'Great Leap West' |date=4 July 2006}}</ref> Within the soft sleeper cabins there are 64 seats per train, which have an electrical plug for electronics.<ref>{{cite web |url=https://www.onceinalifetimejourney.com/once-in-a-lifetime-journeys/train-lhasa-can-expect/ |title=The train to Lhasa, Tibet - What You Can Expect |date=7 June 2017}}</ref> Lhasa is also [[Lhasa–Xigazê Railway|connected]] to [[Shigatse]], the second largest city in Tibet by rail service, since 2014.<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 264">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT264 | access-date=2024-03-13 | page=264| publisher=Notion Press }}</ref><ref name="Figueiredo Leandro Li 2021 p. 140">{{cite book | last1=Figueiredo | first1=P.G. | last2=Leandro | first2=F.J. | last3=Li | first3=Y. | title=Handbook of Research on Special Economic Zones as Regional Development Enablers | publisher=IGI Global | series=Advances in Public Policy and Administration | year=2021 | isbn=978-1-7998-7621-2 | url=https://books.google.com/books?id=F_NLEAAAQBAJ&pg=PA140 | access-date=2024-03-13 | page=140}}</ref> A third railway, the [[Sichuan–Tibet railway]], which links Lhasa with [[Nyingchi County]] and into the interior ultimately terminating in [[Chengdu]], began construction in June 2015.<ref>{{cite news |script-title=zh:拉林铁路预计2014年9月份动工 全线435.39千米 |url=http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |publisher=China Tibet News |date=15 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140730031816/http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |archive-date=30 July 2014}}</ref> For onward rail travel in [[South Asia]], the closest major station in India is [[New Jalpaiguri]], [[Siliguri]] in [[West Bengal]]. However, extension of the Indian railway system to [[Sikkim]] will make it easier for onward connections through the [[South Asian]] railway network. There are preliminary plans to link Lhasa by rail with Kathmandu.<ref>{{cite news |title=Extend Tibet railway line to Kathmandu, Nepal tells China |url=http://archive.indianexpress.com/news/extend-tibet-railway-line-to-kathmandu-nepal-tells-china/527936/ |publisher=The Indian Express |date=12 October 2009}}</ref> As per a Chinese Tibetan spokesperson, extension of this rail line to Kathmandu with tunnelling under [[Mount Everest]] was, as of 2015, expected to be completed by 2020.<ref>{{cite news |url=http://www.theguardian.com/world/2015/apr/09/china-may-build-rail-tunnel-under-mount-everest-state-media-reports |title=China may build rail tunnel under Mount Everest, state media reports |date=9 April 2015 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> ===Air=== [[File:Lhasa airport.jpg|thumb|right|[[Lhasa Gonggar Airport]]]] [[Lhasa Gonggar International Airport]] (IATA: '''LXA'''), built in 1965, is the aviation hub of Tibet.<ref name="Li 2017 p. 186">{{cite book | last=Li | first=Q. | title=The Evolution and Preservation of the Old City of Lhasa | publisher=Springer Nature Singapore | year=2017 | isbn=978-981-10-6735-8 | url=https://books.google.com/books?id=zZA-DwAAQBAJ&pg=PA186 | access-date=2024-03-13 | page=186}}</ref> It is located south of the city proper. It takes around half an hour to get there by car via the [[Lhasa Airport Expressway]]; prior to the completion of the expressway in 2011, the trip to the airport took over an hour. {{As of|2014}}, there are daily flights serving major Chinese cities including Beijing, Chengdu, Guangzhou, and Shanghai, and there are also occasional scheduled services to [[Kathmandu]] in Nepal. Lhasa Airport is the hub of [[Tibet Airlines]], which offers regional services to other destinations in Tibet such as [[Nyingchi]], [[Ngari Prefecture]], [[Shigatse]], and [[Qamdo]].<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 279">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT279 | access-date=2024-03-13 | page=279| publisher=Notion Press }}</ref> ===Road=== [[File:Lhasa from Potala place.JPG|thumb|right|Main street]] The [[Qinghai–Tibet Highway]] (part of G109) runs northeast toward Xining and eventually to [[Beijing]] and is the most-used road in Tibet. The [[Sichuan–Tibet Highway]] (part of G318) runs east towards [[Chengdu]] and eventually to [[Shanghai]]. G318 also runs west to [[Zhangmu]] on the Nepal border. The [[China National Highway 219|Xinjiang-Tibet Highway]] (G219) runs north from Lhasa to [[Kargilik Town|Yecheng]], and then to [[Xinjiang]]. This road is rarely used due to the lack of amenities and petrol stations. A new {{convert|37.68|km|mi}}, four-lane highway between Lhasa and the Gonggar Airport was built by the Transportation Department of Tibet at a cost of [[Renminbi|RMB]] 1.5&nbsp;billion. This road is part of [[China National Highway 318|National Highway 318]] and starts from the [[Lhasa railway station]], passes through [[Caina Township]] in [[Qushui County]], terminating between the north entrance of the [[Gala Mountain Tunnel]] and the south bridgehead of the Lhasa River Bridge, and en route goes over the first overpass of Lhasa at Liuwu Overpass.<ref name=news>{{cite web |url=http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |title=New highway linking Lhasa to Gonggar Airport to be built |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172018/http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |archive-date=21 July 2011}}</ref> ===Maritime=== The closest seaports are [[Kolkata]] and [[Haldia]] in [[West Bengal, India]]. The [[Nathu La]] pass offers Chinese companies access to the port of Kolkata (Calcutta), situated about {{cvt|1,100|km|-1}} from Lhasa, for trans-shipments to and from Tibet. == Sports == In 2014, the [[Lhasa Mass Culture and Sports Center]] (拉萨市群众文化体育中心) was completed in Liwu New District of Lhasa City. The center was built with the assistance of [[Beijing Municipality]], which is the highest modern stadium in the world, the largest single building in Tibet and the largest modern building invested by the whole country in support of Tibet, and has won the [[Luban Prize]], the highest honor in China's construction industry, and has been called the "Little Bird's Nest" by local people.<ref>{{cite news |title=拉萨市规模最大群众文化体育中心开建-西藏自治区体育局 |url=http://sport.xizang.gov.cn/xwzx/qz/201907/t20190721_79873.html |work=sport.xizang.gov.cn}}</ref><ref>{{cite news |title=西藏：规模最大的群众文化体育中心近日竣工并验收_藏人文化网 |url=https://www.tibetcul.com/news/qt/18269.html |access-date=13 March 2024 |work=www.tibetcul.com}}</ref><ref name="Yeh 2018 p. 54">{{cite book | last=Yeh | first=E.T. | title=The Geoeconomics and Geopolitics of Chinese Development and Investment in Asia | publisher=Taylor & Francis | year=2018 | isbn=978-1-351-37896-3 | url=https://books.google.com/books?id=aDOoDwAAQBAJ&pg=PT54 | access-date=2024-03-13 | page=54}}</ref> == See also == * [[Drapchi Prison|Drapchi Prison or Lhasa Prison No.1]] * [[McLeod Ganj]] * [[The Lhasa Atlas]] * [[Leh, India]] * [[List of twin towns and sister cities in China]] * [[Mustang, Nepal]] == Notes == {{Notelist}} == References == === Citations === {{Reflist|colwidth=30em}} === Sources === {{Refbegin}} * Das, Sarat Chandra (1902). ''Lhasa and Central Tibet''. Reprint: Mehra Offset Press, Delhi. 1988. {{ISBN|81-86230-17-3}} * Dorje, Gyurme (1999). ''Footprint Tibet Handbook''. 2nd Edition. Bath, England. {{ISBN|1-900949-33-4}}. Also published in Chicago, U.S.A. {{ISBN|0-8442-2190-2}}. * Dowman, Keith (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p.&nbsp;59. Routledge & Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk). * Forbes, Andrew; Henley, David (2011). ''China's Ancient Tea Horse Road''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2 * [[Liu Jianqiang|Jianqiang, Liu]] (2006). [http://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/451-Preserving-Lhasa-s-history-part-one-/ chinadialogue] - Preserving Lhasa's history (part one). * {{cite book |last=Johnson |first=Tim |title=Tragedy in Crimson: How the Dalai Lama Conquered the World But Lost the Battle with China |url=https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john |url-access=registration |page=[https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john/page/81 81] |access-date=17 February 2015 |year=2011 |publisher=Nation Books |isbn=978-1-56858-649-6}} * {{cite book |last1=Leibold |first1=James |last2=Chen |first2=Yangbin |title=Minority Education in China: Balancing Unity and Diversity in an Era of Critical Pluralism |url=https://books.google.com/books?id=ybAaAgAAQBAJ&pg=PA117 |access-date=17 February 2015 |date=4 March 2014 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-988-8208-13-5}} * Miles, Paul (9 April 2005). [https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html "Tourism drive 'is destroying Tibet': Unesco fears for Lhasa's World Heritage sites as the Chinese try to pull in 10 million visitors a year by 2020"]. ''The Daily Telegraph'' (London), p.&nbsp;4. * Pelliot, Paul (1961). ''Histoire ancienne du Tibet''. Libraire d'Amérique et d'orient. Paris. * [[Richardson, Hugh E]]. (1984). ''Tibet and its History''. Second Edition, Revised and Updated. Shambhala Publications, Boston. {{ISBN|0-87773-376-7}}. * Richardson, Hugh E. (1997). Lhasa. In ''Encyclopedia Americana international edition'', (Vol. 17, pp.&nbsp;281–282). Danbury, CT: Grolier Inc. * Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p.&nbsp;38. Reprint 1972. Stanford University Press. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper). * {{cite book |last=Subramanya |first=N. |title=Human Rights and Refugees |url=https://books.google.com/books?id=JUntOZAaS0MC&pg=PA486 |access-date=17 February 2015 |year=2004 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7648-683-5}} * [https://web.archive.org/web/20070322223433/http://www.tour-cities.com/lhasa.html Lhasa]. Tour-Cities.Com, 2006. * Tuladhar, Kamal Ratna (2011). ''[[Caravan to Lhasa]]: A Merchant of Kathmandu in Traditional Tibet.'' Kathmandu: Lijala & Tisa. {{ISBN|99946-58-91-3}}. * Tung, Rosemary Jones (1980). ''A Portrait of Lost Tibet''. Thomas and Hudson, London. {{ISBN|0-500-54068-3}}. * Vitali, Roberto (1990). ''Early Temples of Central Tibet''. Serindia Publications. London. {{ISBN|0-906026-25-3}}. * von Schroeder, Ulrich (1981). ''Indo-Tibetan Bronzes''. (608 pages, 1244 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications Ltd. {{ISBN|962-7049-01-8}}. * von Schroeder, Ulrich (2001). ''Buddhist Sculptures in Tibet''. Vol. One: I''ndia &amp; Nepal''; Vol. Two: ''Tibet &amp; China''. (Volume One: 655 pages with 766 illustrations; Volume Two: 675 pages with 987 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd.). {{ISBN|962-7049-07-7}}. * von Schroeder, Ulrich (2008). ''108 Buddhist Statues in Tibet''. (212 p., 112 colour illustrations) (DVD with 527 digital photographs). Chicago: Serindia Publications. {{ISBN|962-7049-08-5}}. * {{Cite journal |last1=Yeh |first1=Emily T. |last2=Henderson |first2=Mark |date=December 2008 |title=Interpreting Urbanization in Tibet |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#!jiats=/04/yeh/b5/ |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |volume=4 |access-date=12 February 2015}} {{refend}} ==Further reading== * Desideri (1932). ''An Account of Tibet: The Travels of [[Ippolito Desideri]] 1712-1727''. Ippolito Desideri. Edited by [[Filippo De Filippi (explorer)|Filippo De Filippi]]. Introduction by [[Cornelius Wessels|C. Wessels]]. Reproduced by Rupa & Co, New Delhi. 2005 * Le Sueur, Alec (2013). ''[[The Hotel on the Roof of the World]] – Five Years in Tibet.'' Chichester: Summersdale. {{ISBN|978-1-84024-199-0}}. Oakland: RDR Books. {{ISBN|978-1-57143-101-1}} == External links == {{Commons category}} {{Wikisource}} * [https://www.lasa.gov.cn/lhasa/index.shtml People's Government of Chengguan District, Lhasa Official Website] {{in lang|zh|en}} {{Lhasa Prefecture-level city}} {{Towns in Lhasa}} {{Tibet}} {{Authority control}} [[Category:Chengguan District, Lhasa| ]] [[Category:Capitals of former nations]] [[Category:Lhasa (prefecture-level city)]] [[Category:Holy cities]] [[زمرو:لھاسا]] [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:چين جا شھر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:چين ۾ صوبائي راڄڌانيون]] kcndzgse75au78fyh8h8j0zmh69zvwu 379674 379672 2026-05-22T18:55:14Z Memon2025 21315 379674 wikitext text/x-wiki {{Short description|Urban district of the City of Lhasa in Tibet}} {{About|the inner urban district|شهر|لهاسا (شهر)|other uses}} {{Distinguish|Laksa}} {{Infobox settlement | name = لھاسا<br> Lhasa | native_name = 城关区 <br> ཁྲིན་ཀོན་ཆུས། | settlement_type = [[ضلعو]] | other_name = چينگ گوان ، چنگگوئن ، چنگ گوان | official_name = District of Chengguan of the City of Lhasa | image_skyline = {{multiple image |border = infobox |total_width = 280 |image_style = border:1; |caption_align = center |perrow = 1/2/2 |image1 = Lhassa Potala.jpg |caption1 = پوٽالا محل |image2 = Tibet (5134443757).jpg |caption2 = جوکانگ مندر |image3 = JARDINES DEL PALACIO DE NORBULINGKA - panoramio.jpg |caption3 = نوربولنگڪا محل |image4 = Drepung Monastery (1).jpg |caption4 =ڊريپنگ خانقاه |image5 = The Barkhor, Lhasa (20) (28768122237).jpg |caption5 = برخور }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | mapframe-point = none | image_map1 = | mapsize = | map_caption1 =* * لحاسا جو انٽرويو نقشو Lhasa تبت ۾ واقع آهي. * * تنظيمون (تبت حڪومت) * . * علائقو: • ضلعو: • شهري: * اوچائي: * آبادي (2020): • ضلعو: 464,736 • کثافت: • شهري (2020): 464,736 * • مکيه نسلي گروهه: تبتي؛ هان؛ هُوئي؛ نيپالي * • ٻوليون: تبتي؛ مينڊرين * وقت جو علائقو: UTC+8 (چين جو معياري وقت) * پوسٽل ڪوڊ: * ايريا ڪوڊ: * ويب سائيٽ: چيني نالو: * (تبتي ۾) "ديوتائن جو هنڌ" * لهاسا. * تاريخي چيني نالو: * لووشي. لووسي. * تبتي پنين: چينگ گوان ضلعو. چينگ گوان ڪو. چونگ-ڪوان چو. چنگوان چو. چيرنگ گوان چيو. وائيلي: ڪرن ڪون چوس تبتي پنين: چنگوئين ڪيو | pushpin_map = Tibet#China | pushpin_map_caption = تبت ۾ مقام | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|China}} | subdivision_type1 = [[Autonomous regions of China|Autonomous region]] | subdivision_name1 = [[تبت خودمختيار علائقو]] ملڪ خودمختيار علائقو * صوبي جي سطح جو شهر: لھاسا. * ضلعي سيٽ: گيري ذيلي ضلعو | subdivision_type2 = [[Prefecture-level city]] | subdivision_name2 = [[Lhasa (prefecture-level city)|Lhasa]] | seat_type = District seat | seat = [[Gyirai Subdistrict]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 525 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 168 | area_urban_footnotes = &nbsp;<ref>{{cite web |title=Lhasa City Master Plan |url=http://www.gov.cn/zhengce/content/2017-08/08/content_5216625.htm |publisher=gov.cn |access-date=7 August 2017}}</ref><ref name="demographia84">{{Cite book |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |title=Demographia World Urban Areas. 14th Annual Edition |last=Cox |first=W |publisher=Demographia |year=2018 |location=St. Louis |page=84}}</ref> | area_metro_km2 = | population_footnotes = | population_total = 464,736 | population_as_of = 2020 | population_urban = 464,736 | population_urban_footnotes = &nbsp;(2020)<ref name="demographia84"/> | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Major Ethnic groups | population_blank1 = [[Tibetan people|Tibetan]]; [[Han Chinese|Han]]; [[Hui people|Hui]]; [[Nepali people|Nepali]] | population_density_blank1_km2 = | population_blank2_title = Languages | population_blank2 = [[Standard Tibetan|Tibetan]]; [[Mandarin Chinese|Mandarin]] | timezone = [[China Standard Time|China Standard]] | utc_offset = +8 | coordinates = {{Coord|type:adm3rd_region:CN-54|format=dms|display=it}} | coor_pinpoint = تبت حڪومت | elevation_footnotes = | elevation_m = 3656 | postal_code_type = [[Postal code of China|Postal code]] | postal_code = 850000 | area_code = [[Telephone numbers in China|891]] | website = {{URL|http://www.cgq.gov.cn/}} {{in lang|zh}} }} {{Infobox Chinese | order = st | pic = File:Lhasa (Chinese and Tibetan).svg | picupright = 0.5 | altname = Chinese name | s2 = {{linktext|拉萨}} | t2 = 拉薩 | p2 = Lāsà | w2 = {{tone superscript|La1-sa4}} | mi2 = {{IPAc-cmn|l|a|1|.|s|a|4}} | bpmf2 = ㄌㄚ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄙㄚˋ | gr2 = Lhasah | myr2 = Lāsà | l2 = (in Tibetan) "Place of the Gods" | altname3 = Historical Chinese name | s3 = {{linktext|逻|些}} | t3 = 邏些 | p3 = Luóxiē | w3 = {{tone superscript|Lo2-hsieh1}} | mi3 = {{IPAc-cmn|l|uo|2|.|x|ie|1}} | bpmf3 = ㄌㄨㄛˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄒㄧㄝ | gr3 = Luoshie | myr3 = Lwósyē | tib = {{bo-textonly|ལྷ་ས་}} | wylie = lha sa | thdl = Lhasa | zwpy = Lhasa | lhasa = {{IPA|[l̥ásə]}} or {{IPA|[l̥ɜ́ːsə]}} | c = | j = | ci = }} {{Infobox Chinese | order = st | title = Chengguan District | s = {{linktext|城关|区}} | t = 城關區 | p = Chéngguān Qū | mi = {{IPAc-cmn|ch|eng|2|.|g|uan|1|-|qu|1}} | bpmf = ㄔㄥˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄍㄨㄢ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄑㄩ | w = Chʻêng²-kuan¹ Chʻü¹ | myr = Chénggwān Chyū | gr = Cherngguan Chiu | tib = {{bo-textonly|ཁྲིན་ཀོན་ཆུས།}} | wylie = khrin kon chus | zwpy = Chingoin Qü }} '''لهاسا''' (Lhasa)، سرڪاري طور تي لهاسا شهر جو چينگوان ضلعو, [[چين|ڏکڻ اولهه چين]] ۾ [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي لهاسا شهر جو اندروني شهري ضلعو آهي.<ref>{{cite web |title=Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions |url=http://www.china.org.cn/english/features/43606.htm |publisher=China.org.cn |access-date=17 May 2014}}</ref> لهاسا تبتي پليٽو تي زيننگ کان پوءِ ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو آهي ۽ 3,656 ميٽر جي اوچائي تي, لهاسا دنيا جي بلند ترين شهرن مان هڪ آهي. شهر 17 صدي جي وچ کان وٺي تبت جو مذهبي ۽ انتظامي گاديءَ جو هنڌ رهيو آهي. ان ۾ ڪيترائي ثقافتي طور تي اهم تبتي بدھسٽ سائيٽون, جهڙوڪ پوٽالا محل, جوکنگ مندر ۽ نوربولنگڪا محل شامل آهن. مردم شماري موجب, 2024 جي آخر تائين شهر جي ڪل رهائشي آبادي 8,76,400 هوندي. == نالو == لهاسا جو لفظي ترجمو تبتي ٻولي ۾ "ديوتائن جي جاءِ" (ལྷ lha، ديوتا؛ ས sa، جاءِ) آهي. چيني ٻولي ۾ چينگ گوان جو لفظي ترجمو "شهري گيٽ وي" آهي. قديم تبتي دستاويز (۽ لکتون) ظاهر ڪن ٿيون ته ان جاءِ کي راسا (ར་ས) سڏيو ويندو هو. جنهن جو مطلب هو "بڪريءَ جي جاءِ". ڇاڪاڻ ته اهو هڪ چرواه جي جاءِ هئي. نالو تبديل ڪري لهاسا رکيو ويو. جنهن جو مطلب آهي "ديوتائن جي جاءِ". تبت جي گاديءَ جي حيثيت سان قائم ٿيڻ تي. ۽ جوکنگ مندر جي تعمير مڪمل ٿي (جنهن ۾ بدھ جي هڪ مقدس مجسمي کي رکيو ويو). لهاسا پهريون ڀيرو 822 عيسوي ۾ چين ۽ تبت جي وچ ۾ ٿيل هڪ معاهدي ۾ نالو (علائقي جي جووو مندر جو حوالو ڏيندي) طور درج ڪيو ويو آهي. ڪجهه پراڻن يورپي نقشن ۾ (جتي تبت کي ڏيکاريو ويو آهي) بارانتولا نالي هڪ شهر ملي سگهي ٿو. ان کي لهاسا هجڻ جو مشورو ڏنو ويو آهي. جيتوڻيڪ اهو پڻ سوچيو ويو ته ممڪن طور تي چنگھائي صوبي جي اولهه واري حصي ۾ جديد بولانٽائي/بولونٽي جو حوالو ڏنو وڃي. ==تاريخ== 7 صدي جي وچ تائين. سونگٽسن گيمپو تبتي سلطنت جو اڳواڻ بڻجي ويو. Lhasa is the second most populous urban area on the [[Tibetan Plateau]] after [[Xining]] and, at an altitude of {{convert|3656|m|ft|sigfig=4}}, Lhasa is one of the [[List of highest large cities|highest cities in the world]]. The city has been the religious and administrative capital of [[Tibet]] since the mid-17th century. It contains many culturally significant [[Tibetan Buddhism|Tibetan Buddhist]] sites such as the [[Potala Palace]], [[Jokhang]] Temple and [[Norbulingka]] Palaces. According to the [[census]], the total resident population of the city by the end of 2024 will be 876,400.<ref>{{Cite web|title=(西藏自治区)2024年拉萨市国民经济和社会发展统计公报-红黑统计公报库|url=https://tjgb.hongheiku.com/djs/60539.html|website=tjgb.hongheiku.com|access-date=2025-12-01}}</ref> ==Toponymy== Lhasa literally translates to "place of gods" ({{lang|bo|ལྷ}} {{Transliteration|bo|lha}}, god; {{lang|bo|ས}} {{Transliteration|bo|sa}}, place) in the [[Lhasa Tibetan|Tibetan language]]. Chengguan literally translates to "urban gateway" ({{lang-zh|s=城关|p=Chéngguān}}) in the Chinese language. Ancient Tibetan documents and inscriptions demonstrate that the place was called Rasa ({{lang|bo|ར་ས}}),<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet">{{cite web |url=https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |title=Lhasa and the Soul of Tibet |website=www.stephenbatchelor.org |language=en-gb |access-date=9 October 2018 |archive-date=3 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803040950/https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |url-status=dead}}</ref> which meant "goat's place", as it was a herding site.<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet"/><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2014 p. 246">{{cite book | title=古城拉萨市区历史地名考 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2014 | isbn=978-7-5097-5179-4 | url=https://books.google.com/books?id=wpiFEAAAQBAJ&pg=PA246 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=246}}</ref><ref name="中国作家协会. 湖北分会 湖北省作家协会 中山市完美日用品有限公司 2007 p.">{{cite book | author=中国作家协会. 湖北分会 | author2=湖北省作家协会 | author3=中山市完美日用品有限公司 | title=長江文藝 | publisher=《长江文艺》 编辑部 | issue=nos. 7-12 | year=2007 | url=https://books.google.com/books?id=M27lAAAAMAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=68}}</ref> The name was changed to Lhasa, which means "place of gods", upon its establishment as the capital of [[Tibet]], and construction of the [[Jokhang]] temple was completed, which housed a holy statue of the Buddha.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret-Imaeda (ed.)Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas, ''BRILL'', 2003, pp.15–38, pp.21–22.</ref><ref>John Powers, ''Introduction to Tibetan Buddhism'', Snow Lion Publications, 2007, p.144.</ref> Lhasa is first recorded as the name, referring to the area's temple of Jowo, in a treaty drawn up between China and Tibet in 822 C.E.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' pp.21–22.</ref> In some old European maps, where Tibet is depicted, a town named ''Barantola'' can be found; this has been suggested to be Lhasa, though also thought to possibly refer to modern Bulantai/Boluntay in the western part of the [[Qinghai]] province.<ref name="Burton 2020 p. 407">{{cite book | last=Burton | first=A. | title=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic and Commercial History 1550-1702 | publisher=Taylor & Francis | year=2020 | isbn=978-1-136-78861-1 | url=https://books.google.com/books?id=VhUHEAAAQBAJ&pg=PA407 | access-date=2024-03-13 | page=407}}</ref> == History == By the mid-7th century, [[Songtsen Gampo]] became the leader of the [[Tibetan Empire]] that had risen to power in the [[Yarlung Tsangpo River]] (whose lower reaches in India is known as the ''[[Brahmaputra River]]'') Valley.<ref name="Stein, R. A. 1962. p. 62">Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' 1962. Revised English edition, 1972, Faber & Faber, London. Reprint, 1972. Stanford University Press, p. 62. {{ISBN|0-8047-0806-1}} cloth; {{ISBN|0-8047-0901-7}} pbk., p. 59.</ref> After conquering the kingdom of [[Zhangzhung]] in the west, he moved the capital from the Chingwa [[Taktsé Castle]] in [[Chongye County]] ([[pinyin]]: Qióngjié Xiàn), southwest of [[Yarlung Valley|Yarlung]], to Rasa (Lhasa) where in 637 he raised the first structures on the site of what is now the [[Potala Palace]] on Mount Marpori.<ref>Dorje (1999), p. 201.</ref> In CE 639 and 641, Songtsen Gampo, who had conquered the whole Tibetan region, is said to have contracted two alliance marriages, firstly to a Princess [[Bhrikuti]] of Nepal,<ref>Snellgrove, David. 1987. ''Indo-Tibetan Buddhism: Indian Buddhists and Their Tibetan Successors''. 2 Vols. Shambhala, Boston, Vol. II, p. 416.</ref> and then, two years later, to [[Princess Wencheng]] of the Imperial [[Tang dynasty|Tang]] court. Bhrikuti is said to have converted him to [[Buddhism]], which was also the faith attributed to his second wife Wencheng. In 641 he constructed the [[Jokhang]] (or Rasa Trülnang Tsulagkhang) and [[Ramoche Temple]]s in Lhasa in order to house two [[Buddha statue]]s, the [[Akshobhya|Akshobhya Vajra]] (depicting the Buddha at the age of eight) and the [[Jowo (statue)|Jowo Sakyamuni]] (depicting Buddha at the age of twelve), respectively brought to his court by the princesses.<ref>Anne-Marie Blondeau, Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret(ed.) ''Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas,'' Brill Tibetan Studies Library, 3, Brill 2003, pp.15-38, pp15ff.</ref><ref>Amund Sinding-Larsen, ''The Lhasa atlas: : traditional Tibetan architecture and townscape,'' Serindia Publications, Inc., 2001 p.14</ref> Lhasa suffered extensive damage under the reign of [[Langdarma]] in the 9th century, when the sacred sites were destroyed and desecrated and the empire fragmented.<ref name="Dorje 1999, pp. 68-9">Dorje (1999), pp. 68–9.</ref> A Tibetan tradition mentions that after Songtsen Gampo's death in 649 C.E., Chinese troops invaded and captured Lhasa and burnt the Red Palace.<ref>{{cite book |url={{Google books |U7C0I2KRyEUC |Tibet Past and Present |page=28 |plainurl=yes}} |title=Tibet Past and Present |first=Charles |last=Bell |author-link=Charles Alfred Bell |year=1924 |page=28 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}} Reprinted in 1992 by CUP Motilal Banarsidass, {{ISBN|81-208-1048-1}}.</ref><ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123">{{cite book |url={{Google books |lGyrymfDdI0C |One hundred thousand moons |page=123 |plainurl=yes}} |title=One hundred thousand moons, Volume 1 |first=W. D. |last=Shakabpa |author-link=Tsepon W. D. Shakabpa |orig-year=1976 |others=trans. by Derek F. Maher |year=2010 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-17788-8 |page=123 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}}</ref> Chinese and Tibetan scholars have noted that the event is mentioned neither in the Chinese annals nor in the Tibetan manuscripts of [[Dunhuang]]. Lǐ suggested that this tradition may derive from an [[Interpolation (manuscripts)|interpolation]].<ref>{{cite book |title=The historical status of Tibet |last=Li |first=Tiezheng |year=1956 |publisher=King's Crown Press, Columbia University |page=6}}</ref> [[Tsepon W. D. Shakabpa]] believes that "those histories reporting the arrival of Chinese troops are not correct."<ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123"/> The brutality of the Chinese forces during this time is also acknowledged in later Tibetan accounts, which describe harsh actions taken against the local population and the destruction of sacred sites.<ref>{{Cite journal |title=Contributors |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ret/pdf/ret_21_11.pdf |journal=Revue d'Études Tibétaines}}</ref><ref>{{Cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv131bwbb |title=The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages |date=1987 |publisher=Princeton University Press |doi=10.2307/j.ctv131bwbb |jstor=j.ctv131bwbb |isbn=978-0-691-02469-1}}</ref> From the fall of the monarchy in the 9th century to the accession of the [[5th Dalai Lama]], the centre of political power in the Tibetan region was not situated in Lhasa. However, the importance of Lhasa as a religious site became increasingly significant as the centuries progressed.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. 'Lhasa, Legend and History' in Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas, 2003, pp. 24-25.</ref> It was known as the centre of Tibet where [[Padmasambhava]] magically pinned down the earth demoness and built the foundation of the [[Jokhang Temple]] over her heart.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. "Lhasa, Legend and History." In: ''Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas''. Françoise Pommaret-Imaeda, Françoise Pommaret 2003, p. 38. Brill, Netherlands. {{ISBN|978-90-04-12866-8}}.</ref> Islam has been present since the 11th century in what is considered to have always been a monolithically Buddhist culture.<ref>The Ornaments of Lhasa, Islam in Tibet, Produced by Gray Henry</ref> Two [[Tibetan Muslim]] communities have lived in Lhasa with distinct homes, food and clothing, language, education, trade and traditional herbal medicine. By the 15th century, the city of Lhasa had risen to prominence following the founding of three large [[Gelugpa]] monasteries by [[Je Tsongkhapa]] and his disciples.<ref name="Rinpoché Coghlan Zarpani 2012 p.">{{cite book | last1=Rinpoché | first1=H.E.C. | last2=Coghlan | first2=I. | last3=Zarpani | first3=V. | title=Hundreds of Deities of Tusita: Commentary on Lama Tsongkhapa Guru Yoga, Translated from Tibetan. Dga' Lha Rgyas Pa'i Bshad Byin Rlabs Kyi Sgo 'byed Ces Bya Ba Bzhugs So/ Commentary on Pabongkha Rinpoché's Zab Lam Dga' Ldan Brgya Ma'i Rnal 'byor Nyams Su Len Tshul Snyan Brgyud Zhal | publisher=Awakening Vajra Publications | year=2012 | isbn=978-0-9872094-4-3 | url=https://books.google.com/books?id=MjS6NAEACAAJ | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> The three monasteries are [[Ganden]], [[Sera monastery|Sera]] and [[Drepung]] which were built as part of the puritanical Buddhist revival in Tibet.<ref name="Dorje 1999, p. 69">Dorje (1999), p. 69.</ref> The scholarly achievements and political know-how of this Gelugpa Lineage eventually pushed Lhasa once more to centre stage.<ref name="Miche 2020 p. 38">{{cite book | last=Miche | first=D. | title=The Magician of Lhasa: A Matt Lester Spiritual Thriller | publisher=Hay House | year=2020 | isbn=978-1-4019-6258-6 | url=https://books.google.com/books?id=oAEGEAAAQBAJ&pg=PT38 | access-date=2024-03-13 | page=38}}</ref> The 5th [[Dalai Lama]], [[Lobsang Gyatso]] (1617–1682), unified Tibet and moved the centre of his administration to Lhasa in 1642 with the help of [[Güshi Khan]] of the [[Khoshut]]. With Güshi Khan as a largely uninvolved overlord, the 5th Dalai Lama and his intimates established a civil administration which is referred to by historians as the ''Lhasa state''. The core leadership of this government is also referred to as the [[Ganden Phodrang]], and Lhasa thereafter became both the religious and political capital.<ref name="Berzin Early">{{cite web |last=Berzin |first=Alexander |title=The History of the Early Period of Buddhism and Bon in Tibet |url=http://studybuddhism.com/web/en/archives/study/history_buddhism/buddhism_tibet/details_tibetan_history/history_early_period_buddhism_tibet/Part_1.html |work=The Historical Interaction between the Buddhist and Islamic Cultures before the Mongol Empire |publisher=Study Buddhism |access-date=20 June 2016 |year=1996 |quote=With Tibet conceived as a demoness lying on her back and locations for the temples carefully selected according to the rules of Chinese acupuncture applied to the body of the demoness, Songtsen-gampo hoped to neutralize any opposition to his rule from local malevolent spirits. Of the thirteen Buddhist temples, the major one was constructed eighty miles from the imperial capital, at the site that later became known as "Lhasa" (Lha-sa, The Place of the Gods). At the time, it was called "Rasa" (Ra-sa, The Place of the Goats). Western scholars speculate that the Emperor was persuaded to avoid building the temple at the capital so as not to offend the traditional gods.}}</ref> In 1645, the reconstruction of the [[Potala Palace]] began on Red Hill.<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175">Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> In 1648, the ''Potrang Karpo'' ([[Potala#White Palace|White Palace]]) of the Potala was completed, and the Potala was used as a [[winter palace]] by the Dalai Lama from that time onwards.<ref name="autogenerated1">Karmay, Samten C. (2005). "The Great Fifth", p. 1. Downloaded as a pdf file on 16 December 2007 from: [http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130915182901/http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf|date=15 September 2013}}</ref> The ''Potrang Marpo'' ([[Potala#Red Palace|Red Palace]]) was added between 1690 and 1694. The name Potala is derived from [[Mount Potalaka]], the mythical abode of the Dalai Lama's divine prototype, the [[Bodhisattva]] [[Avalokiteśvara]].<ref>[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber & Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> The Jokhang Temple was also greatly expanded around this time. Although some wooden carvings and [[lintel (architecture)|lintel]]s of the Jokhang Temple date to the 7th century, the oldest of Lhasa's extant buildings, such as within the Potala Palace, the Jokhang and some of the monasteries and properties in the Old Quarter date to this second flowering in Lhasa's history. By the end of the 17th century, Lhasa's [[Barkhor]] area formed a bustling market for foreign goods. The Jesuit missionary, [[Ippolito Desideri]] reported in 1716 that the city had a cosmopolitan community of Mongol, Chinese, Muscovite, Armenian, Kashmiri, Nepalese and Northern Indian traders. Tibet was exporting musk, gold, medicinal plants, furs and yak tails to far-flung markets, in exchange for sugar, tea, saffron, Persian turquoise, European amber and Mediterranean coral.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' in Shail Mayaram (ed.) ''The other global city,'' Taylor &amp; Francis US. 2009, pp.54-85, pp.58-7.</ref> The [[Qing dynasty]] army entered Lhasa in 1720, and the Qing government sent resident commissioners, called the [[Amban]]s, to Lhasa. On 11 November 1750, the murder of the regent by the Ambans triggered a [[Lhasa riot of 1750|riot in the city]] that left more than a hundred people killed, including the Ambans. After suppressing the rebels, Qing [[Qianlong Emperor]] reorganized the Tibetan government and set up the governing council called [[Kashag]] in Lhasa in 1751. In January 1904, [[British expedition to Tibet|a British expedition]] captured and briefly occupied Lhasa. The expedition's leader, [[Francis Younghusband|Sir Francis Younghusband]], negotiated the [[Convention of Lhasa]] with remaining Tibetan officials after the [[13th Dalai Lama]] had fled to the countryside. The treaty was subsequently repudiated and was succeeded by [[Convention Between Great Britain and China Respecting Tibet]] in 1906. All remaining Chinese troops left Lhasa after the [[Xinhai Lhasa turmoil]] in 1912.<ref name="Upadhya 2012 p. 3">{{cite book | last=Upadhya | first=S. | title=Nepal and the Geo-Strategic Rivalry between China and India | publisher=Taylor & Francis | series=Routledge Studies in South Asian Politics | year=2012 | isbn=978-1-136-33550-1 | url=https://books.google.com/books?id=M8nfCgAAQBAJ&pg=PA3 | access-date=2024-03-13 | page=3}}</ref> On 2 November 1949, the local Tibetan government sent a letter to [[Mao Zedong]] (then [[Chairman of the Chinese Communist Party]]) expressing its desire for talks. [[Tsepon Shargyalpa]] and [[Tsejang Khenpo Tubten Gyalpo]] were sent as representatives, but no consensus was reached.<ref name="红旗出版社 1998 p.">{{cite book | title=共和国相册, 1949-1998 | publisher=[[Red Flag Publishing House]] | series=“大镜头”纪实 | issue=v. 1 | year=1998 | isbn=978-7-5051-0240-8 | url=https://books.google.com/books?id=eeNdAAAAIAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> On 7 October 1950, the Chinese People's Liberation Army launched the [[Battle of Chamdo]]. After the battle, the PLA ceased military operations, released all Tibetan prisoners, and expressed its hope for a settlement through peace talks. At the invitation of the Central Government, the Dalai Lama and a Tibetan government delegation traveled to [[Beijing]] for peace talks, and in April 1951, a five-member delegation headed by [[Ngapo-Ngawang Jigme]] traveled to Beijing and reached a [[Seventeen Point Agreement|consensus on peace talks]].<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 492">{{cite book | title=西藏历代的边事边政与边吏 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=西藏历史与现状综合研究项目 | year=2015 | isbn=978-7-5097-7191-4 | url=https://books.google.com/books?id=-VV0EAAAQBAJ&pg=PA492 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=492}}</ref><ref name="Norbu 2001 p. 345">{{cite book | last=Norbu | first=D. | title=China's Tibet Policy | publisher=Taylor & Francis | year=2001 | isbn=978-1-136-79793-4 | url=https://books.google.com/books?id=EGqyIgOlUCIC&pg=PA345 | access-date=2024-03-13 | page=345}}</ref><ref name="Samkar 2022 p. 204">{{cite book | last=Samkar | first=N. | title=A Brief History of the Kingdom Guge: History of Ngari Rosary of White Pearl, A Youngster's Ornament | publisher=Library of Tibetan Works & Archives | series=Tibetan Historical Studies | year=2022 | isbn=978-93-90752-73-7 | url=https://books.google.com/books?id=dzxjEAAAQBAJ&pg=PA204 | access-date=2024-03-13 | page=204}}</ref> In 1959, following a failed [[1959 Tibetan uprising|uprising]], the 14th Dalai Lama and his associates fled Tibet. Lhasa remained the political, economic, cultural and religious center of Tibet. In January 1960, Lhasa City was established.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 9">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA9 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=9}}</ref> In 1964, the autonomous region and Lhasa city leaders jointly formed the Lhasa City Municipal Construction Command, led from the country's brother provinces and cities to mobilize the construction team, has built the Lhasa City YuTuo Road, KangAng East Road, NiangJe South Road, JinZhu East Road, DuoSen South Road and Beijing West Road. Lhasa local officials paved more than 100,000 square meters of asphalt. The new city center of Lhasa is three times larger than the old city center, and the population of the city has increased by more than 20,000 people.<ref>{{cite book |last1=中国城市发展研究会 |title=中国城市年鉴 1994 |date=1994 |publisher=中国城市年鉴社 |page=605}}</ref> In September 1965, the Tibet Autonomous Region was established, and Lhasa became the capital of the region.<ref name="等贺新元 2015 p. 386">{{cite book | author=等贺新元 | title=和平解放以来民族政策西藏实践绩效研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7163-1 | url=https://books.google.com/books?id=81V0EAAAQBAJ&pg=PA386 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=386}}</ref> Of the 22 parks (''lingka''s) which surrounded the city of Lhasa, most of them over half a mile in length, where the people of Lhasa were accustomed to picnic, only three survive today: the [[Norbulingka]], Dalai Lama's Summer Palace, constructed by the [[7th Dalai Lama]];<ref name="Dorje 1999, p. 69"/> a small part of the Shugtri Lingka, and the [[Lukhang]]. Dormitory blocks, offices and army barracks are built over the rest.<ref>Robert Barnett, ''Lhasa: Streets with Memories,'' Columbia University Press, 2010 p.67: "Today, except for the Dalai Lama's Summer Palace, a small part of the Shugtri Lingka (now renamed the People's Park), and the [[Lukhang]], those parks have disappeared."</ref> The [[Guan Yu|Guāndì miào (關帝廟)]] or [[Epic of King Gesar|Gesar]] Lhakhang temple was erected by the Amban in 1792 atop Mount Bamare {{convert|3|km|0|abbr=off}} south of the Potala to celebrate the defeat of an invading [[Gurkha]] army.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' p.60; The monument however does not commemorate the Tibetan epic hero, but the Chinese figure. See Lara Maconi, 'Gesar de Pékin? Le sort du Roi Gesar de Gling, héros épique tibétain, en Chinese (post-) maoïste,' in Judith Labarthe, ''Formes modernes de la poésie épique: nouvelles approches,'' Peter Lang, 2004 pp.371–419, p.373 n.7. Relying on H. Richardson, and R. A. Stein, Maconi says that this was erected by the Chinese general Fu Kang'an (福康安).</ref> The main gate to the city of Lhasa used to run through the large Pargo Kaling [[chorten]] and contained holy relics of the Buddha Mindukpa.<ref>Tung (1980), p.21 and caption to plate 17, p. 42.</ref> In 2000 the urbanised area covered {{convert|53|km2}}, with a population of around 170,000. Official statistics of the metropolitan area report that 70&nbsp;percent are Tibetan, 24.3 are Han, and the remaining 2.7 Hui, though outside observers suspect that non-Tibetans account for some 50–70&nbsp;percent. According to the Sixth Population Census in 2010, the population of Tibetans is 429,104, accounting for 76.70% of the total population of Lhasa. The second most populous ethnic group is the Han Chinese, with a population of 121,065, accounting for 21.64% of Lhasa's total population. These two ethnic groups account for the vast majority of Lhasa's total population, while other ethnic minorities account for only about 1.66% of Lhasa's total population.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 23">{{cite book | title=西藏藏族人口相关数据分析研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7316-1 | url=https://books.google.com/books?id=IVZ0EAAAQBAJ&pg=PA23 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=23}}</ref> <gallery widths=200 heights=200> File:Songstengampo.jpg|[[Songtsen Gampo]] File:Lhasa gateway 1905.png|Lhasa's (western gate)—the [[Tibetan people|Tibetans]] called this [[Stupa|chorten]], [[Pargo Kaling]] pictured here at the time of the 1904 [[British expedition to Tibet]]. File:Bundesarchiv Bild 135-KA-07-089, Tibetexpedition, Mönche mit Blasinstrumenten.jpg|1938 Lhasa with the Potala as seen from the roof of Men-Tsee-Khang (Tibetan Medical College) founded by the 13th Dalai Lama File:PLA marching into Lhasa.jpg|On 26 October 1951, the advance troops of the Chinese People's Liberation Army marched into Lhasa with red flags in their hands. </gallery> == Geography == [[File:Lhasa, Tibet.jpg|thumb|Lhasa sits in a flat river valley]] [[File:Lhasa from the Pabonka Monastery.JPG|thumb|Lhasa from the Pabonka Monastery. The [[Potala Palace]] rises above the old city.]] [[File:Map of Lhasa, Tibet Autonomous Region in 1973 detail, from- NH-46-9 Lasa Tibet (cropped).jpg|thumb|Map including Lhasa ([[Defense Mapping Agency|DMA]], 1973)]] Lhasa has an elevation of about {{cvt|3600|m|ft|sigfig=3}}<ref>''National Geographic Atlas of China''. (2008), p. 88. National Geographic, Washington D.C. {{ISBN|978-1-4262-0136-3}}.</ref> and lies in the centre of the [[Tibetan Plateau]] with the surrounding mountains rising to {{cvt|5500|m|ft|sigfig=3}}. The air only contains 68&nbsp;percent of the oxygen compared to sea level.<ref name="Dorje 1999, p. 68">Dorje (1999), p. 68.</ref> The [[Lhasa River]], also Kyi River or Kyi Chu, a tributary of the [[Yarlung Zangbo River]] (Brahmaputra River), runs through the southern part of the city. This river, known to local Tibetans as the "merry blue waves", flows through the snow-covered peaks and gullies of the [[Nyainqêntanglha]] mountains, extending {{cvt|315|km|mi}}, and emptying into the Yarlung Zangbo River at [[Qüxü County|Qüxü]], forms an area of great scenic beauty. The marshlands, mostly uninhabited, are to the north.<ref name="Barnett">{{cite book |last=Barnett |first=Robert |title=Lhasa: streets with memories |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |url-access=registration |year=2006 |publisher=Columbia University Press |isbn=0-231-13680-3 |page=[https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn/page/42 42]}}</ref> Ingress and egress roads run east and west, while to the north, the road infrastructure is less developed.<ref name="Barnett"/> ===Administration=== [[File:Chengguan District sketch map png.png|thumb|The built-up area (pink) within the Chengguan District (yellow)]] Chengguan District is located on the middle reaches of the [[Lhasa River]], a tributary of the [[Brahmaputra River]], with land that rises to the north and south of the river. It is {{convert|28|km}} from east to west and {{convert|31|km}} from north to south. Chengguan District is bordered by [[Doilungdêqên District]] to the west, [[Dagzê County]] to the east and [[Lhünzhub County]] to the north. [[Gonggar County]] of Lhoka (Shannan) Prefecture lies to the south.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 109">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA109 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=109}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 48">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA48 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=48}}</ref> Chengguan District has an elevation of {{convert|3650|m}} and covers {{convert|525|km2}}. The urban built-up area covers {{convert|60|km2}}.The average annual temperature of {{convert|8|°C}}. Annual precipitation is about {{convert|300|mm}} to {{convert|500|mm}}, mostly falling between July and September.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 50">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA50 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=50}}</ref> [[File:View from Potala Palace.jpg|thumb|View of Lhasa in 2017]] The term "Chengguan District" is the administrative term for the inner urban area or the urban centre within a prefecture, in this case the prefectural-city of Lhasa. Outside of the urban area much of Chengguan District is mainly mountainous with a near nonexistent rural population. Chengguan District is at the same administrative level as a county.{{sfn|Subramanya|2004|p=486}} Chengguan District of Lhasa was established on 23 April 1961. It currently has 12 fully urban subdistricts.<ref name=subdivsion>{{cite web |script-title=zh:2013年统计用区划代码和城乡划分代码：城关区 |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2013/54/01/540102.html |website=stats.gov.cn |publisher=National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |access-date=6 April 2015}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%; margin:auto;" |- ! Name ! [[Standard Tibetan|Tibetan]] ! [[Tibetan Pinyin]] ! [[Chinese language|Chinese]] ! [[Pinyin]] ! Population (2010)<ref>{{cite book |author1=Census Office of the State Council of the People's Republic of China |author2=Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |date=2012 |title=Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China by Township |script-title=zh:中国2010人口普查分乡、镇、街道资料 |location=Beijing |publisher=China Statistics Print |edition=1st |isbn=978-7-5037-6660-2}}</ref> |- |[[Pargor Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|བར་སྒོར་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Pargor Tromzhung|| {{lang|zh-hans|八廓街道}}|| ''Bākuò Jiēdào'' || 92,107 |- |[[Gyirai Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|སྐྱིད་རས་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gyirai Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉日街道}}|| ''Jírì Jiēdào'' ||21,022 |- |[[Jêbumgang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|རྗེ་འབུམ་སྒང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jêbumgang Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉崩岗街道}}|| ''Jíbēnggǎng Jiēdào'' ||29,984 |- |[[Chabxi Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གྲ་བཞི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Chabxi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|扎细街道}}|| ''Zāxì Jiēdào'' ||30,820 |- |[[Gündêling Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀུན་བདེ་གླིང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gündêling Tromzhung|| {{lang|zh-hans|公德林街道}}|| ''Gōngdélín Jiēdào'' ||55,404 |- |[[Garmagoinsar Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀརྨ་མ་ཀུན་བཟང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Garmagoinsar Tromzhung|| {{lang|zh-hans|嘎玛贡桑街道}}|| ''Gámǎgòngsāng Jiēdào'' ||19,472 |- |[[Liangdao Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གླིང་ཕྲན་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Lingchain Nyi'gyi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|两岛街道}}|| ''Liǎngdǎo Jiēdào'' ||14,055 |- |[[Jinzhu West Road Subdistrict]]||{{Bo-textonly|བཅིངས་འགྲོལ་ནུབ་ལམ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jingzhoi Nublam Tromzhung|| {{lang|zh-hans|金珠西路街道}}|| ''Jīnzhū Xīlù Jiēdào'' || <small>established in 2013</small> |- |[[Ngaqên Subdistrict]]||{{Bo-textonly|སྣ་ཆེན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Ngaqên Tromzhung|| {{lang|zh-hans|纳金街道}} || ''Nàjīn Jiēdào'' || 29,575 |- |[[Togdê Subdistrict]]||{{Bo-textonly|དོག་སྡེ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Togdê Tromzhung|| {{lang|zh-hans|夺底街道}}|| ''Duóde Jiēdào''|| 15,186 |- |[[Caigungtang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཚལ་གུང་ཐང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Caigungtang Tromzhung||{{lang|zh-hans|蔡公堂街道}}|| ''Càigōngtáng Jiēdào'' || 8,800 |- |[[Nyangrain Subdistrict]] ||{{Bo-textonly|ཉང་བྲན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Nyangrain Tromzhung|| {{lang|zh-hans|娘热街道}}|| ''Niángrè Jiēdào'' || 26,354 |} ===Climate=== {{multiple image | align = right | image1 = Lhasa scene.jpg | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Lhasa Valley in Tibet.jpg | width2 = 226 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Chengguan District, Lhasa; right: Lhasa Valley }} Owing to its very high elevation, Lhasa has a [[cool semi-arid climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''BSk''), bordering on both a monsoon-influenced [[subtropical highland climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Cwb'') and a [[humid continental climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Dwb''), with frosty winters and mild summers, yet the valley location protects the city from intense cold or heat and strong winds. Monthly possible sunshine ranges from 53&nbsp;percent in July to 84&nbsp;percent in November, and the city receives nearly 3,000 hours of sunlight annually. It is thus sometimes called the "sunlit city" by Tibetans. The coldest month is January with an average temperature of {{convert|0.6|°C|1}} and the warmest month is June and July with a daily average of {{convert|17.5|°C|1}}, though nights have generally been warmer in July.<ref name= CMA >{{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971－2000年） |access-date=4 May 2010 |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |url-status=dead}}</ref> The annual mean temperature is {{convert|8.8|°C|1}}, with extreme temperatures ranging from {{convert|−16.5|to|30.8|°C|°F|0}} on 17 January 1968 and 24 June 2019 respectively.<ref name = Mherrera/> Lhasa has an annual precipitation of {{convert|458|mm|in|1}} with rain falling mainly in July, August and September. The driest month is December at {{convert|0.3|mm|2}} and the wettest month is August, at {{convert|133.5|mm|2}}. Summer is widely regarded the "best" of the year as rains come mostly at night and Lhasa is still sunny during the daytime. {{Weather box | location = Lhasa, elevation {{convert|3649|m|ft|abbr=on}}, (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | metric first = Y | single line = Y | Jan high C = 8.3 | Feb high C = 10.4 | Mar high C = 13.4 | Apr high C = 16.5 | May high C = 20.5 | Jun high C = 23.9 | Jul high C = 23.3 | Aug high C = 22.3 | Sep high C = 21.1 | Oct high C = 17.9 | Nov high C = 13.3 | Dec high C = 9.7 | Jan mean C = 0.6 | Feb mean C = 3.1 | Mar mean C = 6.5 | Apr mean C = 9.8 | May mean C = 13.8 | Jun mean C = 17.5 | Jul mean C = 17.5 | Aug mean C = 16.7 | Sep mean C = 15.2 | Oct mean C = 10.8 | Nov mean C = 5.4 | Dec mean C = 1.7 | Jan low C = -7.1 | Feb low C = -4.2 | Mar low C = -0.5 | Apr low C = 3.1 | May low C = 7.1 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 11.7 | Aug low C = 11.1 | Sep low C = 9.3 | Oct low C = 3.7 | Nov low C = -2.5 | Dec low C = -6.3 | Jan record high C = 20.5 | Feb record high C = 21.3 | Mar record high C = 25.1 | Apr record high C = 25.9 | May record high C = 29.4 | Jun record high C = 30.8 | Jul record high C = 30.4 | Aug record high C = 27.2 | Sep record high C = 26.5 | Oct record high C = 24.8 | Nov record high C = 22.8 | Dec record high C = 20.1 | Jan record low C = −16.5 | Feb record low C = −15.4 | Mar record low C = −13.6 | Apr record low C = −8.1 | May record low C = -2.7 | Jun record low C = 2.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.3 | Sep record low C = 0.3 | Oct record low C = -7.2 | Nov record low C = -11.2 | Dec record low C = -16.1 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 0.9 | Feb precipitation mm = 1.9 | Mar precipitation mm = 3.5 | Apr precipitation mm = 8.3 | May precipitation mm = 31.1 | Jun precipitation mm = 84.0 | Jul precipitation mm = 140.5 | Aug precipitation mm = 129.8 | Sep precipitation mm = 64.8 | Oct precipitation mm = 6.5 | Nov precipitation mm = 0.9 | Dec precipitation mm = 0.7 | unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 1.2 | Mar precipitation days = 2.4 | Apr precipitation days = 5.2 | May precipitation days = 9.5 | Jun precipitation days = 14.4 | Jul precipitation days = 19.8 | Aug precipitation days = 19.1 | Sep precipitation days = 13.5 | Oct precipitation days = 3.5 | Nov precipitation days = 0.6 | Dec precipitation days = 0.5 | year precipitation days = | Jan humidity = 25 | Feb humidity = 24 | Mar humidity = 27 | Apr humidity = 36 | May humidity = 41 | Jun humidity = 48 | Jul humidity = 59 | Aug humidity = 61 | Sep humidity = 57 | Oct humidity = 43 | Nov humidity = 32 | Dec humidity = 27 | Jan sun = 250.0 | Feb sun = 234.4 | Mar sun = 256.0 | Apr sun = 254.3 | May sun = 279.8 | Jun sun = 260.4 | Jul sun = 227.5 | Aug sun = 223.5 | Sep sun = 238.4 | Oct sun = 280.6 | Nov sun = 266.2 | Dec sun = 256.5 | year sun = | Jan percentsun = 77 | Feb percentsun = 74 | Mar percentsun = 68 | Apr percentsun = 65 | May percentsun = 66 | Jun percentsun = 62 | Jul percentsun = 54 | Aug percentsun = 55 | Sep percentsun = 65 | Oct percentsun = 80 | Nov percentsun = 84 | Dec percentsun = 81 | year percentsun = | Jan snow days = 1.3 | Feb snow days = 2.2 | Mar snow days = 5.5 | Apr snow days = 5.6 | May snow days = 0.9 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0.1 | Oct snow days = 1.1 | Nov snow days = 1.3 | Dec snow days = 0.7 | year snow days = | source 1 = China Meteorological Administration<ref name="cma graphical">{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |script-title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh-cn |access-date=15 April 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |script-title=zh:CMA台站气候标准值(1991-2020) |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |access-date=11 April 2023 |title=Experience Template}}</ref><ref name="CMA old"> {{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971–2000年） |publisher=[[China Meteorological Administration]] |access-date=25 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |archive-date=21 September 2013}}</ref> all-time extreme temperature<ref name = Mherrera>{{cite web |url=http://www.mherrera.org/temp.htm |title=Extreme Temperatures Around the World |access-date=21 February 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=55591&ano=2022&mes=3&day=29&hora=18&min=0&ndays=30 |title=55591: Lhasa (China) |author=<!--Not stated--> |date=28 March 2022 |website=ogimet.com |publisher=OGIMET |access-date=29 March 2022 |quote=}}</ref> | source = }} == Demographics == [[File:IMG 0996 Lhasa Barkhor.jpg|thumb|right|An elderly Tibetan woman holding a [[prayer wheel]] on the street in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mendicant monk in Lhasa, 1993.jpg|thumb|right|[[Mendicant]] monk in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mother & son playing lute. Lhasa 1993.jpg|thumb|right|Woman with son [[busking]] in Chengguan District, Lhasa, 1993]] === Demographics in the past === The 11th edition of ''[[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]'' published between 1910 and 1911 noted the total population of Lhasa, including the lamas in the city and vicinity was about 30,000,<ref name="Britannica">{{Cite EB1911|wstitle=Lhasa}}</ref> A census in 1854 made the figure 42,000, but it is known to have greatly decreased afterwards. ''Britannica'' noted that within Lhasa, there were about a total of 1,500 resident Tibetan laymen and about 5,500 Tibetan women.<ref name="Britannica"/> The permanent population also included Chinese families (about 2,000).<ref name="Britannica"/> The city's residents included traders from [[Nepal]] and [[Ladakh]] (about 800), and a few from [[Bhutan]], [[Mongolia]] and other places.<ref name="Britannica"/> The ''Britannica'' noted with interest that the Chinese had a crowded burial-ground at Lhasa, tended carefully after their manner and that the Nepalese supplied mechanics and metal-workers at that time.<ref name="Britannica"/> In the first half of the 20th century, several [[Western culture|Western]] explorers made celebrated journeys to the city, including [[William Montgomery McGovern]], [[Francis Younghusband]], [[Alexandra David-Néel]], and [[Heinrich Harrer]]. Lhasa was the centre of Tibetan Buddhism as nearly half of its population were [[monk]]s,<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |title=Lhasa: Streets with Memories |last=Barnett |first=Robert |date=2013 |publisher=Columbia University Press |quote="population of Lhasa in 1904 was estimated by the British at 30,000 people, of whom 20,000 were said to be monks [...] in 1936 Spencer Chapman estimated the population at 50,000 to 60,000, consisting of 20,000 residents and 30,000 to 40,000 monks" |isbn=9780231510110 |url-access=registration}}</ref> Though this figure may include monks from surrounding monasteries who travelled to Lhasa for various celebrations and were not ordinarily resident there. The majority of the pre-1950 Chinese population of Lhasa were merchants and officials. In the Lubu section of Lhasa, the inhabitants were descendants of Chinese vegetable farmers, some of whom married Tibetan wives. They came to Lhasa in the 1840s–1860s after a Chinese official was appointed to the position of [[Amban]].<ref>{{cite book |last=Mayaram |first=Shail |url=https://books.google.com/books?id=QVSVux0wIW0C&pg=PA60 |title=The other global city |year=2009 |publisher=Taylor & Francis US |isbn=978-0-415-99194-0 |page=60 |access-date=28 June 2010}}</ref> According to one writer, the population of the city was about 10,000, with some 10,000 monks at Drepung and Sera monasteries in 1959.<ref>Dowman (1988), p. 39.</ref> Hugh Richardson, on the other hand, puts the population of Lhasa in 1952, at "some 25,000–30,000—about 45,000–50,000 if the population of the great monasteries on its outskirts be included."<ref>Richardson (1984), p. 7.</ref> ===Contemporary demographics=== The total population of Lhasa Prefecture-level City is 521,500 (including known migrant population but excluding military garrisons). Of this, 257,400 are in the urban area (including a migrant population of 100,700), while 264,100 are outside.<ref>{{Cite web |url=http://www.lasa.gov.cn/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217215814/http://www.lasa.gov.cn/gb1/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=30 |url-status=dead |title=拉萨市人民政府 |archive-date=17 February 2007 |website=www.lasa.gov.cn}}</ref> Nearly half of Lhasa Prefecture-level City's population lives in Chengguan District, which is the administrative division that contains the urban area of Lhasa (i.e. the actual city). The urban area is populated by ethnic Tibetans, Han, Hui and other ethnic groups. The 2000 official census gave a total population of 223,001, of which 171,719 lived in the areas administered by city street offices and city neighborhood committees. 133,603 had urban registrations and 86,395 had rural registrations, based on their place of origin.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} The census was taken in November, when many of the ethnic Han workers in seasonal industries such as construction would have been away from Tibet, and did not count the military.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} A 2011 book estimated that up to two-thirds of the city's residents are non-Tibetan, although the government states that Chengguan District as a whole is still 63% ethnic Tibetan.{{sfn|Johnson|2011|p=81}} {{As of|2014}}, half of Tibet's Han population resided in the district, and [[Bilingual education|bilingual]] or wholly Chinese teaching was common in the schools.{{sfn|Leibold|Chen|2014|p=117}} == Economy == {{multiple image | align = right | image1 = Barkhor in Lhasa 20007 (Detail) Dieter Schuh.JPG | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Jokhang Market.jpg | width2 = 200 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Barkhor<br />Right: Jokhang Market }} Competitive industry together with feature economy play key roles in the development of Lhasa. With the view to maintaining a balance between population growth and the environment, tourism and service industries are emphasised as growth engines for the future. Many of Lhasa's rural residents practice traditional agriculture and [[animal husbandry]]. Lhasa is also the traditional hub of the Tibetan trading network. For many years, chemical and car making plants operated in the area and this resulted in significant pollution, a factor which has changed in recent years{{which|date=March 2026}}.{{cn|date=March 2026}} [[Copper]], [[lead]] and [[zinc]] are mined nearby and there is ongoing experimentation regarding new methods of mineral mining and geothermal heat extraction.{{cn|date=March 2026}} Agriculture and animal husbandry in Lhasa are considered to be of a high standard. People mainly plant [[highland barley]] and winter [[wheat]]. The resources of water conservancy, [[geothermal heating]], [[solar energy]] and various mines are abundant.{{cn|date=March 2026}} There is widespread electricity together with the use of both [[machinery]] and traditional methods in the production of such things as [[textile]]s, [[leather]]s, plastics, matches and [[embroidery]]. The production of national handicrafts has made great progress.{{cn|date=March 2026}} {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = 275 | image1 = | caption1 = A market in Lhasa | image2 = Barkhor in Lhasa (Tibet) 2007 Dieter Schuh.JPG | caption2 = Barkhor }} With the growth of tourism and service sectors, the sunset industries which cause serious pollution are expected to fade in the hope of building a healthy ecological system. Environmental problems such as [[soil erosion]], [[Soil acidification|acidification]], and loss of [[vegetation]] are being addressed. The tourism industry now brings significant business to the region, building on the attractiveness of the Potala Palace, the [[Jokang]], the [[Norbulingka]] Summer Palace and surrounding large monasteries as well the spectacular [[Himalaya]]n landscape together with the many wild plants and animals native to the high altitudes of [[Central Asia]]. Tourism to Tibet dropped sharply following the crackdown on protests in 2008, but as early as 2009, the industry was recovering.<ref>Xinhua, [http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm "Tibet tourism warms as spring comes"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121107181433/http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm |date=7 November 2012 }}, 13 February 2009.</ref> Chinese authorities plan an ambitious growth of tourism in the region aiming at 10 million visitors by 2020; these visitors are expected to be domestic. With renovation around historic sites, such as the Potala Palace, [[UNESCO]] has expressed "concerns about the deterioration of Lhasa's traditional cityscape."<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |date=8 April 2005 |access-date=20 May 2009 |title=Tourism drive 'is destroying Tibet' |publisher=Telegraph |last=Miles |first=Paul |location=London}}{{cbignore}}</ref> [[File:Banak Shöl HotelLhasa.jpg|thumb|[[Banak Shöl Hotel]]]] Lhasa contains several hotels. [[Lhasa Hotel]] is a 4-star hotel located northeast of Norbulingka in the western suburbs of the city. Completed in September 1985, it is the flagship of CITS's installations in Tibet. It accommodates about 1000 guests and visitors to Lhasa. There are over 450 rooms (suites) in the hotel, and all are equipped with [[air conditioning]], [[mini-bar]] and other basic facilities. Some of the rooms are decorated in traditional Tibetan style. The hotel was operated by Holiday Inn from 1986 to 1997<ref>{{cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |title=Lhasa Hotel in Lhasa, China - Lonely Planet |publisher=Hotels.lonelyplanet.com |access-date=26 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730185333/http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |archive-date=30 July 2012}}</ref> and is the subject of a book, ''[[The Hotel on the Roof of the World]]''. Another hotel of note is the historical [[Banak Shöl Hotel]], located at 8 Beijing Road in the city.<ref>{{Cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727124326/http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |url-status=dead |title=Lonely Planet |archive-date=27 July 2008}}</ref> It is known for its distinctive wooden [[veranda]]s. Lhasa contains several businesses of note. [[Lhasa Carpet Factory]], a [[factory]] south of Yanhe Dong Lu near the [[Tibet University]], produces traditional [[Tibetan rug]]s that are exported worldwide. It is a modern factory, the largest manufacturer of rugs throughout Tibet, employing some 300 workers. Traditionally Tibetan women were the weavers, and men the spinners, but both work on the rugs today. The [[Lhasa Brewery Company]] was established in 1988 on the northern outskirts of Lhasa, south of [[Sera Monastery]] and is the highest commercial brewery in the world at {{convert|11975|ft|m}} and accounts for 85&nbsp;percent of contemporary beer production in Tibet.<ref name="Sun">{{cite web |url=http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |title=Lhasa beer from Tibet makes US debut |publisher=Tibet Sun |date=12 August 2009 |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717053641/http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |archive-date=17 July 2011}}</ref> The brewery, consisting of five-story buildings, cost an estimated US$20–25&nbsp;million, and by 1994, production had reached 30,000 bottles per day, employing some 200 workers by this time.<ref name="Gluckman">{{cite book |last=Gluckman |first=Ron |url=http://www.gluckman.com/Lhasa%27Brew.html |title=Brewing at the Top of the World |publisher=Asia, Inc. |year=1994}}</ref> Since 2000, the [[Carlsberg Group|Carlsberg group]] has increased its stronghold in the Chinese market and has become increasingly influential in the country with investment and expertise. Carlsberg invested in the Lhasa Brewery in recent years and has drastically improved the brewing facility and working conditions, renovating and expanding the building to what now covers 62,240 square metres (15.3 acres).<ref>{{cite web |url=http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |title=Carlsberg China |publisher=[[Carlsberg Group]] |access-date=27 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090324094439/http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |archive-date=24 March 2009 |url-status=dead}}</ref><ref name="LB">{{cite web |url=http://www.lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |title=The Beer |publisher=Lhasa Beer USA |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706045322/http://lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |archive-date=6 July 2009}}</ref> == Architecture and Cityscape == {{main|Architecture of Lhasa}} Lhasa has many sites of historic interest, including the [[Potala Palace]], [[Jokhang Temple]], [[Sera Monastery]] and [[Norbulingka]]. The Potala Palace, Jokhang Temple and the Norbulingka are UNESCO world heritage sites.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/707 |title=Historic Ensemble of the Potala Palace, Lhasa |publisher=unesco |access-date=10 February 2008}} In the surrounding prefecture of Lhasa are [[Sera Monastery]] and its many hermitages, many of which overlook Lhasa from the northern hill valleys and [[Drepung Monastery]], amongst many others of historical importance.</ref> However, many important sites were damaged or destroyed mostly, but not solely, during China's [[Cultural Revolution]] of the 1960s.<ref>Bradley Mayhew and Michael Kohn. ''Tibet''. 6th Edition (2005), pp. 36–37. Lonely Planet. {{ISBN|1-74059-523-8}}</ref><ref>Keith Dowman. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', (1988) pp. 8–13. Routledge &amp; Kegan Paul, Ltd., London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref><ref>Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 345–351.Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> Many have been restored since the 1980s. The [[Potala Palace]], named after Mount Potala, the abode of [[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokitesvara]],<ref>Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> was the chief residence of the [[Dalai Lama]]. After the [[14th Dalai Lama]] fled to [[India]] during the [[1959 Tibetan uprising]], the government converted the palace into a museum. The site was used as a [[meditation]] retreat by King [[Songtsen Gampo]], who in 637 built the first palace there in order to greet his bride [[Princess Wen Cheng|Princess Wencheng]] of the [[Tang dynasty]] of China. [[Lozang Gyatso, 5th Dalai Lama|Lobsang Gyatso]], the Great Fifth Dalai Lama, started the construction of the Potala Palace in 1645<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175"/> after one of his spiritual advisers, Konchog Chophel (d. 1646), pointed out that the site was ideal as a seat of government, situated as it is between [[Drepung]] and [[Sera Monastery|Sera]] monasteries and the old city of Lhasa.<ref name="autogenerated1"/> The palace underwent restoration works between 1989 and 1994, costing RMB55&nbsp;million (US$6.875&nbsp;million) and was inscribed to the [[UNESCO]] [[World Heritage List]] in 1994. The [[Lhasa Zhol Pillar]], below the Potala, dates as far back as circa 764 CE.<ref>Richardson (1985), p. 2.</ref> and is inscribed with what may be the oldest known example of Tibetan writing.<ref>{{cite web |url=http://www.blackwellreference.com/public/tocnode?id=g9780631214816_chunk_g978063121481622_ss1-17 |title=Tibetan writing |last=Coulmas |first=Florian |year=1999 |publisher=Blackwell Reference Online |access-date=20 October 2009}}</ref> The pillar contains dedications to a famous Tibetan general and gives an account of his services to the king including campaigns against China which culminated in the brief capture of the Chinese capital [[Chang'an]] (modern [[Xi'an]]) in 763 CE<ref>Snellgrove and Richardson (1995), p. 91.</ref> during which the Tibetans temporarily installed as Emperor a relative of Princess Jincheng Gongzhu (Kim-sheng Kong co), the Chinese wife of [[Trisong Detsen]]'s father, [[Me Agtsom]].<ref>Richardson (1984), p. 30.</ref><ref>Beckwith (1987), p. 148.</ref> [[Chokpori]], meaning 'Iron Mountain', is a [[sacred]] [[hill]], located south of the Potala. It is considered to be one of the four holy mountains of central Tibet and along with two other hills in Lhasa represent the "Three Protectors of Tibet.", Chokpori ([[Vajrapani]]), Pongwari ([[Manjushri]]), and Marpori ([[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokiteshvara]]).<ref name="Stein, R. A. 1972 p. 228">Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p. 228. Translated by J. E. Stapleton Driver. Stanford University Press, Stanford, California. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper).</ref> It was the site of the most famous [[medical school]] Tibet, known as the [[Mentsikhang]], which was founded in 1413. It was conceived of by [[Lobsang Gyatso]], the "Great" 5th Dalai Lama, and completed by the Regent [[Sangye Gyatso]] (Sangs-rgyas rgya-mtsho)<ref name="Dowman, Keith 1988 p. 49">Dowman, Keith. (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p. 49. Routledge &amp; Kegan Paul Ltd., London. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> shortly before 1697. [[Lingkhor]] is a [[sacred]] path, most commonly used to name the outer [[pilgrim]] road in Lhasa matching its inner twin, Barkhor. The Lingkhor in Lhasa was {{convert|8|km|mi}} long enclosing Old Lhasa, the Potala and [[Chokpori]] hill. In former times it was crowded with men and women covering its length in [[prostration]]s, [[beggar]]s and [[pilgrim]]s approaching the city for the first time. The road passed through willow-shaded parks where the Tibetans used to [[picnic]] in summer and watch open air operas on festival days. New Lhasa has obliterated most of Lingkhor, but one stretch still remains west of Chokpori. The [[Norbulingka]] palace and surrounding park is situated in the west side of Lhasa, a short distance to the southwest of Potala Palace and with an area of around {{convert|36|ha|acre}}, it is considered to be the largest man made garden in Tibet.<ref>{{cite web |url=http://www.tibetctrip.com/lhasa-attractions-tours/norbulinka-palace-the-treasure-park.html |title=Norbulingka Palace |publisher=Tibet Tours |access-date=18 May 2010}}</ref><ref name=China>{{cite web |url=http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |title=Norbulingka |access-date=23 May 2010 |publisher=Cultural China |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719220250/http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |archive-date=19 July 2011}}</ref> It was built from 1755.<ref name="Tibet71">Tibet (1986), p.71</ref> and served as the traditional summer residence of the successive [[Dalai Lama]]s until the 14th's self-imposed exile. Norbulingka was declared a 'National Important Cultural Relic Unit", in 1988 by the State council. In 2001, the Central Committee of the Chinese Government in its 4th Tibet Session resolved to restore the complex to its original glory. The [[Sho Dun Festival]] (popularly known as the "yogurt festival") is an annual festival held at Norbulingka during the seventh Tibetan month in the first seven days of the [[Full Moon]] period, which corresponds to dates in July/August according to the [[Gregorian calendar]]. The [[Barkhor]] is an area of narrow streets and a public square in the old part of the city located around [[Jokhang Temple]] and was the most popular devotional circumambulation for pilgrims and locals. The walk was about one kilometre ({{convert|1|km|1|abbr=off|disp=output only}}) long and encircled the entire [[Jokhang]], the former seat of the [[Nechung Oracle|State Oracle]] in Lhasa called the [[Muru Nyingba Monastery]], and a number of nobles' houses including [[Tromzikhang]] and [[Jamkhang]]. There were four large incense burners (''sangkangs'') in the four cardinal directions, with incense burning constantly, to please the gods protecting the Jokhang.<ref>Dowman, Keith (1998). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', pp. 40–41. Routledge &amp; Kegan Paul, London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> Most of the old streets and buildings have been demolished in recent times and replaced with wider streets and new buildings. Some buildings in the Barkhor were damaged in the 2008 unrest.<ref name="The EconomistWeekInTibet">{{cite news |last=Philip |first=Bruno |title=Trashing the Beijing road |newspaper=[[The Economist]] |date=19 March 2008 |url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=10875823 |access-date=3 February 2010}}</ref> The [[Jokhang]] is located on Barkhor Square in the old town section of Lhasa. For most Tibetans it is the most sacred and important temple in Tibet. It is in some regards pan-sectarian, but is presently controlled by the [[Gelug]] school. Along with the [[Potala Palace]], it is probably the most popular tourist attraction in Lhasa. It is part of the [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] "Historic Ensemble of the Potala Palace," and a spiritual centre of Lhasa. This temple has remained a key center of [[Buddhist]] [[pilgrimage]] for centuries. The circumambulation route is known as the "kora" in Tibetan and is marked by four large stone incense burners placed at the corners of the temple complex. The Jokhang temple is a four-story construction, with roofs covered with [[gilded]] [[bronze]] tiles. The [[architecture|architectural]] style is based on the Indian [[vihara]] design, and was later extended resulting in a blend of [[Nepal]]ese and [[Tang dynasty]] styles. It possesses the statues of [[Chenresig|Chenrezig]], [[Padmasambhava]] and King [[Songtsen Gampo]] and his two foreign brides, Princess [[Wen Cheng|Wencheng]] (niece of [[Emperor Taizong of Tang]]) and Princess [[Bhrikuti]] of [[Nepal]] and other important items.<ref name="Yuan Kunga Li 2014 p. 171">{{cite book | last1=Yuan | first1=H. | last2=Kunga | first2=A. | last3=Li | first3=B. | title=Tibetan Folktales | publisher=Bloomsbury Publishing | series=World Folklore Series | year=2014 | isbn=979-8-216-15591-1 | url=https://books.google.com/books?id=PQbJEAAAQBAJ&pg=PT171 | language=es | access-date=2024-03-13 | page=171}}</ref> [[Ramoche Temple]] is considered the most important temple in Lhasa after the Jokhang Temple.<ref name="Benard Moon 2000 p. 158">{{cite book | last1=Benard | first1=E. | last2=Moon | first2=B. | title=Goddesses Who Rule | publisher=Oxford University Press | year=2000 | isbn=978-0-19-535294-8 | url=https://books.google.com/books?id=D50ob0i_e0MC&pg=PA158 | access-date=2024-03-13 | page=158}}</ref> Situated in the northwest of the city, it is east of the Potala and north of the Jokhang,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59">Dowman, Keith. 1988. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide,'' p. 59. Routledge &amp; Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk).</ref> covering a total area of 4,000 square meters (almost one acre). The temple was gutted and partially destroyed in the 1960s and its famous bronze statue disappeared. In 1983 the lower part of it was said to have been found in a Lhasa rubbish tip, and the upper half in Beijing. They have now been joined and the statue is housed in the Ramoche Temple, which was partially restored in 1986,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59"/> and still showed severe damage in 1993. Following the major restoration of 1986, the main building in the temple now has three stories. The [[Tibet Museum (Lhasa)|Tibet Museum]] in Lhasa is the official museum of the Tibet Autonomous Region and was inaugurated on 5 October 1999. It is the first large, modern museum in the Tibet Autonomous Region and has a permanent collection of around 1000 artefacts, from examples of Tibetan art to architectural design throughout history such as Tibetan doors and construction beams.<ref name="zt">{{cite web |url=http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |title=The Tibet Museum |publisher=China Tibet Information Center |access-date=18 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726212012/http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |archive-date=26 July 2011}}</ref><ref name="cm">{{cite web |url=http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |title=Tibet Museum |publisher=China Museums |access-date=18 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604022604/http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |archive-date=4 June 2010 |url-status=dead}}</ref> It is located in an L-shaped building west of the Potala Palace on the corner of [[Norbulingkha Road|Norbulingka Road]]. The museum is organized into three main sections: a main exhibition hall, a folk cultural garden and administrative offices.<ref name="zt"/> The [[Monument to the Peaceful Liberation of Tibet]] was unveiled in the Potala Square in May 2002 to celebrate the 51st anniversary of the [[Seventeen Point Agreement for the Peaceful Liberation of Tibet]], and the work in the development of the autonomous region since then. The 37-metre-high concrete monument is shaped as an abstract Mount Everest and its name is engraved with the calligraphy of former CCP general secretary and PRC president [[Jiang Zemin]], while an inscription describes the socioeconomic development experienced in Tibet in the past fifty years.<ref>{{cite web |url=http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |title=Monument to Tibet Peaceful Liberation Unveiled |publisher=China Tibet Tourism Bureau |access-date=26 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707043243/http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |archive-date=7 July 2011}}</ref> There are four mosques in and around Lhasa. The earliest mosque, called ''Khache Lingka'', dates to 1650 and is located west of the city, and consists of two compounds.<ref name=islamicshangrila/> The [[Lhasa Great Mosque]] is the most prominent and built by the early 1700s.<ref name=islamicshangrila/> The Dokdé Mosque, north of Lhasa, has an adjacent cemetery and is dated to 1716.<ref name=islamicshangrila/> The fourth mosque, commonly known as "Small Mosque" (but also Barkhor or Rapsel Alley Mosque), was built in the early 1900s.<ref name=islamicshangrila>{{Cite book |last=Atwill |first=David G. |year=2018 |title=Islamic Shangri-La:Inter-Asian Relations and Lhasa's Muslim Communities, 1600 to 1960 |edition=1 |publisher=[[University of California Press]] |page=17}}</ref> <gallery widths=200 heights=160> File:Potala Palace, August 2009.jpg|The [[Potala Palace]] File:Bundesarchiv Bild 135-S-12-09-14, Tibetexpedition, Wirtschaftsgebäude des Potala.jpg|Inner and outer [[Zhol Village]] as seen from the [[Potala Palace]] in 1938. File:Tibet-5540 (2624909770).jpg|[[Norbulingka]] File:Jokhang Square, the first destination or drop-off for most tourists.jpg|Jokhang Square File:Old Barkhor street.jpg|Old Barkhor street, 1993. File:Ramoche-Tempel Schuh 2007.JPG|Ramoche Temple File:Tibet Museum1.jpg|Tibet Museum File:Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square.jpg|Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square </gallery> ==Culture== [[File:Tibetan dancing.jpg|thumb|Tibetan dancing in Lhasa, Tibet]] There are some night spots that feature [[cabaret]] acts in which performers sing in [[Chinese language|Chinese]], [[Standard Tibetan|Tibetan]], and [[English language|English]]. Dancers wear traditional Tibetan costume with long flowing cloth extending from their arms. There are a number of small bars that feature live music, although they typically have limited drink menus and cater mostly to foreign tourists. Duihuan (སྟོད་གཞས་) is a local form of music and dance in Tibet.<ref name="人民音乐出版社 2019 p. 221">{{cite book | title=中国民间歌舞音乐(修订版) | publisher=人民音乐出版社 | series=音乐自学丛书 | year=2019 | isbn=978-7-103-04599-2 | url=https://books.google.com/books?id=8bb_DwAAQBAJ&pg=PT221 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=221}}</ref> While the traditional Dui Huan in Tibet has only one instrument, the Dui Huan in Lhasa has four instruments: in addition to the [[Zainianqin]] and the [[Yangqin]], there are the [[Jinghu (instrument)|Jinghu]], the bamboo flute, and the stringed bells that are specially used for playing the rhythm. Together with the singing, they play, pull, strum and sing.<ref>{{cite news |title=中国西藏 |url=http://www.ctibet.org.cn/xzwh/201404/t20140402_2262303.htm |access-date=13 March 2024 |work=www.ctibet.org.cn}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2012 p. 115">{{cite book | title=寻找锅庄舞－藏地锅庄的历史、社会、体育考察 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2012 | isbn=978-7-5097-3432-2 | url=https://books.google.com/books?id=cxCDEAAAQBAJ&pg=PA115 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=115}}</ref> ==Education== [[File:View on campus bridge.jpg|thumb|Tibet University Campus (2016)]] There are two universities of [[Tibet University]] and [[Tibet Tibetan Medical University]] and 3 special colleges of [[Lhasa Teachers College]], [[Tibet Police College]] and [[Tibet Vocational and Technical College]] in the Lhasa city.<ref>{{Cite web |title=全国高等学校名单 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |url=http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/s5743/s5744/A03/202206/t20220617_638352.html |access-date=18 June 2022 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> [[Tibet University]] ([[Standard Tibetan|Tibetan]]: བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་) is the main [[university]] of [[Tibet Autonomous Region]]. Its campus is located in Chengguan District, Lhasa, east of the city-centre. A forerunner was created in 1952 and the university was officially established in 1985, funded by the [[Government of the People's Republic of China|Chinese government]]. About 8000 students are enrolled at the university. Tibet University is a comprehensive university with the highest academic level in [[Tibet Autonomous Region]]. It is a member of the prestigious [[Project 211]], and is sponsored under the [[Double First-Class Construction]] initiative.<ref name="Chinese Department of Education">{{Cite web |url=http://www.moe.gov.cn/srcsite/A22/moe_843/201709/t20170921_314942.html |title=教育部 财政部 国家发展改革委关于公布世界一流大学和一流学科建设高校及建设学科名单的通知 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> == Transport == ===Rail=== [[File:Lhasa Railway Station 2.jpg|thumb|right|[[Lhasa railway station]] in 2019]] Lhasa has been served by rail since 2006, when the [[Qinghai–Tibet Railway]] opened for passenger operations. Reaching an elevation of 5,072 metres above sea level, the Qinghai-Tibet railway is the world's highest railway by elevation. It connects Lhasa with [[Xining]], the capital of [[Qinghai Province]], some {{cvt|2000|km}} away, and ultimately links Lhasa with other major cities with China's extensive railway network.<ref>{{Cite web |url=http://www.appletravel.cn/news-10400.html |title=World's highest railway Qinghai-Tibet Railway to be extended to Xigaze from Lhasa - Apple Travel |website=www.appletravel.cn}}</ref> Five trains arrive at and depart from [[Lhasa railway station]] each day. Train number Z21 takes 40 hours and 53 minutes from [[Beijing West railway station|Beijing West]], arriving in Lhasa at 13:03 every day. Train Z22 from Lhasa to Beijing West departs at 15:30 and arrives in Beijing at 08:20 on the third day, taking 40 hours, 50 minutes. Trains also arrive in Lhasa from [[Chengdu]], [[Chongqing]], [[Lanzhou]], Xining, [[Guangzhou]], [[Shanghai]] and other cities.<ref name=Lhasatravel>[http://chinatour.net/tibet/lhasa/get-lhasa/"How to Get to Lhasa" ChinaTour.net] Accessed 23 March 2015</ref> To counter the problem of altitude differences giving passengers [[altitude sickness]], extra oxygen is pumped in through the ventilation system and available directly on each berth with close open control by a flap for the convenience of passengers, and personal oxygen masks are available on request.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/03/AR2006070301219.html |newspaper=The Washington Post |first=Edward |last=Cody |access-date=7 May 2010 |title=Train 27, Now Arriving Tibet, in a 'Great Leap West' |date=4 July 2006}}</ref> Within the soft sleeper cabins there are 64 seats per train, which have an electrical plug for electronics.<ref>{{cite web |url=https://www.onceinalifetimejourney.com/once-in-a-lifetime-journeys/train-lhasa-can-expect/ |title=The train to Lhasa, Tibet - What You Can Expect |date=7 June 2017}}</ref> Lhasa is also [[Lhasa–Xigazê Railway|connected]] to [[Shigatse]], the second largest city in Tibet by rail service, since 2014.<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 264">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT264 | access-date=2024-03-13 | page=264| publisher=Notion Press }}</ref><ref name="Figueiredo Leandro Li 2021 p. 140">{{cite book | last1=Figueiredo | first1=P.G. | last2=Leandro | first2=F.J. | last3=Li | first3=Y. | title=Handbook of Research on Special Economic Zones as Regional Development Enablers | publisher=IGI Global | series=Advances in Public Policy and Administration | year=2021 | isbn=978-1-7998-7621-2 | url=https://books.google.com/books?id=F_NLEAAAQBAJ&pg=PA140 | access-date=2024-03-13 | page=140}}</ref> A third railway, the [[Sichuan–Tibet railway]], which links Lhasa with [[Nyingchi County]] and into the interior ultimately terminating in [[Chengdu]], began construction in June 2015.<ref>{{cite news |script-title=zh:拉林铁路预计2014年9月份动工 全线435.39千米 |url=http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |publisher=China Tibet News |date=15 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140730031816/http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |archive-date=30 July 2014}}</ref> For onward rail travel in [[South Asia]], the closest major station in India is [[New Jalpaiguri]], [[Siliguri]] in [[West Bengal]]. However, extension of the Indian railway system to [[Sikkim]] will make it easier for onward connections through the [[South Asian]] railway network. There are preliminary plans to link Lhasa by rail with Kathmandu.<ref>{{cite news |title=Extend Tibet railway line to Kathmandu, Nepal tells China |url=http://archive.indianexpress.com/news/extend-tibet-railway-line-to-kathmandu-nepal-tells-china/527936/ |publisher=The Indian Express |date=12 October 2009}}</ref> As per a Chinese Tibetan spokesperson, extension of this rail line to Kathmandu with tunnelling under [[Mount Everest]] was, as of 2015, expected to be completed by 2020.<ref>{{cite news |url=http://www.theguardian.com/world/2015/apr/09/china-may-build-rail-tunnel-under-mount-everest-state-media-reports |title=China may build rail tunnel under Mount Everest, state media reports |date=9 April 2015 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> ===Air=== [[File:Lhasa airport.jpg|thumb|right|[[Lhasa Gonggar Airport]]]] [[Lhasa Gonggar International Airport]] (IATA: '''LXA'''), built in 1965, is the aviation hub of Tibet.<ref name="Li 2017 p. 186">{{cite book | last=Li | first=Q. | title=The Evolution and Preservation of the Old City of Lhasa | publisher=Springer Nature Singapore | year=2017 | isbn=978-981-10-6735-8 | url=https://books.google.com/books?id=zZA-DwAAQBAJ&pg=PA186 | access-date=2024-03-13 | page=186}}</ref> It is located south of the city proper. It takes around half an hour to get there by car via the [[Lhasa Airport Expressway]]; prior to the completion of the expressway in 2011, the trip to the airport took over an hour. {{As of|2014}}, there are daily flights serving major Chinese cities including Beijing, Chengdu, Guangzhou, and Shanghai, and there are also occasional scheduled services to [[Kathmandu]] in Nepal. Lhasa Airport is the hub of [[Tibet Airlines]], which offers regional services to other destinations in Tibet such as [[Nyingchi]], [[Ngari Prefecture]], [[Shigatse]], and [[Qamdo]].<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 279">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT279 | access-date=2024-03-13 | page=279| publisher=Notion Press }}</ref> ===Road=== [[File:Lhasa from Potala place.JPG|thumb|right|Main street]] The [[Qinghai–Tibet Highway]] (part of G109) runs northeast toward Xining and eventually to [[Beijing]] and is the most-used road in Tibet. The [[Sichuan–Tibet Highway]] (part of G318) runs east towards [[Chengdu]] and eventually to [[Shanghai]]. G318 also runs west to [[Zhangmu]] on the Nepal border. The [[China National Highway 219|Xinjiang-Tibet Highway]] (G219) runs north from Lhasa to [[Kargilik Town|Yecheng]], and then to [[Xinjiang]]. This road is rarely used due to the lack of amenities and petrol stations. A new {{convert|37.68|km|mi}}, four-lane highway between Lhasa and the Gonggar Airport was built by the Transportation Department of Tibet at a cost of [[Renminbi|RMB]] 1.5&nbsp;billion. This road is part of [[China National Highway 318|National Highway 318]] and starts from the [[Lhasa railway station]], passes through [[Caina Township]] in [[Qushui County]], terminating between the north entrance of the [[Gala Mountain Tunnel]] and the south bridgehead of the Lhasa River Bridge, and en route goes over the first overpass of Lhasa at Liuwu Overpass.<ref name=news>{{cite web |url=http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |title=New highway linking Lhasa to Gonggar Airport to be built |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172018/http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |archive-date=21 July 2011}}</ref> ===Maritime=== The closest seaports are [[Kolkata]] and [[Haldia]] in [[West Bengal, India]]. The [[Nathu La]] pass offers Chinese companies access to the port of Kolkata (Calcutta), situated about {{cvt|1,100|km|-1}} from Lhasa, for trans-shipments to and from Tibet. == Sports == In 2014, the [[Lhasa Mass Culture and Sports Center]] (拉萨市群众文化体育中心) was completed in Liwu New District of Lhasa City. The center was built with the assistance of [[Beijing Municipality]], which is the highest modern stadium in the world, the largest single building in Tibet and the largest modern building invested by the whole country in support of Tibet, and has won the [[Luban Prize]], the highest honor in China's construction industry, and has been called the "Little Bird's Nest" by local people.<ref>{{cite news |title=拉萨市规模最大群众文化体育中心开建-西藏自治区体育局 |url=http://sport.xizang.gov.cn/xwzx/qz/201907/t20190721_79873.html |work=sport.xizang.gov.cn}}</ref><ref>{{cite news |title=西藏：规模最大的群众文化体育中心近日竣工并验收_藏人文化网 |url=https://www.tibetcul.com/news/qt/18269.html |access-date=13 March 2024 |work=www.tibetcul.com}}</ref><ref name="Yeh 2018 p. 54">{{cite book | last=Yeh | first=E.T. | title=The Geoeconomics and Geopolitics of Chinese Development and Investment in Asia | publisher=Taylor & Francis | year=2018 | isbn=978-1-351-37896-3 | url=https://books.google.com/books?id=aDOoDwAAQBAJ&pg=PT54 | access-date=2024-03-13 | page=54}}</ref> == See also == * [[Drapchi Prison|Drapchi Prison or Lhasa Prison No.1]] * [[McLeod Ganj]] * [[The Lhasa Atlas]] * [[Leh, India]] * [[List of twin towns and sister cities in China]] * [[Mustang, Nepal]] == Notes == {{Notelist}} == References == === Citations === {{Reflist|colwidth=30em}} === Sources === {{Refbegin}} * Das, Sarat Chandra (1902). ''Lhasa and Central Tibet''. Reprint: Mehra Offset Press, Delhi. 1988. {{ISBN|81-86230-17-3}} * Dorje, Gyurme (1999). ''Footprint Tibet Handbook''. 2nd Edition. Bath, England. {{ISBN|1-900949-33-4}}. Also published in Chicago, U.S.A. {{ISBN|0-8442-2190-2}}. * Dowman, Keith (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p.&nbsp;59. Routledge & Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk). * Forbes, Andrew; Henley, David (2011). ''China's Ancient Tea Horse Road''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2 * [[Liu Jianqiang|Jianqiang, Liu]] (2006). [http://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/451-Preserving-Lhasa-s-history-part-one-/ chinadialogue] - Preserving Lhasa's history (part one). * {{cite book |last=Johnson |first=Tim |title=Tragedy in Crimson: How the Dalai Lama Conquered the World But Lost the Battle with China |url=https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john |url-access=registration |page=[https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john/page/81 81] |access-date=17 February 2015 |year=2011 |publisher=Nation Books |isbn=978-1-56858-649-6}} * {{cite book |last1=Leibold |first1=James |last2=Chen |first2=Yangbin |title=Minority Education in China: Balancing Unity and Diversity in an Era of Critical Pluralism |url=https://books.google.com/books?id=ybAaAgAAQBAJ&pg=PA117 |access-date=17 February 2015 |date=4 March 2014 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-988-8208-13-5}} * Miles, Paul (9 April 2005). [https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html "Tourism drive 'is destroying Tibet': Unesco fears for Lhasa's World Heritage sites as the Chinese try to pull in 10 million visitors a year by 2020"]. ''The Daily Telegraph'' (London), p.&nbsp;4. * Pelliot, Paul (1961). ''Histoire ancienne du Tibet''. Libraire d'Amérique et d'orient. Paris. * [[Richardson, Hugh E]]. (1984). ''Tibet and its History''. Second Edition, Revised and Updated. Shambhala Publications, Boston. {{ISBN|0-87773-376-7}}. * Richardson, Hugh E. (1997). Lhasa. In ''Encyclopedia Americana international edition'', (Vol. 17, pp.&nbsp;281–282). Danbury, CT: Grolier Inc. * Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p.&nbsp;38. Reprint 1972. Stanford University Press. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper). * {{cite book |last=Subramanya |first=N. |title=Human Rights and Refugees |url=https://books.google.com/books?id=JUntOZAaS0MC&pg=PA486 |access-date=17 February 2015 |year=2004 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7648-683-5}} * [https://web.archive.org/web/20070322223433/http://www.tour-cities.com/lhasa.html Lhasa]. Tour-Cities.Com, 2006. * Tuladhar, Kamal Ratna (2011). ''[[Caravan to Lhasa]]: A Merchant of Kathmandu in Traditional Tibet.'' Kathmandu: Lijala & Tisa. {{ISBN|99946-58-91-3}}. * Tung, Rosemary Jones (1980). ''A Portrait of Lost Tibet''. Thomas and Hudson, London. {{ISBN|0-500-54068-3}}. * Vitali, Roberto (1990). ''Early Temples of Central Tibet''. Serindia Publications. London. {{ISBN|0-906026-25-3}}. * von Schroeder, Ulrich (1981). ''Indo-Tibetan Bronzes''. (608 pages, 1244 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications Ltd. {{ISBN|962-7049-01-8}}. * von Schroeder, Ulrich (2001). ''Buddhist Sculptures in Tibet''. Vol. One: I''ndia &amp; Nepal''; Vol. Two: ''Tibet &amp; China''. (Volume One: 655 pages with 766 illustrations; Volume Two: 675 pages with 987 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd.). {{ISBN|962-7049-07-7}}. * von Schroeder, Ulrich (2008). ''108 Buddhist Statues in Tibet''. (212 p., 112 colour illustrations) (DVD with 527 digital photographs). Chicago: Serindia Publications. {{ISBN|962-7049-08-5}}. * {{Cite journal |last1=Yeh |first1=Emily T. |last2=Henderson |first2=Mark |date=December 2008 |title=Interpreting Urbanization in Tibet |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#!jiats=/04/yeh/b5/ |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |volume=4 |access-date=12 February 2015}} {{refend}} ==Further reading== * Desideri (1932). ''An Account of Tibet: The Travels of [[Ippolito Desideri]] 1712-1727''. Ippolito Desideri. Edited by [[Filippo De Filippi (explorer)|Filippo De Filippi]]. Introduction by [[Cornelius Wessels|C. Wessels]]. Reproduced by Rupa & Co, New Delhi. 2005 * Le Sueur, Alec (2013). ''[[The Hotel on the Roof of the World]] – Five Years in Tibet.'' Chichester: Summersdale. {{ISBN|978-1-84024-199-0}}. Oakland: RDR Books. {{ISBN|978-1-57143-101-1}} == External links == {{Commons category}} {{Wikisource}} * [https://www.lasa.gov.cn/lhasa/index.shtml People's Government of Chengguan District, Lhasa Official Website] {{in lang|zh|en}} {{Lhasa Prefecture-level city}} {{Towns in Lhasa}} {{Tibet}} {{Authority control}} [[Category:Chengguan District, Lhasa| ]] [[Category:Capitals of former nations]] [[Category:Lhasa (prefecture-level city)]] [[Category:Holy cities]] [[زمرو:لھاسا]] [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:چين جا شھر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:چين ۾ صوبائي راڄڌانيون]] 11gy1ufutyhpjslc3pdfbanmtcyucyx 379677 379674 2026-05-22T19:46:05Z Memon2025 21315 /* */ 379677 wikitext text/x-wiki {{Short description|Urban district of the City of Lhasa in Tibet}} {{About|اندروني شهري ضلعي |شهر|لهاسا (شهر)|ٻيا استعمال}} {{Distinguish|لاس اينجلس}} {{Infobox settlement | name = لھاسا<br>Lhasa | native_name = 城关区 ([[چيني ٻولي|چيني]])<br>ཁྲིན་ཀོན་ཆུས། ([[تبتي ٻوليون| تبتي]]) | settlement_type = [[ضلعو]] | other_name = چينگ گوان، چنگوئن، چنگ گوان | official_name = District of Chengguan of the City of Lhasa | image_skyline = {{multiple image |border = infobox |total_width = 280 |image_style = border:1; |caption_align = center |perrow = 1/2/2 |image1 = Lhassa Potala.jpg |caption1 = پوٽالا محل |image2 = Tibet (5134443757).jpg |caption2 = جوکانگ مندر |image3 = JARDINES DEL PALACIO DE NORBULINGKA - panoramio.jpg |caption3 = نوربولنگڪا محل |image4 = Drepung Monastery (1).jpg |caption4 =ڊريپنگ خانقاه |image5 = The Barkhor, Lhasa (20) (28768122237).jpg |caption5 = برخور }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | mapframe-point = none | image_map1 = | mapsize = | map_caption1 =لهاسا جو انٽرڪيو نقشو | pushpin_map = Tibet#China | pushpin_map_caption = تبت ۾ مقام | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|China}} | subdivision_type1 = [[چين جا خودمختيار علائقا|خودمختيار علائقو]] | subdivision_name1 = [[تبت خودمختيار علائقو]] | subdivision_type2 = صوبي جي سطح جو شهر | subdivision_name2 = [[لھاسا (شهر)|لھاسا]] | seat_type = ضلعي سيٽ | seat = گيري ذيلي ضلعو | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 525 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 168 | area_urban_footnotes = &nbsp;<ref>{{cite web |title=Lhasa City Master Plan |url=http://www.gov.cn/zhengce/content/2017-08/08/content_5216625.htm |publisher=gov.cn |access-date=7 August 2017}}</ref><ref name="demographia84">{{Cite book |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |title=Demographia World Urban Areas. 14th Annual Edition |last=Cox |first=W |publisher=Demographia |year=2018 |location=St. Louis |page=84}}</ref> | area_metro_km2 = | population_footnotes = | population_total = 464,736 | population_as_of = 2020 | population_urban = 4,64,736 | population_urban_footnotes = &nbsp;(2020)<ref name="demographia84"/> | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = مکيه نسلي گروهه | population_blank1 = تبتي ▪︎ هان ▪︎ هُوئي ▪︎ نيپالي | population_density_blank1_km2 = | population_blank2_title = [[ٻولي|ٻوليون]] | population_blank2 = [[چيني ٻولي|مينڊرين]] ▪︎ [[تبتي ٻوليون|تبتي]] | timezone = چين جو معياري وقت | utc_offset = +8 | coordinates = {{Coord|type:adm3rd_region:CN-54|format=dms|display=it}} | coor_pinpoint = تبت حڪومت | elevation_footnotes = | elevation_m = 3656 | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 850000 | area_code = [[Telephone numbers in China|891]] | website = {{URL|http://www.cgq.gov.cn/}} {{in lang|zh}} }} {{Infobox Chinese | order = st | pic = Lhasa (Chinese and Tibetan).svg | picupright = 0.5 | altname = چيني نالو | s2 = {{linktext|拉萨}} | t2 = 拉薩 | p2 = Lāsà | w2 = {{tone superscript|La1-sa4}} | mi2 = {{IPAc-cmn|l|a|1|.|s|a|4}} | bpmf2 = ㄌㄚ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄙㄚˋ | gr2 = Lhasah | myr2 = Lāsà | l2 = "ديوتائن جو هنڌ" (تبتي ۾) | altname3 = تاريخي چيني نالو | s3 = {{linktext|逻|些}} | t3 = 邏些 | p3 = لووشي | w3 = {{tone superscript|Lo2-hsieh1}} | mi3 = {{IPAc-cmn|l|uo|2|.|x|ie|1}} | bpmf3 = ㄌㄨㄛˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄒㄧㄝ | gr3 = لووشي | myr3 = لووسي | tib = ལྷ་ས་ (تبتي) | wylie = lha sa | thdl = Lhasa | zwpy = Lhasa | lhasa = {{IPA|[l̥ásə]}} or {{IPA|[l̥ɜ́ːsə]}} | c = | j = | ci = }} {{Infobox Chinese | order = st | title = Chengguan District | s = {{linktext|城关|区}} | t = 城關區 | p = Chéngguān Qū | mi = {{IPAc-cmn|ch|eng|2|.|g|uan|1|-|qu|1}} | bpmf = ㄔㄥˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄍㄨㄢ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄑㄩ | w = Chʻêng²-kuan¹ Chʻü¹ | myr = Chénggwān Chyū | gr = Cherngguan Chiu | tib = {{bo-textonly|ཁྲིན་ཀོན་ཆུས།}} | wylie = khrin kon chus | zwpy = Chingoin Qü }} '''لهاسا''' (Lhasa)، سرڪاري طور تي لهاسا شهر جو چينگوان ضلعو, [[چين|ڏکڻ اولهه چين]] ۾ [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي لهاسا شهر جو اندروني شهري ضلعو آهي.<ref>{{cite web |title=Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions |url=http://www.china.org.cn/english/features/43606.htm |publisher=China.org.cn |access-date=17 May 2014}}</ref> لهاسا تبتي پليٽو تي زيننگ کان پوءِ ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو آهي ۽ 3,656 ميٽر جي اوچائي تي, لهاسا دنيا جي بلند ترين شهرن مان هڪ آهي. شهر 17 صدي جي وچ کان وٺي تبت جو مذهبي ۽ انتظامي گاديءَ جو هنڌ رهيو آهي. ان ۾ ڪيترائي ثقافتي طور تي اهم تبتي بدھسٽ سائيٽون, جهڙوڪ پوٽالا محل, جوکنگ مندر ۽ نوربولنگڪا محل شامل آهن. مردم شماري موجب, 2024 جي آخر تائين شهر جي ڪل رهائشي آبادي 8,76,400 هوندي. == نالو == لهاسا جو لفظي ترجمو تبتي ٻولي ۾ "ديوتائن جي جاءِ" (ལྷ lha، ديوتا؛ ས sa، جاءِ) آهي. چيني ٻولي ۾ چينگ گوان جو لفظي ترجمو "شهري گيٽ وي" آهي. قديم تبتي دستاويز (۽ لکتون) ظاهر ڪن ٿيون ته ان جاءِ کي راسا (ར་ས) سڏيو ويندو هو. جنهن جو مطلب هو "بڪريءَ جي جاءِ". ڇاڪاڻ ته اهو هڪ چرواه جي جاءِ هئي. نالو تبديل ڪري لهاسا رکيو ويو. جنهن جو مطلب آهي "ديوتائن جي جاءِ". تبت جي گاديءَ جي حيثيت سان قائم ٿيڻ تي. ۽ جوکنگ مندر جي تعمير مڪمل ٿي (جنهن ۾ بدھ جي هڪ مقدس مجسمي کي رکيو ويو). لهاسا پهريون ڀيرو 822 عيسوي ۾ چين ۽ تبت جي وچ ۾ ٿيل هڪ معاهدي ۾ نالو (علائقي جي جووو مندر جو حوالو ڏيندي) طور درج ڪيو ويو آهي. ڪجهه پراڻن يورپي نقشن ۾ (جتي تبت کي ڏيکاريو ويو آهي) بارانتولا نالي هڪ شهر ملي سگهي ٿو. ان کي لهاسا هجڻ جو مشورو ڏنو ويو آهي. جيتوڻيڪ اهو پڻ سوچيو ويو ته ممڪن طور تي چنگھائي صوبي جي اولهه واري حصي ۾ جديد بولانٽائي/بولونٽي جو حوالو ڏنو وڃي. ==تاريخ== 7 صدي جي وچ تائين. سونگٽسن گيمپو تبتي سلطنت جو اڳواڻ بڻجي ويو. Lhasa is the second most populous urban area on the [[Tibetan Plateau]] after [[Xining]] and, at an altitude of {{convert|3656|m|ft|sigfig=4}}, Lhasa is one of the [[List of highest large cities|highest cities in the world]]. The city has been the religious and administrative capital of [[Tibet]] since the mid-17th century. It contains many culturally significant [[Tibetan Buddhism|Tibetan Buddhist]] sites such as the [[Potala Palace]], [[Jokhang]] Temple and [[Norbulingka]] Palaces. According to the [[census]], the total resident population of the city by the end of 2024 will be 876,400.<ref>{{Cite web|title=(西藏自治区)2024年拉萨市国民经济和社会发展统计公报-红黑统计公报库|url=https://tjgb.hongheiku.com/djs/60539.html|website=tjgb.hongheiku.com|access-date=2025-12-01}}</ref> ==Toponymy== Lhasa literally translates to "place of gods" ({{lang|bo|ལྷ}} {{Transliteration|bo|lha}}, god; {{lang|bo|ས}} {{Transliteration|bo|sa}}, place) in the [[Lhasa Tibetan|Tibetan language]]. Chengguan literally translates to "urban gateway" ({{lang-zh|s=城关|p=Chéngguān}}) in the Chinese language. Ancient Tibetan documents and inscriptions demonstrate that the place was called Rasa ({{lang|bo|ར་ས}}),<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet">{{cite web |url=https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |title=Lhasa and the Soul of Tibet |website=www.stephenbatchelor.org |language=en-gb |access-date=9 October 2018 |archive-date=3 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803040950/https://www.stephenbatchelor.org/index.php/en/lhasa-and-the-soul-of-tibet |url-status=dead}}</ref> which meant "goat's place", as it was a herding site.<ref name="Lhasa and the Soul of Tibet"/><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2014 p. 246">{{cite book | title=古城拉萨市区历史地名考 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2014 | isbn=978-7-5097-5179-4 | url=https://books.google.com/books?id=wpiFEAAAQBAJ&pg=PA246 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=246}}</ref><ref name="中国作家协会. 湖北分会 湖北省作家协会 中山市完美日用品有限公司 2007 p.">{{cite book | author=中国作家协会. 湖北分会 | author2=湖北省作家协会 | author3=中山市完美日用品有限公司 | title=長江文藝 | publisher=《长江文艺》 编辑部 | issue=nos. 7-12 | year=2007 | url=https://books.google.com/books?id=M27lAAAAMAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=68}}</ref> The name was changed to Lhasa, which means "place of gods", upon its establishment as the capital of [[Tibet]], and construction of the [[Jokhang]] temple was completed, which housed a holy statue of the Buddha.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret-Imaeda (ed.)Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas, ''BRILL'', 2003, pp.15–38, pp.21–22.</ref><ref>John Powers, ''Introduction to Tibetan Buddhism'', Snow Lion Publications, 2007, p.144.</ref> Lhasa is first recorded as the name, referring to the area's temple of Jowo, in a treaty drawn up between China and Tibet in 822 C.E.<ref>Anne-Marie Blondeau and Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' pp.21–22.</ref> In some old European maps, where Tibet is depicted, a town named ''Barantola'' can be found; this has been suggested to be Lhasa, though also thought to possibly refer to modern Bulantai/Boluntay in the western part of the [[Qinghai]] province.<ref name="Burton 2020 p. 407">{{cite book | last=Burton | first=A. | title=The Bukharans: A Dynastic, Diplomatic and Commercial History 1550-1702 | publisher=Taylor & Francis | year=2020 | isbn=978-1-136-78861-1 | url=https://books.google.com/books?id=VhUHEAAAQBAJ&pg=PA407 | access-date=2024-03-13 | page=407}}</ref> == History == By the mid-7th century, [[Songtsen Gampo]] became the leader of the [[Tibetan Empire]] that had risen to power in the [[Yarlung Tsangpo River]] (whose lower reaches in India is known as the ''[[Brahmaputra River]]'') Valley.<ref name="Stein, R. A. 1962. p. 62">Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' 1962. Revised English edition, 1972, Faber & Faber, London. Reprint, 1972. Stanford University Press, p. 62. {{ISBN|0-8047-0806-1}} cloth; {{ISBN|0-8047-0901-7}} pbk., p. 59.</ref> After conquering the kingdom of [[Zhangzhung]] in the west, he moved the capital from the Chingwa [[Taktsé Castle]] in [[Chongye County]] ([[pinyin]]: Qióngjié Xiàn), southwest of [[Yarlung Valley|Yarlung]], to Rasa (Lhasa) where in 637 he raised the first structures on the site of what is now the [[Potala Palace]] on Mount Marpori.<ref>Dorje (1999), p. 201.</ref> In CE 639 and 641, Songtsen Gampo, who had conquered the whole Tibetan region, is said to have contracted two alliance marriages, firstly to a Princess [[Bhrikuti]] of Nepal,<ref>Snellgrove, David. 1987. ''Indo-Tibetan Buddhism: Indian Buddhists and Their Tibetan Successors''. 2 Vols. Shambhala, Boston, Vol. II, p. 416.</ref> and then, two years later, to [[Princess Wencheng]] of the Imperial [[Tang dynasty|Tang]] court. Bhrikuti is said to have converted him to [[Buddhism]], which was also the faith attributed to his second wife Wencheng. In 641 he constructed the [[Jokhang]] (or Rasa Trülnang Tsulagkhang) and [[Ramoche Temple]]s in Lhasa in order to house two [[Buddha statue]]s, the [[Akshobhya|Akshobhya Vajra]] (depicting the Buddha at the age of eight) and the [[Jowo (statue)|Jowo Sakyamuni]] (depicting Buddha at the age of twelve), respectively brought to his court by the princesses.<ref>Anne-Marie Blondeau, Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret(ed.) ''Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas,'' Brill Tibetan Studies Library, 3, Brill 2003, pp.15-38, pp15ff.</ref><ref>Amund Sinding-Larsen, ''The Lhasa atlas: : traditional Tibetan architecture and townscape,'' Serindia Publications, Inc., 2001 p.14</ref> Lhasa suffered extensive damage under the reign of [[Langdarma]] in the 9th century, when the sacred sites were destroyed and desecrated and the empire fragmented.<ref name="Dorje 1999, pp. 68-9">Dorje (1999), pp. 68–9.</ref> A Tibetan tradition mentions that after Songtsen Gampo's death in 649 C.E., Chinese troops invaded and captured Lhasa and burnt the Red Palace.<ref>{{cite book |url={{Google books |U7C0I2KRyEUC |Tibet Past and Present |page=28 |plainurl=yes}} |title=Tibet Past and Present |first=Charles |last=Bell |author-link=Charles Alfred Bell |year=1924 |page=28 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}} Reprinted in 1992 by CUP Motilal Banarsidass, {{ISBN|81-208-1048-1}}.</ref><ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123">{{cite book |url={{Google books |lGyrymfDdI0C |One hundred thousand moons |page=123 |plainurl=yes}} |title=One hundred thousand moons, Volume 1 |first=W. D. |last=Shakabpa |author-link=Tsepon W. D. Shakabpa |orig-year=1976 |others=trans. by Derek F. Maher |year=2010 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-17788-8 |page=123 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/628q51XQN?url=http://www.billboard.com/#/artist/Rihanna/chart-history/658897?f=793&g=Singles |archive-date=2 October 2011}}</ref> Chinese and Tibetan scholars have noted that the event is mentioned neither in the Chinese annals nor in the Tibetan manuscripts of [[Dunhuang]]. Lǐ suggested that this tradition may derive from an [[Interpolation (manuscripts)|interpolation]].<ref>{{cite book |title=The historical status of Tibet |last=Li |first=Tiezheng |year=1956 |publisher=King's Crown Press, Columbia University |page=6}}</ref> [[Tsepon W. D. Shakabpa]] believes that "those histories reporting the arrival of Chinese troops are not correct."<ref name="W. D. Shakabpa, Derek F. Maher 2010 123"/> The brutality of the Chinese forces during this time is also acknowledged in later Tibetan accounts, which describe harsh actions taken against the local population and the destruction of sacred sites.<ref>{{Cite journal |title=Contributors |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ret/pdf/ret_21_11.pdf |journal=Revue d'Études Tibétaines}}</ref><ref>{{Cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv131bwbb |title=The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages |date=1987 |publisher=Princeton University Press |doi=10.2307/j.ctv131bwbb |jstor=j.ctv131bwbb |isbn=978-0-691-02469-1}}</ref> From the fall of the monarchy in the 9th century to the accession of the [[5th Dalai Lama]], the centre of political power in the Tibetan region was not situated in Lhasa. However, the importance of Lhasa as a religious site became increasingly significant as the centuries progressed.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. 'Lhasa, Legend and History' in Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas, 2003, pp. 24-25.</ref> It was known as the centre of Tibet where [[Padmasambhava]] magically pinned down the earth demoness and built the foundation of the [[Jokhang Temple]] over her heart.<ref>Bloudeau, Anne-Mari &amp; Gyatso, Yonten. "Lhasa, Legend and History." In: ''Lhasa in the Seventeenth Century: The Capital of the Dalai Lamas''. Françoise Pommaret-Imaeda, Françoise Pommaret 2003, p. 38. Brill, Netherlands. {{ISBN|978-90-04-12866-8}}.</ref> Islam has been present since the 11th century in what is considered to have always been a monolithically Buddhist culture.<ref>The Ornaments of Lhasa, Islam in Tibet, Produced by Gray Henry</ref> Two [[Tibetan Muslim]] communities have lived in Lhasa with distinct homes, food and clothing, language, education, trade and traditional herbal medicine. By the 15th century, the city of Lhasa had risen to prominence following the founding of three large [[Gelugpa]] monasteries by [[Je Tsongkhapa]] and his disciples.<ref name="Rinpoché Coghlan Zarpani 2012 p.">{{cite book | last1=Rinpoché | first1=H.E.C. | last2=Coghlan | first2=I. | last3=Zarpani | first3=V. | title=Hundreds of Deities of Tusita: Commentary on Lama Tsongkhapa Guru Yoga, Translated from Tibetan. Dga' Lha Rgyas Pa'i Bshad Byin Rlabs Kyi Sgo 'byed Ces Bya Ba Bzhugs So/ Commentary on Pabongkha Rinpoché's Zab Lam Dga' Ldan Brgya Ma'i Rnal 'byor Nyams Su Len Tshul Snyan Brgyud Zhal | publisher=Awakening Vajra Publications | year=2012 | isbn=978-0-9872094-4-3 | url=https://books.google.com/books?id=MjS6NAEACAAJ | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> The three monasteries are [[Ganden]], [[Sera monastery|Sera]] and [[Drepung]] which were built as part of the puritanical Buddhist revival in Tibet.<ref name="Dorje 1999, p. 69">Dorje (1999), p. 69.</ref> The scholarly achievements and political know-how of this Gelugpa Lineage eventually pushed Lhasa once more to centre stage.<ref name="Miche 2020 p. 38">{{cite book | last=Miche | first=D. | title=The Magician of Lhasa: A Matt Lester Spiritual Thriller | publisher=Hay House | year=2020 | isbn=978-1-4019-6258-6 | url=https://books.google.com/books?id=oAEGEAAAQBAJ&pg=PT38 | access-date=2024-03-13 | page=38}}</ref> The 5th [[Dalai Lama]], [[Lobsang Gyatso]] (1617–1682), unified Tibet and moved the centre of his administration to Lhasa in 1642 with the help of [[Güshi Khan]] of the [[Khoshut]]. With Güshi Khan as a largely uninvolved overlord, the 5th Dalai Lama and his intimates established a civil administration which is referred to by historians as the ''Lhasa state''. The core leadership of this government is also referred to as the [[Ganden Phodrang]], and Lhasa thereafter became both the religious and political capital.<ref name="Berzin Early">{{cite web |last=Berzin |first=Alexander |title=The History of the Early Period of Buddhism and Bon in Tibet |url=http://studybuddhism.com/web/en/archives/study/history_buddhism/buddhism_tibet/details_tibetan_history/history_early_period_buddhism_tibet/Part_1.html |work=The Historical Interaction between the Buddhist and Islamic Cultures before the Mongol Empire |publisher=Study Buddhism |access-date=20 June 2016 |year=1996 |quote=With Tibet conceived as a demoness lying on her back and locations for the temples carefully selected according to the rules of Chinese acupuncture applied to the body of the demoness, Songtsen-gampo hoped to neutralize any opposition to his rule from local malevolent spirits. Of the thirteen Buddhist temples, the major one was constructed eighty miles from the imperial capital, at the site that later became known as "Lhasa" (Lha-sa, The Place of the Gods). At the time, it was called "Rasa" (Ra-sa, The Place of the Goats). Western scholars speculate that the Emperor was persuaded to avoid building the temple at the capital so as not to offend the traditional gods.}}</ref> In 1645, the reconstruction of the [[Potala Palace]] began on Red Hill.<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175">Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> In 1648, the ''Potrang Karpo'' ([[Potala#White Palace|White Palace]]) of the Potala was completed, and the Potala was used as a [[winter palace]] by the Dalai Lama from that time onwards.<ref name="autogenerated1">Karmay, Samten C. (2005). "The Great Fifth", p. 1. Downloaded as a pdf file on 16 December 2007 from: [http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130915182901/http://www.iias.nl/nl/39/IIAS_NL39_1213.pdf|date=15 September 2013}}</ref> The ''Potrang Marpo'' ([[Potala#Red Palace|Red Palace]]) was added between 1690 and 1694. The name Potala is derived from [[Mount Potalaka]], the mythical abode of the Dalai Lama's divine prototype, the [[Bodhisattva]] [[Avalokiteśvara]].<ref>[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber & Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> The Jokhang Temple was also greatly expanded around this time. Although some wooden carvings and [[lintel (architecture)|lintel]]s of the Jokhang Temple date to the 7th century, the oldest of Lhasa's extant buildings, such as within the Potala Palace, the Jokhang and some of the monasteries and properties in the Old Quarter date to this second flowering in Lhasa's history. By the end of the 17th century, Lhasa's [[Barkhor]] area formed a bustling market for foreign goods. The Jesuit missionary, [[Ippolito Desideri]] reported in 1716 that the city had a cosmopolitan community of Mongol, Chinese, Muscovite, Armenian, Kashmiri, Nepalese and Northern Indian traders. Tibet was exporting musk, gold, medicinal plants, furs and yak tails to far-flung markets, in exchange for sugar, tea, saffron, Persian turquoise, European amber and Mediterranean coral.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' in Shail Mayaram (ed.) ''The other global city,'' Taylor &amp; Francis US. 2009, pp.54-85, pp.58-7.</ref> The [[Qing dynasty]] army entered Lhasa in 1720, and the Qing government sent resident commissioners, called the [[Amban]]s, to Lhasa. On 11 November 1750, the murder of the regent by the Ambans triggered a [[Lhasa riot of 1750|riot in the city]] that left more than a hundred people killed, including the Ambans. After suppressing the rebels, Qing [[Qianlong Emperor]] reorganized the Tibetan government and set up the governing council called [[Kashag]] in Lhasa in 1751. In January 1904, [[British expedition to Tibet|a British expedition]] captured and briefly occupied Lhasa. The expedition's leader, [[Francis Younghusband|Sir Francis Younghusband]], negotiated the [[Convention of Lhasa]] with remaining Tibetan officials after the [[13th Dalai Lama]] had fled to the countryside. The treaty was subsequently repudiated and was succeeded by [[Convention Between Great Britain and China Respecting Tibet]] in 1906. All remaining Chinese troops left Lhasa after the [[Xinhai Lhasa turmoil]] in 1912.<ref name="Upadhya 2012 p. 3">{{cite book | last=Upadhya | first=S. | title=Nepal and the Geo-Strategic Rivalry between China and India | publisher=Taylor & Francis | series=Routledge Studies in South Asian Politics | year=2012 | isbn=978-1-136-33550-1 | url=https://books.google.com/books?id=M8nfCgAAQBAJ&pg=PA3 | access-date=2024-03-13 | page=3}}</ref> On 2 November 1949, the local Tibetan government sent a letter to [[Mao Zedong]] (then [[Chairman of the Chinese Communist Party]]) expressing its desire for talks. [[Tsepon Shargyalpa]] and [[Tsejang Khenpo Tubten Gyalpo]] were sent as representatives, but no consensus was reached.<ref name="红旗出版社 1998 p.">{{cite book | title=共和国相册, 1949-1998 | publisher=[[Red Flag Publishing House]] | series=“大镜头”纪实 | issue=v. 1 | year=1998 | isbn=978-7-5051-0240-8 | url=https://books.google.com/books?id=eeNdAAAAIAAJ | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=}}</ref> On 7 October 1950, the Chinese People's Liberation Army launched the [[Battle of Chamdo]]. After the battle, the PLA ceased military operations, released all Tibetan prisoners, and expressed its hope for a settlement through peace talks. At the invitation of the Central Government, the Dalai Lama and a Tibetan government delegation traveled to [[Beijing]] for peace talks, and in April 1951, a five-member delegation headed by [[Ngapo-Ngawang Jigme]] traveled to Beijing and reached a [[Seventeen Point Agreement|consensus on peace talks]].<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 492">{{cite book | title=西藏历代的边事边政与边吏 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=西藏历史与现状综合研究项目 | year=2015 | isbn=978-7-5097-7191-4 | url=https://books.google.com/books?id=-VV0EAAAQBAJ&pg=PA492 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=492}}</ref><ref name="Norbu 2001 p. 345">{{cite book | last=Norbu | first=D. | title=China's Tibet Policy | publisher=Taylor & Francis | year=2001 | isbn=978-1-136-79793-4 | url=https://books.google.com/books?id=EGqyIgOlUCIC&pg=PA345 | access-date=2024-03-13 | page=345}}</ref><ref name="Samkar 2022 p. 204">{{cite book | last=Samkar | first=N. | title=A Brief History of the Kingdom Guge: History of Ngari Rosary of White Pearl, A Youngster's Ornament | publisher=Library of Tibetan Works & Archives | series=Tibetan Historical Studies | year=2022 | isbn=978-93-90752-73-7 | url=https://books.google.com/books?id=dzxjEAAAQBAJ&pg=PA204 | access-date=2024-03-13 | page=204}}</ref> In 1959, following a failed [[1959 Tibetan uprising|uprising]], the 14th Dalai Lama and his associates fled Tibet. Lhasa remained the political, economic, cultural and religious center of Tibet. In January 1960, Lhasa City was established.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 9">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA9 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=9}}</ref> In 1964, the autonomous region and Lhasa city leaders jointly formed the Lhasa City Municipal Construction Command, led from the country's brother provinces and cities to mobilize the construction team, has built the Lhasa City YuTuo Road, KangAng East Road, NiangJe South Road, JinZhu East Road, DuoSen South Road and Beijing West Road. Lhasa local officials paved more than 100,000 square meters of asphalt. The new city center of Lhasa is three times larger than the old city center, and the population of the city has increased by more than 20,000 people.<ref>{{cite book |last1=中国城市发展研究会 |title=中国城市年鉴 1994 |date=1994 |publisher=中国城市年鉴社 |page=605}}</ref> In September 1965, the Tibet Autonomous Region was established, and Lhasa became the capital of the region.<ref name="等贺新元 2015 p. 386">{{cite book | author=等贺新元 | title=和平解放以来民族政策西藏实践绩效研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7163-1 | url=https://books.google.com/books?id=81V0EAAAQBAJ&pg=PA386 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=386}}</ref> Of the 22 parks (''lingka''s) which surrounded the city of Lhasa, most of them over half a mile in length, where the people of Lhasa were accustomed to picnic, only three survive today: the [[Norbulingka]], Dalai Lama's Summer Palace, constructed by the [[7th Dalai Lama]];<ref name="Dorje 1999, p. 69"/> a small part of the Shugtri Lingka, and the [[Lukhang]]. Dormitory blocks, offices and army barracks are built over the rest.<ref>Robert Barnett, ''Lhasa: Streets with Memories,'' Columbia University Press, 2010 p.67: "Today, except for the Dalai Lama's Summer Palace, a small part of the Shugtri Lingka (now renamed the People's Park), and the [[Lukhang]], those parks have disappeared."</ref> The [[Guan Yu|Guāndì miào (關帝廟)]] or [[Epic of King Gesar|Gesar]] Lhakhang temple was erected by the Amban in 1792 atop Mount Bamare {{convert|3|km|0|abbr=off}} south of the Potala to celebrate the defeat of an invading [[Gurkha]] army.<ref>Emily T. Yeh,'Living Together in Lhasa: Ethnic Relations, Coercive Amity, and Subaltern Cosmopolitanism,' p.60; The monument however does not commemorate the Tibetan epic hero, but the Chinese figure. See Lara Maconi, 'Gesar de Pékin? Le sort du Roi Gesar de Gling, héros épique tibétain, en Chinese (post-) maoïste,' in Judith Labarthe, ''Formes modernes de la poésie épique: nouvelles approches,'' Peter Lang, 2004 pp.371–419, p.373 n.7. Relying on H. Richardson, and R. A. Stein, Maconi says that this was erected by the Chinese general Fu Kang'an (福康安).</ref> The main gate to the city of Lhasa used to run through the large Pargo Kaling [[chorten]] and contained holy relics of the Buddha Mindukpa.<ref>Tung (1980), p.21 and caption to plate 17, p. 42.</ref> In 2000 the urbanised area covered {{convert|53|km2}}, with a population of around 170,000. Official statistics of the metropolitan area report that 70&nbsp;percent are Tibetan, 24.3 are Han, and the remaining 2.7 Hui, though outside observers suspect that non-Tibetans account for some 50–70&nbsp;percent. According to the Sixth Population Census in 2010, the population of Tibetans is 429,104, accounting for 76.70% of the total population of Lhasa. The second most populous ethnic group is the Han Chinese, with a population of 121,065, accounting for 21.64% of Lhasa's total population. These two ethnic groups account for the vast majority of Lhasa's total population, while other ethnic minorities account for only about 1.66% of Lhasa's total population.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 23">{{cite book | title=西藏藏族人口相关数据分析研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-7316-1 | url=https://books.google.com/books?id=IVZ0EAAAQBAJ&pg=PA23 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=23}}</ref> <gallery widths=200 heights=200> File:Songstengampo.jpg|[[Songtsen Gampo]] File:Lhasa gateway 1905.png|Lhasa's (western gate)—the [[Tibetan people|Tibetans]] called this [[Stupa|chorten]], [[Pargo Kaling]] pictured here at the time of the 1904 [[British expedition to Tibet]]. File:Bundesarchiv Bild 135-KA-07-089, Tibetexpedition, Mönche mit Blasinstrumenten.jpg|1938 Lhasa with the Potala as seen from the roof of Men-Tsee-Khang (Tibetan Medical College) founded by the 13th Dalai Lama File:PLA marching into Lhasa.jpg|On 26 October 1951, the advance troops of the Chinese People's Liberation Army marched into Lhasa with red flags in their hands. </gallery> == Geography == [[File:Lhasa, Tibet.jpg|thumb|Lhasa sits in a flat river valley]] [[File:Lhasa from the Pabonka Monastery.JPG|thumb|Lhasa from the Pabonka Monastery. The [[Potala Palace]] rises above the old city.]] [[File:Map of Lhasa, Tibet Autonomous Region in 1973 detail, from- NH-46-9 Lasa Tibet (cropped).jpg|thumb|Map including Lhasa ([[Defense Mapping Agency|DMA]], 1973)]] Lhasa has an elevation of about {{cvt|3600|m|ft|sigfig=3}}<ref>''National Geographic Atlas of China''. (2008), p. 88. National Geographic, Washington D.C. {{ISBN|978-1-4262-0136-3}}.</ref> and lies in the centre of the [[Tibetan Plateau]] with the surrounding mountains rising to {{cvt|5500|m|ft|sigfig=3}}. The air only contains 68&nbsp;percent of the oxygen compared to sea level.<ref name="Dorje 1999, p. 68">Dorje (1999), p. 68.</ref> The [[Lhasa River]], also Kyi River or Kyi Chu, a tributary of the [[Yarlung Zangbo River]] (Brahmaputra River), runs through the southern part of the city. This river, known to local Tibetans as the "merry blue waves", flows through the snow-covered peaks and gullies of the [[Nyainqêntanglha]] mountains, extending {{cvt|315|km|mi}}, and emptying into the Yarlung Zangbo River at [[Qüxü County|Qüxü]], forms an area of great scenic beauty. The marshlands, mostly uninhabited, are to the north.<ref name="Barnett">{{cite book |last=Barnett |first=Robert |title=Lhasa: streets with memories |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |url-access=registration |year=2006 |publisher=Columbia University Press |isbn=0-231-13680-3 |page=[https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn/page/42 42]}}</ref> Ingress and egress roads run east and west, while to the north, the road infrastructure is less developed.<ref name="Barnett"/> ===Administration=== [[File:Chengguan District sketch map png.png|thumb|The built-up area (pink) within the Chengguan District (yellow)]] Chengguan District is located on the middle reaches of the [[Lhasa River]], a tributary of the [[Brahmaputra River]], with land that rises to the north and south of the river. It is {{convert|28|km}} from east to west and {{convert|31|km}} from north to south. Chengguan District is bordered by [[Doilungdêqên District]] to the west, [[Dagzê County]] to the east and [[Lhünzhub County]] to the north. [[Gonggar County]] of Lhoka (Shannan) Prefecture lies to the south.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2015 p. 109">{{cite book | title=拉萨史话 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | series=中国史话. 社会系列 | year=2015 | isbn=978-7-5097-6290-5 | url=https://books.google.com/books?id=-7h4EAAAQBAJ&pg=PA109 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=109}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 48">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA48 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=48}}</ref> Chengguan District has an elevation of {{convert|3650|m}} and covers {{convert|525|km2}}. The urban built-up area covers {{convert|60|km2}}.The average annual temperature of {{convert|8|°C}}. Annual precipitation is about {{convert|300|mm}} to {{convert|500|mm}}, mostly falling between July and September.<ref name="[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 2014 p. 50">{{cite book | title=西藏园林植物生态环境效益定量研究 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]]西藏园林植物生态效益及研究方法 | year=2014 | isbn=978-7-5097-6302-5 | url=https://books.google.com/books?id=B7l4EAAAQBAJ&pg=PA50 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=50}}</ref> [[File:View from Potala Palace.jpg|thumb|View of Lhasa in 2017]] The term "Chengguan District" is the administrative term for the inner urban area or the urban centre within a prefecture, in this case the prefectural-city of Lhasa. Outside of the urban area much of Chengguan District is mainly mountainous with a near nonexistent rural population. Chengguan District is at the same administrative level as a county.{{sfn|Subramanya|2004|p=486}} Chengguan District of Lhasa was established on 23 April 1961. It currently has 12 fully urban subdistricts.<ref name=subdivsion>{{cite web |script-title=zh:2013年统计用区划代码和城乡划分代码：城关区 |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2013/54/01/540102.html |website=stats.gov.cn |publisher=National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |access-date=6 April 2015}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%; margin:auto;" |- ! Name ! [[Standard Tibetan|Tibetan]] ! [[Tibetan Pinyin]] ! [[Chinese language|Chinese]] ! [[Pinyin]] ! Population (2010)<ref>{{cite book |author1=Census Office of the State Council of the People's Republic of China |author2=Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China |date=2012 |title=Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China by Township |script-title=zh:中国2010人口普查分乡、镇、街道资料 |location=Beijing |publisher=China Statistics Print |edition=1st |isbn=978-7-5037-6660-2}}</ref> |- |[[Pargor Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|བར་སྒོར་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Pargor Tromzhung|| {{lang|zh-hans|八廓街道}}|| ''Bākuò Jiēdào'' || 92,107 |- |[[Gyirai Subdistrict]]|| {{Bo-textonly|སྐྱིད་རས་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gyirai Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉日街道}}|| ''Jírì Jiēdào'' ||21,022 |- |[[Jêbumgang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|རྗེ་འབུམ་སྒང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jêbumgang Tromzhung||{{lang|zh-hans|吉崩岗街道}}|| ''Jíbēnggǎng Jiēdào'' ||29,984 |- |[[Chabxi Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གྲ་བཞི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Chabxi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|扎细街道}}|| ''Zāxì Jiēdào'' ||30,820 |- |[[Gündêling Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀུན་བདེ་གླིང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Gündêling Tromzhung|| {{lang|zh-hans|公德林街道}}|| ''Gōngdélín Jiēdào'' ||55,404 |- |[[Garmagoinsar Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཀརྨ་མ་ཀུན་བཟང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Garmagoinsar Tromzhung|| {{lang|zh-hans|嘎玛贡桑街道}}|| ''Gámǎgòngsāng Jiēdào'' ||19,472 |- |[[Liangdao Subdistrict]]||{{Bo-textonly|གླིང་ཕྲན་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Lingchain Nyi'gyi Tromzhung|| {{lang|zh-hans|两岛街道}}|| ''Liǎngdǎo Jiēdào'' ||14,055 |- |[[Jinzhu West Road Subdistrict]]||{{Bo-textonly|བཅིངས་འགྲོལ་ནུབ་ལམ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Jingzhoi Nublam Tromzhung|| {{lang|zh-hans|金珠西路街道}}|| ''Jīnzhū Xīlù Jiēdào'' || <small>established in 2013</small> |- |[[Ngaqên Subdistrict]]||{{Bo-textonly|སྣ་ཆེན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Ngaqên Tromzhung|| {{lang|zh-hans|纳金街道}} || ''Nàjīn Jiēdào'' || 29,575 |- |[[Togdê Subdistrict]]||{{Bo-textonly|དོག་སྡེ་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Togdê Tromzhung|| {{lang|zh-hans|夺底街道}}|| ''Duóde Jiēdào''|| 15,186 |- |[[Caigungtang Subdistrict]]||{{Bo-textonly|ཚལ་གུང་ཐང་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Caigungtang Tromzhung||{{lang|zh-hans|蔡公堂街道}}|| ''Càigōngtáng Jiēdào'' || 8,800 |- |[[Nyangrain Subdistrict]] ||{{Bo-textonly|ཉང་བྲན་ཁྲོམ་གཞུང་།}} || Nyangrain Tromzhung|| {{lang|zh-hans|娘热街道}}|| ''Niángrè Jiēdào'' || 26,354 |} ===Climate=== {{multiple image | align = right | image1 = Lhasa scene.jpg | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Lhasa Valley in Tibet.jpg | width2 = 226 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Chengguan District, Lhasa; right: Lhasa Valley }} Owing to its very high elevation, Lhasa has a [[cool semi-arid climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''BSk''), bordering on both a monsoon-influenced [[subtropical highland climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Cwb'') and a [[humid continental climate]] ([[Köppen climate classification|Köppen]]: ''Dwb''), with frosty winters and mild summers, yet the valley location protects the city from intense cold or heat and strong winds. Monthly possible sunshine ranges from 53&nbsp;percent in July to 84&nbsp;percent in November, and the city receives nearly 3,000 hours of sunlight annually. It is thus sometimes called the "sunlit city" by Tibetans. The coldest month is January with an average temperature of {{convert|0.6|°C|1}} and the warmest month is June and July with a daily average of {{convert|17.5|°C|1}}, though nights have generally been warmer in July.<ref name= CMA >{{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971－2000年） |access-date=4 May 2010 |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |url-status=dead}}</ref> The annual mean temperature is {{convert|8.8|°C|1}}, with extreme temperatures ranging from {{convert|−16.5|to|30.8|°C|°F|0}} on 17 January 1968 and 24 June 2019 respectively.<ref name = Mherrera/> Lhasa has an annual precipitation of {{convert|458|mm|in|1}} with rain falling mainly in July, August and September. The driest month is December at {{convert|0.3|mm|2}} and the wettest month is August, at {{convert|133.5|mm|2}}. Summer is widely regarded the "best" of the year as rains come mostly at night and Lhasa is still sunny during the daytime. {{Weather box | location = Lhasa, elevation {{convert|3649|m|ft|abbr=on}}, (1991–2020 normals, extremes 1951–present) | metric first = Y | single line = Y | Jan high C = 8.3 | Feb high C = 10.4 | Mar high C = 13.4 | Apr high C = 16.5 | May high C = 20.5 | Jun high C = 23.9 | Jul high C = 23.3 | Aug high C = 22.3 | Sep high C = 21.1 | Oct high C = 17.9 | Nov high C = 13.3 | Dec high C = 9.7 | Jan mean C = 0.6 | Feb mean C = 3.1 | Mar mean C = 6.5 | Apr mean C = 9.8 | May mean C = 13.8 | Jun mean C = 17.5 | Jul mean C = 17.5 | Aug mean C = 16.7 | Sep mean C = 15.2 | Oct mean C = 10.8 | Nov mean C = 5.4 | Dec mean C = 1.7 | Jan low C = -7.1 | Feb low C = -4.2 | Mar low C = -0.5 | Apr low C = 3.1 | May low C = 7.1 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 11.7 | Aug low C = 11.1 | Sep low C = 9.3 | Oct low C = 3.7 | Nov low C = -2.5 | Dec low C = -6.3 | Jan record high C = 20.5 | Feb record high C = 21.3 | Mar record high C = 25.1 | Apr record high C = 25.9 | May record high C = 29.4 | Jun record high C = 30.8 | Jul record high C = 30.4 | Aug record high C = 27.2 | Sep record high C = 26.5 | Oct record high C = 24.8 | Nov record high C = 22.8 | Dec record high C = 20.1 | Jan record low C = −16.5 | Feb record low C = −15.4 | Mar record low C = −13.6 | Apr record low C = −8.1 | May record low C = -2.7 | Jun record low C = 2.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.3 | Sep record low C = 0.3 | Oct record low C = -7.2 | Nov record low C = -11.2 | Dec record low C = -16.1 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 0.9 | Feb precipitation mm = 1.9 | Mar precipitation mm = 3.5 | Apr precipitation mm = 8.3 | May precipitation mm = 31.1 | Jun precipitation mm = 84.0 | Jul precipitation mm = 140.5 | Aug precipitation mm = 129.8 | Sep precipitation mm = 64.8 | Oct precipitation mm = 6.5 | Nov precipitation mm = 0.9 | Dec precipitation mm = 0.7 | unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 1.2 | Mar precipitation days = 2.4 | Apr precipitation days = 5.2 | May precipitation days = 9.5 | Jun precipitation days = 14.4 | Jul precipitation days = 19.8 | Aug precipitation days = 19.1 | Sep precipitation days = 13.5 | Oct precipitation days = 3.5 | Nov precipitation days = 0.6 | Dec precipitation days = 0.5 | year precipitation days = | Jan humidity = 25 | Feb humidity = 24 | Mar humidity = 27 | Apr humidity = 36 | May humidity = 41 | Jun humidity = 48 | Jul humidity = 59 | Aug humidity = 61 | Sep humidity = 57 | Oct humidity = 43 | Nov humidity = 32 | Dec humidity = 27 | Jan sun = 250.0 | Feb sun = 234.4 | Mar sun = 256.0 | Apr sun = 254.3 | May sun = 279.8 | Jun sun = 260.4 | Jul sun = 227.5 | Aug sun = 223.5 | Sep sun = 238.4 | Oct sun = 280.6 | Nov sun = 266.2 | Dec sun = 256.5 | year sun = | Jan percentsun = 77 | Feb percentsun = 74 | Mar percentsun = 68 | Apr percentsun = 65 | May percentsun = 66 | Jun percentsun = 62 | Jul percentsun = 54 | Aug percentsun = 55 | Sep percentsun = 65 | Oct percentsun = 80 | Nov percentsun = 84 | Dec percentsun = 81 | year percentsun = | Jan snow days = 1.3 | Feb snow days = 2.2 | Mar snow days = 5.5 | Apr snow days = 5.6 | May snow days = 0.9 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0.1 | Oct snow days = 1.1 | Nov snow days = 1.3 | Dec snow days = 0.7 | year snow days = | source 1 = China Meteorological Administration<ref name="cma graphical">{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |script-title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh-cn |access-date=15 April 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |script-title=zh:CMA台站气候标准值(1991-2020) |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language=zh |access-date=11 April 2023 |title=Experience Template}}</ref><ref name="CMA old"> {{cite web |url=http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |script-title=zh:中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971–2000年） |publisher=[[China Meteorological Administration]] |access-date=25 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055035/http://old-cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 |archive-date=21 September 2013}}</ref> all-time extreme temperature<ref name = Mherrera>{{cite web |url=http://www.mherrera.org/temp.htm |title=Extreme Temperatures Around the World |access-date=21 February 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=55591&ano=2022&mes=3&day=29&hora=18&min=0&ndays=30 |title=55591: Lhasa (China) |author=<!--Not stated--> |date=28 March 2022 |website=ogimet.com |publisher=OGIMET |access-date=29 March 2022 |quote=}}</ref> | source = }} == Demographics == [[File:IMG 0996 Lhasa Barkhor.jpg|thumb|right|An elderly Tibetan woman holding a [[prayer wheel]] on the street in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mendicant monk in Lhasa, 1993.jpg|thumb|right|[[Mendicant]] monk in Chengguan District, Lhasa]] [[File:Mother & son playing lute. Lhasa 1993.jpg|thumb|right|Woman with son [[busking]] in Chengguan District, Lhasa, 1993]] === Demographics in the past === The 11th edition of ''[[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]'' published between 1910 and 1911 noted the total population of Lhasa, including the lamas in the city and vicinity was about 30,000,<ref name="Britannica">{{Cite EB1911|wstitle=Lhasa}}</ref> A census in 1854 made the figure 42,000, but it is known to have greatly decreased afterwards. ''Britannica'' noted that within Lhasa, there were about a total of 1,500 resident Tibetan laymen and about 5,500 Tibetan women.<ref name="Britannica"/> The permanent population also included Chinese families (about 2,000).<ref name="Britannica"/> The city's residents included traders from [[Nepal]] and [[Ladakh]] (about 800), and a few from [[Bhutan]], [[Mongolia]] and other places.<ref name="Britannica"/> The ''Britannica'' noted with interest that the Chinese had a crowded burial-ground at Lhasa, tended carefully after their manner and that the Nepalese supplied mechanics and metal-workers at that time.<ref name="Britannica"/> In the first half of the 20th century, several [[Western culture|Western]] explorers made celebrated journeys to the city, including [[William Montgomery McGovern]], [[Francis Younghusband]], [[Alexandra David-Néel]], and [[Heinrich Harrer]]. Lhasa was the centre of Tibetan Buddhism as nearly half of its population were [[monk]]s,<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/lhasastreetswith0000barn |title=Lhasa: Streets with Memories |last=Barnett |first=Robert |date=2013 |publisher=Columbia University Press |quote="population of Lhasa in 1904 was estimated by the British at 30,000 people, of whom 20,000 were said to be monks [...] in 1936 Spencer Chapman estimated the population at 50,000 to 60,000, consisting of 20,000 residents and 30,000 to 40,000 monks" |isbn=9780231510110 |url-access=registration}}</ref> Though this figure may include monks from surrounding monasteries who travelled to Lhasa for various celebrations and were not ordinarily resident there. The majority of the pre-1950 Chinese population of Lhasa were merchants and officials. In the Lubu section of Lhasa, the inhabitants were descendants of Chinese vegetable farmers, some of whom married Tibetan wives. They came to Lhasa in the 1840s–1860s after a Chinese official was appointed to the position of [[Amban]].<ref>{{cite book |last=Mayaram |first=Shail |url=https://books.google.com/books?id=QVSVux0wIW0C&pg=PA60 |title=The other global city |year=2009 |publisher=Taylor & Francis US |isbn=978-0-415-99194-0 |page=60 |access-date=28 June 2010}}</ref> According to one writer, the population of the city was about 10,000, with some 10,000 monks at Drepung and Sera monasteries in 1959.<ref>Dowman (1988), p. 39.</ref> Hugh Richardson, on the other hand, puts the population of Lhasa in 1952, at "some 25,000–30,000—about 45,000–50,000 if the population of the great monasteries on its outskirts be included."<ref>Richardson (1984), p. 7.</ref> ===Contemporary demographics=== The total population of Lhasa Prefecture-level City is 521,500 (including known migrant population but excluding military garrisons). Of this, 257,400 are in the urban area (including a migrant population of 100,700), while 264,100 are outside.<ref>{{Cite web |url=http://www.lasa.gov.cn/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217215814/http://www.lasa.gov.cn/gb1/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=30 |url-status=dead |title=拉萨市人民政府 |archive-date=17 February 2007 |website=www.lasa.gov.cn}}</ref> Nearly half of Lhasa Prefecture-level City's population lives in Chengguan District, which is the administrative division that contains the urban area of Lhasa (i.e. the actual city). The urban area is populated by ethnic Tibetans, Han, Hui and other ethnic groups. The 2000 official census gave a total population of 223,001, of which 171,719 lived in the areas administered by city street offices and city neighborhood committees. 133,603 had urban registrations and 86,395 had rural registrations, based on their place of origin.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} The census was taken in November, when many of the ethnic Han workers in seasonal industries such as construction would have been away from Tibet, and did not count the military.{{sfn|Yeh|Henderson|2008|pp=21–25}} A 2011 book estimated that up to two-thirds of the city's residents are non-Tibetan, although the government states that Chengguan District as a whole is still 63% ethnic Tibetan.{{sfn|Johnson|2011|p=81}} {{As of|2014}}, half of Tibet's Han population resided in the district, and [[Bilingual education|bilingual]] or wholly Chinese teaching was common in the schools.{{sfn|Leibold|Chen|2014|p=117}} == Economy == {{multiple image | align = right | image1 = Barkhor in Lhasa 20007 (Detail) Dieter Schuh.JPG | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Jokhang Market.jpg | width2 = 200 | alt2 = | caption2 = | footer = Left: Barkhor<br />Right: Jokhang Market }} Competitive industry together with feature economy play key roles in the development of Lhasa. With the view to maintaining a balance between population growth and the environment, tourism and service industries are emphasised as growth engines for the future. Many of Lhasa's rural residents practice traditional agriculture and [[animal husbandry]]. Lhasa is also the traditional hub of the Tibetan trading network. For many years, chemical and car making plants operated in the area and this resulted in significant pollution, a factor which has changed in recent years{{which|date=March 2026}}.{{cn|date=March 2026}} [[Copper]], [[lead]] and [[zinc]] are mined nearby and there is ongoing experimentation regarding new methods of mineral mining and geothermal heat extraction.{{cn|date=March 2026}} Agriculture and animal husbandry in Lhasa are considered to be of a high standard. People mainly plant [[highland barley]] and winter [[wheat]]. The resources of water conservancy, [[geothermal heating]], [[solar energy]] and various mines are abundant.{{cn|date=March 2026}} There is widespread electricity together with the use of both [[machinery]] and traditional methods in the production of such things as [[textile]]s, [[leather]]s, plastics, matches and [[embroidery]]. The production of national handicrafts has made great progress.{{cn|date=March 2026}} {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = 275 | image1 = | caption1 = A market in Lhasa | image2 = Barkhor in Lhasa (Tibet) 2007 Dieter Schuh.JPG | caption2 = Barkhor }} With the growth of tourism and service sectors, the sunset industries which cause serious pollution are expected to fade in the hope of building a healthy ecological system. Environmental problems such as [[soil erosion]], [[Soil acidification|acidification]], and loss of [[vegetation]] are being addressed. The tourism industry now brings significant business to the region, building on the attractiveness of the Potala Palace, the [[Jokang]], the [[Norbulingka]] Summer Palace and surrounding large monasteries as well the spectacular [[Himalaya]]n landscape together with the many wild plants and animals native to the high altitudes of [[Central Asia]]. Tourism to Tibet dropped sharply following the crackdown on protests in 2008, but as early as 2009, the industry was recovering.<ref>Xinhua, [http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm "Tibet tourism warms as spring comes"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121107181433/http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/13/content_10816396.htm |date=7 November 2012 }}, 13 February 2009.</ref> Chinese authorities plan an ambitious growth of tourism in the region aiming at 10 million visitors by 2020; these visitors are expected to be domestic. With renovation around historic sites, such as the Potala Palace, [[UNESCO]] has expressed "concerns about the deterioration of Lhasa's traditional cityscape."<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |date=8 April 2005 |access-date=20 May 2009 |title=Tourism drive 'is destroying Tibet' |publisher=Telegraph |last=Miles |first=Paul |location=London}}{{cbignore}}</ref> [[File:Banak Shöl HotelLhasa.jpg|thumb|[[Banak Shöl Hotel]]]] Lhasa contains several hotels. [[Lhasa Hotel]] is a 4-star hotel located northeast of Norbulingka in the western suburbs of the city. Completed in September 1985, it is the flagship of CITS's installations in Tibet. It accommodates about 1000 guests and visitors to Lhasa. There are over 450 rooms (suites) in the hotel, and all are equipped with [[air conditioning]], [[mini-bar]] and other basic facilities. Some of the rooms are decorated in traditional Tibetan style. The hotel was operated by Holiday Inn from 1986 to 1997<ref>{{cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |title=Lhasa Hotel in Lhasa, China - Lonely Planet |publisher=Hotels.lonelyplanet.com |access-date=26 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730185333/http://hotels.lonelyplanet.com/china/lhasa-r1973718/lhasa-hotel-p1037396/ |archive-date=30 July 2012}}</ref> and is the subject of a book, ''[[The Hotel on the Roof of the World]]''. Another hotel of note is the historical [[Banak Shöl Hotel]], located at 8 Beijing Road in the city.<ref>{{Cite web |url=http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727124326/http://hotels.lonelyplanet.com/hotel/Lhasa-Banak-Shol-Hotel-P1000404446.html |url-status=dead |title=Lonely Planet |archive-date=27 July 2008}}</ref> It is known for its distinctive wooden [[veranda]]s. Lhasa contains several businesses of note. [[Lhasa Carpet Factory]], a [[factory]] south of Yanhe Dong Lu near the [[Tibet University]], produces traditional [[Tibetan rug]]s that are exported worldwide. It is a modern factory, the largest manufacturer of rugs throughout Tibet, employing some 300 workers. Traditionally Tibetan women were the weavers, and men the spinners, but both work on the rugs today. The [[Lhasa Brewery Company]] was established in 1988 on the northern outskirts of Lhasa, south of [[Sera Monastery]] and is the highest commercial brewery in the world at {{convert|11975|ft|m}} and accounts for 85&nbsp;percent of contemporary beer production in Tibet.<ref name="Sun">{{cite web |url=http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |title=Lhasa beer from Tibet makes US debut |publisher=Tibet Sun |date=12 August 2009 |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717053641/http://www.tibetsun.com/features/2009/08/12/lhasa-beer-from-tibet-makes-us-debut/ |archive-date=17 July 2011}}</ref> The brewery, consisting of five-story buildings, cost an estimated US$20–25&nbsp;million, and by 1994, production had reached 30,000 bottles per day, employing some 200 workers by this time.<ref name="Gluckman">{{cite book |last=Gluckman |first=Ron |url=http://www.gluckman.com/Lhasa%27Brew.html |title=Brewing at the Top of the World |publisher=Asia, Inc. |year=1994}}</ref> Since 2000, the [[Carlsberg Group|Carlsberg group]] has increased its stronghold in the Chinese market and has become increasingly influential in the country with investment and expertise. Carlsberg invested in the Lhasa Brewery in recent years and has drastically improved the brewing facility and working conditions, renovating and expanding the building to what now covers 62,240 square metres (15.3 acres).<ref>{{cite web |url=http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |title=Carlsberg China |publisher=[[Carlsberg Group]] |access-date=27 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090324094439/http://www.carlsberggroup.com/Company/Markets/Pages/China.aspx |archive-date=24 March 2009 |url-status=dead}}</ref><ref name="LB">{{cite web |url=http://www.lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |title=The Beer |publisher=Lhasa Beer USA |access-date=27 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706045322/http://lhasabeerusa.com/beer-d/the-brewery |archive-date=6 July 2009}}</ref> == Architecture and Cityscape == {{main|Architecture of Lhasa}} Lhasa has many sites of historic interest, including the [[Potala Palace]], [[Jokhang Temple]], [[Sera Monastery]] and [[Norbulingka]]. The Potala Palace, Jokhang Temple and the Norbulingka are UNESCO world heritage sites.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/707 |title=Historic Ensemble of the Potala Palace, Lhasa |publisher=unesco |access-date=10 February 2008}} In the surrounding prefecture of Lhasa are [[Sera Monastery]] and its many hermitages, many of which overlook Lhasa from the northern hill valleys and [[Drepung Monastery]], amongst many others of historical importance.</ref> However, many important sites were damaged or destroyed mostly, but not solely, during China's [[Cultural Revolution]] of the 1960s.<ref>Bradley Mayhew and Michael Kohn. ''Tibet''. 6th Edition (2005), pp. 36–37. Lonely Planet. {{ISBN|1-74059-523-8}}</ref><ref>Keith Dowman. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', (1988) pp. 8–13. Routledge &amp; Kegan Paul, Ltd., London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref><ref>Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', pp. 345–351.Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.</ref> Many have been restored since the 1980s. The [[Potala Palace]], named after Mount Potala, the abode of [[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokitesvara]],<ref>Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84</ref> was the chief residence of the [[Dalai Lama]]. After the [[14th Dalai Lama]] fled to [[India]] during the [[1959 Tibetan uprising]], the government converted the palace into a museum. The site was used as a [[meditation]] retreat by King [[Songtsen Gampo]], who in 637 built the first palace there in order to greet his bride [[Princess Wen Cheng|Princess Wencheng]] of the [[Tang dynasty]] of China. [[Lozang Gyatso, 5th Dalai Lama|Lobsang Gyatso]], the Great Fifth Dalai Lama, started the construction of the Potala Palace in 1645<ref name="Laird, Thomas 2006 pp. 175"/> after one of his spiritual advisers, Konchog Chophel (d. 1646), pointed out that the site was ideal as a seat of government, situated as it is between [[Drepung]] and [[Sera Monastery|Sera]] monasteries and the old city of Lhasa.<ref name="autogenerated1"/> The palace underwent restoration works between 1989 and 1994, costing RMB55&nbsp;million (US$6.875&nbsp;million) and was inscribed to the [[UNESCO]] [[World Heritage List]] in 1994. The [[Lhasa Zhol Pillar]], below the Potala, dates as far back as circa 764 CE.<ref>Richardson (1985), p. 2.</ref> and is inscribed with what may be the oldest known example of Tibetan writing.<ref>{{cite web |url=http://www.blackwellreference.com/public/tocnode?id=g9780631214816_chunk_g978063121481622_ss1-17 |title=Tibetan writing |last=Coulmas |first=Florian |year=1999 |publisher=Blackwell Reference Online |access-date=20 October 2009}}</ref> The pillar contains dedications to a famous Tibetan general and gives an account of his services to the king including campaigns against China which culminated in the brief capture of the Chinese capital [[Chang'an]] (modern [[Xi'an]]) in 763 CE<ref>Snellgrove and Richardson (1995), p. 91.</ref> during which the Tibetans temporarily installed as Emperor a relative of Princess Jincheng Gongzhu (Kim-sheng Kong co), the Chinese wife of [[Trisong Detsen]]'s father, [[Me Agtsom]].<ref>Richardson (1984), p. 30.</ref><ref>Beckwith (1987), p. 148.</ref> [[Chokpori]], meaning 'Iron Mountain', is a [[sacred]] [[hill]], located south of the Potala. It is considered to be one of the four holy mountains of central Tibet and along with two other hills in Lhasa represent the "Three Protectors of Tibet.", Chokpori ([[Vajrapani]]), Pongwari ([[Manjushri]]), and Marpori ([[Chenresig|Chenrezig]] or [[Avalokiteshvara]]).<ref name="Stein, R. A. 1972 p. 228">Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p. 228. Translated by J. E. Stapleton Driver. Stanford University Press, Stanford, California. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper).</ref> It was the site of the most famous [[medical school]] Tibet, known as the [[Mentsikhang]], which was founded in 1413. It was conceived of by [[Lobsang Gyatso]], the "Great" 5th Dalai Lama, and completed by the Regent [[Sangye Gyatso]] (Sangs-rgyas rgya-mtsho)<ref name="Dowman, Keith 1988 p. 49">Dowman, Keith. (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p. 49. Routledge &amp; Kegan Paul Ltd., London. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> shortly before 1697. [[Lingkhor]] is a [[sacred]] path, most commonly used to name the outer [[pilgrim]] road in Lhasa matching its inner twin, Barkhor. The Lingkhor in Lhasa was {{convert|8|km|mi}} long enclosing Old Lhasa, the Potala and [[Chokpori]] hill. In former times it was crowded with men and women covering its length in [[prostration]]s, [[beggar]]s and [[pilgrim]]s approaching the city for the first time. The road passed through willow-shaded parks where the Tibetans used to [[picnic]] in summer and watch open air operas on festival days. New Lhasa has obliterated most of Lingkhor, but one stretch still remains west of Chokpori. The [[Norbulingka]] palace and surrounding park is situated in the west side of Lhasa, a short distance to the southwest of Potala Palace and with an area of around {{convert|36|ha|acre}}, it is considered to be the largest man made garden in Tibet.<ref>{{cite web |url=http://www.tibetctrip.com/lhasa-attractions-tours/norbulinka-palace-the-treasure-park.html |title=Norbulingka Palace |publisher=Tibet Tours |access-date=18 May 2010}}</ref><ref name=China>{{cite web |url=http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |title=Norbulingka |access-date=23 May 2010 |publisher=Cultural China |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719220250/http://www.cultural-china.com/chinaWH/html/en/Scenery95bye384.html |archive-date=19 July 2011}}</ref> It was built from 1755.<ref name="Tibet71">Tibet (1986), p.71</ref> and served as the traditional summer residence of the successive [[Dalai Lama]]s until the 14th's self-imposed exile. Norbulingka was declared a 'National Important Cultural Relic Unit", in 1988 by the State council. In 2001, the Central Committee of the Chinese Government in its 4th Tibet Session resolved to restore the complex to its original glory. The [[Sho Dun Festival]] (popularly known as the "yogurt festival") is an annual festival held at Norbulingka during the seventh Tibetan month in the first seven days of the [[Full Moon]] period, which corresponds to dates in July/August according to the [[Gregorian calendar]]. The [[Barkhor]] is an area of narrow streets and a public square in the old part of the city located around [[Jokhang Temple]] and was the most popular devotional circumambulation for pilgrims and locals. The walk was about one kilometre ({{convert|1|km|1|abbr=off|disp=output only}}) long and encircled the entire [[Jokhang]], the former seat of the [[Nechung Oracle|State Oracle]] in Lhasa called the [[Muru Nyingba Monastery]], and a number of nobles' houses including [[Tromzikhang]] and [[Jamkhang]]. There were four large incense burners (''sangkangs'') in the four cardinal directions, with incense burning constantly, to please the gods protecting the Jokhang.<ref>Dowman, Keith (1998). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', pp. 40–41. Routledge &amp; Kegan Paul, London and New York. {{ISBN|0-7102-1370-0}}.</ref> Most of the old streets and buildings have been demolished in recent times and replaced with wider streets and new buildings. Some buildings in the Barkhor were damaged in the 2008 unrest.<ref name="The EconomistWeekInTibet">{{cite news |last=Philip |first=Bruno |title=Trashing the Beijing road |newspaper=[[The Economist]] |date=19 March 2008 |url=http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=10875823 |access-date=3 February 2010}}</ref> The [[Jokhang]] is located on Barkhor Square in the old town section of Lhasa. For most Tibetans it is the most sacred and important temple in Tibet. It is in some regards pan-sectarian, but is presently controlled by the [[Gelug]] school. Along with the [[Potala Palace]], it is probably the most popular tourist attraction in Lhasa. It is part of the [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] "Historic Ensemble of the Potala Palace," and a spiritual centre of Lhasa. This temple has remained a key center of [[Buddhist]] [[pilgrimage]] for centuries. The circumambulation route is known as the "kora" in Tibetan and is marked by four large stone incense burners placed at the corners of the temple complex. The Jokhang temple is a four-story construction, with roofs covered with [[gilded]] [[bronze]] tiles. The [[architecture|architectural]] style is based on the Indian [[vihara]] design, and was later extended resulting in a blend of [[Nepal]]ese and [[Tang dynasty]] styles. It possesses the statues of [[Chenresig|Chenrezig]], [[Padmasambhava]] and King [[Songtsen Gampo]] and his two foreign brides, Princess [[Wen Cheng|Wencheng]] (niece of [[Emperor Taizong of Tang]]) and Princess [[Bhrikuti]] of [[Nepal]] and other important items.<ref name="Yuan Kunga Li 2014 p. 171">{{cite book | last1=Yuan | first1=H. | last2=Kunga | first2=A. | last3=Li | first3=B. | title=Tibetan Folktales | publisher=Bloomsbury Publishing | series=World Folklore Series | year=2014 | isbn=979-8-216-15591-1 | url=https://books.google.com/books?id=PQbJEAAAQBAJ&pg=PT171 | language=es | access-date=2024-03-13 | page=171}}</ref> [[Ramoche Temple]] is considered the most important temple in Lhasa after the Jokhang Temple.<ref name="Benard Moon 2000 p. 158">{{cite book | last1=Benard | first1=E. | last2=Moon | first2=B. | title=Goddesses Who Rule | publisher=Oxford University Press | year=2000 | isbn=978-0-19-535294-8 | url=https://books.google.com/books?id=D50ob0i_e0MC&pg=PA158 | access-date=2024-03-13 | page=158}}</ref> Situated in the northwest of the city, it is east of the Potala and north of the Jokhang,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59">Dowman, Keith. 1988. ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide,'' p. 59. Routledge &amp; Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk).</ref> covering a total area of 4,000 square meters (almost one acre). The temple was gutted and partially destroyed in the 1960s and its famous bronze statue disappeared. In 1983 the lower part of it was said to have been found in a Lhasa rubbish tip, and the upper half in Beijing. They have now been joined and the statue is housed in the Ramoche Temple, which was partially restored in 1986,<ref name="Dowman, Keith 1988. p. 59"/> and still showed severe damage in 1993. Following the major restoration of 1986, the main building in the temple now has three stories. The [[Tibet Museum (Lhasa)|Tibet Museum]] in Lhasa is the official museum of the Tibet Autonomous Region and was inaugurated on 5 October 1999. It is the first large, modern museum in the Tibet Autonomous Region and has a permanent collection of around 1000 artefacts, from examples of Tibetan art to architectural design throughout history such as Tibetan doors and construction beams.<ref name="zt">{{cite web |url=http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |title=The Tibet Museum |publisher=China Tibet Information Center |access-date=18 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726212012/http://zt.tibet.cn/english/zt/culture/20040200451384554.htm |archive-date=26 July 2011}}</ref><ref name="cm">{{cite web |url=http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |title=Tibet Museum |publisher=China Museums |access-date=18 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604022604/http://www.chinamuseums.com/tibet.htm |archive-date=4 June 2010 |url-status=dead}}</ref> It is located in an L-shaped building west of the Potala Palace on the corner of [[Norbulingkha Road|Norbulingka Road]]. The museum is organized into three main sections: a main exhibition hall, a folk cultural garden and administrative offices.<ref name="zt"/> The [[Monument to the Peaceful Liberation of Tibet]] was unveiled in the Potala Square in May 2002 to celebrate the 51st anniversary of the [[Seventeen Point Agreement for the Peaceful Liberation of Tibet]], and the work in the development of the autonomous region since then. The 37-metre-high concrete monument is shaped as an abstract Mount Everest and its name is engraved with the calligraphy of former CCP general secretary and PRC president [[Jiang Zemin]], while an inscription describes the socioeconomic development experienced in Tibet in the past fifty years.<ref>{{cite web |url=http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |title=Monument to Tibet Peaceful Liberation Unveiled |publisher=China Tibet Tourism Bureau |access-date=26 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707043243/http://www.xzta.gov.cn/yww/Introduction/History/4949.shtml |archive-date=7 July 2011}}</ref> There are four mosques in and around Lhasa. The earliest mosque, called ''Khache Lingka'', dates to 1650 and is located west of the city, and consists of two compounds.<ref name=islamicshangrila/> The [[Lhasa Great Mosque]] is the most prominent and built by the early 1700s.<ref name=islamicshangrila/> The Dokdé Mosque, north of Lhasa, has an adjacent cemetery and is dated to 1716.<ref name=islamicshangrila/> The fourth mosque, commonly known as "Small Mosque" (but also Barkhor or Rapsel Alley Mosque), was built in the early 1900s.<ref name=islamicshangrila>{{Cite book |last=Atwill |first=David G. |year=2018 |title=Islamic Shangri-La:Inter-Asian Relations and Lhasa's Muslim Communities, 1600 to 1960 |edition=1 |publisher=[[University of California Press]] |page=17}}</ref> <gallery widths=200 heights=160> File:Potala Palace, August 2009.jpg|The [[Potala Palace]] File:Bundesarchiv Bild 135-S-12-09-14, Tibetexpedition, Wirtschaftsgebäude des Potala.jpg|Inner and outer [[Zhol Village]] as seen from the [[Potala Palace]] in 1938. File:Tibet-5540 (2624909770).jpg|[[Norbulingka]] File:Jokhang Square, the first destination or drop-off for most tourists.jpg|Jokhang Square File:Old Barkhor street.jpg|Old Barkhor street, 1993. File:Ramoche-Tempel Schuh 2007.JPG|Ramoche Temple File:Tibet Museum1.jpg|Tibet Museum File:Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square.jpg|Tibet Peaceful Liberation Monument, Potala Square </gallery> ==Culture== [[File:Tibetan dancing.jpg|thumb|Tibetan dancing in Lhasa, Tibet]] There are some night spots that feature [[cabaret]] acts in which performers sing in [[Chinese language|Chinese]], [[Standard Tibetan|Tibetan]], and [[English language|English]]. Dancers wear traditional Tibetan costume with long flowing cloth extending from their arms. There are a number of small bars that feature live music, although they typically have limited drink menus and cater mostly to foreign tourists. Duihuan (སྟོད་གཞས་) is a local form of music and dance in Tibet.<ref name="人民音乐出版社 2019 p. 221">{{cite book | title=中国民间歌舞音乐(修订版) | publisher=人民音乐出版社 | series=音乐自学丛书 | year=2019 | isbn=978-7-103-04599-2 | url=https://books.google.com/books?id=8bb_DwAAQBAJ&pg=PT221 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=221}}</ref> While the traditional Dui Huan in Tibet has only one instrument, the Dui Huan in Lhasa has four instruments: in addition to the [[Zainianqin]] and the [[Yangqin]], there are the [[Jinghu (instrument)|Jinghu]], the bamboo flute, and the stringed bells that are specially used for playing the rhythm. Together with the singing, they play, pull, strum and sing.<ref>{{cite news |title=中国西藏 |url=http://www.ctibet.org.cn/xzwh/201404/t20140402_2262303.htm |access-date=13 March 2024 |work=www.ctibet.org.cn}}</ref><ref name="[[Social Sciences Literature Press]] 2012 p. 115">{{cite book | title=寻找锅庄舞－藏地锅庄的历史、社会、体育考察 | publisher=[[Social Sciences Literature Press]] | year=2012 | isbn=978-7-5097-3432-2 | url=https://books.google.com/books?id=cxCDEAAAQBAJ&pg=PA115 | language=zh | access-date=2024-03-13 | page=115}}</ref> ==Education== [[File:View on campus bridge.jpg|thumb|Tibet University Campus (2016)]] There are two universities of [[Tibet University]] and [[Tibet Tibetan Medical University]] and 3 special colleges of [[Lhasa Teachers College]], [[Tibet Police College]] and [[Tibet Vocational and Technical College]] in the Lhasa city.<ref>{{Cite web |title=全国高等学校名单 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |url=http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/s5743/s5744/A03/202206/t20220617_638352.html |access-date=18 June 2022 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> [[Tibet University]] ([[Standard Tibetan|Tibetan]]: བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་) is the main [[university]] of [[Tibet Autonomous Region]]. Its campus is located in Chengguan District, Lhasa, east of the city-centre. A forerunner was created in 1952 and the university was officially established in 1985, funded by the [[Government of the People's Republic of China|Chinese government]]. About 8000 students are enrolled at the university. Tibet University is a comprehensive university with the highest academic level in [[Tibet Autonomous Region]]. It is a member of the prestigious [[Project 211]], and is sponsored under the [[Double First-Class Construction]] initiative.<ref name="Chinese Department of Education">{{Cite web |url=http://www.moe.gov.cn/srcsite/A22/moe_843/201709/t20170921_314942.html |title=教育部 财政部 国家发展改革委关于公布世界一流大学和一流学科建设高校及建设学科名单的通知 - 中华人民共和国教育部政府门户网站 |website=www.moe.gov.cn}}</ref> == Transport == ===Rail=== [[File:Lhasa Railway Station 2.jpg|thumb|right|[[Lhasa railway station]] in 2019]] Lhasa has been served by rail since 2006, when the [[Qinghai–Tibet Railway]] opened for passenger operations. Reaching an elevation of 5,072 metres above sea level, the Qinghai-Tibet railway is the world's highest railway by elevation. It connects Lhasa with [[Xining]], the capital of [[Qinghai Province]], some {{cvt|2000|km}} away, and ultimately links Lhasa with other major cities with China's extensive railway network.<ref>{{Cite web |url=http://www.appletravel.cn/news-10400.html |title=World's highest railway Qinghai-Tibet Railway to be extended to Xigaze from Lhasa - Apple Travel |website=www.appletravel.cn}}</ref> Five trains arrive at and depart from [[Lhasa railway station]] each day. Train number Z21 takes 40 hours and 53 minutes from [[Beijing West railway station|Beijing West]], arriving in Lhasa at 13:03 every day. Train Z22 from Lhasa to Beijing West departs at 15:30 and arrives in Beijing at 08:20 on the third day, taking 40 hours, 50 minutes. Trains also arrive in Lhasa from [[Chengdu]], [[Chongqing]], [[Lanzhou]], Xining, [[Guangzhou]], [[Shanghai]] and other cities.<ref name=Lhasatravel>[http://chinatour.net/tibet/lhasa/get-lhasa/"How to Get to Lhasa" ChinaTour.net] Accessed 23 March 2015</ref> To counter the problem of altitude differences giving passengers [[altitude sickness]], extra oxygen is pumped in through the ventilation system and available directly on each berth with close open control by a flap for the convenience of passengers, and personal oxygen masks are available on request.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/03/AR2006070301219.html |newspaper=The Washington Post |first=Edward |last=Cody |access-date=7 May 2010 |title=Train 27, Now Arriving Tibet, in a 'Great Leap West' |date=4 July 2006}}</ref> Within the soft sleeper cabins there are 64 seats per train, which have an electrical plug for electronics.<ref>{{cite web |url=https://www.onceinalifetimejourney.com/once-in-a-lifetime-journeys/train-lhasa-can-expect/ |title=The train to Lhasa, Tibet - What You Can Expect |date=7 June 2017}}</ref> Lhasa is also [[Lhasa–Xigazê Railway|connected]] to [[Shigatse]], the second largest city in Tibet by rail service, since 2014.<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 264">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT264 | access-date=2024-03-13 | page=264| publisher=Notion Press }}</ref><ref name="Figueiredo Leandro Li 2021 p. 140">{{cite book | last1=Figueiredo | first1=P.G. | last2=Leandro | first2=F.J. | last3=Li | first3=Y. | title=Handbook of Research on Special Economic Zones as Regional Development Enablers | publisher=IGI Global | series=Advances in Public Policy and Administration | year=2021 | isbn=978-1-7998-7621-2 | url=https://books.google.com/books?id=F_NLEAAAQBAJ&pg=PA140 | access-date=2024-03-13 | page=140}}</ref> A third railway, the [[Sichuan–Tibet railway]], which links Lhasa with [[Nyingchi County]] and into the interior ultimately terminating in [[Chengdu]], began construction in June 2015.<ref>{{cite news |script-title=zh:拉林铁路预计2014年9月份动工 全线435.39千米 |url=http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |publisher=China Tibet News |date=15 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140730031816/http://www.chinatibetnews.com/travel/2014/0115/1317204.shtml |archive-date=30 July 2014}}</ref> For onward rail travel in [[South Asia]], the closest major station in India is [[New Jalpaiguri]], [[Siliguri]] in [[West Bengal]]. However, extension of the Indian railway system to [[Sikkim]] will make it easier for onward connections through the [[South Asian]] railway network. There are preliminary plans to link Lhasa by rail with Kathmandu.<ref>{{cite news |title=Extend Tibet railway line to Kathmandu, Nepal tells China |url=http://archive.indianexpress.com/news/extend-tibet-railway-line-to-kathmandu-nepal-tells-china/527936/ |publisher=The Indian Express |date=12 October 2009}}</ref> As per a Chinese Tibetan spokesperson, extension of this rail line to Kathmandu with tunnelling under [[Mount Everest]] was, as of 2015, expected to be completed by 2020.<ref>{{cite news |url=http://www.theguardian.com/world/2015/apr/09/china-may-build-rail-tunnel-under-mount-everest-state-media-reports |title=China may build rail tunnel under Mount Everest, state media reports |date=9 April 2015 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> ===Air=== [[File:Lhasa airport.jpg|thumb|right|[[Lhasa Gonggar Airport]]]] [[Lhasa Gonggar International Airport]] (IATA: '''LXA'''), built in 1965, is the aviation hub of Tibet.<ref name="Li 2017 p. 186">{{cite book | last=Li | first=Q. | title=The Evolution and Preservation of the Old City of Lhasa | publisher=Springer Nature Singapore | year=2017 | isbn=978-981-10-6735-8 | url=https://books.google.com/books?id=zZA-DwAAQBAJ&pg=PA186 | access-date=2024-03-13 | page=186}}</ref> It is located south of the city proper. It takes around half an hour to get there by car via the [[Lhasa Airport Expressway]]; prior to the completion of the expressway in 2011, the trip to the airport took over an hour. {{As of|2014}}, there are daily flights serving major Chinese cities including Beijing, Chengdu, Guangzhou, and Shanghai, and there are also occasional scheduled services to [[Kathmandu]] in Nepal. Lhasa Airport is the hub of [[Tibet Airlines]], which offers regional services to other destinations in Tibet such as [[Nyingchi]], [[Ngari Prefecture]], [[Shigatse]], and [[Qamdo]].<ref name="IIRF Strategic Yearbook 2022-23 p. 279">{{cite book | title=IIRF Strategic Yearbook 2022-23 | isbn=979-8-88883-276-9 | url=https://books.google.com/books?id=QuG9EAAAQBAJ&pg=PT279 | access-date=2024-03-13 | page=279| publisher=Notion Press }}</ref> ===Road=== [[File:Lhasa from Potala place.JPG|thumb|right|Main street]] The [[Qinghai–Tibet Highway]] (part of G109) runs northeast toward Xining and eventually to [[Beijing]] and is the most-used road in Tibet. The [[Sichuan–Tibet Highway]] (part of G318) runs east towards [[Chengdu]] and eventually to [[Shanghai]]. G318 also runs west to [[Zhangmu]] on the Nepal border. The [[China National Highway 219|Xinjiang-Tibet Highway]] (G219) runs north from Lhasa to [[Kargilik Town|Yecheng]], and then to [[Xinjiang]]. This road is rarely used due to the lack of amenities and petrol stations. A new {{convert|37.68|km|mi}}, four-lane highway between Lhasa and the Gonggar Airport was built by the Transportation Department of Tibet at a cost of [[Renminbi|RMB]] 1.5&nbsp;billion. This road is part of [[China National Highway 318|National Highway 318]] and starts from the [[Lhasa railway station]], passes through [[Caina Township]] in [[Qushui County]], terminating between the north entrance of the [[Gala Mountain Tunnel]] and the south bridgehead of the Lhasa River Bridge, and en route goes over the first overpass of Lhasa at Liuwu Overpass.<ref name=news>{{cite web |url=http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |title=New highway linking Lhasa to Gonggar Airport to be built |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172018/http://english.chinatibetnews.com/news/Society/2009-08/12/content_287181.htm |archive-date=21 July 2011}}</ref> ===Maritime=== The closest seaports are [[Kolkata]] and [[Haldia]] in [[West Bengal, India]]. The [[Nathu La]] pass offers Chinese companies access to the port of Kolkata (Calcutta), situated about {{cvt|1,100|km|-1}} from Lhasa, for trans-shipments to and from Tibet. == Sports == In 2014, the [[Lhasa Mass Culture and Sports Center]] (拉萨市群众文化体育中心) was completed in Liwu New District of Lhasa City. The center was built with the assistance of [[Beijing Municipality]], which is the highest modern stadium in the world, the largest single building in Tibet and the largest modern building invested by the whole country in support of Tibet, and has won the [[Luban Prize]], the highest honor in China's construction industry, and has been called the "Little Bird's Nest" by local people.<ref>{{cite news |title=拉萨市规模最大群众文化体育中心开建-西藏自治区体育局 |url=http://sport.xizang.gov.cn/xwzx/qz/201907/t20190721_79873.html |work=sport.xizang.gov.cn}}</ref><ref>{{cite news |title=西藏：规模最大的群众文化体育中心近日竣工并验收_藏人文化网 |url=https://www.tibetcul.com/news/qt/18269.html |access-date=13 March 2024 |work=www.tibetcul.com}}</ref><ref name="Yeh 2018 p. 54">{{cite book | last=Yeh | first=E.T. | title=The Geoeconomics and Geopolitics of Chinese Development and Investment in Asia | publisher=Taylor & Francis | year=2018 | isbn=978-1-351-37896-3 | url=https://books.google.com/books?id=aDOoDwAAQBAJ&pg=PT54 | access-date=2024-03-13 | page=54}}</ref> == See also == * [[Drapchi Prison|Drapchi Prison or Lhasa Prison No.1]] * [[McLeod Ganj]] * [[The Lhasa Atlas]] * [[Leh, India]] * [[List of twin towns and sister cities in China]] * [[Mustang, Nepal]] == Notes == {{Notelist}} == References == === Citations === {{Reflist|colwidth=30em}} === Sources === {{Refbegin}} * Das, Sarat Chandra (1902). ''Lhasa and Central Tibet''. Reprint: Mehra Offset Press, Delhi. 1988. {{ISBN|81-86230-17-3}} * Dorje, Gyurme (1999). ''Footprint Tibet Handbook''. 2nd Edition. Bath, England. {{ISBN|1-900949-33-4}}. Also published in Chicago, U.S.A. {{ISBN|0-8442-2190-2}}. * Dowman, Keith (1988). ''The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide'', p.&nbsp;59. Routledge & Kegan Paul. London. {{ISBN|0-7102-1370-0}} (ppk). * Forbes, Andrew; Henley, David (2011). ''China's Ancient Tea Horse Road''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2 * [[Liu Jianqiang|Jianqiang, Liu]] (2006). [http://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/451-Preserving-Lhasa-s-history-part-one-/ chinadialogue] - Preserving Lhasa's history (part one). * {{cite book |last=Johnson |first=Tim |title=Tragedy in Crimson: How the Dalai Lama Conquered the World But Lost the Battle with China |url=https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john |url-access=registration |page=[https://archive.org/details/tragedyincrimson0000john/page/81 81] |access-date=17 February 2015 |year=2011 |publisher=Nation Books |isbn=978-1-56858-649-6}} * {{cite book |last1=Leibold |first1=James |last2=Chen |first2=Yangbin |title=Minority Education in China: Balancing Unity and Diversity in an Era of Critical Pluralism |url=https://books.google.com/books?id=ybAaAgAAQBAJ&pg=PA117 |access-date=17 February 2015 |date=4 March 2014 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-988-8208-13-5}} * Miles, Paul (9 April 2005). [https://www.telegraph.co.uk/travel/732642/Tourism-drive-is-destroying-Tibet.html "Tourism drive 'is destroying Tibet': Unesco fears for Lhasa's World Heritage sites as the Chinese try to pull in 10 million visitors a year by 2020"]. ''The Daily Telegraph'' (London), p.&nbsp;4. * Pelliot, Paul (1961). ''Histoire ancienne du Tibet''. Libraire d'Amérique et d'orient. Paris. * [[Richardson, Hugh E]]. (1984). ''Tibet and its History''. Second Edition, Revised and Updated. Shambhala Publications, Boston. {{ISBN|0-87773-376-7}}. * Richardson, Hugh E. (1997). Lhasa. In ''Encyclopedia Americana international edition'', (Vol. 17, pp.&nbsp;281–282). Danbury, CT: Grolier Inc. * Stein, R. A. (1972). ''Tibetan Civilization'', p.&nbsp;38. Reprint 1972. Stanford University Press. {{ISBN|0-8047-0806-1}} (cloth); {{ISBN|0-8047-0901-7}} (paper). * {{cite book |last=Subramanya |first=N. |title=Human Rights and Refugees |url=https://books.google.com/books?id=JUntOZAaS0MC&pg=PA486 |access-date=17 February 2015 |year=2004 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7648-683-5}} * [https://web.archive.org/web/20070322223433/http://www.tour-cities.com/lhasa.html Lhasa]. Tour-Cities.Com, 2006. * Tuladhar, Kamal Ratna (2011). ''[[Caravan to Lhasa]]: A Merchant of Kathmandu in Traditional Tibet.'' Kathmandu: Lijala & Tisa. {{ISBN|99946-58-91-3}}. * Tung, Rosemary Jones (1980). ''A Portrait of Lost Tibet''. Thomas and Hudson, London. {{ISBN|0-500-54068-3}}. * Vitali, Roberto (1990). ''Early Temples of Central Tibet''. Serindia Publications. London. {{ISBN|0-906026-25-3}}. * von Schroeder, Ulrich (1981). ''Indo-Tibetan Bronzes''. (608 pages, 1244 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications Ltd. {{ISBN|962-7049-01-8}}. * von Schroeder, Ulrich (2001). ''Buddhist Sculptures in Tibet''. Vol. One: I''ndia &amp; Nepal''; Vol. Two: ''Tibet &amp; China''. (Volume One: 655 pages with 766 illustrations; Volume Two: 675 pages with 987 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd.). {{ISBN|962-7049-07-7}}. * von Schroeder, Ulrich (2008). ''108 Buddhist Statues in Tibet''. (212 p., 112 colour illustrations) (DVD with 527 digital photographs). Chicago: Serindia Publications. {{ISBN|962-7049-08-5}}. * {{Cite journal |last1=Yeh |first1=Emily T. |last2=Henderson |first2=Mark |date=December 2008 |title=Interpreting Urbanization in Tibet |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#!jiats=/04/yeh/b5/ |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |volume=4 |access-date=12 February 2015}} {{refend}} ==Further reading== * Desideri (1932). ''An Account of Tibet: The Travels of [[Ippolito Desideri]] 1712-1727''. Ippolito Desideri. Edited by [[Filippo De Filippi (explorer)|Filippo De Filippi]]. Introduction by [[Cornelius Wessels|C. Wessels]]. Reproduced by Rupa & Co, New Delhi. 2005 * Le Sueur, Alec (2013). ''[[The Hotel on the Roof of the World]] – Five Years in Tibet.'' Chichester: Summersdale. {{ISBN|978-1-84024-199-0}}. Oakland: RDR Books. {{ISBN|978-1-57143-101-1}} == External links == {{Commons category}} {{Wikisource}} * [https://www.lasa.gov.cn/lhasa/index.shtml People's Government of Chengguan District, Lhasa Official Website] {{in lang|zh|en}} {{Lhasa Prefecture-level city}} {{Towns in Lhasa}} {{Tibet}} {{Authority control}} [[Category:Chengguan District, Lhasa| ]] [[Category:Capitals of former nations]] [[Category:Lhasa (prefecture-level city)]] [[Category:Holy cities]] [[زمرو:لھاسا]] [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:چين جا شھر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] [[زمرو:چين ۾ صوبائي راڄڌانيون]] l77trlg8ic0jmwna12pmatallbvfiic 0 97261 379646 2026-05-22T17:30:02Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[Lhasa]] کي [[لھاسا]] ڏانھن چوريو 379646 wikitext text/x-wiki #چوريو [[لھاسا]] ciz54ax7902ocrq244aziiu8cnz0um0 14 97262 379650 2026-05-22T17:35:43Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:چين جا شهر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] 379650 wikitext text/x-wiki [[زمرو:چين جا شهر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] ixoth5jcu5x3cfmoow1c8y80ynogoig 379651 379650 2026-05-22T17:36:10Z Memon2025 21315 /* */ 379651 wikitext text/x-wiki [[زمرو:چين]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] 1g2zzy6zusqyfkvme6ddewss93owy4c 379654 379651 2026-05-22T17:39:59Z Memon2025 21315 /* */ 379654 wikitext text/x-wiki [[زمرو:چين جا شھر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] 32bzjz2jd1at38fh97mri3tyvuzjjd5 14 97263 379653 2026-05-22T17:39:28Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] 379653 wikitext text/x-wiki [[زمرو:تبت جا شهر]] [[زمرو:تبت خودمختيار علائقو]] acqn2yoisnaaynmoa5q3xoe976nognv 828 97264 379657 2026-05-22T18:18:28Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ورميلين ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.19276, bottom = 39.56157, left = -87.85166, right = -87.03243, image = 'Locator map of Vermillion County, Indiana.svg' } 379657 Scribunto text/plain return { name = 'ورميلين ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.19276, bottom = 39.56157, left = -87.85166, right = -87.03243, image = 'Locator map of Vermillion County, Indiana.svg' } 44vehyof9e6301ppf6jmngpsyn10d9j 828 97265 379659 2026-05-22T18:26:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ويگو ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.65314, bottom = 39.21378, left = -87.69301, right = -87.12645, image = 'Map of Vigo County Indiana Townships.svg' } 379659 Scribunto text/plain return { name = 'ويگو ڪائونٽي, انڊيانا', top = 39.65314, bottom = 39.21378, left = -87.69301, right = -87.12645, image = 'Map of Vigo County Indiana Townships.svg' } jzqf6nwkl8i8oyjy54bhp2rc2pvxsx9 828 97266 379660 2026-05-22T18:27:34Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'وارن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.52339, bottom = 40.08023, left = -87.70716, right = -87.03267, image = 'Locator map of Warren County, Indiana.svg' } 379660 Scribunto text/plain return { name = 'وارن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.52339, bottom = 40.08023, left = -87.70716, right = -87.03267, image = 'Locator map of Warren County, Indiana.svg' } h7eu9dlkvy5aymztua5skkzahakzdlu 828 97267 379661 2026-05-22T18:28:44Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'واشنگٽن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 38.8285, bottom = 38.37262, left = -86.36895, right = -85.78804, image = 'Location map of Washington County, Indiana.svg' } 379661 Scribunto text/plain return { name = 'واشنگٽن ڪائونٽي, انڊيانا', top = 38.8285, bottom = 38.37262, left = -86.36895, right = -85.78804, image = 'Location map of Washington County, Indiana.svg' } 4drjgc0r3f2wy80j0ijrztuywmx3agv 828 97268 379662 2026-05-22T18:30:27Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ويلز ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.96264, bottom = 40.5216, left = -85.54821, right = -84.96835, image = 'Location map of Wells County, Indiana.svg' } 379662 Scribunto text/plain return { name = 'ويلز ڪائونٽي, انڊيانا', top = 40.96264, bottom = 40.5216, left = -85.54821, right = -84.96835, image = 'Location map of Wells County, Indiana.svg' } grrtc95eiew2c9slncqdfq42tmssszk 828 97269 379663 2026-05-22T18:31:44Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'وائٽلي ڪائونٽي, انڊيانا', top = 41.34027, bottom = 40.95676, left = -85.75054, right = -85.24319, image = 'Location map of Whitley County, Indiana.svg' } 379663 Scribunto text/plain return { name = 'وائٽلي ڪائونٽي, انڊيانا', top = 41.34027, bottom = 40.95676, left = -85.75054, right = -85.24319, image = 'Location map of Whitley County, Indiana.svg' } 12sy5u4mlj5iy6mahpjh47p837xvlu4 828 97270 379664 2026-05-22T18:32:34Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'انڊيانا', top = 42, bottom = 37.6, left = -88.3, right = -84.6, image = 'USA Indiana location map.svg', image1 = 'USA Indiana relief location map.svg' } 379664 Scribunto text/plain return { name = 'انڊيانا', top = 42, bottom = 37.6, left = -88.3, right = -84.6, image = 'USA Indiana location map.svg', image1 = 'USA Indiana relief location map.svg' } fx1jvn6a3rzll2sfu7glfbucwsxn9dp 828 97271 379665 2026-05-22T18:33:36Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'انڊيانا', top = 42, bottom = 37.6, left = -88.3, right = -84.6, image = 'USA Indiana location map.svg', image1 = 'USA Indiana relief location map.svg' } 379665 Scribunto text/plain return { name = 'انڊيانا', top = 42, bottom = 37.6, left = -88.3, right = -84.6, image = 'USA Indiana location map.svg', image1 = 'USA Indiana relief location map.svg' } fx1jvn6a3rzll2sfu7glfbucwsxn9dp 828 97272 379666 2026-05-22T18:34:37Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'انڊياناپولس', top = 39.779, bottom = 39.752, left = -86.185, right = -86.134, image = 'Location map Indianapolis central.png' } 379666 Scribunto text/plain return { name = 'انڊياناپولس', top = 39.779, bottom = 39.752, left = -86.185, right = -86.134, image = 'Location map Indianapolis central.png' } rfz02n9qdpv68wdautfaggglfd584y6 828 97273 379667 2026-05-22T18:36:01Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'انڊياناپولس', top = 39.879, bottom = 39.66, left = -86.337, right = -85.941, image = 'Location map Indianapolis.png' } 379667 Scribunto text/plain return { name = 'انڊياناپولس', top = 39.879, bottom = 39.66, left = -86.337, right = -85.941, image = 'Location map Indianapolis.png' } 8atstuw1rgejp4v4q2tlcnmv7say2b6 828 97274 379668 2026-05-22T18:37:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'آئووا', top = 43.7, bottom = 40.2, left = -96.8, right = -89.9, image = 'USA Iowa location map.svg', image1 = 'USA Iowa relief location map.svg' } 379668 Scribunto text/plain return { name = 'آئووا', top = 43.7, bottom = 40.2, left = -96.8, right = -89.9, image = 'USA Iowa location map.svg', image1 = 'USA Iowa relief location map.svg' } eyqs1wszmayytl398t37j64nn8zw7iu 0 97275 379673 2026-05-22T18:54:10Z Memon2025 21315 نئون صفحو: Lhasa city is an Prefecture-level city of Chinese Autonomous region of Tibet. 379673 wikitext text/x-wiki Lhasa city is an Prefecture-level city of Chinese Autonomous region of Tibet. l7ep6szag6aidm276rxt816lbuxryaf 379675 379673 2026-05-22T18:56:08Z Memon2025 21315 /* */ 379675 wikitext text/x-wiki '''لھاسا''' (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. [[چين]] جي [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز لھاسا آهي. جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. b7gnbnp40ykkdbswylt4apt147t9egg 379676 379675 2026-05-22T18:57:10Z Memon2025 21315 /* */ 379676 wikitext text/x-wiki '''لھاسا''' (Lhasa) هڪ پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. [[چين]] جي [[تبت خودمختيار علائقو|تبت خودمختيار علائقي]] جي مکيه انتظامي ڊويزنن مان هڪ آهي. اهو 29,274 چورس ڪلوميٽر (11,303 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي جيڪو بيحد ۽ گهٽ آبادي وارو علائقو آهي. ان جو شهري مرڪز [[لھاسا]] آهي, جنهن ۾ لڳ ڀڳ 3,00,000 رهائشي آهن. جيڪو گهڻو ڪري انتظامي چينگ گوان ضلعي سان ملندو آهي. جڏهن ته ان جا مضافات ڊوئلونگ ڊيقن ضلعي ۽ داگزي ضلعي تائين پکڙيل آهن. گڏيل پريفيڪچر سطح جي شهر ۾ پنج اضافي (گهڻو ڪري ٻهراڙي) ڪائونٽيون شامل آهن. 0stvbtmkz7ow4o5owjrnhd79ztecwof 14 97276 379679 2026-05-22T20:20:04Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:سنڌ جا رڻ پٽ]] [[زمرو:سنڌ جا ريگستان]] [[زمرو:پاڪستان جا ريگستان]] 379679 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سنڌ جا رڻ پٽ]] [[زمرو:سنڌ جا ريگستان]] [[زمرو:پاڪستان جا ريگستان]] scqhuo5smuse4vom1a72m0aznqgalui 379680 379679 2026-05-22T20:20:39Z Ibne maryam 17680 /* */ 379680 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سنڌ جا رڻ پٽ]] [[زمرو:پاڪستان جا صحرا]] 2vkvf96cldesnvsjegq76rtkjg6ifrt 14 97277 379682 2026-05-22T20:24:00Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[علائقا]] [[زمرو:ريگستان]] 379682 wikitext text/x-wiki [[علائقا]] [[زمرو:ريگستان]] e5h66otmu061o7y86lx857yooko096x 379683 379682 2026-05-22T20:24:17Z Ibne maryam 17680 /* */ 379683 wikitext text/x-wiki [[زمرو:علائقا]] [[زمرو:ريگستان]] 8ekkpi2j60zknl6n0wl60si05c38zav 379690 379683 2026-05-22T20:32:41Z Ibne maryam 17680 /* */ 379690 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ريگستان]] [[زمرو:علائقا بلحاظ قسم]] a15ieky2yyowgs8asz6tce0rvqlp3ny 14 97278 379698 2026-05-22T20:45:39Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ بلحاظ قيام جو سال]] [[زمرو:علائقا بلحاظ قيام جو سال]] 379698 wikitext text/x-wiki [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ملڪ بلحاظ قيام جو سال]] [[زمرو:علائقا بلحاظ قيام جو سال]] 88252et2jsa5a6fvb4244svqm5owqnj 379700 379698 2026-05-22T20:46:59Z Ibne maryam 17680 /* */ 379700 wikitext text/x-wiki [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:رياستون بلحاظ قيام جو سال]] [[زمرو:علائقا بلحاظ قيام جو سال]] tnnvtlvjsi1bvk9cdnigoe2vtaxflyp 14 97279 379699 2026-05-22T20:46:15Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:رياست]] 379699 wikitext text/x-wiki [[زمرو:رياست]] rtfn6okctz4wxzyi693tk3m9migf5aa 14 97280 379701 2026-05-22T20:47:26Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:رياست]] 379701 wikitext text/x-wiki [[زمرو:رياست]] rtfn6okctz4wxzyi693tk3m9migf5aa 14 97281 379702 2026-05-22T20:48:13Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:سال]] 379702 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سال]] 6x2gapoj1c1kavwuv5puwqrjasjr60z 14 97282 379710 2026-05-22T21:03:36Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:بيرنگ اسٽريٽ]] [[زمرو:روس ۾ قومي پارڪ]] [[زمرو:ايشيا جا محفوظ علائقا]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ]] [[زمرو:روسي ڏور اوڀر جا محفوظ علائقا]] [[زمرو:2013 ۾ قائم ٿيل محفوظ علائقا]] 379710 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بيرنگ اسٽريٽ]] [[زمرو:روس ۾ قومي پارڪ]] [[زمرو:ايشيا جا محفوظ علائقا]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ]] [[زمرو:روسي ڏور اوڀر جا محفوظ علائقا]] [[زمرو:2013 ۾ قائم ٿيل محفوظ علائقا]] 16qioeemc1l1x7k0t1otvcce2mlb5dw 14 97283 379711 2026-05-22T21:05:10Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:بيرنگ سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي گذرگاهه]] 379711 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بيرنگ سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي گذرگاهه]] i94l317e9qa4gbodfuewlt2h5ywp5of 379712 379711 2026-05-22T21:05:50Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:سامونڊي گذرگاهه]]; added [[Category:سامونڊي گذرگاهون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 379712 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بيرنگ سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي گذرگاهون]] tl3mz4bq3ih72f8jwf44kcb5ulz09d4 14 97284 379713 2026-05-22T21:07:02Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:سمنڊ]] 379713 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سمنڊ]] o6hayf8xgm50fq0os8j6sex9yhqikmb 379718 379713 2026-05-22T21:28:42Z Ibne maryam 17680 /* */ 379718 wikitext text/x-wiki [[زمرو:حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:الاسڪا رياست ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي ساحلي جاگرافي]] 4364mwuu5hmi7rcvqp48hwbp0wygus5 14 97285 379716 2026-05-22T21:18:32Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي جاگرافي]] 379716 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي جاگرافي]] 68vh5kmo9cn83o5nnp5x36mf7ard7jo 14 97286 379719 2026-05-22T21:29:47Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] 379719 wikitext text/x-wiki [[زمرو:حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] 2aale0k1z2gil4qkio980wxdiivorkv 14 97287 379720 2026-05-22T21:31:48Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:الاسڪا رياست جي ارضيات]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم]] 379720 wikitext text/x-wiki [[زمرو:الاسڪا رياست جي ارضيات]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم]] p4q3lovmszqd7glhpekneihx2zylpoh 14 97288 379721 2026-05-22T21:33:10Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:الاسڪا رياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي ارضيات]] 379721 wikitext text/x-wiki [[زمرو:الاسڪا رياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي ارضيات]] a79kn5pl6fs6j3zy9cgx1mx4y4068nb 828 97289 379722 2026-05-22T21:34:49Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'آئووا', top = 43.7, bottom = 40.2, left = -96.8, right = -89.9, image = 'USA Iowa location map.svg', image1 = 'USA Iowa relief location map.svg' } 379722 Scribunto text/plain return { name = 'آئووا', top = 43.7, bottom = 40.2, left = -96.8, right = -89.9, image = 'USA Iowa location map.svg', image1 = 'USA Iowa relief location map.svg' } eyqs1wszmayytl398t37j64nn8zw7iu 14 97290 379723 2026-05-22T21:34:53Z Ibne maryam 17680 /* */ 379723 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روس جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:اتر آمريڪا ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي جاگرافي]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا حاشيائي سمنڊ]] [[زمرو:سامونڊي ماحولياتي علائقا]] [[زمرو:روس جي سياسي جاگرافي]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياسي جاگرافي]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:ايشيا جا سمنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا سمنڊ]] [[زمرو:روس جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي ارضيات]] 17tfcbz0zw0r2a6tgn36d4ouiurvvm2 379731 379723 2026-05-22T21:38:42Z Ibne maryam 17680 /* */ 379731 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روس جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي جاگرافي]] k77mjakwr49dr5sf5uw3gqp679fduwd 14 97291 379724 2026-05-22T21:35:40Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:روس جي جاگرافي]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي]] 379724 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روس جي جاگرافي]] [[زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي]] etzq4klj449vaac92t33e4zt11qhi2g 828 97292 379725 2026-05-22T21:36:13Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ایلسورٿ ڪائونٽي, ڪينساس', top = 38.914, bottom = 38.468, left = -98.561, right = -97.851, image = 'Location Map USA Kansas Ellsworth County.svg' } 379725 Scribunto text/plain return { name = 'ایلسورٿ ڪائونٽي, ڪينساس', top = 38.914, bottom = 38.468, left = -98.561, right = -97.851, image = 'Location Map USA Kansas Ellsworth County.svg' } e05gm0kyiiyfrbfr22rwb29xzyzba3f 828 97293 379726 2026-05-22T21:37:07Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪينساس', top = 40.2, bottom = 36.8, left = -102.3, right = -94.4, image = 'USA Kansas location map.svg', image1 = 'USA Kansas relief location map.svg' } 379726 Scribunto text/plain return { name = 'ڪينساس', top = 40.2, bottom = 36.8, left = -102.3, right = -94.4, image = 'USA Kansas location map.svg', image1 = 'USA Kansas relief location map.svg' } tailf6y1yrlwl1ybzjxdcwfgcau96gb 14 97294 379727 2026-05-22T21:37:10Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ڪرائي]] [[زمرو:روس]] 379727 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪرائي]] [[زمرو:روس]] cpb56o6gs2pu7d2tr2m1sh904pi6o1h 379728 379727 2026-05-22T21:37:45Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:روس]]; added [[Category:روس جا ڪرائي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 379728 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪرائي]] [[زمرو:روس جا ڪرائي]] 3qno2iuo1h2umlio8wisgvlyngmxred 379729 379728 2026-05-22T21:37:59Z Ibne maryam 17680 /* */ 379729 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روس جا ڪرائي]] mj824ub6gm3c6oe1p7x6rfvrslr3tuc 828 97295 379730 2026-05-22T21:38:11Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪينٽڪي', top = 39.8, bottom = 35.8, left = -89.8, right = -81.8, image = 'USA Kentucky location map.svg', image1 = 'USA Kentucky relief location map.svg' } 379730 Scribunto text/plain return { name = 'ڪينٽڪي', top = 39.8, bottom = 35.8, left = -89.8, right = -81.8, image = 'USA Kentucky location map.svg', image1 = 'USA Kentucky relief location map.svg' } 8jcq4izus0uwhc1wutfr4ahzuqi37yp 828 97296 379732 2026-05-22T21:39:34Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'لاس اينجلس ميٽروپوليٽن ايريا', top = 34.86, bottom = 33.28, left = -119.10, right = -117.30, image = 'U.S. - Los Angeles Metropolitan Area location map.svg', width = 200 } 379732 Scribunto text/plain return { name = 'لاس اينجلس ميٽروپوليٽن ايريا', top = 34.86, bottom = 33.28, left = -119.10, right = -117.30, image = 'U.S. - Los Angeles Metropolitan Area location map.svg', width = 200 } p96fh6u31zj22k0ndcu8ca9jyjkoje9 828 97297 379733 2026-05-22T21:40:47Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪينساس', top = 40.2, bottom = 36.8, left = -102.3, right = -94.4, image = 'USA Kansas location map.svg', image1 = 'USA Kansas relief location map.svg' } 379733 Scribunto text/plain return { name = 'ڪينساس', top = 40.2, bottom = 36.8, left = -102.3, right = -94.4, image = 'USA Kansas location map.svg', image1 = 'USA Kansas relief location map.svg' } tailf6y1yrlwl1ybzjxdcwfgcau96gb 14 97298 379734 2026-05-22T21:40:56Z Ibne maryam 17680 /* */ 379734 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روس جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي جاگرافي]] 4c53dbt9qaeffp8wggafz8y8ukct4gz 828 97299 379735 2026-05-22T21:41:32Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪينٽڪي', top = 39.8, bottom = 35.8, left = -89.8, right = -81.8, image = 'USA Kentucky location map.svg', image1 = 'USA Kentucky relief location map.svg' } 379735 Scribunto text/plain return { name = 'ڪينٽڪي', top = 39.8, bottom = 35.8, left = -89.8, right = -81.8, image = 'USA Kentucky location map.svg', image1 = 'USA Kentucky relief location map.svg' } 8jcq4izus0uwhc1wutfr4ahzuqi37yp 14 97300 379736 2026-05-22T21:42:31Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:روس جي سياسي جاگرافي]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياسي جاگرافي]] 379736 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روس جي سياسي جاگرافي]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياسي جاگرافي]] oodvz8yf6plf72oxbivpdaszbf93fy1 828 97301 379737 2026-05-22T21:42:36Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'لاس اينجلس ميٽروپوليٽن ايريا', top = 34.86, bottom = 33.28, left = -119.10, right = -117.30, image = 'U.S. - Los Angeles Metropolitan Area location map.svg', width = 200 } 379737 Scribunto text/plain return { name = 'لاس اينجلس ميٽروپوليٽن ايريا', top = 34.86, bottom = 33.28, left = -119.10, right = -117.30, image = 'U.S. - Los Angeles Metropolitan Area location map.svg', width = 200 } p96fh6u31zj22k0ndcu8ca9jyjkoje9 14 97302 379738 2026-05-22T21:43:42Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:سياسي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي جاگرافي]] 379738 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سياسي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي جاگرافي]] ndg47n9gmlirxo8umdpn5oe8ow0se2s 828 97303 379739 2026-05-22T21:43:44Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'لاس اينجلس ميٽروپوليٽن ايريا', top = 34.86, bottom = 33.28, left = -119.10, right = -117.30, image = 'U.S. - Los Angeles Metropolitan Area location map.svg', width = 200 } 379739 Scribunto text/plain return { name = 'لاس اينجلس ميٽروپوليٽن ايريا', top = 34.86, bottom = 33.28, left = -119.10, right = -117.30, image = 'U.S. - Los Angeles Metropolitan Area location map.svg', width = 200 } p96fh6u31zj22k0ndcu8ca9jyjkoje9 828 97304 379740 2026-05-22T21:44:48Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'لاس اينجلس ميٽروپوليٽن ايريا', top = 34.86, bottom = 33.28, left = -119.10, right = -117.30, image = 'U.S. - Los Angeles Metropolitan Area location map.svg', width = 200 } 379740 Scribunto text/plain return { name = 'لاس اينجلس ميٽروپوليٽن ايريا', top = 34.86, bottom = 33.28, left = -119.10, right = -117.30, image = 'U.S. - Los Angeles Metropolitan Area location map.svg', width = 200 } p96fh6u31zj22k0ndcu8ca9jyjkoje9 828 97305 379741 2026-05-22T21:46:03Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'بيٽن روج ڊائون ٽائون', top = 30.45855, bottom = 30.43818, left = -91.19521, right = -91.17691, image = 'Baton Rouge Downtown, Louisiana.png' } 379741 Scribunto text/plain return { name = 'بيٽن روج ڊائون ٽائون', top = 30.45855, bottom = 30.43818, left = -91.19521, right = -91.17691, image = 'Baton Rouge Downtown, Louisiana.png' } cgcufklqt9jsvwht7s6b2t32e18njkq 14 97306 379742 2026-05-22T21:46:42Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اتر آمريڪا جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم]] 379742 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اتر آمريڪا جا سمنڊ]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم]] 32j33iku17oywqhasnj1qelultxacyn 828 97307 379743 2026-05-22T21:47:03Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'بيٽن روج ڊائون ٽائون', top = 30.45855, bottom = 30.43818, left = -91.19521, right = -91.17691, image = 'Baton Rouge Downtown, Louisiana.png' } 379743 Scribunto text/plain return { name = 'بيٽن روج ڊائون ٽائون', top = 30.45855, bottom = 30.43818, left = -91.19521, right = -91.17691, image = 'Baton Rouge Downtown, Louisiana.png' } cgcufklqt9jsvwht7s6b2t32e18njkq 14 97308 379744 2026-05-22T21:48:06Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:سمنڊ بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا ۾ پاڻي جا جسم]] 379744 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سمنڊ بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:اتر آمريڪا ۾ پاڻي جا جسم]] l73povuya85u5wf18tdtk7q1ynxgrpm 828 97309 379745 2026-05-22T21:48:13Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'بيٽن روج', top = 30.5312, bottom = 30.3681, left = -91.2288, right = -91.0959, image = 'Baton Rouge, Louisiana.png' } 379745 Scribunto text/plain return { name = 'بيٽن روج', top = 30.5312, bottom = 30.3681, left = -91.2288, right = -91.0959, image = 'Baton Rouge, Louisiana.png' } 8iodxuydjb7g8l8v7li2ggu4ho3a40c 828 97310 379746 2026-05-22T21:49:07Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'بيٽن روج', top = 30.5312, bottom = 30.3681, left = -91.2288, right = -91.0959, image = 'Baton Rouge, Louisiana.png' } 379746 Scribunto text/plain return { name = 'بيٽن روج', top = 30.5312, bottom = 30.3681, left = -91.2288, right = -91.0959, image = 'Baton Rouge, Louisiana.png' } 8iodxuydjb7g8l8v7li2ggu4ho3a40c 828 97311 379747 2026-05-22T21:50:09Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'لافيٽ', top = 30.2418, bottom = 30.2036, left = -92.0358, right = -91.9966, image = 'Lafayette, Louisiana.png' } 379747 Scribunto text/plain return { name = 'لافيٽ', top = 30.2418, bottom = 30.2036, left = -92.0358, right = -91.9966, image = 'Lafayette, Louisiana.png' } 8ldrqfngyha73nuqhucrztuejy81itg 828 97312 379748 2026-05-22T21:50:49Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'لافيٽ', top = 30.2418, bottom = 30.2036, left = -92.0358, right = -91.9966, image = 'Lafayette, Louisiana.png' } 379748 Scribunto text/plain return { name = 'لافيٽ', top = 30.2418, bottom = 30.2036, left = -92.0358, right = -91.9966, image = 'Lafayette, Louisiana.png' } 8ldrqfngyha73nuqhucrztuejy81itg 14 97313 379749 2026-05-22T21:51:06Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ايشيا جا سمنڊ]] [[زمرو:يورپ جا سمنڊ]] [[زمرو:سمنڊ بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:روس ۾ پاڻي جا جسم]] 379749 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ايشيا جا سمنڊ]] [[زمرو:يورپ جا سمنڊ]] [[زمرو:سمنڊ بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:روس ۾ پاڻي جا جسم]] 1fzv3nyeonf7w5g2sliblbv1a73bjel 828 97314 379750 2026-05-22T21:51:57Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'شريوپورٽ ڊائون ٽائون', top = 32.5211, bottom = 32.5019, left = -93.7603, right = -93.7387, image = 'Shreveport Downtown, Louisiana.png' } 379750 Scribunto text/plain return { name = 'شريوپورٽ ڊائون ٽائون', top = 32.5211, bottom = 32.5019, left = -93.7603, right = -93.7387, image = 'Shreveport Downtown, Louisiana.png' } 86140ucq6u4rhj67d4ni9hwighyj5o7 14 97315 379751 2026-05-22T21:52:40Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:سمنڊ بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:يورپ ۾ پاڻي جا جسم]] 379751 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سمنڊ بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:يورپ ۾ پاڻي جا جسم]] 5wj73pdmj6zfkdrxrsr2rkf08kxb1k2 828 97316 379752 2026-05-22T21:52:52Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'شريوپورٽ ڊائون ٽائون', top = 32.5211, bottom = 32.5019, left = -93.7603, right = -93.7387, image = 'Shreveport Downtown, Louisiana.png' } 379752 Scribunto text/plain return { name = 'شريوپورٽ ڊائون ٽائون', top = 32.5211, bottom = 32.5019, left = -93.7603, right = -93.7387, image = 'Shreveport Downtown, Louisiana.png' } 86140ucq6u4rhj67d4ni9hwighyj5o7 828 97317 379753 2026-05-22T21:53:37Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'شريوپورٽ', top = 32.5540, bottom = 32.4145, left = -93.8116, right = -93.6766, image = 'Shreveport, Louisiana.png' } 379753 Scribunto text/plain return { name = 'شريوپورٽ', top = 32.5540, bottom = 32.4145, left = -93.8116, right = -93.6766, image = 'Shreveport, Louisiana.png' } g07e83n2ugxah0ehi27wsr4ielekx9g 828 97318 379754 2026-05-22T21:54:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'شريوپورٽ', top = 32.5540, bottom = 32.4145, left = -93.8116, right = -93.6766, image = 'Shreveport, Louisiana.png' } 379754 Scribunto text/plain return { name = 'شريوپورٽ', top = 32.5540, bottom = 32.4145, left = -93.8116, right = -93.6766, image = 'Shreveport, Louisiana.png' } g07e83n2ugxah0ehi27wsr4ielekx9g 828 97319 379755 2026-05-22T21:55:11Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'لوزيانا', top = 33.2, bottom = 28.7, left = -94.2, right = -88.6, image = 'USA Louisiana location map.svg', image1 = 'USA Louisiana relief location map.svg' } 379755 Scribunto text/plain return { name = 'لوزيانا', top = 33.2, bottom = 28.7, left = -94.2, right = -88.6, image = 'USA Louisiana location map.svg', image1 = 'USA Louisiana relief location map.svg' } nvsn8p7a9qqunbvmq1xwqaf6jzfe620 828 97320 379757 2026-05-22T21:55:51Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'لوزيانا', top = 33.2, bottom = 28.7, left = -94.2, right = -88.6, image = 'USA Louisiana location map.svg', image1 = 'USA Louisiana relief location map.svg' } 379757 Scribunto text/plain return { name = 'لوزيانا', top = 33.2, bottom = 28.7, left = -94.2, right = -88.6, image = 'USA Louisiana location map.svg', image1 = 'USA Louisiana relief location map.svg' } nvsn8p7a9qqunbvmq1xwqaf6jzfe620 828 97321 379758 2026-05-22T21:57:01Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ھيٺيون مينھيٽن وڌايل', top = 40.756002, bottom = 40.699777, left = -74.019569, right = -73.969407, image = 'Location map Lower Manhattan extended.jpg', } 379758 Scribunto text/plain return { name = 'ھيٺيون مينھيٽن وڌايل', top = 40.756002, bottom = 40.699777, left = -74.019569, right = -73.969407, image = 'Location map Lower Manhattan extended.jpg', } ei014ym5a7u1csbfz6i5v2d93u0zasl 828 97322 379759 2026-05-22T21:58:05Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مئين', top = 47.7, bottom = 42.7, left = -71.3, right = -66.7, image = 'USA Maine location map.svg', image1 = 'USA Maine relief location map.svg', defaultscale = 0.75 } 379759 Scribunto text/plain return { name = 'مئين', top = 47.7, bottom = 42.7, left = -71.3, right = -66.7, image = 'USA Maine location map.svg', image1 = 'USA Maine relief location map.svg', defaultscale = 0.75 } 2xneuqcyxndbz8zksa6xuy40s26df2h 828 97323 379760 2026-05-22T21:59:35Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مئين', top = 47.7, bottom = 42.7, left = -71.3, right = -66.7, image = 'USA Maine location map.svg', image1 = 'USA Maine relief location map.svg', defaultscale = 0.75 } 379760 Scribunto text/plain return { name = 'مئين', top = 47.7, bottom = 42.7, left = -71.3, right = -66.7, image = 'USA Maine location map.svg', image1 = 'USA Maine relief location map.svg', defaultscale = 0.75 } 2xneuqcyxndbz8zksa6xuy40s26df2h 0 97324 379761 2026-05-22T22:00:18Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: {{short description|Marginal sea of the Arctic Ocean, off the northern coasts of Norway and Russia}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Infobox body of water | name = Barents Sea | image = Barents Sea map.png | caption =Location of the Barents Sea | image_bathymetry = | caption_bathymetry= | location = [[Arctic Ocean]] | coords = {{coord|75|N|40|E|scale:5000000_type:waterbody|name=Barents Sea|display=inline,title}} | type = [[Sea]] | inflow = [[Norwegian Sea]], Arctic Ocean... 379761 wikitext text/x-wiki {{short description|Marginal sea of the Arctic Ocean, off the northern coasts of Norway and Russia}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Infobox body of water | name = Barents Sea | image = Barents Sea map.png | caption =Location of the Barents Sea | image_bathymetry = | caption_bathymetry= | location = [[Arctic Ocean]] | coords = {{coord|75|N|40|E|scale:5000000_type:waterbody|name=Barents Sea|display=inline,title}} | type = [[Sea]] | inflow = [[Norwegian Sea]], [[Arctic Ocean]] | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Norway]] and [[Russia]] | length = | width = | area = {{convert|1400000|km2|abbr=on}} | depth = {{convert|230|m|abbr=on}} | max-depth = | volume = | residence_time = | shore = | frozen = | islands = | cities = | reference = [http://www.imr.no/temasider/havomrader_og_okosystem/barentshavet/Barentshavet/en Institute of Marine Research, Norway] }} The '''Barents Sea'''{{efn|{{IPAc-en|ˈ|b|ær|ə|n|t|s}} {{respell|BARR|ənts}}, also {{IPAc-en|US|ˈ|b|ɑːr|ə|n|t|s}} {{respell|BAR|ənts}};<ref>{{cite book|last=Wells|first=John C.|year=2008|title=Longman Pronunciation Dictionary|edition=3rd|publisher=Longman|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref> {{langx|no|Barentshavet}}, {{IPA|no-NO-03|ˈbɑ̀ːrəntsˌhɑːvə|lang}};<ref>{{cite book|last=Berulfsen|first=Bjarne|title=Norsk Uttaleordbok|language=no|year=1969|publisher=[[Aschehoug|H. Aschehoug & Co (W Nygaard)]]|location=Oslo|page=37}}</ref> {{langx|ru|Баренцево море|Barentsevo more}}.}} is a [[marginal sea]] of the [[Arctic Ocean]],<ref name="Wright2001">{{cite book|author=John Wright|title=The New York Times Almanac 2002|url=https://books.google.com/books?id=G81HonU81pAC&pg=PA459|access-date=29 November 2010|date=30 November 2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-1-57958-348-4|page=459}}</ref> located off the northern coasts of [[Norway]] and [[Russia]] and divided between Norwegian and Russian [[territorial waters]].<ref name="Ref_">World Wildlife Fund, 2008.</ref> It was known earlier among Russians as the ''Murman Sea'';{{efn|{{langx|ru|Мурманское море|Murmanskoye more}}.}} the current name of the sea is after the historical [[Netherlands|Dutch]] navigator [[Willem Barentsz]]. The Barents Sea is a rather shallow [[Continental shelf|shelf]] sea with an average depth of {{convert|230|m|ft}}, and it is an important site for both [[fishing]] and [[hydrocarbon exploration]].<ref name="Ref_a">O. G. Austvik, 2006.</ref> It is bordered by the [[Kola Peninsula]] to the south, the shelf edge towards the [[Norwegian Sea]] to the west, the [[archipelago]]s of [[Svalbard]] to the northwest, [[Franz Josef Land]] to the northeast and [[Novaya Zemlya]] to the east. The islands of Novaya Zemlya, an extension of the northern end of the [[Ural Mountains]], separate the Barents Sea from the [[Kara Sea]]. Although part of the Arctic Ocean, the Barents Sea has been characterised as "turning into the [[Atlantic Ocean|Atlantic]]",<ref name=Turning/> or in the process of being "[[Atlantification of the Arctic|Atlantified]]",<ref name=Geoscience2021/> because of its status as "the Arctic warming hot spot." Hydrologic changes due to [[global warming]] have led to a reduction in sea ice and in the stratification of the water column, which could produce major changes in weather in [[Eurasia]].<ref name=Turning>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/energy-environment/wp/2018/06/26/a-huge-stretch-of-the-arctic-ocean-is-turning-into-the-atlantic-right-before-our-eyes/|title=A huge stretch of the Arctic Ocean is rapidly turning into the Atlantic. That's not a good sign|last=Mooney|first=Chris|date=2018-06-26|newspaper=Washington Post|access-date=2018-06-27|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref> One prediction is that, as the Barents Sea's permanent ice-free area grows, evaporation will increase, leading to increased winter snowfalls in much of continental Europe.<ref name=Geoscience2021>{{Cite journal|title=Arctic sea-ice loss fuels extreme European snowfall|journal=[[Nature Geoscience]]|url=https://www.nature.com/articles/s41561-021-00719-y|last1=Bailey|first1=Hannah|date=2021-04-01|last2=Hubbard|first2=Alun|last3=Klen|first3=Eric S.|last4=Mustonen|first4=Kaisa-Riikka|last5=Akers|first5=Pete D.|last6=Marttila|first6=Hannu|last7=Welker|first7=Jeffrey M.|volume=14|issue=5|page=283|doi=10.1038/s41561-021-00719-y|bibcode=2021NatGe..14..283B|hdl=10037/20941 |s2cid=232765992|hdl-access=free|url-access=subscription}}</ref> ==Geography== [[File:Barents Sea bathymetry.png|thumb|Bathymetric map of the Barents Sea showing major submarine features.]] [[Image:Tabularussiae.jpg|thumb|250px|Shores of the Barents (''Murman'') Sea. From "Tabula Russiae", Joan Blaeu's, Amsterdam, 1614.]] The southern half of the Barents Sea, including the ports of [[Murmansk]] (Russia) and [[Vardø (town)|Vardø]] (Norway) remain [[ice]]-free year-round due to the warm [[North Atlantic drift]]. In September, the entire Barents Sea is more or less completely ice-free. From 1920 to 1944, [[Finland]]'s territory also reached the Barents Sea. The [[Liinakhamari]] harbour in the [[Pechengsky District]] was Finland's only ice-free winter harbour until 1944 when it was ceded to the [[Soviet Union]]. There are three main types of [[water mass]]es in the Barents Sea: Warm, salty [[Atlantic Ocean|Atlantic]] water (temperature >3&nbsp;°C, [[salinity]] >35) from the [[North Atlantic drift]]; cold Arctic water (temperature <0&nbsp;°C, salinity <35) from the north; and warm, but not very salty, coastal water (temperature >3&nbsp;°C, salinity <34.7). Between the Atlantic and Polar waters, a front called the Polar Front is formed. In the western parts of the sea (close to [[Bear Island (Norway)|Bear Island]]), this front is determined by the bottom topography and is therefore relatively sharp and stable from year to year, while in the east (towards [[Novaya Zemlya]]), it can be quite diffuse and its position can vary markedly between years. The lands of Novaya Zemlya attained most of their early Holocene coastal deglaciation approximately 10,000 years before the present.<ref name="Ref_b">J. Zeeberg, 2001.</ref> ===Extent=== The [[International Hydrographic Organization]] defines the limits of the "Barentsz Sea" {{sic}} as follows:<ref name="Ref_1953">{{cite web |url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition |year=1953 |publisher=International Hydrographic Organization |access-date=28 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-date=8 October 2011 }}</ref> :''On the west'': The northeastern limit of the [[Norwegian Sea]] [A line joining the southernmost point of [[Spitsbergen|West Spitzbergen]] {{sic}} to North Cape of [[Bear Island (Norway)|Bear Island]], through this island to Cape Bull and thence on to [[North Cape, Norway|North Cape]] in [[Norway]] (25°45'E)]. :''On the northwest'': The eastern shore of West Spitzbergen {{sic}}, [[Hinlopen Strait]] up to [[80th parallel north|80° latitude north]]; south and east coasts of North-East Land [the island of [[Nordaustlandet]]<nowiki>]</nowiki> to Cape Leigh Smith ({{coord|80|05|N|28|00|E|display=inline}}). :''On the north'': Cape Leigh Smith across the Islands Bolshoy Ostrov (Great Island) <nowiki>[</nowiki>[[Storøya]]<nowiki>]</nowiki>, Gilles <nowiki>[</nowiki>[[Kvitøya]]<nowiki>]</nowiki> and [[Victoria Island (Russian Arctic)|Victoria]]; [[Cape Mary Harmsworth]] (southwestern extremity of [[Alexandra Land]]) along the northern coasts of [[Franz Josef Land|Franz-Josef Land]] as far as [[Cape Kohlsaat]] ({{coord|81|14|N|65|10|E|display=inline}}). :''On the east'': Cape Kohlsaat to [[Cape Zhelaniya]] (Desire); west and southwest coast of [[Novaya Zemlya]] to Cape Kussov Noss and thence to western entrance Cape, Dolgaya Bay ({{coord|70|15|N|58|25|E|display=inline}}) on [[Vaygach Island|Vaigach Island]]. Through Vaigach Island to Cape Greben; thence to Cape Belyi Noss on the mainland. :''On the south'': The northern limit of the [[White Sea]] [A line joining Svyatoi Nos ([[Murmansk Oblast|Murmansk]] Coast, 39°47'E) and Cape Kanin]. Other islands in the Barents Sea include Chaichy and Timanets. ===Geology=== {{see also|White Sea Rift System}} The Barents Sea was originally formed from two major continental collisions: the [[Caledonian orogeny]], in which the [[Baltica]] and [[Laurentia]] collided to form [[Laurasia]], and a subsequent collision between Laurasia and Western Siberia. Most of its geological history is dominated by [[extensional tectonics]], caused by the collapse of the Caledonian and Uralian orogenic belts and the break-up of [[Pangaea]].<ref name=Dore1995>{{Cite web| publisher= [[Arctic Institute of North America]] | url= http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-207.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20061029185917/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-207.pdf |archive-date=2006-10-29 |url-status=live | title = Barents Sea Geology, Petroleum Resources and Commercial Potential | issue = 3 | volume = 48 | author = Doré, A.G. | date = Sep 1995}}</ref> These events created the major rift basins that dominate the Barents Shelf, along with various [[Platform (geology)|platforms]] and structural highs. The later geological history of the Barents Sea is dominated by Late Cenozoic [[Tectonic uplift|uplift]], particularly that caused by [[Quaternary glaciation]], which has resulted in erosion and deposition of significant sediment.<ref name=Dore1996>{{Cite journal | journal= [[Global and Planetary Change]] | title = Impact of Glaciations on Basin Evolution: Data and Models from the Norwegian Margin and Adjacent Areas | issue = 1–4 | volume = 12 | author = Doré, A.G. | date = March 1996 }}</ref> ===Ecology=== [[Image:Barents Sea in Bloom.jpg|thumb|Phytoplankton bloom in the Barents Sea. The milky-blue colour that dominates the bloom suggests that it contains large numbers of [[coccolithophores]].]] Due to the [[North Atlantic drift]], the Barents Sea has a high biological production compared to other oceans of similar latitude. The [[spring bloom]] of [[phytoplankton]] can start quite early near the ice edge because the fresh water from the melting ice makes up a stable water layer on top of the seawater. The [[phytoplankton]] bloom feeds [[zooplankton]] such as ''Calanus finmarchicus'', ''Calanus glacialis'', ''Calanus hyperboreus'', ''Oithona'' spp., and [[krill]]. The [[zooplankton]] feeders include young [[Atlantic cod|cod]], [[capelin]], [[polar cod]], [[whales]], and [[little auk]]. The capelin is a key food for top predators such as the north-east Arctic [[Atlantic cod|cod]], [[harp seal]]s, and seabirds such as the [[common guillemot]] and [[Brunnich's guillemot]]. The fisheries of the Barents Sea, in particular the [[Atlantic cod|cod]] fisheries, are of great importance for both Norway and Russia. SIZEX-89 was an international winter experiment in 1989 for which the main objectives were to perform sensor signature studies of different ice types to develop SAR algorithms for ice variables, such as ice types, ice concentrations and ice kinematics.<ref name="Ref_c">''Sea ice modeling in the Barents Sea during SIZEX 89'' (Haugan, P.M., Johannessen, O.M. and Sandven, S., IGARSS´90 symposium, Washington D.C., 1990)</ref> Although previous research suggested that predation by whales may be the cause of depleting fish stocks, more recent research suggests that marine mammal consumption has only a trivial influence on fisheries. A model assessing the effects of fisheries and climate was far more accurate at describing trends in fish abundance.<ref>{{cite journal | last = Corkeron | first = Peter J. | date = April 23, 2009 | title = Marine mammals' influence on ecosystem processes affecting fisheries in the Barents Sea is trivial | journal = Biology Letters | volume = 5 | issue = 2 | pages = 204–206 | publisher = [[Royal Society|The Royal Society]] | issn = 1744-957X | doi = 10.1098/rsbl.2008.0628 | pmid = 19126534 | pmc = 2665811}}</ref> There is a genetically distinct [[polar bear]] population associated with the Barents Sea.<ref name="Ref_d">C.M. Hogan, 2008</ref> ===Pollution=== The Barents Sea is "among the most polluted places on Earth" due to accumulated marine garbage, decades of Soviet nuclear tests, [[radioactive waste]] dumping and industrial pollution.<ref name=nibdr>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/environment/2023/jul/24/russia-barents-sea-toxic-legacy-military-buildup-mining-shipping-indigenous |title='Nature is being destroyed': Russia's arms buildup in Barents Sea creating toxic legacy |work=The Guardian}}</ref> The elevated pollution has caused elevated rates of disease among locals.<ref name=nibdr/> With rising military buildup and increased use of shipping lanes heading east through the Arctic, there are concerns that a further increase in pollution is likely, not least from the increased risk of future oil spills from ships not properly equipped for the environment.<ref name=nibdr/> ===Connections to global weather=== {{excerpt|Arctic sea ice decline#Barents Sea ice}} ==History== [[File:Walvisvangst bij de kust van Spitsbergen - Dutch whalers near Spitsbergen (Abraham Storck, 1690).jpg|thumb|Dutch whalers near [[Svalbard]], 1690]] ===Name=== The Barents Sea was formerly known to Russians as ''Murmanskoye more'' ({{lit|Murman Sea}}, i.e., their term for Norwegians). It appears with this name in 16th-century maps, including [[Gerard Mercator]]'s ''Map of the Arctic'' published in his 1595 atlas. Its eastern corner, in the region of the [[Pechora River]]'s estuary, has been known as ''Pechorskoye more'', that is, [[Pechora Sea]]. It was also known as ''Pomorskoye more'', after the first inhabitants of its shores, the [[Pomors]], as well as ''Russkoye more'' ({{lit|Russian Sea}}) or ''Moskovskoye more'' ({{lit|Muscovite Sea}}). The name ''Murmanskoye more'' remained in official use until 1853.<ref>{{Cite web |title=Баренцево море: где находится, описание, история |url=https://iskatel.com/places/barentsevo-more |access-date=2023-07-07 |website=iskatel.com |language=ru}}</ref> This sea was given its present name by Europeans in honour of [[Willem Barentsz]], a [[Netherlands|Dutch]] navigator and explorer. Barentsz was the leader of early expeditions to the far north, at the end of the 16th century. The Barents Sea has been called by sailors ''The Devil's Dance Floor'' due to its unpredictability and difficulty level.<ref>{{Cite news|url=http://www.thejournal.co.uk/news/north-east-news/warming-to-cap-art-4559364|title=Warming to cap art|last=Administrator|first=journallive|date=2006-08-15|work=journallive|access-date=2017-10-05|language=en|archive-date=2017-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005202032/http://www.thejournal.co.uk/news/north-east-news/warming-to-cap-art-4559364|url-status=dead}}</ref> Ocean rowers call it "''Devil's Jaw''". In 2017, after the first recorded complete man-powered crossing of the Barents Sea from [[Tromsø]] to [[Longyearbyen]] in a rowboat by the Polar Row expedition, captain [[Fiann Paul]] was asked by [[TV 2 (Norway)|Norwegian TV2]] how a rower would name the Barents Sea. Fiann responded that he would name it "Devil's Jaw", adding that the winds you constantly battle are like breath from the devil's nostrils while he holds you in his jaws.<ref>{{Cite news|url=http://www.tv2.no/a/9269125/|title=Tor (36) nådde Svalbard på supertid|publisher=[[TV 2 Direkte|TV 2]]|access-date=2017-10-05|language=no-nb}}</ref> [[File:MurmanskHarbour.jpg|thumb|The harbour of the [[Murmansk Fjord]].]] ===Modern era=== Seabed mapping was completed in 1933; the first full map was produced by Russian marine geologist [[Maria Klenova]]. The Barents Sea was the site of a notable [[World War II]] engagement which later became known as the [[Battle of the Barents Sea]]. Under the command of [[Oskar Kummetz]], German warships sank minelayer HMS ''Bramble'' and destroyer {{HMS|Achates|H12|6}} but lost destroyer {{ship|German destroyer|Z16 Friedrich Eckoldt||2}}. Also, the German cruiser {{Ship|German cruiser|Admiral Hipper||2}} was severely damaged by British gunfire. The Germans later retreated and the British convoy arrived safely at Murmansk shortly afterwards. During the [[Cold War]], the [[Soviet Red Banner Northern Fleet]] used the southern reaches of the sea as a ballistic missile submarine [[bastion (naval)|bastion]], a strategy that [[Russia]] continued. [[Nuclear waste|Nuclear contamination]] from dumped Russian naval [[nuclear reactor|reactors]] is an [[natural environment|environmental]] concern in the Barents Sea. ==Economy== ===Political status=== {{further|Norway–Russia border}} [[File:Signing of the Russian-Norwegian Treaty on Maritime Delimitation and Cooperation in the Barents Sea and the Arctic Ocean..jpeg|thumb|Signing of the Russian-Norwegian Treaty, 15 September 2010]] For decades there was a boundary dispute between Norway and Russia regarding the position of the boundary between their respective claims to the Barents Sea. The Norwegians favoured a [[Equidistance principle|median line]], based on the [[Convention on the High Seas|Geneva Convention of 1958]], whereas the Russians favoured a [[Meridian (geography)|meridian]]- based sector line, based on a Soviet decision of 1926.<ref name="Dore1995"/> A neutral "grey" zone between the competing claims had an area of {{convert|175000|km2}}, which is approximately 12% of the total area of the Barents Sea. The two countries started negotiations on the location of the boundary in 1974 and agreed to a moratorium on hydrocarbon exploration in 1976.{{cn|date=February 2026}} Twenty years after the fall of the Soviet Union, in 2010 Norway and Russia signed an agreement that placed the boundary equidistant from their competing claims. This was ratified and went into force on 7 July 2011, opening the grey zone for [[hydrocarbon exploration]].<ref name="mt20110707">{{cite web |url=http://www.themoscowtimes.com/business/article/arctic-treaty-with-norway-opens-fields/440178.html |title= Arctic Treaty With Norway Opens Fields |first=Howard |last=Amos |work=[[The Moscow Times]] |date=7 July 2011 |access-date=2 July 2014 }}</ref> ===Oil and gas=== {{further|List of oil and gas fields of the Barents Sea}} Encouraged by the success of [[oil exploration]] and production in the [[North Sea oil|North Sea in the 1960s]], Norway began [[hydrocarbon exploration]] in the Barents Sea in 1969. They acquired seismic reflection surveys through the following years, which were analysed to understand the location of the main [[sedimentary basin]]s.<ref name="Dore1995"/> [[Statoil|NorskHydro]] drilled the first [[Oil well|well]] in 1980, which was a dry hole, and the first discoveries were made the following year: the Alke and Askeladden gas fields.<ref name="Dore1995"/> Several more discoveries were made on the Norwegian side of the Barents Sea throughout the 1980s, including the important [[Snøhvit|Snøhvit field]].<ref name="OT1">{{cite web | title = Snøhvit Gas Field, Norway | publisher = Offshore Technology| url = http://www.offshore-technology.com/projects/snohvit-field/ | access-date = 2 July 2014}}</ref> However, interest in the area began to wane due to a succession of dry holes, wells containing only gas (which was cheap at the time), and the prohibitive costs of developing wells in such a remote area. Interest in the area was reignited in the late 2000s after the Snovhit field was finally brought into production<ref name="Statoil1">{{cite web |title = Snøhvit |publisher = Statoil Website |url = http://www.statoil.com/en/ouroperations/explorationprod/ncs/snoehvit/pages/default.aspx |access-date = 2 July 2014 |archive-date = 1 May 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160501233005/http://www.statoil.com/en/OurOperations/ExplorationProd/ncs/snoehvit/Pages/default.aspx |url-status = dead }}</ref> and two new large discoveries were made.<ref name=tb20120110>{{cite news|title=Norway Makes Its Second Huge Oil Discovery In The Past Year|url=http://www.businessinsider.com/norway-makes-its-second-huge-offshore-oil-discovery-of-the-year-2012-1|agency=Associated Press|date=January 9, 2012|quote=a well drilled in the Havis prospect in the Barents Sea proved both oil and gas at an estimated volume of between 200 million and 300 million barrels of recoverable oil equivalents.}}</ref> The Russians began exploration in their territory around the same time, encouraged by their success in the [[Timan-Pechora Basin]].<ref name="Dore1995"/> They drilled their first wells in the early 1980s, and some very large gas fields were discovered throughout this decade. The [[Shtokman field]] was discovered in 1988 and is classed as a [[Giant oil and gas fields|giant]] gas field: currently the [[List of natural gas fields|5th-largest gas field in the world]]. Similar practical difficulties Barents Sea resulted in a decline in Russian exploration, aggravated by the nation's political instability of the 1990s. ===Fishing=== [[File:Honningsvåg 2013 06 09 3495 (10319135545).jpg|thumb|[[Honningsvåg]] is the most northerly fishing village in Norway]] The Barents Sea contains the world's largest remaining cod population,<ref name="WWF1">{{cite web | title = The Barents Sea Cod – the last of the large cod stocks | publisher = [[World Wildlife Foundation]] | url = http://wwf.panda.org/about_our_earth/all_publications/?12982/The-Barents-Sea-Cod-the-last-of-the-large-cod-stocks| access-date = 4 July 2014}}</ref> as well as important stocks of haddock and capelin. Fishing is managed jointly by Russia and Norway in the form of the [[Joint Norwegian–Russian Fisheries Commission]], established in 1976, in an attempt to keep track of how many fish are leaving the ecosystem due to fishing.<ref>{{cite web|url=http://www.fni.no/projects/norwegian_russian_fisheries_commission.html|title=The History of the Joint Norwegian-Russian Fisheries Commission|access-date=2014-07-07|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714161027/http://www.fni.no/projects/norwegian_russian_fisheries_commission.html|url-status=dead}}</ref> The Joint Norwegian-Russian Fisheries Commission sets Total Allowable Catches (TACs) for multiple species throughout their migratory tracks. Through the Commission, Norway and Russia also exchange fishing quotas and catch statistics to ensure the TACs are not being violated. However there are problems with reporting under this system, and researchers believe that they do not have accurate data for the effects of fishing on the Barents Sea ecosystem. Cod is one of the major catches. A large portion of catches are not reported when the fishing boats land, to account for profits that are being lost to high taxes and fees. Since many fishermen do not strictly follow the TACs and rules set forth by the Commission, the amount of fish being extracted annually from the Barents Sea is underestimated. ===Barents Sea biodiversity and marine bioprospecting=== [[File:Nordkapp landscape Barents Sea.jpg|thumb|left|[[North Cape (Norway)|Nordkapp]] on the Barents Sea]] The Barents Sea, where temperate waters from the Gulf Stream and cold waters from the Arctic meet, is home to an enormous diversity of organisms, which are well-adapted to the extreme conditions of their marine habitats. This makes these arctic species very attractive for marine [[bioprospecting]]. Marine bioprospecting may be defined as the search for bioactive molecules and compounds from marine sources that have new, unique properties and the potential for commercial applications. Amongst others, applications include medicines, food and feed, textiles, cosmetics and the process industry.<ref name="pmid24078803">{{cite journal |vauthors=Svenson J|date=May 2012 |title=MabCent: Arctic marine bioprospecting in Norway|journal=Phytochemistry Reviews|volume=12 |issue=3 |pages=567–578 |doi=10.1007/s11101-012-9239-3|pmid=24078803|pmc=3777186}}</ref><ref name=" regjeringen2009">{{cite web|title=Marin bioprospektering – en kilde til ny og bærekraftig verdiskaping|url=http://www.regjeringen.no/upload/FKD/Vedlegg/Diverse/2009/Marin_bioprospektering_080909_lavoppl.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028093509/http://www.regjeringen.no/upload/FKD/Vedlegg/Diverse/2009/Marin_bioprospektering_080909_lavoppl.pdf |archive-date=2014-10-28 |url-status=live}}</ref> The Norwegian government strategically supports the development of marine bioprospecting as it has the potential to contribute to new and sustainable wealth creation. Tromsø and the northern areas of Norway play a central role in this strategy. They have excellent access to unique Arctic marine organisms, existing marine industries, and R&D competence and infrastructure in this region. Since 2007, science and industry have cooperated closely on bioprospecting and the development and commercialization of new products.<ref name="pmid24078803"/><ref name="regjeringen2009"/> ==See also== {{portal|Oceans}} * [[Barents Basin]] * [[Continental shelf of Russia]] * [[Energy in Norway]] * [[List of largest biotechnology & pharmaceutical companies]] * [[List of oil and gas fields of the Barents Sea]] * [[List of seas]] ==Notes== {{notelist}} ==References== {{Reflist|30em}} ==Sources== * Ole Gunnar Austvik (2006) [http://www.kaldor.no/energy/berlin20060315-barents.html ''Oil and gas in the High North''], Security Policy Library no. 4, The Norwegian Atlantic Committee. ISSN 0802-6602. * C. Michael Hogan (2008) [https://web.archive.org/web/20081224205716/http://globaltwitcher.auderis.se/artspec_information.asp?thingid=36084 ''Polar Bear: Ursus maritimus''], Globaltwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg. * World Wildlife Fund (2008). [http://www.panda.org/arctic/barents ''Barents Sea environment and conservation'']. * {{cite journal |last = Zeeberg |first = JaapJan |author2=David J. Lubinski |author3=Steven L. Forman |date=September 2001 |title = Holocene Relative Sea Level History of Novaya Zemlya, Russia and Implications for Late Weichselian Ice-Sheet Loading |journal = Quaternary Research |volume = 56 |issue = 2 |pages = 218–230|publisher = Quaternary Research Center/Elsevier Science |issn = 0033-5894 |doi = 10.1006/qres.2001.2256 |url = http://www.xs4all.nl/~jzeebe1/sea_levels_glacial_deposition.pdf |bibcode = 2001QuRes..56..218Z |s2cid = 58938344 }} ==External links== {{Commons category|Barents Sea}} *{{cite EB1911|wstitle=Barents Sea |volume=3 |short=x}} * [http://www.Barents.com/ Barents.com]—Developing the Barents Region * [https://web.archive.org/web/20160304073746/http://www.foraminifera.eu/barents.html Foraminifera of the Barents Sea]—illustrated catalog {{Rivers of Russia}} {{List of seas}} {{Barents Sea Islands}} {{Authority control}} [[Category:Barents Sea| ]] [[Category:European seas]] [[Category:Marginal seas of the Arctic Ocean]] [[Category:Norway–Russia border]] [[Category:Seas of Norway]] [[Category:Seas of Russia]] 0obn1vtqteydsrcb2va1wevm1j850dd 379819 379761 2026-05-23T08:02:42Z Memon2025 21315 /* */ 379819 wikitext text/x-wiki {{short description|Marginal sea of the Arctic Ocean, off the northern coasts of Norway and Russia}} {{distinguish|بئرنگ سمنڊ}} {{Infobox body of water | name = Barents Sea | image = Barents Sea map.png | caption =Location of the Barents Sea | image_bathymetry = | caption_bathymetry= | location = [[Arctic Ocean]] | coords = {{coord|75|N|40|E|scale:5000000_type:waterbody|name=Barents Sea|display=inline,title}} | type = [[Sea]] | inflow = [[Norwegian Sea]], [[Arctic Ocean]] | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Norway]] and [[Russia]] | length = | width = | area = {{convert|1400000|km2|abbr=on}} | depth = {{convert|230|m|abbr=on}} | max-depth = | volume = | residence_time = | shore = | frozen = | islands = | cities = | reference = [http://www.imr.no/temasider/havomrader_og_okosystem/barentshavet/Barentshavet/en Institute of Marine Research, Norway] }} '''بارنٽس سمنڊ''' (Barents Sea) [[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو هڪ حاشيي سمنڊ آهي.<ref name="Wright2001">{{cite book|author=John Wright|title=The New York Times Almanac 2002|url=https://books.google.com/books?id=G81HonU81pAC&pg=PA459|access-date=29 November 2010|date=30 November 2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-1-57958-348-4|page=459}}</ref> ناروي ۽ روس جي اترين ساحلن تي واقع آهي ۽ ناروي ۽ روسي علائقائي پاڻين جي وچ ۾ ورهايل آهي.<ref name="Ref_">World Wildlife Fund, 2008.</ref> اهو اڳ ۾ روسين ۾ مرمن سمنڊ جي نالي سان مشهور هو. سمنڊ جو موجوده نالو تاريخي ڊچ نيويگيٽر وليم بارنٽس جي نالي تي آهي. The Barents Sea is a rather shallow [[Continental shelf|shelf]] sea with an average depth of {{convert|230|m|ft}}, and it is an important site for both [[fishing]] and [[hydrocarbon exploration]].<ref name="Ref_a">O. G. Austvik, 2006.</ref> It is bordered by the [[Kola Peninsula]] to the south, the shelf edge towards the [[Norwegian Sea]] to the west, the [[archipelago]]s of [[Svalbard]] to the northwest, [[Franz Josef Land]] to the northeast and [[Novaya Zemlya]] to the east. The islands of Novaya Zemlya, an extension of the northern end of the [[Ural Mountains]], separate the Barents Sea from the [[Kara Sea]]. Although part of the Arctic Ocean, the Barents Sea has been characterised as "turning into the [[Atlantic Ocean|Atlantic]]",<ref name=Turning/> or in the process of being "[[Atlantification of the Arctic|Atlantified]]",<ref name=Geoscience2021/> because of its status as "the Arctic warming hot spot." Hydrologic changes due to [[global warming]] have led to a reduction in sea ice and in the stratification of the water column, which could produce major changes in weather in [[Eurasia]].<ref name=Turning>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/energy-environment/wp/2018/06/26/a-huge-stretch-of-the-arctic-ocean-is-turning-into-the-atlantic-right-before-our-eyes/|title=A huge stretch of the Arctic Ocean is rapidly turning into the Atlantic. That's not a good sign|last=Mooney|first=Chris|date=2018-06-26|newspaper=Washington Post|access-date=2018-06-27|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref> One prediction is that, as the Barents Sea's permanent ice-free area grows, evaporation will increase, leading to increased winter snowfalls in much of continental Europe.<ref name=Geoscience2021>{{Cite journal|title=Arctic sea-ice loss fuels extreme European snowfall|journal=[[Nature Geoscience]]|url=https://www.nature.com/articles/s41561-021-00719-y|last1=Bailey|first1=Hannah|date=2021-04-01|last2=Hubbard|first2=Alun|last3=Klen|first3=Eric S.|last4=Mustonen|first4=Kaisa-Riikka|last5=Akers|first5=Pete D.|last6=Marttila|first6=Hannu|last7=Welker|first7=Jeffrey M.|volume=14|issue=5|page=283|doi=10.1038/s41561-021-00719-y|bibcode=2021NatGe..14..283B|hdl=10037/20941 |s2cid=232765992|hdl-access=free|url-access=subscription}}</ref> ==Geography== [[File:Barents Sea bathymetry.png|thumb|Bathymetric map of the Barents Sea showing major submarine features.]] [[Image:Tabularussiae.jpg|thumb|250px|Shores of the Barents (''Murman'') Sea. From "Tabula Russiae", Joan Blaeu's, Amsterdam, 1614.]] The southern half of the Barents Sea, including the ports of [[Murmansk]] (Russia) and [[Vardø (town)|Vardø]] (Norway) remain [[ice]]-free year-round due to the warm [[North Atlantic drift]]. In September, the entire Barents Sea is more or less completely ice-free. From 1920 to 1944, [[Finland]]'s territory also reached the Barents Sea. The [[Liinakhamari]] harbour in the [[Pechengsky District]] was Finland's only ice-free winter harbour until 1944 when it was ceded to the [[Soviet Union]]. There are three main types of [[water mass]]es in the Barents Sea: Warm, salty [[Atlantic Ocean|Atlantic]] water (temperature >3&nbsp;°C, [[salinity]] >35) from the [[North Atlantic drift]]; cold Arctic water (temperature <0&nbsp;°C, salinity <35) from the north; and warm, but not very salty, coastal water (temperature >3&nbsp;°C, salinity <34.7). Between the Atlantic and Polar waters, a front called the Polar Front is formed. In the western parts of the sea (close to [[Bear Island (Norway)|Bear Island]]), this front is determined by the bottom topography and is therefore relatively sharp and stable from year to year, while in the east (towards [[Novaya Zemlya]]), it can be quite diffuse and its position can vary markedly between years. The lands of Novaya Zemlya attained most of their early Holocene coastal deglaciation approximately 10,000 years before the present.<ref name="Ref_b">J. Zeeberg, 2001.</ref> ===Extent=== The [[International Hydrographic Organization]] defines the limits of the "Barentsz Sea" {{sic}} as follows:<ref name="Ref_1953">{{cite web |url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition |year=1953 |publisher=International Hydrographic Organization |access-date=28 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-date=8 October 2011 }}</ref> :''On the west'': The northeastern limit of the [[Norwegian Sea]] [A line joining the southernmost point of [[Spitsbergen|West Spitzbergen]] {{sic}} to North Cape of [[Bear Island (Norway)|Bear Island]], through this island to Cape Bull and thence on to [[North Cape, Norway|North Cape]] in [[Norway]] (25°45'E)]. :''On the northwest'': The eastern shore of West Spitzbergen {{sic}}, [[Hinlopen Strait]] up to [[80th parallel north|80° latitude north]]; south and east coasts of North-East Land [the island of [[Nordaustlandet]]<nowiki>]</nowiki> to Cape Leigh Smith ({{coord|80|05|N|28|00|E|display=inline}}). :''On the north'': Cape Leigh Smith across the Islands Bolshoy Ostrov (Great Island) <nowiki>[</nowiki>[[Storøya]]<nowiki>]</nowiki>, Gilles <nowiki>[</nowiki>[[Kvitøya]]<nowiki>]</nowiki> and [[Victoria Island (Russian Arctic)|Victoria]]; [[Cape Mary Harmsworth]] (southwestern extremity of [[Alexandra Land]]) along the northern coasts of [[Franz Josef Land|Franz-Josef Land]] as far as [[Cape Kohlsaat]] ({{coord|81|14|N|65|10|E|display=inline}}). :''On the east'': Cape Kohlsaat to [[Cape Zhelaniya]] (Desire); west and southwest coast of [[Novaya Zemlya]] to Cape Kussov Noss and thence to western entrance Cape, Dolgaya Bay ({{coord|70|15|N|58|25|E|display=inline}}) on [[Vaygach Island|Vaigach Island]]. Through Vaigach Island to Cape Greben; thence to Cape Belyi Noss on the mainland. :''On the south'': The northern limit of the [[White Sea]] [A line joining Svyatoi Nos ([[Murmansk Oblast|Murmansk]] Coast, 39°47'E) and Cape Kanin]. Other islands in the Barents Sea include Chaichy and Timanets. ===Geology=== {{see also|White Sea Rift System}} The Barents Sea was originally formed from two major continental collisions: the [[Caledonian orogeny]], in which the [[Baltica]] and [[Laurentia]] collided to form [[Laurasia]], and a subsequent collision between Laurasia and Western Siberia. Most of its geological history is dominated by [[extensional tectonics]], caused by the collapse of the Caledonian and Uralian orogenic belts and the break-up of [[Pangaea]].<ref name=Dore1995>{{Cite web| publisher= [[Arctic Institute of North America]] | url= http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-207.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20061029185917/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-207.pdf |archive-date=2006-10-29 |url-status=live | title = Barents Sea Geology, Petroleum Resources and Commercial Potential | issue = 3 | volume = 48 | author = Doré, A.G. | date = Sep 1995}}</ref> These events created the major rift basins that dominate the Barents Shelf, along with various [[Platform (geology)|platforms]] and structural highs. The later geological history of the Barents Sea is dominated by Late Cenozoic [[Tectonic uplift|uplift]], particularly that caused by [[Quaternary glaciation]], which has resulted in erosion and deposition of significant sediment.<ref name=Dore1996>{{Cite journal | journal= [[Global and Planetary Change]] | title = Impact of Glaciations on Basin Evolution: Data and Models from the Norwegian Margin and Adjacent Areas | issue = 1–4 | volume = 12 | author = Doré, A.G. | date = March 1996 }}</ref> ===Ecology=== [[Image:Barents Sea in Bloom.jpg|thumb|Phytoplankton bloom in the Barents Sea. The milky-blue colour that dominates the bloom suggests that it contains large numbers of [[coccolithophores]].]] Due to the [[North Atlantic drift]], the Barents Sea has a high biological production compared to other oceans of similar latitude. The [[spring bloom]] of [[phytoplankton]] can start quite early near the ice edge because the fresh water from the melting ice makes up a stable water layer on top of the seawater. The [[phytoplankton]] bloom feeds [[zooplankton]] such as ''Calanus finmarchicus'', ''Calanus glacialis'', ''Calanus hyperboreus'', ''Oithona'' spp., and [[krill]]. The [[zooplankton]] feeders include young [[Atlantic cod|cod]], [[capelin]], [[polar cod]], [[whales]], and [[little auk]]. The capelin is a key food for top predators such as the north-east Arctic [[Atlantic cod|cod]], [[harp seal]]s, and seabirds such as the [[common guillemot]] and [[Brunnich's guillemot]]. The fisheries of the Barents Sea, in particular the [[Atlantic cod|cod]] fisheries, are of great importance for both Norway and Russia. SIZEX-89 was an international winter experiment in 1989 for which the main objectives were to perform sensor signature studies of different ice types to develop SAR algorithms for ice variables, such as ice types, ice concentrations and ice kinematics.<ref name="Ref_c">''Sea ice modeling in the Barents Sea during SIZEX 89'' (Haugan, P.M., Johannessen, O.M. and Sandven, S., IGARSS´90 symposium, Washington D.C., 1990)</ref> Although previous research suggested that predation by whales may be the cause of depleting fish stocks, more recent research suggests that marine mammal consumption has only a trivial influence on fisheries. A model assessing the effects of fisheries and climate was far more accurate at describing trends in fish abundance.<ref>{{cite journal | last = Corkeron | first = Peter J. | date = April 23, 2009 | title = Marine mammals' influence on ecosystem processes affecting fisheries in the Barents Sea is trivial | journal = Biology Letters | volume = 5 | issue = 2 | pages = 204–206 | publisher = [[Royal Society|The Royal Society]] | issn = 1744-957X | doi = 10.1098/rsbl.2008.0628 | pmid = 19126534 | pmc = 2665811}}</ref> There is a genetically distinct [[polar bear]] population associated with the Barents Sea.<ref name="Ref_d">C.M. Hogan, 2008</ref> ===Pollution=== The Barents Sea is "among the most polluted places on Earth" due to accumulated marine garbage, decades of Soviet nuclear tests, [[radioactive waste]] dumping and industrial pollution.<ref name=nibdr>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/environment/2023/jul/24/russia-barents-sea-toxic-legacy-military-buildup-mining-shipping-indigenous |title='Nature is being destroyed': Russia's arms buildup in Barents Sea creating toxic legacy |work=The Guardian}}</ref> The elevated pollution has caused elevated rates of disease among locals.<ref name=nibdr/> With rising military buildup and increased use of shipping lanes heading east through the Arctic, there are concerns that a further increase in pollution is likely, not least from the increased risk of future oil spills from ships not properly equipped for the environment.<ref name=nibdr/> ===Connections to global weather=== {{excerpt|Arctic sea ice decline#Barents Sea ice}} ==History== [[File:Walvisvangst bij de kust van Spitsbergen - Dutch whalers near Spitsbergen (Abraham Storck, 1690).jpg|thumb|Dutch whalers near [[Svalbard]], 1690]] ===Name=== The Barents Sea was formerly known to Russians as ''Murmanskoye more'' ({{lit|Murman Sea}}, i.e., their term for Norwegians). It appears with this name in 16th-century maps, including [[Gerard Mercator]]'s ''Map of the Arctic'' published in his 1595 atlas. Its eastern corner, in the region of the [[Pechora River]]'s estuary, has been known as ''Pechorskoye more'', that is, [[Pechora Sea]]. It was also known as ''Pomorskoye more'', after the first inhabitants of its shores, the [[Pomors]], as well as ''Russkoye more'' ({{lit|Russian Sea}}) or ''Moskovskoye more'' ({{lit|Muscovite Sea}}). The name ''Murmanskoye more'' remained in official use until 1853.<ref>{{Cite web |title=Баренцево море: где находится, описание, история |url=https://iskatel.com/places/barentsevo-more |access-date=2023-07-07 |website=iskatel.com |language=ru}}</ref> This sea was given its present name by Europeans in honour of [[Willem Barentsz]], a [[Netherlands|Dutch]] navigator and explorer. Barentsz was the leader of early expeditions to the far north, at the end of the 16th century. The Barents Sea has been called by sailors ''The Devil's Dance Floor'' due to its unpredictability and difficulty level.<ref>{{Cite news|url=http://www.thejournal.co.uk/news/north-east-news/warming-to-cap-art-4559364|title=Warming to cap art|last=Administrator|first=journallive|date=2006-08-15|work=journallive|access-date=2017-10-05|language=en|archive-date=2017-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005202032/http://www.thejournal.co.uk/news/north-east-news/warming-to-cap-art-4559364|url-status=dead}}</ref> Ocean rowers call it "''Devil's Jaw''". In 2017, after the first recorded complete man-powered crossing of the Barents Sea from [[Tromsø]] to [[Longyearbyen]] in a rowboat by the Polar Row expedition, captain [[Fiann Paul]] was asked by [[TV 2 (Norway)|Norwegian TV2]] how a rower would name the Barents Sea. Fiann responded that he would name it "Devil's Jaw", adding that the winds you constantly battle are like breath from the devil's nostrils while he holds you in his jaws.<ref>{{Cite news|url=http://www.tv2.no/a/9269125/|title=Tor (36) nådde Svalbard på supertid|publisher=[[TV 2 Direkte|TV 2]]|access-date=2017-10-05|language=no-nb}}</ref> [[File:MurmanskHarbour.jpg|thumb|The harbour of the [[Murmansk Fjord]].]] ===Modern era=== Seabed mapping was completed in 1933; the first full map was produced by Russian marine geologist [[Maria Klenova]]. The Barents Sea was the site of a notable [[World War II]] engagement which later became known as the [[Battle of the Barents Sea]]. Under the command of [[Oskar Kummetz]], German warships sank minelayer HMS ''Bramble'' and destroyer {{HMS|Achates|H12|6}} but lost destroyer {{ship|German destroyer|Z16 Friedrich Eckoldt||2}}. Also, the German cruiser {{Ship|German cruiser|Admiral Hipper||2}} was severely damaged by British gunfire. The Germans later retreated and the British convoy arrived safely at Murmansk shortly afterwards. During the [[Cold War]], the [[Soviet Red Banner Northern Fleet]] used the southern reaches of the sea as a ballistic missile submarine [[bastion (naval)|bastion]], a strategy that [[Russia]] continued. [[Nuclear waste|Nuclear contamination]] from dumped Russian naval [[nuclear reactor|reactors]] is an [[natural environment|environmental]] concern in the Barents Sea. ==Economy== ===Political status=== {{further|Norway–Russia border}} [[File:Signing of the Russian-Norwegian Treaty on Maritime Delimitation and Cooperation in the Barents Sea and the Arctic Ocean..jpeg|thumb|Signing of the Russian-Norwegian Treaty, 15 September 2010]] For decades there was a boundary dispute between Norway and Russia regarding the position of the boundary between their respective claims to the Barents Sea. The Norwegians favoured a [[Equidistance principle|median line]], based on the [[Convention on the High Seas|Geneva Convention of 1958]], whereas the Russians favoured a [[Meridian (geography)|meridian]]- based sector line, based on a Soviet decision of 1926.<ref name="Dore1995"/> A neutral "grey" zone between the competing claims had an area of {{convert|175000|km2}}, which is approximately 12% of the total area of the Barents Sea. The two countries started negotiations on the location of the boundary in 1974 and agreed to a moratorium on hydrocarbon exploration in 1976.{{cn|date=February 2026}} Twenty years after the fall of the Soviet Union, in 2010 Norway and Russia signed an agreement that placed the boundary equidistant from their competing claims. This was ratified and went into force on 7 July 2011, opening the grey zone for [[hydrocarbon exploration]].<ref name="mt20110707">{{cite web |url=http://www.themoscowtimes.com/business/article/arctic-treaty-with-norway-opens-fields/440178.html |title= Arctic Treaty With Norway Opens Fields |first=Howard |last=Amos |work=[[The Moscow Times]] |date=7 July 2011 |access-date=2 July 2014 }}</ref> ===Oil and gas=== {{further|List of oil and gas fields of the Barents Sea}} Encouraged by the success of [[oil exploration]] and production in the [[North Sea oil|North Sea in the 1960s]], Norway began [[hydrocarbon exploration]] in the Barents Sea in 1969. They acquired seismic reflection surveys through the following years, which were analysed to understand the location of the main [[sedimentary basin]]s.<ref name="Dore1995"/> [[Statoil|NorskHydro]] drilled the first [[Oil well|well]] in 1980, which was a dry hole, and the first discoveries were made the following year: the Alke and Askeladden gas fields.<ref name="Dore1995"/> Several more discoveries were made on the Norwegian side of the Barents Sea throughout the 1980s, including the important [[Snøhvit|Snøhvit field]].<ref name="OT1">{{cite web | title = Snøhvit Gas Field, Norway | publisher = Offshore Technology| url = http://www.offshore-technology.com/projects/snohvit-field/ | access-date = 2 July 2014}}</ref> However, interest in the area began to wane due to a succession of dry holes, wells containing only gas (which was cheap at the time), and the prohibitive costs of developing wells in such a remote area. Interest in the area was reignited in the late 2000s after the Snovhit field was finally brought into production<ref name="Statoil1">{{cite web |title = Snøhvit |publisher = Statoil Website |url = http://www.statoil.com/en/ouroperations/explorationprod/ncs/snoehvit/pages/default.aspx |access-date = 2 July 2014 |archive-date = 1 May 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160501233005/http://www.statoil.com/en/OurOperations/ExplorationProd/ncs/snoehvit/Pages/default.aspx |url-status = dead }}</ref> and two new large discoveries were made.<ref name=tb20120110>{{cite news|title=Norway Makes Its Second Huge Oil Discovery In The Past Year|url=http://www.businessinsider.com/norway-makes-its-second-huge-offshore-oil-discovery-of-the-year-2012-1|agency=Associated Press|date=January 9, 2012|quote=a well drilled in the Havis prospect in the Barents Sea proved both oil and gas at an estimated volume of between 200 million and 300 million barrels of recoverable oil equivalents.}}</ref> The Russians began exploration in their territory around the same time, encouraged by their success in the [[Timan-Pechora Basin]].<ref name="Dore1995"/> They drilled their first wells in the early 1980s, and some very large gas fields were discovered throughout this decade. The [[Shtokman field]] was discovered in 1988 and is classed as a [[Giant oil and gas fields|giant]] gas field: currently the [[List of natural gas fields|5th-largest gas field in the world]]. Similar practical difficulties Barents Sea resulted in a decline in Russian exploration, aggravated by the nation's political instability of the 1990s. ===Fishing=== [[File:Honningsvåg 2013 06 09 3495 (10319135545).jpg|thumb|[[Honningsvåg]] is the most northerly fishing village in Norway]] The Barents Sea contains the world's largest remaining cod population,<ref name="WWF1">{{cite web | title = The Barents Sea Cod – the last of the large cod stocks | publisher = [[World Wildlife Foundation]] | url = http://wwf.panda.org/about_our_earth/all_publications/?12982/The-Barents-Sea-Cod-the-last-of-the-large-cod-stocks| access-date = 4 July 2014}}</ref> as well as important stocks of haddock and capelin. Fishing is managed jointly by Russia and Norway in the form of the [[Joint Norwegian–Russian Fisheries Commission]], established in 1976, in an attempt to keep track of how many fish are leaving the ecosystem due to fishing.<ref>{{cite web|url=http://www.fni.no/projects/norwegian_russian_fisheries_commission.html|title=The History of the Joint Norwegian-Russian Fisheries Commission|access-date=2014-07-07|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714161027/http://www.fni.no/projects/norwegian_russian_fisheries_commission.html|url-status=dead}}</ref> The Joint Norwegian-Russian Fisheries Commission sets Total Allowable Catches (TACs) for multiple species throughout their migratory tracks. Through the Commission, Norway and Russia also exchange fishing quotas and catch statistics to ensure the TACs are not being violated. However there are problems with reporting under this system, and researchers believe that they do not have accurate data for the effects of fishing on the Barents Sea ecosystem. Cod is one of the major catches. A large portion of catches are not reported when the fishing boats land, to account for profits that are being lost to high taxes and fees. Since many fishermen do not strictly follow the TACs and rules set forth by the Commission, the amount of fish being extracted annually from the Barents Sea is underestimated. ===Barents Sea biodiversity and marine bioprospecting=== [[File:Nordkapp landscape Barents Sea.jpg|thumb|left|[[North Cape (Norway)|Nordkapp]] on the Barents Sea]] The Barents Sea, where temperate waters from the Gulf Stream and cold waters from the Arctic meet, is home to an enormous diversity of organisms, which are well-adapted to the extreme conditions of their marine habitats. This makes these arctic species very attractive for marine [[bioprospecting]]. Marine bioprospecting may be defined as the search for bioactive molecules and compounds from marine sources that have new, unique properties and the potential for commercial applications. Amongst others, applications include medicines, food and feed, textiles, cosmetics and the process industry.<ref name="pmid24078803">{{cite journal |vauthors=Svenson J|date=May 2012 |title=MabCent: Arctic marine bioprospecting in Norway|journal=Phytochemistry Reviews|volume=12 |issue=3 |pages=567–578 |doi=10.1007/s11101-012-9239-3|pmid=24078803|pmc=3777186}}</ref><ref name=" regjeringen2009">{{cite web|title=Marin bioprospektering – en kilde til ny og bærekraftig verdiskaping|url=http://www.regjeringen.no/upload/FKD/Vedlegg/Diverse/2009/Marin_bioprospektering_080909_lavoppl.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028093509/http://www.regjeringen.no/upload/FKD/Vedlegg/Diverse/2009/Marin_bioprospektering_080909_lavoppl.pdf |archive-date=2014-10-28 |url-status=live}}</ref> The Norwegian government strategically supports the development of marine bioprospecting as it has the potential to contribute to new and sustainable wealth creation. Tromsø and the northern areas of Norway play a central role in this strategy. They have excellent access to unique Arctic marine organisms, existing marine industries, and R&D competence and infrastructure in this region. Since 2007, science and industry have cooperated closely on bioprospecting and the development and commercialization of new products.<ref name="pmid24078803"/><ref name="regjeringen2009"/> ==See also== {{portal|Oceans}} * [[Barents Basin]] * [[Continental shelf of Russia]] * [[Energy in Norway]] * [[List of largest biotechnology & pharmaceutical companies]] * [[List of oil and gas fields of the Barents Sea]] * [[List of seas]] ==Notes== {{notelist}} ==References== {{Reflist|30em}} ==Sources== * Ole Gunnar Austvik (2006) [http://www.kaldor.no/energy/berlin20060315-barents.html ''Oil and gas in the High North''], Security Policy Library no. 4, The Norwegian Atlantic Committee. ISSN 0802-6602. * C. Michael Hogan (2008) [https://web.archive.org/web/20081224205716/http://globaltwitcher.auderis.se/artspec_information.asp?thingid=36084 ''Polar Bear: Ursus maritimus''], Globaltwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg. * World Wildlife Fund (2008). [http://www.panda.org/arctic/barents ''Barents Sea environment and conservation'']. * {{cite journal |last = Zeeberg |first = JaapJan |author2=David J. Lubinski |author3=Steven L. Forman |date=September 2001 |title = Holocene Relative Sea Level History of Novaya Zemlya, Russia and Implications for Late Weichselian Ice-Sheet Loading |journal = Quaternary Research |volume = 56 |issue = 2 |pages = 218–230|publisher = Quaternary Research Center/Elsevier Science |issn = 0033-5894 |doi = 10.1006/qres.2001.2256 |url = http://www.xs4all.nl/~jzeebe1/sea_levels_glacial_deposition.pdf |bibcode = 2001QuRes..56..218Z |s2cid = 58938344 }} ==External links== {{Commons category|Barents Sea}} *{{cite EB1911|wstitle=Barents Sea |volume=3 |short=x}} * [http://www.Barents.com/ Barents.com]—Developing the Barents Region * [https://web.archive.org/web/20160304073746/http://www.foraminifera.eu/barents.html Foraminifera of the Barents Sea]—illustrated catalog {{Rivers of Russia}} {{List of seas}} {{Barents Sea Islands}} {{Authority control}} [[Category:Barents Sea| ]] [[Category:European seas]] [[Category:Marginal seas of the Arctic Ocean]] [[Category:Norway–Russia border]] [[Category:Seas of Norway]] [[Category:Seas of Russia]] dy23ks0wx84q0zcm5cjlhwczn7d8j2c 379820 379819 2026-05-23T08:03:51Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[بئرينٽ سمنڊ]] کي [[بارنٽس سمنڊ]] ڏانھن چوريو 379819 wikitext text/x-wiki {{short description|Marginal sea of the Arctic Ocean, off the northern coasts of Norway and Russia}} {{distinguish|بئرنگ سمنڊ}} {{Infobox body of water | name = Barents Sea | image = Barents Sea map.png | caption =Location of the Barents Sea | image_bathymetry = | caption_bathymetry= | location = [[Arctic Ocean]] | coords = {{coord|75|N|40|E|scale:5000000_type:waterbody|name=Barents Sea|display=inline,title}} | type = [[Sea]] | inflow = [[Norwegian Sea]], [[Arctic Ocean]] | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Norway]] and [[Russia]] | length = | width = | area = {{convert|1400000|km2|abbr=on}} | depth = {{convert|230|m|abbr=on}} | max-depth = | volume = | residence_time = | shore = | frozen = | islands = | cities = | reference = [http://www.imr.no/temasider/havomrader_og_okosystem/barentshavet/Barentshavet/en Institute of Marine Research, Norway] }} '''بارنٽس سمنڊ''' (Barents Sea) [[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو هڪ حاشيي سمنڊ آهي.<ref name="Wright2001">{{cite book|author=John Wright|title=The New York Times Almanac 2002|url=https://books.google.com/books?id=G81HonU81pAC&pg=PA459|access-date=29 November 2010|date=30 November 2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-1-57958-348-4|page=459}}</ref> ناروي ۽ روس جي اترين ساحلن تي واقع آهي ۽ ناروي ۽ روسي علائقائي پاڻين جي وچ ۾ ورهايل آهي.<ref name="Ref_">World Wildlife Fund, 2008.</ref> اهو اڳ ۾ روسين ۾ مرمن سمنڊ جي نالي سان مشهور هو. سمنڊ جو موجوده نالو تاريخي ڊچ نيويگيٽر وليم بارنٽس جي نالي تي آهي. The Barents Sea is a rather shallow [[Continental shelf|shelf]] sea with an average depth of {{convert|230|m|ft}}, and it is an important site for both [[fishing]] and [[hydrocarbon exploration]].<ref name="Ref_a">O. G. Austvik, 2006.</ref> It is bordered by the [[Kola Peninsula]] to the south, the shelf edge towards the [[Norwegian Sea]] to the west, the [[archipelago]]s of [[Svalbard]] to the northwest, [[Franz Josef Land]] to the northeast and [[Novaya Zemlya]] to the east. The islands of Novaya Zemlya, an extension of the northern end of the [[Ural Mountains]], separate the Barents Sea from the [[Kara Sea]]. Although part of the Arctic Ocean, the Barents Sea has been characterised as "turning into the [[Atlantic Ocean|Atlantic]]",<ref name=Turning/> or in the process of being "[[Atlantification of the Arctic|Atlantified]]",<ref name=Geoscience2021/> because of its status as "the Arctic warming hot spot." Hydrologic changes due to [[global warming]] have led to a reduction in sea ice and in the stratification of the water column, which could produce major changes in weather in [[Eurasia]].<ref name=Turning>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/energy-environment/wp/2018/06/26/a-huge-stretch-of-the-arctic-ocean-is-turning-into-the-atlantic-right-before-our-eyes/|title=A huge stretch of the Arctic Ocean is rapidly turning into the Atlantic. That's not a good sign|last=Mooney|first=Chris|date=2018-06-26|newspaper=Washington Post|access-date=2018-06-27|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref> One prediction is that, as the Barents Sea's permanent ice-free area grows, evaporation will increase, leading to increased winter snowfalls in much of continental Europe.<ref name=Geoscience2021>{{Cite journal|title=Arctic sea-ice loss fuels extreme European snowfall|journal=[[Nature Geoscience]]|url=https://www.nature.com/articles/s41561-021-00719-y|last1=Bailey|first1=Hannah|date=2021-04-01|last2=Hubbard|first2=Alun|last3=Klen|first3=Eric S.|last4=Mustonen|first4=Kaisa-Riikka|last5=Akers|first5=Pete D.|last6=Marttila|first6=Hannu|last7=Welker|first7=Jeffrey M.|volume=14|issue=5|page=283|doi=10.1038/s41561-021-00719-y|bibcode=2021NatGe..14..283B|hdl=10037/20941 |s2cid=232765992|hdl-access=free|url-access=subscription}}</ref> ==Geography== [[File:Barents Sea bathymetry.png|thumb|Bathymetric map of the Barents Sea showing major submarine features.]] [[Image:Tabularussiae.jpg|thumb|250px|Shores of the Barents (''Murman'') Sea. From "Tabula Russiae", Joan Blaeu's, Amsterdam, 1614.]] The southern half of the Barents Sea, including the ports of [[Murmansk]] (Russia) and [[Vardø (town)|Vardø]] (Norway) remain [[ice]]-free year-round due to the warm [[North Atlantic drift]]. In September, the entire Barents Sea is more or less completely ice-free. From 1920 to 1944, [[Finland]]'s territory also reached the Barents Sea. The [[Liinakhamari]] harbour in the [[Pechengsky District]] was Finland's only ice-free winter harbour until 1944 when it was ceded to the [[Soviet Union]]. There are three main types of [[water mass]]es in the Barents Sea: Warm, salty [[Atlantic Ocean|Atlantic]] water (temperature >3&nbsp;°C, [[salinity]] >35) from the [[North Atlantic drift]]; cold Arctic water (temperature <0&nbsp;°C, salinity <35) from the north; and warm, but not very salty, coastal water (temperature >3&nbsp;°C, salinity <34.7). Between the Atlantic and Polar waters, a front called the Polar Front is formed. In the western parts of the sea (close to [[Bear Island (Norway)|Bear Island]]), this front is determined by the bottom topography and is therefore relatively sharp and stable from year to year, while in the east (towards [[Novaya Zemlya]]), it can be quite diffuse and its position can vary markedly between years. The lands of Novaya Zemlya attained most of their early Holocene coastal deglaciation approximately 10,000 years before the present.<ref name="Ref_b">J. Zeeberg, 2001.</ref> ===Extent=== The [[International Hydrographic Organization]] defines the limits of the "Barentsz Sea" {{sic}} as follows:<ref name="Ref_1953">{{cite web |url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition |year=1953 |publisher=International Hydrographic Organization |access-date=28 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-date=8 October 2011 }}</ref> :''On the west'': The northeastern limit of the [[Norwegian Sea]] [A line joining the southernmost point of [[Spitsbergen|West Spitzbergen]] {{sic}} to North Cape of [[Bear Island (Norway)|Bear Island]], through this island to Cape Bull and thence on to [[North Cape, Norway|North Cape]] in [[Norway]] (25°45'E)]. :''On the northwest'': The eastern shore of West Spitzbergen {{sic}}, [[Hinlopen Strait]] up to [[80th parallel north|80° latitude north]]; south and east coasts of North-East Land [the island of [[Nordaustlandet]]<nowiki>]</nowiki> to Cape Leigh Smith ({{coord|80|05|N|28|00|E|display=inline}}). :''On the north'': Cape Leigh Smith across the Islands Bolshoy Ostrov (Great Island) <nowiki>[</nowiki>[[Storøya]]<nowiki>]</nowiki>, Gilles <nowiki>[</nowiki>[[Kvitøya]]<nowiki>]</nowiki> and [[Victoria Island (Russian Arctic)|Victoria]]; [[Cape Mary Harmsworth]] (southwestern extremity of [[Alexandra Land]]) along the northern coasts of [[Franz Josef Land|Franz-Josef Land]] as far as [[Cape Kohlsaat]] ({{coord|81|14|N|65|10|E|display=inline}}). :''On the east'': Cape Kohlsaat to [[Cape Zhelaniya]] (Desire); west and southwest coast of [[Novaya Zemlya]] to Cape Kussov Noss and thence to western entrance Cape, Dolgaya Bay ({{coord|70|15|N|58|25|E|display=inline}}) on [[Vaygach Island|Vaigach Island]]. Through Vaigach Island to Cape Greben; thence to Cape Belyi Noss on the mainland. :''On the south'': The northern limit of the [[White Sea]] [A line joining Svyatoi Nos ([[Murmansk Oblast|Murmansk]] Coast, 39°47'E) and Cape Kanin]. Other islands in the Barents Sea include Chaichy and Timanets. ===Geology=== {{see also|White Sea Rift System}} The Barents Sea was originally formed from two major continental collisions: the [[Caledonian orogeny]], in which the [[Baltica]] and [[Laurentia]] collided to form [[Laurasia]], and a subsequent collision between Laurasia and Western Siberia. Most of its geological history is dominated by [[extensional tectonics]], caused by the collapse of the Caledonian and Uralian orogenic belts and the break-up of [[Pangaea]].<ref name=Dore1995>{{Cite web| publisher= [[Arctic Institute of North America]] | url= http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-207.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20061029185917/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-207.pdf |archive-date=2006-10-29 |url-status=live | title = Barents Sea Geology, Petroleum Resources and Commercial Potential | issue = 3 | volume = 48 | author = Doré, A.G. | date = Sep 1995}}</ref> These events created the major rift basins that dominate the Barents Shelf, along with various [[Platform (geology)|platforms]] and structural highs. The later geological history of the Barents Sea is dominated by Late Cenozoic [[Tectonic uplift|uplift]], particularly that caused by [[Quaternary glaciation]], which has resulted in erosion and deposition of significant sediment.<ref name=Dore1996>{{Cite journal | journal= [[Global and Planetary Change]] | title = Impact of Glaciations on Basin Evolution: Data and Models from the Norwegian Margin and Adjacent Areas | issue = 1–4 | volume = 12 | author = Doré, A.G. | date = March 1996 }}</ref> ===Ecology=== [[Image:Barents Sea in Bloom.jpg|thumb|Phytoplankton bloom in the Barents Sea. The milky-blue colour that dominates the bloom suggests that it contains large numbers of [[coccolithophores]].]] Due to the [[North Atlantic drift]], the Barents Sea has a high biological production compared to other oceans of similar latitude. The [[spring bloom]] of [[phytoplankton]] can start quite early near the ice edge because the fresh water from the melting ice makes up a stable water layer on top of the seawater. The [[phytoplankton]] bloom feeds [[zooplankton]] such as ''Calanus finmarchicus'', ''Calanus glacialis'', ''Calanus hyperboreus'', ''Oithona'' spp., and [[krill]]. The [[zooplankton]] feeders include young [[Atlantic cod|cod]], [[capelin]], [[polar cod]], [[whales]], and [[little auk]]. The capelin is a key food for top predators such as the north-east Arctic [[Atlantic cod|cod]], [[harp seal]]s, and seabirds such as the [[common guillemot]] and [[Brunnich's guillemot]]. The fisheries of the Barents Sea, in particular the [[Atlantic cod|cod]] fisheries, are of great importance for both Norway and Russia. SIZEX-89 was an international winter experiment in 1989 for which the main objectives were to perform sensor signature studies of different ice types to develop SAR algorithms for ice variables, such as ice types, ice concentrations and ice kinematics.<ref name="Ref_c">''Sea ice modeling in the Barents Sea during SIZEX 89'' (Haugan, P.M., Johannessen, O.M. and Sandven, S., IGARSS´90 symposium, Washington D.C., 1990)</ref> Although previous research suggested that predation by whales may be the cause of depleting fish stocks, more recent research suggests that marine mammal consumption has only a trivial influence on fisheries. A model assessing the effects of fisheries and climate was far more accurate at describing trends in fish abundance.<ref>{{cite journal | last = Corkeron | first = Peter J. | date = April 23, 2009 | title = Marine mammals' influence on ecosystem processes affecting fisheries in the Barents Sea is trivial | journal = Biology Letters | volume = 5 | issue = 2 | pages = 204–206 | publisher = [[Royal Society|The Royal Society]] | issn = 1744-957X | doi = 10.1098/rsbl.2008.0628 | pmid = 19126534 | pmc = 2665811}}</ref> There is a genetically distinct [[polar bear]] population associated with the Barents Sea.<ref name="Ref_d">C.M. Hogan, 2008</ref> ===Pollution=== The Barents Sea is "among the most polluted places on Earth" due to accumulated marine garbage, decades of Soviet nuclear tests, [[radioactive waste]] dumping and industrial pollution.<ref name=nibdr>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/environment/2023/jul/24/russia-barents-sea-toxic-legacy-military-buildup-mining-shipping-indigenous |title='Nature is being destroyed': Russia's arms buildup in Barents Sea creating toxic legacy |work=The Guardian}}</ref> The elevated pollution has caused elevated rates of disease among locals.<ref name=nibdr/> With rising military buildup and increased use of shipping lanes heading east through the Arctic, there are concerns that a further increase in pollution is likely, not least from the increased risk of future oil spills from ships not properly equipped for the environment.<ref name=nibdr/> ===Connections to global weather=== {{excerpt|Arctic sea ice decline#Barents Sea ice}} ==History== [[File:Walvisvangst bij de kust van Spitsbergen - Dutch whalers near Spitsbergen (Abraham Storck, 1690).jpg|thumb|Dutch whalers near [[Svalbard]], 1690]] ===Name=== The Barents Sea was formerly known to Russians as ''Murmanskoye more'' ({{lit|Murman Sea}}, i.e., their term for Norwegians). It appears with this name in 16th-century maps, including [[Gerard Mercator]]'s ''Map of the Arctic'' published in his 1595 atlas. Its eastern corner, in the region of the [[Pechora River]]'s estuary, has been known as ''Pechorskoye more'', that is, [[Pechora Sea]]. It was also known as ''Pomorskoye more'', after the first inhabitants of its shores, the [[Pomors]], as well as ''Russkoye more'' ({{lit|Russian Sea}}) or ''Moskovskoye more'' ({{lit|Muscovite Sea}}). The name ''Murmanskoye more'' remained in official use until 1853.<ref>{{Cite web |title=Баренцево море: где находится, описание, история |url=https://iskatel.com/places/barentsevo-more |access-date=2023-07-07 |website=iskatel.com |language=ru}}</ref> This sea was given its present name by Europeans in honour of [[Willem Barentsz]], a [[Netherlands|Dutch]] navigator and explorer. Barentsz was the leader of early expeditions to the far north, at the end of the 16th century. The Barents Sea has been called by sailors ''The Devil's Dance Floor'' due to its unpredictability and difficulty level.<ref>{{Cite news|url=http://www.thejournal.co.uk/news/north-east-news/warming-to-cap-art-4559364|title=Warming to cap art|last=Administrator|first=journallive|date=2006-08-15|work=journallive|access-date=2017-10-05|language=en|archive-date=2017-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005202032/http://www.thejournal.co.uk/news/north-east-news/warming-to-cap-art-4559364|url-status=dead}}</ref> Ocean rowers call it "''Devil's Jaw''". In 2017, after the first recorded complete man-powered crossing of the Barents Sea from [[Tromsø]] to [[Longyearbyen]] in a rowboat by the Polar Row expedition, captain [[Fiann Paul]] was asked by [[TV 2 (Norway)|Norwegian TV2]] how a rower would name the Barents Sea. Fiann responded that he would name it "Devil's Jaw", adding that the winds you constantly battle are like breath from the devil's nostrils while he holds you in his jaws.<ref>{{Cite news|url=http://www.tv2.no/a/9269125/|title=Tor (36) nådde Svalbard på supertid|publisher=[[TV 2 Direkte|TV 2]]|access-date=2017-10-05|language=no-nb}}</ref> [[File:MurmanskHarbour.jpg|thumb|The harbour of the [[Murmansk Fjord]].]] ===Modern era=== Seabed mapping was completed in 1933; the first full map was produced by Russian marine geologist [[Maria Klenova]]. The Barents Sea was the site of a notable [[World War II]] engagement which later became known as the [[Battle of the Barents Sea]]. Under the command of [[Oskar Kummetz]], German warships sank minelayer HMS ''Bramble'' and destroyer {{HMS|Achates|H12|6}} but lost destroyer {{ship|German destroyer|Z16 Friedrich Eckoldt||2}}. Also, the German cruiser {{Ship|German cruiser|Admiral Hipper||2}} was severely damaged by British gunfire. The Germans later retreated and the British convoy arrived safely at Murmansk shortly afterwards. During the [[Cold War]], the [[Soviet Red Banner Northern Fleet]] used the southern reaches of the sea as a ballistic missile submarine [[bastion (naval)|bastion]], a strategy that [[Russia]] continued. [[Nuclear waste|Nuclear contamination]] from dumped Russian naval [[nuclear reactor|reactors]] is an [[natural environment|environmental]] concern in the Barents Sea. ==Economy== ===Political status=== {{further|Norway–Russia border}} [[File:Signing of the Russian-Norwegian Treaty on Maritime Delimitation and Cooperation in the Barents Sea and the Arctic Ocean..jpeg|thumb|Signing of the Russian-Norwegian Treaty, 15 September 2010]] For decades there was a boundary dispute between Norway and Russia regarding the position of the boundary between their respective claims to the Barents Sea. The Norwegians favoured a [[Equidistance principle|median line]], based on the [[Convention on the High Seas|Geneva Convention of 1958]], whereas the Russians favoured a [[Meridian (geography)|meridian]]- based sector line, based on a Soviet decision of 1926.<ref name="Dore1995"/> A neutral "grey" zone between the competing claims had an area of {{convert|175000|km2}}, which is approximately 12% of the total area of the Barents Sea. The two countries started negotiations on the location of the boundary in 1974 and agreed to a moratorium on hydrocarbon exploration in 1976.{{cn|date=February 2026}} Twenty years after the fall of the Soviet Union, in 2010 Norway and Russia signed an agreement that placed the boundary equidistant from their competing claims. This was ratified and went into force on 7 July 2011, opening the grey zone for [[hydrocarbon exploration]].<ref name="mt20110707">{{cite web |url=http://www.themoscowtimes.com/business/article/arctic-treaty-with-norway-opens-fields/440178.html |title= Arctic Treaty With Norway Opens Fields |first=Howard |last=Amos |work=[[The Moscow Times]] |date=7 July 2011 |access-date=2 July 2014 }}</ref> ===Oil and gas=== {{further|List of oil and gas fields of the Barents Sea}} Encouraged by the success of [[oil exploration]] and production in the [[North Sea oil|North Sea in the 1960s]], Norway began [[hydrocarbon exploration]] in the Barents Sea in 1969. They acquired seismic reflection surveys through the following years, which were analysed to understand the location of the main [[sedimentary basin]]s.<ref name="Dore1995"/> [[Statoil|NorskHydro]] drilled the first [[Oil well|well]] in 1980, which was a dry hole, and the first discoveries were made the following year: the Alke and Askeladden gas fields.<ref name="Dore1995"/> Several more discoveries were made on the Norwegian side of the Barents Sea throughout the 1980s, including the important [[Snøhvit|Snøhvit field]].<ref name="OT1">{{cite web | title = Snøhvit Gas Field, Norway | publisher = Offshore Technology| url = http://www.offshore-technology.com/projects/snohvit-field/ | access-date = 2 July 2014}}</ref> However, interest in the area began to wane due to a succession of dry holes, wells containing only gas (which was cheap at the time), and the prohibitive costs of developing wells in such a remote area. Interest in the area was reignited in the late 2000s after the Snovhit field was finally brought into production<ref name="Statoil1">{{cite web |title = Snøhvit |publisher = Statoil Website |url = http://www.statoil.com/en/ouroperations/explorationprod/ncs/snoehvit/pages/default.aspx |access-date = 2 July 2014 |archive-date = 1 May 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160501233005/http://www.statoil.com/en/OurOperations/ExplorationProd/ncs/snoehvit/Pages/default.aspx |url-status = dead }}</ref> and two new large discoveries were made.<ref name=tb20120110>{{cite news|title=Norway Makes Its Second Huge Oil Discovery In The Past Year|url=http://www.businessinsider.com/norway-makes-its-second-huge-offshore-oil-discovery-of-the-year-2012-1|agency=Associated Press|date=January 9, 2012|quote=a well drilled in the Havis prospect in the Barents Sea proved both oil and gas at an estimated volume of between 200 million and 300 million barrels of recoverable oil equivalents.}}</ref> The Russians began exploration in their territory around the same time, encouraged by their success in the [[Timan-Pechora Basin]].<ref name="Dore1995"/> They drilled their first wells in the early 1980s, and some very large gas fields were discovered throughout this decade. The [[Shtokman field]] was discovered in 1988 and is classed as a [[Giant oil and gas fields|giant]] gas field: currently the [[List of natural gas fields|5th-largest gas field in the world]]. Similar practical difficulties Barents Sea resulted in a decline in Russian exploration, aggravated by the nation's political instability of the 1990s. ===Fishing=== [[File:Honningsvåg 2013 06 09 3495 (10319135545).jpg|thumb|[[Honningsvåg]] is the most northerly fishing village in Norway]] The Barents Sea contains the world's largest remaining cod population,<ref name="WWF1">{{cite web | title = The Barents Sea Cod – the last of the large cod stocks | publisher = [[World Wildlife Foundation]] | url = http://wwf.panda.org/about_our_earth/all_publications/?12982/The-Barents-Sea-Cod-the-last-of-the-large-cod-stocks| access-date = 4 July 2014}}</ref> as well as important stocks of haddock and capelin. Fishing is managed jointly by Russia and Norway in the form of the [[Joint Norwegian–Russian Fisheries Commission]], established in 1976, in an attempt to keep track of how many fish are leaving the ecosystem due to fishing.<ref>{{cite web|url=http://www.fni.no/projects/norwegian_russian_fisheries_commission.html|title=The History of the Joint Norwegian-Russian Fisheries Commission|access-date=2014-07-07|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714161027/http://www.fni.no/projects/norwegian_russian_fisheries_commission.html|url-status=dead}}</ref> The Joint Norwegian-Russian Fisheries Commission sets Total Allowable Catches (TACs) for multiple species throughout their migratory tracks. Through the Commission, Norway and Russia also exchange fishing quotas and catch statistics to ensure the TACs are not being violated. However there are problems with reporting under this system, and researchers believe that they do not have accurate data for the effects of fishing on the Barents Sea ecosystem. Cod is one of the major catches. A large portion of catches are not reported when the fishing boats land, to account for profits that are being lost to high taxes and fees. Since many fishermen do not strictly follow the TACs and rules set forth by the Commission, the amount of fish being extracted annually from the Barents Sea is underestimated. ===Barents Sea biodiversity and marine bioprospecting=== [[File:Nordkapp landscape Barents Sea.jpg|thumb|left|[[North Cape (Norway)|Nordkapp]] on the Barents Sea]] The Barents Sea, where temperate waters from the Gulf Stream and cold waters from the Arctic meet, is home to an enormous diversity of organisms, which are well-adapted to the extreme conditions of their marine habitats. This makes these arctic species very attractive for marine [[bioprospecting]]. Marine bioprospecting may be defined as the search for bioactive molecules and compounds from marine sources that have new, unique properties and the potential for commercial applications. Amongst others, applications include medicines, food and feed, textiles, cosmetics and the process industry.<ref name="pmid24078803">{{cite journal |vauthors=Svenson J|date=May 2012 |title=MabCent: Arctic marine bioprospecting in Norway|journal=Phytochemistry Reviews|volume=12 |issue=3 |pages=567–578 |doi=10.1007/s11101-012-9239-3|pmid=24078803|pmc=3777186}}</ref><ref name=" regjeringen2009">{{cite web|title=Marin bioprospektering – en kilde til ny og bærekraftig verdiskaping|url=http://www.regjeringen.no/upload/FKD/Vedlegg/Diverse/2009/Marin_bioprospektering_080909_lavoppl.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028093509/http://www.regjeringen.no/upload/FKD/Vedlegg/Diverse/2009/Marin_bioprospektering_080909_lavoppl.pdf |archive-date=2014-10-28 |url-status=live}}</ref> The Norwegian government strategically supports the development of marine bioprospecting as it has the potential to contribute to new and sustainable wealth creation. Tromsø and the northern areas of Norway play a central role in this strategy. They have excellent access to unique Arctic marine organisms, existing marine industries, and R&D competence and infrastructure in this region. Since 2007, science and industry have cooperated closely on bioprospecting and the development and commercialization of new products.<ref name="pmid24078803"/><ref name="regjeringen2009"/> ==See also== {{portal|Oceans}} * [[Barents Basin]] * [[Continental shelf of Russia]] * [[Energy in Norway]] * [[List of largest biotechnology & pharmaceutical companies]] * [[List of oil and gas fields of the Barents Sea]] * [[List of seas]] ==Notes== {{notelist}} ==References== {{Reflist|30em}} ==Sources== * Ole Gunnar Austvik (2006) [http://www.kaldor.no/energy/berlin20060315-barents.html ''Oil and gas in the High North''], Security Policy Library no. 4, The Norwegian Atlantic Committee. ISSN 0802-6602. * C. Michael Hogan (2008) [https://web.archive.org/web/20081224205716/http://globaltwitcher.auderis.se/artspec_information.asp?thingid=36084 ''Polar Bear: Ursus maritimus''], Globaltwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg. * World Wildlife Fund (2008). [http://www.panda.org/arctic/barents ''Barents Sea environment and conservation'']. * {{cite journal |last = Zeeberg |first = JaapJan |author2=David J. Lubinski |author3=Steven L. Forman |date=September 2001 |title = Holocene Relative Sea Level History of Novaya Zemlya, Russia and Implications for Late Weichselian Ice-Sheet Loading |journal = Quaternary Research |volume = 56 |issue = 2 |pages = 218–230|publisher = Quaternary Research Center/Elsevier Science |issn = 0033-5894 |doi = 10.1006/qres.2001.2256 |url = http://www.xs4all.nl/~jzeebe1/sea_levels_glacial_deposition.pdf |bibcode = 2001QuRes..56..218Z |s2cid = 58938344 }} ==External links== {{Commons category|Barents Sea}} *{{cite EB1911|wstitle=Barents Sea |volume=3 |short=x}} * [http://www.Barents.com/ Barents.com]—Developing the Barents Region * [https://web.archive.org/web/20160304073746/http://www.foraminifera.eu/barents.html Foraminifera of the Barents Sea]—illustrated catalog {{Rivers of Russia}} {{List of seas}} {{Barents Sea Islands}} {{Authority control}} [[Category:Barents Sea| ]] [[Category:European seas]] [[Category:Marginal seas of the Arctic Ocean]] [[Category:Norway–Russia border]] [[Category:Seas of Norway]] [[Category:Seas of Russia]] dy23ks0wx84q0zcm5cjlhwczn7d8j2c 379822 379820 2026-05-23T08:07:48Z Memon2025 21315 /* */ 379822 wikitext text/x-wiki {{short description|Marginal sea of the Arctic Ocean, off the northern coasts of Norway and Russia}} {{distinguish|بئرنگ سمنڊ}} {{Infobox body of water | name = Barents Sea | image = Barents Sea map.png | caption =Location of the Barents Sea | image_bathymetry = | caption_bathymetry= | location = [[Arctic Ocean]] | coords = {{coord|75|N|40|E|scale:5000000_type:waterbody|name=Barents Sea|display=inline,title}} | type = [[Sea]] | inflow = [[Norwegian Sea]], [[Arctic Ocean]] | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Norway]] and [[Russia]] | length = | width = | area = {{convert|1400000|km2|abbr=on}} | depth = {{convert|230|m|abbr=on}} | max-depth = | volume = | residence_time = | shore = | frozen = | islands = | cities = | reference = [http://www.imr.no/temasider/havomrader_og_okosystem/barentshavet/Barentshavet/en Institute of Marine Research, Norway] }} '''بارنٽس سمنڊ''' (Barents Sea) [[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو هڪ حاشيائي سمنڊ آهي.<ref name="Wright2001">{{cite book|author=John Wright|title=The New York Times Almanac 2002|url=https://books.google.com/books?id=G81HonU81pAC&pg=PA459|access-date=29 November 2010|date=30 November 2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-1-57958-348-4|page=459}}</ref> [[ناروي]] ۽ [[روس]] جي اترين ساحلن تي واقع آهي ۽ ناروي ۽ روسي علائقائي پاڻين جي وچ ۾ ورهايل آهي.<ref name="Ref_">World Wildlife Fund, 2008.</ref> اهو اڳ ۾ روسين ۾ مرمان سمنڊ جي نالي سان مشهور هو. سمنڊ جو موجوده نالو ڊچ [[نيويگيٽر]] وليم بارنٽس جي نالي تي آهي. The Barents Sea is a rather shallow [[Continental shelf|shelf]] sea with an average depth of {{convert|230|m|ft}}, and it is an important site for both [[fishing]] and [[hydrocarbon exploration]].<ref name="Ref_a">O. G. Austvik, 2006.</ref> It is bordered by the [[Kola Peninsula]] to the south, the shelf edge towards the [[Norwegian Sea]] to the west, the [[archipelago]]s of [[Svalbard]] to the northwest, [[Franz Josef Land]] to the northeast and [[Novaya Zemlya]] to the east. The islands of Novaya Zemlya, an extension of the northern end of the [[Ural Mountains]], separate the Barents Sea from the [[Kara Sea]]. Although part of the Arctic Ocean, the Barents Sea has been characterised as "turning into the [[Atlantic Ocean|Atlantic]]",<ref name=Turning/> or in the process of being "[[Atlantification of the Arctic|Atlantified]]",<ref name=Geoscience2021/> because of its status as "the Arctic warming hot spot." Hydrologic changes due to [[global warming]] have led to a reduction in sea ice and in the stratification of the water column, which could produce major changes in weather in [[Eurasia]].<ref name=Turning>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/energy-environment/wp/2018/06/26/a-huge-stretch-of-the-arctic-ocean-is-turning-into-the-atlantic-right-before-our-eyes/|title=A huge stretch of the Arctic Ocean is rapidly turning into the Atlantic. That's not a good sign|last=Mooney|first=Chris|date=2018-06-26|newspaper=Washington Post|access-date=2018-06-27|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref> One prediction is that, as the Barents Sea's permanent ice-free area grows, evaporation will increase, leading to increased winter snowfalls in much of continental Europe.<ref name=Geoscience2021>{{Cite journal|title=Arctic sea-ice loss fuels extreme European snowfall|journal=[[Nature Geoscience]]|url=https://www.nature.com/articles/s41561-021-00719-y|last1=Bailey|first1=Hannah|date=2021-04-01|last2=Hubbard|first2=Alun|last3=Klen|first3=Eric S.|last4=Mustonen|first4=Kaisa-Riikka|last5=Akers|first5=Pete D.|last6=Marttila|first6=Hannu|last7=Welker|first7=Jeffrey M.|volume=14|issue=5|page=283|doi=10.1038/s41561-021-00719-y|bibcode=2021NatGe..14..283B|hdl=10037/20941 |s2cid=232765992|hdl-access=free|url-access=subscription}}</ref> ==Geography== [[File:Barents Sea bathymetry.png|thumb|Bathymetric map of the Barents Sea showing major submarine features.]] [[Image:Tabularussiae.jpg|thumb|250px|Shores of the Barents (''Murman'') Sea. From "Tabula Russiae", Joan Blaeu's, Amsterdam, 1614.]] The southern half of the Barents Sea, including the ports of [[Murmansk]] (Russia) and [[Vardø (town)|Vardø]] (Norway) remain [[ice]]-free year-round due to the warm [[North Atlantic drift]]. In September, the entire Barents Sea is more or less completely ice-free. From 1920 to 1944, [[Finland]]'s territory also reached the Barents Sea. The [[Liinakhamari]] harbour in the [[Pechengsky District]] was Finland's only ice-free winter harbour until 1944 when it was ceded to the [[Soviet Union]]. There are three main types of [[water mass]]es in the Barents Sea: Warm, salty [[Atlantic Ocean|Atlantic]] water (temperature >3&nbsp;°C, [[salinity]] >35) from the [[North Atlantic drift]]; cold Arctic water (temperature <0&nbsp;°C, salinity <35) from the north; and warm, but not very salty, coastal water (temperature >3&nbsp;°C, salinity <34.7). Between the Atlantic and Polar waters, a front called the Polar Front is formed. In the western parts of the sea (close to [[Bear Island (Norway)|Bear Island]]), this front is determined by the bottom topography and is therefore relatively sharp and stable from year to year, while in the east (towards [[Novaya Zemlya]]), it can be quite diffuse and its position can vary markedly between years. The lands of Novaya Zemlya attained most of their early Holocene coastal deglaciation approximately 10,000 years before the present.<ref name="Ref_b">J. Zeeberg, 2001.</ref> ===Extent=== The [[International Hydrographic Organization]] defines the limits of the "Barentsz Sea" {{sic}} as follows:<ref name="Ref_1953">{{cite web |url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition |year=1953 |publisher=International Hydrographic Organization |access-date=28 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-date=8 October 2011 }}</ref> :''On the west'': The northeastern limit of the [[Norwegian Sea]] [A line joining the southernmost point of [[Spitsbergen|West Spitzbergen]] {{sic}} to North Cape of [[Bear Island (Norway)|Bear Island]], through this island to Cape Bull and thence on to [[North Cape, Norway|North Cape]] in [[Norway]] (25°45'E)]. :''On the northwest'': The eastern shore of West Spitzbergen {{sic}}, [[Hinlopen Strait]] up to [[80th parallel north|80° latitude north]]; south and east coasts of North-East Land [the island of [[Nordaustlandet]]<nowiki>]</nowiki> to Cape Leigh Smith ({{coord|80|05|N|28|00|E|display=inline}}). :''On the north'': Cape Leigh Smith across the Islands Bolshoy Ostrov (Great Island) <nowiki>[</nowiki>[[Storøya]]<nowiki>]</nowiki>, Gilles <nowiki>[</nowiki>[[Kvitøya]]<nowiki>]</nowiki> and [[Victoria Island (Russian Arctic)|Victoria]]; [[Cape Mary Harmsworth]] (southwestern extremity of [[Alexandra Land]]) along the northern coasts of [[Franz Josef Land|Franz-Josef Land]] as far as [[Cape Kohlsaat]] ({{coord|81|14|N|65|10|E|display=inline}}). :''On the east'': Cape Kohlsaat to [[Cape Zhelaniya]] (Desire); west and southwest coast of [[Novaya Zemlya]] to Cape Kussov Noss and thence to western entrance Cape, Dolgaya Bay ({{coord|70|15|N|58|25|E|display=inline}}) on [[Vaygach Island|Vaigach Island]]. Through Vaigach Island to Cape Greben; thence to Cape Belyi Noss on the mainland. :''On the south'': The northern limit of the [[White Sea]] [A line joining Svyatoi Nos ([[Murmansk Oblast|Murmansk]] Coast, 39°47'E) and Cape Kanin]. Other islands in the Barents Sea include Chaichy and Timanets. ===Geology=== {{see also|White Sea Rift System}} The Barents Sea was originally formed from two major continental collisions: the [[Caledonian orogeny]], in which the [[Baltica]] and [[Laurentia]] collided to form [[Laurasia]], and a subsequent collision between Laurasia and Western Siberia. Most of its geological history is dominated by [[extensional tectonics]], caused by the collapse of the Caledonian and Uralian orogenic belts and the break-up of [[Pangaea]].<ref name=Dore1995>{{Cite web| publisher= [[Arctic Institute of North America]] | url= http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-207.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20061029185917/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-207.pdf |archive-date=2006-10-29 |url-status=live | title = Barents Sea Geology, Petroleum Resources and Commercial Potential | issue = 3 | volume = 48 | author = Doré, A.G. | date = Sep 1995}}</ref> These events created the major rift basins that dominate the Barents Shelf, along with various [[Platform (geology)|platforms]] and structural highs. The later geological history of the Barents Sea is dominated by Late Cenozoic [[Tectonic uplift|uplift]], particularly that caused by [[Quaternary glaciation]], which has resulted in erosion and deposition of significant sediment.<ref name=Dore1996>{{Cite journal | journal= [[Global and Planetary Change]] | title = Impact of Glaciations on Basin Evolution: Data and Models from the Norwegian Margin and Adjacent Areas | issue = 1–4 | volume = 12 | author = Doré, A.G. | date = March 1996 }}</ref> ===Ecology=== [[Image:Barents Sea in Bloom.jpg|thumb|Phytoplankton bloom in the Barents Sea. The milky-blue colour that dominates the bloom suggests that it contains large numbers of [[coccolithophores]].]] Due to the [[North Atlantic drift]], the Barents Sea has a high biological production compared to other oceans of similar latitude. The [[spring bloom]] of [[phytoplankton]] can start quite early near the ice edge because the fresh water from the melting ice makes up a stable water layer on top of the seawater. The [[phytoplankton]] bloom feeds [[zooplankton]] such as ''Calanus finmarchicus'', ''Calanus glacialis'', ''Calanus hyperboreus'', ''Oithona'' spp., and [[krill]]. The [[zooplankton]] feeders include young [[Atlantic cod|cod]], [[capelin]], [[polar cod]], [[whales]], and [[little auk]]. The capelin is a key food for top predators such as the north-east Arctic [[Atlantic cod|cod]], [[harp seal]]s, and seabirds such as the [[common guillemot]] and [[Brunnich's guillemot]]. The fisheries of the Barents Sea, in particular the [[Atlantic cod|cod]] fisheries, are of great importance for both Norway and Russia. SIZEX-89 was an international winter experiment in 1989 for which the main objectives were to perform sensor signature studies of different ice types to develop SAR algorithms for ice variables, such as ice types, ice concentrations and ice kinematics.<ref name="Ref_c">''Sea ice modeling in the Barents Sea during SIZEX 89'' (Haugan, P.M., Johannessen, O.M. and Sandven, S., IGARSS´90 symposium, Washington D.C., 1990)</ref> Although previous research suggested that predation by whales may be the cause of depleting fish stocks, more recent research suggests that marine mammal consumption has only a trivial influence on fisheries. A model assessing the effects of fisheries and climate was far more accurate at describing trends in fish abundance.<ref>{{cite journal | last = Corkeron | first = Peter J. | date = April 23, 2009 | title = Marine mammals' influence on ecosystem processes affecting fisheries in the Barents Sea is trivial | journal = Biology Letters | volume = 5 | issue = 2 | pages = 204–206 | publisher = [[Royal Society|The Royal Society]] | issn = 1744-957X | doi = 10.1098/rsbl.2008.0628 | pmid = 19126534 | pmc = 2665811}}</ref> There is a genetically distinct [[polar bear]] population associated with the Barents Sea.<ref name="Ref_d">C.M. Hogan, 2008</ref> ===Pollution=== The Barents Sea is "among the most polluted places on Earth" due to accumulated marine garbage, decades of Soviet nuclear tests, [[radioactive waste]] dumping and industrial pollution.<ref name=nibdr>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/environment/2023/jul/24/russia-barents-sea-toxic-legacy-military-buildup-mining-shipping-indigenous |title='Nature is being destroyed': Russia's arms buildup in Barents Sea creating toxic legacy |work=The Guardian}}</ref> The elevated pollution has caused elevated rates of disease among locals.<ref name=nibdr/> With rising military buildup and increased use of shipping lanes heading east through the Arctic, there are concerns that a further increase in pollution is likely, not least from the increased risk of future oil spills from ships not properly equipped for the environment.<ref name=nibdr/> ===Connections to global weather=== {{excerpt|Arctic sea ice decline#Barents Sea ice}} ==History== [[File:Walvisvangst bij de kust van Spitsbergen - Dutch whalers near Spitsbergen (Abraham Storck, 1690).jpg|thumb|Dutch whalers near [[Svalbard]], 1690]] ===Name=== The Barents Sea was formerly known to Russians as ''Murmanskoye more'' ({{lit|Murman Sea}}, i.e., their term for Norwegians). It appears with this name in 16th-century maps, including [[Gerard Mercator]]'s ''Map of the Arctic'' published in his 1595 atlas. Its eastern corner, in the region of the [[Pechora River]]'s estuary, has been known as ''Pechorskoye more'', that is, [[Pechora Sea]]. It was also known as ''Pomorskoye more'', after the first inhabitants of its shores, the [[Pomors]], as well as ''Russkoye more'' ({{lit|Russian Sea}}) or ''Moskovskoye more'' ({{lit|Muscovite Sea}}). The name ''Murmanskoye more'' remained in official use until 1853.<ref>{{Cite web |title=Баренцево море: где находится, описание, история |url=https://iskatel.com/places/barentsevo-more |access-date=2023-07-07 |website=iskatel.com |language=ru}}</ref> This sea was given its present name by Europeans in honour of [[Willem Barentsz]], a [[Netherlands|Dutch]] navigator and explorer. Barentsz was the leader of early expeditions to the far north, at the end of the 16th century. The Barents Sea has been called by sailors ''The Devil's Dance Floor'' due to its unpredictability and difficulty level.<ref>{{Cite news|url=http://www.thejournal.co.uk/news/north-east-news/warming-to-cap-art-4559364|title=Warming to cap art|last=Administrator|first=journallive|date=2006-08-15|work=journallive|access-date=2017-10-05|language=en|archive-date=2017-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005202032/http://www.thejournal.co.uk/news/north-east-news/warming-to-cap-art-4559364|url-status=dead}}</ref> Ocean rowers call it "''Devil's Jaw''". In 2017, after the first recorded complete man-powered crossing of the Barents Sea from [[Tromsø]] to [[Longyearbyen]] in a rowboat by the Polar Row expedition, captain [[Fiann Paul]] was asked by [[TV 2 (Norway)|Norwegian TV2]] how a rower would name the Barents Sea. Fiann responded that he would name it "Devil's Jaw", adding that the winds you constantly battle are like breath from the devil's nostrils while he holds you in his jaws.<ref>{{Cite news|url=http://www.tv2.no/a/9269125/|title=Tor (36) nådde Svalbard på supertid|publisher=[[TV 2 Direkte|TV 2]]|access-date=2017-10-05|language=no-nb}}</ref> [[File:MurmanskHarbour.jpg|thumb|The harbour of the [[Murmansk Fjord]].]] ===Modern era=== Seabed mapping was completed in 1933; the first full map was produced by Russian marine geologist [[Maria Klenova]]. The Barents Sea was the site of a notable [[World War II]] engagement which later became known as the [[Battle of the Barents Sea]]. Under the command of [[Oskar Kummetz]], German warships sank minelayer HMS ''Bramble'' and destroyer {{HMS|Achates|H12|6}} but lost destroyer {{ship|German destroyer|Z16 Friedrich Eckoldt||2}}. Also, the German cruiser {{Ship|German cruiser|Admiral Hipper||2}} was severely damaged by British gunfire. The Germans later retreated and the British convoy arrived safely at Murmansk shortly afterwards. During the [[Cold War]], the [[Soviet Red Banner Northern Fleet]] used the southern reaches of the sea as a ballistic missile submarine [[bastion (naval)|bastion]], a strategy that [[Russia]] continued. [[Nuclear waste|Nuclear contamination]] from dumped Russian naval [[nuclear reactor|reactors]] is an [[natural environment|environmental]] concern in the Barents Sea. ==Economy== ===Political status=== {{further|Norway–Russia border}} [[File:Signing of the Russian-Norwegian Treaty on Maritime Delimitation and Cooperation in the Barents Sea and the Arctic Ocean..jpeg|thumb|Signing of the Russian-Norwegian Treaty, 15 September 2010]] For decades there was a boundary dispute between Norway and Russia regarding the position of the boundary between their respective claims to the Barents Sea. The Norwegians favoured a [[Equidistance principle|median line]], based on the [[Convention on the High Seas|Geneva Convention of 1958]], whereas the Russians favoured a [[Meridian (geography)|meridian]]- based sector line, based on a Soviet decision of 1926.<ref name="Dore1995"/> A neutral "grey" zone between the competing claims had an area of {{convert|175000|km2}}, which is approximately 12% of the total area of the Barents Sea. The two countries started negotiations on the location of the boundary in 1974 and agreed to a moratorium on hydrocarbon exploration in 1976.{{cn|date=February 2026}} Twenty years after the fall of the Soviet Union, in 2010 Norway and Russia signed an agreement that placed the boundary equidistant from their competing claims. This was ratified and went into force on 7 July 2011, opening the grey zone for [[hydrocarbon exploration]].<ref name="mt20110707">{{cite web |url=http://www.themoscowtimes.com/business/article/arctic-treaty-with-norway-opens-fields/440178.html |title= Arctic Treaty With Norway Opens Fields |first=Howard |last=Amos |work=[[The Moscow Times]] |date=7 July 2011 |access-date=2 July 2014 }}</ref> ===Oil and gas=== {{further|List of oil and gas fields of the Barents Sea}} Encouraged by the success of [[oil exploration]] and production in the [[North Sea oil|North Sea in the 1960s]], Norway began [[hydrocarbon exploration]] in the Barents Sea in 1969. They acquired seismic reflection surveys through the following years, which were analysed to understand the location of the main [[sedimentary basin]]s.<ref name="Dore1995"/> [[Statoil|NorskHydro]] drilled the first [[Oil well|well]] in 1980, which was a dry hole, and the first discoveries were made the following year: the Alke and Askeladden gas fields.<ref name="Dore1995"/> Several more discoveries were made on the Norwegian side of the Barents Sea throughout the 1980s, including the important [[Snøhvit|Snøhvit field]].<ref name="OT1">{{cite web | title = Snøhvit Gas Field, Norway | publisher = Offshore Technology| url = http://www.offshore-technology.com/projects/snohvit-field/ | access-date = 2 July 2014}}</ref> However, interest in the area began to wane due to a succession of dry holes, wells containing only gas (which was cheap at the time), and the prohibitive costs of developing wells in such a remote area. Interest in the area was reignited in the late 2000s after the Snovhit field was finally brought into production<ref name="Statoil1">{{cite web |title = Snøhvit |publisher = Statoil Website |url = http://www.statoil.com/en/ouroperations/explorationprod/ncs/snoehvit/pages/default.aspx |access-date = 2 July 2014 |archive-date = 1 May 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160501233005/http://www.statoil.com/en/OurOperations/ExplorationProd/ncs/snoehvit/Pages/default.aspx |url-status = dead }}</ref> and two new large discoveries were made.<ref name=tb20120110>{{cite news|title=Norway Makes Its Second Huge Oil Discovery In The Past Year|url=http://www.businessinsider.com/norway-makes-its-second-huge-offshore-oil-discovery-of-the-year-2012-1|agency=Associated Press|date=January 9, 2012|quote=a well drilled in the Havis prospect in the Barents Sea proved both oil and gas at an estimated volume of between 200 million and 300 million barrels of recoverable oil equivalents.}}</ref> The Russians began exploration in their territory around the same time, encouraged by their success in the [[Timan-Pechora Basin]].<ref name="Dore1995"/> They drilled their first wells in the early 1980s, and some very large gas fields were discovered throughout this decade. The [[Shtokman field]] was discovered in 1988 and is classed as a [[Giant oil and gas fields|giant]] gas field: currently the [[List of natural gas fields|5th-largest gas field in the world]]. Similar practical difficulties Barents Sea resulted in a decline in Russian exploration, aggravated by the nation's political instability of the 1990s. ===Fishing=== [[File:Honningsvåg 2013 06 09 3495 (10319135545).jpg|thumb|[[Honningsvåg]] is the most northerly fishing village in Norway]] The Barents Sea contains the world's largest remaining cod population,<ref name="WWF1">{{cite web | title = The Barents Sea Cod – the last of the large cod stocks | publisher = [[World Wildlife Foundation]] | url = http://wwf.panda.org/about_our_earth/all_publications/?12982/The-Barents-Sea-Cod-the-last-of-the-large-cod-stocks| access-date = 4 July 2014}}</ref> as well as important stocks of haddock and capelin. Fishing is managed jointly by Russia and Norway in the form of the [[Joint Norwegian–Russian Fisheries Commission]], established in 1976, in an attempt to keep track of how many fish are leaving the ecosystem due to fishing.<ref>{{cite web|url=http://www.fni.no/projects/norwegian_russian_fisheries_commission.html|title=The History of the Joint Norwegian-Russian Fisheries Commission|access-date=2014-07-07|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714161027/http://www.fni.no/projects/norwegian_russian_fisheries_commission.html|url-status=dead}}</ref> The Joint Norwegian-Russian Fisheries Commission sets Total Allowable Catches (TACs) for multiple species throughout their migratory tracks. Through the Commission, Norway and Russia also exchange fishing quotas and catch statistics to ensure the TACs are not being violated. However there are problems with reporting under this system, and researchers believe that they do not have accurate data for the effects of fishing on the Barents Sea ecosystem. Cod is one of the major catches. A large portion of catches are not reported when the fishing boats land, to account for profits that are being lost to high taxes and fees. Since many fishermen do not strictly follow the TACs and rules set forth by the Commission, the amount of fish being extracted annually from the Barents Sea is underestimated. ===Barents Sea biodiversity and marine bioprospecting=== [[File:Nordkapp landscape Barents Sea.jpg|thumb|left|[[North Cape (Norway)|Nordkapp]] on the Barents Sea]] The Barents Sea, where temperate waters from the Gulf Stream and cold waters from the Arctic meet, is home to an enormous diversity of organisms, which are well-adapted to the extreme conditions of their marine habitats. This makes these arctic species very attractive for marine [[bioprospecting]]. Marine bioprospecting may be defined as the search for bioactive molecules and compounds from marine sources that have new, unique properties and the potential for commercial applications. Amongst others, applications include medicines, food and feed, textiles, cosmetics and the process industry.<ref name="pmid24078803">{{cite journal |vauthors=Svenson J|date=May 2012 |title=MabCent: Arctic marine bioprospecting in Norway|journal=Phytochemistry Reviews|volume=12 |issue=3 |pages=567–578 |doi=10.1007/s11101-012-9239-3|pmid=24078803|pmc=3777186}}</ref><ref name=" regjeringen2009">{{cite web|title=Marin bioprospektering – en kilde til ny og bærekraftig verdiskaping|url=http://www.regjeringen.no/upload/FKD/Vedlegg/Diverse/2009/Marin_bioprospektering_080909_lavoppl.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028093509/http://www.regjeringen.no/upload/FKD/Vedlegg/Diverse/2009/Marin_bioprospektering_080909_lavoppl.pdf |archive-date=2014-10-28 |url-status=live}}</ref> The Norwegian government strategically supports the development of marine bioprospecting as it has the potential to contribute to new and sustainable wealth creation. Tromsø and the northern areas of Norway play a central role in this strategy. They have excellent access to unique Arctic marine organisms, existing marine industries, and R&D competence and infrastructure in this region. Since 2007, science and industry have cooperated closely on bioprospecting and the development and commercialization of new products.<ref name="pmid24078803"/><ref name="regjeringen2009"/> ==See also== {{portal|Oceans}} * [[Barents Basin]] * [[Continental shelf of Russia]] * [[Energy in Norway]] * [[List of largest biotechnology & pharmaceutical companies]] * [[List of oil and gas fields of the Barents Sea]] * [[List of seas]] ==Notes== {{notelist}} ==References== {{Reflist|30em}} ==Sources== * Ole Gunnar Austvik (2006) [http://www.kaldor.no/energy/berlin20060315-barents.html ''Oil and gas in the High North''], Security Policy Library no. 4, The Norwegian Atlantic Committee. ISSN 0802-6602. * C. Michael Hogan (2008) [https://web.archive.org/web/20081224205716/http://globaltwitcher.auderis.se/artspec_information.asp?thingid=36084 ''Polar Bear: Ursus maritimus''], Globaltwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg. * World Wildlife Fund (2008). [http://www.panda.org/arctic/barents ''Barents Sea environment and conservation'']. * {{cite journal |last = Zeeberg |first = JaapJan |author2=David J. Lubinski |author3=Steven L. Forman |date=September 2001 |title = Holocene Relative Sea Level History of Novaya Zemlya, Russia and Implications for Late Weichselian Ice-Sheet Loading |journal = Quaternary Research |volume = 56 |issue = 2 |pages = 218–230|publisher = Quaternary Research Center/Elsevier Science |issn = 0033-5894 |doi = 10.1006/qres.2001.2256 |url = http://www.xs4all.nl/~jzeebe1/sea_levels_glacial_deposition.pdf |bibcode = 2001QuRes..56..218Z |s2cid = 58938344 }} ==External links== {{Commons category|Barents Sea}} *{{cite EB1911|wstitle=Barents Sea |volume=3 |short=x}} * [http://www.Barents.com/ Barents.com]—Developing the Barents Region * [https://web.archive.org/web/20160304073746/http://www.foraminifera.eu/barents.html Foraminifera of the Barents Sea]—illustrated catalog {{Rivers of Russia}} {{List of seas}} {{Barents Sea Islands}} {{Authority control}} [[Category:Barents Sea| ]] [[Category:European seas]] [[Category:Marginal seas of the Arctic Ocean]] [[Category:Norway–Russia border]] [[Category:Seas of Norway]] [[Category:Seas of Russia]] k4wqpf21jvrb1r9le6iup8nppx0oef1 379823 379822 2026-05-23T08:21:43Z Memon2025 21315 /* */ 379823 wikitext text/x-wiki {{short description|Marginal sea of the Arctic Ocean, off the northern coasts of Norway and Russia}} {{distinguish|بئرنگ سمنڊ}} {{Infobox body of water | name = Barents Sea | image = Barents Sea map.png | caption =Location of the Barents Sea | image_bathymetry = | caption_bathymetry= | location = [[Arctic Ocean]] | coords = {{coord|75|N|40|E|scale:5000000_type:waterbody|name=Barents Sea|display=inline,title}} | type = [[Sea]] | inflow = [[Norwegian Sea]], [[Arctic Ocean]] | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Norway]] and [[Russia]] | length = | width = | area = {{convert|1400000|km2|abbr=on}} | depth = {{convert|230|m|abbr=on}} | max-depth = | volume = | residence_time = | shore = | frozen = | islands = | cities = | reference = [http://www.imr.no/temasider/havomrader_og_okosystem/barentshavet/Barentshavet/en Institute of Marine Research, Norway] }} '''بارنٽس سمنڊ''' (Barents Sea) [[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو هڪ حاشيائي سمنڊ آهي.<ref name="Wright2001">{{cite book|author=John Wright|title=The New York Times Almanac 2002|url=https://books.google.com/books?id=G81HonU81pAC&pg=PA459|access-date=29 November 2010|date=30 November 2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-1-57958-348-4|page=459}}</ref> [[ناروي]] ۽ [[روس]] جي اترين ساحلن تي واقع آهي ۽ ناروي ۽ روسي علائقائي پاڻين جي وچ ۾ ورهايل آهي.<ref name="Ref_">World Wildlife Fund, 2008.</ref> اهو اڳ ۾ روسين ۾ مرمان سمنڊ جي نالي سان مشهور هو. سمنڊ جو موجوده نالو ڊچ [[نيويگيٽر]] وليم بارنٽس جي نالي تي آهي. بارنٽس سمنڊ هڪ ٿلهو شيلف (shallow shelf) سمنڊ آهي. جنهن جي سراسري کوٽائي 230 ميٽر آهي ۽ اهو مڇي مارڻ ۽ هائيڊرو ڪاربن جي ڳولا ٻنهي لاءِ هڪ اهم جڳهه آهي.<ref name="Ref_a">O. G. Austvik, 2006.</ref> اهو ڏکڻ ۾ ڪولا جزيره نما, اولهه ۾ نارويجي سمنڊ ڏانهن شيلف جو ڪنارو, اتر اولهه ۾ سوالبارڊ جا ٻيٽ, اتر اوڀر ۾ فرانز جوزف لينڊ ۽ اوڀر ۾ نووايا زيمليا سان ڳنڍيل آهي. نووايا زيمليا جا ٻيٽ, يورال جبلن جي اترئين ڇيڙي جو هڪ واڌارو, بارنٽس سمنڊ کي ڪارا سمنڊ کان الڳ ڪن ٿا. جيتوڻيڪ آرڪٽڪ سمنڊ جو حصو. بارنٽس سمنڊ کي "ايٽلانٽڪ ۾ تبديل ٿيڻ" يا "ايٽلانٽيفائيڊ" ٿيڻ جي عمل ۾ قرار ڏنو ويو آهي. ڇاڪاڻ ته ان جي حيثيت "آرڪٽڪ گرمائش جي گرم جاءِ" جي حيثيت سان آهي. هائيڊروولوجي تبديليون (گلوبل وارمنگ جي ڪري) سمنڊ جي برف ۾ گهٽتائي جو سبب بڻيون آهن. ۽ پاڻي جي ڪالمن جي سطح بندي ۾. جيڪو يوريشيا ۾ موسم ۾ وڏيون تبديليون پيدا ڪري سگهي ٿو. هڪ اڳڪٿي اها آهي ته. جيئن بارنٽس سمنڊ جو مستقل برف کان پاڪ علائقو وڌندو. بخارات وڌندا. جنهن جي ڪري يورپ جي وڏي حصي ۾ سياري جي برفباري ۾ اضافو ٿيو. *جاگرافي: تاريخ: معيشت: پڻ ڏسو: * آرڪٽڪ سمنڊ * بيرنگ سمنڊ * بارنٽس بيسن * روس جو براعظمي شيلف * ناروي ۾ توانائي * سمنڊن جي فهرست. نوٽ: حوالو: ذريعات: ٻاهرين لنڪس: Although part of the Arctic Ocean, the Barents Sea has been characterised as "turning into the [[Atlantic Ocean|Atlantic]]",<ref name=Turning/> or in the process of being "[[Atlantification of the Arctic|Atlantified]]",<ref name=Geoscience2021/> because of its status as "the Arctic warming hot spot." Hydrologic changes due to [[global warming]] have led to a reduction in sea ice and in the stratification of the water column, which could produce major changes in weather in [[Eurasia]].<ref name=Turning>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/energy-environment/wp/2018/06/26/a-huge-stretch-of-the-arctic-ocean-is-turning-into-the-atlantic-right-before-our-eyes/|title=A huge stretch of the Arctic Ocean is rapidly turning into the Atlantic. That's not a good sign|last=Mooney|first=Chris|date=2018-06-26|newspaper=Washington Post|access-date=2018-06-27|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref> One prediction is that, as the Barents Sea's permanent ice-free area grows, evaporation will increase, leading to increased winter snowfalls in much of continental Europe.<ref name=Geoscience2021>{{Cite journal|title=Arctic sea-ice loss fuels extreme European snowfall|journal=[[Nature Geoscience]]|url=https://www.nature.com/articles/s41561-021-00719-y|last1=Bailey|first1=Hannah|date=2021-04-01|last2=Hubbard|first2=Alun|last3=Klen|first3=Eric S.|last4=Mustonen|first4=Kaisa-Riikka|last5=Akers|first5=Pete D.|last6=Marttila|first6=Hannu|last7=Welker|first7=Jeffrey M.|volume=14|issue=5|page=283|doi=10.1038/s41561-021-00719-y|bibcode=2021NatGe..14..283B|hdl=10037/20941 |s2cid=232765992|hdl-access=free|url-access=subscription}}</ref> ==Geography== [[File:Barents Sea bathymetry.png|thumb|Bathymetric map of the Barents Sea showing major submarine features.]] [[Image:Tabularussiae.jpg|thumb|250px|Shores of the Barents (''Murman'') Sea. From "Tabula Russiae", Joan Blaeu's, Amsterdam, 1614.]] The southern half of the Barents Sea, including the ports of [[Murmansk]] (Russia) and [[Vardø (town)|Vardø]] (Norway) remain [[ice]]-free year-round due to the warm [[North Atlantic drift]]. In September, the entire Barents Sea is more or less completely ice-free. From 1920 to 1944, [[Finland]]'s territory also reached the Barents Sea. The [[Liinakhamari]] harbour in the [[Pechengsky District]] was Finland's only ice-free winter harbour until 1944 when it was ceded to the [[Soviet Union]]. There are three main types of [[water mass]]es in the Barents Sea: Warm, salty [[Atlantic Ocean|Atlantic]] water (temperature >3&nbsp;°C, [[salinity]] >35) from the [[North Atlantic drift]]; cold Arctic water (temperature <0&nbsp;°C, salinity <35) from the north; and warm, but not very salty, coastal water (temperature >3&nbsp;°C, salinity <34.7). Between the Atlantic and Polar waters, a front called the Polar Front is formed. In the western parts of the sea (close to [[Bear Island (Norway)|Bear Island]]), this front is determined by the bottom topography and is therefore relatively sharp and stable from year to year, while in the east (towards [[Novaya Zemlya]]), it can be quite diffuse and its position can vary markedly between years. The lands of Novaya Zemlya attained most of their early Holocene coastal deglaciation approximately 10,000 years before the present.<ref name="Ref_b">J. Zeeberg, 2001.</ref> ===Extent=== The [[International Hydrographic Organization]] defines the limits of the "Barentsz Sea" {{sic}} as follows:<ref name="Ref_1953">{{cite web |url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition |year=1953 |publisher=International Hydrographic Organization |access-date=28 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-date=8 October 2011 }}</ref> :''On the west'': The northeastern limit of the [[Norwegian Sea]] [A line joining the southernmost point of [[Spitsbergen|West Spitzbergen]] {{sic}} to North Cape of [[Bear Island (Norway)|Bear Island]], through this island to Cape Bull and thence on to [[North Cape, Norway|North Cape]] in [[Norway]] (25°45'E)]. :''On the northwest'': The eastern shore of West Spitzbergen {{sic}}, [[Hinlopen Strait]] up to [[80th parallel north|80° latitude north]]; south and east coasts of North-East Land [the island of [[Nordaustlandet]]<nowiki>]</nowiki> to Cape Leigh Smith ({{coord|80|05|N|28|00|E|display=inline}}). :''On the north'': Cape Leigh Smith across the Islands Bolshoy Ostrov (Great Island) <nowiki>[</nowiki>[[Storøya]]<nowiki>]</nowiki>, Gilles <nowiki>[</nowiki>[[Kvitøya]]<nowiki>]</nowiki> and [[Victoria Island (Russian Arctic)|Victoria]]; [[Cape Mary Harmsworth]] (southwestern extremity of [[Alexandra Land]]) along the northern coasts of [[Franz Josef Land|Franz-Josef Land]] as far as [[Cape Kohlsaat]] ({{coord|81|14|N|65|10|E|display=inline}}). :''On the east'': Cape Kohlsaat to [[Cape Zhelaniya]] (Desire); west and southwest coast of [[Novaya Zemlya]] to Cape Kussov Noss and thence to western entrance Cape, Dolgaya Bay ({{coord|70|15|N|58|25|E|display=inline}}) on [[Vaygach Island|Vaigach Island]]. Through Vaigach Island to Cape Greben; thence to Cape Belyi Noss on the mainland. :''On the south'': The northern limit of the [[White Sea]] [A line joining Svyatoi Nos ([[Murmansk Oblast|Murmansk]] Coast, 39°47'E) and Cape Kanin]. Other islands in the Barents Sea include Chaichy and Timanets. ===Geology=== {{see also|White Sea Rift System}} The Barents Sea was originally formed from two major continental collisions: the [[Caledonian orogeny]], in which the [[Baltica]] and [[Laurentia]] collided to form [[Laurasia]], and a subsequent collision between Laurasia and Western Siberia. Most of its geological history is dominated by [[extensional tectonics]], caused by the collapse of the Caledonian and Uralian orogenic belts and the break-up of [[Pangaea]].<ref name=Dore1995>{{Cite web| publisher= [[Arctic Institute of North America]] | url= http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-207.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20061029185917/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-207.pdf |archive-date=2006-10-29 |url-status=live | title = Barents Sea Geology, Petroleum Resources and Commercial Potential | issue = 3 | volume = 48 | author = Doré, A.G. | date = Sep 1995}}</ref> These events created the major rift basins that dominate the Barents Shelf, along with various [[Platform (geology)|platforms]] and structural highs. The later geological history of the Barents Sea is dominated by Late Cenozoic [[Tectonic uplift|uplift]], particularly that caused by [[Quaternary glaciation]], which has resulted in erosion and deposition of significant sediment.<ref name=Dore1996>{{Cite journal | journal= [[Global and Planetary Change]] | title = Impact of Glaciations on Basin Evolution: Data and Models from the Norwegian Margin and Adjacent Areas | issue = 1–4 | volume = 12 | author = Doré, A.G. | date = March 1996 }}</ref> ===Ecology=== [[Image:Barents Sea in Bloom.jpg|thumb|Phytoplankton bloom in the Barents Sea. The milky-blue colour that dominates the bloom suggests that it contains large numbers of [[coccolithophores]].]] Due to the [[North Atlantic drift]], the Barents Sea has a high biological production compared to other oceans of similar latitude. The [[spring bloom]] of [[phytoplankton]] can start quite early near the ice edge because the fresh water from the melting ice makes up a stable water layer on top of the seawater. The [[phytoplankton]] bloom feeds [[zooplankton]] such as ''Calanus finmarchicus'', ''Calanus glacialis'', ''Calanus hyperboreus'', ''Oithona'' spp., and [[krill]]. The [[zooplankton]] feeders include young [[Atlantic cod|cod]], [[capelin]], [[polar cod]], [[whales]], and [[little auk]]. The capelin is a key food for top predators such as the north-east Arctic [[Atlantic cod|cod]], [[harp seal]]s, and seabirds such as the [[common guillemot]] and [[Brunnich's guillemot]]. The fisheries of the Barents Sea, in particular the [[Atlantic cod|cod]] fisheries, are of great importance for both Norway and Russia. SIZEX-89 was an international winter experiment in 1989 for which the main objectives were to perform sensor signature studies of different ice types to develop SAR algorithms for ice variables, such as ice types, ice concentrations and ice kinematics.<ref name="Ref_c">''Sea ice modeling in the Barents Sea during SIZEX 89'' (Haugan, P.M., Johannessen, O.M. and Sandven, S., IGARSS´90 symposium, Washington D.C., 1990)</ref> Although previous research suggested that predation by whales may be the cause of depleting fish stocks, more recent research suggests that marine mammal consumption has only a trivial influence on fisheries. A model assessing the effects of fisheries and climate was far more accurate at describing trends in fish abundance.<ref>{{cite journal | last = Corkeron | first = Peter J. | date = April 23, 2009 | title = Marine mammals' influence on ecosystem processes affecting fisheries in the Barents Sea is trivial | journal = Biology Letters | volume = 5 | issue = 2 | pages = 204–206 | publisher = [[Royal Society|The Royal Society]] | issn = 1744-957X | doi = 10.1098/rsbl.2008.0628 | pmid = 19126534 | pmc = 2665811}}</ref> There is a genetically distinct [[polar bear]] population associated with the Barents Sea.<ref name="Ref_d">C.M. Hogan, 2008</ref> ===Pollution=== The Barents Sea is "among the most polluted places on Earth" due to accumulated marine garbage, decades of Soviet nuclear tests, [[radioactive waste]] dumping and industrial pollution.<ref name=nibdr>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/environment/2023/jul/24/russia-barents-sea-toxic-legacy-military-buildup-mining-shipping-indigenous |title='Nature is being destroyed': Russia's arms buildup in Barents Sea creating toxic legacy |work=The Guardian}}</ref> The elevated pollution has caused elevated rates of disease among locals.<ref name=nibdr/> With rising military buildup and increased use of shipping lanes heading east through the Arctic, there are concerns that a further increase in pollution is likely, not least from the increased risk of future oil spills from ships not properly equipped for the environment.<ref name=nibdr/> ===Connections to global weather=== {{excerpt|Arctic sea ice decline#Barents Sea ice}} ==History== [[File:Walvisvangst bij de kust van Spitsbergen - Dutch whalers near Spitsbergen (Abraham Storck, 1690).jpg|thumb|Dutch whalers near [[Svalbard]], 1690]] ===Name=== The Barents Sea was formerly known to Russians as ''Murmanskoye more'' ({{lit|Murman Sea}}, i.e., their term for Norwegians). It appears with this name in 16th-century maps, including [[Gerard Mercator]]'s ''Map of the Arctic'' published in his 1595 atlas. Its eastern corner, in the region of the [[Pechora River]]'s estuary, has been known as ''Pechorskoye more'', that is, [[Pechora Sea]]. It was also known as ''Pomorskoye more'', after the first inhabitants of its shores, the [[Pomors]], as well as ''Russkoye more'' ({{lit|Russian Sea}}) or ''Moskovskoye more'' ({{lit|Muscovite Sea}}). The name ''Murmanskoye more'' remained in official use until 1853.<ref>{{Cite web |title=Баренцево море: где находится, описание, история |url=https://iskatel.com/places/barentsevo-more |access-date=2023-07-07 |website=iskatel.com |language=ru}}</ref> This sea was given its present name by Europeans in honour of [[Willem Barentsz]], a [[Netherlands|Dutch]] navigator and explorer. Barentsz was the leader of early expeditions to the far north, at the end of the 16th century. The Barents Sea has been called by sailors ''The Devil's Dance Floor'' due to its unpredictability and difficulty level.<ref>{{Cite news|url=http://www.thejournal.co.uk/news/north-east-news/warming-to-cap-art-4559364|title=Warming to cap art|last=Administrator|first=journallive|date=2006-08-15|work=journallive|access-date=2017-10-05|language=en|archive-date=2017-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005202032/http://www.thejournal.co.uk/news/north-east-news/warming-to-cap-art-4559364|url-status=dead}}</ref> Ocean rowers call it "''Devil's Jaw''". In 2017, after the first recorded complete man-powered crossing of the Barents Sea from [[Tromsø]] to [[Longyearbyen]] in a rowboat by the Polar Row expedition, captain [[Fiann Paul]] was asked by [[TV 2 (Norway)|Norwegian TV2]] how a rower would name the Barents Sea. Fiann responded that he would name it "Devil's Jaw", adding that the winds you constantly battle are like breath from the devil's nostrils while he holds you in his jaws.<ref>{{Cite news|url=http://www.tv2.no/a/9269125/|title=Tor (36) nådde Svalbard på supertid|publisher=[[TV 2 Direkte|TV 2]]|access-date=2017-10-05|language=no-nb}}</ref> [[File:MurmanskHarbour.jpg|thumb|The harbour of the [[Murmansk Fjord]].]] ===Modern era=== Seabed mapping was completed in 1933; the first full map was produced by Russian marine geologist [[Maria Klenova]]. The Barents Sea was the site of a notable [[World War II]] engagement which later became known as the [[Battle of the Barents Sea]]. Under the command of [[Oskar Kummetz]], German warships sank minelayer HMS ''Bramble'' and destroyer {{HMS|Achates|H12|6}} but lost destroyer {{ship|German destroyer|Z16 Friedrich Eckoldt||2}}. Also, the German cruiser {{Ship|German cruiser|Admiral Hipper||2}} was severely damaged by British gunfire. The Germans later retreated and the British convoy arrived safely at Murmansk shortly afterwards. During the [[Cold War]], the [[Soviet Red Banner Northern Fleet]] used the southern reaches of the sea as a ballistic missile submarine [[bastion (naval)|bastion]], a strategy that [[Russia]] continued. [[Nuclear waste|Nuclear contamination]] from dumped Russian naval [[nuclear reactor|reactors]] is an [[natural environment|environmental]] concern in the Barents Sea. ==Economy== ===Political status=== {{further|Norway–Russia border}} [[File:Signing of the Russian-Norwegian Treaty on Maritime Delimitation and Cooperation in the Barents Sea and the Arctic Ocean..jpeg|thumb|Signing of the Russian-Norwegian Treaty, 15 September 2010]] For decades there was a boundary dispute between Norway and Russia regarding the position of the boundary between their respective claims to the Barents Sea. The Norwegians favoured a [[Equidistance principle|median line]], based on the [[Convention on the High Seas|Geneva Convention of 1958]], whereas the Russians favoured a [[Meridian (geography)|meridian]]- based sector line, based on a Soviet decision of 1926.<ref name="Dore1995"/> A neutral "grey" zone between the competing claims had an area of {{convert|175000|km2}}, which is approximately 12% of the total area of the Barents Sea. The two countries started negotiations on the location of the boundary in 1974 and agreed to a moratorium on hydrocarbon exploration in 1976.{{cn|date=February 2026}} Twenty years after the fall of the Soviet Union, in 2010 Norway and Russia signed an agreement that placed the boundary equidistant from their competing claims. This was ratified and went into force on 7 July 2011, opening the grey zone for [[hydrocarbon exploration]].<ref name="mt20110707">{{cite web |url=http://www.themoscowtimes.com/business/article/arctic-treaty-with-norway-opens-fields/440178.html |title= Arctic Treaty With Norway Opens Fields |first=Howard |last=Amos |work=[[The Moscow Times]] |date=7 July 2011 |access-date=2 July 2014 }}</ref> ===Oil and gas=== {{further|List of oil and gas fields of the Barents Sea}} Encouraged by the success of [[oil exploration]] and production in the [[North Sea oil|North Sea in the 1960s]], Norway began [[hydrocarbon exploration]] in the Barents Sea in 1969. They acquired seismic reflection surveys through the following years, which were analysed to understand the location of the main [[sedimentary basin]]s.<ref name="Dore1995"/> [[Statoil|NorskHydro]] drilled the first [[Oil well|well]] in 1980, which was a dry hole, and the first discoveries were made the following year: the Alke and Askeladden gas fields.<ref name="Dore1995"/> Several more discoveries were made on the Norwegian side of the Barents Sea throughout the 1980s, including the important [[Snøhvit|Snøhvit field]].<ref name="OT1">{{cite web | title = Snøhvit Gas Field, Norway | publisher = Offshore Technology| url = http://www.offshore-technology.com/projects/snohvit-field/ | access-date = 2 July 2014}}</ref> However, interest in the area began to wane due to a succession of dry holes, wells containing only gas (which was cheap at the time), and the prohibitive costs of developing wells in such a remote area. Interest in the area was reignited in the late 2000s after the Snovhit field was finally brought into production<ref name="Statoil1">{{cite web |title = Snøhvit |publisher = Statoil Website |url = http://www.statoil.com/en/ouroperations/explorationprod/ncs/snoehvit/pages/default.aspx |access-date = 2 July 2014 |archive-date = 1 May 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160501233005/http://www.statoil.com/en/OurOperations/ExplorationProd/ncs/snoehvit/Pages/default.aspx |url-status = dead }}</ref> and two new large discoveries were made.<ref name=tb20120110>{{cite news|title=Norway Makes Its Second Huge Oil Discovery In The Past Year|url=http://www.businessinsider.com/norway-makes-its-second-huge-offshore-oil-discovery-of-the-year-2012-1|agency=Associated Press|date=January 9, 2012|quote=a well drilled in the Havis prospect in the Barents Sea proved both oil and gas at an estimated volume of between 200 million and 300 million barrels of recoverable oil equivalents.}}</ref> The Russians began exploration in their territory around the same time, encouraged by their success in the [[Timan-Pechora Basin]].<ref name="Dore1995"/> They drilled their first wells in the early 1980s, and some very large gas fields were discovered throughout this decade. The [[Shtokman field]] was discovered in 1988 and is classed as a [[Giant oil and gas fields|giant]] gas field: currently the [[List of natural gas fields|5th-largest gas field in the world]]. Similar practical difficulties Barents Sea resulted in a decline in Russian exploration, aggravated by the nation's political instability of the 1990s. ===Fishing=== [[File:Honningsvåg 2013 06 09 3495 (10319135545).jpg|thumb|[[Honningsvåg]] is the most northerly fishing village in Norway]] The Barents Sea contains the world's largest remaining cod population,<ref name="WWF1">{{cite web | title = The Barents Sea Cod – the last of the large cod stocks | publisher = [[World Wildlife Foundation]] | url = http://wwf.panda.org/about_our_earth/all_publications/?12982/The-Barents-Sea-Cod-the-last-of-the-large-cod-stocks| access-date = 4 July 2014}}</ref> as well as important stocks of haddock and capelin. Fishing is managed jointly by Russia and Norway in the form of the [[Joint Norwegian–Russian Fisheries Commission]], established in 1976, in an attempt to keep track of how many fish are leaving the ecosystem due to fishing.<ref>{{cite web|url=http://www.fni.no/projects/norwegian_russian_fisheries_commission.html|title=The History of the Joint Norwegian-Russian Fisheries Commission|access-date=2014-07-07|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714161027/http://www.fni.no/projects/norwegian_russian_fisheries_commission.html|url-status=dead}}</ref> The Joint Norwegian-Russian Fisheries Commission sets Total Allowable Catches (TACs) for multiple species throughout their migratory tracks. Through the Commission, Norway and Russia also exchange fishing quotas and catch statistics to ensure the TACs are not being violated. However there are problems with reporting under this system, and researchers believe that they do not have accurate data for the effects of fishing on the Barents Sea ecosystem. Cod is one of the major catches. A large portion of catches are not reported when the fishing boats land, to account for profits that are being lost to high taxes and fees. Since many fishermen do not strictly follow the TACs and rules set forth by the Commission, the amount of fish being extracted annually from the Barents Sea is underestimated. ===Barents Sea biodiversity and marine bioprospecting=== [[File:Nordkapp landscape Barents Sea.jpg|thumb|left|[[North Cape (Norway)|Nordkapp]] on the Barents Sea]] The Barents Sea, where temperate waters from the Gulf Stream and cold waters from the Arctic meet, is home to an enormous diversity of organisms, which are well-adapted to the extreme conditions of their marine habitats. This makes these arctic species very attractive for marine [[bioprospecting]]. Marine bioprospecting may be defined as the search for bioactive molecules and compounds from marine sources that have new, unique properties and the potential for commercial applications. Amongst others, applications include medicines, food and feed, textiles, cosmetics and the process industry.<ref name="pmid24078803">{{cite journal |vauthors=Svenson J|date=May 2012 |title=MabCent: Arctic marine bioprospecting in Norway|journal=Phytochemistry Reviews|volume=12 |issue=3 |pages=567–578 |doi=10.1007/s11101-012-9239-3|pmid=24078803|pmc=3777186}}</ref><ref name=" regjeringen2009">{{cite web|title=Marin bioprospektering – en kilde til ny og bærekraftig verdiskaping|url=http://www.regjeringen.no/upload/FKD/Vedlegg/Diverse/2009/Marin_bioprospektering_080909_lavoppl.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028093509/http://www.regjeringen.no/upload/FKD/Vedlegg/Diverse/2009/Marin_bioprospektering_080909_lavoppl.pdf |archive-date=2014-10-28 |url-status=live}}</ref> The Norwegian government strategically supports the development of marine bioprospecting as it has the potential to contribute to new and sustainable wealth creation. Tromsø and the northern areas of Norway play a central role in this strategy. They have excellent access to unique Arctic marine organisms, existing marine industries, and R&D competence and infrastructure in this region. Since 2007, science and industry have cooperated closely on bioprospecting and the development and commercialization of new products.<ref name="pmid24078803"/><ref name="regjeringen2009"/> ==See also== {{portal|Oceans}} * [[Barents Basin]] * [[Continental shelf of Russia]] * [[Energy in Norway]] * [[List of largest biotechnology & pharmaceutical companies]] * [[List of oil and gas fields of the Barents Sea]] * [[List of seas]] ==Notes== {{notelist}} ==References== {{Reflist|30em}} ==Sources== * Ole Gunnar Austvik (2006) [http://www.kaldor.no/energy/berlin20060315-barents.html ''Oil and gas in the High North''], Security Policy Library no. 4, The Norwegian Atlantic Committee. ISSN 0802-6602. * C. Michael Hogan (2008) [https://web.archive.org/web/20081224205716/http://globaltwitcher.auderis.se/artspec_information.asp?thingid=36084 ''Polar Bear: Ursus maritimus''], Globaltwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg. * World Wildlife Fund (2008). [http://www.panda.org/arctic/barents ''Barents Sea environment and conservation'']. * {{cite journal |last = Zeeberg |first = JaapJan |author2=David J. Lubinski |author3=Steven L. Forman |date=September 2001 |title = Holocene Relative Sea Level History of Novaya Zemlya, Russia and Implications for Late Weichselian Ice-Sheet Loading |journal = Quaternary Research |volume = 56 |issue = 2 |pages = 218–230|publisher = Quaternary Research Center/Elsevier Science |issn = 0033-5894 |doi = 10.1006/qres.2001.2256 |url = http://www.xs4all.nl/~jzeebe1/sea_levels_glacial_deposition.pdf |bibcode = 2001QuRes..56..218Z |s2cid = 58938344 }} ==External links== {{Commons category|Barents Sea}} *{{cite EB1911|wstitle=Barents Sea |volume=3 |short=x}} * [http://www.Barents.com/ Barents.com]—Developing the Barents Region * [https://web.archive.org/web/20160304073746/http://www.foraminifera.eu/barents.html Foraminifera of the Barents Sea]—illustrated catalog {{Rivers of Russia}} {{List of seas}} {{Barents Sea Islands}} {{Authority control}} [[Category:Barents Sea| ]] [[Category:European seas]] [[Category:Marginal seas of the Arctic Ocean]] [[Category:Norway–Russia border]] [[Category:Seas of Norway]] [[Category:Seas of Russia]] ig14sbk3dahvkw2775inxlyytz88snk 828 97325 379762 2026-05-22T22:00:24Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مينھيٽن', top = 40.8383, bottom = 40.6909, left = -74.0343, right = -73.9252, image = 'Location map United States Manhattan 2.svg' } 379762 Scribunto text/plain return { name = 'مينھيٽن', top = 40.8383, bottom = 40.6909, left = -74.0343, right = -73.9252, image = 'Location map United States Manhattan 2.svg' } a0vl4fgogngyc59szjnp82ttpwo4mnz 828 97326 379763 2026-05-22T22:01:09Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مينھيٽن', top = 40.8383, bottom = 40.6909, left = -74.0343, right = -73.9252, image = 'Location map United States Manhattan 2.svg' } 379763 Scribunto text/plain return { name = 'مينھيٽن', top = 40.8383, bottom = 40.6909, left = -74.0343, right = -73.9252, image = 'Location map United States Manhattan 2.svg' } a0vl4fgogngyc59szjnp82ttpwo4mnz 828 97327 379764 2026-05-22T22:02:13Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مينھيٽن', top = 40.8383, bottom = 40.6909, left = -74.0343, right = -73.9252, image = 'Location map United States Manhattan 2.svg' } 379764 Scribunto text/plain return { name = 'مينھيٽن', top = 40.8383, bottom = 40.6909, left = -74.0343, right = -73.9252, image = 'Location map United States Manhattan 2.svg' } a0vl4fgogngyc59szjnp82ttpwo4mnz 828 97328 379766 2026-05-22T22:02:49Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'USA Maryland Broad Creek', top = 39.7278, bottom = 39.6549, left = -76.3406, right = -76.2216, image = 'Broad_Creek.svg' } 379766 Scribunto text/plain return { name = 'USA Maryland Broad Creek', top = 39.7278, bottom = 39.6549, left = -76.3406, right = -76.2216, image = 'Broad_Creek.svg' } 55zs9ze6fpurno34qcu6far2y8b9c4r 828 97329 379767 2026-05-22T22:04:07Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ميري لينڊ', top = 40, bottom = 37.6, left = -79.7, right = -74.8, image = 'USA Maryland location map.svg', image1 = 'USA Maryland relief location map.svg' } 379767 Scribunto text/plain return { name = 'ميري لينڊ', top = 40, bottom = 37.6, left = -79.7, right = -74.8, image = 'USA Maryland location map.svg', image1 = 'USA Maryland relief location map.svg' } 9izbhy6a1ti2gwsi7i9ykcrwekihkk2 0 97330 379768 2026-05-22T22:04:40Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry =... 379768 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} The '''Bering Strait''' ({{IPAc-en|ˈ|b|ɛər|ɪ|ŋ|,_|ˈ|b|ɛr|ɪ|ŋ}} {{respell|BAIR|ing|,_|BERR|ing}}, {{IPAc-en|usalso|ˈ|b|ɪər|ɪ|ŋ}} {{respell|BEER|ing}};<ref>{{cite EPD|18}}</ref><ref>{{cite LPD|3}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> {{langx|ru|Берингов пролив|Beringov proliv}}) is a [[strait]] between the [[Pacific]] and [[Arctic Ocean|Arctic]] oceans, separating the [[Chukchi Peninsula]] of the [[Russian Far East]] from the [[Seward Peninsula]] of [[Alaska]]. The present [[USSR–USA Maritime Boundary Agreement|Russia–United States maritime boundary]] is at 168° 58' 37" W [[longitude]], slightly south of the [[Arctic Circle]] at about 65° 40' N [[latitude]]. The Strait is named after [[Vitus Bering]], a Danish-born [[Russian Empire|Russian]] explorer. The Bering Strait has been the subject of the scientific theory [[Bering strait theory|that humans migrated from Asia to North America across a land bridge]] known as [[Beringia]] when lower ocean levels&nbsp;– a result of glaciers locking up vast amounts of water&nbsp;– exposed a wide stretch of the sea floor,<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> both at the present strait and in the shallow sea north and south of it. This view of how [[Paleo-Indians]] entered America has been the dominant one for several decades and continues to be the most accepted one. Numerous successful crossings without the use of a boat have also been recorded since at least the early 20th century. == Geography and science == The Bering Strait is about {{convert|82|km|mi|sp=us}} wide at its narrowest point, between [[Cape Dezhnev]], [[Chukchi Peninsula]], [[Russia]], the easternmost point (169° 39' W) of the Asian continent and [[Cape Prince of Wales]], [[Alaska]], United States, the westernmost point (168° 05' W) of the [[North American continent]]. Its deepest point is only {{convert|90|m}}. It borders the [[Chukchi Sea]] (part of the [[Arctic Ocean]]) to the north and the [[Bering Sea]] to the south.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The strait is a unique [[habitat]] sparsely populated by the [[Yupik peoples|Yupik]], [[Inuit]], and [[Chukchi people|Chukchi]] people who have cultural and linguistic ties to each other.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> The strait is thought to have opened 4.8-7.4 million years ago. It is believed that the narrowing of the strait 900,000 years ago could be one of the reasons for increasing the duration of the ice age. == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> == See also == * [[List of Russian explorers]] * [[Old Bering Sea]] == References == {{reflist}} ==Further reading== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead}} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead}} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} == External links == {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] 2noukyfmicvt573nv2j74ixa1v8uyme 379812 379768 2026-05-23T01:29:38Z InternetArchiveBot 13773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 379812 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} The '''Bering Strait''' ({{IPAc-en|ˈ|b|ɛər|ɪ|ŋ|,_|ˈ|b|ɛr|ɪ|ŋ}} {{respell|BAIR|ing|,_|BERR|ing}}, {{IPAc-en|usalso|ˈ|b|ɪər|ɪ|ŋ}} {{respell|BEER|ing}};<ref>{{cite EPD|18}}</ref><ref>{{cite LPD|3}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> {{langx|ru|Берингов пролив|Beringov proliv}}) is a [[strait]] between the [[Pacific]] and [[Arctic Ocean|Arctic]] oceans, separating the [[Chukchi Peninsula]] of the [[Russian Far East]] from the [[Seward Peninsula]] of [[Alaska]]. The present [[USSR–USA Maritime Boundary Agreement|Russia–United States maritime boundary]] is at 168° 58' 37" W [[longitude]], slightly south of the [[Arctic Circle]] at about 65° 40' N [[latitude]]. The Strait is named after [[Vitus Bering]], a Danish-born [[Russian Empire|Russian]] explorer. The Bering Strait has been the subject of the scientific theory [[Bering strait theory|that humans migrated from Asia to North America across a land bridge]] known as [[Beringia]] when lower ocean levels&nbsp;– a result of glaciers locking up vast amounts of water&nbsp;– exposed a wide stretch of the sea floor,<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> both at the present strait and in the shallow sea north and south of it. This view of how [[Paleo-Indians]] entered America has been the dominant one for several decades and continues to be the most accepted one. Numerous successful crossings without the use of a boat have also been recorded since at least the early 20th century. == Geography and science == The Bering Strait is about {{convert|82|km|mi|sp=us}} wide at its narrowest point, between [[Cape Dezhnev]], [[Chukchi Peninsula]], [[Russia]], the easternmost point (169° 39' W) of the Asian continent and [[Cape Prince of Wales]], [[Alaska]], United States, the westernmost point (168° 05' W) of the [[North American continent]]. Its deepest point is only {{convert|90|m}}. It borders the [[Chukchi Sea]] (part of the [[Arctic Ocean]]) to the north and the [[Bering Sea]] to the south.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The strait is a unique [[habitat]] sparsely populated by the [[Yupik peoples|Yupik]], [[Inuit]], and [[Chukchi people|Chukchi]] people who have cultural and linguistic ties to each other.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> The strait is thought to have opened 4.8-7.4 million years ago. It is believed that the narrowing of the strait 900,000 years ago could be one of the reasons for increasing the duration of the ice age. == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> == See also == * [[List of Russian explorers]] * [[Old Bering Sea]] == References == {{reflist}} ==Further reading== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} == External links == {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] gw4irxmu9rlhipkyt2bz2jxljdcr3oq 379824 379812 2026-05-23T08:50:10Z Memon2025 21315 /* */ 379824 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. The Bering Strait has been the subject of the scientific theory [[Bering strait theory|that humans migrated from Asia to North America across a land bridge]] known as [[Beringia]] when lower ocean levels&nbsp;– a result of glaciers locking up vast amounts of water&nbsp;– exposed a wide stretch of the sea floor,<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> both at the present strait and in the shallow sea north and south of it. This view of how [[Paleo-Indians]] entered America has been the dominant one for several decades and continues to be the most accepted one. Numerous successful crossings without the use of a boat have also been recorded since at least the early 20th century. == Geography and science == The Bering Strait is about {{convert|82|km|mi|sp=us}} wide at its narrowest point, between [[Cape Dezhnev]], [[Chukchi Peninsula]], [[Russia]], the easternmost point (169° 39' W) of the Asian continent and [[Cape Prince of Wales]], [[Alaska]], United States, the westernmost point (168° 05' W) of the [[North American continent]]. Its deepest point is only {{convert|90|m}}. It borders the [[Chukchi Sea]] (part of the [[Arctic Ocean]]) to the north and the [[Bering Sea]] to the south.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The strait is a unique [[habitat]] sparsely populated by the [[Yupik peoples|Yupik]], [[Inuit]], and [[Chukchi people|Chukchi]] people who have cultural and linguistic ties to each other.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> The strait is thought to have opened 4.8-7.4 million years ago. It is believed that the narrowing of the strait 900,000 years ago could be one of the reasons for increasing the duration of the ice age. == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> == See also == * [[List of Russian explorers]] * [[Old Bering Sea]] == References == {{reflist}} ==Further reading== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} == External links == {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] 4x6gyh11xse4vkmylxae9q3h435vv7h 379825 379824 2026-05-23T09:08:54Z Memon2025 21315 /* */ 379825 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ڪيپ ڊيزنف.چوڪي جزيره نما، روس جي وچ ۾. ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو (169° 39' اولهه). ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز. الاسڪا، آمريڪا. اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو (168° 05' اولهه). ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي سرحد اتر ۾ چڪچي سمنڊ (آرڪٽڪ سمنڊ جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ بيرنگ سمنڊ سان آهي. هي ڳچي هڪ منفرد رهائشگاهه آهي. يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي آبادي گهٽ آهي. جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن. * اهو ڳچي 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته ڳچي جو تنگ ٿيڻ (9,00,000 سال اڳ) برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. * مهميون: تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: == Geography and science == The Bering Strait is about {{convert|82|km|mi|sp=us}} wide at its narrowest point, between [[Cape Dezhnev]], [[Chukchi Peninsula]], [[Russia]], the easternmost point (169° 39' W) of the Asian continent and [[Cape Prince of Wales]], [[Alaska]], United States, the westernmost point (168° 05' W) of the [[North American continent]]. Its deepest point is only {{convert|90|m}}. It borders the [[Chukchi Sea]] (part of the [[Arctic Ocean]]) to the north and the [[Bering Sea]] to the south.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The strait is a unique [[habitat]] sparsely populated by the [[Yupik peoples|Yupik]], [[Inuit]], and [[Chukchi people|Chukchi]] people who have cultural and linguistic ties to each other.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> The strait is thought to have opened 4.8-7.4 million years ago. It is believed that the narrowing of the strait 900,000 years ago could be one of the reasons for increasing the duration of the ice age. == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> == See also == * [[List of Russian explorers]] * [[Old Bering Sea]] == References == {{reflist}} ==Further reading== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} == External links == {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] 0avw39tozhlxprxbp9acwxurc0rqhvc 379826 379825 2026-05-23T09:13:33Z Memon2025 21315 379826 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ڪيپ ڊيزنف.چوڪي جزيره نما، روس جي وچ ۾. ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو (169° 39' اولهه). ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز. الاسڪا، آمريڪا. اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو (168° 05' اولهه). ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي سرحد اتر ۾ چڪچي سمنڊ (آرڪٽڪ سمنڊ جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ بيرنگ سمنڊ سان آهي. هي ڳچي هڪ منفرد رهائشگاهه آهي. يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي آبادي گهٽ آهي. جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن. * اهو ڳچي 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته ڳچي جو تنگ ٿيڻ (9,00,000 سال اڳ) برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. * مهميون: تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: == Geography and science == The Bering Strait is about {{convert|82|km|mi|sp=us}} wide at its narrowest point, between [[Cape Dezhnev]], [[Chukchi Peninsula]], [[Russia]], the easternmost point (169° 39' W) of the Asian continent and [[Cape Prince of Wales]], [[Alaska]], United States, the westernmost point (168° 05' W) of the [[North American continent]]. Its deepest point is only {{convert|90|m}}. It borders the [[Chukchi Sea]] (part of the [[Arctic Ocean]]) to the north and the [[Bering Sea]] to the south.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The strait is a unique [[habitat]] sparsely populated by the [[Yupik peoples|Yupik]], [[Inuit]], and [[Chukchi people|Chukchi]] people who have cultural and linguistic ties to each other.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> The strait is thought to have opened 4.8-7.4 million years ago. It is believed that the narrowing of the strait 900,000 years ago could be one of the reasons for increasing the duration of the ice age. == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> == See also == * [[List of Russian explorers]] * [[Old Bering Sea]] == References == {{reflist}} ==Further reading== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] paixy6xz100r4yazdqyksbfnyiopsz2 379827 379826 2026-05-23T09:14:14Z Memon2025 21315 379827 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ڪيپ ڊيزنف.چوڪي جزيره نما، روس جي وچ ۾. ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو (169° 39' اولهه). ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز. الاسڪا، آمريڪا. اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو (168° 05' اولهه). ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي سرحد اتر ۾ چڪچي سمنڊ (آرڪٽڪ سمنڊ جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ بيرنگ سمنڊ سان آهي. هي ڳچي هڪ منفرد رهائشگاهه آهي. يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي آبادي گهٽ آهي. جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن. * اهو ڳچي 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته ڳچي جو تنگ ٿيڻ (9,00,000 سال اڳ) برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. * مهميون: تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: == Geography and science == The Bering Strait is about {{convert|82|km|mi|sp=us}} wide at its narrowest point, between [[Cape Dezhnev]], [[Chukchi Peninsula]], [[Russia]], the easternmost point (169° 39' W) of the Asian continent and [[Cape Prince of Wales]], [[Alaska]], United States, the westernmost point (168° 05' W) of the [[North American continent]]. Its deepest point is only {{convert|90|m}}. It borders the [[Chukchi Sea]] (part of the [[Arctic Ocean]]) to the north and the [[Bering Sea]] to the south.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The strait is a unique [[habitat]] sparsely populated by the [[Yupik peoples|Yupik]], [[Inuit]], and [[Chukchi people|Chukchi]] people who have cultural and linguistic ties to each other.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> The strait is thought to have opened 4.8-7.4 million years ago. It is believed that the narrowing of the strait 900,000 years ago could be one of the reasons for increasing the duration of the ice age. == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> == See also == * [[List of Russian explorers]] * [[Old Bering Sea]] == References == {{reflist}} ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] 3cgitdfgn2b6yaus7vsr42et4z7p2mj 379828 379827 2026-05-23T09:14:49Z Memon2025 21315 379828 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ڪيپ ڊيزنف.چوڪي جزيره نما، روس جي وچ ۾. ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو (169° 39' اولهه). ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز. الاسڪا، آمريڪا. اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو (168° 05' اولهه). ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي سرحد اتر ۾ چڪچي سمنڊ (آرڪٽڪ سمنڊ جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ بيرنگ سمنڊ سان آهي. هي ڳچي هڪ منفرد رهائشگاهه آهي. يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي آبادي گهٽ آهي. جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن. * اهو ڳچي 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته ڳچي جو تنگ ٿيڻ (9,00,000 سال اڳ) برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. * مهميون: تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: == Geography and science == The Bering Strait is about {{convert|82|km|mi|sp=us}} wide at its narrowest point, between [[Cape Dezhnev]], [[Chukchi Peninsula]], [[Russia]], the easternmost point (169° 39' W) of the Asian continent and [[Cape Prince of Wales]], [[Alaska]], United States, the westernmost point (168° 05' W) of the [[North American continent]]. Its deepest point is only {{convert|90|m}}. It borders the [[Chukchi Sea]] (part of the [[Arctic Ocean]]) to the north and the [[Bering Sea]] to the south.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The strait is a unique [[habitat]] sparsely populated by the [[Yupik peoples|Yupik]], [[Inuit]], and [[Chukchi people|Chukchi]] people who have cultural and linguistic ties to each other.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> The strait is thought to have opened 4.8-7.4 million years ago. It is believed that the narrowing of the strait 900,000 years ago could be one of the reasons for increasing the duration of the ice age. == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> == See also == * [[List of Russian explorers]] * [[Old Bering Sea]] == References == {{reflist}} ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] htg1k1hj66npsvlwogs10q87xq1ke4m 379829 379828 2026-05-23T09:15:24Z Memon2025 21315 379829 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ڪيپ ڊيزنف.چوڪي جزيره نما، روس جي وچ ۾. ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو (169° 39' اولهه). ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز. الاسڪا، آمريڪا. اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو (168° 05' اولهه). ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي سرحد اتر ۾ چڪچي سمنڊ (آرڪٽڪ سمنڊ جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ بيرنگ سمنڊ سان آهي. هي ڳچي هڪ منفرد رهائشگاهه آهي. يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي آبادي گهٽ آهي. جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن. * اهو ڳچي 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته ڳچي جو تنگ ٿيڻ (9,00,000 سال اڳ) برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. * مهميون: تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: == Geography and science == The Bering Strait is about {{convert|82|km|mi|sp=us}} wide at its narrowest point, between [[Cape Dezhnev]], [[Chukchi Peninsula]], [[Russia]], the easternmost point (169° 39' W) of the Asian continent and [[Cape Prince of Wales]], [[Alaska]], United States, the westernmost point (168° 05' W) of the [[North American continent]]. Its deepest point is only {{convert|90|m}}. It borders the [[Chukchi Sea]] (part of the [[Arctic Ocean]]) to the north and the [[Bering Sea]] to the south.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The strait is a unique [[habitat]] sparsely populated by the [[Yupik peoples|Yupik]], [[Inuit]], and [[Chukchi people|Chukchi]] people who have cultural and linguistic ties to each other.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> The strait is thought to have opened 4.8-7.4 million years ago. It is believed that the narrowing of the strait 900,000 years ago could be one of the reasons for increasing the duration of the ice age. == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> == See also == * [[List of Russian explorers]] * [[Old Bering Sea]] ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] 78dyjsaq87gpz9ui0alhaenumiygfjn 379830 379829 2026-05-23T09:15:58Z Memon2025 21315 379830 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ڪيپ ڊيزنف.چوڪي جزيره نما، روس جي وچ ۾. ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو (169° 39' اولهه). ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز. الاسڪا، آمريڪا. اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو (168° 05' اولهه). ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي سرحد اتر ۾ چڪچي سمنڊ (آرڪٽڪ سمنڊ جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ بيرنگ سمنڊ سان آهي. هي ڳچي هڪ منفرد رهائشگاهه آهي. يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي آبادي گهٽ آهي. جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن. * اهو ڳچي 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته ڳچي جو تنگ ٿيڻ (9,00,000 سال اڳ) برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. * مهميون: تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: == Geography and science == The Bering Strait is about {{convert|82|km|mi|sp=us}} wide at its narrowest point, between [[Cape Dezhnev]], [[Chukchi Peninsula]], [[Russia]], the easternmost point (169° 39' W) of the Asian continent and [[Cape Prince of Wales]], [[Alaska]], United States, the westernmost point (168° 05' W) of the [[North American continent]]. Its deepest point is only {{convert|90|m}}. It borders the [[Chukchi Sea]] (part of the [[Arctic Ocean]]) to the north and the [[Bering Sea]] to the south.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The strait is a unique [[habitat]] sparsely populated by the [[Yupik peoples|Yupik]], [[Inuit]], and [[Chukchi people|Chukchi]] people who have cultural and linguistic ties to each other.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> The strait is thought to have opened 4.8-7.4 million years ago. It is believed that the narrowing of the strait 900,000 years ago could be one of the reasons for increasing the duration of the ice age. == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] s2vixb8cou6m4mtbq1nj779wfizx2ac 379831 379830 2026-05-23T09:17:41Z Memon2025 21315 /* پڻ ڏسو */ 379831 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ڪيپ ڊيزنف.چوڪي جزيره نما، روس جي وچ ۾. ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو (169° 39' اولهه). ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز. الاسڪا، آمريڪا. اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو (168° 05' اولهه). ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي سرحد اتر ۾ چڪچي سمنڊ (آرڪٽڪ سمنڊ جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ بيرنگ سمنڊ سان آهي. هي ڳچي هڪ منفرد رهائشگاهه آهي. يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي آبادي گهٽ آهي. جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن. * اهو ڳچي 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته ڳچي جو تنگ ٿيڻ (9,00,000 سال اڳ) برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. * مهميون: تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: == Geography and science == The Bering Strait is about {{convert|82|km|mi|sp=us}} wide at its narrowest point, between [[Cape Dezhnev]], [[Chukchi Peninsula]], [[Russia]], the easternmost point (169° 39' W) of the Asian continent and [[Cape Prince of Wales]], [[Alaska]], United States, the westernmost point (168° 05' W) of the [[North American continent]]. Its deepest point is only {{convert|90|m}}. It borders the [[Chukchi Sea]] (part of the [[Arctic Ocean]]) to the north and the [[Bering Sea]] to the south.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The strait is a unique [[habitat]] sparsely populated by the [[Yupik peoples|Yupik]], [[Inuit]], and [[Chukchi people|Chukchi]] people who have cultural and linguistic ties to each other.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> The strait is thought to have opened 4.8-7.4 million years ago. It is believed that the narrowing of the strait 900,000 years ago could be one of the reasons for increasing the duration of the ice age. == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] 0nl3w8jtarh4qz8a23qrz8dezqbz6ta 379832 379831 2026-05-23T09:18:35Z Memon2025 21315 /* Geography and science */ 379832 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ڪيپ ڊيزنف.چوڪي جزيره نما، روس جي وچ ۾. ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو (169° 39' اولهه). ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز. الاسڪا، آمريڪا. اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو (168° 05' اولهه). ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي سرحد اتر ۾ چڪچي سمنڊ (آرڪٽڪ سمنڊ جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ بيرنگ سمنڊ سان آهي. هي ڳچي هڪ منفرد رهائشگاهه آهي. يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي آبادي گهٽ آهي. جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن. * اهو ڳچي 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته ڳچي جو تنگ ٿيڻ (9,00,000 سال اڳ) برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. * مهميون: تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about {{convert|82|km|mi|sp=us}} wide at its narrowest point, between [[Cape Dezhnev]], [[Chukchi Peninsula]], [[Russia]], the easternmost point (169° 39' W) of the Asian continent and [[Cape Prince of Wales]], [[Alaska]], United States, the westernmost point (168° 05' W) of the [[North American continent]]. Its deepest point is only {{convert|90|m}}. It borders the [[Chukchi Sea]] (part of the [[Arctic Ocean]]) to the north and the [[Bering Sea]] to the south.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The strait is a unique [[habitat]] sparsely populated by the [[Yupik peoples|Yupik]], [[Inuit]], and [[Chukchi people|Chukchi]] people who have cultural and linguistic ties to each other.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> The strait is thought to have opened 4.8-7.4 million years ago. It is believed that the narrowing of the strait 900,000 years ago could be one of the reasons for increasing the duration of the ice age. == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] pcykhx078k9sbp8fdxaygy24glt6kx6 379833 379832 2026-05-23T09:35:15Z Memon2025 21315 /* جاگرافي ۽ سائنس */ 379833 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي (ڪيپ ڊيزنف, چڪچي جزيري نما، [[روس]], ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو '39°169 اولهه ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز, [[الاسڪا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]], اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو '05°168 اولهه جي وچ ۾) تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي حد اتر ۾ چڪچي سمنڊ ([[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] سان آهي.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref> <ref name=":1" /> هي گذرگاهه يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي گهٽ آبادي, جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن سان هڪ منفرد رهائشگاهه آهي.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> اهو گذرگاهه 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته 9,00,000 سال اڳ, گذرگاهه جو تنگ ٿيڻ, برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. == مهمون == تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about wide at its only {{convert|90|m}}. It to the south.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The == Expeditions == [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] n5y46k81zmo440l4dbmth394mai5zgp 379834 379833 2026-05-23T09:35:45Z Memon2025 21315 /* Expeditions */ 379834 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي (ڪيپ ڊيزنف, چڪچي جزيري نما، [[روس]], ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو '39°169 اولهه ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز, [[الاسڪا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]], اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو '05°168 اولهه جي وچ ۾) تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي حد اتر ۾ چڪچي سمنڊ ([[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] سان آهي.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref> <ref name=":1" /> هي گذرگاهه يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي گهٽ آبادي, جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن سان هڪ منفرد رهائشگاهه آهي.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> اهو گذرگاهه 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته 9,00,000 سال اڳ, گذرگاهه جو تنگ ٿيڻ, برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. == مهمون == تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about wide at its only {{convert|90|m}}. It to the south.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == Proposed crossing == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] snj29zjnlf627ze3qoooifdvxk7l861 379835 379834 2026-05-23T09:37:10Z Memon2025 21315 /* Proposed crossing */ 379835 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي (ڪيپ ڊيزنف, چڪچي جزيري نما، [[روس]], ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو '39°169 اولهه ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز, [[الاسڪا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]], اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو '05°168 اولهه جي وچ ۾) تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي حد اتر ۾ چڪچي سمنڊ ([[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] سان آهي.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref> <ref name=":1" /> هي گذرگاهه يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي گهٽ آبادي, جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن سان هڪ منفرد رهائشگاهه آهي.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> اهو گذرگاهه 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته 9,00,000 سال اڳ, گذرگاهه جو تنگ ٿيڻ, برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. == مهمون == تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about wide at its only {{convert|90|m}}. It to the south.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == تجويز ڪيل ڪراسنگ == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == Proposed geological engineering == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] d76aagqaage7osee0kijyl1yef8jhpl 379836 379835 2026-05-23T09:38:11Z Memon2025 21315 /* Proposed geological engineering */ 379836 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي (ڪيپ ڊيزنف, چڪچي جزيري نما، [[روس]], ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو '39°169 اولهه ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز, [[الاسڪا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]], اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو '05°168 اولهه جي وچ ۾) تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي حد اتر ۾ چڪچي سمنڊ ([[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] سان آهي.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref> <ref name=":1" /> هي گذرگاهه يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي گهٽ آبادي, جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن سان هڪ منفرد رهائشگاهه آهي.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> اهو گذرگاهه 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته 9,00,000 سال اڳ, گذرگاهه جو تنگ ٿيڻ, برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. == مهمون == تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about wide at its only {{convert|90|m}}. It to the south.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == تجويز ڪيل ڪراسنگ == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == "Ice Curtain" border == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] lp7oavwnnuzhmzckwrpxw14sdo98gmr 379837 379836 2026-05-23T09:39:44Z Memon2025 21315 /* "Ice Curtain" border */ 379837 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي (ڪيپ ڊيزنف, چڪچي جزيري نما، [[روس]], ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو '39°169 اولهه ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز, [[الاسڪا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]], اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو '05°168 اولهه جي وچ ۾) تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي حد اتر ۾ چڪچي سمنڊ ([[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] سان آهي.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref> <ref name=":1" /> هي گذرگاهه يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي گهٽ آبادي, جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن سان هڪ منفرد رهائشگاهه آهي.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> اهو گذرگاهه 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته 9,00,000 سال اڳ, گذرگاهه جو تنگ ٿيڻ, برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. == مهمون == تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about wide at its only {{convert|90|m}}. It to the south.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == تجويز ڪيل ڪراسنگ == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == برف جو پردو: "حد" == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{List of seas}} {{Regions of Asia}} {{Regions of North America}} {{Authority control}} [[Category:Bering Strait| ]] [[Category:Bodies of water of the Bering Sea|Strait]] [[Category:Geography of Northeast Asia]] [[Category:International straits]] [[Category:Bodies of water of Chukotka Autonomous Okrug]] [[Category:Bodies of water of the Chukchi Sea]] [[Category:Russia–United States border]] [[Category:Straits of Alaska]] [[Category:Straits of Russia]] [[Category:Straits of the Arctic Ocean]] [[Category:Straits of the Pacific Ocean]] [[Category:Transcontinental straits]] [[Category:Interoceanic straits]] mkib4r17y5c26ilv0m0ynusnai30ocv 379838 379837 2026-05-23T09:41:43Z Memon2025 21315 379838 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي (ڪيپ ڊيزنف, چڪچي جزيري نما، [[روس]], ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو '39°169 اولهه ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز, [[الاسڪا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]], اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو '05°168 اولهه جي وچ ۾) تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي حد اتر ۾ چڪچي سمنڊ ([[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] سان آهي.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref> <ref name=":1" /> هي گذرگاهه يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي گهٽ آبادي, جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن سان هڪ منفرد رهائشگاهه آهي.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> اهو گذرگاهه 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته 9,00,000 سال اڳ, گذرگاهه جو تنگ ٿيڻ, برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. == مهمون == تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about wide at its only {{convert|90|m}}. It to the south.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == تجويز ڪيل ڪراسنگ == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == برف جو پردو: "حد" == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{Authority control}} سامونڊي گذرگاهه rjhx5l8tzzguz0n5yr53wulnrw0a81k 379839 379838 2026-05-23T09:49:14Z Memon2025 21315 379839 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي (ڪيپ ڊيزنف, چڪچي جزيري نما، [[روس]], ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو '39°169 اولهه ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز, [[الاسڪا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]], اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو '05°168 اولهه جي وچ ۾) تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي حد اتر ۾ چڪچي سمنڊ ([[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] سان آهي.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref> <ref name=":1" /> هي گذرگاهه يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي گهٽ آبادي, جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن سان هڪ منفرد رهائشگاهه آهي.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> اهو گذرگاهه 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته 9,00,000 سال اڳ, گذرگاهه جو تنگ ٿيڻ, برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. == مهمون == تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about wide at its only {{convert|90|m}}. It to the south.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == تجويز ڪيل ڪراسنگ == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == برف جو پردو: "حد" == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{Authority control}} [[زمرو:بيرنگ سامونڊي گذرگاهه| ]] [[زمرو:بيرنگ سمنڊ جا پاڻي جا جسم|سامونڊي گذرگاهه]] [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:بين الاقوامي سامونڊي گذرگاهه]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جا پاڻي جا ذخيرا]] [[زمرو:چڪچي سمنڊ جا پاڻي جا ذخيرا]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:الاسڪا جا پاڻي جا ذخيرا]] [[زمرو:روس جا سامونڊي گذرگاهه]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ جا سامونڊي گذرگاهه]] [[زمرو: پئسفڪ سمنڊ جا سامونڊي گذرگاهه]] [[زمرو:بين البراعظمي سامونڊي گذرگاهه]] 04goq07rt05e4vh8whs8jqac5xjrj32 379840 379839 2026-05-23T09:56:35Z Memon2025 21315 379840 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي (ڪيپ ڊيزنف, چڪچي جزيري نما، [[روس]], ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو '39°169 اولهه ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز, [[الاسڪا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]], اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو '05°168 اولهه جي وچ ۾) تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي حد اتر ۾ چڪچي سمنڊ ([[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] سان آهي.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref> <ref name=":1" /> هي گذرگاهه يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي گهٽ آبادي, جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن سان هڪ منفرد رهائشگاهه آهي.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> اهو گذرگاهه 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته 9,00,000 سال اڳ, گذرگاهه جو تنگ ٿيڻ, برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. == مهمون == تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about wide at its only {{convert|90|m}}. It to the south.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == تجويز ڪيل ڪراسنگ == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == برف جو پردو: "حد" == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{Authority control}} [[زمرو:بيرنگ سامونڊي گذرگاهه| ]] [[زمرو:سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:الاسڪا جا پاڻي جا ذخيرا]] [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين الاقوامي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چڪچي سمنڊ جا پاڻي جا ذخيرا]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين البراعظمي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بيرنگ سمنڊ جا پاڻي جا جسم|سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جا پاڻي جا ذخيرا]] hcmkaf7lnxr0g7yzu80hy4b2sbv0d55 379841 379840 2026-05-23T09:59:36Z Memon2025 21315 379841 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي (ڪيپ ڊيزنف, چڪچي جزيري نما، [[روس]], ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو '39°169 اولهه ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز, [[الاسڪا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]], اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو '05°168 اولهه جي وچ ۾) تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي حد اتر ۾ چڪچي سمنڊ ([[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] سان آهي.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref> <ref name=":1" /> هي گذرگاهه يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي گهٽ آبادي, جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن سان هڪ منفرد رهائشگاهه آهي.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> اهو گذرگاهه 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته 9,00,000 سال اڳ, گذرگاهه جو تنگ ٿيڻ, برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. == مهمون == تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about wide at its only {{convert|90|m}}. It to the south.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == تجويز ڪيل ڪراسنگ == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == برف جو پردو: "حد" == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{Authority control}} [[زمرو:بيرنگ سامونڊي گذرگاهه| ]] [[زمرو:سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:الاسڪا ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين الاقوامي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چڪچي سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين البراعظمي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بيرنگ سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم|سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ ۾ پاڻي جا جسم]] c57ux0p67cck02dhxw35lythu4ep4wl 379852 379841 2026-05-23T10:19:35Z Memon2025 21315 379852 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي (ڪيپ ڊيزنف, چڪچي جزيري نما، [[روس]], ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو '39°169 اولهه ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز, [[الاسڪا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]], اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو '05°168 اولهه جي وچ ۾) تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي حد اتر ۾ چڪچي سمنڊ ([[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] سان آهي.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref> <ref name=":1" /> هي گذرگاهه يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي گهٽ آبادي, جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن سان هڪ منفرد رهائشگاهه آهي.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> اهو گذرگاهه 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته 9,00,000 سال اڳ, گذرگاهه جو تنگ ٿيڻ, برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. == مهمون == تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about wide at its only {{convert|90|m}}. It to the south.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name=NYT71212 /> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == تجويز ڪيل ڪراسنگ == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == برف جو پردو: "حد" == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|Little Diomede Island (US, left) and Big Diomede Island (Russia, right)]] During the [[Cold War]], the Bering Strait marked the border between the [[Soviet Union]] and the United States. The [[Diomede Islands]]—[[Big Diomede]] (Russia) and [[Little Diomede]] (US)—are only {{Cvt|3.8|km}} apart. Traditionally, the indigenous people in the area had frequently crossed the border back and forth for "routine visits, seasonal festivals and subsistence trade", but were prevented from doing so during the Cold War.<ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> The border became known as the "Ice Curtain".<ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> It was completely closed, and there was no regular passenger air or boat traffic. Since 2012, the Russian coast of the Bering Strait has been a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]]. Through organized trips and the use of special permits, it is possible for foreigners to visit. All arrivals must be through an airport or a cruise port, near the Bering Strait only at [[Anadyr (town)|Anadyr]] or [[Provideniya]]. Unauthorized travelers who arrive on shore after crossing the strait, even those with visas, may be arrested, imprisoned briefly, fined, deported and banned from future visas.<ref name=NYT71212>{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{Authority control}} [[زمرو:بيرنگ سامونڊي گذرگاهه| ]] [[زمرو:سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:الاسڪا جا پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين الاقوامي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جا پاڻي جا جسم]] [[زمرو:سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين الاقوامي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چڪچي سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين البراعظمي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بيرنگ سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم|سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چڪچي سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين البراعظمي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بيرنگ سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم|سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ ۾ پاڻي جا جسم]] 5as2kj931349a6xp0gw89n9qxazrr9e 379853 379852 2026-05-23T10:34:25Z Memon2025 21315 /* برف جو پردو: "حد" */ 379853 wikitext text/x-wiki {{Short description|Strait between Asia and North America}} {{distinguish|Bering Sea}} {{Other uses}} {{Use American English|date=July 2025}} {{Infobox body of water | name = Bering Strait | image = File:Bering Strait.jpeg | caption = Satellite image of the Bering Strait. [[Cape Dezhnev]], Russia, is on the left, the two [[Diomede Islands]] are in the middle, and [[Cape Prince of Wales]], Alaska, is on the right | image_bathymetry = US NOAA nautical chart of Bering Strait.png | caption_bathymetry = Nautical chart of the Bering Strait | location = [[North Asia]] and [[Northern America]] | coords = {{Coord|65|45|00|N|168|58|37|W|type:waterbody|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Alaska | depth = {{Cvt|30|–|50|m|ft}} | max-depth = {{Cvt|90|m|ft}} | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = [[Russia]], [[United States]] | min_width = {{Cvt|82|km|mi}} | islands = [[Diomede Islands]] }} '''بيرنگ اسٽريٽ''' ([[روسي ٻولي|روسي]]: Берингов пролив) <ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Bering|access-date=19 September 2020}}</ref> <ref name=":0" /> <ref>{{cite EPD|18}}</ref> [[پئسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] ۽ [[آرڪٽڪ سمنڊ|آرڪٽڪ سمنڊن]] جي وچ ۾ هڪ سامونڊي گذرگاهه آهي. روسي ڏور اوڀر جي چوچي جزيره نما کي الاسڪا جي سيورڊ جزيره نما کان الڳ ڪري ٿو. موجوده روس-آمريڪا جي سامونڊي حد "37'58°168 اولهه ڊگھائي ڦاڪ تي, آرڪٽڪ سرڪل کان ٿورو ڏکڻ ۾ تقريباً '40°65 اتر ويڪرائي ڦاڪ تي آهي. اسٽريٽ جو نالو هڪ ڊينش ڄاول روسي ڳولا ڪندڙ, "ويٽس بيرنگ" جي نالي تي رکيو ويو آهي. سامونڊي گذرگاهه سائنسي نظريي جو موضوع آهي, انسان ايشيا کان اتر آمريڪا ڏانهن هڪ زميني پل ذريعي لڏپلاڻ ڪئي جنهن کي "بيرنگيا" سڏيو ويندو آهي. جڏهن گهٽ سمنڊ جي سطح (گليشيئرز جي نتيجي ۾ پاڻي جي وڏي مقدار کي بند ڪيو) موجوده گذرگاهه تي ۽ ان جي اتر ۽ ڏکڻ ۾ گهٽ سمنڊ ۾ سمنڊ جي فرش جي هڪ وسيع حصي کي بي نقاب ڪيو.<ref>{{cite book |last=Beck |first=Roger B. |author2=Linda Black |author3=Larry S. Krieger |author4=Phillip C. Naylor |author5=Dahia Ibo Shabaka |title=World History: Patterns of Interaction |publisher=McDougal Littell |year=1999 |location=Evanston, IL |url=https://archive.org/details/mcdougallittellw00beck |url-access=registration |isbn=978-0-395-87274-1}}</ref> هي نظرو پيليو-انڊين آمريڪا ۾ ڪيئن داخل ٿيا ڪيترن ئي ڏهاڪن کان غالب رهيو آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل آهي. ٻيڙي جي استعمال کان سواءِ ڪيتريون ئي ڪامياب ڪراسنگ, گهٽ ۾ گهٽ 20 صدي جي شروعات کان رڪارڊ ڪيا ويا آهن. == جاگرافي ۽ سائنس == بيرنگ سامونڊي گذرگاهه پنهنجي تنگ ترين نقطي (ڪيپ ڊيزنف, چڪچي جزيري نما، [[روس]], ايشيائي براعظم جو اوڀر وارو نقطو '39°169 اولهه ۽ ڪيپ پرنس آف ويلز, [[الاسڪا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]], اتر آمريڪي براعظم جو اولهه وارو نقطو '05°168 اولهه جي وچ ۾) تي تقريباً 82 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. ان جو گهرو نقطو صرف 90 ميٽر آهي. ان جي حد اتر ۾ چڪچي سمنڊ ([[آرڪٽڪ سمنڊ]] جو حصو) ۽ ڏکڻ ۾ [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] سان آهي.<ref>{{Cite web |last=Woodgate |first=Rebecca |author-link=Rebecca Woodgate |title=CIRCULATION AND OUTFLOWS OF THE CHUKCHI SEA |url=http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |website=psc.apl.washington.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20010225013245/http://psc.apl.washington.edu/HLD/Chukchi/Chukchi.html |archive-date=February 25, 2001 }}</ref> <ref name=":1" /> هي گذرگاهه يوپڪ، انوئٽ ۽ چڪچي ماڻهن جي گهٽ آبادي, جن جا هڪ ٻئي سان ثقافتي ۽ لساني لاڳاپا آهن سان هڪ منفرد رهائشگاهه آهي.<ref>Betsy Baker. Polar Institute. (November 2021). Beyond the Northern Sea Route:Enhancing Russian-United States Cooperation in the Bering Strait Region. Series:Polar Perspectives No. 8. [https://www.wilsoncenter.org/publication/polar-perspectives-no-8-beyond-northern-sea-route-enhancing-russian-united-states Wilson Center website] Retrieved January 10, 2022.</ref> اهو گذرگاهه 4.8 کان 7.4 ملين سال اڳ کليل سمجهيو ويندو آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته 9,00,000 سال اڳ, گذرگاهه جو تنگ ٿيڻ, برفاني دور جي مدت کي وڌائڻ جي سببن مان هڪ ٿي سگهي ٿو. == مهمون == تجويز ڪيل ڪراسنگ: تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ: "برف جو پردو" سرحد: The Bering Strait is about wide at its only {{convert|90|m}}. It to the south.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dr. Alexander |first=Vera |title=Why is the Bering Sea Important? |url=https://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |url-status=live |access-date=April 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205211329/http://www.beringclimate.noaa.gov/essays_alexander.html |archive-date=December 5, 2003 }}</ref> The [[File:Operational Navigation Chart C-8, 2nd edition.jpg|thumb|400px|[[Defense Mapping Agency]] topographical map of the Bering Strait, 1973]] From at least 1562, European geographers thought that there was a [[Strait of Anián]] between Asia and North America. In 1648, [[Semyon Dezhnyov]] probably passed through the strait, but his report did not reach Europe. Danish-born Russian navigator [[Vitus Bering]] entered it in 1728. In 1732, [[Mikhail Gvozdev]] became the first European to cross it, from Asia to America. It was visited in 1778 by the [[third voyage of James Cook]]. American vessels were hunting for [[bowhead whales]] in the strait by 1847.<ref>Willian John Dakin (1938), ''Whalemen Adventures'', Sydney, Angus & Robertson, p.127.</ref> In March 1913, Captain Max Gottschalk (German) crossed from the east cape of Siberia to [[Shishmaref, Alaska]], on dogsled via Little and Big Diomede islands. He was the first documented modern voyager to cross from Russia to North America without the use of a boat.<ref name="Captain Max Gottschalk">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=52AdAAAAIBAJ&sjid=YVsEAAAAIBAJ&pg=6756,1171017 |title=The Victoria Advocate – Google News Archive Search |website=news.google.com}}</ref> In 1987, swimmer [[Lynne Cox]] swam a {{convert|4.3|km|mi|adj=on|sp=us}} course between the Diomede Islands from Alaska to the Soviet Union in {{convert|3.3|°C}} water during the last years of the [[Cold War]].<ref name="Watts" /><ref>[https://www.cbsnews.com/news/swimming-to-antarctica-12-02-2003/ "Swimming to Antarctica"], CBS News, September 17, 2003</ref> She was congratulated jointly by [[American president]] [[Ronald Reagan]] and [[Soviet leader]] [[Mikhail Gorbachev]].<ref name="Watts">{{Cite news |last=Watts |first=Simon |date=August 8, 2012 |title=Swim that broke Cold War ice curtain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/magazine-19149829 |access-date=March 8, 2021}}</ref> In June and July 1989, three independent teams attempted the first modern sea-kayak crossing of the Bering Strait. The groups were: seven Alaskans, who called their effort ''Paddling Into Tomorrow'' (i.e. crossing the international dateline); a four-man British expedition, ''Kayaks Across the Bering Strait''; and a team of Californians in a three-person [[Aleutian kayak|baidarka]], led by Jim Noyes (who launched his ambitious expedition as a paraplegic). Accompanying the Californians was a film crew in a umiak, a walrus-skin boat traditional to the region; they were filming the 1991 documentary ''Curtain of Ice'', directed by John Armstrong.<ref>{{Cite web |url=https://www.upi.com/Archives/1989/06/30/Soviet-kayakers-cross-Bering-Strait/1297615182400/ |title=Soviet kayakers cross Bering Strait |website=UPI}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt11146638/ |title=Curtain of Ice |via=www.imdb.com}}</ref> In March 2006, Briton [[Karl Bushby]] and French-American adventurer [[Dimitri Kieffer]] crossed the strait on foot, walking across a frozen {{convert|90|km|mi|adj=on|sp=us}} section in 15 days.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4872348.stm |title=Epic explorer crosses frozen sea |work=BBC News |date=April 3, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> They were soon arrested for not entering Russia through a regular port of entry.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/humber/4876076.stm |title=Epic explorer detained in Russia |work=BBC News |date=April 4, 2006 |access-date=January 13, 2012}}</ref> August 2008 marked the first crossing of the Bering Strait using an amphibious road-going vehicle. The specially modified [[Land Rover Defender|Land Rover Defender 110]] was driven by Steve Burgess and Dan Evans across the straits on its second attempt following the interruption of the first by bad weather.<ref>{{cite web |url=http://www.capetocape.org.uk/ |title=Cape to Cape Expedition |access-date=January 13, 2012}}</ref> In February 2012, a Korean team led by [[Hong Sung-Taek]] crossed the straits on foot in six days. They started from Chukotka Peninsula, the east coast of Russia on February 23 and arrived in Wales, the western coastal town in Alaska on February 29.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20120301000341 |title=Korean team crosses Bering Strait |author=The Korea Herald |work=koreaherald.com |date=March 2012}}</ref> In July 2012, six adventurers associated with "Dangerous Waters", a reality adventure show under production, made the crossing on [[Sea-Doo]]s but were arrested and permitted to return to Alaska on their Sea-Doos after being briefly detained in [[Lavrentiya]], the administrative center of the [[Chukotsky District]]. They were treated well and given a tour of the village's museum, but not permitted to continue south along the Pacific coast. The men had visas but the western coast of the Bering Strait is a [[Border Security Zone of Russia|closed military zone]].<ref name="NYT71212">{{cite news |title=Journey by Sea Takes Awkward Turn in Russia |url=https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |access-date=July 12, 2012 |newspaper=The New York Times |date=July 11, 2012 |last=Roth |first=Andrew |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205233822/https://www.nytimes.com/2012/07/12/world/europe/team-returns-to-alaska-after-4-day-detention-in-russia.html?_r=0 |archive-date=February 5, 2015}}</ref> Between August 4 and 10 (US time), 2013, a team of 65 swimmers from 17 countries performed a relay swim across the Bering Strait, the first such swim in history. They swam from Cape Dezhnev, Russia, to [[Cape Prince of Wales]], United States (roughly {{convert|110|km|sp=us}}, due to the current).<ref>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c20/836692.html |title=ТАСС: Спорт – На Аляске завершилась международная эстафета "моржей", переплывших Берингов пролив |work=ТАСС}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/BeringStraitSwim |title=Bering Strait Swim – Russia to America |work=Facebook}}</ref> They had direct support from the Russian Navy, using one of its ships, and assistance with permission. == تجويز ڪيل ڪراسنگ == {{Main|Bering Strait crossing|}} A physical link between Asia and North America via the Bering Strait nearly became a reality in 1864 when a [[Russian-American telegraph]] company began preparations for an overland telegraph line connecting Europe and America via the east. It was abandoned when the undersea [[Atlantic Cable]] proved successful.<ref>{{Cite journal |last=Vevier |first=Charles |date=1959 |title=The Collins Overland Line and American Continentalism |journal=Pacific Historical Review |volume=3 |issue=3 |pages=237–253 |doi=10.2307/3636469 |jstor=3636469}}</ref> A further proposal for a bridge-and-tunnel link from eastern Russia to Alaska was made by French engineer [[Baron Loicq de Lobel]] in 1906. Czar Nicholas II of Russia issued an order authorising a Franco-American syndicate represented by de Lobel to begin work on the Trans-Siberian Alaska railroad project, but no physical work ever commenced.<ref>{{cite web |url=http://cdnc.ucr.edu/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SFC19060902.2.146.2 |title=San Francisco to St Petersburg by Rail! If the Tunnel is driven under Bering Strait will Orient meet Occident with Smile – or with Sword? |access-date=April 23, 2016 |date=September 2, 1906 |publisher=San Francisco Call}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Thinking Big: Roads and Railroads to Siberia. |publisher=InterBering LLC |access-date=April 23, 2016 |year=1899 |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/cihm_15518#page/n5/mode/2u |title=Le Klondyke, l'Alaska, le Yukon et les Iles Aléoutienne |access-date=April 23, 2016 |author1=Loicq de Lobel |date=August 2, 1906 |publisher=Société Française d'Editions d'Art |isbn=9780665155185}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1906/08/02/120281773.pdf |title=FOR BERING STRAIT BRIDGE |access-date=April 23, 2016 |date=August 2, 1906 |newspaper=New York Times}}</ref><ref>{{cite book |title=The Bering Strait Crossing: A 21st Century Frontier Between East and West |author1=James A. Oliver |date=2006}}</ref> Suggestions have been made to construct a [[Bering Strait bridge]] between Alaska and Siberia. Despite the unprecedented engineering, political, and financial challenges, Russia green-lit a US$65-billion [[TKM-World Link]] tunnel project in August 2011. If completed, the {{convert|103|km|adj=on|||sp=us}} tunnel would be the world's longest.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Sunday Times]] |last=Halpin |first=Tony |date=August 20, 2011 |title=Russia plans $65bn tunnel to America}}</ref> China considered construction of a "China-Russia-Canada-America" railroad line that would include construction of a {{convert|200|km|mi|adj=mid|-long|sp=us}} underwater tunnel that would cross the Bering Strait.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Washington Post]] |last=Tharoor |first=Ishaan |date=May 9, 2014 |title=China may build an undersea train to America |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/05/09/china-may-build-an-undersea-train-to-america/ |access-date=May 14, 2014}}</ref> == تجويز ڪيل جيولوجيڪل انجنيئرنگ == In 1956, the Soviet Union proposed to the US a joint bi-national project to warm the Arctic Ocean and melt some of the ice cap. As designed by Petr Borisov, the Soviet project called for a {{convert|90|km|mi|sp=us|adj=mid|-wide}} dam across the Bering Strait. It would block the cold Pacific current from entering the Arctic. By pumping low-salinity cold surface water across the dam to the Pacific, warmer and higher salinity sea water from the Atlantic Ocean would be introduced into the Arctic Ocean.<ref name="ley196106">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=June 1961 |title=The Strait Named After Vitus Bering |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n05_1961-06_modified#page/n18/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=37–51}}</ref><ref>{{cite web |url=https://gizmodo.com/5680669/thawing-the-arctic---soviet-russias-cold-war-war-on-cold |title=How the USSR Tried to Melt the Arctic |first=James Rodger |last=Fleming |date=November 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-soviet-scientist-who-dreamed-of-melting-the-arctic-with-a-55-mile-dam/ |title=The Soviet Scientist Who Dreamed of Melting the Arctic with a 55-Mile-Long Dam |date=April 25, 2013}}</ref> However, citing national security concerns, the CIA and FBI experts opposed the Soviet plan by arguing that while the plan was feasible, it would compromise [[NORAD]] and thus the dam could be built at only an immense cost.<ref>[https://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA135 "Ocean Dams Would Thaw North"] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 135.</ref> Soviet scientist D. A. Drogaytsev also opposed the idea, stating that the sea north of the dam and north-flowing rivers in Siberia would become unnavigable year round, and the [[Gobi Desert|Gobi]] and other deserts would be extended to the northern Siberia coastline.{{r|ley196106}} American [[Charles P. Steinmetz]] (1865–1923) earlier proposed to widen the Bering Strait by removing [[St. Lawrence Island]] and parts of [[Seward Peninsula|Seward]] and [[Chukotski Peninsula]]s. A strait {{convert|200|mi|sp=us|order=flip|}} wide would let the [[Japan Current]] melt the Arctic Ocean.{{r|ley196106}} In the 21st century, a {{convert|300|km|adj=on|sp=us|}} dam has also been proposed. However, the aim of the proposal is to preserve the Arctic ice cap against global warming.<ref>{{cite web |url=http://www.cleverclimate.org/ |title=Diomede Crossroads: Saving the Arctic sea ice? Thoughts on plausibility}}</ref> == حد: "برف جو پردو" == [[Image:Diomede Islands Bering Sea Jul 2006.jpg|thumb|400px|right|"لِٽِل ڊُوميڊ ٻيٽ"، آمريڪا (کاٻي پاسي) ۽ "بِگ ڊُوميڊ ٻيٽ"، روس (ساڄي پاسي)]] سرد جنگ دوران, بيرنگ اسٽريٽ سوويت يونين ۽ آمريڪا جي وچ ۾ سرحد جي نشاندهي ڪندو هو. بِٽِل ڊُوميڊ (روس) ۽ بِٽِل ڊُوميڊ (آمريڪا). بِٽِل ڊُوميڊ ٻيٽ صرف 3.8 ڪلوميٽر پري آهن. روايتي طور تي. علائقي جا مقامي ماڻهو اڪثر "معمول جي دورن. موسمي تہوارن ۽ گذر سفر" لاءِ سرحد پار ڪندا هئا. پر سرد جنگ دوران انهن کي ائين ڪرڻ کان روڪيو ويو. <ref>[http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm State of Alaska website] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831063131/http://www.dced.state.ak.us/oed/student_info/learn/russianheritage.htm |date=August 31, 2009 }}</ref> حد "برف جو پردو" جي نالي سان مشهور ٿي. <ref>[https://www.nytimes.com/1988/10/23/magazine/lifting-the-ice-curtain.html "Lifting the Ice Curtain"], Peter A. Iseman, ''The New York Times'', October 23, 1988</ref> <ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Two Russians flee Ukraine draft by crossing Bering Sea by boat to Alaska |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/oct/06/alaska-two-russians-flee-military-draft |access-date=February 1, 2023 |work=the Guardian |date=October 6, 2022 |language=en}}</ref> اهو مڪمل طور تي بند هو. ۽ ڪو به باقاعده مسافر هوائي يا ٻيڙي ٽرئفڪ نه هو. 2012 کان وٺي. بِٽِل ڊُوميڊ جو روسي ساحل هڪ بند فوجي زون رهيو آهي. منظم سفرن ۽ خاص اجازت نامن جي استعمال ذريعي. پرڏيهي ماڻهن لاءِ دورو ڪرڻ ممڪن آهي. سڀئي آمدورفت ايئرپورٽ يا ڪروز پورٽ ذريعي ٿيڻ گهرجن. بِٽِل ڊُوميڊ جي ويجهو صرف انادير يا پروويڊنيا ۾. غير مجاز مسافر (جيڪي آبنائي پار ڪرڻ کان پوءِ ڪناري تي پهچن ٿا. ويزا وارن کي به) گرفتار ڪري سگهجي ٿو. مختصر طور تي قيد ڪيو وڃي. جرمانو ڪيو وڃي، ملڪ بدر ڪيو وڃي ۽ مستقبل جي ويزا کان منع ڪئي وڃي.<ref name="NYT71212" /> ==پڻ ڏسو== * [[الاسڪا]] * [[سائبيريا]] * [[چڪچي جزيره نما]] روس. * [[برنگيا نيشنل پارڪ|بيرنگيا نيشنل پارڪ]] * [[روسي ڳولا ڪندڙن جي فهرست]] * [[بئرنگ سمنڊ|بيرنگ سمنڊ]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * [[Bathsheba Demuth|Demuth, Bathsheba]] (2019) ''[[Floating Coast: An Environmental History of the Bering Strait]]''. New York: W. W. Norton & Company. {{ISBN|978-0-393-35832-2}}. {{refbegin}} * {{cite book |url=http://www.beringstraitcrossing.com |title=The Bering Strait Crossing |last=Oliver |first=James A. |isbn=978-0-9546995-6-7 |publisher=Information Architects |date=2007 |access-date=October 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |archive-date=July 13, 2019 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713154643/http://www.beringstraitcrossing.com/ |date=July 13, 2019 }} * {{cite news |publisher=Daily Tech |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |date=April 24, 2007 |access-date=January 11, 2008 |title=Russia Plans World's Longest Undersea Tunnel |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424054006/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=7022 |archive-date=April 24, 2008 |url-status=dead }} * {{Cite EB1911|wstitle=Bering Island, Sea and Strait |volume=3 |pages=775–776}} {{refend}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Commons category|Bering Strait}} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/extremeice/thinice.html PBS Video of St. Lawrence Island in Bering Strait] *[https://www.nytimes.com/2026/04/24/climate/amoc-bering-strait-dam.html "A New Idea to Save the Climate? Dam the Bering Strait."] [[New York Times]] article by Raymond Zhong, April 24, 2026 {{Authority control}} [[زمرو:بيرنگ سامونڊي گذرگاهه| ]] [[زمرو:سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:الاسڪا جا پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين الاقوامي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جا پاڻي جا جسم]] [[زمرو:سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين الاقوامي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چڪچي سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين البراعظمي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بيرنگ سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم|سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چڪچي سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين البراعظمي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بيرنگ سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم|سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ ۾ پاڻي جا جسم]] fq7yza3tcokvx5z9tipko6vo3zgbuiu 828 97331 379769 2026-05-22T22:05:11Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ميري لينڊ', top = 40, bottom = 37.6, left = -79.7, right = -74.8, image = 'USA Maryland location map.svg', image1 = 'USA Maryland relief location map.svg' } 379769 Scribunto text/plain return { name = 'ميري لينڊ', top = 40, bottom = 37.6, left = -79.7, right = -74.8, image = 'USA Maryland location map.svg', image1 = 'USA Maryland relief location map.svg' } 9izbhy6a1ti2gwsi7i9ykcrwekihkk2 828 97332 379771 2026-05-22T22:06:26Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ميساچوسٽس', top = 43.1, bottom = 41, left = -73.7, right = -69.7, image = 'USA Massachusetts location map.svg', image1 = 'Relief map of USA Massachusetts.png' } 379771 Scribunto text/plain return { name = 'ميساچوسٽس', top = 43.1, bottom = 41, left = -73.7, right = -69.7, image = 'USA Massachusetts location map.svg', image1 = 'Relief map of USA Massachusetts.png' } oc18v2dd86bhr3pfb7vj560ijduag5a 828 97333 379772 2026-05-22T22:07:23Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ميساچوسٽس', top = 43.1, bottom = 41, left = -73.7, right = -69.7, image = 'USA Massachusetts location map.svg', image1 = 'Relief map of USA Massachusetts.png' } 379772 Scribunto text/plain return { name = 'ميساچوسٽس', top = 43.1, bottom = 41, left = -73.7, right = -69.7, image = 'USA Massachusetts location map.svg', image1 = 'Relief map of USA Massachusetts.png' } oc18v2dd86bhr3pfb7vj560ijduag5a 828 97334 379773 2026-05-22T22:08:26Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ميٽرو ايٽلانٽا', top = 34.326, bottom = 33.346, left = -84.898, right = -83.776, image = 'Metro atlanta.jpg' } 379773 Scribunto text/plain return { name = 'ميٽرو ايٽلانٽا', top = 34.326, bottom = 33.346, left = -84.898, right = -83.776, image = 'Metro atlanta.jpg' } tvtddrg02fcnemcyq2fflro0psqbqth 828 97335 379774 2026-05-22T22:09:19Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ميٽرو ايٽلانٽا', top = 34.326, bottom = 33.346, left = -84.898, right = -83.776, image = 'Metro atlanta.jpg' } 379774 Scribunto text/plain return { name = 'ميٽرو ايٽلانٽا', top = 34.326, bottom = 33.346, left = -84.898, right = -83.776, image = 'Metro atlanta.jpg' } tvtddrg02fcnemcyq2fflro0psqbqth 828 97336 379775 2026-05-22T22:10:17Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'سينٽرل ميامي', top = 25.8266, bottom = 25.7321, left = -80.2271, right = -80.1188, image = 'Location map Miami Central.png' } 379775 Scribunto text/plain return { name = 'سينٽرل ميامي', top = 25.8266, bottom = 25.7321, left = -80.2271, right = -80.1188, image = 'Location map Miami Central.png' } 1dda4qsvttmogc7z9nip47f1qx2n563 828 97337 379776 2026-05-22T22:10:58Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ميامي', top = 25.972, bottom = 25.601, left = -80.357, right = -80.031, image = 'Location map Miami.png' } 379776 Scribunto text/plain return { name = 'ميامي', top = 25.972, bottom = 25.601, left = -80.357, right = -80.031, image = 'Location map Miami.png' } qef6wy6ch7x14s2twomwllg4a1qcwvo 828 97338 379777 2026-05-22T22:11:41Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ميامي', top = 25.972, bottom = 25.601, left = -80.357, right = -80.031, image = 'Location map Miami.png' } 379777 Scribunto text/plain return { name = 'ميامي', top = 25.972, bottom = 25.601, left = -80.357, right = -80.031, image = 'Location map Miami.png' } qef6wy6ch7x14s2twomwllg4a1qcwvo 828 97339 379778 2026-05-22T22:13:15Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ھيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪس', top = 42.947690644, bottom= 41.912947970, left =-84.244835351, right =-82.539347126, image = 'Map US MI Huron-Clinton Metroparks.svg' } 379778 Scribunto text/plain return { name = 'ھيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪس', top = 42.947690644, bottom= 41.912947970, left =-84.244835351, right =-82.539347126, image = 'Map US MI Huron-Clinton Metroparks.svg' } 3sbdc2t1fvc53u6nxxu152h7314q4f0 828 97340 379779 2026-05-22T22:14:21Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ھيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪس', top = 42.947690644, bottom= 41.912947970, left =-84.244835351, right =-82.539347126, image = 'Map US MI Huron-Clinton Metroparks.svg' } 379779 Scribunto text/plain return { name = 'ھيورون-ڪلنٽن ميٽروپارڪس', top = 42.947690644, bottom= 41.912947970, left =-84.244835351, right =-82.539347126, image = 'Map US MI Huron-Clinton Metroparks.svg' } 3sbdc2t1fvc53u6nxxu152h7314q4f0 828 97341 379780 2026-05-22T22:15:35Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'وين ڪائونٽي, مشيگن', top = 42.481365, bottom = 42.015438, left = -83.566956, right = -82.628043, image = 'Wayne County Michigan Incorporated and Unincorporated areas.svg' } 379780 Scribunto text/plain return { name = 'وين ڪائونٽي, مشيگن', top = 42.481365, bottom = 42.015438, left = -83.566956, right = -82.628043, image = 'Wayne County Michigan Incorporated and Unincorporated areas.svg' } 2o5x3p6bfk0ctujl69d3p9avjva5oi2 828 97342 379781 2026-05-22T22:16:15Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مشيگن', top = 48.5, bottom = 41.5, left = -90.6, right = -81.9, image = 'USA Michigan location map.svg', image1 = 'Relief map of USA Michigan.png' } 379781 Scribunto text/plain return { name = 'مشيگن', top = 48.5, bottom = 41.5, left = -90.6, right = -81.9, image = 'USA Michigan location map.svg', image1 = 'Relief map of USA Michigan.png' } 498mf5y9fo48721fwgg0gn5soreps5n 828 97343 379782 2026-05-22T22:16:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مشيگن', top = 48.5, bottom = 41.5, left = -90.6, right = -81.9, image = 'USA Michigan location map.svg', image1 = 'Relief map of USA Michigan.png' } 379782 Scribunto text/plain return { name = 'مشيگن', top = 48.5, bottom = 41.5, left = -90.6, right = -81.9, image = 'USA Michigan location map.svg', image1 = 'Relief map of USA Michigan.png' } 498mf5y9fo48721fwgg0gn5soreps5n 828 97344 379783 2026-05-22T22:19:08Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'وچ-اولھ ۽ اتر-اوڀر آمريڪا', x = '((50.0 + 124.03149777329222 * ((1.9694462586094064-($1 * pi / 180)) * sin(0.6010514667026994 * ($2 + 96) * pi / 180))) * 11.81 - 550.411) / 5.68', y = '100 - ((100 - (50.0 + 1.6155950752393982 * 124.03149777329222 * ( 0.02613325650382181 - (1.3236744353715044 - (1.9694462586094064 - ($1 * pi / 180)) * cos(0.6010514667026994 * ($2 + 96) * pi / 180))))) * 7.31 - 303.76) / 3.68', image = 'USA Midwest a... 379783 Scribunto text/plain return { name = 'وچ-اولھ ۽ اتر-اوڀر آمريڪا', x = '((50.0 + 124.03149777329222 * ((1.9694462586094064-($1 * pi / 180)) * sin(0.6010514667026994 * ($2 + 96) * pi / 180))) * 11.81 - 550.411) / 5.68', y = '100 - ((100 - (50.0 + 1.6155950752393982 * 124.03149777329222 * ( 0.02613325650382181 - (1.3236744353715044 - (1.9694462586094064 - ($1 * pi / 180)) * cos(0.6010514667026994 * ($2 + 96) * pi / 180))))) * 7.31 - 303.76) / 3.68', image = 'USA Midwest and Northeast.svg' } jdk8vng0lbyqyjzqddfrl9wwld87ucy 828 97345 379784 2026-05-22T22:20:03Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'وچ-اولھ آمريڪا', top = 49.5, bottom = 36.15, left = -105.5, right = -79.0, image = 'USA MidwestMap01.png' } 379784 Scribunto text/plain return { name = 'وچ-اولھ آمريڪا', top = 49.5, bottom = 36.15, left = -105.5, right = -79.0, image = 'USA MidwestMap01.png' } eca85mm4vp3n8ij24rpeyjylfrt5fxx 828 97346 379785 2026-05-22T22:21:28Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'منيئپولس–سينٽ پال', top = 45.444, bottom = 44.435, left = -94.097, right = -92.258, x = '54.449644*($2 + 94.097239) + 0.1393029*($1 - 45.444359)', y = '0.3632586*($2 + 94.097239) - 98.385553*($1 - 45.444359)', image = 'Twin Cities 7 Metro map.png' } 379785 Scribunto text/plain return { name = 'منيئپولس–سينٽ پال', top = 45.444, bottom = 44.435, left = -94.097, right = -92.258, x = '54.449644*($2 + 94.097239) + 0.1393029*($1 - 45.444359)', y = '0.3632586*($2 + 94.097239) - 98.385553*($1 - 45.444359)', image = 'Twin Cities 7 Metro map.png' } ljrog8lxd4gbt46cafm476mg9kafjpu 828 97347 379786 2026-05-22T22:22:59Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڊولوٿ', top = 46.866, bottom = 46.63, left = -92.2935, right = -91.981, image = 'DuluthMapRevised.png' } 379786 Scribunto text/plain return { name = 'ڊولوٿ', top = 46.866, bottom = 46.63, left = -92.2935, right = -91.981, image = 'DuluthMapRevised.png' } euyh35ar0mv2v2rxjean7n9ob7e0kfl 828 97348 379787 2026-05-22T22:24:04Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'منيسوٽا', top = 49.6, bottom = 43.3, left = -97.4, right = -89.3, image = 'USA Minnesota location map.svg', image1 = 'USA Minnesota relief location map.svg' } 379787 Scribunto text/plain return { name = 'منيسوٽا', top = 49.6, bottom = 43.3, left = -97.4, right = -89.3, image = 'USA Minnesota location map.svg', image1 = 'USA Minnesota relief location map.svg' } h3frw3ch7k1vmr898cdpfu3yj8d4ibm 828 97349 379788 2026-05-22T22:24:56Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'منيسوٽا', top = 49.6, bottom = 43.3, left = -97.4, right = -89.3, image = 'USA Minnesota location map.svg', image1 = 'USA Minnesota relief location map.svg' } 379788 Scribunto text/plain return { name = 'منيسوٽا', top = 49.6, bottom = 43.3, left = -97.4, right = -89.3, image = 'USA Minnesota location map.svg', image1 = 'USA Minnesota relief location map.svg' } h3frw3ch7k1vmr898cdpfu3yj8d4ibm 828 97350 379789 2026-05-22T22:25:35Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مسيسپي', top = 35.2, bottom = 29.9, left = -91.9, right = -87.9, image = 'USA Mississippi location map.svg', image1 = 'USA Mississippi relief location map.svg' } 379789 Scribunto text/plain return { name = 'مسيسپي', top = 35.2, bottom = 29.9, left = -91.9, right = -87.9, image = 'USA Mississippi location map.svg', image1 = 'USA Mississippi relief location map.svg' } 1j6seebnskucm6nt2p84tkfwt9a42r0 828 97351 379790 2026-05-22T22:26:18Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مسيسپي', top = 35.2, bottom = 29.9, left = -91.9, right = -87.9, image = 'USA Mississippi location map.svg', image1 = 'USA Mississippi relief location map.svg' } 379790 Scribunto text/plain return { name = 'مسيسپي', top = 35.2, bottom = 29.9, left = -91.9, right = -87.9, image = 'USA Mississippi location map.svg', image1 = 'USA Mississippi relief location map.svg' } 1j6seebnskucm6nt2p84tkfwt9a42r0 828 97352 379791 2026-05-22T22:27:15Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مسوري', top = 40.8, bottom = 35.8, left = -96, right = -88.9, image = 'USA Missouri location map.svg', image1 = 'USA Missouri relief location map.svg' } 379791 Scribunto text/plain return { name = 'مسوري', top = 40.8, bottom = 35.8, left = -96, right = -88.9, image = 'USA Missouri location map.svg', image1 = 'USA Missouri relief location map.svg' } cskij20lari5s76ti6mpw4arf1gn4gh 828 97353 379792 2026-05-22T22:28:03Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مسوري', top = 40.8, bottom = 35.8, left = -96, right = -88.9, image = 'USA Missouri location map.svg', image1 = 'USA Missouri relief location map.svg' } 379792 Scribunto text/plain return { name = 'مسوري', top = 40.8, bottom = 35.8, left = -96, right = -88.9, image = 'USA Missouri location map.svg', image1 = 'USA Missouri relief location map.svg' } cskij20lari5s76ti6mpw4arf1gn4gh 828 97354 379793 2026-05-22T22:28:53Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مونٽانا', top = 49.8, bottom = 43.6, left = -116.3, right = -103.8, image = 'USA Montana location map.svg', image1 = 'USA Montana relief location map.jpg' } 379793 Scribunto text/plain return { name = 'مونٽانا', top = 49.8, bottom = 43.6, left = -116.3, right = -103.8, image = 'USA Montana location map.svg', image1 = 'USA Montana relief location map.jpg' } 7rlc2xhp9xtcz7g5kz4wy5e5i8twqdn 828 97355 379794 2026-05-22T22:29:57Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مونٽانا', top = 49.8, bottom = 43.6, left = -116.3, right = -103.8, image = 'USA Montana location map.svg', image1 = 'USA Montana relief location map.jpg' } 379794 Scribunto text/plain return { name = 'مونٽانا', top = 49.8, bottom = 43.6, left = -116.3, right = -103.8, image = 'USA Montana location map.svg', image1 = 'USA Montana relief location map.jpg' } 7rlc2xhp9xtcz7g5kz4wy5e5i8twqdn 828 97356 379795 2026-05-22T22:30:40Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ناپا', top = 38.3055, bottom = 38.2959, left = -122.2878, right = -122.2773, image = 'Downtown Napa map.png', } 379795 Scribunto text/plain return { name = 'ناپا', top = 38.3055, bottom = 38.2959, left = -122.2878, right = -122.2773, image = 'Downtown Napa map.png', } 7fq8vsklww38hpg0yzojm3zt2qc4k1t 828 97357 379796 2026-05-22T22:31:31Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيبراسڪا', top = 43.8, bottom = 39.2, left = -104.3, right = -95.1, image = 'USA Nebraska location map.svg', image1 = 'USA Nebraska relief location map.svg' } 379796 Scribunto text/plain return { name = 'نيبراسڪا', top = 43.8, bottom = 39.2, left = -104.3, right = -95.1, image = 'USA Nebraska location map.svg', image1 = 'USA Nebraska relief location map.svg' } s9edyqedoev3xoya6z7qqb9egnvvjsk 828 97358 379797 2026-05-22T22:32:11Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيبراسڪا', top = 43.8, bottom = 39.2, left = -104.3, right = -95.1, image = 'USA Nebraska location map.svg', image1 = 'USA Nebraska relief location map.svg' } 379797 Scribunto text/plain return { name = 'نيبراسڪا', top = 43.8, bottom = 39.2, left = -104.3, right = -95.1, image = 'USA Nebraska location map.svg', image1 = 'USA Nebraska relief location map.svg' } s9edyqedoev3xoya6z7qqb9egnvvjsk 828 97359 379798 2026-05-22T22:33:20Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيوادا', top = 42.2, bottom = 34.9, left = -120.1, right = -113.9, image = 'USA Nevada location map.svg', image1 = 'Relief map of U.S., Nevada.png', } 379798 Scribunto text/plain return { name = 'نيوادا', top = 42.2, bottom = 34.9, left = -120.1, right = -113.9, image = 'USA Nevada location map.svg', image1 = 'Relief map of U.S., Nevada.png', } qpf4kiysiq7evzbwbfqmu96qf30xgqe 828 97360 379799 2026-05-22T22:34:03Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيواڊا', top = 42.2, bottom = 34.9, left = -120.1, right = -113.9, image = 'USA Nevada location map.svg', image1 = 'Relief map of U.S., Nevada.png', } 379799 Scribunto text/plain return { name = 'نيواڊا', top = 42.2, bottom = 34.9, left = -120.1, right = -113.9, image = 'USA Nevada location map.svg', image1 = 'Relief map of U.S., Nevada.png', } 98i6talefreuwmhzp1o90nsw3l5mxez 828 97361 379800 2026-05-22T22:35:26Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name='نيو ھيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو', top = 43.850000, bottom = 43.400000, left = -71.898592, right = -71.098592, image = 'USA New Hampshire Lakes Region location map.svg' } 379800 Scribunto text/plain return { name='نيو ھيمپشائر ڍنڍن وارو علائقو', top = 43.850000, bottom = 43.400000, left = -71.898592, right = -71.098592, image = 'USA New Hampshire Lakes Region location map.svg' } gtva77erusytnifuwf3k2cbx7kkgcsb 828 97362 379801 2026-05-22T22:36:25Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيو ھيمپشائر', top = 45.5, bottom = 42.5, left = -72.8, right = -70.4, image = 'USA New Hampshire location map.svg', image1 = 'USA New Hampshire relief location map.svg' } 379801 Scribunto text/plain return { name = 'نيو ھيمپشائر', top = 45.5, bottom = 42.5, left = -72.8, right = -70.4, image = 'USA New Hampshire location map.svg', image1 = 'USA New Hampshire relief location map.svg' } 6ry9640cr4d5ah5v8g8lnj9lb5fozz4 828 97363 379802 2026-05-22T22:37:12Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيو ھيمپشائر', top = 45.5, bottom = 42.5, left = -72.8, right = -70.4, image = 'USA New Hampshire location map.svg', image1 = 'USA New Hampshire relief location map.svg' } 379802 Scribunto text/plain return { name = 'نيو ھيمپشائر', top = 45.5, bottom = 42.5, left = -72.8, right = -70.4, image = 'USA New Hampshire location map.svg', image1 = 'USA New Hampshire relief location map.svg' } 6ry9640cr4d5ah5v8g8lnj9lb5fozz4 828 97364 379803 2026-05-22T22:38:54Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ائٽلانٽڪ سٽي اين جَي', top = 39.3873, bottom = 39.3498, left = -74.4566, right = -74.4004, image = 'Atlantic City, New Jersey - OpenStreetMap.png', image1 = 'Atlantic City, New Jersey - OpenStreetMap.png' } 379803 Scribunto text/plain return { name = 'ائٽلانٽڪ سٽي اين جَي', top = 39.3873, bottom = 39.3498, left = -74.4566, right = -74.4004, image = 'Atlantic City, New Jersey - OpenStreetMap.png', image1 = 'Atlantic City, New Jersey - OpenStreetMap.png' } 5ne4wqzka01qwehit0nl6zdg9z5xti7 828 97365 379806 2026-05-22T22:46:01Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'انڊيا', top = 37.5, bottom = 5.0, left = 67.0, right = 99.0, image = 'India location map2.svg', image1 = 'India relief location map.jpg' } 379806 Scribunto text/plain return { name = 'انڊيا', top = 37.5, bottom = 5.0, left = 67.0, right = 99.0, image = 'India location map2.svg', image1 = 'India relief location map.jpg' } 88m098ibnf38lhvqa8h8nh4kh9mrasy 828 97366 379807 2026-05-22T22:46:45Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ھندستان', top = 37.5, bottom = 5.0, left = 67.0, right = 99.0, image = 'India location map2.svg', image1 = 'India relief location map.jpg' } 379807 Scribunto text/plain return { name = 'ھندستان', top = 37.5, bottom = 5.0, left = 67.0, right = 99.0, image = 'India location map2.svg', image1 = 'India relief location map.jpg' } 88mdcpecduc3secynos2jwsloygsmmh 828 97367 379808 2026-05-22T22:48:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'احمدآباد', top = 23.209796, bottom = 22.888827, left = 72.394107, right = 72.763000, image = 'Ahmedabad locator map.svg' } 379808 Scribunto text/plain return { name = 'احمدآباد', top = 23.209796, bottom = 22.888827, left = 72.394107, right = 72.763000, image = 'Ahmedabad locator map.svg' } odb0fsihv95bm9pylcg30oufp999cf5 0 97368 379821 2026-05-23T08:03:52Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[بئرينٽ سمنڊ]] کي [[بارنٽس سمنڊ]] ڏانھن چوريو 379821 wikitext text/x-wiki #چوريو [[بارنٽس سمنڊ]] 8lrb3hbikqswi2lnb4r3oe1phrk8pmd 14 97369 379842 2026-05-23T10:01:06Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:الاسڪا جا پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين الاقوامي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چڪچي سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] زمرو:پئسفڪ سم... 379842 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:الاسڪا جا پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين الاقوامي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چڪچي سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين البراعظمي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بيرنگ سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم|سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جا پاڻي جا جسم]] kznei01dq2emb0eh2foza55qvjfwi22 379846 379842 2026-05-23T10:06:24Z Memon2025 21315 /* */ 379846 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:پاڻي جا جسم]] [[زمرو:الاسڪا جا پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين الاقوامي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چڪچي سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين البراعظمي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بيرنگ سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم|سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جا پاڻي جا جسم]] adm50thiog5dhqll7g53gptj0pzzcp7 379851 379846 2026-05-23T10:17:35Z Memon2025 21315 /* */ 379851 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روس-آمريڪا حد]] [[زمرو:الاسڪا جا پاڻي جا جسم]] [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:روس جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين الاقوامي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چڪچي سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:آرڪٽڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:پئسفڪ سمنڊ جي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بين البراعظمي سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:بيرنگ سمنڊ ۾ پاڻي جا جسم|سامونڊي گذرگاهون]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جا پاڻي جا جسم]] 0obkybuoh6kgmez0q50zuv32v9w9iun 14 97370 379843 2026-05-23T10:02:14Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا]] [[زمرو:ايشيا جي جاگرافي]] 379843 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اتر اوڀر ايشيا]] [[زمرو:ايشيا جي جاگرافي]] hrlbtl9ooq2c8msl79nd7xlmwi6yrm3 14 97371 379844 2026-05-23T10:02:51Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ايشيا]] 379844 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ايشيا]] 83037x0ghxor104mbffqb3l9qc46jw6 379845 379844 2026-05-23T10:04:56Z Memon2025 21315 /* */ 379845 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ايشيا جا علائقا]] d4no7hdvot4ldn29fudcw5x9e3s1wde 14 97372 379847 2026-05-23T10:09:28Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم]] 379847 wikitext text/x-wiki [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم]] if2crn4d30t33i2zyalvkgfti12ibae 379848 379847 2026-05-23T10:14:44Z Memon2025 21315 /* */ 379848 wikitext text/x-wiki [[زمرو:الاسڪا رياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم]] pvfr9mub0z7mwyhy61q9t2x73i16goy 14 97373 379849 2026-05-23T10:15:16Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:روس ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ]] 379849 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روس ۾ پاڻي جا جسم]] [[زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ]] e5wy52tt625jj7iw9otbryfaezfpl1j 14 97374 379850 2026-05-23T10:16:01Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:روس ۾ پاڻي جا جسم]] 379850 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روس ۾ پاڻي جا جسم]] 06g7jjn4u7mwgfezt6ghokushgk8axs 828 97375 379855 2026-05-23T11:10:46Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ائٽلانٽڪ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 39.83622, bottom = 39.18136, left = -75.15825, right = -74.17307, image = 'Location map of Atlantic County, New Jersey.svg' } 379855 Scribunto text/plain return { name = 'ائٽلانٽڪ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 39.83622, bottom = 39.18136, left = -75.15825, right = -74.17307, image = 'Location map of Atlantic County, New Jersey.svg' } 6u1v7719tr8eg548tf7i4gjfhoq43dj 828 97376 379856 2026-05-23T11:12:07Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'برگن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 41.17879, bottom = 40.7165, left = -74.49714, right = -73.78667, image = 'Location map of Bergen County, New Jersey.svg' } 379856 Scribunto text/plain return { name = 'برگن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 41.17879, bottom = 40.7165, left = -74.49714, right = -73.78667, image = 'Location map of Bergen County, New Jersey.svg' } p76yq1jm5w3m7u9uej0cyrjo617c2xq 828 97377 379857 2026-05-23T11:13:08Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'برلنگٽن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.22869, bottom = 39.49467, left = -75.33687, right = -74.22692, image = 'Location map of Burlington County, New Jersey.svg' } 379857 Scribunto text/plain return { name = 'برلنگٽن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.22869, bottom = 39.49467, left = -75.33687, right = -74.22692, image = 'Location map of Burlington County, New Jersey.svg' } q3vti8i9dsun3ap7i2hv8o6gjto0fkq 828 97378 379858 2026-05-23T11:14:14Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪيمڊن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.04089, bottom = 39.56267, left = -75.35702, right = -74.63452, image = 'Location map of Camden County, New Jersey.svg' } 379858 Scribunto text/plain return { name = 'ڪيمڊن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.04089, bottom = 39.56267, left = -75.35702, right = -74.63452, image = 'Location map of Camden County, New Jersey.svg' } d3dxjqx72frgfznwukjeur2zr1ptvio 828 97379 379859 2026-05-23T11:15:20Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪيپ مئي ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 39.36923, bottom = 38.74296, left = -75.34175, right = -74.4057, image = 'Location map of Cape May County, New Jersey.svg' } 379859 Scribunto text/plain return { name = 'ڪيپ مئي ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 39.36923, bottom = 38.74296, left = -75.34175, right = -74.4057, image = 'Location map of Cape May County, New Jersey.svg' } 1hg347edf0p4dvzfinr8nghirjgyeea 828 97380 379860 2026-05-23T11:16:26Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ڪمبرلينڊ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 39.61339, bottom = 39.0104, left = -75.6577, right = -74.75314, image = 'Location map of Cumberland County, New Jersey.svg' } 379860 Scribunto text/plain return { name = 'ڪمبرلينڊ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 39.61339, bottom = 39.0104, left = -75.6577, right = -74.75314, image = 'Location map of Cumberland County, New Jersey.svg' } fra1qnczfl8caxqamg08lz4jhswo9oa 828 97381 379861 2026-05-23T11:17:23Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ايسڪس ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.9547, bottom = 40.62767, left = -74.55471, right = -74.05331, image = 'Location map of Essex County, New Jersey.svg' } 379861 Scribunto text/plain return { name = 'ايسڪس ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.9547, bottom = 40.62767, left = -74.55471, right = -74.05331, image = 'Location map of Essex County, New Jersey.svg' } 42fen8ofsame05ltsuyh6497qml1em3 828 97382 379862 2026-05-23T11:18:45Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'گلوسيسٽر ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 39.96841, bottom = 39.43398, left = -75.62458, right = -74.81833, image = 'Location map of Gloucester County, New Jersey.svg' } 379862 Scribunto text/plain return { name = 'گلوسيسٽر ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 39.96841, bottom = 39.43398, left = -75.62458, right = -74.81833, image = 'Location map of Gloucester County, New Jersey.svg' } cezixpn51308di3eadf17gufnyfy98q 828 97383 379863 2026-05-23T11:22:09Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ھُڊسن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.86904, bottom = 40.59634, left = -74.34323, right = -73.92551, image = 'Location map of Hudson County, New Jersey.svg' } 379863 Scribunto text/plain return { name = 'ھُڊسن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.86904, bottom = 40.59634, left = -74.34323, right = -73.92551, image = 'Location map of Hudson County, New Jersey.svg' } kbgvu4q4y93x4m68p1m4jvox14yc8og 828 97384 379865 2026-05-23T11:23:07Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'ھنٽرڊن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.83258, bottom = 40.2937, left = -75.41949, right = -74.59611, image = 'Location map of Hunterdon County, New Jersey.svg' } 379865 Scribunto text/plain return { name = 'ھنٽرڊن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.83258, bottom = 40.2937, left = -75.41949, right = -74.59611, image = 'Location map of Hunterdon County, New Jersey.svg' } fbjajif0ahzt7egcze4ldskdaif082v 828 97385 379866 2026-05-23T11:24:11Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مرسر ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.50907, bottom = 40.05131, left = -75.11841, right = -74.42192, image = 'Location map of Mercer County, New Jersey.svg' } 379866 Scribunto text/plain return { name = 'مرسر ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.50907, bottom = 40.05131, left = -75.11841, right = -74.42192, image = 'Location map of Mercer County, New Jersey.svg' } i391l7k8xvx4341yjt9c9roj38ywx9a 828 97386 379867 2026-05-23T11:25:49Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مرسر ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.50907, bottom = 40.05131, left = -75.11841, right = -74.42192, image = 'Location map of Mercer County, New Jersey.svg' } 379867 Scribunto text/plain return { name = 'مرسر ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.50907, bottom = 40.05131, left = -75.11841, right = -74.42192, image = 'Location map of Mercer County, New Jersey.svg' } i391l7k8xvx4341yjt9c9roj38ywx9a 828 97387 379868 2026-05-23T11:26:52Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مڊلسيڪس ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.65378, bottom = 40.2056, left = -74.81696, right = -74.13353, image = 'Location map of Middlesex County, New Jersey.svg' } 379868 Scribunto text/plain return { name = 'مڊلسيڪس ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.65378, bottom = 40.2056, left = -74.81696, right = -74.13353, image = 'Location map of Middlesex County, New Jersey.svg' } q3ac5gvy1yfmjalr0olz9birktoemqa 828 97388 379869 2026-05-23T11:28:22Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مونمائوٿ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.5, bottom = 40.1, left = -74.6, right = -73.8, image = 'Monmouth County New Jersey Municipalities.png' } 379869 Scribunto text/plain return { name = 'مونمائوٿ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.5, bottom = 40.1, left = -74.6, right = -73.8, image = 'Monmouth County New Jersey Municipalities.png' } 7eh70z3o5fkuoukg0bakrp8q1jlvcvf 828 97389 379870 2026-05-23T11:29:40Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مونمائوٽ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.61854, bottom = 39.98524, left = -74.78936, right = -73.82547, image = 'Location map of Monmouth County, New Jersey.svg' } 379870 Scribunto text/plain return { name = 'مونمائوٽ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.61854, bottom = 39.98524, left = -74.78936, right = -73.82547, image = 'Location map of Monmouth County, New Jersey.svg' } nv1nnlogtqcft501mqagn491kun58tb 828 97390 379871 2026-05-23T11:31:04Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'مورِس ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 41.14745, bottom = 40.58728, left = -75.06665, right = -74.20679, image = 'Location map of Morris County, New Jersey.svg' } 379871 Scribunto text/plain return { name = 'مورِس ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 41.14745, bottom = 40.58728, left = -75.06665, right = -74.20679, image = 'Location map of Morris County, New Jersey.svg' } 957welr55cy4enpkjwj37ivgix0egsb 0 97391 379872 2026-05-23T11:37:37Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1351881739|Red bird-of-paradise]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 379872 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ڳاڙهو جنتي پکي<br> Red bird-of-paradise|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2022 |title=''Paradisaea rubra'' |article-number=e.T22706241A217498432 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22706241A217498432.en}}</ref>|image=Red_Bird-of-paradise.jpg|image_caption=Wild male in full display from West Papua on Waigeo Island|image2=Paradisaea rubra-20090516.jpg|image2_caption=Female (at [[Jurong BirdPark]], Singapore)|genus=Paradisaea|species=rubra|authority=[[François Marie Daudin|Daudin]], 1800}} <references /> '''ڳاڙهو جنتي پکي''' ( '''''Paradisaea rubra''''' )، جنهن کي '''سينڊراواسي ميراه''' پڻ سڏيو ويندو آهي، ''پيراڊيسايڊي'' [[خاندان (حياتيات)|خاندان]] جي پيراڊيساي [[نسل (حياتيات)|نسل]] جو هڪ پکي آهي. rkgxra5904ad3awld6nv0ntp7f2gwui 379873 379872 2026-05-23T11:38:04Z Ibne maryam 17680 added [[Category:پکين جا عام نالا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 379873 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ڳاڙهو جنتي پکي<br> Red bird-of-paradise|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2022 |title=''Paradisaea rubra'' |article-number=e.T22706241A217498432 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22706241A217498432.en}}</ref>|image=Red_Bird-of-paradise.jpg|image_caption=Wild male in full display from West Papua on Waigeo Island|image2=Paradisaea rubra-20090516.jpg|image2_caption=Female (at [[Jurong BirdPark]], Singapore)|genus=Paradisaea|species=rubra|authority=[[François Marie Daudin|Daudin]], 1800}} <references /> '''ڳاڙهو جنتي پکي''' ( '''''Paradisaea rubra''''' )، جنهن کي '''سينڊراواسي ميراه''' پڻ سڏيو ويندو آهي، ''پيراڊيسايڊي'' [[خاندان (حياتيات)|خاندان]] جي پيراڊيساي [[نسل (حياتيات)|نسل]] جو هڪ پکي آهي. [[زمرو:پکين جا عام نالا]] pavs9uhk7xvpaaff3vf3q74vfn8l67p 379874 379873 2026-05-23T11:38:54Z Ibne maryam 17680 added [[Category:پکي بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 379874 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ڳاڙهو جنتي پکي<br> Red bird-of-paradise|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2022 |title=''Paradisaea rubra'' |article-number=e.T22706241A217498432 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22706241A217498432.en}}</ref>|image=Red_Bird-of-paradise.jpg|image_caption=Wild male in full display from West Papua on Waigeo Island|image2=Paradisaea rubra-20090516.jpg|image2_caption=Female (at [[Jurong BirdPark]], Singapore)|genus=Paradisaea|species=rubra|authority=[[François Marie Daudin|Daudin]], 1800}} <references /> '''ڳاڙهو جنتي پکي''' ( '''''Paradisaea rubra''''' )، جنهن کي '''سينڊراواسي ميراه''' پڻ سڏيو ويندو آهي، ''پيراڊيسايڊي'' [[خاندان (حياتيات)|خاندان]] جي پيراڊيساي [[نسل (حياتيات)|نسل]] جو هڪ پکي آهي. [[زمرو:پکين جا عام نالا]] [[زمرو:پکي بلحاظ ملڪ]] p64ldqfp5imf5p4tu54bbjdu434eqfp 379875 379874 2026-05-23T11:39:20Z Ibne maryam 17680 added [[Category:پکي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 379875 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ڳاڙهو جنتي پکي<br> Red bird-of-paradise|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2022 |title=''Paradisaea rubra'' |article-number=e.T22706241A217498432 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22706241A217498432.en}}</ref>|image=Red_Bird-of-paradise.jpg|image_caption=Wild male in full display from West Papua on Waigeo Island|image2=Paradisaea rubra-20090516.jpg|image2_caption=Female (at [[Jurong BirdPark]], Singapore)|genus=Paradisaea|species=rubra|authority=[[François Marie Daudin|Daudin]], 1800}} <references /> '''ڳاڙهو جنتي پکي''' ( '''''Paradisaea rubra''''' )، جنهن کي '''سينڊراواسي ميراه''' پڻ سڏيو ويندو آهي، ''پيراڊيسايڊي'' [[خاندان (حياتيات)|خاندان]] جي پيراڊيساي [[نسل (حياتيات)|نسل]] جو هڪ پکي آهي. [[زمرو:پکين جا عام نالا]] [[زمرو:پکي بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:پکي]] pwqieq4dgsyaz6o03542md8lzolk3oh 379876 379875 2026-05-23T11:39:42Z Ibne maryam 17680 added [[Category:پکين جون نسلون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 379876 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ڳاڙهو جنتي پکي<br> Red bird-of-paradise|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2022 |title=''Paradisaea rubra'' |article-number=e.T22706241A217498432 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22706241A217498432.en}}</ref>|image=Red_Bird-of-paradise.jpg|image_caption=Wild male in full display from West Papua on Waigeo Island|image2=Paradisaea rubra-20090516.jpg|image2_caption=Female (at [[Jurong BirdPark]], Singapore)|genus=Paradisaea|species=rubra|authority=[[François Marie Daudin|Daudin]], 1800}} <references /> '''ڳاڙهو جنتي پکي''' ( '''''Paradisaea rubra''''' )، جنهن کي '''سينڊراواسي ميراه''' پڻ سڏيو ويندو آهي، ''پيراڊيسايڊي'' [[خاندان (حياتيات)|خاندان]] جي پيراڊيساي [[نسل (حياتيات)|نسل]] جو هڪ پکي آهي. [[زمرو:پکين جا عام نالا]] [[زمرو:پکي بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:پکي]] [[زمرو:پکين جون نسلون]] f9yu0byg8moji8osgrioi41z4rjbhjq 379879 379876 2026-05-23T11:42:41Z Ibne maryam 17680 /* */ 379879 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ڳاڙهو جنتي پکي<br> Red bird-of-paradise|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2022 |title=''Paradisaea rubra'' |article-number=e.T22706241A217498432 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22706241A217498432.en}}</ref>|image=Red_Bird-of-paradise.jpg|image_caption=Wild male in full display from West Papua on Waigeo Island|image2=Paradisaea rubra-20090516.jpg|image2_caption=Female (at [[Jurong BirdPark]], Singapore)|genus=Paradisaea|species=rubra|authority=[[François Marie Daudin|Daudin]], 1800}} '''ڳاڙهو جنتي پکي''' (Paradisaea rubra)، جن کي "سينڊراواسي ميراه" پڻ سڏيو ويندو آهي، "پيراڊيسايڊي [[خاندان (حياتيات)|خاندان]]" جي "پيراڊيساي [[نسل (حياتيات)|نسل]]" جو هڪ پکي آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:پکين جا عام نالا]] [[زمرو:پکي بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:پکي]] [[زمرو:پکين جون نسلون]] 1repk6gtp8csw30ukg15u6l4d80n9um 379885 379879 2026-05-23T11:48:11Z Ibne maryam 17680 /* */ 379885 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ڳاڙهو جنتي پکي<br> Red bird-of-paradise|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2022 |title=''Paradisaea rubra'' |article-number=e.T22706241A217498432 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22706241A217498432.en}}</ref>|image=Red_Bird-of-paradise.jpg|image_caption=Wild male in full display from West Papua on Waigeo Island|image2=Paradisaea rubra-20090516.jpg|image2_caption=Female (at [[Jurong BirdPark]], Singapore)|genus=Paradisaea|species=rubra|authority=[[François Marie Daudin|Daudin]], 1800}} '''ڳاڙهو جنتي پکي''' <small>(Red Bird of Paradise) سائنسي نالو، "پيراڊيشيئا ربرا"</small> (<small>Paradisaea rubra</small>)، جن کي "<small>'''سينڊراواسي ميراه'''</small>" پڻ سڏيو ويندو آهي، "پيراڊيسايڊي [[خاندان (حياتيات)|خاندان]]" جي "پيراڊيساي [[نسل (حياتيات)|نسل]]" جو هڪ پکي آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:پکين جا عام نالا]] [[زمرو:پکي بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:پکي]] [[زمرو:پکين جون نسلون]] dkbk3wwovtmvis864jqkkrbbvizprud 379888 379885 2026-05-23T11:50:15Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 379888 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ڳاڙهو جنتي پکي<br> Red bird-of-paradise|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2022 |title=''Paradisaea rubra'' |article-number=e.T22706241A217498432 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22706241A217498432.en}}</ref>|image=Red_Bird-of-paradise.jpg|image_caption=Wild male in full display from West Papua on Waigeo Island|image2=Paradisaea rubra-20090516.jpg|image2_caption=Female (at [[Jurong BirdPark]], Singapore)|genus=Paradisaea|species=rubra|authority=[[François Marie Daudin|Daudin]], 1800}} '''ڳاڙهو جنتي پکي''' <small>(Red Bird of Paradise) سائنسي نالو، "پيراڊيشيئا ربرا"</small> (<small>Paradisaea rubra</small>)، جن کي "<small>'''سينڊراواسي ميراه'''</small>" پڻ سڏيو ويندو آهي، "پيراڊيسايڊي [[خاندان (حياتيات)|خاندان]]" جي "پيراڊيساي [[نسل (حياتيات)|نسل]]" جو هڪ پکي آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:ڳاڙهو جنتي پکي]] [[زمرو:پکي]] [[زمرو:پکين جا عام نالا]] [[زمرو:پکي بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:پاپوا نيو گني جا پکي]] [[زمرو:پکين جون نسلون]] pzzkn0hjrpzwu57d6bscph9y5qbqgpe 379891 379888 2026-05-23T11:51:56Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 379891 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ڳاڙهو جنتي پکي<br> Red bird-of-paradise|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2022 |title=''Paradisaea rubra'' |article-number=e.T22706241A217498432 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22706241A217498432.en}}</ref>|image=Red_Bird-of-paradise.jpg|image_caption=Wild male in full display from West Papua on Waigeo Island|image2=Paradisaea rubra-20090516.jpg|image2_caption=Female (at [[Jurong BirdPark]], Singapore)|genus=Paradisaea|species=rubra|authority=[[François Marie Daudin|Daudin]], 1800}} '''ڳاڙهو جنتي پکي''' <small>(Red Bird of Paradise) سائنسي نالو، "پيراڊيشيئا ربرا"</small> (<small>Paradisaea rubra</small>)، جن کي "<small>'''سينڊراواسي ميراه'''</small>" پڻ سڏيو ويندو آهي، "پيراڊيسايڊي [[خاندان (حياتيات)|خاندان]]" جي "پيراڊيساي [[نسل (حياتيات)|نسل]]" جو هڪ پکي آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:ڳاڙهو جنتي پکي]] [[زمرو:پکي]] [[زمرو:پيراڊيساي نسل]] [[زمرو:پکين جا عام نالا]] [[زمرو:پکي بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:پاپوا نيو گني جا پکي]] imj6tfckfat7uvuf2bgihfnea9kr1ve 828 97392 379877 2026-05-23T11:41:01Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيو برَنزوِڪ, اين جَي', top = 40.5254, bottom = 40.4509, left = -74.5056, right = -74.375, image = 'Census Bureau map of New Brunswick, New Jersey.png', } 379877 Scribunto text/plain return { name = 'نيو برَنزوِڪ, اين جَي', top = 40.5254, bottom = 40.4509, left = -74.5056, right = -74.375, image = 'Census Bureau map of New Brunswick, New Jersey.png', } 027qkecepuewyi1ew1w9nwcby2rg9jx 828 97393 379878 2026-05-23T11:42:01Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'اوشن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.21651, bottom = 39.4287, left = -74.91107, right = -73.72043, image = 'Location map of Ocean County, New Jersey.svg' } 379878 Scribunto text/plain return { name = 'اوشن ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.21651, bottom = 39.4287, left = -74.91107, right = -73.72043, image = 'Location map of Ocean County, New Jersey.svg' } k3u912rzxevg9qhvf8pepmjvevqwle9 828 97394 379880 2026-05-23T11:43:00Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'پاسائڪ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 41.24768, bottom = 40.77433, left = -74.72763, right = -73.99946, image = 'Location map of Passaic County, New Jersey.svg' } 379880 Scribunto text/plain return { name = 'پاسائڪ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 41.24768, bottom = 40.77433, left = -74.72763, right = -73.99946, image = 'Location map of Passaic County, New Jersey.svg' } 3s10urs8qrqfhi48mgm0awcnhe03nl8 828 97395 379881 2026-05-23T11:44:59Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'سَلَيم ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 39.83261, bottom = 39.30945, left = -75.76415, right = -74.97639, image = 'Location map of Salem County, New Jersey.svg' } 379881 Scribunto text/plain return { name = 'سَلَيم ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 39.83261, bottom = 39.30945, left = -75.76415, right = -74.97639, image = 'Location map of Salem County, New Jersey.svg' } ldw6mogjsvgj3lxs2uce187clowshwo 828 97396 379882 2026-05-23T11:46:18Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'سومرسيٽ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.80278, bottom = 40.32912, left = -74.90985, right = -74.28877, image = 'Location map of Somerset County, New Jersey.svg' } 379882 Scribunto text/plain return { name = 'سومرسيٽ ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.80278, bottom = 40.32912, left = -74.90985, right = -74.28877, image = 'Location map of Somerset County, New Jersey.svg' } slarokue5tmd8fsrlsq124a04798l7c 828 97397 379883 2026-05-23T11:47:06Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'سسڪس ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 41.40813, bottom = 40.84763, left = -75.16965, right = -74.30586, image = 'Location map of Sussex County, New Jersey.svg' } 379883 Scribunto text/plain return { name = 'سسڪس ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 41.40813, bottom = 40.84763, left = -75.16965, right = -74.30586, image = 'Location map of Sussex County, New Jersey.svg' } 23pd7flam8cbc4a02kc5e9d28r4qdr8 828 97398 379884 2026-05-23T11:47:53Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'يونين ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.84922, bottom = 40.48142, left = -74.63999, right = -74.07714, image = 'Location map of Union County, New Jersey.svg' } 379884 Scribunto text/plain return { name = 'يونين ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 40.84922, bottom = 40.48142, left = -74.63999, right = -74.07714, image = 'Location map of Union County, New Jersey.svg' } tqpku7d3g0f99ktzmwwl9bpg64khyfk 828 97399 379886 2026-05-23T11:49:32Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'وارَين ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 41.13907, bottom = 40.54581, left = -75.49913, right = -74.58883, image = 'Location map of Warren County, New Jersey.svg' } 379886 Scribunto text/plain return { name = 'وارَين ڪائونٽي, نيو جرسي', top = 41.13907, bottom = 40.54581, left = -75.49913, right = -74.58883, image = 'Location map of Warren County, New Jersey.svg' } 5hvnm10blw3hgvzytytnn8qp6tykwez 828 97400 379887 2026-05-23T11:50:14Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيو جرسي', top = 41.6, bottom = 38.6, left = -75.8, right = -73.7, image = 'USA New Jersey location map.svg', image1 = 'USA New Jersey relief location map.svg', defaultscale = 0.75 } 379887 Scribunto text/plain return { name = 'نيو جرسي', top = 41.6, bottom = 38.6, left = -75.8, right = -73.7, image = 'USA New Jersey location map.svg', image1 = 'USA New Jersey relief location map.svg', defaultscale = 0.75 } 78volca2gtnq3ni5hia7ajpiizzdsog 828 97401 379889 2026-05-23T11:51:02Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيو جرسي', top = 41.6, bottom = 38.6, left = -75.8, right = -73.7, image = 'USA New Jersey location map.svg', image1 = 'USA New Jersey relief location map.svg', defaultscale = 0.75 } 379889 Scribunto text/plain return { name = 'نيو جرسي', top = 41.6, bottom = 38.6, left = -75.8, right = -73.7, image = 'USA New Jersey location map.svg', image1 = 'USA New Jersey relief location map.svg', defaultscale = 0.75 } 78volca2gtnq3ni5hia7ajpiizzdsog 828 97402 379890 2026-05-23T11:51:43Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيو ميڪسيڪو', top = 37.2, bottom = 31.1, left = -109.3, right = -102.8, image = 'USA New Mexico location map.svg', image1 = 'USA New Mexico relief location map.svg' } 379890 Scribunto text/plain return { name = 'نيو ميڪسيڪو', top = 37.2, bottom = 31.1, left = -109.3, right = -102.8, image = 'USA New Mexico location map.svg', image1 = 'USA New Mexico relief location map.svg' } 0stsszcyvhzncg30iwoi0z0oi6uoy6o 14 97403 379892 2026-05-23T11:52:15Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:پکين جون نسلون]] 379892 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پکين جون نسلون]] or1oajv51ykl0pak3w96075mehck4pn 828 97404 379893 2026-05-23T11:52:27Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيو ميڪسيڪو', top = 37.2, bottom = 31.1, left = -109.3, right = -102.8, image = 'USA New Mexico location map.svg', image1 = 'USA New Mexico relief location map.svg' } 379893 Scribunto text/plain return { name = 'نيو ميڪسيڪو', top = 37.2, bottom = 31.1, left = -109.3, right = -102.8, image = 'USA New Mexico location map.svg', image1 = 'USA New Mexico relief location map.svg' } 0stsszcyvhzncg30iwoi0z0oi6uoy6o 14 97405 379894 2026-05-23T11:53:14Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:پيراڊيساي نسل]] [[زمرو:پاپوا نيو گني جا پکي]] 379894 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پيراڊيساي نسل]] [[زمرو:پاپوا نيو گني جا پکي]] lgj3mdn3pbkdu1p9519x1anryx3dyg2 828 97406 379895 2026-05-23T11:54:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيو يارڪ ايڊرونڊيڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪَ', top = 45.25, bottom = 40.25, left = -80.0, right = -71.75, image = 'Adirondack and Catskill Parks Locator.svg' } 379895 Scribunto text/plain return { name = 'نيو يارڪ ايڊرونڊيڪ ۽ ڪيٽسڪل پارڪَ', top = 45.25, bottom = 40.25, left = -80.0, right = -71.75, image = 'Adirondack and Catskill Parks Locator.svg' } 97x51yz96y16bms088v5nxuv2gx0p4s 828 97407 379896 2026-05-23T11:55:25Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيو يارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ', top = 45.25, bottom = 40.25, left = -80.0, right = -71.75, image = 'New York Adirondack.svg' } 379896 Scribunto text/plain return { name = 'نيو يارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ', top = 45.25, bottom = 40.25, left = -80.0, right = -71.75, image = 'New York Adirondack.svg' } cxf7mz67fv45t6mq9y9w1if09nr1543 828 97408 379897 2026-05-23T11:56:34Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيو يارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ', top = 45.25, bottom = 40.25, left = -80.0, right = -71.75, image = 'New York Adirondack.svg' } 379897 Scribunto text/plain return { name = 'نيو يارڪ ايڊرونڊيڪ پارڪ', top = 45.25, bottom = 40.25, left = -80.0, right = -71.75, image = 'New York Adirondack.svg' } cxf7mz67fv45t6mq9y9w1if09nr1543 828 97409 379898 2026-05-23T11:58:51Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: return { name = 'نيو يارڪ سٽي سَبوَي', top = 40.928, bottom = 40.537, left = -74.112, right = -73.679, image = 'NYCS map blank.svg' } 379898 Scribunto text/plain return { name = 'نيو يارڪ سٽي سَبوَي', top = 40.928, bottom = 40.537, left = -74.112, right = -73.679, image = 'NYCS map blank.svg' } 5wngych3opiu320ny7zmso38sz57khu